Gh116_fol-1
author: Pagi, AntoineandBaronio, Cesare

WW

UOB Tübinge

—
—
◻
9
☚
0
△
—◻
vV
—
—
=—

UUIIEIINIILKIILrII

.

—

——X—
=
PVb— — eee
BBB — EEEE
— —— EEE
— e =ð
WWEEEE . ———
. —,es5 a. ⁶y¶G„qbae
V— 22⸗ 6 2 =:
S ——— ͤ+—
—, ——— . — Se
õ
— D
——
—
— ——
— L
—
—
—
— — —
—

— ffeh —
—— –
—. B
EEEE— —, SSs
— ⅛ X— B
7
W Sð
— Sððð
——
— B
—

S
R
R

R

Wllcl

3
Y?

,

l

lilllr,

“
Rr

r
4

M

ee⸗
.B We
We
WK

WW

E=

S
——
e
S

85
„

1
S MJUMU
S

R

.
7
2

—EFEFnn!

:..

—

“
,

2–

eu,

R R
rde r
R
V S

1

8

Intnnnnntntntnntne .nnnttntnttnnlttntttttttiti

,7,
/
7

e,

1
79
2

B
B
D

—

hnnpweuvu

Mln

„,

2

S

r

7
,

8
ä
eed e.
õäs 8
NNN
RN
r
ð
— eed.
We eee
B

,„

,,G/,
r„

1,73113

hhhunuud

B N
de
— ee ..
—— N *. rre —
— N 6.
—— DD Eõ
* eeee
— eeeeeeereeder.
E en.
„„ . —.äl

.6*. RR
R R

—— .
— S .
— : .
NMN — 22
— .2
U—— i— *☚
——U dU— R
—
RNR 4

e –☚
— —
———
VVVV
— 2
„ — 5
— S

in

2⁹m8S,Aℳ ————
— —
—
— —
—— =
—
—y
EEEE
–—
— —
—
—

FK. ANIONIVUSN EAGCI

Or minorum Conmwentalitem biit an NDOXͤ C..X.

-

nonis Nunt, Eattit LXXV /. MUU RM

C RITICA

HISTORICO-CHRONOLOGICA
IN UNIVERSOS

A NNA LES

ECCLESIASTICOS

Eminentiſi, imi & Reverendiſzimi
CESARIS CARDINALIS

ONII.

J N QU A

RKRERUM NARRATIO DEFENDITUR, ILLUST RATUR. SUPPLETUR,
Ordo Temporum corrigitur, innovatur, & PERIODO GRACO- ROMANAS
nunc Primum Cconcinnata munitur „

Auctore R. P. ANTONIO PAGI, Doct. Theol.; Ordinis Minorum Convent. J. rrantſfi.
OPUS POSTHUMUM;.
UATUOR TOMIS DISTINCTUM;
Ab Adventu Domini Noſtri J ESu CHRI 311 ad Annum MCXNXCVIII perductum;
NON SOLOM ANNALES ECCLESIASTICOS, HORUMQUE EPITOMEN

legentibus; ſed etiam om- nibus Antiquitatis Studiofis neceſſarium.

Accedunt Catalogi decem Veterum Summonmum Pontificum hactenus ine diti.
Studio & curà R. P. FRAN CISCI P AGI, Auctors Wepout, ejuſdem Ordinis Doctoris T. beologi.
C,QC u/UMINDICIBUS. LOCUPLETISSIMIS.

24 2⸗ —

HH

I lnn ESS N
Ry . D N
N F R N W N mm lſſef

ꝭR * c .

1
D

coLONIX trνhhRmec νυμ

Sumptibus 8⏑CI ATI 1 8.

. DCCV.

HISTORICOCHRONOLOGICA
IN UNIVERSOS

ECCLESIASTICOS
Eminentiſſimi & Reverenaiſſimi
CASARIS CARDINALIS

⸗ 48
7 . . *
. V
S . :. .
. —
„ S

I N U A4
RERUM NARRATIO DEFENDITUR, IILUSTRATUR, SUPPLETUR,

Ordo Temporum corrigitur, innovatur, & PERIODO GRACGO-ROMANA,
nunc primüm concinnata munitur,

Auctore R. P. ANTONIO P AGI, Doct. Theol., Ordinis Minorum Conwent. J. Franciſci.
OPUS POSTHUMUM-;:

NON SOLUM ANNAIL. ES ECCLESIASTICO S,; HORUM QUE EPITOMEN
legentibus; ſed etiam omnibus Antiquitatis Studioſis neceſſarium.

Accedunt Catalogi decem Veterum Summorum bPontificum hactenus inediti,

TOMUSPRIMUS;

Ab Adventu Domini noſtri Jeſu Chriſti, ad THEODOSII MAGXN.I Iobitum, ſeu ab Anno Chriſti
primo ad CcCCXCV.

Studio & carâ R. P. FRAN CISCI PAGI, Auclori Nepotis, ejnſälem Ordinis Doctoris T. heologi.

ℳα WYVNANZNHANNN

„
EESS
nennnnnnn e

= NRNN
W — — S er

CoroONIA AILLOBROGU,
Sumptibus S O CIETATIS.

M. D CCVY.

—

IILUSTRISSIMO ET EXCEIIENTISSIMO

VIRO

OANNI BAPTIST

REGI AB INTIMIS CONSILIIS
& Secretioribus Mandatis, Regiorum Ordinum
Cancellario, Marchioni de Torcy &.

7 Open, cui non vile à rerum gra
vitate,, numeroque Pretium Yſt;
Jummum ſit meritun à Patrono,
7E unum adire auſus ſum, VIR,
ILLEUYYRISJSIME, Zmique,
nominis umb'ram captare, quæ 1bſi,
& præſidio ſit & ſplendori Utriuſ-
que ac OGonem mihi non dubiam
Före confido, cuùum ex amplituaine
meriti, tum er erfaſtigio adignitati.
Purpuratorum Romæ Procerum non infimiu decis Cäk-
Iar Baronius ſacrorum Annalium intricatiſimum Obus mo-

liri auſios, quantuùm Eccleſiæ relus, uantum Liütteratorum
4 commodo;

EPISTIOLA-
eommodo, gquantum nominis celebritati conſuluerit, nemg
ſt, qui non viaeat, nemo qui ſatis poſſit predicare. Hable-
nus varii varia, diſſociata locis, adiſereta temporibus, per-
urbata oräline, remota Jenſu, ſecumque piügnantia, prout
ſuuss quemque trabebat affebtus, efuderant Noeriptores
Nragmenta magis, quàm plenam, & numeri omnilus alſo-
Uutam Hiſtoriam. Eruenda erat, non 6 putéo, quod ſomnia-
verat Philoſophus, ſed er variarum congerie,, atque confti-
btu opinionum, qux una primum elt Hiſtoriæ de⸗us, a˖ lu
men, veritas. SRipplenda erant quxz vel priorum iniquitas
temporum inviderat poſtens, vel barbarorum penè aboleve-
rat incuria ſéculorum, vel uteumque fofellerant Nriptorum
adiligenttiam. Huic pluſquam Heruleo labori, quot Dolctorum
elucubrationilbts, quot impenfis, quot ſüummorum Virorum
ſtudits, totos tiiginta annos inſudaatum ſit, negent, qui vel
indident, vel ignorant. Hal'ent interim operd, manuque
Baronii, unde coaptata in unum corpus evaſorint diſcerbta
prius membra, paſſimque jacentia. Habent diſparata locum
Juum, præpoſtera ordinem, olſèura lucem, ädulia diſèußam
NRidem, ſuppoſititia piurima veritatem. Habent denique An-
nalés Eccléſiattici omnium monumenta temporum , habent
penò omnium res geſtas populorum, Quid dicam? Habet
Bibliothecam integram, 6amque toto gravidam mundo, liber
unus.
LVerum, b fatalem humanarum rerum conditionem! quid
quiſqieé vitet, Zimeat, caveatque,, nuſquam homini ſatis
autum éſt. Hrent.,, vel poſt ſupremam artificis manum,
terſiſzimis quilitſque artis operibus, ſui nævi. Jol ipſè, quo
nibil ſplendidius, emaculatius nihbil occurrit aſpettui, ſuas
plerumque umlras, ſua patitur deliquia. Quid mirum, ſi
quid in tanto Opere minus accuratum, ſi quid animadver-
Kſione dignum irrepſerit? Non poteſt erx tam multa rivulo-
rum colluvie coattum ſfiumen, nibil contrabere f aut luti
non poteſt tam diverfis, ac ſæbe dißidentibus viæ ducibus,
humanls animis non errare. Veritatem in terrs beregrinam,
latebras amare dixeris; nec inde niſi aßiauo Criticorum con-
Rikttu diſeuſſam emergere, ucique readi.

Hai

EPISTOLA.
Huic uni veritati perveſtigandz ſe totum contulit, Garaæ
cumprimi, niſi me nimium amem, Eruditorum gregi memo-
riæ Antontu Pagius patrnus mei; & gquantenm, gudm ve diu
in condends Annalilbus Audbtor aeſuaaverat, täantumadem in
expurgandis Annotator elaboravit nec prius in lucem eriit,
jus oberà, Volumen primum, qudnm à combluribus cultiori lit-
teraturæ virio hortatoriis paßim Epiſtols aaäaubtus &ſt, ut c&
pto admoveret Operi ſodulam manum. Aämovit ſané, nec
alium lalvri poſuit, quàm vita fßenem. Quo operæ pretio, Zu
judicaveri- quo érvitu, Zu ipſè egfeceris, & claritate nominis,
& patrocinii aubtoritute. l
Neæc verò potuit, VIR EXGOEELEENZIIJSJSIME, con-
ſultius, aut &guins, quàm Tuo Nomine nuncupari Opus pland
aaumlratam eahibens Tuam in regni negotiis aclminiſtratio-
nem. Etenim animadverſioni Pagii permiſſæ ſunt populorum
omnium res geſtæ Tucæ ſollicitudini commiſæ ſunt eatera-
rum ubique gentium res gerendæt Eaplorat ille cenſorts vin-
guld diſidentium inter ſe Nriptorum ſenſa, indolem, ſtudia,
ne fäallatur Tuinfe'nſorum Prineipum, Tu Politicorum per-
vides motus, fines & reconditigima qukqié conſilia, ut occur-
ras. le temporum, Tu rerum momenta metiris. Refricat ille
præterita, ne perzant; Tu fütura, ne inopbinum occupent, an-
tevertis. Ille ſidei publicæ, Tu ſécuritati: Ille rebus Eccle-
Kic, Tu Imperii conſulis Maieſtati.

*

Eſt tamen quod inter Vos plan non conveniat, EIR IL-
LUSNYRIJSNIMEyIllienim labor unus eft, digna quæ le-
gantur ſoeribere, Tibi digna facere, quæ ſoribantur- at in gjus
Joriptis forte non pauca, in Tuis morilus aut füétis, nihil om-
nino eft quod veritati diſſentiat. Demum & Aukkoris & AKyi
notatoris vitam tantæ molis opus alſumpfit, Tu immenſis re-
gni addiblus negottis, aaeo non cedis oneri, ut otio dTiMuere,
aut certè labore refici ac reparari videæaris. S
Hic profedto ſuo muneri non impares de Tua, imoò de Cbriſti
Fumilia Epiſeopos celebrari zquum eſſet, niſi tantam rerum
vim: tantamque copiam, iniquiores Epiſtolarum anguſtiæ de-
trebtarent, & ſteylus ſimplicior e vetaret Majeſtatis aſſurge-
re, quo par &ſt, tot ſummorum irorum bpreclars geſta broädi-
gnitate

nitate preaicari. Fient ipft aliquando Annalitmm Reorleſta
appendiz non modica, & nobile inerementume hun eis ho-
nori graaum ſine füco pietas, ſine amaritudine zelnus, ſine,
Ffaſtu gravitas, ſine anxietate ſolticitudo paſtorals, nunc
Dponaent, olim dalunt.
LVorum ne Tibi nimis in dicendo videar, etſi mo Tui re-
verentia fecerit, quam par eſt, parciorem, & magis quia pa-
terentur aures, quàùm quod deberetur virtutibus conſiuuerim,
oters ſuperſedeo, &j publicæ veritati, quàm privata mo-
deſtiæ detrahbi malo.
Tot anni, tot ſudoribis elucubratum Obpus, Autilitati Ec-
leſiæ, Eruditorum deſiderio, ſèd imprimis veritats amori
& aſſertioni Aubtor conſecraverat“ quantà omnium exiſti.
matione, quàm lIuculento labore, Cleris Gallicanis, cum pri-
muüum cpit Opis aliqua ſut parte prodire, non olſeuris ſigni-
FKcationibus apud omnes voluit eſſe teſtatum. Prins autem
fupremum diem Aultor obiit, quàm aabibita fuerit Operi
poſtrema manus: integro labori ſucceßi, qui duaum in par-
tem adſeitus fueram. Tria poſtrema Volumina Eaitioni pro-
vwimè aptavi, primum ordini Baroniano reſtitui, ut ér omni
parte ſocum conſentiret Opus integrum, ſilbique conftavnet.
Nulli denique operæ peberci, ut quam ſiui ovρρ*5ρ5a*»ů-'6ionem ſitf

citavit, illam ſuſtineat; quod me non adubius argumentis af-

ſocuturum ſpero, ſi Tuis ſub auſpiciis in publicam ſe lucem
Ssdane, Jqualecumque hoc obſervantiæ, & olſèquii erga
‿ mei mbolum. PErit ſua Tabori merces, erit opertc præ-
mium, ſi benevolè ſuſöèeberis, non rem, ſed pronam in Ze.

voluntatem, Zibique er eo ſignificatum füerit, quantis no-

minilbus, quoad in vivis ero, füturus ſim

EFXCELLENTIE TVU

Addittiſmus & Olſeuentiſimus
FR. FRANCISCUS PAGI

— — h mnn m.

Provincialis Minorum Conventualium in Provincia.

òèêèäͤr

6. n 2 23
O 4
—
F SN Sez

ILLUSTRISSIMO ECCLESIE PRINCIPI

7 L. — INXNIIAS
ARCHIEPISCOPO PARISIENSL
Regiorum Ordinum Cormmendatori, Duci & Pari
Franciæ, Sorbonæ Proviſori, Regiæ Navarræ
Directori ac Superiori, &.

A M dudum Viris doclis animadverſum, ILLuSTRISSIM
NN ECCLESIAPRINCEPS, Annales Eccleſiaſticos Baronio
* inclyto eorum parenie, Herculeo labore elucubratos, & à pondano
Eccleſiæ Gallicand ornamento mirâ induſtrid in Tyno pſim contra-
dos., ſupplemento, illuſtratione ac emendatione varus in locis indi-
6 Lere. Cum enim ante Baronium nulla res in Eccleßa ita negligi viſa
eE ſit, ac rerum in ea geſtarum verd atque exacka diligentid perquiſita
é& narratio; & in Euſebio, Jocrate, J ozomeno, Theodoreto & Ewa-
H griο,qni præcipuam earum partem attigere, non rarò claudicet
veritas: nemini mirum wideri debet, ſi in tam vaſio tamque diſſcili Opere aliqua minus ac-
curaiè memorarit, aliqua verò ejus diligeniiam ſubierfugerint. Ad has diſſculiates hæc inſu-
per acceſſit, quòd Chronologia, quæ certior weri inveſtigandi modus, quæque, ur dicebat-
D. Chryſoſtomus, eſt inſtar candelæ ſuper candelabrum, ſine quo omnia tenebrarum =
& confuſionis plena, ſeculo proximè elapſo; quo in ſinem vergente Annales Eccleſiaſtici b Vidi
exarati, longèò denſioribus tenebris qudm nunc obſita fueru; & imier 1ior egregios Icriptores Dominum
quibus illud abundawit, pauciſſimi extiterint, qui vel alicui Hiſtoriæ Eccleſiaſticæ parti ſoli:
do cruterio examinandæ, vel ſeriei temporum exaltè diſtinguendæ operam & induſtriam col-
locarint. Nullus porro inficias ierit, quin plurimàm Eccleſic inierſit, ut geſta in ea per tot
ſecula, quaniò certids fieri poteſt, literarum monumentis conſignentur, præclariora quæque
annotentur, ingulaque, quantum tempori⸗s obſcurias patitur, ſuis annis reddantur. Ex quo-

rum defectu plura incommoda, præſeriimque tria oriri videmus. Prima enim hominum, po-

tiſimuùm Deo ſacrorum, ætas ( bronologi in multis depravataà imbuitur; fitque ferme ut
. . . . 71 ⸗ . . . . . .
quam faciles in ea primis illis annis Iſum ad omnia, quæ propinaniur, imbibenda; ita illa fir-

miſſimè

EPISTOLA.

miſimò retineant, quæ ſemel r tradiia, intimis pecdtoribus ab adoleſcentia hauſerunt. Quare

nec grandiores natu & egregiæ alicujus doctrinæ landem conſecuios, quæ in ed principia acce-
pere, illos deponere poſſe, quotidiana experientia demonſtrat. Praæterquàm quòd nihil miſerabt- M
lius, qudm alicujus artis rudimenta ponere, cujus poſtea præcepta dediſcenda ſint. Hoc incom- uun
modum aliud conſequitur: cùm enim nullos Annales, nec fuſiores, nec untverſaliores, nec uti- vu
liores Orbis Luerarius habeat, qudm qui à Baronio edit & promulgati, eoſdem Librorum om- Ve
nium, in quibus agitur de Hiſtoria Erbium, Monaſleriorum, Eccleſiarum, aut de quacum ue VN
alia materia Eccleſtaſtica, ſontem, matricem ac ſeminarium quoddam exiſtere neceſſe eſt; ideoque Vy
menda & errores in immenſum diffundi; dum Auctores, quæ corrigenda fuiſſent, exſcribunt: VA
ſundamentis ruinoſis, qnæ evertenda erant, innituntur; & ex iis, quæ aliunde wera non eſſe con- AMra!
ſtat, certum ſe aliquid deducere arburantur. Denique nunquam ſibi magis plaudunt Hæretici, ꝗVv
quàm càùm deprehendunt, in Annalibus Eccleſiaſticis tempora turbari, Faſtos perverii, variaque fſaſet
aut tardius, aut citius qudm ewenerint, in is conſignari: inde enim anſam avidè arripiunt, populis, bbbr
quos decepere, inſinuandi, factum id plerumque de induſtria, ut veritas obruatur, inferendique, oßen
illos ſicut: ex anachroniſmis & prochroniſmis, ita ex meris figmentus & ſuppoſitiliis factis conſu- uß
tos eſſe. Tria illa damna, quæ nullus zifuus rerum æſtimator melliocria ſudicaverit, Viti Iue-: ðõ
farum ſludioß: ægrè huc uſque tulere; & Scriptores non vulgaris eruditionis in privatis Operi- De
bus, prout ſe dedit occaſio, iſdem remedium afferre conati ſunt. J ed nemo hactenus fuit, qui tusr
integrum Annalium Corpus in reictum fiectere aggreſſus ſit, ſive laboris magnitudine & varie- guin
tate, ſive diuturnuate temporis in tam longo Opere conſumendi ab eo inſtuuto deierriti fuerint. Ad ich
hæc, obtrectatio invidiæ, quæ ſolet lacerare pleroſique, in cauſa eſſe poiuit, cur Opus adeo neceſ- nun n
ſarium iandiu fuerit dilatum: illi enim ſolenne alienam ſpeciem rebns obtendere, & quæ ob lau- ſene
dabilem finem molita, in malam pariem interpretari. Hac Emilidve incommoda, ILILu- leur.
STRISSI ME ECCLESI PRINCEPS, cùᷣ/ u primùm hujus conſilii cogitatio inceſſit, mſe
prævidi; diuque, ne quid diſſimulem, animo hæſi, meæ tenuitatis conſcius, & ſubſidiis omni- en
bus ad Opus adoriendum tanta diverſitate variatum, ac à nullo ex 1ot celeberrimis Auctoribus, NIAd
qui hoc ævo floruere, tentatum, non ſaiis inſtrultus. ed ubi in mentem venit, Amplitudinem re
tuam conatus omnes, qui vel ad majorem facilitatem ſcientüis conciliandam, vel ad eruditionem n
ampliſicandam „vel ad Hæreticos conwincendos adhibentur, promovere ac juvare, omni cundta- Gua.
tione abjecta, mare illud literarium, immenſum licèt & procelloſum, confidenter ingreſſus ſum. e
Nec diuturnæ moroſæque navigationis pœnituit: ad manuum enim Tuarum oſcula admiſſus, 1
Tuique colloquii honore dignatus, famam, quæ tibi omnium animos devincit, præſentia auxit: cnn⸗
& ſerennas vulius Tui ad hilaritatem compoſiti, ac humanitas pent divina reverentiam & ad- . 1
mirationem expreſſere. Crevit utraque, cuùm oblato Tibi hoc Opere, innatâ eloquentid ac ſingu-
lari doctrina explicaſti, quæ in eo præſtare, quæ vitare, & quibus adhærere debuerim: quid in D
Actis Sanctorum, quid in Epiſtolis Poniificum; quid in Veterum Patrum monimentis; quid in e
ſacris Conciliis; quid denique in Hiftoriæ Auguſtæ, tam Romanæ, quàm Bydantinæ Icriptori- ei⸗
hus obſervandum fuerit, ut Critica Eccleſßaſtica Reipublicæ Chriſtianæ prodeſſe poſſit. Laudaſti uk
enim memoriter teſtimonia, quibus omnia dicta tua confirmasti, idque tantd mentis ſolertid, ut l 4
ſtupens mecum uſurpare coaltus fuerim iſtud Reginæ illius, non habentis ultra ſpiruum ad pri- ccg,
3. Reg. 100. mum conéeltum Salomonis, Regum ſimul & mortalium ſapientiſſimi . Verus eſt ſermo, ſhfen
quem audivi in terra mea, majorque eſt ſapientia & opera tua, quam rumor quem au- nn.
divi. Sit Dominus Deus benedictus, cui complacuiſti: & poſuit te ſuper thronum hman
Iſraël. Sed illuftrium Majorum tuorum imago, quæ animo meo obſer vata eft, illum ab admira- helgi⸗
ione revocavit: quod enim de öimplicio Bituricenſi Epiſcopo & idonius, hoc ego potiori jure de nan
Sidon. ib. Te aſſerere poſſum: Parentes ipſius aut Cathedris, aut Tribunalibus Præſederunt: illuſtris cit,in
Peſk Ep. 9. jn utraque converſatione proſapia, aut Epiſcopis floruit, aut Præfectis: ita ſemper hu Fmedo

juſce Majoribus, aut humanum, aut Divinum dictare jus uſui fuit. Non hic tamen tot
ſammos, quos Familia iua in uiroque Ordine tulii Viros, de quibus Poslerias omnis audiet &
” loquetur, lyagnio
4

EPISTOL A.

h. loquetur „commemorabo. Epregia eorum falta, &0 heroicas virtutes perſequentur alii ad hu-
juſmodi argumenta magis idonei, quàm vir Antiquitati ſine fuco & pigmeniis trackandæ in-
. mutritus. Sed præterire non poſſum Reverendiſſimum Patruum T'uum, E in Metropoli KRotho-
4 magenſi deceſſorem, Diſciplinæ Eccleſiafticæ acerrimum vindizem, tot libris Eccleſia defenden-
z dæ caus editis celebrem, Hareticorum debellatorem. Incidit ille in calamnoſa tempora, qui
A. bus Haæreſis Calviniana rabida vi, tam in Roihomagenſi Diæceſi, quàm in toto hoc floreniſſimo
d Regno graſſabatur, quibuſwe O ipera venenata ac peſtifera perrumpebat latera matris. Nulli
r. ipſe operæ, nullis ærumnis, nullis impenſis pepercit, non ſolum ut oves ſibi à Deo commiſſas in

vera Religione contineret; ſed etiam, ut quæ ab ea deſciverant, eidem reslitueret. Quòd ſi Hæ-
reſi à LUDOVICO MAGNO, Te conſulente proſtrataæ ac jugulataæ ſupersles

HMD fuiſſet »ut T'e unicè diligebat, C.α quòd brimus in Academia Pariſienſi quinque lanſenii Tpren-
. ſis Propoſitiones 4 Sede Apoſtolica damnatas, publicis Theſibus impugnaſſes, & invidiam ac
N⸗ offenſionem multorum generosè contemſiſſes, Gemmeticenſi Abbatia ſeſe in Tui gratiam abdica-

vit, ac dein Coadjutorem ſuum à Rege poſtulavit, & magno Eccleſia Rothomagenſis bono obii-
nuit, incredibili lætitia perfuſus fuiſſet, cum ſeà Nepote, in re, quam tot votis & precibus

1 Deo petierat, ſuperatum vidiſſet. Primis tuis laboribus, PRINCEPS ECCLESI IL-
. LuSTRISSIME, Juccidende hæreſeos Hydræ, gnawiter ac ſtrenuè diſputationibus & collo-
4 quiis braælußſti tandemque exuliante ac blaudente Gallia, & lota Europa gratulante, Pariſßienſi
8 Eccleſiæ, oriuſque Cleri Gallicani negotis 4à L. UDO N 1 CO MAGNO prapoſuus,
. voeon quieviſt 1, donec F- altio illa Tux de Religione c atholica Regno eliminanda, paruendoque
Iceptro, non cogitarat modò, ſed paldàm coactis exercitibus alids tentawerat; prorſus extingue-
tr. retur. O conſilium prudentiæ »magnanimitatis ac fidei erga Deum e- Principem plenum 0
M proviſionem mentis Eoccleſiam Gallicanam ad primævam ſuam gloriam ac èêplendorem rewa-
mi cantem! O æwi noſtri feliciatem! Quoties futura ſæcula prædicabunt, LUDOVICUM
e, MAG NUM innumerabilia Calviniſlarum per omnes Regni ſui Prowincias ſarſorum de-
ven lubra evertiſſe, ac ne unum quidem remanere voluiſſe; biperntorum ludicum litibus Hæreica-
onem rum decidendis Decurias, quæ tot Catholicis à vera Fide apoſtatandi occaſionem præbuerant,
aſ abrogaſſe; Ediltum Nanneienſe armata manu extortum, & appellatis externi Regibus de-
M fenſum, millieſque tamen ab Hæreticis impune violatum reſcidiſſe: toties Te ſuaſorem tam ſan⸗
dtarum Legum celebrabunt. Exempla hac in re imitatus es, ILLuSTRISSIME AR-
on CRHIPRASUL, præſtantiſſimorum antiquæ Eccleſiæ Præſulum, quos Tibi in omnibus imi-
d. tandos proponis. Acholius Theſſalonicenſis Epiſcopus, quem D. Ambroſius mutum Fidei, Aulroſin
nge⸗ gratiæ & ſanctitatis meritò vocat, à Theodoſio Magno auream Sanctionem, iumque & ſalu- Epiſt. ad
id in tare Ediltum obtinuit, in quo T'heodoſius ait: Cunctos populos, quos clementiæ noſtræ erer,
in regit temperamentum, in tali volumus Religione verſari, quam divinum Petrum Peb. Thef-
vori. ſ Apoſtolum tradidiſſe Romanis, Religio uſque nunc ab ipſo inſinuata declarat. Tbhea- lon.
Aͤ philo doctiſſimo Alexandrinorum Epiſcopo præclarum KReſcriptum, quo ſacrifcia, temploerum
,4 adius, omniſque Deorum per ſacrificia culius in Eg ypto ſub capitis pæna ab eodem Impe-
pr⸗ ratore prohibentur, ipſi eiiam Genules atribuunt, & quod ſummæ ei laudi fuit, in crimen ver-
mo; tunt. Eunapius enim in Vita deſi ait: Vix ex hac vita migraverat, cùm & cultus Nu-
aau. minis apud Alexandriam, & Serapidis delubrum diſturbata diiſſipataque fuere; non
um Religio tantùm, ſed univerſa fabrica, & omnia eum habuerunt exitum, quem Poë-
mka⸗ tarum fabulæ tribuunt Gigantum victoriæ: ſimile enim quid Canobicis Templis .
el cidit, imperante tunc Theodoſio, præſidente Theophilo, piaculari homine, & Eu-
ſtris rymedonte quopiam, qui J
thu-. Latèò Kex tumidos inter ſævoſque Gigantes 6 4
en 1 Primatum tenuit. Oayſ..
ſet& Evagrio tunc Præfecto Auguſtali, & Romano Ggypti Legiones cum imperio obti-
Heua · nente: qui omnes iras adverſus ſaxa & lapicidas aggerantes, ea oppugnabant & qui

+† bellum

Codice
Theodoſ.
Tit. De
Heæreticis.

Pacat. in
Paneg.
Theodoſii.

Baron.
ann. 604.
n. III.

EPISTOLA-

bellum nunquam auditione acceperant, Serapidis ædem funditus demoliti lunt, Tem-
plique donarüs manus hoſtiliter injecerunt; abſque hoſte & citra prælium victoriam
adepti. Denique variæ Leges ab Arcadio Auguſto adverſus Haærelicos, Necétarii & D. Ioan-
nis Chryſoſtomi Epiſcoporum Conſtantinopolitanorum ſuaſu & exhoriatione, emiſſæ. Quàm glorio-
ſum tibi tanii nominis Pontiſices, quibus ſingulare in ( aiholicam veritatem ſtudium, incredibilis
in Eccleſiæ bonum propenfio, totque beroicæ virtutes T'e millimum reddidere, non ſolum ſecu-
tum eſſe; ſed etiam eorum veſtigia implewiſſe. Profetctò fauſio omine contigit, ARCHIPR-
suL ILLuSTRISSIME, ut de geſtis Aniistitum Pariſienſium in literas mittendis cogita-
veris; Operique Annalibus Eccleſiaftcis locupletandis, non parvo adjumenio futuro, primæ
notæ Scripiorem deſlinaveris: woluit enim Divina Prowidentia, ut illa immortalia tua falta,
quæ ſuſpiciunt Galli, commendant Exieri, Poſteritatis memoria celebraret ſempiterna. Non
heic referam miram tuam in Deum pietatem, ſacrum illum pro Eccleſiæ rebus ardorem, quem in
Cleri Gallicani generalibus Comitiis, quibus ſingulis quinquennus praæfides, alibique ſemper de-
monstraſti, in adverſis conſtantiam, in proſperis moderationem, aliaſque Divinas in omni ge-
nere virtutes Tuas; ne earum multiudine ac magnitudine ipſemet obruar, alioſque obruam.
Sed ſatis mirari non poſſum vehemeniiſſimam in Regis obſequia animi tui proclivitatem, ac
in gerendis, quæ Tibi ſubinde committit, diſſicillimis negoliis vigilantiſſimam ſoliciiudimem ac
integerrimam fidom. Licè enim tot graviſſimis occupationibus diſtriltus, ab illo accuratiſſimò
procurandis nunquam animum remutis. Ji Confluentes domum Regiam, quæ tud opera ad
Epiſcopatum acceſſit, aliquando te conferas, ut aliqua quiete fruaris: Pgo tuum otium,
aliorum negotis anteverto. Non enim te amæna littora, nec diſpoſiti ad temporum

vices habent ſeceſſus; ſed ſive tu agris, ſive oppidis tempus des, tem & famam pari-

ter auges, ut de magno Imperatore eloqueniiſſimus aſſerebat Orator. Imò imentum T uum

illud ſtudium, in morbo, quo nuper confliätatus es, eluxit. Sicut enim öanttus G regorius Papa
ægritudine corporis afflictus, innumerabiles pro Eccleſiæ neceſſiiatibus epiſtolas dilctavit, Pa-
oralium virtutum præclariſſima exempla dcriptis & rebus geſtis dedit; conslantiam men-
tis & hilaritatem quandam ab optima conſcientia proficiſcentem, ubi aliquantulum cruciatus
imermittebantur, ſemper prætulit: ia & Tu, dum boni omnes ingemiſcebant, veriti ne hanc
tantam ac tam inuſitatam terris virtutem cælum nobis invideret, inconcuſſam inter dolores ani-
mi fermitudinem retinuiſti, & moleſtum illud otium, quantum in Te fuit, rebus publicis im-
periurbatus impendisti. Madte igitur animo Tuo, ac tua virtute; nec unquam Regi, Eccleſic,
Galliæ, Literis uiilis eſſe deſine, tam ad ſeculi noſtri admirationem, quàm ad posterorum do-
cumentum. Cumque hæc Annalium Eccleſiasticorum illuſtramenta lucem Tibi debeant, nec po-
tius nuncupari poſſint, qum Viro in illis verſatiſtimo, patere, ILLuSTRISSIME E C-
CLESI E£E PRINCEPS, ut nomine Tuo inſcripta ea accipiat Orbis Chriftianus, nunc dimi-
dia, ſuo tempore integra, quæ vel nunquam, vel ſerius, vel minus perfecta, erat à me habiuurus,
niſi amaniiſtmis & honorißcentiſſimis verbis, ad ea comtinuanda abſolvendaque, me animaſſes,
E inter eos adlegiſſes, quos ( lerus Gallicanus, in Eccleſiæ gloriam & Literarum incrementum
munificentid ſud ac heneficuts fovet. Quod ceriè eò Tibi honorificentius, quò non in urbe Regia,
ut ceteri ferme criptores, qui magna aliqua aggrediuntur, ſed in ultima Spharæ G allicæ par-
te, ac in Clauſtri ſeceſſu vivam. Pro qua Amplitudinis Tuæ erga me hbeneficentia, càm Tu ni-
hyil àme expetas, neque ego aliquid præfſtare peſſim, ſedulò conabor, ut viriutum Tuarum, ar
meæ voluniatis apud poſteros vigeat nunquam intermorüura memoria, ampliſſimiſque & æter-
nis monumentis conſecretur

DOMINATIONI TUX ILLUSTRISSIMA

Eternum addictiſſimus
F. ANTONIUS PAG I.

A
m
me
(amr
Ltaten
tatum
cient,
cipdie
lcſar
inſtiru
Hiſto⸗
mis
ultini
opern
emiſen
10 trie
morta
Nar
clechn
Ptas rel
cimus
lulib.
o/
ſene
laa co⸗

Nß

e, R☚R 8 § =
E NX 2 *
W. 0 *½& 4
RDS /½ S

TIO
ECTOREM

NOVXE EDITIONI ACCOMMODATA.

ECULO proximeè elapſo, quo ſuperiorum temporum
infelicitate, Majorumque negligentiã ,Eruditio penè con-
ſepulta ex ſuis veluti favillis reviviſcere cœpit, altas, quas
dudum miramur, radices actura, ea præcipuam in defœ-

locavit. Cujus notitia cùm ad omnes egregias artes ac
diſciplinas conſequendas plurimùm conducat, ad Eccleſiæ
doctrinam perdiſcendam multò magis neceſſariam eſſe,
non eſt cur heic demonſtrare ſatagam; quod penes omnes
æquè convenit, qui res Eccleſiaſticas illotis, ut aiunt manibus non attrectarunt. Id
ipſum Sectarios præjudicaſſe, dum novos errores priſcis ac depravatis Antiquitatis do-
cumentis propaginare machinati ſunt, neminem latere exiſtimo. Verumtamen ex eo⸗
rum conatu ſtudioque illud inter alia plurima non poſtremum in Eccleſiam Catholi-
cam redundavit emolumentum; quod exinde de ſincera ejus Hiſtoria per omnes ſuas

ætates digerenda concinnandaque ſeriò cogitatum eſt. Ad tantum opus, antea inten-

tatum, expediendum duo ſummi Viri, quorum fama celebritaſque nunquam defi-
cient, præſtò adfuerunt, quaſi valentiſſimi pugiles, qui in hac ſacra palæſtra primi præ-
cipuique mererentur, Onuphrius ſcilicet Panvinius, Auguſtinianæ Familiæ decus, &
Cæſar Cardinalis Baronius, Congregationis Oratorii à Sancto Philippo Nerio tum recèns
inſtitutæ, ac Sacri Collegii lumen & ornamentum. Et quidem Onuphrius ex Romanæ
Hiſtoriæ Scriptoribus, Tabulis Capitolinis, inſcriptis Lapidibus, ac Imperatorum Num-
mis jam Faſtos Conſulares non minori labore quàm laude elucubrarat: tempora poſt
Juſtinianum Auguſtum uſque ad Albertum Romanorum Regem primore manu &
opera informarat: Chronicon Eccleſiaſticum, aliaque plura egregia Opera in lucem
emiſerat; cùm anno Chriſti milleſimo quingenteſimo ſexageſimo octavo, ætatis ve-

canda ac integritati ſuæ reſtituenda Hiſtoria operam col-

.

I.
Onuphrius
Annales
cos medi=
tabatur.

rò triceſimo nono, magno Hiſtoriæ, tum Eccleſiaſticæ, tum Romanæ detrimento z

mortalitatem explevit.
Natus tunc erat Baronius annos ferme triginta, jamdiuque à Sancéto Phili po Nerio
electus fuerat, qui Magdeburgenſium Centurias adverſus Eccleſiam Carlwolteam ſeri-
ptas refelleret. Quem, dum Onuphrius viveret, idem conſilium mente concepiſſe, diſ-
cimus ex iis, quæ in Vita S. Philippi linguaâ Italicâ ac typis Romanis M DC XXXI excu-
ſa, lib. I. cap. 13. leguntur: Gli parue una notte in ſogno (de Baronio Auctor loquitur)
di diſcorrere inſieme con Onofrio Panvino, il quale in quei tempi andava anch' egli mettendo
inſieme l'Istoria Eccleſiaſtica: e ragionando ſeco di ciò, che Filippo gli aveva impoſto, lo pre-
gava con grandiſſima inſtanza, che vole ſii egli dar compimento all incominciata impreſa. Hor
† † 2. mentre

XTI.
Quod O-
nuphrius
meditaba-
tur, Barg-
nius exe-
cutus eſt.

PREÆH- FATIO.

mentre il Baronio tutto anxioſo dicewa queſte parole: Gli parue che Onofrio non lo voleſſen
altrimente aſcoltare; ma ſi voltaſie altrove, e volendo pure il Baronio ſeguitare il ſuo diſcorſo;
e moſtrarli con ragioni, che a lui Sapparteneva per ogni riſpento di comporre gli Annali, ſen-
1 ſenſibilmente e diſlintemenie la voce del 5. Padre, che gli diſſe : Quietati, Barono, e non
ti affaticare biu in queſto ragionamenio, per che l'Iſtoria Eccleſiaſtica ha dà far iu, e non Ono-
frio. Poſtquam ttaque Baronius eo in Opere annos triginta inſumſiſſet, præmiſſis au-
ſpicii vice Notationibus ad Martyrologiumim Romanum, primum Annalium Fccleſiaſti-
corum Tomum publicavit, tanto omnium applauſu, ut fuerint etiam ex Proteſtan-
tibus, qui ejus diligentiam, fidem, eruditionem, judicium commendatint. Et re-
vera tam in eo, quam in ſequentibus tomis undecim innumèras difficultates, quæ an-
tea diſſolvi non poſſe credebantur, enodavit; complura denſis tenebris circumfuſa
in manifeſtam lucem eduxit; tantumꝗue rerum FEccleſiaſticarum cognitionem pro-
movit, quantùm ante eum nemo.
III. Verum cùm eo labore Centuriatorum vires penitus enerventur, ſumta inde à qui-
nae: . buſdam Proteſtantibus anſa adverſus Baronium varios libros ſcribendi qui ſtatim à
ratione & Catholicis ſolidè confutati ſunt. Non eſt tamen, quòd quis exiſtimet, ex hujuſmodi
emporum Cconcertationibus Annales Eccleſiaſticos aliquam lucem accepiſſe; cùm ferè omnia,
ne- quæ inter utroſque agitata fuere, externa & Annalibus Eccleſiaſticis ad ventitia ſint.
Kant. Hoc enim tanquam certum principium ponendum, eos ex Hiſtoria, ſeu rerum in Ec-
cleſia geſtarum, vel quæ cum iis connexionem aliquam habent, narratione tanquam
ex materia, ex Chronologia verò ac recta conſignatione temporum, quibus res, quæ
referuntur, peractæ, tanquam ex forma conſtare: & quæcumque alia in iis contenta,
cujuſvis momenmti ſint, ea tantùm tanquam corollaria & auctaria quædam eſſe ſupra id
quod Annalibus neceſſarium, debitumque, adjecta. Eccleſiaſticæ enim Hiſtoriæ hoc
quidem probant, ut ſcribit Lanfrancus in Commenmtario de Euchariſtia adverſus Be-
rengarium, quod hanc Fidem quam nunc habemus, omnes Fideles qui nos præceſſerunt, 4

priſcis temporibus habuerunt; ſed earum non eſt id alio argumento probare, quàm nar-

ratione rerum ab ipſis naſcentis Eccleſiæ primordiis, in diverſis Orbis partibus acta-
rum. Profectò tot ac tam diverſorum eventuum ſincera expoſitio, annis, quibus con-
tigere, illigata, campum ſatis amplum ſuppeditat, abſque eo quòd opus ſit, ut Hiſto-
ricus Eccleſiaſticus in iis quæ tanquam aliena reputare debet, laboris & induſtriæ par-
tem inſumat. Quæ itaque ad Fidem adverſus Heæreticos certis argumentis & auctori-
tatibus tuendam ſpectant, ea ad Auctores, qui de controverſiis Catholicos inter & He-
terodoxos verſantibus tractarunt, aut ad Sacræ Scripturæ Interpretes rejiciat, oportet.
Sic ejus non eſt pertractare ad quæ ſeſe Poteſtas Eccleſiaſtica extendat, quidve in re-
bus Eccleſiaſticis Principibus ſecularibus liceat, ac ſimilia declarare. Hæc quippe, plu-
rãque id genus alia, nonniſi ex accidente ac ex occaſione & rariùs in Annalibus Eccle-
ſiaſticis examinanda; alioquin aliquibus ii limitibus vix circumſcriberentur, aliudque
non eſſent, quàm aggregatum quodpiam ex Theologia, controverſiis Fidei, ſacræ
Scripturæ interpretatione, Jure Canonico, aliiſque hujuſmodi ad res ſacras pertinen-
tibus. Mirum autem videri non debet, Baronium multum in hujuſmodi fuiſſe; cùm

primarius ac præcipuus, quem ſibi propoſuerat, ſcopus, eſſet confutatio Centuriarum

Magdeburgenſium, in quibus Auctores cumularant quæcumque adverſus ſanctitatem
Eccleſiæ Romanæ, auctoritatem Summorum Pontificum, omniaque Religionis Ca-
tholicæ dogmata facere ſibi videbantur. Quamobrem Operi Controverſiarum Opus

merè Chronico-Hiſtoricum opponendum non erat. Quòd ſi puros putos Annales Ec-

cleſiaſticos Cardinalis non minus ſapientiâ ac prudentiã, quaàm doctrinã præſtans, elu-
1V cubrandos habuiſſet, varia, de quibus fusè diſſerit, leviter tantuùm attigiſſet.
Aunatos Ex quibus facilè quilibet intelligere poteſt, omnes qui adverſus Annales Baronii ex

profeſſo

Barc
ul
Cor.
S
ſubt
pretu
inlb
caren
Ann.
H
10, i
larli
Lcce
edita⸗
agiu
guet⸗
Wur
Cen
Mo
li, n
(hronie
Lellor
Cutien.
Pals, a
gis ani
ctor re
Tacitun
in annn
Hoitius
tempos
Cate
Oue vi
Led
Tetumn
illoltran
clenci
thoier
Noman.
Ohrem

de

edita, Centurias ſequentes. Ubi contigit titulum illum legere, aſſer

cutiendiſque, Chronologiæ notitiam inutilem exiſtimat;

Romana, tanquam falſa com mentitiaque ſeſe reprobare,

profeſſo ſcripſere „parum aut nihil ad eorum emendationem ,‚ac illuſtrationem con- von ilu-

tuliſſe, cùm nec eorum materiam, nec eorum formam ferè attigerint; ſed ipſis rei ne- 4
glectis capitibus acceſſionibus occupati fuerint. Qod quidem nullo negotio demon .
ſtrari poteſt. Non longè poſt ejus mortem 3 quæ anno hujus ſeculi ſeptimo contigit,
Iaacus Caſaubonus, Vir magni apud ſuos nominis, calamum ſtrinxit in primum ejus
Annalium tomum; ſed dum Theologum & Scripturæ Interpretem agit, vixque Hſto-
riam, & quæ ad temporum notationem pertinent; Ppræ oculis habet, Exercilaliones in
Baronium (ita liber ejus inſcribitur) in poſtremis habentur. Scripſit & dedita operâ in
Baronium Melchior Goldaſtus in Commentario quem adjecit Operi ſuo de Conſiuutioni-
bus Imperialibus, ſpecie Imperii tuendi adverſus illum ac Romanos Pontifices. Sed cùm
Commentarius ille Politiam Eccleſiaſticam; in quo ea multifariè pervertitur, non verò
Hiſtoriam & Chronologiam Chriſtianam reſ piciat, aliud ad Annalium illuſtrationem
ſubminiſtrare non poteſt, quàm chartas quaſdam, quas tamen is Auctor malè inter-
pretatus eſt. Omiſit Pagius Ricardum Montacutium, alioſque quoſdam, quos palam eſt,
in libris adverſus Baronium editis, nihil, quo Annales aut corrigerentur, aut amplifi
carentur, in medium protuliſſe, ut veniret ad Ioannem E enricum Hottium, poſtremum
Annalium Baronii impugnatorem. M M S
Hujus prior Tomus prodiit Tiguri anno milleſimo ſexcenteſimo ſeptuagelimo-ſex-
to, ita inſcriptus: Examen erpetuum Hiſtorico-l heologicum in Annales (G æ ſaris Baron
Cardinalis. Complectitur volumen illud Centuliam primam, ſeu ce

Eccleſiæ annorum Hiſtoriam quemadmodum & alia, ab eodem Scriptore deinceps

ere non dubitavit
Pagius, nihil ad Annalium elucidationem ab eo Opere ſperandum cùm Theologia 2
quæ tanquam pars illius præcipua proponitur, nec ad formam nec ad materiam An-
nalium pertineat. Nec fefellit opinio :cum enim duo priores Tomi, ſeu priores duæ
Centuriæ ad manus ejus venêre, in Præfatione ptioris hæc legit: Quid curem hoc vel
illo anno; prius, an poſterius; hoc, vel illud negotium; hanc, vel ilam rem, in qua nihil peri-
culi, nihil fraudis, geſtam? & caligeri, Petavii, ( alviſßi, Bucholeri Helvici, & aliorum
Chronica in magno æſtimo: at Baronium me tralctare, atque res ipſas me ſpectare, memmerit
Lector. Quid ſperandum ab homine, qui in Annalibus Eccleſiaſticis examinandis ex-
quorum tamen hæc potiſſima
pars, ac veluti forma; res autem magis ſit ſua forma, quam ſua miateria, & homo ma-
gis anima, quàm corpus; formã, ut inquiunt Philoſophi, dante eſſe rei. Annalium Au-
ctor res per annos ſingulos monumentis commendat, teſte Gellio lib 5. cap.18. indéque
Tacitus præclarus Annalium Conditor: Ni deſtmalum inquit, mihi foret, ſuum quæ que
in annum referrey. Quare Annalium Emendator, Reformatorque quale ſibi munus
Hottius aſciſcere videtur, nudas res contemplari non debet, ſed ſemper cum ordine ad
tempus, quo res actæ, eaſque in ſuos annos reſtituere, ſi quem corrigit Auctor, eo in
capite peccaverit. Denique, quod prius contigit, poſtponere, & è contra, eſt ſibi, aliiſ⸗
que viam detegendæ veritatis obſepire, ſeſeque & alios fraudi errorique exponere.

Sed qui tam depravatum de Annalium Eccleſiaſticorum forma judicium fecit „de VI.
rerum narratione melius non habuit. Loquens enim de Cathol

icis Scriptoribus, qui iis
illuſtrandis, in illis quos edidere libris, operam dedêre, ait: L
prætendunt, imò foriò oſtentant at vel filtæ illæ ſunt &' prætenſæ, vel ſubreptitiæ à ſubornatis
transſugis ſcriptæ, vel tandem ſenſum habent longè alium. Paulò antea „Concilia, quæ Ca-
tholici in eorum, quæ in medium adducunt ‚cConfirmationem citant, præſertimque
rejicereque ſcripſerat. Quam-
obrem ex illis Centuriis adverſus Baronium ſcriptis nulla prorſus utilitas eſſe oteſt,
neque ad ejus Hiſtoriam, neque ad ejus Chronologiam magis perficiendam.

171 è Quoad

. Praæſertim-
15 que ab
ntum primorum Hoi:

1
peſſimus
Interdum quidem Tabulas Criticu.

PREaFATIO.

VII. Quoad Catholicos, nullus ex illis fuit, qui vel unum Annalium ſeculum examinan-

NMluſtratis- . Z . . .
sl . dum aggreſſus fuerit. Verum quidem eſt, Ioannem Dariis, in Senatu Pariſienſi Advo-

nalium ha- cCatum, decimo circiter poſt Baronii mortem anno, Libellum compoſuiſſe, cui titulus,
nde ee Animadverſiones in Annales Eccleſßaſticos Cæſaris Baronii . R. E. Cardinalis, & I. ſaaci Ca-
Aakter ag- ſauboni Exercitationes., Sed Notæ eo in Opuſculo contentæ adeo numero exiguæ, ut ad
greduur. duos vel tres annos Annalium emendandos, plures ſæpe requirantur. Præterquàm quòd
circa difficultates parvi momenti ferè omnes verſantur, præcipuaſque Spondanus in
Epitomen ſuam inſeruit. Quando alias initum à ſe conſilium Norißo Viro in re-
bus tum profanis, tum Eccleſiaſticis exercitatiſſimo, poſtea Cardinali, Pagius lite-
ris aperuit, reſcripſit ille, ſibi, dum Chriſtianus Lupus, ejuſdem Sodalitii Auguſtinia-
ni celebris Scriptor, in vivis eſſet, eandem Annalium emendationem in mentem veniſ⸗
ſe, ſed quòd ſciret, illum idem conſilium meditari, aliò ſeſe animo ac cogitatione con-
vertiſſe. Cùm itaque videret nobiliſſimum argumentum à nemine occupatum, operæ
pretium ſe facturum exiſtimavit, ſi illud ſibi ſumeret. Eiſi autem nos inquit Pagius)
ejuſmodi operi impares eſſe non ignoramus, ut antiqui Scriptoris anonymi in Vita Sancti
Domnoli Cenomanenſis ſexto Eccleſiæ ſeculo Epiſcopi verbis utar, quippe cui eſt inge-
nii, eloquentiæ, & eruditionis anguſta ſupellex: attamen ſatius fore arbitrati ſumus, vel exi-
liter dicere ea pauca quæ novimus, qudm cum ſervo pigro & deſidioſo (Matthæi 25.) pro re-
tenta domini pecunia, in damnationis diſcrimen adduci. Quantum enim ad Eccleſiæ utilita-
tem & Eruditionis augmentum hoc Opus neceſſarium ſit, in Epiſtola nuncupatoria ad
Illuſtriſſimum & Reverendiſſimum Archiepiſcopum Pariſienſem, cui illud acceptum
referri debet, jam indicavit.
VIII. Porro plura ab Auctoribus, qui poſt Baronii mortem ſcripſere, in peculiaribus Tra-
negig,. ctatibus, Operibuſque Criticis, aut Chronologicis annotata; quæ poſtquam momen-
rum in to ſuo expendit, ſparſim in hanc Criticam inſeruit, ubique imitatus ingenuitatem Ne-
rr d. potiani, de quo Hieronymus ad Heliodorum ſcribit: Illud, aiebat, Tertulliani, iſtud CO-
late. priani, hoc Labtantii; illud Hilarüieſt; ſic Minutius Felix; ita Victorinus: in hunc modum est
locutus Arnobius. Me quoque, quia pro ſodalitate avunculi diligebat, interdum proferebat in

medium, dum ſcilicet adhuc Hieronymus viveret, nondumque ampliſſima illa laudum

præconia, quæ poſtea, conſecutus eſſet. Nullus enim ſua laude fraudandus; quod tam

de Scriptoribus Orthodozis, uàm de Proteſtantibus intelligi voluit. Ex his multi

Hiſtoriæ & Chriſtianæ Chronologiæ difficultatibus expediendis in privatis ſuis Operi-
bus non parum laboris inſumſere, pluraque primuùm animadverterunt, quæ hactenus
alios latuerant, quæque in hanc Criticam corrivavit, & ſuis Auctoribus attribuit. Ne-
que enim exiſtimandum, Veritatem & Eruditionem hæreticas eſſe, ut periculum fſit iis
adhærere, quæ à Viris doctis Catholicam Fidem non profitentibus, accuratè ſcripta
ſunt. Quod ab his itaque laudabiliter inventum, non prætermiſit; imô novis argu-
mentis confirmavit, vel corum conjecturas ad ſcientiam & evidentiam, quòd facile
ſit inventis addere, quando potis fuit revocavit. Qua in re Origenem & Hierony-
mum auctores habuit. Ille in fine libri octavi & ultimi contra Celſum Chriſtianæ
Religionis adverſarium, inquit: Scito, Celſum polliceri editurum ſe alium Tractatum,
in quo doceatur, quomodo vivere debeant, qui voluni & poſſunt parere ipfius monitis;
quem ſi non ſeripſit, quamvis promiſſum ,contenti erimus ei reſpondiſſe his olto volumini-
bus. Quod ſi & illud Opus ab eo perfectum eſt, quæſium ad me mitiito, ut &. ad id reſpon-
deamus quidquid veritatis pater ſug geſſerit , & reſellamus mendacia. Si quid autem ve-
rum admixtum fuerit, cüra contentionem confirmabimus noſtro teſtimonio. Hieronymus
verò in Apologetico adverſus Rufinum : Vir, inquit, doctiſſimus Euſebius, doctiſſi-
mum dixi, non Catholicum; ne more ſolito, mihi & in hoc calumniam ſtruas. Facit &
ad eandem rem quod Ludovicus Vives, & Petrus Bleſenſis ſcripſerunt. Ille lib. 5. de
tradendis

9

nee
helut
cni
ArM
ep⸗
Nt
denui
Cathe
runt,
ſern
is,
6
ſuitet
wriu
pietu
pole

amor.
menti
torum
oll
Lecel
hoen
pn
oſn
Hon
etlij
Ui be
dere,
tech
lb.,,
Nam
10, aua
N
D.lu
chio,
Cung
liid⸗
citab.
gene
lardo
lorumn
Tu o
Ut oet
inpre
loen
idere

PREÆFATIO.

tradendis diſciplinis habet: Non erubeſcet homo ſciendi cupidus à qocumque diſcerè

qui docere quid poſſit. Cur hominem ab homine pudeat diſcere; cum humanum genus multa à

belluis diſcere non pudueru ? Bleſenſis etiam in Epiſtola 92. adverſus Zoilum quendam
Scriptorum ſuorum obtrectatorem. Quis fraudi, ait, Virgilio vertat, ſi ad ſui ornatum
carminis quædam ab Homero, vel aliis mutueitur? imò gratia habenda est ei, quòd in opus
perpetuò manſurum dicta eorum tranſtulit, quos jam neglettui &&. riſui habebamus. Et paulô
poſt : Denique & judicio transferendi, & modo imiandi conſecutus eſt, ut quod apud eum
alienum legimus, melius ibi, quàm ubi natum eſt, ſonare miremur. Scriptores itaque tam
Catholici, quàm extra Eccleſiæ caſtra militantes, multas ipſi emendationes ſuppedita-
runt, licèt in variis Annalium locis aliquod ei ſpicilegium, in aliis verò integram meſ-
ſem reliquerint; quam partem, ut in ſimili, Oratorum princeps loquitur lib. ꝭ. de Offi-

ciis, reliltam explevit, nullis adminiculi, ſed, ut dicitur, ſuo marte.

Cumque omnibus, quantùm fieri poteſt, debitum retribuendum ſit; quod judicii RK ,
— . 1 . . . D . . . ati
ſui teſtimonium dare dignati ſunt Eminentiſſimi Cardinales Hieronymus Caſanata, Gre- Aanalinm

gorius Barbarigo, & Laurentius de Laurea, clariſſima Sacri Collegi lumina, de quorum eperna.

pietate, ſapientia, doctrina, ceteriſque heroĩcis virtutibus quidquid in medium afferri
oſſet, minus eſſet, heic non celavit. Illi non ſolum crebris literis benevolentiæ &
amoris pleniſſimis ei ſignificarunt, jamdiu ſibi in votis fuiſſe, ut ex Literatis quis Opus
iſtud operoſiſſimum ,‚in Eccleliæ utilitatem ceſſurum, in ſe ſuſciperet; ſed etiam horta-
mentis continuis ardentiſſimiſque magnos animos fecere ad illud abſolvendum, mul-
torumque annorum moleſtiam devorandam. Qui intelligentes, eum minutius & ſcru-
uloſiùs omnia ſcrutari, interimque annos effluere, ne diutius eo ſubſidio Hiſtoriæ

Eccleſiaſticæ Lectores defraudarentur, ut moras omnes rumperet, juſſere: ſatis vel ex

hoc vulgi opinamenta prædamnantes, qui inde Baronio decrementum, imò & inju-
gi op P gal in⸗

riam inuri ſomniat, unde ſapientiſſimi illi rerum æſtimatores decoris titulos accreſcere
putant; cùm ſi quid heic reconditi atque accerſiti deprehendatur, id penè totum in
Polyhiſtoris gloriam ac celebritatem non minùs refundi debeat, quàm rivi in fluvium
ſponte labentes; & ejuſdem Operi illuſtrando perennandoque litatum fuerit. Quod
etſi jam ultro, iſtud ut auſpicatus erat, intellexiſſet, tantorum tamen Cenſorum non
illi pergratum judicium eſſe non potuit, nec eorum vota ei deinceps pro lege non ce-
dere: indeque promptum obſequium longioribus induciis antehabuit, ratus ſe id ſal-
tem conſecuturum, ut tam venerandis Arbiiris non repoſceretur (quod ait Sidonius
lib. 9. epiſt. 16. ad Firminum) res omninò diſcrepantiſſimas, maturitatem celeritatemque.
Nam quotiens liber quiſpiam ſcribi citd jubetur, non tantum honorem expeltat Auttor à meri-

o, quantum ab obſequio.

Multum præterea ſe debere ſemper profeſſus eſt Nobiliſſimo & Eruditiſlimo X,
D. Ludovico de Thomaſſin D. de Mazaugues, & Clariſſimo D. Antonio Magliabe- A virus do-

tis promo-

chio, Viris non minùs Literatorum, quàm literarum ſtudioſis, qui non ſolùm quæ- ta.
cumque in Orbe literario ad ejus inſtitutum conducentia, geſta erant, vel gerebantur,
illi identidem ſignificabant, ſed & libros, quos commode habere non poterat, ſuppe-
ditabant. Denique multa documenta magni momemi accepit d Clariſſimo & omni-
genæ eruditionis Viro D. Ludovico Du Four de Longuerué Abbate S. Joannis de
Jardo ad Melodunum, & Septem Fontium in Theraſcia, circa ea præſertim, quæ Ita-
lorum, Hiſpanorum & Arabum res geſtas ſpectant. Sed pluribus libris Hiſtoriæ ea-
rum gentium deſtitutus, metuebat ne amanuenſes aliquos errores admiſiſſent, quibus
ut occurreret, ex iis excerpta ad ipſum iterum tranſmittere ſibi propoſuerat ut ante
impreſſionem recognoſcerentur. Quod ſi tot doctas obſervationes eo innominato,
locis ſuis inſeruit, illud ejuſdem Illuſtriſſumi Abbatis modeſtiæ adſcribendum, qui
id ex eo, iteratis literis requiſierat; à quo promiſſo cum liber ſim, hic ejus men-

† 4 tionem

tionem eò lubentius faciendam duxi; quo Vir Doctiſſimus Auctoris Elogium con-
ſcribere dignatus eſt. 4

XI. Fiduciam aliunde præſtitit Pagio, quòd; cùm ſolemne ſit ad magnos & arduos
Pite conatus, velitationibus quibuſdam ſeſe accingere, ut juxta prudens Poëtæ conſiliuni

iovem H- Experimento poſſit intelligi

harc am, ut Luid ferre recuſent,
Baronins R
Natas ad Quid wvaleant humeri.

ute gro- & hujus moris ſervans Diſſertationem Hypaticam, ſeu de Conſulibus Cæſareis publica-
Ramife, vit: ea autem Eruditorum commendationem laudeſe que cùm retuliſſet, quaſi publicus

vades ac arrhabo fuit ſuffragii operæ acceſſuri, quæ jam excuſſis ac probatis principiis

niteretur. Qua quidem in re Eminentiſſimi Baronii ſigniferi ſui veſtigiis inſtitit, qui

Notationes ſuas ad Romanum Martyrologium, Annalium Eccleſiaſticorum editionem, ob
ſummam, quæ inter utrumque Opus intercedit, affinitatem, antecedere voluit. Ani-
madvertit enim, rerum Eccleſiaſticarum notitiam à Romana & Byzuntina Hiſtoria,
quas in ea Diſſertatione illuſtrare conatus eſt, perſæpe pendere, & ipſis quadantenus
implantatam eſſe. Etſi enim labor ille aliquot Criticorum, quorum querelas pro ſua
in eum voluntate ei ſpeciali Epiſtola in lucem emiſſa deferre duxit Doctiſſimus Henri-
cus Noriſius ſæpius laudandus, cenſuram moverit, cujus robore ſua omnia deturbaſie
pronuntiabant, res tamen ſecus illis ceſſit; adeo ut Conſulatuum Cæſateorum regulas,
quas ibidem ſtatuit, Oratio Themiſtiü de Conſulatu Saturnini, quæ tunc nondum è
tenebris prodierat, eas certas eſſe demonſtrarit, ut infrà anno Chriſti CcCCLXXXII I,
quo Saturninus dignitatem illam geſſit, & Theodoſius Magnus Quinquennalia dedit,
videbitur. Unde quia illis ipſis adhærendi major deprehenſa neceſſitas, & trita jam
via in Operis iſtius ſerie, magis magiſque terenda veniebat, eaſdem regulas contra
omnium molitiones, qualibet data occaſione, ſolidavit; earumque notitiam heic

paucis retractavit, in eorum gratiam, ad quorum manus Diſſertatio illa non pervenit,

eoque magis, quòè eas ad majorem perfectionem perducere conatus eſt.
XII. Docuit itaque, Auguſtos ac Cæſares aliis annis Conſulatum de more non iniiſſe,
S . quàm initio Imperii; in Quinquennalibus & id genus feſtis; in conſortio aliorum Im-
tmum Ca- Peratorum aut Cæſarum Conſulatum ſecunduùm eaſdem regulas ſuſcipientium; occa-
Iareotum. ſione alicujus expeditionis militaris aut victoriæ reportatæ; ratione triumphi; ſi cum
Quinquennalibus aut hujuſmodi ſolenniis non copularetur; ac denique quàm annis,
quibus Ludi ſeculares celebrati. Ex quibus tamen regulis excipiendi Conſulatus, ad
quos aliqui eorum ante Imperium deſignati fuerant. Claudius v. g. qui anno Chriſti
XXXVII. dum adhuc privatus eſſet, Conſul ſuffectus fuit, quique teſte Suetonio in
Claudio cap. 7. ſortitus eſt E& de altero Conſulatu in quartum annum, Imperator anno Chri-
ſti X LI. renuntiatus, alterum illum Conſulatum anno inſequenti, in quem incidebat;
geſſit: rurſumque anno xLIII propter Imperii initium, ac juxta primam Conſulatuum

Cæſareorum regulam tertium capeſſiit. Hæ itaque ſex hujuſmmodi Conſulatuum re-

gulæ.
Prima, Imperii initium.
Secunda, Quinquennalium & id genus feſtorum celebratio.
Tertia, Cæſarum vel Auguſtorum in cadem dignitate conſortium.
Quarta, Expeditiones militares aut victoriæ reportatæ.

Quinta, Triumphi.
XIII. Sexta, Ludi ſeculares.
Exrhi u Ad eas regulas, omnes tum Auguſtorum, tum Cæſarum Conſulatus revocantur.
nica in du- . 1 :: . 4 . . .
ss,„.ρ Non quidem quòd ii annis, quibus præfata contigere, ſemper eum magiſtratum ſu

cari poſt. merent, ſed quia non aliis de cauſis quàm ſupra memoratis juxta receptum in Im-
perio

„

—

06
um

us
iis
Ni
0
ini.
ii,
enus
ſun
ni.
alſe
las,
m
Ih,
dit,
am
tra
Ne
enit

le,

Ca-
III

s,

,ad
niſti
in
hr.-
bat
um

RH

—

PREÆFATIO.

perio uſum, ullum inirent: à qua conſuetudine unicum Elagabalum receſſiſſe compe⸗
rit, ut ſuis locis notavit. Fatetur tamen, ſe diu hæſiſſe, an tertium Caligulæ, quintum
Neronis, decimum Domitiani, tertiumque Probi inter Conſulatus extra ordinem ſum-
tos numeraret; an verò ex illis quartam regulam conſtitueret; cùm omnes ferè Impe-

ratores aliquam expeditionem ſuſceperint. Verùm quarta regula, ad quam hos dun-

taxat quatuor reduxit, præter auctoritates ab eo in citata Diſſertatione relatas, iſtis ad-
huc innititur. Tacitus lib. I3. Annal. poſtquam locutus eſt de Artaxata Armeniæ urbe,
à Corbulone, imperante Nerone, capta & incenſa anno Chriſti quinquageſimno octavo,
ait: Ob hæc conſalutatus Imperator Nero; .* J enatuſea conſulto ſupplicationes habitæ, ſtatuæ qué

& arcas, & continui CONSüULATUSPRINCIPI: atque inter feſtos referreiur dies;

quo patrata victoria, quo nuntiata, quv relatum de ea eſſet, aliaque in eandem formam decer-

nuniur. Præterea Lonaras lib. 2. de Domitiano ſcribit: Falſis victoriis jaltandis Conſula-

tum in decennium, Cenſuram per omnem ætatem accepit. Quatuor itaque illi Conſulatus ex-
peditionibus aut victoriis attribuendi, & hæc quarta regula non minus quam ceteræ
quinque, certa. Porrò de quinto Neronis Conſulatu legendus Suetonil locus in hac
Critica anno LXVIII. num. II.
Illarum regularum adjumento varios Romani Imperii uſus huc uſque reconditos,
variaque Antiquitatis tam Eccleſiaſticæ quàm profanæ arcana reſeravit. Annis enim
Quinquennalibus & id genus feſtis addictis coloniæ ex more inſtitutæ: provinciæ fa-
Ctæ: thermæ, templa urbeſque aut conditæ, aut dedicatæ, aut novis nominibus inſi⸗
gnitæ: novæ conſuetudines inductæ: libri ab Auctoribus publicati: Cæſares vel Colle-
gæ Imperii renuntiati: perſecutiones adverſus Chriſtianos motæ: Gentilium religio
promota: & poſtquam Imperatores Chriſtiani Rempublicam Romanam rexere, Re-
ligioni Chriſtianæ conſultum: Edicta adverſus Paganos, Judæos & Hæreticos promul-
Zata: celebres de Fide Catholica Collationes habitæ Sanctorum reliquiæ tranſlatæ:
dedicationes Eccleſiarum peractæ: uno verbo, annis illis, quæ majori pompa fieri ſo-
litum erat, deſtinata. Quod etiam non rarôò factum annis aliis, quibus Imperatores
Conſules procedebant, ut Conſulatus illi celebriores evaderent. Quare hoc ſubſidio
variæ Codicis Theodoſiani Conſtitutiones, plura Hiſtoriæ tam Auguſtæ quàm Byzun-
tinæ loca, Chronologia, Geographia, & Numiſmatographia lucem accipere poſſunt.
Quod ad majorem hujus Criticæ intelligentiam præmittendum duxgit.
Poſt ejuſdem Diſſertationis, in aliquibus ab eo hic emendatæ promulgationem,
adornavit primum tomum Cruicæ Hiſtorico-( bronologicæ in Annales Eccleſiaſticos Emi-
neniiſſimi Cardinalis Baronii, I lluſtriſſimi Henrici & pondani, Appamiarum Epiſcopi Epito-
matoris ejus, ordine ſerwato, Is enim hujus Operis titulus erat, in quo ſolido criterio
Annalium Eccleſiaſticorum materiam & formam, ſeu Hiſtoriam & Chronologiam
expendit, rarius extra limites illos egreſſus. Indeque factum, ut antiquam Eccleſiæ
diſciplinam nonniſi leviter ſtrictimque attigerit. Præterquam enim quod opus in im-
menſum creviſſet, nuper eam egregiam Antiquitatis partem propriam ſibi fecit Erudi-

tiſſimus Ludovicus Thomaſſinus, cujus præſtantiſſimi ea de re libri tanto plauſu, tam 4

Gallis, quàm ab aliis nationibus, accepti, ut intra paucos annos Linguã Gallicâ & Lati-
nã lucem viderint. Ideoque quod jam actum rurſus agendum fuiſſet, ejuſque doctiſſi-
mi Tractatus integri exſcribendi.
Verùm cum poſt illius Tomi publicationem undique ſollicitaretur, ut univerſos An-
nales, non verò horum Epitomen illuſtraret, in tribus poſterioribus huic conſilio ac-
uievit, & experientiâ didicit, rem literariam, majorem inde fructum conſecuturam.
Quare, eo mortuo, primum Tomum ordini Baroniano etiam reſtitui, & plures cx
ejus mente, annotationes adjeci; totum enin illum Tomum ſupplere, & interpolare
decreverat, ac inprimis retractare quæ ſpectant explicationem ſexti Canonis Concilii
Nicæni. Statuerat

XIVvVIY,
Utilitas re-
ularum
Conſula-
tuum Ce-
ſareoruim

Diſeiplina
Eccleſiæ à
Thomaſſino
egregiè
tratctata⸗

XVI.
Hac Criti-
.4 magis

appoſité

Annali-
5

uas, quam
Epitome

aſfva.

PRRFATIO.

X V . . S — „ . . . 4 .
ric Statuerat etiam obſervationes quaſdam præmittere ad Catalogos veteres Pontifi-
Auttera Cum Romanorum, hic adjectos, ibique de Libro Pontificali, Anaſtaſio attributo diſ-

den ſerere, ac pariter in lucem emittere Diſſertationem de Anno & die mortis F. Martini Epi-

Marin ſcopi Turonenfis, ad quai pluribus hujus Griticæ locis Lectorem remiſit, ſed morte præ-
impetfecta, ventus dictis obſervationibus operam dare non potuit, & Diſſertationem de S. Marti-
no imperfectam reliquit; quam tamen, cum in ea multa ſingularia contineantur, & in-
victis, ni fallor, argumentis demonſtretur, hunc S. Præſulem die X I. Novembris anni
CCCC ad Deum migraſſe, publici juris aliquando faciam.
2. Ml I. Nec quenquam movere debet, quòd quidam critice ſummo literarum bono re-
o luera- Perta abutantur; ob id enim non hæc, ſed illi in odium contemtumque venire debent.
rum re Aliter, inquit Vir ea in arte peritiſſimus, olent catli, aliter ſues: longèò alia ratione opus apes
Pu. ac ſuci faciunt: imò nihil operis iſti, nec quidquam ceris infundunt; ne cereas quidem domos
ſundare, aut ceras extruere norunt. At illæ ceræ pariter & mellei liquoris opifices admirandæ
malas & igna vas beſtias d melle ſuo defendunt, & à favis arcent. Jic illud profanum va-
numque vulgus quàm longiſſime à venerandis Muſarum adytis, ariſque quas polluunt, pellen-
dum, & capite foras protrudendi improbi & inertes literarum fuci. Criticam hoc Opus eò

magis inſcribere placuit; quòôd Critici vox etiam in Scriptura ſacra uſurpetur. Divus

enim Paulus in Epiſtola ad Hebræos cap. 4. de Verbo Divino loquens, ait: Zoov αρα
Xαρ Oeν α àονα—ορνροα. aαιι τhει ται αιυινιαιεοο& inαα
ooς à* Ausεοανς ρν εςο εαι ιαα 2 0 rε αA νπαο Wται ειπος
&†ναναι0σιεειοναναμα %ι½ ααςουοας ideſt, juxta verſionem Vulgatæ: Vivus enim ſermo
Dei & eſſcax & penetrabilior omni gladio ancipiti, & pertingens uſque ad ſpirium quoque)
compagum ac medullarum, CG& DISCRETOR cogitationum & intentionum cordu. Quæ
ultima verba, α ευοιπιες, &c. ſic etiam verti poſſunt, e& dijudicat cogitationes &.
conceptiones cordis. Quo ſenſu Critica hoc in Opere ſumitur.
XIX. Porro in Baronio Spondanoque illuſtrandis, ſemper præ oculis habuit, quæ Mel-
Baronim Chior Canus, Vir rei Criticæ apprimè intelligens, lib. rI. de Locis Theologicis cap. 6.
S& Sponda- . . .. . . . .
mu: optimi de Hiſtoria Eccleſiaſtica Bedæ & Gregorii Turonenſis ſcribit: Quoniam modeſiè & cir-
Hi’horiei cunipecto judicio de tantis viris pronuntiandum eſt, ne in his quidem duobus rejicienda ſunt
ér.. plurima. Pauca enim in iis poſſis arguere, quamquam Hiſtoriam Ecclefiaſticam rewocare ad ſe-
veriora judicia contendas: ac ſi neceſſe eſt in alteram peccare partem, omnia eorum probari
legentibus qudm multa reprobari malo. Neque enim exiſtimandum, eorum doctiſſimis elucu-

brationibus fidem eſie denegandam, quòd nonnulli in üs errores irrepſerini cuùm errores illi

non fallentium Auctorum fuere mendacia, ſed ignorantium. Neque ob unum aut alterum pec-

catum, cujus ſemper probabilis eſt excuſatio, tantorum virorum Volumina debent improbari.
Fi enim ita agendum eſoet, pretioſiſſimæ omnium ferè Eccleſiæ Doctorum lucubrationes contem-
nendæ eſſent, & proculcandæ; cùm vix eorum quenquam invenias, qui in aliquo ſi non ad
Fidem, ſaltem ad rerum geſtarum Hiſtoriam pertinente, non erraverit. Imò neceſſariò
multa intacta relinquenda fuere; cùm in Hiſtoria Eccleſiaſtica id contingat, quod Au-
guſtinus in Epiſtola 55. ad Januarium, quæ veteri ordine eſt 119. in Sacra Scriptura
contingere obſervavit, ut nempe multò plura neſciamus quàm ſciamus. Hinc Wal-
fridus Strabo in fine libri ſui de rebus Eccleſiaſticis : Fateor, inquit, me necͤ reperiſſe
cuncta, quæ dilucidare cupivi, nec cuncta potuiſſe quæ reperi ; cùm e& rerum magnitudo
ſciendi cupiditatem ſuccenderet, & diverſitatum confuſio fastidii nimietatem praberet. Deni-
que, ut, quod jam conteſtatus erat, denuo profiteretur, tantum abeſt, ut Baronium
& Spondanum minus habendos putaret, quèòd illum, dum Annales conderet, hunc-
que dum eos abbreviaret, notaſque aliquas adjiceret, multa fugerint; ut è contràâ

magis temporum noſtrorum felicitati, quàm propriæ induſtriæ attribuendum arbi-

traretur, quòd res nunc magis apertæ & manifeſtiores ſint, quàm eo tempore, quo
ambo ſcripsére. Poſteriores ſiquidem Scriptores, ut rectè Petrus Bleſenſis in Epiſtola
laudata,

lu
um
un
elet
iluu
ntea
nia ed
mung
libus
hibet
xura
is,
tuitu
cha;
lis,
tecoll
Cych
Uliten
excep
ſtanti
tigerin,
due
fone
Conen
Wi
inh
i⸗
cum
Rom
Unitas
miatur
naget
Jdadu
Veniat

5 Lut

B tionee

Ba
im
titos te
Prrmit
mum
noſe,
alqal
multa
ciende⸗
ekat.
Ext
lernuſ
non lan
n tem

PRE,Æ FA TTIO.

laudata, reſi pectu eorum qui eos tempore præceſſere, ſunt quaſi pumiliones gigantum

humeris invecti, qui ideò ipſis gigantibus longiùs in aliquibus proſpiciunt. Hine

nunquam utrumque ſine elogio citallet „nilſi brevitati ſtudendum fuiſſet „& veritus
eſſet, ne id nimis aliquibus affectatum crederetur. Quare utrumque Hiſtoricum om-
ni laude majorem nominare, laudare eſt.
Quod ſupereſt, quia res poſt Eccleſiam Chriſtianam fundatam geſtæ, cum iis qu?æ xX.
antea apud Judæos, Romanos, alioſque populos acta, connexionem habent, ut om- Aenabi
nia eodem fulcimento inniterentur, Periodum concinnavit, quam, quia tres Eras Gyaso-Ro-
mundanas ſeu Periodos Chriſtianorum Orientalium, in Hiſtoriæ Byzuntinæ Scripto- mana in-
ribus, & Eccleſiæ Græcæ Monumentis ſæpe memoratas complectitur, & è veſtigio ex-*
hibet, Græco-Romanam appellavit. Ea omnium Erarum ante Chriſtum natum inſti-
tutarum fulcrum & ſuſtentaculum, ſinguliſque annis Cyclos Lunæ, Solis, ac Indictio-
nis, tam veros quàm prolepticos, repræſentat, quorum ope variæ difficultates uno in-
tuitu & ſine aliorum librorum auxilio explicari poſſunt. Dubitatur v. g. quo die Paſ-
cha, à quo Feſta mobilia pendent, anno aliquo celebratum, vel quæ litera Dominica-
lis, aut quæ Indictio in curſu fuerint, vel demum an res quæ in Annalibus Feſto Pen-
tecoſtes v. g. accidiſſe narratur, in annum, quo in iis legitur, reipſa competat, dubium;
Cyclorum ope, extemplo dirimes. In Annalibus, ſicuti & in illorum Epitome, omnes
illi temporum characteres certiſſimi ac ſubinde neceſſarii deſiderantur, Indictionibus
exceptis, quæ etiam in eiſdem ante ſexti ſeculi finem non habentur; licèt jam à Con-
ſtantini Magni Imperio viguerint, multaque identidem occurrant, quæ quo anno con-
tigerint, earum tantùm beneficio detegi poſſit. In periodo autem Græco-Romana,
quæ Julianaâ Scaligeri longè commodior & univerſalior, quàmque peculiari Diſſerta-
tione explicat, primus Eræ Chriſtianæ annus, qui quadrageſimus ſextus Julianus eſt,
concurrit cum anno quinquies milleſimo quadringenteſimo nonageſimo-quarto, qui
Partitus per quindecim reddit Indictionem quartam, quà primus ille Chriſti annus
inſignitur, diviſus verò per novemdecim exhibet Cyclum Lunæ tertium; ideoque
cùm primus ille Chriſti annus Cyclo Lunæ ſecundo notetur, in annis Periodi Græco-
Romanæ, ut cum annis Chriſti convenire poſſint, è& Cyclo Lunæ ex perpetua methodo
unitas rejicienda. Contràâ verò cùm primus ille Chriſti annus Cyclo Solis decimo mu-
niatur, & annus Periodi Græco-Romanæ quinquies milleſimus quadringenteſimus no-
nageſimus quartus per viginti octo partitus ſex ſe olum numeros relinquat, Cyclo Solis
quatuor unitates ſemper adjiciendæ, ut Cyclus Solis, quem Chriſti annus reddit, in-

veniatur. Denique tam annus quilibet Periodi Græco-Romanæ, quàm tres Cycli 80-

lis, Lunæ, & Indictionis à Kalendis Januariis auſpicantur. Reliqua in eadem Diſſerta-
tione explanata habes. 2=ð
Braronius Apparatum ad Annales Eccleſiaſticos præfixit, qui cůùm magis Hiſtoricus XXI.
quàm Chronologicus ſit, non tantuùm incipientes, ſed etiam aliquando doctiores irre- ae -
titos tenet. Res enim Judaicæ & Romanæ, quæ Annalibus Eccleſiaſticis neceſſariò confeltus.
præmittendæ, in eo non ſatis fusè diſtinctéque tractatæ; cùm tamen Lector ad pri-
mum Eræ Chriſtianæ annum ſenſim manuducendus ſit, ideoque & Apparatus Chro-
nologicus eſſe debeat, & à mundi exordio deduci; quia Novi Teſtamenti Hiſtoria ſine
aliquali Veteris notitia perfectè ſciri non poteſt. Cum autem in Apparatu Baroniano
multa corrigere neceſſe fuerit, quorum in Epitome nulla mentio, novus ferme confi-
ciendus fuit, eoque magis quò Periodi Græco-Romanæ praxis & uſus demonſtrandus
erat.
Ex tribus, quæ ſibi in hoc Opere propoſuit, illuſtrationem nempe Hiſtoriæ, rerum præ- XXII.
termiſſarum ſupplementum, & Chronologiæ emendationem, huic præſertim inſiſtendum fuit; ontas.
non tantùm quia ratio temporum forma Annalium reputanda; ſed etiam quia ſæpius
in temporum conſignatione, quam in rerum narratione in iſſdem peccatum; &

aliunde

PRREFATIO.

aliunde pauciora ſint, magni ſaltem momenti, quæ in Annalibus deſiderantur. Va-
ria tamen ex Romana Hiſtoria, uti triumphi, bella præcipua, aliaque id genus plura
Baronii tempore valde obſcura, ſupplenda fuere, quòd ſine illis multa, quæ in ſan-
ctis Patribus, ſacris Concilis Sanctorum Actis, ac libris Eccleſiaſticis occurrunt,
quæque in Annalibus explicanda ſunt, ſatis intelligi non poſſint. Addidit & ſeriem
Regum præcipuorum Regnorum, uti Perſarum, Wiſigothorum, Burgundionum,
Wandalorum, Principum Saracenorum, aliorumque; quia ex illis aliqui in Annalibus
obiter duntaxat tanguntur, alii omnino prætermittuntur. Nam experientid magiſtrâ
comperit, quòd ſi illorum Principum ſucceſſiones integræ non recitentur, multum
Hiſtoriæ Eccleſiaſticæ claritati & integritati detrahitur.
XXIII. Ad hæc, varia Concilia, vel Conciliorum Fragmenta poſt Baronii obitum è tene-
, ,PA bris eruta ſummariè retulit, & pluribus eorum, quæ jam extabant, majorem lucem
mortem affundere conatus eſt. Denique præcipuas hæreſes, uti Arianam, Pelagianam, Neſto-
es s rianam, Eutychianam, aliaſque; Scripta & Epiſtolas, quibus illæ jugulatæ, magis de-
Claravit; Acta ſuppoſititia indicavit; nullique labori pepercit, ut hoc Opus, quantuùm
rerum antiquarum obſcuritas patitur, omnibus fuis numeris abſolutum prodiret.
. Majorem . Annalibus labem Chronologiæ in multis depravatio obducit. Nam
gia in As- Ut egregiè alicubi Gerardus Joannes Voſſius ſcripſit, in totius Orbis Hiftoria, vel magni
nalibus ac diuturni Imperii, totiuſque Eccleſiæ rebus, ſi ordo geſtorum fæœde conturbetur, ne illa qui-
n., Facta- dem quæ videre nobis videmur, magis cernimus, quam eximiam & ab omni arte laudatam
corporis humani fabricam conſpiceremus, ſolum oculorum aciem defigentes in monſtroſam ho-
minis pitturam zubi pelctus capitis; venter, pectoris brachia, pedum occuparent locum. E con-
trario autem, ubi ſeſe extulerit aureum temporum jubar; pulßs tenebris pluſquam Cimmeriis,
clarâ omnia luce veſtiuntur, inque formoſo corpore omne membrorum decus apparet. Atque
hoc eſt ſerenum, ac ſplendidum illud lumen, quod in Hiſtoria exigimus. Idem jam à
multis ſeculis Divus Chryſoſtomus Homiliq 2. de Oſia in verbis illis, Vidi Dominum,
circa finem tomi Saviliani 5. obſervarat: Quemadmodum, inquit, termini fineſque in agris
fundos miſceri non patiuntur, ita & tempora res invicem confundi non ſinunt: verum ab in-
vicem ea ſeparantia, & ſecundum debitum ordinem ea diſponentia, magna confuſione nos li-
berant. Quare magna à Pagio adhibita diligentia, ut res quæque tam Chriſtianæ quam
rofanæ, ad annum, quo accidêre, revocarentur, menſibus etiam & diebus, ubi uterque
characteriſmus detegi potuit, deſcriptis, quòd utriuſque ingens ſæpe ſit adjumentum.
Quam etiam ob cauſam Kalendarium Romanum in hujus tomi calce ſubjecit, ut Hi-
ſtoriæ Eccleſiaſticæ ſtudioſi aſſueſcant dies & ferias, quibus res multæ peractæ, anno-
tare.
XXV. Baronii tempore Eræ ( hbriſtianæ initium ſolis ( omputiſtis „ut vocant, cognitum erat:
ens unde Onuphrius in Faſtis anno Juliano XLV, Conſulatuique Cornelii Lentuli & Cal-
Chriſfia purnii Piſonis; Baronius anno Juliano xLIV, ac Conſulatui Auguſti Cæſaris XIII, &
iH i. Plautii Silvani; aliique aliis Conſulatibus anniſque Julianis illud illigarunt. Prinuis
pavii. omnium Scaliger Periodi Julianæ à ſe inventæ, Cyclorum Solis, Lunæ, & Indictionis,
aliorumque argumentorum operâ, primum Eræ Chriſtianæ annum cum anno Juliano
XLVI, Conſulatuque Caii Cæſaris & L. Æmilii Pauli certò congruere nos docuit; quod
tamen omnibus illico perſuadere non potuit. Neque enim defuere Scriptores, qui opi-
nionis Baronii defenſionem ſuſceperint; imò Spondanus, qui Epitomen ſuam confecit
aliquot annos poſt ſecundam editionem Operis Scaligeri de Emendatione Temporum, ab
opinione Baronii, quæ jam convaluerat, ſibi diſcedendum non putavit. Et quod ma-
gis mirum, noſtris etiam diebus Coinuus Annalium Eccleſiaſticorum Francorum Auctor,
in Chronologia ſeſquioris Imperii verſatiſſimus, in eundem lapidem offendit. Verum-
enimvero nobiliſſimæ hujus Eræ exordium, cuùm certis & infallibilibus demonſtratio-
nibus nitatur, ut ſparſim in hoc Opere videbitur, à Scriptorum opinionibus indepen-
dens,

gen
n
er
Per
din
ſne
lon
t,
Con
elec
dum
lent
eiſd
Etat
bien⸗
001
annn
Anti
num
duob
ideo
lem,
hi
ndo⸗
Guen
Een
4
cay
0
Aium
Volu
qe
ſolane
emen
bung
tio V.
Orien
betian
Certa,
tionen
ſunt.

ommb

Ch
(Uratar

PRKREFATIO.
dens, ideoque cum anno Juliano XLVI neceſſariò connectendum. Quare Baronius;
74. A qui eam biennio anticipavit, & cum anno JIuliano xLIV incepit, uſque ad Decium
Ue Imperatorem, annumque Chriſti C CxXxLIX duorum annorum prochroniſmo ſem-
a per peccavit, & poſt hunc Chriſti annum uſque ad ccrxxXxX, quintumque Probi Im-
nt, peratoris, Chronologiam adhuc magis perturbavit. Cùm enim Conſulatus tres or-
en dinarios Decio Auguſto, quem duos duntaxat ordinarios, unumque ſuffectum geſſiſſe
nR, indubitatum, annoſque ſeptem Philippo Auguſto, qui ſextum tantùm inchoavit, qua-
bus tuorque Gallo & Voluſiano Imperatoribus, qui biennium ſolùm dehibarunt, attribue-
n rit, à Decio jam non biennio, ſed triennio ab Era Chriſtiana diſſidet. Tum duobus
Uum Conſulatibus expunctis, nonniſi anno uno ab ea diſtat; neque eam aſſequitur, niſi poſt
reſecatum alium Conſulatum ordinarium, ut ſuis locis oſtenditur. At quemadmo-
ne. dum violenta remedia, quæ morbo alicui medicinam afferunt, alium procreare ſo⸗
en lent; ſic Baronius tres illos Conſulatus & Faſtis eradere non botuit, quin totidem annos
ſto. eiſdem reſpondentes reſcinderet adeoque quin anno Chriſti CcC LXXX, quo veram
ge⸗ Eram Chriſtianam amplexus eſt, ac deinde conſequentibus annis omnes alias Eras
Un biennio mutilaret. Quare in Annalibus Chronologia tam ante annum Chriſti
CCLXXX, quàm poſt illum depravata, ſed diverſimodè. Nam ante illum Chriſti
an, annum Fra Chriſtiana in illis corrupta, ceteræ omnes, uti Olympiadum, annorum
gni Antiochenorum, Seleucidarum, & aliorum minimè perturbatæ. Contrà verò poſt an-
i. num Chriſti CCLXXX Fra Chriſtiana in illis accuratè deſcripta, reliquæ verò annis
Adbon duobus decurtatæ. Utrique vitio certis paſſim argumentis demonſtrato remedium
. P adeo facile Auctor adhibet, ut non putet fore impoſterum, qui vulgarem illum erro-
or. rem, ex quo multa inconvenientia ſequuntur, libenter non deponat. Annum enim
nis, Chriſti, quem Baronius v. g. ccxX1IV appellat, ipſe cum anno'c cCxX conjungit,
ℳ. annos quippe duos, quos Baronius malè addidit, rejicit: ſicque manifeſtè innoteſcit,
na4 quæcunque ſub anno c cxxIV idem Baronius narrat, ad annum c cCxxII pertine-
l re; niſi tamen in aliqua peculiari re recitanda erraverit; quo caſu eidem ſuum annum
aſſignat Pagius. Si quid autem à Baronio omiſſum eſt, in fine anni adjicitur, ut in Cri-
i⸗ tica videre erit. DU
z. Ob Faſios in quibuſdam Annalium locis labefactatos quod uno anno contigit, in XXVI
Cirn alium quandoque transfertur, præſertimque per utriuſque Philippi, Decii, Galli S kak magi
ge Voluſiani, Valeriani atque Gallieni tempora. Cui malo ut provideret Pagius, verum-Nrate
Eurn. que ac certum rerum geſtarum ordinem, quantum poſſet, repræſentaret, Faſtos Con-
t- ſulares tum ex veteribus monumentis, tum ex doctorum Virorum obſervationibus
no⸗ emendavit: notam numeralem in Conſulatibus, ubi ea detegi potuit, adjecit, & ubi
abundabat, prætermiſit: poſt Imperii diviſionem in Occidentale & Orientale „quæ ini-
tio Valentimiani & Valentis Imperatorum facta, qui Conſules in Occidente, qui in
cG. Oriente deſignati fuerint, indicavit: Conſulatuum Cæſareorum rationes ab ipſo Ti-
,:& beriani imperii initio aſſignavit & Quinquennalia, aliaque id genus feſt a, aliquando ex
rins Ze certa, aliquando ex Probabili ratione, & ex conjecturis, aut ex mutua inter l⸗ conſecu-
gon, D dtone digeflit quod omnino faciendum, quando explorata argumenta haberi non poſ-
e Pe ſunt. Denique Faſtis Conſularibus Romanis Byzuntinos ac Orientales ſubjunxit, in
neld omnibus hactenus Chronicis omiſſos quod eorum diſpoſitio non ſatis innoteſceret.
on. Chronologiam Cæſaream, quâ plerumque Chriſtiana innititur, quamtùm potuit ac- XXVII.
glecct curatam exhibuit, quod deprehendiſſet ob eam non ſatis exactè diſcuſſam, in Annali- dr a.
„ bbus non rarô erratum eſſe. Sic ſi Baronius, aliique poſt eum, annum v. g. quo Nero e N
n . in Græciam tranſmiſit, indeque rediit, è& tenebris eruere tentaſſent „Sanctorum Apo-
ſtolorum Petri & Pauli Romæ „Nerone Præſente „ut fert Eccleſiæ traditio, paſſoriun
Martyrium anno Chriſti L xVII, quem Baronius LXXIX Vocat, uno ferè conſenſu
ſeit non collocaſſent. Eis enim conſtaſſet, Neronem eo anno non Romæ ‚ſed in Græcia
deper TTT fuille,

Jens;

PREFATIO.
fuiſſe, ex qua, exeunte illo anno diſceſſit; cùm tamen martyrium illud ex eorum ſen-
tentia menſe Junio contigerit. Omiſit complures alios vulgares errores, qui exactæ
Chronologiæ Cæſareæ beneficio vitari poſſunt.
XXVIII. Pontißcum Romanorum, & poſt Diocletianum, Epiſcoporum Conſtantinopolitano-
gin Nog rum, Alexandrinorum, Antiochenorum, Jeroſolymitanorum tempora, quantò diligen-
necia. tius fieri potuit, ordinavit; certus, Acta Sanctorum, Concilia, aliaque id genus plura ab
eorum annis rectè collocatis non rarò lucem accipere. Chronologia Pontificum Ro-
manorum per tria ferè priora ſecula in multis emendanda fuit, & non minus in ſequen-
tibus ſeculis: neque enim in ulla alia ſæpius peccavit Baronius.
XXIx. Ex Chronicis tàm Euſebii, quàm Hieronymi per quatuor ferè ſecula plura in Anna-
Error vut- les derivata. Quæ tamen Baronius ex utroque affert, præter illorum mentem cum iis
Sizsnie;, Chriſti annis ſæpe conjunguntur, quibus ipſi non illigarunt: qui error ab aliis etiam Scri-
Euſebi & Ptoribus paſſim admiſſus, quòd non adverterint, in iis Chronicis citandis, non ad Im-
Wedon peratorum annos, ut fit, ſed ad numerum Euſebianum, ſeu annum Abrahamiticum re-
ſpiciendum eſſe, quoties certus rei geſtæ annus quæritur. Cùm enim Euſebius & Hie-
ronymus annum à Kalendis Octobris incipiant, & eum in quo aliquis Imperator ſupre-
mum diem obit, eidem integrum deputent, & ſucceſſoris initium à ſequentibus Kalen-
dis Octobris exordiantur, ſupputatio per Imperatorum annos plerumque fallit. Vide-
runt ante Pagium aliqui Viri docti ad numerum Euſebianum attendendum eſſe, metho-
dumque tradidére, cujus ope utroque Chronico ſine erroris periculo uti poſſemus. Ve-
rum cum illius methodi præcepta ſine temporis jactura ad praxim reduci non poſſint, ea
ab ipſis etiam inventoribus, cùm utrumque Chronicon laudant, vix in uſum vocata.
Quate aliam in Diſſertatione de Periodo Græco- Romana proponit adeo facilem, ut vel
ipſi in Chronologia tyrones, cui anno Hieronymus & Euſebius rem, de qua agitur, co-
pularint, ipſo pene lectionis momento intelligere poſſunt. Quæ methodus in Chronico
Idacii, quod Baronii tempore non extabat, etiam adhibenda. Cum enim Idacius Euſe-
bii & Hieronymi Chronica continuet, numero Euſebiano ſeu anno Abrahamitico tem-
pora deſignat. Porrò Pagius in prima hujus Tomi Editione ſcripſerat Euſebium annos

Abrahami à Kalendis Septembris cum anno populari exorſum eſſe, ſed poſtea re ma-

turius examinata, communi ſententiæ adhæſit, & Euſebium annum à Kalendis Octo-
bris, more Syrorum & maximè Cæſarienſium inchoaſſe, comperit.
XXX. Primæ ſtirpis Regum Francorum, qui poſt Clodovei Magni converſionem multa An-

Been nalibus ſuppeditant, Chronologiam Baronii tempore fermè deploratam, noſtroque in

Francorum . . ” . A r. .
Cyronoo- Multis adhuc rudem & imperfectam, omni quà potuit curàâ diſcuſſit, ut in ſecundo To-

Lia magis mo apparet, poſt annum enim Chriſti cccxcv Monarchia Francica nata.
explicata.

XxXI Denique ut Chronologiam Chriſtianam omni ex parte reſtauraret Pagius, undique
dAnnule argumenta conquiſivit, ex ipſis etiam Numiſmatis & Inſcriptionilbus. Fauſtum enim for-

Nummis

&en tunatumque fuit, quèòd ſuperiori ſeculo, quo in Antiquitate Eccleſiaſtica elucidanda,

iioniba pPellendaque obſcuritate, celebrium Scriptorum conatus inſumti ſunt, tot inſcripti lapi-
Arut: (ſos effoſſi fuerint, totque Numiſinata, quæ in Principum cimeliis, aut privatorum mu-
ſæis, cum magno literarum damno ſepulta erant, ſenſim in lucem prodierint; ut quod

libris non potuerat, illo medio in lucem proferretur. Quod niſi plerique Annquari
Nummorum inſcriptiones malè deſcripſiſſent, & ſæpe emendationis prætextu corrupiſ-

ſent, aut mutilaſſent „poſticam ſcilicet tantùm partem publici juris facientes, anticam
verò, quam inutilem perperam judicabant, ſilentes, non dubium, quin plura, quæ ad-
huc latent, clarè innoteſcerent. Ceterùm cum pro veritatis exploratione ſtylum arri-

puiſſet, incunctanter in viam regredi ſpondebat, cùm illi monſtrata fuiſſet; al enim

ejus menti fixum erat Lactantü effatum adverſus eos, qui cum ſemel aberraverint, con-
ſtanter in ſtultiua per ſeverant, & vanis vana defendunt.

ELOGIUM

ſente
eum.
Provi
r,
Alct
Co
VA
Nrio.
Alce
guſti
nio,
ilis
Vigel
optin
VivoOs
A
oceln
Parten
tum
dacta
prof⸗
cum:
tem d
que y⸗
dantun
inyeſt
dar
cim V.
Giheil

ſen.
cte

nd.
en

dab

Uen.

S

Seneegeggeneeenekeeeeeeee,
NZZAEZE RARANARAARAiEEAR

Ordinis Minorum Conventualium.

NTONIUS PAGIUS pridie Kalendas Aprilis anni
MDCXXIV ortum habuit Rognis oppidulo, quod decem
circiter millia paſſuum diſtat ab Aquis-Sextiis. Hac in cele-
berrima Urbe in Societatis Jeſu Schola artes didicit, quibus
pueritia ad humanitatem informari ſolet. Cumque infirmiſſi-
mo tempore ætatis, omnibus litteris deditus, vel ſaltem ad
illas excolendas aptiſſimus videretur, eum Magiſtri in ſuum
Sodalitium cooptare ſtudebant. Verùm eventus ex animi
ſententia illis non proceſſit: conſilium enim abjecit adoleſcentulus, præcipuè quòèòd

eum ab hoc propoſito avocaret ejus avunculus Antonius Barrau Vir clarus, apud ſuos
provinciales valdè honoratus, & Franciſcanorum, qui vulgò Conventuales appellan-
tur, in Galliis primarius. Enim verò ſororis filium bona indole præditum Ordini ſuo
adſcribere optabat. Igitur Pagius omnia credens homini, cognatione & amicitia ſe-
cum conjunctiſſimo, Franciſcanam inſtitutionem proſequi decrevit
ta nuncupavit Arelate pridie Kalendas Februarii anni MDCXLI.

Exinde Philoſophicis, dein divinis doctrinis imbutus & exquiſitè eruditus fuit, ita

ſolenniaque vo-

ut idoneus illicò viſus fuerit, qui in ſuggeſto, licet admodum juvenis, alios docerer.

Suſceptum officium diu eſt laudabiliter executus, & tantiſper graves conciones in au-
guſtiſſimis Templis identidem habuit. Cum iccirco magna hominum de eo eſſet opi-
nio, magna commendatio, brevi apud ſodales ſumma in exiſtimatione fuit: eò ut ab
illis Præfectus ſeu Provinciæ Adminiſter crearetur, quantumvis licet nonum annum &
vigeſimum ſoluùm ageret. Poſthac inſuper hoc honore ter, & aliis muneribus ſæpius,
optimè & præclarè perfunctus, Franciſcanos ſuos in Galliis, quandiu numeratus inter
vivos fuit, ob ſummam, qua pollebat, prudentiam moderatus eſt.
Arttamen licet ab operoſis negotiis prorſus ſe removere nequiverit, in maximis
occupationibus nunquam intermiſit ſtudia doctrinæ. In omni enim vita, è ſolido die
Partem non exiguam demere conſueverat, quam in cujuſque generis litterarum cul-
tum impenderet. Verumtamen inter illa multiplicia, quæ exercebat ſtudia, cæteris
Sacram antetulit Hiſtoriam, ad quam ſe aſſiduo continuatoque labore applicavit. Nec
profanam excludendam, aut ſaltem negligendam cenſuit: utpote, quæ aptiſſimam
cum altera convenientiam habeat. Quid, quod centò ſciebat varias & in omnem par-
tem diffuſas Hiſtorias, etiam quæ nihil religionis habent, eſſe teſtes omnis ævi, rerum-

que veterum ampliſſima monumenta? Sed cùm illas, quibus præſertim litteris man-

dantur res ſingulorum annorum, nemo poſſit conficere, niſi qui rationem temporum
inveſtigatam, edere poſſit; huic inquirendæ operam dedit egregiam.
Sanè quidem id ante eum reipſa fecerat Baronius, in præclaro Opere, quod duode-
cim Voluminibus concluſit. Sed Eruditiſſimus Cardinalis, cui ſubjecta erat materia
difficillima, quam vix ullus ante eum leviter attigerat, in errorem crebrò lapſus eſt;

TIT 2 præter-

B LO GI U M

præterquam quòd non pauca ignoravit, cum benè multa antiquitatis monumenta,
etiam tunc laterent; nec lucem aſpexerint, niſi ſaltem poſt eximii Viri interitum. Quæ
cum Pagius perſæpe & conſideratè animo intuitus eſſet, hoc exiſtimavit maximè con-
ducere omnibus Eccleſiaſticarum rerum cupidis, Baronianos Annales emendare, &
eorum rimas explere ne plurimi & cumprimis tyrones tot deterriti ſalebris, in quas im-
prudenter incidebant, ab his ſtudiis deinceps abducerentur. Iſtud igitur fortiter &
animosè aggreſſus eſt negotium Herculeis dignum viribus. Opus, inquam, à nullo
propemodum, in Urbibus, aut Academiis, eruditiſſimis hominibus affluentibus, ten-
tatum, homo provincialis in extrema Gallia; licet videretur, tum à divite librorum
ſupellectile, cùm ab aliis adminiculis imparatus, diuturno labore complevit, Criticam-
que Hiſtorico-Chronologicam inſcripſit.
Dum totus eſt Pagius in Chriſtiana & Romana antiquitate illuſtranda, anno

MDCLXXX, hoc interim tempore, ad ipſum affertur inſignis inſcriptio, quæ in

columna, nomini Aureliani Imperatoris à Forojulienſibus olim conſecrata, inciſa fuit.

Hlam è veſtigio dilucidandam ſingulari Opuſculo ſuſcepit, ſimul & ampla occaſione
data, ex Conſulatu tertio hujuſce Principis ibidem notato, diſſeruit accuratè & copiosè
de Cæſareis Conſulibus, unà & Conſulatuum regulas, à ſe dudum, ingeniosè ſolerterque
excogitatas, propalam collocavit, in ſplendida illa diſputatione, quam appellavit Diſ-

ſertationem HEypaticam; eamdemque biennio poſt Lugduni typis impreſſam, bene me-

renti amico ſuo, Viro illuſtri Ludovico Thomaſſino Domino de Mazaugues, Sena-
tori Aquenſi nuncupavit. Inde exteris & longinquis notus fuit maxima celebritate fa-

mæ; non illius quidem popularis, plerumque temerariæ, inconſideratæ & merarum

nigarum laudatricis: ſed exiſtimationem hominum accepit, qui tunc ingenio præſtanti
& eruditione perfecta florebant, non modo in Galliis, ſed in Italia & Germania, ipſa-
que ultima Britannia.
Tum inde Criticam in quatuor priora Baronii volumina abſolutam obtulit Gallicani

Cleri Conventui, qui agebatur ad Sancti Germani Ledienſe fanum, anno MDpCLXXXVI

Sacer autem & ſolennis ille cœtus, non modò ejus conatum & propoſitum approba-
vit, ſed ur ipſius univerſis lucubrationibus extrema manus ſtudioſiùs, ſine cunctatione
accederet, in beneficiis eum detulit ad ærarium.

Ad incœpta ocyus peragenda, eum inſuper invitarunt honorificentiſſimè Cardina-

les Hieronymus Caſanata, Gregorius Barbarigus, Laurentius de Laurea & Henricus
Noriſius, quorum magnum nomen fuit in Viris rerum majorum ſcientiâ excellenti-
bus. Equidem illum omnes iſti inſigniter dilexerunt, ejuſque magni æſtimavêre do-
trinam. Atque etiam Noriſius, priuſquam purpureo exornaretur galero, ad calcem
Syntagmatis de Epochis Syro Macedonum, ipſi dicavit, veluti Amicorum, ut ipſemet
judicabat, doòtiſſimo, Faſtos Conſulares ex Cæſarea Bibliotheca erutos: tum etiam
perpolitamn explicationem maximè rari nummi Herodis Antipæ ubi annus tetrarchiæ
ejus X LIII expreſſus videtur. Poſtquam ibidem multa litteratè, acutè & prudenter
diſſeruit ſeu conjecit Vir ſummus, Pagium ſumit judicem de diſceptatione, quam
per id temporis inſtituerat: Num verò, ait, anachroniſmos admiſerim, iu videris, qui
me in haſce Chronologicas tricas conjeciſti, quas tamen pra eximia tua eruditione ac ſingu-
lari doctrina temporum periiia, longè probabilius expedies. Dehinc in Epilogo, quanti il-
lum ejuſque ſcripta habeat, his luculentiſſimis verbis teſtatur: Hos faſtos uni tibi nun-
cupo, ac dico. ( ui enim alteri illos potius inſcriberem quam ubi, qui Cæſareos Faſtos, edi-
ta Diſſertatione Eypatica, tanta eruditione illuſtraſti , ut eidem argumento meiam terminumque
impoſuiſſe videaris. Inſigne tuarum in Annales Baronii animadwerſionum opus abs te mihi
miſſum, nondum accepi, quod impatienter expecto. Diutinæ tamen moræ tædium leniunt pu-
blici plauſus quibus hocce tuum præclariſſimum volumen exceptum intelligo. Perge, Vir ſum-
me, magnos Eccleſiæ Annales, in meliori, ut fœliciter cæpiſti, lumine collocare.

Magna

heb.
taten
gai
men
null
con
mur
ſec

Con

ca
XXV:
oba⸗
ione

Ana-
nricus
lenu-
e do⸗
cem
erhet
etlam
uchie
jenter

Gvacn

16,
inti I-
i nun.
6, eli⸗
um
nt l-
ſon.

Mag⸗

ANTONII PACGII.

Magna profectò erant illa externa adventitiaque ad jumenta: parum tatnen habuil-
ſent efficacitatis, nec ſemper in propoſito permanere potuiſſet Pagius, niſi animum
perpetua roboraſſet conſtantia: adeo materiæ, quam tractabat, incredibilis erat ma-
gnitudo & difficultas. Nec progreſſu moleſlia minuebatur, aut levabantur angores.
Præterea optimo Viro anni plurimi acceſſerant: mollius tractari volebat extrema
ætas. At ipſi non licebat vel tantulum feriatum eſſe: urgens etenim ſenectus aſſi-
duiſſimè eum monebat, ut ſarcinas colligeret. Monitis paruit diligentiſſimè, & ne
tunc quidem ſibi paululum pepercit: ita ut grave illud & ingens Opus, ſumma cura,
multiſque vigiliis elaboratum tandem perfecerit. Sane peropportunè: nam ſimul
atque pervenit quò contenderat, & vires & ipſum corpus amiſit debiliratum jampri-
dem & exhauſtum. Poſt hæc incommoda valetudo, & qua non valuit unquam emer-
gere, eum, nullo puncto temporis intermiſſo, tenuit. Verum quemadmodum in cor-
pore, non ſic in animo fuit morbus, nec invaletudo divinæ auræ particulam prægra-
vavit. Quinetiam Vir admodum ſenex comtra vim gravitatemque morbi, luctari
auſus eſt. Immò enim verò, quandiu in imbecilli corporis compagibus incluſus fuit,
tandiu priſtinum ſuſtinuit munus, ad eum modum, ut in lectulo decumbens, adſcito
lectore, etiam in litterarum ſtudiis verſaretur, quæſtiones difhciles & obſcuras perſol-
veret, & nonnulla, quæ jam ſcriptis mandaverat, corrigeret, vel delenda juberet. Nec
tamen ipſi licuit ſingula, quæ in priore Cruicæ volumine tractaverat recenſere, emen-
dare & interpolare, ut vehementer optaverat; aureoloſque nonnullos libellos, vel
adumbratos, vel ſolum mente conceptos ‚edere: eum enim ante occupavit extremus
vitæ dies, Nonæ videlicet Juniæ anni MDCXCIX quibus animam efflavit Aquis
Sextiis, magnumque ſui reliquit deſiderium, præſertim benevolis & neceſſaris.
Diligebant unicè omnes & mirificè obſervabant Virum, à quo ſingularis humanita-
tis & modeſtiæ petebantur exempla: Virum, inquam, qui de ſeipſo ſibi non credebat
temerè; qui ab hominibus etiam ſine honore & exiſtimatione, modo verè & meritòô,
reprehendi amabat; quod plerique nequidem 4 litteratiſſimis & celeberrimis patiun-
tur. Hominem ſe eſſe ſciebat, & humani nil à ſe putabat alienum: quocirca quæ ſcri⸗
bebat, aut meditabatur, cum amicis conferebat libentiſſimè. Arbitrabatur enim veri-
tatem in Diſputatione limari; nec bonum, idoneumque Scriptorem judicabat illum,
qui tantâ eſt confidentiã, ut aliorum conſilia auxiliaque penitus reſpuat. In nullius ta-
men magiſtri verba jurare fuit addictus; quippe qui à quavis factione alieniſſimus, in
nullis partibus omni tempore fuerit. Superiores Scriptores quantum maximè potuit
commendavit, & quidquid ab illis boni didicerat, ingenuè profeſſus eſt. Ad extre-
mum Pagius Criticè ſuã Hiſtorico-Chronologicè certè non Baronianos Annales evertit,
ſed inſtauravit: cùm vir frugi, minimè avidus inanis gloriæ & oſtentationis, non hoc
conſilio nova finxerit, ut vetera funditùs deſtrueret.

eeEeeeeeeeeee eeeee eege

CELE BRIVYM ALIAVOT

VIRORUM ET SCRIPTORUM

De ANTONIO PAGIO, ejuſque Scriptis TESTIMONIA.

Ex Epiſtola Eminentiſſimi Cardinalis Hieronymi Caſanate, die 12. Iulii anni 16 89:
ad Pagium, Romæ data.

REDPDITusS eſt mihi ultimis hiſce diebus primus Tomus Criticæ illius, quam in Baro-
nii Annales conſcripſiſti, Vir Clariſſime. Statim itaque illius lectionetn aggrefſus, ex
WAiis quæ huc uſque perlegi, Te maximam curam in eo Opere perficiendo adhibuiſſe co-
R gnovi; unde & Tibi laudem non vulgarem, & magnam ſtudioſis utiliratem acceſſu-
ram eſſe arbitror; cum præter obſervationes Tuas ſanè doctas ‚aliorum quoque om-
nium, qui de rebus Chronologicis ſcripsèêre, ſententias ſuis locis à Te referri videam, &c.

Ex Epiſtola Eruditiſſimi Patris Henrici Noriſü, poſtea S. R. E. Cardinalis ad Pagium,
Florentiæ data.

7 Alendæ ſunt Januariæ anni vulgaris Eræ 1688. quem, ut in nummo Antonini Pii legitur in
K hac Gaza Medicea, Tibi Viro Eruditiſſimo, & Eccleſiaſticæ Hiſtoriæ bono nato precor A.N.
F. F. Et hæc ipſa Epiſtola penè ſuperbit, quod omnium prima, anno novo, ad Te Virum incom-
parabilis eruditionis perſcribatur, ac veluti Saturnalium, ad Te miſſorum vicem gerat, & c.

Ex alia ejuſdem Noriſii Epiſtold ad Eundem, Florentiæ datd Kalendis Novembris anni 1691.

Ulla dies mihi ſine Tui præſtantiſſimi Libri lectione elabitur, ac quotidie Te Magiſtro jucun-

diſſmè utor, cum maximas rerum ac temporum difficultates feliciter exponas, ac obſcuriora

in optimo lumine colloces.

Ex Epiſtola Illuſtriſſmi D. Joannis Ciampini Magiſtri Brevium gratiæ, ac in utraque
Signatura Referendarii ad Pagium, Romæ data 15. Kal. Iulii anni 1692.
A eſt virtutis vis, ut ad illam amandam colendamve, etiam invitum cogat compellatque vi-
rum. Ne mireris igitur, Amice chariſſime, ſi ſtatim atque Reverendus Pater N. Tuo nomi-
ne mihi ſalutem dixit, ac ſi quid in re literaria Tibi oporteret, ſatisfacere vellem; ſummopere

hiſce inſtantiis me addictum protinus exhibui, cum tua ipſa virtus id expoſcat. Nam qualis Tu ſis,
Tua ipſa Scripta, Tuaque edita Opera luculenter demonſtrant, &c.

Ex Epiſtola Clariſßtimi Emanuelis à Schelſtrate Bibliothecæ Vaticanæ Præfelti, die prima
7 Maii anni 1690. ad Pagium, Romæ data, quæ ſic deſinit.

V Ale, Vir Clariſſime, & illuſtrandis Antiquitatum monimentis ita operam impende, ut Eccle-

ſiæ utilitatem adferre, magnique Baronii famam augere pergas, dum me Tibi, ſtudiiſque

Tuis juvandis ſemper paratum invenies, & c.

Ex Epiſiold Illuſtriſſimi & Doctiſſimi Viri D. Gisberti Cuperi Ordinum Belgii Fæderoti
Fenatoris ad Paulum Voet Van Winſſen, ejuſdem Notis in Lactantii Librum
. de Mortibus perſecutorum ſubjelta.

Ix finita, inquit, hæc erat Epiſtola, cum ecce ad me affertur Antonii Pagi, Viri Eruditiſſi-
mi, & diligentis temporum Reſtauratoris, Critica Hiſtorico.- Chronologica in Annales Emi-
nentiſſ. Baronii. Cumque ille mirum quantum Diocletiani & Imperatorum, qui cum eo regna-
runt, tempora illuſtret, tuum erit judicare, an non bene rebus ſuis conſulturus Typographus ſit,
ſi illa ex Opere, quæ Ladtantio elucidando inſerviunt, excerpta Editioni novæ adjiciat; milu cer-
tè iſtud videtur adprime utile, atque Eruditis acceptum fore; cum quia liber ille non omnium
manibus teritur, tum quia ita in unum corpuiculum collecta forent omnia, quæ ad melius hunc
intelligendum libellum neceſſaria ſunt.

VVL—

pis

C

F
ſoien
lethᷣ

110-
ed⸗
eſſe.
0m⸗

tur in
AN.

com⸗

1691.
cun⸗
liora

e

Vi⸗
wi⸗
Peie
ſis;

mu

cce⸗
iſgoe

Ex Epiſtola Clariſßtimi Viri Henrici Dodvvelli A. M. Dublinienſis, Annales Velleianos
Quintilianeos & otatianos mitteniis pridie Nonas April. anni 1698. in Acgro
Bercherienf ad Pagium data.
Nnales hoſce „quos jam àccipies; amico meèo nuper Aſaphenſi & Tuo itidem amico Reve-
rendiſſimo Noriſio & TiBI inſcripferam. Sed propter verba mea quædam de amico meò
Aſaphenſi, dedicatio ſuppreſſa eſt. Itaque nudatum dedicatione exemplar jam tantummodo acci-
pies. Vos omnes appellaveram tanquam rei Chronologicæ arbitros; in hoc novo, quo verſabar;
Chronologiæ Biographicæ ſpecimine, & veſtro quippe commercio literario oriundo, & c.

Ex Libro Gallicà Lingud ſcripio, cui tiulus, Hiſtoire des OQuvrages des Savans Tomo I
ubi poſtquam Auctor plurima diſſeruit de primo Tomo hujus Criuicæ, pag. 221. c deſinit.

E P. Pagi s'eſt heauroup plus tendu ſur le quairieme Siecle que Jur tous les autres, parce qu'il yà
L nonvé ane plus grande abondance de matiere. II J inſeré an grand nombre d'&ainiſſemens cu-

ieux & importans à l'Hiſtoire Eccleſiaſtique, ſans tre interrompus par des digreßions importunes; & cel

Oavrage en ſans doute un fruit heureux de l'étude des meilleurs Livres, conduite par un eſprit net & ſolide.
Ex altero Libro Gallica itidem Lingud ſcripto, cui niulus, Bibliotheque Univerſelle &
Hiſtorique Tom. 15. ubi poſt blura in Pagii & Tomi prim: Criticæ landem, pag. 315. legiur.
TNV liſant cei Ouvrage on a ven que l Autheur cite Rdelement tous les modernes, de qui il a tiré quel-
Laues lumieres, & que ces citations font une grande partie de ces remarques, qJuoy que lAutheur 7
joigne tres: ſouvent ſon jugement pariiculier. Ainſi ſans parler de ce qu'il a decouvert, on pent regarder
cet Oavrage, comme un recueil des decouvenes les plus conſiderables, que lon aye ſait ſurl Hiſtoire Etcle-
ſiastique, pour ce qui regarde les evenemens & Ia Chronologie, depun que les Annales de Baronius oni tt
publiees. B
Mitto hic Theodoticum Ruinartum in Præfatione generali in Acta Martyrum, Nicolaum Toi-
nardum in Notis ad Lactantium de Mortibus Perſecutorum, Paulum Bauldri in Notis itidem ad
eundem Lactantii Librum & alios quamplures tam Catholicos quàm Proreſtantes do cliſſimos, qui
Pagii cum laude meminerunt, ejuſque, multis in locis, opinionibus adhæſerunt.

VERSUS

UIaſtriſmi & Eruditiſimi D. Bernardi Monetæ, Confliarü Regii, & in ſuprema Burgundi
Rationum Camera Cognitoris, ad Animadverſiones Pagii in Baronium.
Fit alluſio ad Piſciculum viam Balenæ monſtrantem.
D Ifficili Cetus luctatur in æquore dudum;
— Grandis mole licèt, non tamen inde piger.
Sed quia circumſtant nantem diſcrimina mille,
Et ſcopuli, & ſyrtes, ancipiteſque ſinus;
Hinc ſe ideo Piſcis tandem vix explicet ingens,
Ni minor huic fido lumine monſtret iter.

PIIS MANIBUS
Reverendi Patris Antonii Pagii Ordinis Minorum Conveniualium Sandli Franciſci Doct Theol.

O D E N OENIACA.

AG I, peritis clare ſcientiis, Natalibus feliciores
Doctrina fecit, quem celeberrimum, Crediderim genios ſtetiſſe.
Eſt auſa nunquid ſub ſepulchri Laborioſa ſollicitudine
Condere te Libitina mole? Totus legendis invigilat libris,
Cur tam citato non revocabilis, Aut exarandis ſæpe noctes
Heu, parca vitæ ſtamina forcipe Præteriit domita quiete.
Cruenta ſcindis? diſſecanda Huic ſolitudo delicium fait,
Multiplices nec adhuc per annos. Turbis remotus ſemper inanibus,
Vir ille doctus Conciliis frequens, Solus vacabat, mortuorum
Sermone certo dogmata proferens, Cœtibus eximiis Virorum.
Plauſus Virorum doctiorum Vitamque ducens relligioſias,
Promeritos ſibi ſuſcitabat. Totoque, Chriſto, pectore deditus,
Seu Conſulares Romulidum dies Mundana ſpernit quæque, turmis
Faſtos loquatur, tempora dividens, Angelicis ſociandus, unis.
Arguta ſive antiquioris Te docte, ſciſſo tramite temporis,
Hiſtoriæ monumenta tractet Pagi, peremit parca ferocior,
Ventura chartis poſteritas leget Virtute vives, ſed perennis,
Mirata libros, ingenioſiùs Ac etiam renuente fato.
Quos mente deſcripſit ſagaci Cœleſtis intra templa ſcientiæ,
Dicet honore perenne dignos. Imago mentis ſurget eburnea,
Notumque cunctis gentibus exteris Doctura venturos nepotes,
Ubique laudes accumulatius Maltiplices celebris per annos.
Ornant merentem, nomen aſtris Et quis fuiſti; quam redolentibus
Tollitur uberiore fama. Grati parabunt floribus undique
Candore morum vir fuit integro-, Hymnoſque dulci voce dicent,
Eratque ſedes mens, ſapientiæ, Dona, tui memores litabunt.
Omniſque virtus fulgurabar Seiic dum ſepulchro membra latent tuo,
Simplicitate ſacratiore. Vivet ſuperſtes gloria nominis,
Sub ftonte ſplendens abdita gratia Tuiſque vivet fama ſcriptis,
Dodtorum amorem conciliat ſihbi;: Temporibus peritura nullis.

C. LION Orat. Presb.

APPROBATIO
ILLVSTRISSIMI ET REVERENDIS§. APTENSIS EPISCOPI.

Um ex omnibus Orbis Chriſtiani Nationibus nulla ſit, quæ in Annalibus Eccleſiaſticis ſæpius
memorctur, & pluribus Regum, Epiſcoporum & omnium Ordinum factis coſdem nobilita-
rit, quàm Gallica: Noſtratum gloriæ intereſſe videbatur, ut poſtquam Eminentiſſimus Cardinalis
Baronius mirà diligentiãâ, immenſéque labore quæ hinc inde mille in libris inuumeriſque Antiquita-
tis documentis, quæ nunquam lucem viderant, ſparſa collegit, ſolidéque criterio explicavit, ali-
quis ex Eccleſia Gallicana prodiret, qui ex ampliſſima meſſe ita feliciter collecta manipulos con-
cinnaret; in quibus quidquid habet Hiſtoria Eccleſiaſtica præcipuum, contrahendo breviandoque,
quaſi ſub oculos poneret, ut ejus lectio non ſoluùm minus operoſa ‚ſed etiam majoris commodi ac
utiliatis eſſe poſſet. Tantum operæ pretium ante plurimos annos cxegit Illuſtriſſimus Henricus
Spondanus Appamienſis Epiſcopus, qui duobus voluminibus duodecim à Baronio elucubratos
complexus eſt, iiſque duos alios proprià induſtriã elaboratos ſubſtituit, qui nobiliſſimam illam Hi-
ſtoriam ad noſtra uſque penè tempora perducunt. Hinc tanti momenti ſtudii non parum antea ne-
gle cti major apud omnes cupido inceſſit; progreſſuque temporis illud adeo promotum, ut variæ
in variis Orbis partibus Eccleſiæ & celebriora Monaſteria peculiares ſuos Annales habere voluerior,
quibus Baronianĩ & majorem lucem accepère, & pluribus in locis augeri & ſuppleri potuêre. Cùm
itaque illuſtriſſimi Gallicani Antiſtites, & communi Eccleſiæ, & gregum ſuorum bono ſemper in-

tenti, perpenderent, Annalium Eccleſiaſticorum Corpus (utr dies diei eructat verbum) povis
acceſſionibus

tut

ta
yet
1a).
po

ber

acceſſionibus locupletari poſſe; idque nunquam pro votis ac dignitate conſequendum, niſi Euſebii,
Socratis, Sozomeni, aliorumque Veterum Hiſtoricorum Eccleſiaſticorum editiones priſtino nitori
aſſererentur, Opera Sanctorum Patrum, Sacrorum Conciliorum Acta, aliaqque, quæ ſuperſunt ve-
tera monumenta, cortectiora prodirent, & quæ adhuc non ſine magno Chriſtianæ eruditionis de-
trimento in Bibliothecarum angulis latent, & tenebris educerentur, nullis pepercere ſumptibus, ut
quæ ex illis jam edita ad MSS. probatorum fidem denuo recuderentur, & doctorum Vicorum ob-
ſervationibus illuſtrarentur; ac quidquid in ſacris Eccleſiarum & Monaſteriorum Archivis religionis
perduellium furorem evaſit, publici juris fieret, ut præ miſſis jam Annalibus quàm plurima, veluti
emmæ ad annulos ſuos accederent; neve hoc noſtro ſeculo, quæ præcedentium infelicitas fuit,
rerum Eccleſiaſticarum Scriptores acta tantùm agerent, & jam à pluribus literis mandata, Echo-
nis inſtar recantare ac repetere cogerentur. Neque ſapientiſſimos Antiſtites ſpes fefellit: quot enim
fabulis, quæ Viris etiam oculatiſſimis fucum faciebant, libri purgati? Quo: Sanctorum Patrum,
tam Græcorum, quam Latinorum, & Conciliorum loca quæ Viros doctiſſimos irretitos tenebant,
ſolidè enodata: Quæ Hiſtoriæ Eccleſiaſticæ pars in multis non ditata? Quot denique Opera poſt
canta ſubſidia in lucem emiſſa, quorum beneficio, quæ hactenus omnes latuerant, ita hodie aperta
& manifeſta, ut ea ignorare non poſſit, niſi qui noſtri ſeculi felicitatem ſibi invidere voluerit? Quo
tempore Baronius ſcripſit, ultimo ſcilicet ſeculo in finem vergente, noſtroque ineunte, varia Con-
cilia, aut Conciliorum Fragmenta non ignobilia, multi Sanctorum Parrum Tractatus, plures vete-
rum Pontificum Epiſtolæ, non pauca Sanctorum Ada, aliaque hujuſmodi ad rerum à noſtra ætate
remotarum pleniorem intelligentiam mirè conducentia, quæ hodie in omnium manibus verſan-
tur, nondum lucem viderant; & quæ jam extabant, vix doctorum Virorum laboribus explanata
fuerant. Indeque neceſſariò factum, ut alia in eontroverſiam vocaverit, quæ nunc apud omnes cer-
ta indubitataque ; alia præterierit, quorum cognitio non parum utilis; aliaque ſcripſerit, quæ ſi vi-
Veret, ut erat veritatis amantiſſimus, ipſemet libentiſſimè retractaret. Vidit Clerus noſter nuper
apud Fanum Sancti Germani congregatus, plurimum Eccleſiæ eruditionique Chriſtianæ intereſſe
nobiliſſimum illud Annalium Eccleſiaſticorum Opus, cujus Auctori tantum Eccleſia Catholica de-
bet, majori, quà potis eſt, curà illuſtraretur, & idoneus reperiretur artifex, qui non ſolùm ſparſos
variis in libris poſi Baronii mortem aut editis aut notis elucidatis, pretioſos lapides colligeret, &
unumquemque ſuo loco atque ordine coaptaret; ſed etiam qui proprio labore & ingenio varias ex
tot difſicultatibus, quæ adhuc ſolvendæ ſuperandæque reſtant, profligaret & diſſolveret: exiſtima-
vitque, ſe tanto oneri parem inveniſſe in Auctore Diſſertationis Hypaticæ, ſeu de Conſulibus Caæſareu.
Qui enim Faſtos onſulares Onuphrii Panvinii adeò eruditè ſupplevit, & ad tantam perfectionem
provexit, rei jam pene periculum fecit; & felicis exitus haud dubiam ſpem dedit. Quare cùm
eam, quam de ſe concitavit, expectationem ſuſtinuerit, & tam Hiſtoriam, quàm Chronologiam
Annalium Eccleſiaſticorum egregiè illuſtrarit; poteſt hoc Opus & operoſiſſimum & omnigenæ do⸗=
Qrinæ feraciſſimum inoffenſo pede decurri, & maxima cum utilitate perlegi. Hoc noſtrum de Cri-
tica Hiſtorico Chronolegica in eoſdem Annales, quam ſedulò ecxaminavimus, judicium datum Aptæ
anno Domini milleſimo ſexcenteſimo octogeſimo octavo, die verò vigeſima octava menſis Augaſti.

IOAN NES Epiſcopus Aptenſis.

De Mandato IWaſtrißimi . Reverendißimi D. mei D.
DuTEMPLE Sccr.

AbPROBATIO
ILLVST RISSIMI ET XEVERENDISSö. ARAVSIONENSIS EPISCOPI

LIENOS errores triumphare, ambitioſi; ſed quantum fieri poteſt, tollere, humani juxtà ac
AQrudir ingenii eſt. Hoc certè præſtitit Reverendus Pater Pagius in ſua Critica Hiſtorico Chro-
nologica in Annales Eminentißimi & Reverendißimi Cardinalu Baroni, cujus Opus nobile inprimis
& neceſſarium tantà diligentiàâ, tam accurato ſtudio illuſtrat, ſuppler, emendat virgulà ſuà Chro-
nologicà, ut in hac partene Scaligeris quidem, nec Petaviis inferior ſit. Quæſivit enim viam Vir ſtu-
dioſus, ac, ni fallor, invenit, in materia caliginis plena, & in tanta penuria veterum Monumento-
rum, quâ facilis patet aditus, & Faſtis Conſulum corrigendis, & reliquis quæ ad temporum doctri-
nam faciunt, inveſtigandis. Nihil ergo aliud erit Liber iſte, quàm, ut Plinius loquitur, aliquod veluti
templum auguſtum totius Antiquitatis. Unde meritò cenſemus ex tam præclaro incœpto, tum
præſenti ætati noſtræ, tum poſteritati maximum emolumentum; quin & ipſi etiam Auctori latam
gloriæ ſegetem acceſſuram. Arauſione Secundanorum quinto Kalendas Apriles anno natali Meſſiæ
milleſimo ſexcenteſimo octogeſimo octavo-

1OANNES IACOBUS DOBEILH, Epiſcopus Atauſicanus:

4

APPRO-

APPDROꝝBATIO

D. Franciſci De Bonfils De Guigonnet De Chevalier, Doctoris in Sacra Theologia, & in
utroque Iure, Abbatis & Canonici Santétæ Metropolitanæ Eceleſiæ Aquenſis, Syndici
Generalis Cleri Provinciæ, & Marchionis de Taillaqes.

L Uod jam diu tot votis expetitum fuerat, ut Sanctorum Patrum tam Græcorum quàm Lati-
norum Opera, & correctiora & audctiora prodirent: Acta Sanctorum in Bibliothecis aut Mo-
naſteriis adhuc ſepulta & tenebris educerentur, & quæ à Surio aliſque Scriptoribus jam publicata,
cum MSS. conferrentur, & interpolationibus purgarentur: ac denique ut Annales Eccleſiaſtici, in
quibus leguntur quæcumque in Sanctis Patribus Geſtiſque Sanctorum inſigniora, ſupplerentur & il-
luſtrarentur, id ſummo Otbis literarũ̃ plauſu noſtris diebus executioni mandari gaudemus. Euſebius
quidem Hiſtoriam Eccleſiaſticam jam à multis ſeculis conſcripſit: ſed quemad modum is omnes qui
ante cum idem argumentum tractarant, longo intervallo ſuperavit; ita Baronius Euſebium, alioſque
qui ejus exemplo incitati, res in Eccleſia per aliquot ſecula geſtas in literas miſère. Euſebius enim,
Socrates, Sozomenus, Theodoretus, Evagrius, & ſi qui alii, rebus in Oriente peractis referendis
totam ferè operam poſuere: eorumque labor intra pauca ſecula coarctatus. Baronius verò quæcum-
que apud Græcos & Latinos ab Eccleſiæ primordiis ad finem ſeculi duodecimi contigere, non ſo-
luùm narrare, ſingulaque, quantum fieri potuit, ſuis annis conſignare aggreſſus eſt; ſed etiam narra-
tioni & Chronologiæ Chriſtianæ ſolidum criterium addidit. Quod ſi Euſebius, ejuſque Continua-
tores præſtitiſſent, & tam accurata rerum ac temporum obſervatione Opera ſua confeciſſent, in
legenda Hiſtoria Eccleſiaſtica minus cæcutiremus. Qua agendi ratione alios Cardinalis Eruditiſſi-
mus docuit, quantùm referat, ut quæ certa, quæ dubia, quæ falſa in Scriptoribus deprehenderint, di-
ligenter annotent, & quæ ab aliis, cujuſcumque nominis & exiſtimationis fuerint, perperam dicta
compererint, corrigant; quia præter Sacros Scriptores alii omnes errori & deceptioni obnoxii, ut di-
cebat Auguſtinus. Quare ſicut omnium qui eum præceſſere, errata caſtigare conatus eſt Baronius,
eãque in re ſummam laudem eſt conſecutus; ſic Auctor Criticæ Hiſtorico. Chronologicæ ad Annales
Eccleſiaſticos maximè commendandus, quòd quæ tanti Viri, qui omnia pervidere non potuit, dili-
gentiam ſubterfugerant, feliciter collegit; quæ jam ille diſcuſſerat, novo examini ſubjecit; & Hi-
ſtoriam Eccleſiaſticam, tam ex veteribus Antiquitatis Monumentis poſt ejus obitum è tenebris
cductis, quàm ex propriis animadverſionibus quamplurimis in locis auxit, emendavitque: idque non
inanis gloriæ, ſed unius veritatis detegendæ ſtudio; utque errores Chronologicos ſimiléſve Lecto-
res prætereant, non verò tranſcribant aut imitentur. Habent in hoc Opere Eruditi multa quæ hacte-
nus parum cognita erant: alii verò ad Hiſtoriam Eccleſiaſticam certiùs faciliuſque addiſcendam, tan-
tum ſubſidium, quantum poteſt ſperari maximum; cumque omnes eam à Baronio hauriant, tempus
& labor utiliùs impendi non potuere, quàm in ejus Annalibus ad majorem perfectionem perducen-
dis: nec Illuſtriſſimus & Reverendiſſimus Archiepiſcopus Patiſienſis, in quem intuens Auctor Cri-
ticam iſtam ſuſcepit, ab omnibus, præſertinque Clero adſcriptis, majorem gratiam inire, quàm cùm
pro ſuo in Eccleſiam & Literas amore providit, ut ea lucem videret. Quamobrem cùm nulla Fidei
Catholicæ & probis moribus contraria conrineat, & ex ejus lectione ingentia in publicum emolu-
menta redundatura ſint, eam typis mandari poſſe cenſemus. Datum Aquis-Sextiis pridie Nonas
Septembris anni 1688.

DEz BoNFIILSTAILLADES DE CHEVALIER, Abbas & Canonicus Eccleſiæ Aquenſis.

APPROBATIO

Reverendi in ( hriſto Datris F. oan. Cl. Viany, Prioris Venerabilis Eccleſiæ Aquenſis Sancti
Ioannis Hieroſolymitani, J. T. D. necnon Facultatis Aquenſis Oyndici.

Uæ prodierunt in lucem volumina Eruditiſſimi Viri Reverendi admodum Patris ANTONII
PAGII, quantum famæ & nominis Auctori ſuo, tantùm utilitatis & emolumenti Reipubli-
Cæ literariæ contulerunt. Quacumque enim Orbis eruditus extenditur, Diſſertatio ejus de Conſuli-
bus Caſareis legitur, & gaudet Provincia noſtra è ſinu ſuo hunc ortum Virum, qui non modèò anti-
quis & poſterioribus Chronologiæ Scriptoribus facem præferret; ſed cujus ſtudio & diligentia An-
nales Eccleſiæ ad meliorem formam aliquando reſtitui poſſent. Quod avidiſſimè expectabant Lite-
rati & Antiquitatis amatores, tandem in lucem prodit; & mirantur omnes ſepultam illam rationem
temporum, quæ in Quinquennalibus, Decennalibus, Vicennalibus, &c. ſita erat, tanti Viri immenſo
labote excitatam, quàâ innumeras Hiſtoriæ ambages ſolvat, & Chronologiam veritati reſtituat. In
ptimo Opere ſolùm ipſe ſibi præluxerat, & vi laboris perfregerat intercluſam undique viam: nuno
ſe viæ ducem ſequitur, & ſe major effectus novam regulam temporum Hiſtoriæ Eccleſiaſticæ Ba-

ronii admovet, quà emendatior appareat, illamque vindicet à perpetuis & innumeris cavillationibus

-

Novatorum

*

o
ſom,
Citar
Vert
tem
exhi
thoc
Wirae
Ttart
Joe,
inan
torl
Doc
dis e
hita
nodo⸗
glorir
lbine
dnci
Ulim

No

gen⸗

ati.
ſo.
a,
in
Lil.

cch

oVII
publi⸗
lr⸗

An-

Novatorum, qui ab unius anni vel Conſulatùs errore quandoque argumenta contra Fidei veritatem
ducunt. Et in hoc fortunatiorem video Pagium noſtrum, quàm Scaligerum in Periodi ſuæ Julianæ
inventione. Periodus enim Græco-Romana Audcoris noſtri non ſolàùm præſtat omnia commoda
quæ Juliana; ſed Æ ras etiam Chriſtianorum Orientalium complectitur, quas illa rejiciebat, multaſ-
que alias utilitates affert, quas à Scaligeriana ſperare nullomodo poſſumus. Quamvis enim Scaliger

methodum ſuam Periodicam ſummo Chronologiæ bono, Græcorum imitatione, ad Latinos tran-

ſtulerit, aliquam tamen integram Græcorum Periodum ab eis accipere, ne in mentem quidem venit.

Majori ergo in pretio Pagius habendus mihi viderur, qui tres Etras Græcas in unam reduxit, hanc-

que Latinam fecit, cujus unico auxilio univerſam Ghronologiam dirigere nunc edocemur. In Syt-
tim etiam, in quam Scaliger, non impegit, qui Periodum ſuam nudè tantùm & ſpeculativè propo-
ſuit, quæ nulli Chronico, ut par erat, affixa, à nemine intelle cta omnium animos deterruit: unde factum
eſt, ut per plures annos ab eruditis Viris contemtui ſit habita, donec Sethus Calviſius tanti Critici in-
venta tam perſpicuè declaravit, ut illius ope è ſtercore ſe ſuſcitatum Scaliger ipſe ſæpius diceret. Ab
hoc igitur ſcopulo Auctor noſter prudenter deflexit, qui Methodum ſuam non ſolùm luce clariorem
exhibuit; ſed etiam Annalibus Eccleſiæ, quæ omnium Chronicorum præſtantiſſima, laborioſiſſimè
adjunxit, &Q quibus nunc tanto præſidio roboratis longè major utilitas Orbi Chriſtiano accreſcit. Tale
operæ pretium peregit Pagius noſter; quamvis tam demiſsè de ſe ſentiat, ut inter amicorum collo-
quia ſæpius referat, etſi omni induſtria laboravit in Annalium emendatione ‚ſe tamen vereri ne in er-
rata ipſe inciderit, quæ in aliis arguit: vires enim humanas ſuperare illam diligentiam, quæ omni er-
rore in Antiquitatis caligine immunis eſſe poſſit; & ut multæ ſagictæ è ſcopo deflectunt, dum aliæ at-
tingunt, ita ſibi forſan in ſuis diſquiſitionibus eveniſſe, ut non omnes è ſententia ſuccedant. Ex quo poſ-
ſumus intelligere modeſtiam ſingularem in Auctore noſtro conjunctam eſſe cum eruditione non vul-
gari. Quantum ergo debeat Eccleſia ejus indefeſſo labori, ipſum Opus ad omnem Fidei Catholicæ

& Romanæ normam abſolutum per ſe oſtendet. Et forſan illud difficulratibus terrirus ad faſtigium

uſque non perduxiſſet, niſi aſſiduis conatibus aſpiraſſet Illuſtriſſimus Pariſienſis Archiepiſcopus, qui ut
eſt Hiſtoriæ Eccleſiaſticæ peritiſſimus, & Eruditorum Mæcenas, nihil non egit, ſive jacentes animos
erigendo, ſve librorum auxilia Cleri Gallicani liberalitate ſubminiſtrando, ut ingens Opus promove-
retz quod randem ad certum Eccleſig emolumentum Auctoriſque & Patriæ noſtræ decus & gloriam
in lucem feliciter prodit. Datum Aquis in Domo noſtra Priorali prid. Kal. Septembris anni 1687.

D. 1OS. ANTELMII A. FOROIuLIENS. CANONICI
FrTISTOLA AD AucCTOREM.

Egi codices quos tranſmiſiſti, PATER ADMODuIM REVEREND E ,& hoc primum lectio-
nis meæ pretium fuit ejus iterandæ cupido: habent enim id proprium quæque ſunt optima, ut
quò plus tractantur, eò meliora compareant. Quod ex hac relectione mea magis ac magis expertus
ſum, ubi quæ ſemel delibata me plurimùm affecerant, mox attentiùs conſiderata admirationem ex-
citarunt. Et quorſum homini in Hiſtoriæ ſtudiis omne penè otium à pueritia impendenti res aliter
vertere poterat, dum tam nova, tam inaudita, tam recondita, & hæc omnia tandem ſuis locis atque
temporibus ſic aptè diſtributa toto Operis decurſu conſpexit, ut alterum ferè Hiſtoriæ Corpus ſibi
exhibitum videre videretut? Ordinis ſanè res erat, ad illud Opus incomparabile novam etiam Me-
thodum accommodari, ut in eo vetera quæque noviter itidem tractata viderentur. Et illud ipſum ad
miraculum præſtitiſti, qui Periodum Græco-Romanam excogitando varias varianteſque omnium
ætatum ac gentium Æ ras ita artiſiciosè coaptaſti, ut quæ erant inter ſe diſcrepantiſſima turbatiſſima-
que, uno deinceps contuitu adhibitis regulis tuis conjungi poſſint & extricari. Quid ſimile profectò
in univerſali Hiſtoria, & illud quàm præcipuum: Deſiderabatur ut jam vindicatis ac defæcatis poſt
rot labores & impenſas nobilioribus rerum geſtarum Monumentis, reperiretur denique modus, quo
Dodti in verſandis Hiſtoricis argumentis commoda opportuna nanciſcerentur, tyrones in iis ambien-
dis complanatas eorum ſalebras animadverterent. At id magis hucuſque concupiſci, quàm pro di-
gnitate præſtari poſſe credebatur, niſi tu poſtremùm acceſſiſſes, Vir valentiſſime qui Gordios illos
nodos tua perſpicacitate diſſolveres, & aſpera quæque in vias planas deinceps commutares. Quòd ſi
gloriæ tam appetens Scaliger ad annos Julianos Periodum ſuam accommodans ‚immortale nomen

ſibi non immeritòèò peperit; majer etiam te merces expectat, qui operoſiorem aliam Periodum de tuo

concinnans, tantò majus punctum retuliſſe penes omnes videbere, quantò majus eſt omnes Orien-
talium atque Occidentalium Epochas ad iſtam tuam revocaſſe, quàm annorum variorum compu-
tum ad Julianum convertiſſe. Unde erit haud dubiè, ut quam tu, præ tua ſpectabili modeſtia, Græ-
co Romanam nuncupaſti, æ quiores tibi poſteri PA GIAN A M ctiam dictitent. At non ex hoc ſo-
lùm tua penes eoſdem merita vireſcent, non modò ſiquidem ad Pindari normam Operis in capite ſplen-
dentem ac renidentem faciem rept æſentaſti, ſeu ad Iluſtriſſimum Pariſienſium Archipræſulem Lite-
ratorum omnium, inter quos ſupereminet, ſuaviſſimum Patronum ac munificentiſſimum, prælo-
quens, ad illum, inquam, ut de collega quondam ſuo predicavit Apoll. Sidonius Arvernorum Antiſtes,

☚ ſine

fine jactantia literatam, ſine ſuperbia nobilem, ſine invidia potentem, ſine ſuperſtitione religioſam, ſine aſpe-
ritate conſtantem, ſine popularilate communem, omnes tecum celebrant, ac complectuntur: ſeu in Præ-
fatione ac Apparatu Lectorem erudiens; ſed adhibitis in Critices tuæ proſecutione quæ reponis
principiis, um Chronologum agens, tum Hiſtoricum exhibens, omnem omnium diligentiam te
unicum prævertiſſe nullus non agnoſcet. Et quidem quod in Prologo de commendatiſſimis Viris
Onuphrio Panvinio, & Cæſ. Card. Baronio tradis, quorum alter Chronologiæ concinnandæ, alcer Hi-
ſtoriæ deſcribendæ tam egregiam navavit operam, dum conſidero, effigiem tuam genuinè retta cta⸗
tam haud operosè intueor, qui duorum 5Ævi noſtri Columinum gigantcos auſus in te ſuſcipiens, la-
bores, in quibus ambo tam gloriosè viriliterque deſudarunt, unus exantlas, & quod utriuſque com-
mendationi deerat, de tuo cumulatè ſupples. Sed dum quantumcumque clatitatis à te prodit, in eos
refundis, in te etiam copioſiùs regeris, & hac repercuſſa coruſcatione ſplendidior deprchenderis. Ab-
ſit verbo invidia, tam patuli radii illi ſunt, ut non ſolùm in alios pleroſque Eruditos ac eruditionis
Principes, ſed in me ctiam tanto ab utriſque intervallo ſejunctum diffunduntur: quippe qui noſcens
juxta Sapientis monitum addendam tantùm ſapienti occaſionem, ut ſapientior fiat, ex unius Forojulien-
ſis Inſcriptionis obſervatione, quam tibi ſuppeditavi, Hypaticam Diſſeriationem tuam omnium Eru-
ditorum ſtudiis ac laudibus acceptam elucubrans, & ex ea ad exquiſitiſſimum Opus iſtud viam tibi
ſternens, ejus ſaltem occaſionem præbuiſſe, vel illud acceleraſſe gratulari mihi poſſim: in hoc etiam
eorum voluntatem imitatus, quam laudat Hieronymus lib. 2. ad verſ. Rufin. qui tabernaculo Dei argen-

tum & aurum, vel lapides pretioſos, ſeu byſſum aut purpuram cùm offerre non poſſunt, pelles ſaliem & ca-

prarum pilos offerunt. Et hoc rurſus pretio cênſebuntur forſan meæ illæ, quæ à te commendantur, cir-
ca Eccleſiaſticam noſtrarum Galliæ Provinciarum diviſionem, conjecturæ, de qua me per literas te-
cum diſſerere coëgiſti: vix enim aliud, quam coram te balbutüſſe, præſtare mihi poſſum. Sed etſ
hac in explicatione tua eos etiam, qui hoc argumentum diligentiùs pertractarunt, in viam reduxeris,
& offucias, quibus adhuc circumfundebatut intricata quæſtio, exertè depuleris; ſcrupulo tamen mi-
hi ſemper inſtat Alpium Graiarum & vII Provinciis expunctio, cujus loco primam Aquitanicam
ſubrogas remotiorem quantumlibet, & Honorii reſctipto tacitè rejectam. Quorſum enim & qua va-
lida rarione indultum ab Principe, Novempopulaniæ & Aquitaniæ II, quæ longins conſtitutæ ſunt, jodici-
bus, adeſſe Conventui per Legatos, excluſa Aquitania I longiùs diſtante? At dum ad Aquitaniam pri-
mam & ſecundam devolvitur ſermo, quid in Quarta recèns creata nobis ambiendum, ſuaviſſim
tuã Epiſtolà innuas, ſatis intelligo, quæ quippe Narbonenſi noſtræ Secundæ deſtinatis opibus jamjam

*D. Cero- ſuperba cum literatiſſimo nobiſque humaniſſimo ?* Antiſtite, literas, ac ſelectiſſimam librorum ſupel-
lo le Gouæ jectilem, quibus ſtudia noſtra excolebamus, ad ſe rapuit. Et poſt hanc jacturam quidem Urbis veſtræ

ti Aquen-

ſi, nunc Al-

frequentiam mins concupiſco, ſeceſſuſque mei ſtudioſior factus ad ſecreta Lirinenſia colluſtranda,

igenß de- ac illuſtranda totus convertor; quæque adeo publica facere ſpero, ex quo noſtræ de SS. Leonis & Pre-

Kgvat0ο.

ſperi Operibus Criticæ Diſſertationes prælis exierint: Sed heus:ne illis uſpiam ſupponantur, poſt tolera-
tam illam, quam noſti, tam infidam ſortem, audio nunc poſtremùm Lutetiæ diſtractas nullorum ha-
ctenus curis ac officiis reperiri potuiſſe. En, inquies, ſeceſſus noſtri, terræque niſi inaquoſæ, deſeriæ ſal-
tem & inviæ præmia! At hos etiam angores & auſteritates devoratem, ſi quantum mihi, ſic toto pe-
nè Orbe diviſo, è& librorum copia decedit, tantundem in frequentiſſimæ collocutionis tuæ com-
pendii, accederet. Vale, Santorpete ad ſinum maris Forojulienis Ambracium, quem alii perperam

Sambracium vel Sambracitanum ſcribunt, de quo alibi plura. x Kal. Februarii, Periodi tuæ Gręco-Ro-

manæ, ſi recè calculos tuos capimus, ſepties milleſimo centeſimo octuageſimo primo.

P E RMISSIO
EEVERENDI PATRIS PROVIXNCGIALIS.

Frater Boneventura du Brueil, Artium & Sacre Theolegiæ Doctor, & in Provincia Sanéti LEudovici Ordi-
nis Minorum Conventualium Sancti Franciſci Miniſter Provinciali.

Um Opus Patris ANTONII PAGII, ejuſdem Provinciæ Exprovincialis, cui titulus, Criticas

Hiſterico Chronologica in Annales Eminentißimi & Reverendißimi Caſaris Cardinalis Baronii, duo

noſtri Sacræ Theologiæ Profeſſores, quibus id à nobis injunctum fuerat, recognoverint, ac in luce m
edi poſſe, imò & debere cenſuerint, tenore Præſentium facultatem facimus, ut ſervatis de jure ſer-
vandis typis mandetur. In quorum fidem has Literas manu noſtra ſubſcriptas ac Sigillo Provinciæ
noſttæ munitas dedimus. Aquis-Sextiis die decimo quarto Kalendas Septembris anni milleſimi ſex-
centeſimi octogeſimi octavi.

F. BONAVENTuRA Du BRuEIL, Miniſter Provincialis.

FR. FRANCISCUS PAGI, Sccretarius Provinciæ.

DISSERTATIO-

D
4

1
Ui
Julia
Pini
ue

Oimui

I1.

Periog
alua
Vontine

3
C⸗

5nis

ne

itis

H-

(ta⸗
la.

eos
Ab-
nis
Lens
jen⸗
Eru⸗
id
tiam
len.
C-
l⸗
te⸗
eti
eris,
mi⸗
icam
a ⸗
cici⸗
1pri⸗
ma
jatn
upel⸗
eltræ
anda,
e⸗
bleta⸗
n ha⸗
40A⸗
0 Pe⸗
ecom⸗
etam

.RO.

ionde

cnitic⸗
nii, duo
ce
ure ſel⸗
wincix
mi ſer⸗

4110

gontineat.

ISSERTATIO
D E

P E RIODO

1. W ☛ CALIGER ante centum
W E 6 & aliquot annos (Libros
Period- 3 EE enim ſuos de Emenda-
Julianæ in ſ tone Temporum 5 anno
Chriſti MADLXXXIII

Chronicis. A 6
E. Pariſüs primwuùm in lu-
cem emiſit) modum tradere volens, quo
Chronicon abſolutiſſimum confici, Chro-
nologiaque ad majorem perfectionem
perduci poſſit, docuit, «nno Iuliano tan-
quam vero temporum elencho, ſtabiliq;
fundamento opus ſuperſtruendum eſſe;
quòd contextus temporum ſine anno
Juliano, ſit velut navis ſine velis, ramis
& armamentis; ideoque eam anni for-
mam adhibendam eſſe, non modò re-
bus explicandis illius inſtitutione poſte-
rioribus; ſed prioribus etiam, & ab ipſo
Orbis initio geftis: quamvis aliam tum
anni formam, imdò quælibet ferè natio
propriam haberet. Ulteriùſque progre-
diens Chriſtianorum Orientalium imita-
tioe Periodam artificialem compoſuit,
quam Iulianam vocavit, quæ omnes Eras
complectitur, omniumque fere vicem
gerit. Conſtat cea & tribus Cyclis, Solis,
Lunæ & Indictionum in ſe ductis, vel eſt
Periodus Dionyſiana DXXXII anno-
rum per XV, ſeu per circulum Indi-
ctionis multiplicata. Nam ſive XIXan-
nos per XXVIII multiplices, ſive hos per
iͤllos, numerum eundem eficies DXXXII,
inquit Sanctus Maximus Martyr in Com-
puto Eccleſiaſtico cap. 18.
1I. Periodi Julianæ ſumma eſt annorum
Aot as 7980. eaque ejus conditio, uti duo quili-
.⸗„ bet Cycli in eundem annum concurren-
tes, alteri in tota Periodo convenire ne-
queant; ſicque anni omnes miro modo
inter ſe diſtinguantur, notis ſcilicet illis
& characteribus temporariis. Annus
enim Julianus v. g. X LV; in quem Na-
tale Chriſti Dionyſianum omnind con-
ferri debet, Cyclo Lunæ I, Solis IX, In-
dictionis III notatur; quos Cyclos an-

nus Periodi Julianæ 4713. ſi per XIX, per

Diſſertatio.

GRECO-ROMANA.

XXVIII & per XV partiatur, offert ;
quoſve nullus alius ejuſdem Periodi an-
nus exhibere poteſt.
Ea itaque Periodus omnium tempo- IIf.
rum, ideoque & omnium Annalium ini- Periodus
tia antecedit. Cùm cnim primus Eræ uliana
en . —omne tem-
Chriſtianæ annus illigetur anno ejus bporum Oa-
4714. (Latini quippe annum primum tium inela-
Chriſti, non à die X XV Decembris Na- di.
tali Chriſti ſacro, ſed à Kalendis Janua-
riis inſequentibus auſpicantur) tempora,
quæ ab Orbe condito fluxere, præceden-

tibus Periodi Julianæ annis attribuenda;

ſi quis tamen tantum annorum nume-
rum Natale Chriſti anteceſſiſſe exiſtima-
verit. Verumenimverò cùm Chronolo-

gi, paucis exceptis qui ad LXX Inter-

pretum calculos adhærent ex Hebraicis
& Latinis Bibliorum Codicibus interval-
la ſubducant, nulluſque plures quàm
quatuor mille & aliquot centenos annos
ante Natale Chriſti præteriiſſe arbitretur;
hinc fit, ut Periodus luliana ante omne
temporum ſpatium prolepſi quadam Ma-
thematica incipiat; ſicque in illa Chro-
nologiæ omnes Scriptorum Latinorum
includantur, & in ea ſedem inveniant.
Etenim Romana & Occidentalis Eccle-
ſia fixam & immutabilem Chriſti anno-
rum epocham retinet, de qua inter om-
nes convenit; cùm nullus ſit qui hunc
ipſum, in quo verſamur, annum non nu-
meret MCLXXXVIII à quali-
cumque anno Juliano & initio Chriſti
Natale deducat.
Magna quidem de anno, quo Chriſtus IVv.
natus, inter Chronologos, otiam erudi- Natale
tiſſimos, controverſia; dinnas tamnen an- Lbriſti
nos Chriſti eodem- modo computant; Dionyſa-
Prid e en num cardo
neque qui Chriſti Nativitatem anno v. g. zuidam ſs
Juliano XLIaffigendam cenſent, ma Eogonals.
jorem annorum ſummam colligunt, giæ.
quàm qui vel ante illum annum Julia-
num, vel uno aut altero poſt eum, Chri-
ſtum in mundum veniſſe arbitrantur.
Quare annus Periodi Julianæ 4713. iu

₰ quem

V.
Omniumz
temporum
menſura.

ji Diſſetatio

quem Natale Dionyſianum conjicien-
dum, cardo quidam eſt Chronologiæ,
ideoque qui cum Uſſerio v. g. annos 4003.
& aliquot menſes mundum Eræ Chri-

ſtianæ principio anteriorem eſſe putant,

ejus conditum cum anno Periodi julia-
næ DCCX conjungunt. Qui cum Pe-
tavio Natalem Chriſti vulgarem in finem
anni ab Orbe condito 398;. cadere vo-
lunt, primum annum mundi cum anno
Periodi Julianæ D C CXXXI in-
choant; & ſic de aliis Chronologorum
ſententiis; cùm, uti mox dixi, nullus ex

iis, qui ſupputationem Hebraicam Bi-

bfiorum ſequuntur, plures annos quàm
4713, imò nec tantam annorum ſummam

ante Chriſtum fluxiſſe tradat. Ex quo

quanta ſit hujus Periodi in rebus Chro-
nologicis utilitas, quilibet facilè intellige-
re poteſt.
Primùm ejus be eficio tam certorum
quam incertorum ante Chriſtum tempo-
rum certam menſuram habemus. Cum
enim qui annos ab Orbe condito nume-
rant, in tanta opinionum varietate ver-
ſentur, ut vix alter cum altero conſen-
tiat., ſi quæratur v. g. quo ante Chriſtum
anno prima Olympias cœperit, invenies
Petavium ejus initium cum anno mundi
3208. Uſſerium cum anno mundi 3228.
alioſque Chronologos cum aliis mundi
ahnis copulaſſe: neque magis certus eris,
poſtquam varios hac de re Chronologos
conſulueris, niſi priùs diſcas, quot à mun-
do condito ad primum Chriſti annum
quilibet computet annos. Contrà verèò ſi
Periodum Julianam Scriptor, quem ad
hanc difficultatem ſolvendam leges, ad-
hibear, nulio ſtatim negotio agnoſces,
quot annis initium primæ Olympiadis
ab Era Chriſtiana diſtet; neque opus

erit, ut ſcias quot ille annos ante Chri-

ſtum mundo attribuat. Nam, cùm an-
nus primus Olympiadis minimè contro-

verſus ſit, omnes illum in annum Periodi

Julianæ 3938. notatum Cyclo Lunæ V,
Solis XVIII, Indictionis VIII, niſi er-
rare velint, conjicere debent. Eadem ra-
tio eſt de aliquo tempore incerto, v. g.
de anno mortis Homeri, Poëtarum Græ-
corum principis; alter quippe eam uni
anno mundi, alter alteri connectit: ſic-
que quot ante Chriſtum annis eam acci-
diſſe putent, ab iis diſcere non poſſumus,
niſi nobis conſtet, quot annos mundi an-
te Chriſtum natum elapſos fuiſſe ſuppo-
nant. Quod incommodum Julianæ Pe-

riodi ope vitatur, non quèòd rei incerto

tempore geſtæ certum annum repræſen-

tet; ſed quòd cam conjungat cum anno,

quem ante Chriſtum eſſe milleſmum
v. g. nullus negare poteſt.
Falluntur aurem qui credunt, retregra-

dam annorum Eram Chriſtianam antece- KRetrogra-

dentium numerationem ad id ſufficere, ſi

. . . ,. vanme Rume-
videlicet dicatur, primam Olympiadem ,atio erro-

v. g. anno ante Chriſtum DCCLXXVI rI oα

celebratam, vel urbem Romam anno
ante Chriſtum DCCLIII condiram.
Nam hic ſupputandi modus Cyclos cui-
libet anno proprios repræſentare non po-
teſt; ex quibus tamen varia commoda ad
rem Chronologicam redundant. Et dein-
de ea numeratio tum moleſta, tum errori
etiam, niſi ſaltem major attentio adhibea-
tur, admodum obnoxia. Quod etiam ap-
pParet, in annis qui poſt Chriſtum præ-

teriere, cum iis qui præceſſere, compo⸗-⸗
nendis. Scire volo v. g. quot annis Julii

Cæſaris nex ante Conſtantini MagniIm-
perium acciderit, ſeu quot anni à Julii
morte ad Conſtantini initium effluxerint,
ſi Periodo Juliana non utar, mihi ſuppo-
nendum, Julium occiſum anno XLIV
ante Chriſtum, dein ab anno Chriſti

CCCVI, quo Conſtantinus regnare cœ-⸗

pit, ad primum Chriſti annum, ac deni-
que ad annum XLIV ante Chriſtum re-
trocedendum: ſicque colligo, Julium in-
teremtum quinquaginta ſupra trecentos
annos ante Conſtantinianum Imperium.
Verùm intervallum illud Julianæ Periodi
operà faciliùs certiùſque eruitur. Truci-
datus enim Julius anno Periodi Julianæ
4670. & Conſtantinus anno ejuſdem Pe-
riodi 5o19. Imperium ſulſcepir. Quare,

cum ab anno 4670. ad annum 5019. elapſi

ſint anni CCCXLIX, certum inter
Julii mortem & Conſtantini initium an-
norum ſpatium comperio eſſe annorum

CCCXLIX. Cùmque conſtet, Julium
die & V Martii peremtum, Conſtantinum

autem diec XXV menſis Julii Auguſtum
renunciatum, invenio mortem illam con-
tigiſſe annis CCCXLIX menſibus
quatuor, ac diebus decem ante Imperium
Conſtantinianum.
Poſſemus quidem hane annorum in-
terjectionem per epocham Urbis condi-
tæ dimetiri, numerando ſcilicet ab anno
Urbis DCCX, quo ea cædes patrata,
ad annum Urbis 1059. quo Conſtantinus
Imperator creatus. Sed præterquam
quòd annus Urbis à Kalendis Januariis

inchoandus eſſet, uti de facto Hiſtoriæ

Auguſtæ Scriptores, cùm tempora per

Conſules digeſſere, auſpicatos eſſe exiſti-

mo; cùm numerandi ſunt anni cxempli
causà, qui à Troja capta ad Conſtantini

exordium intercurrerunt, ca menſara

uſui

VI.

Ad äanno-

VII.

Neceſſitas
Periodi ar=
tificialts.

8

Vj
Pemu⸗
M
e
frm,

1X.
Memorie
ſvug.

0 14-
mnnd⸗
ume⸗
erro.
c.

VvIII.
Periodus

Juliana

omnium
Erarum
Julcrum.

IX.

de Periodo Græco-Romana.

uſui eſſe non poteſt; quia Troja longè diu
ante Romæ conditum expugnata. Quare
ad epocham artificialem identidem ne-
ceſſariò recurrendum.
Secunda Periodi Jjulianæ utilitas in eo
ſita, quèòd ſit omnium Erarum, præſer-
timque earum quæ Eram Dionyſianam
antecedunt; de quibus major difficultas,
fulcrum & ſuſtentaculum; v. g. Olympia-
dum, annorum Urbis, Alexandreorum,
aliorumque: eôque magis quòd varia ſint
eorum annorum principia. Nam Græci

ab æſtivo Solſtitio annos ſuos inchoa-

bant: idque Olympiadum inictium erat.
Romani conditæ Urbis epocham à verno
tempore auſpicabantur: Syro Macedo-
nes ab autumno: aliique ab alio certo
fixoque primordio annos ſuos incipie-
bant. Quæ omnia non parvam Hiſtoriæ
Chronologiæque ſtudioſo moleſtiam, &
plerumque non mediocris erroris ocda-
ſionem præbent, dum ſcilicet diverſiſſi-
mos annos inter ſe componit. Ex quibus
eum Juliana Periodus educit; cùm à Ka-
lendis Januariis exordiens, & quamlibet
diſcrepantes epochas includens, eas ſu-
ſtentet, earumque Cyclos offerat.
Tertia denique Periodi Julianæ com-

Memoriam moditas eſt, quod ad memoriam ſuble-

uvat.

vandam, ac præcipuos Hiſtoriæ cardines
ſimiliter retinendos magnopere confert.
Si enim pauciſſimarum epocharum annos
in Periodo Juliana memoriæ commenda-
veris: ut puta annum primum Chriſti ſci-
veris eſſe ejuſdem Periodi 4714. Olym-
piadis verdò 3938. & primum Urbis condi-
tæ annum 396I. ex Varroniana putatione;
reliquas Hiſtoriarum epochas, quarum

924

iii

dem eſt, eam non ſolum ubi à Scaligero
propoſita, ſed etiam poſtea per viginti &
amplius annos tam ab imperitis quàm à
pleriſque Viris doctis vel contentam, vel
rejectam. Sed temporis progreſſu hoc in-
ventum tantæ utilitatis judicatum, ut
Chronica, quæ eo ſubſidio, vel ſaltem
Cyclis deſtituta in lucem prodiere, non
magnam opinionem Auctoribus exiſtima-
tionémque pepererint, & Chronologiæ
promovendæ parum inſervierint. Hoc
hodie Doctorum omnium Chronologo-
rum ſince rum ac verum de Periodo Julia-
na judicium.
Sed, cùm, quæ ab aliis inventa poſſint
magis promoveri ac augeri, ut hanc me-
thodum Periodicam faciliorem ac utilio-

X.

Methodus
LPeriodica
magis per-

rem redderem, in animum induxi; quem fei poteſt

finem ut aſſequerer, non parum temporis

inſumſi: venit in mentem quod ſcribit

Nicephorus Gregoras initio explicatio-
nis ſuæ in librum Syneſii de Inſomniis:
38e, ανασινe τιοW -τ Tα οα μNυ⅜àb— eν
xtνο ννnνuαριοννοοια νHνον. οαρρε *νεννααυ α—

2 . . .
deo**εα ααορ„αοα aααο. Ouτâοαρ „αειℳαναιςνα

28 X&* OvWιι ovro &α X˙αα α & oοασιαρ ⸗
Ottει αυιιπαα, τ a'“ Aνρνα Oνσ‿οανα
aατονοα ν ne n e en )es.
id eſt: Nihil novum neque abſurdum eſt,
ſi permulta quæ quondam ſumma cum difi-
cultate adinventa fuerunt, in melius immu-
tentur: quemadmodum è converſione & cir-
cuitu temporum ſuper alius aliæ magnaæ vehe-
menieſque naturæ germinant & oriuntur,
ſeu ipſo tempore ita romparato, ut ſemper
alia ſuper aliis recentiora afferat, ſeu ipſa hu-
mana natura ſlatim à principio ad id quod in
ſuo munere abſolutum eſt, pervenire nequeat.
Scaliger Græcorum exemplo, Cyclo-

X I.

rum, Solis, Lunæ & Indictionis circulos Robertus
uſui Chronologiæ adaptavit, & metho- Lotharin-
dum Periodicam ad univerſam Chrono- e, ℳ

logiam dirigendam Latinos docuit. Ejus Periodi Za-

ad aliquem ex illis cardinibus intervalla
cognoſces, levis additionis vel ſubtra-
Qionis labore, ſuis temporibus aſſignabis,
in quacumque demum Chronologia.

7II.

eoits

rj0ℳ ℳ
ciali.

2

Exempli causâà, Julii Cæſaris mors con-
tigit anno Varroniano DCCX. Ad an-

nos itaque 3960. adjice 710. fient anni Pe-

riodi Julianæ 4670. Eo anno Cæſar in-
terfectus eſt. Volo ſcire quoto id anno
contigerit ante Chriſtum; de 4713. tollo
4669. reſtant XLIV: igitur anno ante
vulgarem Natalem XLI V Julius Cæſar
occiſus. Credi vix poteſt, inquit Petavius
lib. 7. de Doct. Temp. cap. S. quàm expe-
ditum ſit hoc negotium, quàmque nihilomi-
nus accuratum: ut qui ſe in Periodi iſtius
uſu gnaviter exercuerit Chronologiam ſecum
ambulantem, non in chartis & libris deſi-
dentem habeat. Libro verò 9. cap. 6. ait:
Hoc adempito praæſidio cæca &G obſcura eſt
Annalium ſeries; nec niſi per ambages, an-
norum ſitus explorari poteſt. Verum qui-
Diſſertatio.

enim inventum Periodus Juliana, non ve- lianæ.

rò Roberti Lotharingi anno MLXXIX
Epiſcopi Herefordenſis in Anglia renun-
ciati, ut ſuſpicatus eſt Uſſerius in Præfa-
tione ad Annal. Veteris Teſtamenti; pu-
tavit enim eam ab illo primùm notatam,
& à Scaligero ad Chronologiam dirigen-
dam accommodatam; qua vel in re ſola
magnam gloriam Robertus adeptus eſſet,
cùm ingentia ex ea in Doctrinam Tem-
porum redundent emolumenta. Verùm
ea Viri doctiſſimi conje ctura ſubſiſtere
non poteſt; cùm tantùm abeſt, ut Robertus
Natali Chriſti Dionyſiano tanquam cui-
dam cardini adhærendum docuerit, ut il-
lud in alium aanum Julianum transferen-
dum eſſe cum Mariano Scoto voluerit, ut
diſertè ſcripſit Willelmus Malbesburien-
ℳ 2 ſis

vV
ſis lib. 4. de Geſt. Pontif. pag. 286. Rober-
tus omnium liberalium artium peritißtimus
abacum præcipub, & Lunarem computum,
& cæœleſtium aſtrorum curſum rimatus. Erat
unc temporis Monachus Marianus apud Mo-
guntiam incluſus, qui longo ſolitudinis otio
Chronographos ſcrutatus diſſonantiam Cyclo-
rum Dionyſii Exigui contra E vangelicam ve-
ritatem, vel primus, vel ſolus animadvertit.
Itaque ab initio ſeculi annos ſingulos recen-
ſens, XXII, qui circulo deerant, ſuperaddi-
dit, magnam & diſfuſißimam Chronicam fa-
cere adorſus. Bum librum miratus Robertus
unicb, amulatus mirifcz Angliæ invehendum
curavit. Denique captus Mariani ingenio
gquidquid ille largius dixerat, in arctum con-
wrahens defloravit; adeò ſplendidk, ur magu
valere videatur defloratio, quùm ingentis il-
lius voluminis diffuſio. Epitome illa Rober-
ti Lotharingi periit vel in tenebris latet &
Mariani Scoti Chronicon in omnium
manibus verſatur; verùm animadverſio
ejus quam Robertus, Malmesburienſis &
alii pauci mirati ſunt, à poſterioribus jure
merito contemta, rejectaque; & eam vel
ſola Periodus Juliana futilem eſſe evincit.

Diſſertatio

tenda. Prioribus Eccleſiæ ſæculis Chri-

tionis Chri-

ſtiani Occidentales non alia annorum nu. ſtiani Oc-

merandorum formà, quàm Gentiles ac
Romani utebantur. Tandem Dionyſius
Cyclo X CV annorum à Sancto Cyrillo
Alexandrino Epiſcopo compoſito alium
totidem annorum ſubſtituens, eum annis
Diocletiani, quod à Cyrillo præſtitum
fuerat, illigare noluit; ſed annis Incarna-
tionis: eaque occaſione Era illa ad Lati-
nos ab eo tranſlata. Hæc Dionyſii verba
in prima ſua Epiſtola, data Philoxeno ac

cidentales
nullam pro-
priam ha-
buere.

Probo Coſſ. anno nempe Chriſti DXXV,

poſtquam de Cyclo ſuo XCV annorum
locutus eſt: Quia vero Sanctus C illus pri-
mum Cyclum ab anno Diocletiani CIIII (qui
anno Chriſti CDXXXVI inchoatus eſt)
cœpit, & ultimum in CIrII (qui anno
Chriſti DXXX exorditur) terminavit:
nos à COCXEVIII (anno Chriſti DXXXI
inchoato) anno ejuſdem Tyranni potius
quàm Principis inchoantes, noluimus Girculis
noſtris memoriam impii & perſecutori inne-
ctere: ſed magis elegimus ab Incarnatione Do-

mini noſtri leſu Chriſti annorum tempora

prænotare: quatenus exordium ſpei noſtræ no-

XII. Cum tamen Periodus Juliana commo- tius nobis exiſteret; & cauſa reparationis hu-
Peet . dior univerſaliorque haberi poſſit, nullus, manaæ, id eſt, Paßio Redemptoris noſtri evi-
2 , is

W, zag,, opinor, negaverit quin in ejus locum
Hac . ſubroganda ſit, & ambabus, ut ita dicam,
ſolvit. manibus amplectenda. Dionyſius Exi-

dentius eluceret. Duæ Incarnationis Eræ
in Oriente inſtitutæ fuerant; quarum al-
tera primum Incarnationis annum in an-

Ante Eram ClIo

guus, qui Juſtiniano Magno imperante
floruit, duo ab Orientalibus ad Latinos
tranſtulit, Eram ſc. Incarnationis ac Cy-
clos Solis & Lunæ Alexandrinos: Scali-
ger verò, perſuaſus Dionyſium parentem
eſſe Eræ Incarnationis quam Eccleſia La-
tina adhibet, videnſque eam non ſuffice-
re, ut anni mundani qui Chriſtum præceſ-
sêre ſine incommodo cum ĩiis qui ſubſe-
cuti ſunt connecti poſſint, in era Incarna-
tionis nihil mutandumjudicavit, ſed tan-
tùm Periodum aliquam conficiendam
quæ apud Latinos efficeret quod Eræ
mundanæ apud Græcos. Verùm non tan-
tùm Era Dionyſiana, ſed etiam Periodus
mundana cum qua ab Alexandrinis alli-
gata fuerat, ſervandæ erant; cùm Perio-
dus Alexandrina integra & immutata ad

num Julianum XLIII, altera in annum

Julianum XLV confert. Priori uſus eſt

Euſebius in Chronico; & poſterior Pana-
doro Monacho Ægyptio, qui Arcadii
Imperatoris & Theophili Alexandrini
Epiſcopi tempore vixit, à Georgio Syn-
cello in ſua Chronographia attributa. Epi-
phanius hæreſi 66. paragrapho 20. ejus
meminiſſe videtur, cùm ait: Ab Aſcenſio-
ne Chriſti ad Manen Haæreticum & Aurelia-
num ac Probum Imperatores (alterum ſcili-
cet excedentem, alterum ineuntem)
annum ſubauci CCXLLVI aut ſecundum alios
(à Nativitate Chriſti, non, ut ibidem ha-
betur, ab Aſcenſione Chriſti) CCLXXVI.
Planè juxta Eram Dionyſianam, quâ
initium Probi Imp. in annum Chriſti
CCLXXVI incidit. Dionyſio poſte-

1y.
univerſam Latinorum Chronologiam re- rior hæc Incarnationis Era magis proba- lrmne.
gendam accommodari poſſit, & majora ta fuit, ideoque & eam Circulis ſuis in- enn
ex ea in rem Chronologicam quàm ex nectere voluit. amin
Juliana emolumenta ſint redundatura. Carpir non ſemel Scaliger Dionyſium, xIV. dn

Hoc mihi in hac Diſſertatione propoſi-
tum eſt quod conſecuturum, Deo dante,
ſpero, quo pacto Doctrina temporum
non parum promoveri poterit.
Sed antea de Era Incarnationis, de Cy-
DXXXII annorum, ac de tribus
Eris mundanis Græcorum aliqua præmit-

quèòd Eram Incarnationis biennio bre- Era Iucar-
viorem, quàm par fuiſſet, compoſuerit, eationis à
quod utinam nunquam in mentem veniſſet, Græcis ad

aut illi hoc imperandi aut nobis parendi, in-
quit in lib. 6. de Emendat. Temp. pag. 548.
ubi pro certo ponit, Natale Chriſti con-
tigiſſe anno Juliano XLIII, quo ideo
Eram

Latinos
tranſlata.

ec e.

Chyi.
0e-
taler
ro⸗
he.
3

XIVv.
ralucak-
Gracus 4
utinl?

ranſuti.

de Periodo CGræoo-Romana. „

Eram Chriſtianam inchoatam faiſſe vel-
let. Idem eſt Calviſii, aliorumque Chro-
nologorum de Eræ Dionyſianæ initio ju-
dicium. Verùm nulla Incarnationis Era
à Dionyfio inſtituta, ſed ea tantùm, quàm
Panadorus Monachus aut ſecutus fuerat
aut forſan concinnarat, ab eo ad Latinos
tranſlata, ut certò diſcimus ex Chrono-
graphia Georgii Syncelli, quam Jacobus
Goar clariſſimus Dominicanus poſt Sca-
ligeri & Calviſii mortem publici juris fe-
cit. Ex eo enim Opere ſub finem octavi
Eocleſiæ ſeculi aut ſequentis initio pro-
mulgato, liquet, Panadorum annum In-
carnationis illigaſſe cum anno mundano
Antiocheno 5493. ideoque cum anno Ju-
liano XLV, ut cjus exemplo poſtea à
Dionyſio factum. Imò altero poſt Dio-
nyſium ſeculo Conſtantinepolitani eandem
Incarnationis Eram adoptarunt; neglectaà
eàâ quam Julius Africanus, Euſebius alii-
que amplexati fuerant. Solent Græti ut
plurimum, inquit Allatius in Opuſculo de
Hebdomadibus Græcorum, imo ferè ſem-
er, dum annos recenſent, non à Chriſto na-
1o, ſed ab Orhe ipſo condito numerare, &c.
Calculus moab Eccleſiæ Orientalis, qui ferè
apud omnes ſolennis eſt, & quo omnes non
tantüùm ad dirigenda tempora, & feſtorum
indicandas ſolennitates, ſed inter commercia
& congreſſas familiares utuntur, Ss eit ut ab
Orbe condito ad Chriſtum natum annos 5508.
numerant. Quare hic tantum numerus ſub-
trahendus: qui remanet, erit annus à Chriſto
nato. Unde Era Chriſtiana eadem hodie
eſt apud Latinos & Conſtantinopolita-
nos; cum hoc tamen diſcrimine, quòd hi
eam ab Incarnatione, illi à Nativitate vo-
cant, ac præterea quòd Latini eà in om-
nibus fermè Actis publicis, Græci verèò
nunquam ferè utantur: quod & de Moſ-
covitis qui noſtro tantùm ſeculo ſeſe à Pa-
triarchæ Conſtantinopolitani juriſdictio-
ne ſubtraxere, dicendum. Commodiùs
tamen annos 55o ex Era Conſtantino-
politana ad annos Chriſti cum illa con-
jungendos detrahes, ut infra videbi-
tur.
XV. Hanc Incarnationis Eram ed lubentiùs
Incarna- Occidentales amplecti debuere, quò jam
tionis Era Imperium Occidentale defecerat, & re-
5 3 HWH giones quæ olim Imperatori Occidentali
recepta. pParuerant, Variis KRegibus tunc parebant.
Præterea ſupputatio per Conſules, quæ
etiam non multò poſt Dionyſii mortem
uſurpari deſiit, non parum tunc incom-
moda erat, dum Conſul alter in Orien-
te, alter in Occidente renuntiaretur, &
non rarèò contingeret, ut in Occidente
ignoraretur, quis in Oriente Conſul de-
Diſſertatib

ſignatus fuiſſet. Nihilo tamen minùs Erq
Incarnationis non ſtatim ab omnibus re-
cepta. Scribit Scaliger eam in Gallia non
admiſſam niſi tempore Caroli Magni.
Ejus tamen mentionêm invenio in Diplo-
mate à Carlomanno dato, in quo memo-
ratur Incarnationis annus DCCXLII,
ut videre eſt in Capitularibus Regum
Francorum ab eruditiſſimo Baluzio publi-
catis. Quare prima Francorum Regum
ſtirpe deficiente, hæc Era paulatim in
uſum vocata; Et quidem in Gallia & Bel-
gio annus incipiebat à Paſchate, in An-
glia, uti etiam hodie; à die XXV Marti
Annunciationis B. Virginis ſacro; & non-
niſi anno MDLXIV Caroli IX edicto in
Galliꝰ annus à Kalend. Januarii in-
choari cœptus. In Belgio verò anno
MDLXXVII à Kalend. Januariis an-
nus inchoatus; teſte Auberto Myræoô in

Chronico. Denique nonniſi à paucis ſe-

culis Hiſpani & Luſitani Eram Hiſpanicam
abrogarunt, & in ejus locum Dionyſia-
nam ſubſtituerunt. Quoad Erum Diocle-
tianeav; quam Dionyſius loco laudato
Cyclis ſuis ſe ſe illigare noluiſſe tradit, ea
nunquam ab Occidentalibus in Actis pu-
blicis uſurpata, imò neque ab Orientali-
bus, præterquam à Chriſtianis 5Ægyptia-
cis qui & etiamnum eà utuntur. Faten-
dum tamen hanc Eram omnium eſſe an-
tiquiſſimam, quæ à Chriſtianis inſtitutâ
fuerit. In reliquo enim Oriente, Chri-
ſtiani, uti in Oecidente; in Scriptis pu-
blicis ſignandis à Gentilibus non diicre-=
pabant. Quare in Syria Eram Seleutida-
rum ſeu annos Alexandreos, ut Gentiles
ac Pagani, adhibebant, imò & ea etiam-
num apud Chriſtianos Surianos in uſu eſt,
ut patet ex illorum Computo Eceleſiaſti-
co àa Scaligero in fine librorum de Emen-
dat. Temp. publici juris facto.
Non tantum Eram Incarnationis, ſed XVI.
& Cyclos Alexandrinos, ut jam inſinuavi- Oeu, Ae
mus, Dionyſius in Occidentem invexit. eS,t
Quamvis enim, ut ſcribit Petavius lib. 6. Decre
de Doct. Temp. cap. 5. Paſchalis contro- Dionpſio
verſia Nicæni Concilii auctoritate ſublata tranſiati:
videri poſſer, eique proviſum in perpe-
tuum fuiſſet, cùm Epiſcopo Alexandrino
mandatum eſt, ut quotannis celebritatis
illius tempus indiceret: graves nihilomi-
nus ab eo tempore cadem de re rixæx &
diſſenſiones extitéêre. Neque enim Ale-
xandrinorum Græcorumque decreta to-
tus Occidens initio amplexus eſt: ſed ple-
rique pecuhiaribus ſeſe legibus ac regulis
obſtrinxerunt. Nam aurcos numeros in
Kalendariis ſuis aliter inſtituerunt, & em-
boliſmnæos annos non eoſdem obſerva-

3 runt:

vi
runt: Paſchales quoque termini ſuo quo-
dam, & Alexandrinis contrario more de-
ſcripti. Hinc flagrantiſſimæ illæ Latinos
inter & Græcos altercationes exortæ, quæ
in aperta nonnunquam odia, Eccleſia-
rumque divortia proruperunt. Primus
apud Occidentem Dionyſius, quò ſuos
cum Alexandrinis in concordiam addu-
ceret, damnata Latinorum methodo, au-
reos numeros totamque Paſchatis cele-
brandi rationem ex Alexandrinorum Fa-
ſtis in Romanum Kal. tranſtulit.

XVII. Quz res, ut ſubjungit Petavius, non
Nonniſii omnibus Occidentis populis initio proba-
ennerz e aulatim apud illos obtinuit. Ita de-
progreſſu P a P .

ab omnibus Mum abrogatis extinctiſque Latinorum
recepti. numeris, Alexandrini omnibus in Roma-
ni orbis Kalendariis eorum loco ſubſtituti
ad Gregorii XIII Pontificis Romani tem-
pora perſeverarunt. Sed cujuſmodi pri-
ma illa & nativa numerorum aureorum,
ſeu Cyclorum Lunæ diſpoſitio à Dionyſio
conſtituta fuerit, nequaquam inter Au-

Rtores convenit. Nam neque numero-

rum illorum ſitus in vulgatis Kalendariis
unus idemque deprehenditur; & ſunt
qui veterem ac Dionyſianum contextum
à poſterioribus interpolatum fuiſſe cen-
ſeant. Qua de re fusè doctèque diſſerit
Petavius citatus, qui ideo conſulendus: in
hoc enim Opuſculo nonniſi quæ certiora
videntur, referenda.
Licet autem inter eoſdem Auctores
etiam non conveniat, an Dionpſins Cyclum
tantum X CCVannorum, quem Cyrillia-
DXXXII no totidem annorum ſuccedere voluit,
annorum an etiam Cyclum DXXXII annorum,
cempeſvit. qui maghus Cyclus Paſchali communiter
appellatur; etiam compoſuerit, & Pera-
vius qui Tom. I. de Doct. Temp. utrumq;
Ei attribuit, in poſteriori eam opinionem
retractarit, ac Dionyſium Cyclum tantum

XVIII.
Dionyſius
Oeclos
XCVSG

XCV annorum deſcripſiſſe autumave-

rit; tamen Dionyſii verba in prima ſua
Epiſtola laudata clariora ſunt, quàm ut
nos ea de re dubitare ſinant. Hoc monemus,
inquit, quòd Cyclus iſte nonaginta quinque
annorum, quem fecimus, nonæ per omnia in

ſe ipſum revertitur: & ideo poſt expeditio-

nem nonaginta quinque annorum, non ad
uintum O&pvclum Sancti Cyrilli, qui incæpit
Cyclos ſuos a anno centeſimo quinquageſimo
tertio Diocletiani, quorum quintum Cyclum
neceſſariò nobis prepoſuimus, ſed ad nostrum

FPRIMVM CTC/gàBwV M, quem nos ab au-

wo Aecenteſimo quadrageſimo octavo ejuſdem
Diocletiani incepimus, Lector accurrat. Dio-
nyſius itaque duos Cyclos condidit, alte-
tum ut Cyclos à Cyrillo compoſitos con-
Gnuaret, de quo ſolo Cyclo in duabus

primum magni hujus Cycli Paſchalis in-

Diſſertatio

ſuis Epiſtolis loquitur; alterum, quem lo-
co laudato vocat Primum, DXXXII an-
norum cum FEra Incarnationis inchoan-
dum. Cùm ecnim Cyclus Cyrilli X CV
annorum ſubſtitutus in orbem non redi-
ret, & eo deſinente novo XCV anno-
rum opus eſſet, Dionyſius, ut in plures
annos Paſchatis dies haberi poſſet, com-
poſuir Cyclum magnum Paſchalem
DXXXII annorum, quo ſpatio exacto
omnes neomeniæ & omnia feſta mobilia
in eundem diem menſis, & in eaſdem fe-
rias fedeunt. Hinc ejus initium duxit, non
à Cyclo Lunæ Soliſque primo, ſed à Cy-
clo Solis nono, Lunæ primo; cùm tamen
Periodi natura hoc poſtulare videatur, ut
primmus amborum Cyclorum annus ſimul
incipiar. Verùm, cùm Dionyſius Cyclum
DXXXII annorum ab Alexandrinis
ad Latinos transferrer, illum Cyclo Lu-
næ I. & Solis I X exordiri debuit. Annus
enim mundi Alexandrinus 5777. qui
menſe Septembri C CLXXXIV ini-
tium ſumit, & cum primo Diocletiani die
XVII Septembris ejuſdem anni Auguſti
nuncupati, concurrit, diviſus per XIX &
XXVIII Cyclum Lunæ I. & Solis I X
relinquir. Cyclos autem Græcotum à
primo Diocletiani anno incœptos fuiſſe,
extra controverſiam eſſe debet. Hincque
ratio nobis innoteſcit, cur ab his Cyclis
Solis & Lunæ Dionyſius Eram Incarna-
tionis & Cyclum ſuum DXXXII anno-
rum inchoaverit: quæ hactenus omnes
fugit.
Tradunt paſſim Chronologi, Dionyſium XIX.
Cyclum DXXXII annorum à Vidorio Viälorias

1 . . . 0 8
Aquitano confectum rfecoxiſſe, huncque ***od.
Auctor Pes

u. *7 . riodi
ventorem extitiſſc. Verùm ictorius pri- „ XXi

mus quidem fuit apud Latinos, qui illum annornm.
Cyclum adhibuit: ſed ejus inſtitutio
Orientalibus debetur. Syncellus enim
pag. 35. loquens de Aniano celebri Mo-

nacho Ægyptio, qui eodem quo Panado-

rus tempore claruit, ait : Aniani In-
carnationem anno 55oo. completo, ac exo-
riente 55sl1. contigiſſe demonſtrat ac Chriſtans
reſurrexiſſe X XIV die Marii quem & eun-
dem Dominicum primo conditum in edita
Paſchatis tabula DYXXII annorum, mundi
anno 5534. fuaiſſe convincit. Panadorus in
pleriſque eadem quæ Aniano dicta inculcat,
licet ab arcana Nativitate ponenda anno
500. ſeptem imiegris annis brevior defniat,
ac ideo à Paſchali die aberret: hæc enim 5526,
mundi anno eam actidiſſe Martii XX tradis.
Cyclus itaque Paſchalis DXXXII anno-
rum longè ante Victorium concinnatus.
Sed ea Periodus Aniano antiquior. Pho-

de Periodo Græco-Romana. Vii

tius enim in Bibliotheca ait, Metrodorum
compoſuiſſe Periodum DXXXII anno-
rum, eamque à primo Diocletiani anno
incepiſſe. Qui Metrodorus idem fuiſſe
videtur cum illo quem Hieronymus in
Chronico prodit vixiſſe Conſtantini Ma-
gni temporibus, & de quo ſcribit: Metro-
dorus Philoſophus aguoſcitur. Sed quidquid
ſit de primo hujus Cycli inventore, cer-
tum eſt, eum non fuiſſe Victorium; valde

cebat exordium, à primo Diôcdletiani an-
no ad primum Chriſti retraxiſſe.
Quia veroò plurimum refert, ut quilibet X X.
Pproprio marte Cyclis Dionvſianis Solis Sele⸗ Tr-
& Lunæ diem Paſchatis, à quò cetera feſta e inß
mobilia pendent, cruere & errores, ſi ſuis Paf-
qui à Typographis commiſſi ſunt in no- chalibus,
ſtra Eritica vel aliis libris emendarc poſl & Solz⸗
ſit, Cyclum Solis cum ſuis litteris Domi- zm Birte-
ſe 12 . ris Domi-
nicalibus cuilibet anno propriis, & CV- nicalibut

veroſimile, Dionyſium aliam Periodum clum Lunæ cum terminis ſuis Paſchali- exhiben-
DXXXII annorum quàm Victoria- bus heic exhibendos duxi, & poſtea ad tur.
nam, quæ ab anno Paſſionis Chriſti du- propoſitum revertar.

E. 11TFNCIVYI [ZATEAONVIFM
2 3 Terminorum Paſchalium in Litterarum Dominicalium in
3. 8 Cyclo Luna Bionyſiano. Clo Solis Dionyſiano.
S S. S
5. ◻ — 8⁸
HW 3 Termini Paſchales. 1 G.
2 XxXV. Martiiꝗi.: — B A.
— zXuII. Abri. 6 G
— xXII. Martii 3E —
7 xXxx. Martii- 10 B.
i —, Aprilis. IIA. =
fuit — VII. Aprilis. IZ G.
I — x. Apriis — — ——ʒʒ—
— XXIIII. Martii. 1r6 B.
6 XXI. Martii. 19 E.
18 XIX. Martii — CB.
23 G. — —
2 4 F. — ——r
25E LD. H “”MB
27 B.
28 A.

4 4 cyclis

vii
M*, Cyclus Luns eſt reſolutio Periodica no-
Torbotn vemdecim annorum, quibus ela pſis Novi-
eruendi eæ lunia & Plenilunia ferè ad idem tempus
annis Dio- Tedeunt. Dicitur alio nomine oyclus De-
nrphami. cemnovalis, item Decazteris velumerus au-
ens, propter inſignem ejus uſum in feſtis
mobilibus totius anni deſignandis. Is Cy-
clus terminum Paſchalem ante reforma-
tionem Kalendarii Gregorianam oſten-
dit, cujus beneficio, quo menſis die Paſ-
chata celebrata fuerint, ſcire poſſumus.
Cyclus verò Solis eſt revolutio viginti
octo annorum ad reperiendam litteram
Dominicalem cujuſcumque anni inſtitu-
tus. Elapſis enim annis XXVIII feriæ in
orbem redeunt; quod tamen de ſtatis Fe-
ſtis, non autem de mobilibus ut de Paſ-
chate aliiſque intelligendum. Inveniri po-
teſt Cyclus Lunæ illius anni, cui à latere
adſcriptus eſt terminus Paſchalis. Sic in
iiſdem Chriſti annis invenietur Cyclus So-
lis, ſi illi, de quo quæſtio eſt, adjiciantur no-
vem, &tota ſumma dividatur per XXVIII.
Qui enim reliquus erit numerus, Cyclum
Solis illius anni offeret, cui à latere ſigna⸗
ta eſt littera Dominicalis. Dico, Cyclo
Lunaæ unitatem, Cyclo verò Solis novem
unitates addendas, quas ſcilicet in utroque
Cyclo ante primum Chriſti annum fluxiſ-
ſe ſupponimus.
XXII. Terminus Paſchalis non eſt per ſe dies
Methodus Paſchatis, ſed tantum indicat, Paſcha ce-

eruendi lebrari Dominic proximâà, quæ illum
Paſchaé diem ſequitur. Quare Paſcha ex ſolo Lunæ
Za Cyclo educi non poteſt; ſed præterea Cy-
c.

clus Solis adhibendus, qui diem Domini-
cam proximam poſt terminum oſtendat.
Cyclus itaque Lunæ inventus unà cum
Cyclo Solis rempus Paſchatis certiſſimè
definiet. Anno Chriſti v. g. CCCLXXX
Paſcha celebratum eſt die XXVIII Mar-
tii, quia is annus notatur Cyclo Solis
XXVI, Lunæ II. Cyclus autem Solis
XXVI habet litteram Dominicalem C.
S& terminus Paſchalis Cycli Lunæ II dies eſt
XXV Martii, qui cum eo anno concurre-
rit cum die Jovis, Paſcha non potuit cele-
brari niſi die XXVIII ejuſdem menſis, qui
primus Dominicalis eſt poſt terminum
Paſchalem, diem nempe præfatum XXV
Martii, & ſic de aliis quibuſcumque Chri-
ſti annis. In annis ante Chriſtum Cycli
Solis & Lunæ ut Characteres temporum,
quibus ſinguli anni diſtinguuntur, tantum
conſiderandi. Ut Lectorem curà inveſti-
gandorum Cyclorum & Paſchatum cujuſ-
libet poſt Chriſtum anni levarem, tam

Diſſertatio

Cyclos quàm Paſchata cuilibet anno in
meo Opere præfixi, quod & in quibuſ-
cumque Annalibus fieri debet. Et hæc ſa-

tis de Cyclis Dionyſianis Solis & Lunæ ab

Alexandrinis mutuatis.
Nunc, ut Dionyſii Exigui conſilium XXIII.
ſupplens Cyclos Solis & Lunæ Alexan- Periodi
drinos primævæ ſuæ Periodo reſtituam, weedene
camque uſibus Latinorum accommodem, Rnm, exgl
tres Eræ ſeu Periodi mundanæ Chriſtia- anen-, .
norum Orientalium accuratiùs, quàm ha-
enus factum fuerit, exponendæ. Ex tri-
bus itaque Periodis illis altera Alexandri-
a vocatur, uti à Theophane, quando de
Anaſtaſio Imperatore loquitur: altera di-
citur Antiochena, tertia denique Conſtan-
tinopolitana, ſeu etiam Romana à Theopha-
ne loco laudato, e quòd Conſtantinopo-
lis eſſet nova Roma appellata. In priori In-
carnatio conſignatur anno mundi 55or. in
ſecunda anno mundi 5493. in tertia verò
anno mundi 55oo. & hæc ferè ſine contro-
verſia, quæ tota in eo ſita, cum quo ſcili-
cet anno Juliano tres illi trium harum
Epocharum mundanarum anni, quibus
Divina Incarpatio affigitur, copulari de-
beant. Priorem enim annum, nempe mun-
di, ſecundùm Alexandrinos 55or. Scaliger
in libris de Emendat. Temp. cum anno Ju-
liano XLV, Petavius verò in libris de
Doct. Temp. & Auctario ad coſdem libros
cum anno Juliano LIV, Eræ verò Diony-
ſianæ I X, conjungendum contendit. In
aliis duabus Eris mundanis Græci cum La-
tinis conveniunt, & tam annum mundi
5493 quàm 555 in anno Juliano XLV au-
picantur. Verùm, annum mundi Alexan-
drinum SSor inchoari in anno Juliano
XLIII, vel die KXKV Martiäi, uri à Geor-
gio Syncello, vel menſe Aprili, uti paucis
quibuſdam, vel communiter à Kalendis
Septembris, ideoque Alexandrinos decem
annos ante Antiochenos, & hos ſedecim
ante Canſtantinopolicanos mundi condi-
tum incipere, certum eſſe debet. Quod ſi
quis in præfatis annis cum Julianis, in qui-
bus incipiunt, connectendis erraverit, in
iiſdem cum annis Chriſti conjungendis
non poterit non errare. Vides in hoc La-
terculo quomodo trium harum Erarum
anni tam inter ſe, quàm cum annis Julia-
nis ac cum annis Chriſti conveniant; &
quomodo Conſtantinopolitani annis ſe-
decim prius quàm Antiocheni, ſex verè
ante Alexandrinos mundum creatum ſup-
ponant.

LATEN

de Periodo Græco-Romana. ix
XXIV. ATFRGEVM ANNORVM TRIVM ERARVM MVNDANARVAM
Connevis Chriſtianorum Orientalium cum Iualianis & Incarnationis connexorum.
Grikiano Anni mundi Incarna- Anni mundi Incarna- Anni mundi Incarna- Anni Julia Anni Dio
mcrien Antiocheni tionis à Alexandrini tionis à Cpolitani ationis à ni à Kal. Ja- nyſiani à
ltn kee . Septemb. Septemb. aà Septemb. Septemb. Septemb. Septemb. nuariis. Kal. Jan.
dans lians. I.
enta. .
—— —
Initium — —
Mundi. 4.
T
1 2
2.
. — —
4. 10
— — —
8. 12
— —,
Bum 10. 16.
1 – — 1 17
. —R—Ec 3C
— — SB5D... —
545 0ſ. —446⁰. 5466. . 2. —
ar⸗ . . —, — —
S42. SFKorꝛ. 2. 5F505ö’8. ,— 44.
54935. IJ. efz . 1— 4* —
5494. 2 or 4. Flo. — 46. — IJ.
oe Al. —— 22 —
5496. 4. 5506. 6. 5512 458 —.
-. 4 — — ——
.*. 62 Vos. — —— — —
5499. 7. 109. 9. Fns 58 ..
FFo0. 8 Fzlo. 5. 5516. —d. 52. — 7.
5501 2 Wr 1.. SFI. F. 8.
5502. 10. I2. 12˙. 5518. HD 10. 4. 2.
. a25. wBo. 65. — Bs. — 2—22
3521 . — W 29. 73.
— — — D. . . i
AeJz. dw.. — . — – ͤJ
6524. 32. — 4 — 34. 5540. 132. 7˖ 31.
y 3. 3. à. . 3 57. 32.
5527. ꝛc. 32 37. FSF4JzZD.. ä . — 34

X Diliſlertatio

XXV. In Era mundana Alexandrina aliqui
Brr, le: “*" jungunt Incarnationem cum anno 55ο.
Aexan. aliqui cum anno 5Sot. De more tamen
Arina cum anno jJuliano XLIII. Imò Syncellus

Mundana. modò ſcribit, Chriſtum natum anno mun-
di 5oo. modò anno 5FSo-'. Verùm quando
dicit, Chriſtum natum anno 5Sor. nume-
rat annum illum inter annos Incarnatio-
nis. Contrà veròè quando dicit, natum
eum anno 55oο. eum annum in ſummam
non contert, ſed incipit poſtea numerare
primum annum Chriſti anno 5Sol. qui
ſemper eſt ei primus annus Chriſti. Scribit
etiam, Chriſtum natum anno CLXXXI
undecimæ Periodi DXXXII annorum,
qui ut mox videbitur, concurrit cum an-
no FSor. qui ideo apud Græcos paſſim pa-
ri paſſu procedit in minori numero cum
annis Divinæ Incaruationis. Præterea
annus ille mundi ſecundùm Alexandri-
nos per XXVIII, XIX & XV partitus
reddit Cyclum Solis XIII, Lunæ X, In-
dictionis XI. Quare cùm annus Julianus
XLIII, cui ille mundi annus reſpondet,
Indictione Romana proleptica I notetur,
ut videre eſt in noſtta Critica, Alexandri-
ni decem ſemper Indictiones plus quàm
Latini numerant: ideoque ſi decem nu-
meros ex illorum anno mundano rejicias,
qui reſtabit, conveniet cum Indictione
Romana; eaque methodo agnoſces quan-
do annos illos mundi Alexandrinos rectè
cum annis Chriſti conjunxeris. Hæc ta-
men decem Indictionum abdicatio fieri
tantùm debet in annis mundanis qui ante
primum Diocletiani Imperatoris fluxêre.
Nam ab eo tempore, poſt mutilatam nem-
pe Eram Alexandrinam, qua de re mox,
anni mundi Alexandrinorum eandem In-
dictionem reddunt ac anni Chriſti Dio-
nyſiani: ſicque utrorumque copulatio mi-
nùs errori obnoxia.
XxxvVI. Fra hæc ceteris duabus longè antiquior.
Era Ale- Ea enim uſus eſt Iulius Africanus, qui anno
wandrina Chriſti ducenteſimo viceſimo primo Gra-
is Ete- ti & Seleuci Conſulatu notato Chronicon
ge⸗ Aar- ſuum abſolvit, ut ipſemet teſtatur apud
pata. Photium. Uſurpata & ea à Sancto Hippo-
lyto Julio Africano coævo, aliiſque An-
tiquis, ut diſcimus ex Vita Sancti Euthy-
mii Magni Abbatis, ſcripta à Cyrillo Mo-
nacho & Græcè Latinè que recitata à Co-
telerio tomo 2. Monumentorum Eccleſiæ
Græcæ, in qua cap. 109. dicitur: Sabbato
dormit in pace, & ad eam quæ illic eſt, tran-
ſit beatitudinem : revera ſenex & plenus die-
rum viceſima die menſis Ianuarii, in anno
quidem mundi creationis ſecundum tempora
ſcripta ab Hippolyto illo antiquo ipſiſque fami-
liari, & ab Epiphanio Cyprio, & ab Herone

Philoſopho & Confeſſore, quin quies milleſime
nongenteſimo ſexageſimo quinto: Domini
autem nodtri leſu Chriſti in carne adventu
quadringenteſimo & ſexage mo quinto. Eſt
is annus Dionyſianus CDLXXIII, cujus
menſe Januario Sanctus Euthymius obüir.
Eundem Hippolytum ea Era mundana
uſum, docet etiam Syncellus, qui ait, eum
tradidiſſe Incarnationem factam fuiſſe
anno mundi 55. illum Chronicon ſcri-

pſiſſe & uſque ad primum Alexandri Im-

peratoris annum perduxiſſe, nos docet
Euſebius lib. 6. cap. 22. ubi loquens de iis,
* 0 4 . 1
qui eo imperante floruerunt, ait: Eodem

tempore & Hippolytus inter plurima alia in-

genii ſui monumenta, librum de Paſcha com-

boſuit: in quo temporum ſeriem deſeribens,

Canonem quendam Paſchalem per ſexde-
cim annorum cincuitum exhibens, anno pri-
mo Imperatoris Alexandri, computationem
temporum circumſcribit. Chronicon quidem
illud periit: extat tamen Canon ille Paſ-
chalis, qui, ut obſervat Valeſius in Notisæ,
ad illum Euſebii locum, pars duntaxat eſt
libri, quem Hippolyius conſcripſerat de Paſ-
cha: quòd Euſebius laudatus apertè ſigni-
ficat. Quod cùm Scaliger non animad-
vertiſſet, immeritò rep ehendit Euſebium,

quòd dixerit, Hippolytum in eo libro ad

primum uſque Alexandri Imp. annum ſe.
riem temporum determinaſſe. Imò verò,
inquit Scaliger, Canon Hippolyti non in
primum annum Imp. Alexandri deſinit,
ſed ab ceo incipit. Verum id quidem eſt:
ſed Euſebius non de Canone loquitur,
quem Hippolytus Operi ſuo de Paſcha
adjunxerat; verùm de Opere ipſo, in quo
Hippolytus ordinem temporum dinume-
rans in primo Alexandri Imp. anno deſie-
rat. Quam Valeſii interpretationem cer-
tam reddit locus ex Vita S. Euthymii mox
citatus.

Quo tempore Heron Philoſophus vixe- XxXVII.
rit, non memini me legiſſe qui annotarit. Wirpata

Sed quoad Epiphanium Panadoro &
Aniano æqualis fuit, quem Eràã mundanaâ
Alexandrinâ uſum fuiſſo, deprehendi ex
loco ejuſdem Doctoris corrupto, qui heic
reſtituendus. Epiphanius hæreſi 65. ait:
de' r8 Kois& νας ντ æνNια εατιπι
TiGepis Walæœ gos 6ναuο r⁹ ναααιο,. 4ε1τια
x τα ν nvnot, 37rep ααυ elg
eννunτοιιπαοα ινοναRνι.ουτιιοααο 8ραιαασαρ ιοοαι⅓
Rowotα, à T5αονε αιντντςτπ ιπMιας. rααο,
5Sdv Se& relrov ορσ r8 sν α, id eſt: At verò Chri-
Rus poſt ſuum in hunc mundum adventum
anno aecimo quinto Tiberii Cæſaris prædica-
tionem exorſus eſt, poſt annum à Nativitate
trigeſimum, qui in quinquies milleſimum ac
quingenteſimum nonum annum conditi Orbis
incurrit, &ique trigeſimus, uti dixi, atatis il-
lin⸗

&4 & Epi-
phanio.

W
error
ͦ Omn,
uj Eri
Diomſtana
llem
brenuori
ptuntir,

XXVII.
Mrpats
9 4ly⸗
phams.

de Periodo CGræco-Romana.

ine anuunr, Nam trigeſimo tertio in eruckm
altus eſt. Petavius in Notis Epiphanianis
ex eo loco infert Chriſtum ex Epiphanii
ſententia natum anno mundi 5480. Addit-
que Græcos, varias ex LXXNInterpretum
ratiociniis annorum ſummas ab Orbe
condito collegiſſe. Quod quidem ultimum
vetum eſt: ſed primum ſuſtineri nonpotoſt;
cùm nullus ex Antiquis Chriſtum natum
ſeripſerit eo mundi anno. Quare, cùm jux-
ta Epiphanium Chriſti Incarnatio cadat

in annum julianum XLIII, iſque Eram

mundanam Alexandrinam, teſte Cyrillo
Monacho laudato, ſecutus fuerit, liquet in
numeros errorem irrepéſſe, cùm ex Epi-
phanii mente Chriſtus dic Epiphaniæ an-
ni ſcilicet Juliani XLIV, in lucem prodie-
rit, & Silvano Nervaque Coſ. anno nem-
pe Dionyſiano XXVIII, menſe Novem-
bri, cùm XXIX annos & menſes X im-
pleſſet, baptizatus fuerit, currente ſcilicet
anno XV Imperii Liberii Cæſaris. Qua-
re erat is annus mundi quinquies milleſi-
mus quingenteſimus triceſimus primus ab
aliquot menſibus inchoatus, ideoque in
Epiphanio, loco αο , id eſt, zonum le-
gendum, rpianos̈ vα id eſt, trigeſimum pri-
mum, ut vel ipſa loci corruptio oſten-
dit: quod & ſuſpicatus fueram, ante-
quam citatum Cyrilli Monachi locum vi-

XXVII. Petavius in lib. 9. de Doct. Temp. & in
Vulgaris Aucario ad eoſdem libros lib. 8. exiſti-

„ 6 — . .
ac, mat, tam Sanctum Maximum in Compu-
tO Eccleſiaſtico, quàm Georgium Syncel-

zn Orienté . dun ne
qui Era lum in ſua Chronographia, alioſque Græ-

Dionjſianà cos qui ſoribunt Chriſtum incarnatum

Meni anno mundi 55o1. Ejus Incarnationem an-
reviori no Chriſti Dionyſiano nono, qui cum Ju-
utantur.

Hano LIV concurrit, affinxiſſe. Quæ &
opinio fuit Hervarti in ſua Chronologia,
Bollandi in explicatione Actorum S. Cle-
mentis Ancyræ in Galatia Epiſcopi para-
grapho I:num.2. aliorumq; paſſim, qui tan-
quam certum ponunt, vel eſſe, vel fuiſſe
aliàs populos quoſdam in Oriente qui
Chriſtianam epocham octo anhis ſeriùs
atq; Latini ordiantur. Verùm vulgaris er-
ror non propagandus erat, ſed evertendus.
In cum alii ducti, quèòd Syncellus qui In-
carnationem cum anno mundi 5Sor. illi-
gat, ſubdat, eam comigiſſe Sulpicio Ca-
merino & C. Poppæo Sabino Coſſ. quem
Conſulatum in annum Eræ Dionyſianæ
IX convenire certum. Ahi quoſdam po-
pulos ſeriàs Latinis Eram Incarnationis
inchoaſſe ſibi in animum induxêre, quòd
Era Incarnationis Alexandrina octennio
Frà Dionyſianâ brevior ſit, ita ur quem
annum Incarnationis Alexandrini putant

Xi
CCCXVI, Dionyſiani CCCXXIV

vocent. Alii denique in eam ſententiam
abrepti, quòd annus Julianus LIV qui eſt
Eræ Dionyſianæ IX, eadem littera Do-
minicali ac annus Julianus XLIII, littera
nempe F. notetur. Priorum fundamentum
ruinoſum. Syncellus enim qui Incarnatio-
nem Chriſti cum illo conjungit, dicit po-
ſtea, Chriſtum paſſum Nerone III & Vale-
rio Meſſala Coſſ. qui Conſulatus in annum
Chriſti LVIII competit. Quare uterque
Conſulatus vel in illud Chronicon infar-
tus, vel Auctor priorem cum anno Julia-

noXLIII, poſteriorem cum anno Dio-

nyſiano XXXI quo Chriſtum paſſum
exiſtimavit, per errorem connexuit, Sic
Alcuinus lib. I. de Divinis Officiis cap. 6.
dicit, expletis quaſi triginta annorum cur-
riculis, anno decimo quinto Z: iberii Cæſaris

ſub Valeriano & Aſiatico Coſſ. baptizatum

fuiſſe; cùm tamen Conſulatus ille Vale-
riani & Aſiatici, vel fictitius ſit, vel pars
tantùm Conſulatús, quo annus Chriſti
XLVI notatur: eo enim anno Conſules
fuerunt, C. Valerius Aſiaticus II., & M. Iu-

nins Silanus.

Alios, uti Petavium, identitas ſitteræ xxvxiX.
Dominicalis in annis Julianis X LIII & Primum
LIV in errorem impulit. Ait enim Pe- bujus opi-
tavius cap. I. citati lib. 8. Maximus in pri- n,, Dn⸗
ma parte Computi cap. 32. Evangeliſmum er itera
Beatæ Virginis ſive Incarnationem inci- Deminicali
diſſe vult anno mundi 5sol. Cyclo Solis perperam
XIII, Lunæ X, feria II, Natalem autem deſumtum.
Chiiſti eodem anno ferià quartà. Quo-
niam igitur Evangeliſmus, quem Annun-
tiationem Latina vocat Eccleſia, tam à
Græcis quam à noſtris, Martii KXV po-
nitur, neceſſe eſt Dominicalem fuiſſe lit-
teram F. Addit cap. 33. Indictionem fuiſ-
ſe tunc XII. Cap. porrò 34. oraculum Za-
chariæ Septemb. XXVII die comtigiſſe
narrat, ferià V, Cyclo Solis XII, Lunæ
IX. Proinde littera Dominicalis erat G.
Item natum eſſe Joannem Junii XXIV,
ferià II, nempe littera Dominicali F. Ex
tot aunorum characteriſmis efficitur Za-
chariæ oraculum, & conceptum Joannis
cadere in annum VIII Eræ communis
quo littera fuit G. poſt Martium; Incar-
nationem autem Natalemque Chriſti, &
ante hunc Joannis, in annum Eræ Chri-
ſtianæ nonum, qui litteram habuic F. Sic
annis octo tardior eſt Natalis Dominicus
in hac Era, quam in communi. Ita Peta-
vius. Verùm, ſi Vir doctiſſimus animad-
vertiſſet, annum Julianum XLII littera
Dominicali G. annum verò Julianum xIII
lictera Dominicali F. inſignitos eſſe, ita
opinor, ratiocinatus non fuiſict.
Quoad

xi Diſſertatio

n,. Quoad Indictionem quæ Petavium ir-

quæ dici- Tetitum tenuit, explicanda erat eo modo
tur ab Au- quo Maximus intellexit. Orta eſt, inquit,

Aſto inſti- ut Hiſtorici prodiderunt anno primo Auguſti

tata ſiktitia &

æſaris, ejus Imperii ſecundo, qui fuit aunus

mundi 5460. Hi per XV diviſi ultimum In-
dictionis annum, id eſt, annum quintum de-
cimum exhibent: in quo hujus initium ille
Ratuens, ultimum eſſe primum volait. Ila fit,
ut uno anno præcurrat Indictio, quæ ab anno
Augusſti ſecundo numeratur, eam quæ ab Or-
bis exordio ducitur, quando anni Adami per
1V. dividuntur. Proinde fuit Indictio XI
ſecundum Calculum iſtum, anno quo ſe-
cundum carnem Salvalor eſt ortus. At ex
illo calculo fuit XII, quoniam uno ante-
vertit auno. Sic Sacratißimus Baptiſinus
Indictionem habet X& XI, & Salutaris Paſ-
Rio XIV & XV. Quippe anno Auguſti XEIII,
noſtri inſtar, ut homo natus is eſt, qui ante
ſecula tanquam Deus ex Patre natus fuerat.
Proinde ſi XEII per XV dividis, annus pro-
dibit Indictionis XII, quo, ut diximus, Chri-
NKi Natalis incidit. Maximus itaque duo
genera Inaictionum diſtinguit: alterum
quod ab Orbis exordio ducitur; alterum,
quod Auguſtus, ut ipſe & paſſim Græci
ſomniant anno ſecundo Imperii ſui inſti-
tuit, addirque, annos mundi per XV di-
viſos reddere Indictionem mundanam;
annos verò Auguſti, ſi unitarem demas,
reſpondentem ſcilicet primo Imperii ejus
anno, offerre Indictionem Auguſteam,
quæ mundanam unitate ſuperat. Quare
Indictio XII, de qua ibi loquitur Maxi-
mus, non eſt Indictio mundana, de qua
quæſtio eſt: annus enim mundi 55or. non
niũ Indictionem XI reddit, nec eſt etiam
Indictio XII Romana, quà annus Diony-
ſianus I Xafficitur, ut credidiſſe videtur
Petavius, ſed eſt Indictio XII Auguſtea,
aut, ut veriùs loquar, fictitia & commen-
titia, quemadmodum fictitium eſt, quòd
Auguſtus Cæſar alicujus Indictionis Au-
Gor fuerit. Errat etiam Maximus, quando
copulat ſecundum annum Imperii Auguſti
cum anno mundi Alexandrino 5460. An-
nus enim ille cum anno Juliano ſecun-
do, quo Cajus Julius Cæſar occiſus, con-
currit, ideoque ſecundus Cæſaris Augu-
ſti eſſe non potuit: cùm non niſi poſt
Julii Cæſaris avunculi necem Imperium
ſuſceperit.
XXXI. In eodem errore Syncellus verſatur:
PError n- eum ebim annum mundi 5460. vocat
celi & Ma- ctiam Auguſti Cæſaris ſecundum. Quo ex
wuat. errore in alium uterque prolapſus eſt. Au-
tumarunt quippe, Chriſtum anno XLIII
Auguſti natum; quaſi fieri poſſet, ut an-
nus XLIII Auguſti cum anno Juliano

XLIII, quo annus mundi 5yor incipit,
componi poſſit. Jacobus Goar in Notis
ad Syncellum ait, locum, ubi is ſcribit
Chriſtum incarnatum anno XLIII Cæſa-
ris Auguſti, corruptum eſſe, legendumque
XLII. Sed præterquam quod Sanctus
Maximus eundem numerum retinet, is
in ipſo fine ſui Computi pag. 356. rurſus
hæc habet: Anno ſecundo Imperii Augu-
ſi Caſaris namerari cæœperunt Indictiones,
Romanique menſes tum primum ab illis er-
cogitati, anno Adami 5460. Anno Auguſii
IIII uaſcitur Chriftas, Anno Adami 5501.
Anno XV Tberii in Iordane baptizatur, an-
no Adami 5530. Quare error tam Maxi-
mi quàm Syncelli Incarnationem anno
XLIII Auguſti illigantium, ex co pro-
cedit, quòd arbitrati fuerint, eum Julio
Cælſari ſucceſſiſſe anno primo Juliano,
annoque mundi ſecundùm Alexandrinos
5459. quo pacto verum eſſet, annum mun-
di 5o:. die XV Martü, quo Syncellus
annos tam mundi quàm Incarnationis in-
choat, quadrageſimum tertium Auguſti
fuiſſe. At Cæſarem Auguſtum anno Julia-
no ſecundo, mundique ſecundùm Ale-
xandrinos 5460. poſt Julii necem regnare
cœpiſſe, & non antea, certum indubita-
tumque. Interim ex laudato Maximi lo-
co, quo annum XV Tiberii cum anno
mundi 5530 conjungit, manifeſtè apparet,
opinionem, quam Petavius Sancto Maxi-
mo attribuit, quòd nempe docuerit, Chri-
ſtum incarnatum eſſe anno nono Eræ
Dionyſianæ, à mente Sancti hujus Mar-
tyris valde alienam eſſe; cùm ſi Chriſtus
baptizatus ſit anno Tiberii XV, Dionyſia-
no ſcilicet XXIX, annoque mundi Ale-
xandrino 5530. natus profectò erat longè
ante annum Dionyſianum IX; alioquin
anno ætatis viceſimo Chriſtum baptiza-
tum Maximus credidiſſet. Quod cum
exiſtimaſſe nullus ſibi perſuaſerit.

„ Secundum Argumentum Petavii iſtud XXXIR
eſt: Maximus Auguſti Imperii ſecun- Sécundums
„dun . 5 peri iccun- „„ opi-

„dum annum ait eſſe mundi 5460. quo nionis ſun-

„fuit Indict. I. incarnatum verò eſſe damentum
„Chriſtum anno Auguſti XLIII, Indi- ex anno ſe-
„ctione XII. Ex quo conſequens eſt, an- uvdo -
„no Juliano XII Periodi Julianæ 4680. 5 Gi wals
„ Auguſti Imperium iniiſſe, & annum Ju- getg
„lianum XIII Periodi Julianæ 4681. ſe-
„cCundum eſſe Monarchiæ: intellige la-
„bentem utrobique. Etenim Auguſti an-
„nos à Thoth incipit. Proinde primus
„ Thoth revera incidit in annum Julia-
„num III Periodi Julianæ 4671. At ex
„Maximi calculo contigit anno Juliano
„XI Periodi Julianæ 4679. Unde an-
„ no 468I. in curſu erat adhuc ſecundus
Auguſti

—

AulI.

Trumn
Fuademen-
tum ex
Chrißi Ba-
reſre G
Paſione
deſumtin
everlitup.

XXIE
Cundum
zun⸗
mit fin
Menin
nnd ſe
udo Im-
rii A.
pal

ANen,

evertitur.

de Periodo Græco-Romana. Xlii

„Auguſti cum Indictione I. Adde annos
„XLI reliquos; incçurret annus Auguſti
„XLIII, quo incarnatus eſt Chriſtus in
„annum Julianum LIV Periodi Julianæ
, 4722. ita ut anno Juliano LIIIà Thoth
„inierit, & menſe Martio inſequentis an-
„ ni tenuerit. Vides, ut annis octo tardio-
„res ſint epochæ omnes in iſto compu-
„to. Nam Thoth Auguſtei Imperii eſt an-
„nus Julianus III, à Maximo verò fit XI.
Hæc Petavius. Sed jam reſpondimus, Ma-
ximum & Syncellum hallucinatos, quan-
do Julium Cæſarem anno mundi ſecun-
dùm Alexandrinos 5458. occiſum puta-
runt. Ea enim mors patrata anno ſecundo
Juliano, qui cum anno mundi Alexandri-
no 5S460. concurrit, quo ſecundùm Ale-
xandrinos currebat Indictio XV prolep-
tica, ſecundum Romanos Indictio V pro-
leptica: et, ur ſupponit Maximus, Augu-
ſtus inſtituit Indictionem primam Augu-
ſteam, quæ à mundana valde diverla eſt,
ut numero XX V diximus. Secundus ita-
que annus Monarchiæx Auguſti in com-
puto Maximi non poteſt alius eſſe quàm

mundanus 5461. ac Julianus III; nec Chri-

ſtus in Sancti Maximi opinione XLIII an-
no auguſti naſci potuit, ſi primus annus
Auguſti incidit in annum mundi ſecun-
dùm Alexandrinos 5460. quadrageſimus
verò tertius in annum mundi ſecundum
eoſdem 5Soʒj. quod in dubium revocari
non poteſt. Nam tam Maximus quàm
Syncellus exertè docent, Chriſtum na-
tum anno mundi 5FSol.

„XXXIII. „ Tertium Petavii argumentum: Maxi-
amen „ mus cap. 32. ſui computi baptizatum à
undamen- . .
Hn „ »„ Joanne Chriſtum memorat anno 5530.

Chriſti Ba-» feria I II. Ergo littera Dominicalis D.
ptißno & „adjectis XXIX ad eum annum, quo in-
Paſſione „cCarnatus eſt. Unde eſt hic annus Perio-
deſumtum dji Julianæ 4752. quo ad vernum uſque
„ Menſem labebatur annus Maximi 5530.
„& 5531. inde ſucceſſit. Item Paſſionem
„ Chriſti conjicit in annum 5534. ac diem
„ Parasceves quæ quidem Martii XXIII
„ Contigit, ut Georgius docet. Erat littera
. „Dominicalis G. Itaque annus fuit Pe-
„ rriodi Julianæ 4755. Quæ Græcorum ſen-
„tentia non magis reliqua ab Hiſtoria,
„ quàm ab Evangelica narratione difcre-
„ pat. Nam Tiberii ferè XV baptizatus

„ eſt Chriſtus; & eodem imperante, ter-

„tio, quartove anno poſtea paſſus. At ex
„Maximi computo ſequitur, Caio impe-
„ rante, & ejus anno ſecundo, ad Baptiſ-
„ mum Joannis acceſiſſe Dominum; &
paſſum eſſe Claudii ſecundo; quæ ſunt
abſurdiſſima, inquit Petavius. Sunt cer-
tè abfurdiſſima & Maximo, Syncello aliiſ-
Diſertatio.

que Antiquis, qui candem opinionem
propugnarunt, indigna. Unde & intelli-
gere poterat Vir Eruditiſſimus, eam ex-*
plicationem in illorum mentem vix cade-
re potuiſſe. Baptizatus itaque Chriſtus an-
no Dionyſiano XXVIII Iictera Domi-
nicali D. inſignito, quo ideo dies Epipha-
niæ, qui Januarii ſextus eſt, in feriam
tertiam incidebat, quôêve die X XV Mar-
tii aut alio die annus mundi 5SʒI. incho-
andus erat. Indeque liquet, ex Maximi
ſententia annum mundi 5voi. in anno ju-
liano XLIII incipere; alioquin annis
XXIXaut XXXK natus ad Baptiſmum
non acceſſiſſet; quod nullus ex antiquis
Patribus in dubium revocavit. Paſſus ve-
rò Chriſtus juxta Sanctum Maximum &
Georgium Syncellum, anno Dionyſia-
no XXXI littera Dominicali G. inſigni-
to, quo ideo dies AXXIII Martii cum
feria ſexta concurrebat, anno nempe
XIXÄTiberii, ut Maximus pag. 356. &
Syncellus pag. 319. ſcribunt. Ubi annos
Tiberii ab ejus Imperio Proconſulari, ut
communiter Antiqui, quando de Baptiſ-
mo aut morte Chriſti loquuntur, uterque
deducit, ab anno nempe Dionyſiano

XIII; cùm tamen anno XI aut XII Ti-

berii Imperii Collega factus fuerit. Verùm
hic error excuſatione dignus; cùm prior
epocha Tiberiani Imperii valde ſit obſ-
cura; ſed uterque inexcuſabilis eſſet, ſi,
ut vult Peravius, Baptiſmum Chriſti in
annum Eræ Dionyſianæ XXXIX, ejus
verò Paſſionem in annum ejuſdem Eræ
XLII contuliſſet; cùm Tiberius jam ab
anno XXXVII fato functus eſſet.
Verùm Georgium Syncellum, ideo- xxxIv.
que & Maximum, cujus ille ſelſtie adhæ- Marxrimns
ſit, annum primum Incarnationis, mun- & Gucel⸗-⸗
dique 55or. cum anno Juliano XLIII co- us vulgari
pulaſſe, ideoque & annum mundi 5534. ho, eſear
cum anno Dionyſiano XXXI, ex Chro- gantur.
nographia Georgii certè deducitur. Pag.
327. refutando Panadorum dicit, liquere
ex ſacris Scripturis, Chriſtum circa Cæ-
ſaris Auguſti mortem annum circiter XV
jam attigiſſe, & circa annum Tiberii XV

trigeſimum ætatis numeraſſe. Quare ſe-

cunduùm Syncellum Chriſtus incarnatus
eſt anno Jjuliano XLIII, poſt quem Au-
guſtus adhuc annos circiter XV regnavit.
Ad hæc Syncellus paulò ante dixerat,
Chriſtum conceptum eſſe anno centeſi-
mo octogeſimo primo undecimæ Perio-
di DXXXII annorum, paſſum verò an-
no ejuſdem Periodi CCXIII. Incipit
Syncellus undecimam illam Periodum
DXXXIIannorum anno mundi ſe-
cundùm ſcilicet Alexandrinos 5321. ut
ipſemet

Xiv Diſſertatio

ipſemet aſſerit ab anno ſcilicet Periodi Ju-
„ lianæ 4531. Quare is annus CIXXXI
reſpondet anno mundi For. annoque Pe-
riodi Julianæ 4711. Notat etiam Syncel-
lus, annum mundi s321. Olympiadis
CXLIX anno quarto, qui eſt annus
Olympiadicus D XCVI. Et ratio eſt, quia
Syncellus incipit primam Olympiadem
annis duobus ante communes Olympia-
des, anno nempè mundi ſecundùm Ale-
xandrinos 4726. cui ſi addas annos PxCVI
Olympiadicos, pervenies ad annum mun-
di 532I. Ex quibus certò infertur, Syncel-
lum junxiſſe Incarnationem cum anno
Juliano Xx LIII. Denique pag. 325. & ſeq.
reprchendit Julium Africanum, quòèòd in
Paſſione Chriſti anno ætatis ejus X XXI
collocanda duobus annis à verò aberret.
Ipſe enim tuetur tempus omne quod ab
ecjus conceptu annoque mundi 5Sor. &
Martii xxv ad ejus reſurrectionem exten-
ditur, quæ in eandem XXV Martii diem in-
cidit, annorum fuiſſe xxXIII & unius
diei quæ annum 5S34. incepit; cum tamen
Africanus Incarnationem in annum 5Sol.
conſentanek traditioni Apoſtolicæ, inquit
Syncellus, conjecerat, & Paſſionem ac
Reſurrectionem malè in annum mundi
5531. contulerit. Africanus autem Chri-
ſtum anno xv Tiberii duorum Gemino-
rum Conſulatu notato, annoque Diony-
ſiano xXIX crucifixum fuiſſe autumavit;
ideoque Syncellus Paſſionem Chriſti non
cum anno Dionyſiano x L II, ut Petavius
ſomniabat, ſed cum anno ejuſdem Eræ
XXXI illigavit; cum Africano errorem
duorum annorum, non verò annorum tre-
decim attribuat.
XXXVv. Petavius in lib. 8. Auctarii cap. 2. fate-
Deni tur quidem ad Græcanicas Eras intelli-
uwnIau- gendas, opinionis Africani inquiſitionem
cgarnationis plurimum utilitatis afferre, ſed quid hac
& mortis in re Africanus ſenſerit, obſcurum eſſe;
Chriſti tandemque concludit: Atea, ut in an-
tenebr is cipiti ac perplexa quaſtione, conjectura est,
eraiæ. Chriſtum ex Africani opinione, incarnatum
eſſe anno Periodi Iulianæ 4712. biennio ante
communem BEram, mundi 55ol. baptizatum
porrò duobus Geminis Coſſ. anno Tiberii X,
mundi 5530. exeunte, quam 5531. Aprili cir-
citer excepit: paſſum denique anno mundi
deſinente 5531, ſequente 5532. à Paſchate“,
vel Aprili anni Chriſti communis XXX, Ti-
berii XVI, & Ohmpiadis COll anno ſecun-
do nondum ab æſtivis menſibus inchoato; ſed
xαταe ρα⅜νhHν à lIanuario aut alio quopiam
initio popul aris auni, quo uſus eſt Afzicanus.
Quocirca qui Afwicanum referunt, Paſßäonem
Domini anno Adami 5§531. Incarnationis
XXXIattribuiſſe, de annis deſinentibus in-

telligere debuerunt. Nam Baptiſmum ab eo
collocatum eſſe in Conſulatum Geminorum,
veroſimile eſt: cuùm ex Luca conſtet anno V
Tiberii iſtud eveniſſe, aut ſi, ut Epiphnnius
& alii quidam Novembri menſe, non ſexto
Ianuarii, ad Baptiſmum veniſſe credidit,
anno communis Eræ XXEIII. Certe hinc ad
Paſſionem ſolidus annus imterpoſitus eſt;
cum annum ſaltem unum ri enebsd Africa-
nus imputaverit. Atqui ſi Conſulibus ipfis
Ceminis, Martio menſe, paſſus foret, tres ab
Ianuario vel à Novembri, quinque duntaxat
menſes, Chriſti prædicatio teneret: quod Afri-
canum ſenſiſſe non arbitror. At hæc quæ-
ſtio neque anceps, neque perplexa, & ſi
in aliorum Gæcorum ac in Africani ſen-
ſum tam facilè penetrare poſſemus, in iis
legendis non ita ſæpe cœcutiremus. Duo
itaque, quæ Petavium fugère, pro certis
ponenda: primum Africanum, uti &
alios pleroſque Antiquos, qui primis qua-
tuor Eccleſiæ ſeculis floruèêre, decimum
quintum Imperii Tiberii annum non à

morte Auguſti Cæſaris, ſed ab Imperio

Proconſulari Tiberio anno Eræ Dionyſia-
næ xI aut xII collato, deducere, quod in
mea Critica demonſtravi. Alterum, Afri-
canum primam Olympiadem ceteraſque
deinceps, modo ſibi proprio computare,
biennio ſciĩlicet ante communem opinio-
nem; licet ad majorem expreſſionem
communi ſupputandi modo aliquando
utatur; imò & aliquando in eadem re con-
ſignanda utrumque adhibeat, ut infrà vi-
debimus. Quare Africanus annum mun-
di 55ol. & Incarnationis I anno Juliano
XLIII incepit; quod teſtatur Syncel-
lus laudatus, quando ait, conſentaneæ tra-
ditioni Apoſtoliceæ eum Incarnationem in
annum mundi 5Sor. conjeciſſe. Si enim
eum mundi annum cum anno Juliano
XLIII Africanus non connexuiſſet, à
Syncello non laudaretur, ſed reprehen-
deretur. Baptizatus itaque Chriſtus in
opinione Africani anno mundi 5529. In-
carnationis XXKIX. Eræ Dionyſianæ
XXVI quo annus decimus quintus Im-
perii Proconſularis Tiberii uſque àd
XXVIII menſis Septembris adhuc in
curſu erat. Cùmque Antiqui duo tan-
tùm Paſchata Chriſto attribuerint, Joan-
nis miniſterium à Baptiſmo Chriſti uſque
ad primum Paſcha à Chriſto anno Eræ
Dionyſianæ XXVIII celebrato, vel
circiter duravit. Sicque ſecundum Afri-

canum Chriſtus natus erat, quando Ba-

ptiſinum ſuſcepit paulò mninus quàm tri-
ginta annis, eo nempe in ſummam colla-
to, quo in utero Beatiſſimæ Virginis fuit.
qui modus numerandi annos Chriſti ab
Antiquis

FFrcui

Pent Ma-
upl-
ℳ.

—,. —-

—. —,—

— –

Ais expli-

XXXVI.
Africani

ens a“

Cature

de Periodo Græco-Romana.

Antiquis paſſim uſurpatus. Paſſus autem
Chriſtus ſecundàm eundem, anno Eræ
vulgaris X XIX. anno ſecundo Olym-
piadis CCII exeunte, qui ſecundùm
communem Olympiadas numerandi ra-
tionem erat annus quartus finiens Olym-
piadis C CI, annoque Imperii Auguſtei
Tiberii X V ſecundàùm communem ſup-
putationem quorumdam Orientalium,
qui annos Imperatorum cum anno popu-
lari incipiunt.
Syncellus pag. 324. refert hæc verba
ex Africani Chronico deſumta: Anni ab
Adam condito ad Chriſti adventum & ejus

teſurrectionem 5531. colliguntur: à qua tem-

poris Epocha ad olympiaden C anni
CXII intercurrunt. Abſolvit Chronicon
ſuum Africanus Grato & Seleuco Coſſ. ut
ipſemet docet, anno nempe Eræ Diony-
ſianæ C CXXI, antequam Olympias
CCL qui eſt annus Olympiadicçus
DCCCCXCVII cCelebraretur. Qua-
re utitur hoc in loco Africanus commu-
ni ſupputatione Olympiadum, ſupponit-
que, Chriſtum paſſum anno quarto Olym-
piadis CCI, qui erat annus Olympiadi-
cus DCCCIV finiens in anno Eræ
vulgaris XXIX: à quo anno Olym-
piadico ad finem anni Olympiadici
DCCCCXCVI, & Conſulatum
Grati & Seleuci, annumque Dionyſia-
num CCXXI anni fluxerunt CXCII.
Si enim non computes totam Olympia-
dem CCI, ſummam prædictam non re-
eries. Certum itaque, Africanum con-
ſignaſſe Paſſionem Chriſti anno Diony-
ſiano XXIX, mundi verò ſecundàùm
Alexandrinos 53I. in finem tendente.
Denique Africanus teſte Photio in Biblio-
theca Codice 34. abſolvit Chronicon
ſuum anno mundi 57z3. Incarnationis
CCXXIII Grato & Seleuco Coſſ. ideo-
que anno Dionyſiano CCX XI, ante-
quam menſe Martio vel Aprili annus
mundi 5724. Incarnationis CCXXIV
inchoaretur. Ex quo conſequens eſt,
Africanum annum mundi S5Soft. & Incar-
nationis I cum anno Juliano XLIII con-
nexuiſſe; quod Africani imitatione reli-
qui poſtea Orientales, qui cà Erà munda-
nà uſi ſunt, præſtitêre. Neque alia inter
cos erat differentia, niſi quòd quidam
ex illis Natale Chriſti in diem ſextum Ja-
nuarii Epiphaniæ ſacrum, quidam in
diem XXV Decembris conferebant,

ximum; quod quidem negari non poteſt:

ſed inde vulgaris opinio, quæ credit,
utrumque annis octo veram Incarnatio-
nis Eram morari, planè fa ſa convincitur;
cùm Georgius primum Incarnationis an-
num cum anno Juliano XLIII certo cer-
tiùs comparet. Hinc mortem Tiberii
cum anno mundi 5Sʒ. Caii aurem Ca-
ligulæ cum anno 5SaI. jungit: ubi licet
in utroque minus dicat, oſtendit tamen
ſe exiſtimare utrumque Imperatorem an-
te annum Eræ Dionyſianæ X L fato fun-
ctum eſſe: tantum abeſt, ut anno ejuſ-
dem Eræ XLII Tiberium adhuc in vi-
vis fuiſſe, & eo anno, dum is imperaret,
Chriſtum crucifixum arbitratus fuerit.
Quartum Petavii fundamentum ex eo
deſumitur, quòd Scriptores, qui Eram
mundanam & Incarnationem ſecundàùm
Alexandrinos amplexantur, in utraque
annos octo minùs quaàm par ſit colligant.
Sic Nicephorus in Chronico, cum anno Ada-
mi SSol. Imperii Auguſti XLEII ponat In-
carnationem Domini; nihilominus annum
Nicænæ Synodi numerat ab Incarnatione
CCCXVIII, & octo annis minus dicit. Hint
iud accidit, aut in Annalibus Georgit Syn-
celle, & qui ejus continuavit Opus, Theopha-
nis, nec non huſjus Interpretis Miſcellæ, anni
Christi octo minus colligant, quàam Era com-
munis. Nec aliter Maximus inſtituit. Hic
enim Heraclii annum XXXI cum anno Chri-
ſti DxXXIII componit in anno communis

Eræ DorLI. Georgius & Theophanes au-

num primam Diocletiani mandi eſſe volunt
5777. Incarnationis COLXXVII : atqui ex
illorum mente is eſſe debet Eræ zostræ
CCLXXXV. Sic Theophanes Conſtantini obi-

XXXVII.
Luartum
vulgaris
erroris

fundamen-

An.

tum refert in annum mundi 5829 Incarna

ionis CCCXXIX, quem certum eſt Eræ com-
munis anno CCCXXXVI incidiſſe. Rurſus
Valentiniani exordium confert in anunum
mundi 5857. exeuntem ; ſequente mox 5858.
quoniam Februario creatus eit Imperator:
Chriſti autem computat Co⅛νIV.II itidem
exeuntem. Diſcrimen annorum VII; quem-
admodum & in annis Concilii Chalcedo-
nenſis; quod anno mundi 5944. Indict. V
celebratum docet Chriſti Goσ σ⅛ )LIV. Al-
qui anno CO⅛¾uIIIäI Eræ noitræ est habitum.

Sic uno interdum anno ab inſtituta Chronolo-

gia Theophanes aberrat: ac ſeptem anhorum
tantummodo diſerimen facit; cum octo eſße
annorum oporteat ex illorum ratiociniis. Hec
Petavius,

Ad hoc argumentum ut reſpondeam, xXxXxXVII.
ſuppono, (quod mox certis argumentis Hajus fun-
demonſtrabo) Alexandrinos ad annum dawenti
primum Imperatoris Diocletiani tam ““Xαàaα
Eram ſuam mundanam quam Eram In-
2 Carna-

quamquam & fuerint aliqui, qui aliis die-
bus Natale Chriſti affigerent. Fatetur
autem Petavius lib. 8. Auctarii cap. 4.
Georgium ceteroſque, qui Alexandrinam
Eram tenuerunt, ſecutos eſſe ſanctum Ma-
Diſſertatio.

xvi Diſſertatio

carnationis mutilaſſe, è& priori decem nu-
meris, è poſteriori verò ſeptem ablatis.
Regnare cœpit Diocletianus die decinia
ſeptima menſis Septembris anni Diony-
ſiani CcCLXXXIV, quo inchoari debe-
bant annus mundi 5787. annuſque Incar-
nationis CcCLXXXVII. Nihilomiaus,
ut annus mundanus Cyclum Lunæ I red-
dere poſſet, & annus Incarnationis iiſdem
numetis, ut antea deſineret numerarunt
tantum annum mundi 5777. & Incarna-
tionis CcCLXXVII. Quo pacto annos
duntaxat ſeptem Incarnationis abiecere.
Si annos m ndi tres ſolum retecaſſent,
poſt illam reformarionem cum Latinis,
quoad Incar ationis annos conveniſſent,
an quſque prim s Diocletiani fuiſſet Ale-
Xxandrinis mundi 5784. Incarnatienis
CCLXXXIV. Sed quia annos decem
mundano abdigarunt, annos tantùm ſoe-
ptem Incarnationis minùs Latinis hodier-
nis computarunt; neque eos in Incarna-
tionis annis triennio, ut antea, præceſſê-
re: ſed contra annos ſeptem Incarnatio-
nis minus illis ſuppatarunt, ut liquet in
præfato evemplo: quem enim annum
Latini vocant C cC LXXXIV, Alexandrini
CCLXXVII appellarunt: adeo ut an-
nis Incarnationis ſecundam Alexandri-
nos, ſemper addendi ſiat ſeptem nume-
ri, ut ahnnum Eræ Dionyſianæ, in quo
menle Martio vel Septembri, ſecundum
diverſas Auctorum ſententias, inchoatur,
aſſequamur quod in exemplis ex Petavio
numero præcedenti relatis luce meridia-
na clarius apparet. Dicit Petavius, Nice-
phorum in Chronico perperam numerare
annum Nicænæ Synodi ab Incarnatione
CCCXVIII & odto annis minùs dicere.
Verum non annos octo, ſed ſeptem dun-
taxat minus dicit, & quidem appoſitè
poſtquam decennalis illa mutilatio pe-
racta fuit. Si enim anno Incarnationis
CCCXVIII ſeptem numeros adjicias,
pervenies ad annum Dionyſianũ cccxxv,
quo revera Nicæna Synodus habita. Ex
quo & liquet, Nicephorum annum illam
Incarnationis ab autumno anni Dionyſia-
ni C CCXXV incipere; cùm Concilium
Nicænum menſc Junio coactum fuerit.
Sic Maximus in piima ſui computi parte
cap. 21. ſcribit, Dominicam incidiſſe in
diem quartam menſis Februarii, eo anno
quo Opus ſuum exaravit; jamque cap. 17.
dixerat, fuiſſe tunc in curſu Indictionem
XI V, annum Heraclii Imperatoris xxXI,
annum autem mundi 61s3. Alium in eo-
dem Opuſculo characterem addit Ma-
ximus, annum nempe Incarnationis
D CXXXIII. Quare illis omnibus tem-

mo anno numeros ſeptem addas, habes

porariis notis manifeſtè deſignat annum
Dionyſianum D CXLI, Indictione XIV
inſignitum, & in quo Dominica cum die
quarta Februarii concurrit. Adde annis
Incarnationis ſecundum Alexandrinos
ſeptem, certoque tibi conſtabit annum
Incarnationis D CXxXXIIIinitium ſume-
re anno Dionyſiano D CxXL & adhuc in
curſu fuiſſe prioribus inſequentis anni
Dionyſiani menſibus.
Sic rectè Theophanes poſt eandem xxxIX.
mutilationem refert Conſtantini Magni Ea Petavii
obitum in annum mundi 5829. Incarna- opinio ma-
tionis CCCXXIX. Si enim huic ulti- Se⸗ Hn.
annum Dionyſianum CCCXXXVI,
cujus menſe Septembri annus ille Incar-
nationis ac mundi inchoatus eſt. Cùm
autem Conſtantinus die XXII menſis
Maili mortalitatem expleverit, oſtendit
Theophanes, mortem eam contigiſſe an-
no Dionyſiano CCCXXXVII, in
poſteriori nempe parte anni Incarnatio-
nis ſecundùm Alexandrinos cCcCXXIX.
Uno tamen anno deficit Theophanes,
quando in exemplo à Petavio allato inau-
gurationem Valentiniani ſenioris confert
in annum Incarnationis cccLviI, mundi
verèò 5857. Si enim ſeptem addideris huic
Incaraationis anno, numerabis cccLXIv,
in quo Dionyſiano anno uterque ille an-
nus Alexandrinus Kalendis Septembris
auſpicatur; cùm tamen Valentinianus
menſe Februario Imperium ſuſceperit,
ideoque anno mundi 5856. Incarnationis
CCCLVI. Denique Theophanes Con-
cilium Chalcedonenſe anno Dionyſiano
CCCCLI menſe Odtobri celebratum
cum anno 5944. mundi, Indictione V
(à Septembri ſcilicet inchoata) annoque
Incarnationis CCCCXLIV accuratè
illigat ex præfata methodo. Verum au-
tem non eſt quod ſupponit Petavius, in-
ter annum Dionyſianum & annum Incar-
nationis Alexandrinum octo annorum
diſcrimen eſſe debere; ut allata exempla
milleque ſimilia extra omnem controver-
ſiam ponunt; ideoque quando annus In-
carnationis Alexandrinus annis odto à
Dionyſiano differt, Theophanem, alioſ-
que Scriptores Byzuntinos anno uno à
recta Chronologia aberrare certiſſimum. XI.
Nunc hæc decennalis mutilatio Eræ Pecenna-

mundanæ Alexandrinorum ad primum “ mutila-

en DeKenc . tio Eræ
Diocletiani aunnum facta, evidenrtibus ar- mundans

gumentis demonſtranda. Scribit Syncellus, Alexan-
ut numero XXIXdiximus, Chriſtum in- drinæ ex

carnatum anao ceneſimo octogeſino primo Cyele

undecimæ Periodi BXxXXII annorum, aupo PAXNXII
2 . 3 . annorum
mundi 55o. camque Periodum inchoa- demonßra-
tamn tar.

XII.
Ladem
nitilen, li
T. Mr. u
imn de. 0
ugkrate,

.

XXII.
Ea Paanii
Nini na⸗
urefali.

tur,

4
b. Deuunt-
1e, nurile⸗
n , Ers
l⸗ munllal
6, Alru.
n.

) Aurorul

94- lemunft. 4

AI M.

de Periodo Græco-Romana.

tam fuiſſe anno mundi 5321. anno ſcilicet
Periodi Julianæ 4531. quod præter annum
Olympiadis, quem Syncellus adhibet,
oſtendic Methodus Cyclica. Nam cum
annus 5Sol. qui reſpondet anno Juliano

XLIII notato Cyvclo Solis vil partitus

verdò Periodi Julianæ 4531. exhibeat Cy-

XLI.
Eadem
vautilatio
æ S. Ma-
mo de-
monſtrata.

per XXVIII reddat Cyclum Solis XIII
maaifeſtum eſt annum mundanum Ale-
Xxandrinum convenire ſemper tam cum
Periodo Juliana, quàm cum anno Chri-
ſti, anniſque ante Chriſtum, fi & Cyclo
mundano Alexandrinorum ſex unitates
abjiciantur. Quarc cùm annus Alexan-
drinus 5321.c reddat Cyclum Solis I; annus

clum Solis XXIII, certum eſt utrumque
inter ſe rectè copulari; cùm ſi Cyclum il-
lum Solis 1, & quinque alios ex præce-
denti Citculo abdices, utrimque Solis
Cyclum XXIII habiturus ſis. Quæ me-

thodus tanquamn certiſſima in annis Ale-

xandrinis cum annis Periodi Jjulianæ, &
cum annis qui ante Chriſtum vel poſt
Eram Chriſtianam fluxêre, inter ſe com-
ponendis ‚ſemper præ oculis habenda eſt.
Ad hæc Theophanes, qui Syncelli Chro-
nographiam cominuavit, loquens de Con-
ſtantii Anguſti morte, ait: Ab Euxoio Aria-
0 Bapiiſmum accepit Antiochiæ, numerato
tunc temporis univerſi Orbis anno 5852. duo-
decima post undecimam exactam annorum
DXXXII redeunte Periodo. Incipit is an-
nus mundi anno Dionyſiano CCCLIX
Kalendis Septembris: quo pacto Conſtan-
tius, qui die tertia Novembris paulèò poſt-
quam Baptiſmum accepiſſet ‚vita functus

eſt, co Chriſti anno ex prava Theopha-

nis Chronologia vivere deſiit. Sed hoc
nihil ad noſtrum propoſitum. Incipit is
annus mundi ſecundum Alcxandrinos
anno Periodi Julianæ 5072. Verùm ab an-
no mundi Sʒz1. quo ea Periodus DXXXII
annorum exordium habuit, ad annum
mundi 5852. ſunt quidem DXXXII anni.
Sed ab anno Periodi julianæ 4 531. ad an-
num ejuſdem Periodi 5o72. anni DXLII,
non verd DXXXII, interjecti ſunt,
quia ſcilicet inter illud temporis ſpatium

Alexandrini annos decem è ſuo computo

mundano reſcidere: ad quam mutilatio-
nem neque Syncellus, neque Theopha-
nes, neque Sanctus Maximus „neque de-
nique ali Scriptores Græci animum ad-
verterunt.

Neque dici poteſt, Theophanem ci-

tius vel tardius quàm Syncellum, eam
undecimam Periodum mundanam
DXXXIIannorum exorſum eſſe. San-
Qus enim Maximus, cujus Eram munda-
nam Syncellus ſecurus eſt, capite 18. poſt-
1 Weriatio,

XVII
quam locutus eſt de anno XXXI Imperii
Heraclii, qui cœpit anno mundi 6133. In-
dictione IV, anno ſcilicet Dionyſiano
DCXL, ait; Si quis ſummam illam an-
norum 6 33 per DXXXII dividat, babebit
integras Periodos annorum DXXXII.: &G
ex duodecima annos CCLXXXI. Quare
duodecimam Periodum annorum PxxxII
ab anno mundi 5852. Eræque Dionyſia-
næ CCCLII, quemadmodum Theo-
phanes, repetit. Ex quo non tantùm li-
quet, Theophanem rectè interpreratum
eſſe Syncellum; ſed etiam eam decem
annorum mutilationem Theodoſii Magni
tempore non accidiſſe, ut perperàm pu-
tavit Petavius in Auctario lib. 8. cap. 3.
Poſt Diocletianum verò Alexandrinos
Eram ſuam mundanam reformaſſe S. Ma-
ximus cap. 32. inſinuat. Poſtquam enim
dixit, Chriſtum conceptum anno mundi
5S5ol. baptizatum 5S30. paſſumque anno
534. ſubdit: Colliguntur ab Incarnatione
ipſius uſque ad præſentem! ndictionem (XIV
ſcilicet) anni x XXI Imperii Heraclii Piiſßsi.
mi noſtri Imperatoris, anni DCXXXIII. 4
ſalutari vero Baptiſmo & Paßione, quot anni
lapſi ſint, ex iis manifeſtum eſt omnibus: ni-
mirum ab illo annos fluxiſſe D Cν ab hac
DCI. Annus ille Incarnationis DCXxXXIII
Cœpit anno Dionyſiano DCXI., ut inter
omnes convenit. Chriſtus, in ſententia
Maximi, triennio ante Eram Dionyſia-
nam in mundum venit, baptizatus anno
ejuſdem Eræx XXVII,; mortuuſque men-
ſe Martio anni ejuſdem Eræ XXXI. Qua-
re ab Incarnatione Chriſti ſecundùm Ale-
xandrinos, ad annum XXXHeraclii,
Eræque Dionyſanæ DCXL, colliguntur
anni, non D CXXXIII, ſed DCXLIII,
à Baptiſmo ad eundem Heraclii annum,
non DCIV, ſed DCXIV: à molte
denique ad cundem terminum, non an-
ni DCI, ſed anni DCXI. En kujus mu-
tilationis Deccnnalis inſigne exemplum.
Aliud ſuppeditat Nicephorus in Chrono-
logia pag. 402. qui de Imperatore Juſtino
Juſtiniani Magni ſucceſſore ait: Ejus an-
no VII una Sanctli Paſchatis Periodas auno-
rum DXXXMII, ex quo Dominus noſter le-
ſus Chriſtus ſubiit crucem, anno à mundi con-
ditu 6065. Indictione ſexta evoluta eit. Eſt
hic annus Dionyſianus DLXXII. Coaſi-
gnat autem Chriſti Incarnationem Nice-
phorus anno Cæſaris Auguſti XLII, mun-
di oo, in quo nonniſi verbis diert: à Syn-
cello, & Paſſionem, ſicuti ille, anno Dio-
nyſiano XXXI illigat. Addit Nicepho-
rus: Conſtantini Imperii anno XXprima ſan-
cCta Sypnodus ſanciorun CσααυϊhII Patrum
Nicaæ Bitbynia habita eſt anno à Demini no-

₰B 3 RKri

X½ L. II.

Xvii D(ſcrtatio

Nmni leſiu Chrifihumanitate ſſumta ccXrIII.
eſt venerandam autem ejus Paßionem & glo-
rioſam Reſurrectionem anno Cτ⅓ m râ.

Hic annus CCCXVIII Eræ Incarna-

tionis Alexandrinæ inchoatur verno tem-
pPore anai Chriſti CCCXXV, quo Sy-
nodus Nicæna menſe Junio celebrata. Et
tamen ab Era Incarnationis Alexandrinæ
ad annum Eræ Dionyſianæ DLXXII,

non anni DXXXII, ſed anni DXLII

evoluti ſunt. Præterea ab anno Diony-

ſiano xXXI ad cCcCXXV, ecjuſdem Eræ,

non anni CcLXXXV, ſed anni CcxCV
fluxère, ut numeranti liquet. Ex quibus
& mille aliis exemplis evidenter innoteſ-
tcit, Alexandrinos Fram ſuam munda-
nam decennio abbreviaſſe, quod & iden-
tidem eoſdem, dum temporum interval-
la, computant, in errorem impellit.
Hæc autem reformatio non ante Dio-

Haæc muti- cletianeum Imperium facta, ut oſtendit
latio ad Africanus loco ſupra recitato, ubi annum

annum pri-
vaum io-

mundi 57aij. & Incarnationis CcCXxXIII,

zletiani fa- Cum Conſulatu Grati & Seleuci anno Dio-

⁰.

nyſiano cCcCXXI geſto, rectè copulat. Ea
itaque facta ad annum primum Diocle-
tiani, quem tam Syncellus, quàm ejus
Continuator Theophanes in annum mun-
di 5777. Incarnationis CcCIXXVII re-
ferunt, cùm tamen juxta Alexandri-
norum ſupputationem numerandus fuiſ-
ſet annus mundi 7787. Incarnationis
c CLXXXVII. In omnibus Hiſtoricis
Byzantinis hujus mutilationis exemplum
vetuſtius non apparet. Secundò, Pana-
dorus tam Eram mundanam, quàm Eram

Incarnationis Alexandrinorum reformare

volens, hoc artificio uſus eſt. Conditum
mundi decem annis tardiùs quàm Ale-
xandrini conſignavit, annumque mundi
549I. cum Juliano xLIII, annum mun-
di 5492. cum anno Juliano X LIv, annum
mundi 5493. cum anno Juliano x LvV con-
nexuit, eidemque anno primum Incarna-
tionis illigavit: ſicque ingeniosè utram-
que Eram in integrum reſtituit. Nam cO
modo annus 5491. & 5Sor. in quem Ale-
xandrini primum Incarnationis annum
conjecêre, incipiunt in eodem anno Ju-
liano x LIII, & ſic deinceps. Quare Pa-
nadorus, eâ Erà ſic interpolatà, utrum-
que incommodum ſuſtulit, annoque mun-
di 5777. numeravit annum Incarnationis
C CLXXXIV, quo juxta Eram Diony-
ſianam Diocletianus imperare cœpit, in
quo mundi anno utraque Era mundana,
Alexandrinorum ſcilicet & Antiocheno-

rum, ſeu Africani & Panadori in unam

eandemque coaluit; cum hoc ſolo diſ-
crimine, quèd Alexandrini annum In-

carnationis eeLIXXVII; Antiocheni ve-
rò annum Incarnationis CC LxXX XV cum
eo mundi anno ov. copulant, in anno
mundi deinceps ſemper convenientes;
ſed in anno Incarnationis ſemper diſ-
ſidentes. Malum itaque fuit; ubi reme-
dium à Panadoro allatum, in anno
nempe mundano, ultra quem Panado-
rus progreſſus non eſt, quemque intactum
reliquit. W
Tertiò, Era Diocletianea à Chriſtia-
nis inſtituta, ſola eſt, quam Alexandrini

„

mum Diocletiani annum duo Conſulum
paria abdicare non potuit, quin totidem
annos ceterarum Erarum iiſdem Conſu-
latibus reſpondentes reſecarit, ur in Cri-
tica noſtra monſtravimus; pari eademque
rationce Alexandrini annos decem & ſua
Era mundana expungere non potuèêre,
quin totidem annis ceteras Eras abbre-
viarint, ut patet ex exemplis tribus præ-
cedentibus numeris allatis, ſi nempe an-
ni illi mundani, de quibus ibi actum,
cum aliis annis quàm Dionyſianis, aut
annis Periodi Julianæ jungantur: illa enim
decennalis decurtatio ex omnibus aliis
Eris etiam apparebit. Quamobrem cùm
omnes Orientales anno Dionyſiano v. g.

1

XLIIL.
Alexan-

ra mundi

Quemadmodum enim Baronius circa pri- smnes alias

mutila-
runt.

P CXL, qui eſt annus mundi Alexandri-

nus 6133. incipiant annum Diocletiani
CCCLVII; (tot enim lapſi ſunt ab
anno Dionyſiano CcLXXXIV, annoque

mundi 5777 uſque ad annum Dionyſia-
num PpCXL, mundique 6133) manife-

ſtum eſt, eam utriuſque Eræ reformatio-
nem ab Alexandrinis poſt primum Dio-

cletiani annum peractam non cſſe: alio-

quin Eram etiam Diocletianeam decen-

nio breviorem feciſſent. Uno verbo Ale-

xandrini Eram ſuam mutilantes, ceteras
omnes, quæ jam inſtitutæ erant, & illis

reſpondebant, etiam mutilarunt, decem

ſc. annis integris, ſed Eram Diocletia-

neam ne uno quidem anno breviorem
fecerunt. Ea itaque cum ipſa mutilatio-

ne inſtituta, anno nempe Dionyſiano
CCLXXXIV, quo & ideo illa reformatio
accidit. Inde intelligimus, cur Baronius
Eras omnes præter Chriſtianam circa ini-
tium Diocletiani biennio decurtari t; quia
videlicet novam tunc quandam Eram
Chriſtianam inſtituit, ſeu veriaùs aſſum-
ſit, quà antea uſus non fuerat, ideoque
quam tunc incepit abbreviare non po-
Quartèò denique, ea mutilatio occaſio-

ne Cycli decennovalis inducta. Alexan- Eaatcine

drini enim Cyclos Paſchales ac magnum Gcn
Cyclum

. rini cum
cum anno ſuo mundano non decurtarint.

Ara-
Ninan

XLTII
liu⸗
ini un
ra mund
nne⸗ Alih

vutilA.

t.

Alexa- Cyclum pxXxXXIIannorum à primo Dio-
arinam de- cletiani anno reperere ſoliti, ut ſuprà
ontavit. oſtendimus. Quare, ut annus mundanus
per XIX diviſus Cyclum primum Luna-
rem redders poſſet, eum decennio de-
curtarunt, & cùm annum mundi 5787.
numerare deberent, computarunt tan-
tùm annum 5777. qui per X1IX partitus
reddit Cyclum Lunæ I, qui quærebatur.
Auctorem iſtius mutilationis non eſt fa-
cilè divinare. Sed cum Anatolius Alexan-
drinus, Laodiceæ Syriæ Epiſcopus eo
tempore floruerit, primuſque Cyclum
decennovalem propoſuerit, non dubito,
quin quemadmodum Hippelytus ſexaginta
fere ante eum annis Cyclum ſuum ſede-
cim annorum primo Alexandri Seveti
Imperatoris anno publièavit, ſic Anatolius
decennovalem ſuum Cyclum primo Dio-
cletiani Auguſti anno in lucem ediderit.
Verum quidem eſt, Bucherium, qui in
Opere de Doct. Temp. pag. 447. Cyclum
illum Anatolianum tepræſentat, exiſtima-
re, primum annum Anatolium cum an-
no Chriſti ccCLXXVI, & Georgium
Heruartum in nova ſua Chronologia
cum anno ſequenti primum illum annum
copulaſſe. Sed uterque leviſſimis futili-
buſque conjecturis ducitur. Melias Cal-
viſius in tertia parte ſuæ Iſagoges cap. 16.
judicavit, Anatolium elegantiſſimam
hanc Lunarem enneadecaëteridem ab
initio Diocletiani exorſum eſſe: à quo
poſtea anno Eraque Diocletianea ceteri
hujuſmodi Cyclorum Conditores eam
etiam auſpicati ſunt. Ceterùm Anolium
ad Cyclum primum Lunarem, quem an-
nus mundanus 5777. reddit, reſpexiſſe, ex
eo liquet, quòd primus annus Diocletia-
ni in Paſchate habet Cyclum primum;

cùm tamen nulla hujuſmodi cauſa ex mo-

tu Lunari ſumi poſſit; fuit enim novilu-
nium die viceſimo tertio menſis Martii,
ut notat Calviſius ibidem. In Cyclo au-
tem, ut quivis facilè intelligit, nullum
planè initium naturale eſt, unde incipere
poſſis; ſed ſi quod initium ſtatuitur, id fit
9tre & ex ſuppoſitione quadam, ejuſque

ratio aliunde deſamitur. Euſebius lib. 8.

Hiſtoriæ ſuæ cap. 26. ideo Anatolii ennea-
decaëteridem, & ſi confuſiſſimam, de-
prædicat, quòd primus fuerit, qui eam
apud Chriſtianos invexit. De Anatolio
etiam Hieronymus lib. de Script. Eccle-
ſiaſt. cap 73. magna cum laude loquitur:

Anatolius Alexandrinns Laodiciæ Syriæ Epi-

ſcopus, ſub Probo & Caro Imperatoribus flo-
ruit. Miræ dobttrine vir fuit, in Arithmeti-
ca, Geometria, Aſtronomia, Grammatica,
Rhetorica, Dialecticaæ. Eujus ingenii magni-
Diſſerntatio.

rei ex ſe obſcuræ offundit.

tudinem de volumine quod ſuper P ASGH A
compoſuit, & decem libris de Arithmeticæ in-
ſtitutionibus intelligere poſſumus. Denique
per Diocletianei Imperii initia nullus in
Oriente fuit, qui in iſtis diſciplinis cum
Anatolio conferri potuerit; ideoque qui
tanti momenti negotium aggredi auſus

fuerit.

XLV.

Nec eſt, quòd quis atbitretur, Eram , Dio-

Diocletianeam poſt Concilii Nicæni tem- Weiianea

pora à Chriſtianis conditam, cique Cy- vivente
clos Paſchales affixos. Non enim poſt- Diocletia-
quam Chriſtianos perſecutus eſt, & ejus * inſtitu⸗
memoria in omnium odio verſata eſt, id “-
fieri potuit: imò inde factum, ut hæc Era,
quæ eo vivente ac regnare incipiente in-
ſtiruta fuerat, dicta ſit poſtea modò Era
Gratiæ, modò Era Martprum. Præterea
non cxiſtimandum, hanc mutilationem,
poſtquam Indictionum uſus fervere cœ-
pit, excogitatam; quòd annus mundi
5777. per quindecim diviſus reddat In-
dictionem currentem (cui tamen Orien-
tales unitatem adjiciunt, quia à Kalendis
Septembribus anni initium collocant)
Nam ſi poſt Indictionum inſtitutionem
Alexandrini Eram ſuam immutaſſent,
aliquem annum mundanum elegiſſen;:
qui ſine ulla additione currentem Indi-
ctionem offerret. Itaque ille annus mundi
5777. caſu tantùm Indictionem, quæ non-
dum nata erat, repræſentavit. Hæc pluri-
bus exponenda neceſſariò fuêre, ut quar-
tum Petavii fundamentum num. xXXII
recitatum, præcipuumque vulgaris erro-
ris, qui aliquos Orientales Eram Incar-
nationis nono anno Chriſti Dionyſiano
inchoaſſe fert, penitus corrueret, conſta-
retque eoſdem Incarnationis Eram Dio-
nyſianis tardius non incepiſſe, ſed poſt
Diocletianum eandem decurtaſſe: ſi enim

nulla mutilatio interveniſſet, Eræ Ale-

xandrinorum, ut cum noſtra conveniat,
non anni ſeptem, ſed octo, quibus tar-
diùs illi Incarnationem ſuam inchoaſſent,

adjiciendi forent. Quæ regula licet com-
muniter recepta, omnino tamen à veri-
tate aliena, ut me demonſtraſſe exiſti-

Fatetur quidem Petavius, mutilatio- XLVI.
nem aliquam interveniſſe; ſed dum eam , Tere-
detegere conatur, non parvam caliginem Eris mun-
ofl Quare quæ danis Gra-
ipſe eam in rem lib. 8. Auctarii Cap. I. 2. cerum.
& 3. affert, huc adducere, & paucis con-
futare viſum, ut veritas tandem è tene-

bris emergat.

6 4 VER-

xX Diſſertatio

TERB A PETAUVII

Veteres in Græcia Chriſtiani in annis ab
Adamo putandis ſola, quæ in ſacris libris ex-
sant, intervalla ſpectabant. nec Annales com-
Putos ſuos ulla Paſchalem ad methodum T αι
vel artificio implicatos habebant ad quod
aeinceps conſequentium illos temporum for-
mavit induſtria. ²Vi gitur quiſque pluribus
aut paucioribus annis ſpatia illa terminabat;
ita maſores minoréſve ſummas adhibebat:qua
de opinionum varietate dictum eſt in Nono
de Doct. T. c. 2.
Interhas celebris illa fuit Africani, anti-
Fricani ori- ni & eruditi Chronologi Christ -
2 Te⸗ 47 gi, qui Chrinum an-
wundanz 8 mundt 55or. incarnatum eſie; paſſam vero

Opinio A-

Alexan- 5531. alatis triceſimo primo circiter aſſeruit:

Aringæ. & originem dedit Eræ illi »guam Alexan-
atinam appellari diximus. b uem illius com-
Putum nacti poſteri, Auctoris ſui Chronolo-
giam inm'erbolarunt, ac fædißimd conturba-
twunt. * Nam decem circiter annis ab ejus
epocha, a Dionyſiana autem octo, C briſti In-
carnationem abſtraxerunt. Ita Petavius cap.
2. Tum cap. 3. ſequentia ſcribit.
Hactenus meras annorum ſummas ab Or-
be condito ſine ulla Cyclorum, uti dictum eſt,
melhodo ſubducebant. Poſtea cuùm jam uſus
eriihicii istius fervere in Eccleſia cæpiſſet;
placuit annos mundi ſic ad eundem aptare, ut
diviſa ſümma per Cyclorum Periodum pro-
Prius anni cujuſqque Oclus exiſteret. Quem
in ſinem partim annorum aliquot detractio-
ne, vel adaitione priores computos immu-
tarunt; partim iit retentis, Incarnationem
Paſionem Chriſti alios in annos, quam qui-
bus adſcripti erant initio, relegarunt. Hoc,
ut paulatim veniſſe conjectura noſtra Ffert,
explicare deinceps aggrediar.
XLVII. Princeps, quantum ſuſpicari licet, in
Prima Era Xtgybto Panadorus, dà cum animadverteret
mundana anunos ab Adamoex Africani ſententia colle-
. ure “ ltos, ſi per XIX dividerentur, nequaquam
Paavtum. labentem Lunæ Cpyclum eficere, non dubita-
vit captandæ opporiunitatis illius gratid, pau-
cos annos è ſumma decerpere. Iam enim Ale-
xandrinorum Lunaris Cyclus percrebuerat;
Jui à Paſchali fert menſe ſumens initium,
idem erat ac noſter; hoc eſt, primus unius,
primus itidem erat alterius: quandoquidem
Paſchalis omnis Komanorum methodus ab
Alexandrinorum eſt fonte deducta. T beophi-
lus Alexandrinus Epiſcopus Paſchalem Cy-
clum inſtituit annorum & & &σςιX EXII,
cujus centum priores annos deſcripſit, orſus à
Conſulatu Gratiani V & T beodoſii Impp. qui
eit annus Eræ Chriſtianæ CCι τ X⅓ 4
Cyclo Lunæ I. *Hic annus ex Africani cal-
culo putabaiur ab Incarnatione CC“ XXXII.

7 N EX AMEFENVOECATA.

² Illud certiſſimum: neque enim ante
Analolium Cyclus decennovalis ad me-
thodum Paſchalem adhibitus; ideoque
ex eo tantùm tempore ex annis munda-
nis erui cœptus; ſummaque annorum
mundanorum, qui antea merè hiſtorica
erat, facta eſt Periodica & artificialis, an-
nis ſcilicet aliquibus ex illa detractis, vel
illi additis, ut Cyclos tam Solis, quam
Lunæ exhibere poſſer.
* Licèt ante Eram Diocletianeam nul-
lam propriam Chriſtiani haberent; & in
Actis publicis Eris Gentilium & Pagano-
rum uterentur: Scriptores ramen, uti Ju-

lius Africanus, Hippolytus Martyr, alii-

que, quorum Scripta periere, communi
ferè conſenſu ſupponebant, Chriſtum in-

carnarum eſſe anno mundi 5FSo. anno ſci-

licet Juliano XLIII. Quamquam ne-
gandum non ſit, aliquos, uti Thieophilum
Antiochenum Epiſcopum lib. 3. ad Auto-
licum, peculiari annorum mundanorum
numeratione uſum eſſe.
Ad annum primum Diocletiani Ale-
xandrini computum annalem Afiicani ad
Cyclum Lunæ accommodarunt, decem
ſcilicet annis mundanis, totidemque In-
carnationis illis reſpondentibus reciſis.
Cùm verò poſtea Dionyſius Eram no-

ſtram vulgarem inſtituit, primumque
Chriſti annum triennio tardiùs quàm

Africanus, conſignavit, Era Incarnatio-
nis Alexandrina Poſt Diocletianum an-
nis ſeptem, non verò octo, brevior fuit
quàm Dionyſiana.
¹Communis opinio eſt, Chriſtianos
Orientales tres Eras mundanas habere,

Alexandrinam, Antiochenam, & Con-
ſtantinopolitanam; priorem illigare pri-

mum annum Incarnationis anno mundi

5S5oI. alteram anno mundi 5493. ultimam

anno mundi 55oo. Petavius tamen pri-
mam cum ſecunda confundit, & loco ſe-

cundæ aliam comminiſcitur, quæ à nul-
lo unquam populo aut Scriptore antiquo

uſurpata fuit, ut mox videbitur. Prior
itaque ſupponit, Chriſtum natum eſſe an-
no mundi 55o. anno Juliano XLIII. Hæc
ad annum primum Diocletiani decem
annis mutilata fuit, vel ab Anatolio, ut
ego quidem exiſtimo, vel ab aliquo alio
Scriptore nobis ignoto. Nam Panadorus

hujus primæ reformationis auctor eſſe
non potuit; cùm, teſte Syncello, Arca-
dii Imperatoris ac Theophili Alexandrini Ar-

chiepiſcopi tempore floruerit, poſt annum
nempe Chriſti CCCLXXXIII, quo
46

Qe Periodo Græco-Romana. Xxxi

y E RB A PETAVII

ab Adamo 5882. Diviſis 5882. per XIX, re-
linquuntur XI: atqui I reſiduum eſſe me-
thodi Paſchalis intererat. Panadorus ergo de-

. .
cem detractis, eundem illum annum numera-
vit 46. Orbe condito 5872. quibus per XIX

partitis, Cyclus ille Lunæ Primus, qui quæ-

tebatur, exiſtit. Praterea Incarnattonem, ac

Nataleze Chriiti biennio ſubduxit ab Afri-
cani epocha; & in annum redegit, qui trecen-
teſimus octegeſimus retro putabatur ab exor-
dio Cycli Theophili. Si annus 5872. mundi
trecenteſimus oltogeſimus ſecundus haberetur
ab incarwato Domino; caderet Incarnatio in
annum ab Adamo 5491. Panadorus autem
eum annum putavit 5493. Igitur primus an-
azus Cycli Theophili, Eræ incarnationis ab
illo nameratus ot trecenteſimus oltogeſimus:
quæ eſt inſignis obſervatio vetustatis Eræ com-

munis, quam Dionyſianam nominant. gquam-

quam uno anno Incarnationem anteverti-
mus eò qubd Era Christi non Incarnatio-
nem includit ipſam; ſed à Kalendis lIanua-
riis proximis ab Natali incidit, & . Annos
5493. ſi per XIX partiare, ſit Lunæ Cyclus II,
qui perinae anno primo &hriſti noitrati con-
gruit. * Ex hac Panadori confermatione ac-
cidit, ut computus iſte recens ab Orbe condi-
1o, olto annis minor eſſet priore illo, qui fuit
Afritani. Tametſi enim decem annos de eo

Panadorus abstulit; tamen communem ter-

minum biennio ſummovit. Si Incarnationts

tum; qui eſt Periodi Iulianæ 4712. biennio
ante epocham nostram; annus Pprimus Ciycli
Theophili, Chriſti CCCLXXX, fuiſſet Eræ
Incarnationis Panadori GOGhEP XXII;
mundi 5872. Ablatis annis CCοι XXII

de 5872. reſidui ſunt 5490. Ergo annus 5491.

eſſet Incarnationis annus. Idem primus Theo-
Phili annus ex Africani computo erat ab Ada-
mo 5S82. 4 Chriſti Incarnatione CoCLIXXXII.
Sabductis CC LXXXII de 5882. reli-
qui ſunt anni 5500. Proinde anno 5Sol. in-

carnatus est Chriſtus ex Africani ratiociniis.

Diſcrimen computi hujus & alterius auni XY.
Veruùm Panadorus hbiennio, ut dictum eſt,

Tncarnationem deſcendere juſit ad annum

5493. Unde octo annorum dantaxat inter
utrumque nata diſſerentia eit. Acceſt ad eam
Cyecli Lunaris opportunitatem, & Indittio-
nis uſus. Nam unitate addita, & ſumma
per XV partita, propria cujuſoque anni ha-
betur Indictio. Anni 5S2. per X V diſtributi
relinqunnt VII. Verum anno Chriſti GC
LXXXIndictio fuit ETIe unitas ergo ad-
jungi debet ad numerum. Qudd ſi annum
Africani 5882. Ver XV divideres, Indictio

1X, EXAMEN VOCATA.

Arcadius à Theodoſio M. patre renun-

tiatus eſt Auguſtus. Et tamen jam à Dio-
cletiani tempore Era Alexandrina de-
cennio hrevior erat quàm antea, ut jam
demonſtravi, & manifeſtè liquer ex
Theophane in Chronico, ubi annos Dio-
cletiani, Conſtantini M. ceterorumq; dein-
ceps lmperatorum cum Era mundana
Alexandrina jam decennio mutilata con-
nectit. U
* Annus Dionyſianus CCCLXXX
nunquam potuit ex Africani calculo pu-
tari ab Incarnatione C CCLXXXII,
ab Adamo 5882. cùm jam à nonaginta
annis calculus ille imminutus fuiſſet; &
in tota antiquitate nullum exemplum re-
periatur, quo conſtet, Eram illam mun-
danam ſine mutilatione poſt Diocletia-
num uſurpatam fuiſſe. Præterquam quòd
anno Dionyſiano CCCLXXXhZin-
choari debuiſſet annus mundi 5883. Incar-
nationis CCCLXXXIII, quia annus In-
carnationis Alexandrinus triennio Eram
noſtram Dionyſianam antecedit. Cete-
rùm hæc Petavii verba, Natalem Chriſti
biennio ſubdaxit ab Africani epocha, valde
obſcura. Panadorus itaque epocham In-
carnationis ab epocha Incarnationis Ale-
xandrinorum biennio ſummovit, ſed ſe-
ptennio eam antevertit in Era mundana

Africana.
priſtinum annum retinuiſſet ab Africano eli-

*Era mundana, quam ex Panadoro
Petavius exponit, non eſt Era Alexandri-
na, ut ipſe putat, ſed Antiochena, cujus
auctor habetur Panadorus. Nam in pri-
ma Eræ mundanæ reformatione, decem
tantùm anni tam ex Era mundana, quàm
ex Era Incarnationis expuncti; à quo tem-
pore Era Incarnationis Alexandrina ſep-
tem, non verò octo annis brevior fuit.
Sed primus annus Incarnationis è loco
ſuo minimè ſummotus. Contrà verò in
Panadori conformatione ſeu Eræ mun-
danæ Antiochenæ inſtitutione alia muti-
latio à memorata longè diverſa, facta.
Panadorus enim decem annis tardius
quàm Alexandrini conditum mundi col-
locavit; ac præterea annum primum In-
carnationis, non cum anno mundi 5Sor.
annoque Juliano X LIII, ſed cum anno
mundi 5493. Juliano XLV illigavir. Quo
pacto, Incarnationem biennio tardiùs,
quàm Afcicanus & Alexandrini, inchoa-
vit. Quare, quæ Petavius dicit contigiſ-
ſe in prima reformatione Eræ munda-
næ, contigere in ſecunda; ſi tamen ex-
cipias mutilationem illam decennalem
II Pro-

XXii Diſſertatio HZ B

VE R B A PEYAVII IN EFXAMEN VOCATA.
1I proveniret: quæ longius abeſt ab ea quæ tam Eræ mundi, quàm Eræ Incarnatio-
tum putabatur. Quamobrem non minus In- nis, cujus Anatolium auctorem fuiſſe di- YU 7
dictionis, quam Cycli Lunaris commoditas ximus. 1
Panadorum impulit, us Africani computum s Incipit explicare Petavius ſecundam “”ðU u
interpolaret. Siquidem Indictionis uſus ver Eram mundanam Orientalium, ut ipſe 14
illa tempora vehementius increbeſcere cæ- exiſtimat, & unde originem ceperit,
pit. oſtendere. Verùm Era hæc mundana, in 7
XLVIII. *⁸ Atenim perſuaſum hoc pleriſque fuit, qua illigat annum mundi 5Sol. cum anno 4
Secunda Chriſtum Dominum & Mariii XXIII, & Juliano LIV, annoque Dionyſiano no. 1.
Era Græa- Luna XIV, vel XV, id eſt, Plenilunio eſſe no, fictitia, commentitiaque. Exemplum —
cor. ſecun- paſſum, id eſt, in Paſchate Iudaico, Martii enim quod affert, ut probet, ejus aucto-
Ten Teta vers XY. reſurrexiſſe: quorum illud ſeria res Paſſionem Chriſti conjeciſſe in an-

en. „1 hoc autem feriä! contigiſſe extra con-
troverſiam eſt. Qubd Martii XXIII paſſum
eſſe Chriäötum Græci computiſtæ crediderint,
argumenio eſt, qubd Maximus, Georgius,
Chronicon Alexandrinum, Cedrenus, & alii
complures ita ſentiunt. Quin etiam Caſarien-
ſe Concilium, quod Victore Pontifice circa
annum Chriſti CXCVII celebratum et,
boc ipſam definiit. Quocirca tria hac in eun-
dem concurriſſe diem Martii XXIIIarbi-
trati ſunt, feriam ! I, & Lunam XV, nechon
legitimum ætatis modum, ut XXXIII an-
nos circiter atatis haberet: quoniam triceſimo
anno baptizatus eſt; ac tria deinde Paſchata
peregit. Quibus omaibus commodior nullus
annus inveniri potait, quam qui Eræ com-
munis eſt XLII, & in Panadori computo
5533. exiens, inienſque 5534. idemque ab In-
carnatione, ſecundum Panadorum, XLII.
Nam bhoc anno Cyclus erat solis RKomanus
XXIII. Litera G. proindeque Martii
XXIII feria VI, & Martii XXV Deominica.
Cyelus Lunæ Alexandrinus & Romanus fuit
V, Neomenia Nicæna Martii! X, & XXIII,
Luna XV. Ergo non dubitarunt, illo anno
Paßionem accidiſſe. Ut igitur triceſimus hic
& tertius, vel quartus glalis eſſet annus pa-
tienti Chrifſto, conſtituerunt anno computi
Panadori 55ol. incarnatum eſſe Chriſtum,
Eræ vulgaris nono, Periodi Iul. 4722. Huic
illorum caſtigationi ſuſfragari præterea vetus
illa opinio videbatur, anno mundi 5yor. in-
carnatum ſſe Chrictum, quam Africanus
auctoritate ſua commendarat. Ita prorſus ad-
mirabiliter contigit, ut ad Eram pristinam
Epretis Panadori calculis redirent: aut, ut
priorem illum computum conitanter Eccleſiæ
aliquæ, civitateſqque retinuerint; h deinceps
nulla in es mutatione falta, epochas Incar-
nationis at paſßsionis Chriſti ſolummodo ſol-
licitarint. Verum, nec in annis mundi cum
Africano, nec in annis Chriſti putandis, cum
Panadoro conſentiebant. Etenim annus ille
Eræ Chriſtianæ nonus ab Africano numera-
tus, éſt mundi 55II. Chriſti undecimus; à

num Dionyſianum XLII, qui revera
concurrebat cum anno 55ʒ3. Eræ Antio-
chenæ àa Panadoro inſtitutæ, eſt de re ge-
ſta anno Dionyſiano XXKXI, quo in cur-
ſu fuit littera Dominicalis G. proindeque
Martii XXIII, ferià ſextà, & Martii
XXV Dominicà; Cycli Romani Solis
XII, Lunæ XIII. Decepit Virum do-
ctiſſimum annus mundi ſecundùm Antio-
chenos 5Sο1. cum quo Panadorus annum
IX Incarnationis, qui itidem eſt nonus
Eræ vulgaris, & cum quo Africanus &
Alexandrini conjunxere annum primum
Incarnationis. Inde enim neceſſariò ſequi
putavit, Scriptores aut populos extitiſſe,
qui Incarnationem inchoarint anno mun-
di 5Sol. annoque Juliano LIV; cùm ta-
men quotieſcumque annus ille mundi
5Sol. concurrit cum anno Dionyſiano
IX, & Juliano LIV, nunquam ſit caput
Incarnationis, ſed ſupponat eam in ea-
dem Era mundana anno 5493. incepiſſe.
Annus itaque 5S5w. in Era Alexandrina,

quam Petavius perperam Panadori Eram

vocat, principium eſt annorum Incar-
nationis ſecundùm Africanum ac Ale-
xandrinos, annoque Juliano XLIII in-
choatur: in Era verò Antiochena reſpon-
det anno Juliano LIV, annoque nono
tam Eræ Antiochenæ, quàm Eræ Diony-
ſianæ: neque alter cum altero confun-
dendus; cùm ad diverſas Eras mundanas

pertineant. .
h Sicut in anno primo Incarnationis

in Era Alexandrina nulla facta eſt immu-
tatio, ſed tantàùm decem anni ad annum
primum Diocletiani ex illa expuncti: ita
verum non eſt, ad Eram priſtinam In-
carnationis, à cujus primo anno nun-
quam eos, nec ullos Orientis populos re-
ceſſiſſe diximus, Alexandrinos rediiſſe;
& commentum eſt, eſſe aliquas Eccleſias
civitateſque, quæ vel hodie, vel præteri-
tis ſeculis, Incarnationis computum in-
cipiant, vel inceperint ab anno mundi
Panadoro

. Nium

Ir

e

XL1.
PEra py,
Pinag
Gſecnn . A
ua ee. Ol⸗
em ſettn der

ie agg

de Periodo Græco-Romana. xXxxiii

FERBAA4 PEYAYYII

FPanadoro verò mundi 5Sor. Christi nonus.
At illi mundi, ut Panadorus, 5501. Christi
verò primum cenſebant; quod neuter illo-
rum instituit. Hinc apparet, rectè nos cap.
I. docuiße, computum hunc annalem & Ale-
xandrinum nihil à Panadori calculo diſcre-
pare, ſi adannos Adami vel mundi reſpiciaz.
Tum id conſtat, multum hunc ab Era Afri-
cani eſſe diverſum. Quocirca quod in 9. de
Doct. Temp. cap. 4. diximus, ex tribus vul-

gatis Græcorum computis, antiquitatis pal-

mam ei deberi, qui ad Incarnationem Chri-
ki numerat abſolutos annos 5Sοο.a. latè id ac-
cipiendum eſt: & ö z ρποο, ſi annorum tan-
tummodo ſumma ſpectetur, cujuſmodi eam
Africanus inſtituit. Sin eo modo conſidere-
tur, quo ab computandi magiſtris accommo-
data poſtea eſt, cum uſu methodi Paſchalis
implexa; eadem eſt cum illa Panadori; ſeal
ejus eſt tractatio, confirmatioque recentior.
Ita Petavius cap. 2.

994

IN EXAMEN VOC ATA

5SSol. prout cum anno Juliano LIV, an-
noque Chriſti Dionyſiano nono concur-
rit. Verum quidem eſt, id à pluribus gra-
viſſimiſque Auctoribus in literas manda-
tum fuiſſe, & errorem illum vulgarem
omnium ferme animos occupare, Sed
Scriptores illi minimè antiqui, & in Cri-
tica ac eruditione error communis legem
facere non poteſt. Natus is error ex Era
Incarnationis Alexandrinorum poſt Dio-
cletianum Dionyſiana ſeptennio brevio-
ri: ſumta enim inde anſa exiſtimandi
ſcribendique, eſſe vel fuiſſe populos, qui
Eram Chriſti tardius quàm Latini auſpi-
cati fuerint; cùm contrà ex eo quòèòd Era
hæc ſeptem tantùm annis quàm noſtra
brevior eſt, inde colligere debuiſſent, eam
non procedere ab anno mundi 5Sol. qua-
tenus cum anno Juliano LIV, annoque
Dionyſiano nono concurrit. Sed tantum
abeſt, ut novi iſti Chronologi ita ratio-

cinati fuerint, ut in-alium errorem in-
ciderint communique conſenſu tradiderint, Eram illam Incarnationis ſecundùm
Alexandtinos annis octo à Dionyſiana diſſidere.
Petavius communi illo errore innixus credidit, falſam eſſe communem opi-
nionem, quæ docet, Græcorum computos Eraſque præcipuas eſſe tres: quia, in-
*„quit, ex tribus duæ ſunt, quæ diverſis annis Incarnationem aſſignant: videlicet
*c illa quæ annos 5493. & quæ 55w-1. colligit. Unius ergo computi ſummæ iſtæ duæ

cc ſunt: qui cum tertio annorum 55oo. Natalem eundem Chriſti reſpicit, & ab illo

ccpropterea jure diſtinguitur. Subdit, trium Erarum duas Incarnationem affinge⸗

*re: ac prioris, quæ 5Sof. putat ultimum convenire Chriſti anno nono; alcerius
*verò quæ 5493. numerat, anno primo: adeoque non duos annales computos,
ſed unum & eundem eſſe. Etenim annum Chriſtianæ vel Dionyſianæ Eræ pri-
mum uterque computus 5493. numerat: necnon annuin ejuſdem Eræ nonum
cuterque recenſet 5Swοa. quippe de anno currente mundi ad Incarnationis annum

c aſſequendum priores, annos 550ο. detrahunt; poſteriores, 5492. ex quo major hu-

*jus quàm illius, calculus efficitur. Annus, exempli causà, mundi apud Maxi-
“„mum 6133. detractis 55oo. crit ab Incarnatione DCXXXIII, deductis verè
* 5492. putabitur DCXLI, ad quem revera Maximus perpetuò reſpectum habuit.
*„Itaque in annis mundi conſentiunt ambo computi; in annis Incarnationis diſſen-
„tiunt. Non debent igitur mundi Eræ vel computi cenſeri duo, ſed unus dunta-
*Xat, cujus ad diverſos annos Chriſti Incarnatio alligatur. Quare duæ tantùm,
* quod dicebamus, præcipuæ ſunt Eræ Græcorum; nempe una, cujus in annum
* 5493. primus annus Eræ Dionyſianæ vel communis congruit: & altera, quæ eun-
* dem annum numerat ab Orbe condito 55oo. Ita Petavius citatus cap. I. Quod
* etiam jam tradiderat lib. 9. de Doct. Temp. cap. 3. ſed cum majori obſcuritate,
quæ inde provenit; quòd ad ſententiam ſuam clarè explicandam, computum illum

mundanum ad menſuram aliquam nobis penitus notam, uti v. g. ad annum Julia-
num, non applicat.

Mens itaque eſt, Eram mundanam mundi 5493. annoque Juliano XLV: An-

PEra prima Alexandrinam & Antioçchenam unam tiocheni verò cum anno ejuſdem compu-

& ſecunda
Gracorum
una & ea-
dem ſecun-

duim Peta-

vium.

eandem eſſe, & nonniſi verbis & conſi- ti mundani 55oI. annoque Juliano LIV,
gnatione primi anni Incarnationis in cjuſ- qui eſt annus Eræ Dionyſianæ nonus, exi-
dem computi annis differre. Nam Ale- ſtimantes, deceptos eſle Alexandrinos;
xandrini, ut perſuaſum habet Vir doctiſ- dum initium Incarnationis octo annis ci-
ſimus Incarnationem illigant cum anno tis in eadem Era mundana collocarunt.

Quæ

Xxiv Diſſertatio

L.
Petavius
non intelle-
xit modum
computan-
di a S.
Maximo
eſurpatum.

Qux ſi vera eſſent, non dubium, quin Era
Alexandrina & Antiochena ante Diocle-
tianum una & eadem eſſet, uti poſtea
fuit, quemadmodum dici non poteſt, eos
qui Martyrtium S. Ignatii Antiocheni Epi-
ſcopi cum anno Dionyſiano CVIII jun-
gunt, diversà Erà Chriſtianà, uti ab iis,
qui illud in annum CXVII conferunt.
Era autem mundana Conſtantinopolita-
na, juxta Petavii ſenſum, ab Era mun-
dana Alexandrinorum ſeu Antiocheno-
rum prorſus diſcrepat; quia annum mun-
di 5493. cum anno Jjuliano XXIXcopu-
lat, annum mundi 5Soi. cum anno Julla-
no xxXXVII, annumque 550. cum anno
Juliano XLV: cùm tamen annus mundi
5509. in Era Alexand ina ſeu Antiochena
incipiat anno Juliano LXI. Ex quibus
infert Petavius, duas tantum eſſe Eras
mundanas Orientalium, & in prima an-
num Incarnationis diverſimodè inchoari.
Verùm, cùm jam demonſtravimus, nul-
lum antiquum Scriptorem, niſi errave-
rit, nullumque unquam populum credi-
diſſe Chriſtum natum eſſe anno 5o!. qua-
tenus cum anno Dionyſiano XI & Julia-
no LIV. concurrit, omnino diſtingoen-
dæ duæx Eræ mundanæ, in quarum altera
annus 5So. annuſque primus Incarnatio-
nis anno Juliano xLIII exordiuntur: in
altera verò, Antiochena ſcilicet, annus
mundi 5Sol. annuſque Incarnationis XI,
anno Juliano LIV initium deſumunt.
Porrò Petavius ſententiam Maximi
explicans, non ſolum in exemplo lauda-
to, ſed & in aliis, quæ paſſim ex eo af-
fert, pugnantia dicit. Modò enim aſſerit,
eum Incarnationem cum anno mundi
SSol. annoque Dionyſiano 1X & Juliano
LIV conjunxiſſe; modò verò eandem ab
anno mundi 5493. deduxiſſe; cùm tamen
hæc contraria ſint. Maximus itaque In-
carnationis epocham anno mundi S5For.
annoque Juliano XLIII auſpicatur: ideo-
que anno Dionyſiano pCXLI ineunte,
quo computum ſuum FEccleſiaſticum
ſcribebat, numerare debuiſſert annum
mundi é6143. annumque Incarnationis
DCXLIII. Sed quia jam à tribus & am-
plius ſeculis Era Alexandrina decennio
mutilata fuerat, collegit tantum annum
mundi é133. Incarnationis DCXXXIII;
eo nempe Incarnationis anno ab anno
mundi 55oi. repetito. Hanc mutilatio-
nem ianvictè oſtendit annus Julianus
PCLXXXV, in quo tam ille mundi quàm
Incarnationis annus ini tium ſumit. Nam
decem annis ex illo numero detractis, re-
ſtat annus Julianus DCLXXV; ex quo ſi
rurſus DCXXXIII annos Incarnationis,

quos Maximus fluxiſſe dicit, demas, re-
ſiduus numerus eſt XLIII: idcoque an-
nus ille Incarnationis OCXXXIII origi-
nem ducit ab anno Juliano XLIII, an-
noque mundi 55†οo1. quod Petavius negare
non poteſt; cùm ipſemet fateatur, Ale-
xandrinos annos decem ex FEra ſua
decerpſiſſe; licet in eo erret „ quòd
hanc immutationem anno Dionyſiano
CCCLXXX factam eſſe credat. Ex quo
etiam exemplo manitfeſtum fit, Alexan-
drinos, dum utramque Eram ſuam, mun-
di ſcilicet & Incarnationis, truncarunt,
initium Incarnationis ab anno mundi
GoI. annoque Juliano xLIII non remo-
viſſe.
Sed non tantùm Petavius in Maximi 1I
opinione exponenda pugnantia dicit, ſed S. Maxi-
etiam pſemer Maximus non ſibi conſtat. 2u in pri-
Cùm enim is librum ſuum ſcripſerit, anno “⁰“ Hicar-
Chriſti DCXLI, quo currebat annus ege
Incarnationis ſecundàm Alexandrinos ſignando
DCXXXIII; & decennalem illam ſibi non
tam Eræ mundanæ quam Incarnationis conſtat.
matilationem non animadverterit, de
utraque Era loquitur, ac ſi ſemper eodem,
qio ſuo tempore, modo uſu pata fuiſſet;
indeque annum illum Incarnationis ſe-
cunduùm Alexandrinos DCXXXIII de-
ducit ab anno Dionyſiano I X & Juliano

LIV, quaſi eo anno Chriſtus incarnatus

fuerit. Nam in parte ſecunda ſui Compu-
ti, cap. 2. ubi refutat Vndecuplatores, qui
Auctores extitêre Erz mundanæ Con-

ſtantinopolitanæ, ut infra videbitur, ex-

hibet Kotam artificioſam, in cujus primo
circulo anni XXVIII Solis (ſic Cyclos
Solis nominat) deſcribuntur, ducto ini-
t'o, non à primo, ſed à XIII, XIV, & ita
deinceps. In tertio circulo Juliani qua-
driennii biſſextiles habentur; & in quar-
to iterum anni ſeu Cycli Solis XXVIII
repræſentantur, & quidem inchoati à pri-
mo Cyclo, ut ſtudioſas Lector facilius intel-
ligeret, quem illi (nempe Undecuplatores)
computant primum Solis annum, apud nos
eſſe XIII, & ſecundum, IV, & ita porro ea-
dem omnino ratione, inquit Sanctus Maxi-
mus. Si itaque Cyclus Solis XIII quem
reddit annus mundi ſecundum Alexan-
drinos 55a. concurrit cum Cyclo Solis I.
ſecunduům Conſtantinopolitanos, ut in
illa Kota videre eſt, Chriſti Incarnatio

quam Maximus factam dicit anno munhdni ,

501. notato Cyclo Solis XIII, omnino
competit in annum Dionyſianum X,quo
in curſu fuit annus Conſtantinopolitanus B
5516. qui per XXVIII diviſus reddit Cy-
clum Solis I. Præcerca in cadem Korsa
Cyclus Solis XII Alexandrinus reſpondet
. anno

1I
5 Marxi.
mu'in yi⸗
no lucar-
atinie
anno con-
lnard

lbi vn

conſtat.

o
us

.

J.
914
det
n

de Periodo Græco-Romana.

anno biſſextili, qualis fuit annus Diony-
ſianus VIII. Incarnationem itaque ex
Maximi mente annus biſſextilis proximè
anteceſſit, eaque facta, currente Cyclo
Conſtantinopolitano primo, quæ duo
non conveniunt anno Juliano XLIII,
cum quo Alexandrini annum mundi
Fol. communi conſenſu conjungunt. De-
nique cap. 17. primmæ partis ait, Cyclum
Solis XXVIII per quatuor diviſum of-
fſerre annos biſſextiles; ita ut Cycli Solis
IV, VIII, XII, & ſic deinceps cum annis
biſſextilibus concurrant. Ex quo conſe-
quens eſt, juxta Maximum, Chriſtum in-
carnatum non eſſe anno Juliano xXLIII,
quia annus Julianus XLII biſſextilis non
fuit. Ad hoc argumentum, omnium, quæ
ex Maximo afferuntur, validiſſimum,
Petavius animum non advertit. Verùm
vel Sanctus Maximus ſibimet maniteſtè
contradicit; cùm ex iis quæ cx ecodem
ſuprà in medium adduximus, conſtet,
eum copulaſſe primum Incarnationis an-
num cum anno Juliano XLIII, ſicuti &
ceteros omnes Eræ mundanæ Alexandri-
næ Sectatores; vel illius decennalis muti-
lationis ignoratione in errorem Maximus
trahitur, dum ſcilicet annum munda-
num Alexandrinum unum eundemque
cum anno mundano Antiocheno ſemper
fuiſſe putat, uti erat eo ſeculo, quo ipſe-
met ſcribebat, anno nempe Dionyſiano
DCXLI. Eo itaque tempore Cyclus Solls
per quatuor diviſus tunc dabat annos biſ-
ſextiles, & Cyclus Solis XIII Alexandri-
nus concurrebat cum primo Cyclo Solis
Conſtantinopolitano. Verùm ante Impe-
rium Diocletiani ac decennalem mutila-
tionem, cujus ſæpius meminimus, annus
mundanus Alexandrinus valde diſcrepa-
bat ab anno mundano Antiocheno; ideo-
que diverſis Cyclis Solis hæ duæ Eræ
mundanæ inſigniebantur, ut jam expli-
cavimus. Nec ullo modo dubitari poteſt,
quin Sanctus Maximus Eram Incarnatio-
nis Alexandrinam, non verò aliam ab ea
diverſam, ut perperam autumavit Peta-
vius, ſecutus fuerit; cùm hæc Era deſi-
nat üſdem numeris ac mundana Alexan-
drina, & Maximus tradat, ultimum He-
raclii Imp. annum fuiſſe annum mundi
6133. Incarnationis verò DCXXXIII, quas
Eras duas Alexandrinas eſſe, ipſis etiam
cæcis liquet.

L1I. Venio nunc ad Eram mundanam An-
Exlicatuß tiochenam, ut communiter nuncupatur,
Prte „quæx tamen melius Graæco Alexandrina vO-⸗
Diista Caretur; cùm poſt initium Imperii Dio-
lium. cletiani ab Alexandrina non differat. Pa-

nadorus Monachus Ægyptius, quo vetu-
Diſſertatio.

XXV
ſtior non invenitur, qui ejus meminerit,
conjunxit annum primum Incarnationis
cum anno mundi 5493. annoque Juliano
XLV, ut variis exemplis ex Syncello
deductis demonſtrat Petavius in Aucta-
rio lib. 8. cap. I. Qua de re quia inter
omnes convenit, actum non agam. Cùm
itaque Alexandrini annum mundi 5Sol.
cum anno Juliano quadrageſimo tertio;
Antiocheni verd annum mundi 5491.
cum eodem anno Juliano XLIII conne-
Gant: manifeſtum eſt, ex Era mundana
Alexandrina Antiochenam formatam; &
Panadorum, vel forſan alium eo anti-
quiorem, Incarnationem ex anno Julia-
no XLIII ad XLV retraxiſſe; condi-
tumque mundi decennio tardiùs quàm
Africanum & Alexandrinos inchoaſſe:
cum ad annum Julianum XLIII Alexan-
drini ſupponant, fluxiſſe tum annos mun-
danos 55o1. Antiocheni verò nonniſi 5491.
quæ immutatio in capite Incarnationis 4
Panadoro facta, ne decennalis illa muti-
latio, quam Anatolius induxerat, Eram
Alexandrinam impoſterum fœdaret.
Nam, ut rectè Petavius lib. laudato cap.
4. ex veſtigiis Chronologiæ Panadori
conjectura fieri poteſt, accuratum in re-
bus Mathematicis ac diligentem homi-
nem fuiſſe; atque haud paulò intelligen-
tiorem ejus reprehenſore Georgio, apud
quem ea veſtigia extant, & cujus in hoc
genete infinita peccata ſunt: ſed nullum
majus, quàm quòèd ea vellicare inſtituit,
quæ neque capiebat ipſe, & ab ipſo Pa-
nadoro, quem accuſabat, fuerant ſcripta
conſtanter. Totum itaque hujus ſecun-
dæ reformationis artificium in eo ſitum,
quòd Panadorus creationem mundi de-
cem annis, Incarnationem verdò biennio

tardius quam Alexandrini, poſuerit. An-

nus enim Antiochenus 5491. concurrit
cum anno Alexandrino 55ο. eoque anno
Alexandrini Incarnationem exordiuntur:
annus 5492. cum anno 55oa. annus 5493.
cum anno 55oʒj. quo Alexandrini tertium
Incarnationis; Antiocheni verò primum
inchoant, & ſic deinceps, uſque ad an-
num primum Diocletiani Imp. ſeu an-
num mundi ſecundùm Alexandrinos
5777. quia cum eo anno Alexandrini de-
cennio tam Eram mundanam quàm In-
carnationis decurtarint, non amplius
Antiochenos decennio in annis mundi
antecedunt, nec triennio in annis Incar-
nationis; ſed unam eandemque Eram
mundanam utrique habent, adeo ut eo
mundi anno, quo Diocletianus menſe Se-
ptembri Imperium iniit, Antiocheni inci-
piant annum mundi 5777. Incarnationis
. CCLXXXV

Xxvi
CCLXXXV; Alexandrini autem annum
mundi 5777. Incarnationis CcCLXXVII:
ideoque in hac ſecunda Era Antiochenos
non amplius triennio præcedunt Alexan-
drini, E ſeptennio tardiores ſunt, ob
decem ſcilicet annos Incarnationis abdi-
catos; quod etiam reſpectu Eræ Diony-
ſianæ dicendum, cùm Latini & Antio-
cheni càâdem Erâ Incarnationis utan-
tur.
LIII. Fateor tamen, me in nullis Scriptoribus
Wecerten- Græcis hujus Eræ Incarnationis ſecũdùm
au Hochæ Antiochenos exemplum aliquod poſt
Incarnatio . . .
mis ſocnn- Diocletianum inveniſſe. Quare valde ſu-
Aum An- ſpicor, ne Panadorus, vel aliquis alius
tiochenos Antiocheni computi artifex potiùs pro-
vers Era priam opinionem propoſuerit quàm Eram
Jfuerit, an aliquam Incarnationis invexerit: præſer-
We tim, quia ipſemet apud Syncellum tradit,
X. Concilium Nicænum celebratum eſſe an-
no Incarnationis CCCXVI, juxta com-
Pputum nempe Alexandrinorum; cùm
tamen juxta proprium ſcribere debuiſſet,
anno Incarnationis CCCXXIV, men-
ſe Septembri inchoato, quia Concilium
Nicænum celebratum eſt menſe Junio
anni Dionyſiani CCCXXV, quo ad-
huc in curſu erat annus Incarnationis
CCCXXIVVſecundùm Antiochenos.
Verum quidem eſt, Epiphanium num.
XIII. laudatum ſcribere, Manen hære-
ticum apparuiſſe ſecundùm aliquos anno
Aſcenſienis (ita perperam Incarnationem
vocat) CCLXXVI, tempore Probi
Imp. qui eo anno juxta Eram Dionyſia-
nam imperare cœpit. Sed non inde ſequi-
tur, Epiphanium alicui Erx eum annum
attribuiſſe; cùm de privatorum quorum-
dam Scriptorum ſententia intelligi poſ-
ſit. Quod ſi hæc conjectura admittenda
ſit, Dionyſius primus fuerit, qui Panado-
ri opinionem ad Eræ gradum promove-
rit. Quod obiter dictum ſit. Porrèò Pe-
riodus mundana Alexandrinorum An-
tiochenam repræſentabit, ſi decennium
ex ca abjicias: contrà verò Periodus
mundana Antiochenorum Alexandri-
nam, ſi decem unitates adjeceris.
LIv. Poſt aliquot ſecula Periodus munda-
Explicatur na Antiochenorum à Constantinopolitanis
tertia Era rurſus reformata; annuſque Incarnationis
Orienta- cum anno quidem Juliano XL. V, uti Pa-
argn. nadoro, & poſt eum Dionyſio Exiguo pla-
cuit, ſed cum anno mundano 5509. con-
junctus. Is annus partitus per XV reddit
Indictionem quartam, quâ ſecunduùm
Orientales annus primus Incarnationis
annuſque Julianus XL V inſigniti ſunt à
Septembri, à quo annum civilem exor-
diuntur. Fervebat tunc Indictionis uſus,

Diſſertatio

quam ut annus mundanus per XV divi-
ſus exhibere poſſet, mandi creationem
annos ſedecim ante Antiochenos auſpi-
cati ſunt, adjecto ſcilicet integro Indictio-
nis circulo, ac præterea unitate. Indeque
fit, ut ſi ex Era mundana Conſtantinopo-
litanorum ſedecim annos abjicias, ad An-
tiochenam pervenias: & & contra ſi An-
tiochenæ annos ſedecim addas, Con-
ſtantinopolitanam aſſequaris. Ejus inſti-
tuendæ aliam etiam cauſam Petavius lib.
8. Auctarii cap. 3. affert, Cycli ſcilicet Ju-
daici commoditatem, quem & Victori-
nus, ac Latini & Occidentales plerique
ſecuti ſunt. Quamquam nihil præter Cy-
clorum vel aurceorum nummorum ordi-
nem expreſſiſſe Græcos exiſtimet; nec
in celebrando Paſchate ad eos errores
adhæſiſſe, quos in Victorini ac Latinorum
ſectam præpoſtera judæorum imitatio
transfudit. Cyclus Judaicus ac Latinus
ab Alexandrino & Romano, ternario diſ-
crepat: ut qui primus eſt Romanorum,
Latinorum ſit XVIII, qui illorum ter-
tius, horum ſit XIX, ut lib. 6. de Doct.
Temp. pluribus exponit; præſertim cap..
ubi numeris amborum aureis Kalenda-
rii Romani dies utrimque ſtipavit. Ibi ad
Kalendas Januarias Romanus numerus
adſcriptus eſt III, Latinorum XIX. Ejuſ-
modi Cyclorum ratio in poſtremo hoc
computo locum habet. Nam diviſis 5509.
per XIX, reſtant XVIII, qui Judai-
cus Cyclus & Latinus erat anno Incar-
nationis, ſive communis Eræ primo: ad
quem tribus adjectis, efficitur aureus
numerus Alexandrinorum II, qui eun-
dem annum occupat. Sic anno Chriſti
1373. aureus numerus Alexandrinus erat
VI. Hunc annum Iſaacus Monachus nu-
merat hujus Eræ 6881. quo numero per
XIX partito, ſuperſunt III. Proinde Ju-
daicus iſte Cyclus fuit anni 1373.
Scaliger lib. ʒ. Canonum Iſagogicorum L v.
pag. 280. ait, ſe inter Latinos qui ejus Eræ ee “
meminerit, vetuſtiorem inveniſſe nemi- Canſ kanir
nem, quaàm Auctorem Opuſculi Bedæ nopolitanæ.
perperam attributi, cui titulus, Compoti
Ratio. Is enim Scriptor dicit, anno 6279.
Chriſti verò D& G⅓ι½⅛ä:Iä', &c. Verùm anti-
quius exemplum habemus in ſexta Syno-
do Generali anno Dionyſiano D CLXXX

habita, in qua hæc Era mundana uſurpa-

ta. Dicitur enim Concilium coactum an-
no mundi 6189. Petavius in Auctario lib.
8. Cap. 14. & ſeq. Computum Eccleſiaſti-
cum Sancti Maximi explicans, doctè
oſtendit, jam eo tempore, quo ille Com-
putus elucubratus, anno nempe Chriſti

Dionyſiano DCXLI, Eram mundanam
V Con-

1
Autie
DEra
dana
nado
hann

imuta⸗
Ndi
lanti-
litans⸗

LVI.

de Periodo Græco-Romana.

Conſtantinopolitanam agnitam fuiſſe. Ibi
enim Maximus contra certos Computi
Paſchalis artifices diſputat, quos æernοα-
aα, & nXsννα, nominat, quéôſque nos
vyndecuplatores appellare poſſumus, hoc
eſt, quinquies & ſexies annos Cycli Lu-
naris multiplicantes, vel, ut uno verbo
id exprimatur, andecies. Fuerunt hi Au-
Gores illius Computi, quem Conſtanti-
nopolitanum nominamus, qui Eræ Chri-
ſtianæ primum annum offert in eo, qui
eſt ab Adamo 55o. quod partim ex Cy-
clis Solis & Lunæ, partim ex annorum
numero Petavius colligit. Cyclus enim
Lunaris Vndecuplantium X I, Antiochenis
eſt XIV: illorum primus eſt, horum quar-
tus; illorumque primus Solaris eſt An-
tiochenſibus quartus; ideo Vndecuplatores
alium annum mundanum non habebant,
quàm Cpolitanum hodiernum, ut patet
ex Tabula Erarum Græcarum mox ſub-
jicienda. Præterea ait Maximus cap. 12.
primæ partis ſui Computi, Undecuplato-
res ad annos Adami addidiſſe ſedecim,
quod Conſtantinopolitano Computo
congruit. Siquidem annus primus Eræ
Chriſtianæ in Antiocheno numeratur
5493. in Conſtantinopolitano 559. Inter-
vallum anni XVI. Plura hac de re Pe-
tavius ciratus, ubi addit, Maximum ſic
de Computatoribus hiſce, qui XVI ad
Eram Adami adjecerunt, quaſi de recen-
tioribus & æqualibus penè ſuis loqui.
Quare Periodus ſeu Era mundana Con-
ſtantinopolitanorum, qui his etiam no-
ſtris temporibus in Patriarchatu Conſtan-
ſtinopolitano, in Moſcovia aliiſque regio-

nibus olim Pattiarchæ Conſtantinopoli-

tano ſubjectis, viget, Heraclio imperan-
te, vel circiter inſtituta.
Res adhuc clarior evadet, ſi pri-

Pagieelen mum annum Alexandreum alligemus
ra man- Dette 5
duna Pa- Cum anno Periodi Julianæ, quo is cœ-

nadori ute- pit, anno nempe ejuſdem Periodi 4402.

kantur.

Nam annus ille 4402. per XIX divi-
ſus Cyclum Lunæz XIII, & per
XXVIIII pactitus Cyclum Solis VI ex-
hibet. Quamobrem primus annus Ale-
xandreus Cyclo Solari Romano VI, &
Cyclo Lunari Romano XIII inſignitur;
cùmque Antiocheni & Romani ſeu Dio-
nyſiani in Cyclo Lunari conveniant, &
in Solari Antiocheni ante Septembrem,
ſeu ante initium anni civilis, annos quin-
que minus quam Dionyſiani numerent,
manifeſtiſſimum eſt Antiochenos Era
mundana Panadori olim uſos eſſe; cùm
annus hujus Eræ 5182. quo anni Seleuci-
darum ſeu Alexandrei incipiunt, reddat
Cyclum Solis II & Lunæ XIV, Martio
Diſſertatio.

Xxvii

inſequenti incipiendos, ideoque menſe
Martio præcedenti, cùm adhuc in curſu
eſſet annus Antiochenus 5181. cœpiſſe Cy-
clum Solis I Lunæ XIII. Inde certa red-
ditur conjectura quam num. XVIII in
medium adduxi, ideo ſcilicet Dionyſium
notaſſe primum annum Magni Cycli
DXXXIIannorum Cyclo Lunæ I &
Solis I X, quia annus mundanus nempe
5777. cui ab Alexandrinis affixus fuerat,
per XIX & XXVIII diviſus offert Cy-
clum Solis I X & Lunæ I.
Porro ante annum Chriſti 1443. An- LVII
tiochenos Eram ſuam mundanam repu- been
. . . am Cpo-
diaſſe & Conſtantinopolitanam adoptaſ- ianam
ſe demonſtrat Epiſtola trium Patriarcha- adoptaruns
rum Syriæ, qui licet Synodo florentinæ & zuo tem-
per Legatos ſubſcripſiſſent, ira tamen per- Pore:
citi adverſus Metrophanem Patriarcham
Cp. qui ſchiſmaticos è ſuis ſedibus extur-
bantem, & in eorum locum Epiſcopos
communionis Romanæ ſubrogantem, li-
teras Synodales dedêre, recitatas ab Al-
latio lib. 3. de Eccleſiæ Occident. &
Orient. Conſenſ. cap. 4. num. I propriis
eorum manibus ſubſcriptas, menſe Aprili
VI MDCCOGOLI anni, nunc curren-
tis Indictionis ſextæ & à Chriſto anno
MCGCGGCCXLEIII. Verba Græca hic non
exſcribo, quia error in eorum numeros
irrepſit. Datæ eæ literæ à Philotheo Ale-
xandrino, Dorotheo Antiocheno, &
Joachimo Hieroſolymirano. Suriani ho-
dierni annos mundi & Incarnationis ſe-
cundùm Cpolitanos à Kalendis Octob.
exordiuntur, ut ex variis inde ſcriptis
Epiſtolis, utraque illa Era notatis didici.
Golius vir rerum Orientalium peri- LVIII.
tiſſimus in ſuo Lexico Arabico prodit in Variatio
voce T A B aliam Eram non Julianam "Pud Ori-
à Judæis Syriæ uſurpari, ſed Arabes Sy- et g.
riæ & Meſopotamiæ cùm annis Solaribus .
utumtur, eoſdem à Kalend. Octob. ſem- carnatio-
per auſpicari. Quare in Eris mundanis & nis.
Eris Incarnationis apud Orientales va-
riatum eſt.
Artificio trium iſtarum Periodorum LIX.
mundanarum retecto, facile eſt eaſdem ad * qualibes
unicam reducere, & ubi unam tenueris, iee
ceteras animo tuo repræſentare. Invenis lium Chri-
v. g. in aliquo rerum Byzantinarum Hi ſtianorum
ſtorico, Conſtantinum Magnum Circu- omnes con-
lum Indictionis inſtituiſſe anno mundi tente:
Alexandrino ſeu Antiocheno, qui poſt
Diocletianum unus & idem efſt 5805. an-
no nempe Dionyſiano C CCXII, quo
Kalendis Septembris inchoatur. Si ſcire
velis, quem tunc annum Conſtantino-
politani numerarent, adjice ſedecim ſic-
que tibi non ſolum conſtabit, Indictio-
2 nes

Xxviii . Diſſertatio

nes anno mundi Conſtantinopolitano

582I. inſtitutas eſſe, ſed etiam quo anno
id acciderit in qualibet Periodo munda-
na Orientalium. Quod ſi dubites, an er-
raveris, annum illum Conſtantinopolita-
num per X V partire, invenieſque, illum
indictionem I reliaquere: ideoque &
eam utriuſque anni connexionem certam
eſſe: cùm Antiocheni & Alexandrini uni-
tatem addere cogantur, ut in anno mun-
dano currentem apud omnes Orientales
Indictionem aſſequi poſſint. Annus au-
tem mundi Alexandrinus 5805. Indictio-
nem XV reddit, quemadmodum & an-
nus Dionyſianus c CCXII.
LX.
“ hactenus tenebris Eræ mundanæ Græco-
porum rum circumfuſæ fuerint, tertia excepta,
Orienta- quæ, quèòd in multis libris legatur, & à
lium ha- variis populis etiamnum uſurpetur, om-
ctenus ob nibus nota. Scaliger, qui primus omnium
m é. éas in Opere de Emendat. Temp. exa-
minavit, priorem vocavit Orientalem, an-
numque 55ol. in annum Julianum XL V
incidere credidit; aleeram Lunarem ap-
pellavit, & Incarnationem in annum
mundi 5495. Julianum X LV conjecit;
tertiamque Paſchalem nuncupavit, in ea-
que Incarnationem cum anno 5509. Ju-
liano XLV inchoavit. Hanc tamen cau-
tionem addit, ut in computo Lunari duo
perpetuà methodo ſubtrahantur. Cùnm
verèò Hib. 8. pag. 689. Computum £.thio-
picum exponit, addit: principio rerubr
ad Chriſtum putant (nempe Æthiopes) an-
nos 5500. ſed Eccleſia Antiochena nno blus
55or. eamque Eram vocant, Ser mw ſe⸗ tae Ader,
2caſu Adam. Mira autem hallucinatio inde
eos inceſtit. Nam, cum Gracorum Computus
Paſchalis ab initio rerum ad Chriſtum, pu-
tet annos 55oS. iſti vero 55or. hbinc factum, ut
de ſumma annorum Chriſti Dionyſianorum
deirahant annos VII. Hoc faciunt DZäihiopes
ipſi, & Græci quiaam, Maximus Monachus,
& Historia Conſtantinopolitana, ex qua li-
bros ſuos conſarcinavit Lanaulfus öagax. In
annis enim Chriſti ſemper abſunt à Computo
ANNO
Cycli Solaris decimo.
Cycli Lunaris ſecundo.
Periodi Iulianæ 6310.

.

Eræ Conſtantinopolitanæ Pafcl alis 7105.

„ .

Eræ Conſtantinopolitauæ Lunaris 7091.

Eræ Orientalis 7098.
Eræ Caſaris Hiſpanicæ 1635.
Eſt is annus Eræ Dionyſianæ 1597. ut tam
feria III, quæ eo Chriſti anno in diem
IX Kalend. Junii, ſeu diem XXIV menſis
Maii incurrit, quam Cyclus X, Lunæ II,
annus Periodi Julianæ 6310. annuſque

Fis ita conſtitutis, apparer, quantis

Dionyſiano annis VII. Iiaque ℳthiopes
N 6tienſes annum Chrifi 1585. patabant
1577. à die X XIX menſis Auguſti anni 1584.
a quo die tam annum mundi quàm annos
Diocletiani incipiunt. Verùm priorem
Eram perperam Orientalem vocat, cùm
tam Georgius quàm Theophanes eam
nominent & Aiyvnziss, id eſt ℳo. vpacam,
ſive AMeavdα, id eſt Alexandrinam, &
tertiam α PoiÜο, Romanam, quia Con-
ſtantinopolis nova Roma fuit. Cur enim
Eris à multis ſeculis inſtitutis propria no-
mina eripere, novaque imponere; quod
ſolùm licet, cùm de re conſtat, nomen
verò ignoratur. Adhæc, cur initium In-
carnationis in hac ſecunda Era ab anno
mundi 5495. repetere, cùm Panadorus,
qui ejus inventor reputari poreſt, illud
ab anno 5493. deſumſerit? Porrò Peta-
vius tam lib. 9. de Doct. Temp. cap. F.
quàm in Auctario lib. 8. cap. 6. pluribus
oſtendit, eas appellationes malè illis Eris
inditas, præſertim, cum tam Era Con-
ſtantinopolitana quàm Antiochena ad

Lunam directa & Lunaris fuerit; quate-

nus iis diebus uterque Cyclus adſcriptus
ſit, in quos Nicæni Concilii tempore
Novilunia competebant, ut Petavius do-
t&ε oſtendit. Neque etiam verum eſt, in
priori Era Incarnationem collocari anno
Juliano XLV, neque qui Incarnationem
ab anno 55oο. auſpicantur, differre ab iis,
qui ab anno 5vor. incipiunt: nec eriam
Sthiopes & Ægyptios, qui in hunc uſque
diem Erà Alexandrinaà utuntur, EFEram
Dionyſianam mutilaſſe; cùm Era Incar-
nationis, quam adhibent, diverſa ſit à
Dionyſiana, & longe antequam Diony-
fius naſceretur, inſtituta.
Denique Scaliger ad decennalem mu- LXI.
tilationem Eræ Alexandrinæ animum L'eriodum
non advertit; ideoque tres Eras illas mun- le⸗ran-
non advertit; ideoque tres Era Jrinam &
danas etiamnum hodie in Oriente uſur- AMntioche⸗
pari credidit 2 Opus enim de Emenda- nam poſt
tione Temporum pag. 784. his aliiſque Diocletia-
temporum Notis abſoluit: Exactum Opus S awacm
Dei Opt. Maximi gratia, feria tertid. Wi Saali-
gerum fu-
Lit.

4

1635. Eræ Hiſpanicæ certò manitfeſtant.
Quamobrem erat is quidem annus Con-
ſtantinopoliranus, quem perperam Scali-
ger vocat annum Eræ Conſtantinopolitanæ
Paſchalis, 7105. à Septembri anni Chriſti
ante-

4

8* 2„a
de Periodo Græco-Romana. xxix
antecedentis inchoatus; ſed non erat an- Præcipuarum tam Solarium quàm Luaa-
nus Antiochenus, quem ipſe Conſtantino- rium annos ſemper notat, Alexandrinæ
politanum Lunarem appellat, 7091. ſed verò & Antiochenæ nuſquam meminit;
70⁰89. qui menſe Septembri anni Chriſti quia ſine dubio quomodo ex illis ambagi-
1596. initium habuit; qui error profluxit bus ſeſe extricaret, non habebat.
ex eo quod Scaliger anaum primum Eræ Scaliger lib. 7. de Emendat. Temp. LXII=
Dionyſianæ non ab anno mundi 5493. ut pag. 747. exhibet Tabulam Cyclorum e ole-
fieri debet, ſed ab anno mundi 5495. re- trium Erarum mundanarum Oricnta- „ — “l
petat. Præterea annus ille mundanus lium, ſed vitioſam; quod initium Incar- mum trium
7098. Eræ Orientalis ſeu Alexandrinæ nationis in Era Alexandrina eum fuge- Erarum
planè fictitius eſt, & à nemine unquam ret. Heic ego aliam Cyclorum Solarium inter ſe
uſurpatus; cùm ad annum primum Dio- & Lunarium ac litterarum Dominicalium "emparari.
cletiani Alexandrini & Antiocheni eàâ- Romanarum ſubjicio, annis omnium
dem Erà mundanà utantur, poſt præfa- Computorum à Kalendis Januariis repe-
tam ſcilicet decem annorum mutilatio- titis; quamvis civilis annus & Indictio ab
nem. Denique Calviſius, qui primus om- antecedente Septembri incipiant. Roma-
nium Chronico certis temporum chara- nus numerus Cyclos Solis, Arabicus Cy-
cteribus munito Orbem literarium bea- clos Lunæ repræſentat.
vit, Eræ Conſtantinopolitanæ, aliarumq;

TABVLA CYCLYZORVMI 5SOIARIVM EZT LVNARIVM JI N
Eris wundants Græcorum.

+ . „. — . . Y 2* . —— — —
Linea urriuſ iaca utriuſ- Linea utriuſ⸗ Linea utriuſ-Linea litteræ Termini Paſ- Anni jſu-
que Cycli in que Cycli in que Cycli in que Cycli in Dominicalis chales. liani.
Era Dionyfſ. Era Alex. Era Antioc. Era CP. Romanæ.
v. X. XxxVIII. XvVI. BA XLI.
16. 7. 16. 13.
V I XI. 1I. xXxVII. G. xLII
VII. XlII. II. XVIII. F XIIII
18. 9. 18. I5.
VIII. XxIII. III. XIX. E XILIV
19. 10. 19. 16.
XIV. IV. CX. — —
15. XX DC. vV April. XLV.
I. II. I. I7. .
— — — ——— — — ——— — —
v. Mart. XLVI.
2. I12. 2. 18. B XxxV. Mart. XrV
xl. xx. XvVI A. B I. XLVII
. XIII April. 2 .
— xvun. vI. XXIII .
6 14 4. G. II April. XLVIII.
. III. II. IV.
t XIII. XVIII VI XX
rles . 15. 53 2. FE. XXII Mart. XIIX.
ne — xIV. XIX 1X — xxV.
mwin XjIvV. . XxV. h. X. April. 1.
ril.
8. 18. 8. . XVIII Ap
XVII. xXXII. XII. XXVIII. AG. VII. April. LIII.
XVIII. XXIII. Xlil. 1. F XXVII Mart. LIIV.
10. 10. 7. M
XIX. XXIv. Xlv. I1. . kE. xrv April IV.
11. . II. 8.
— — C 3 Linca

XXX Diſſertatio

. 4
Linea utriuſ- Linea utriuſ-Linea utriuſ-Linea utriuſ-Linea litteræ Termini Paſ- Anni Ju- 1
. . .. . 2*% . ⸗ 2 .„„ .
que Cyeli in que Cycli in que Cycli in que Cycli in Dominicalis chales. liani.
Era Dionyſ. Pra Alex. FEra Antioc. Era CP. Romanæ.
— — — —
XX. XXvV. XV. III. .
12. 112. . D. IIII April. LVI.
XXI. XXVI. XVI. IV.
13. 13. 10. CB. XXIV Mart. LVII.
XXII. XXVII. XVII. V. „„
14. 14. II. A. XII April. LVIII.
XXIII. XXVIII. XVIII. VI.
15. 15. 12. G. 1 April. LIX.
. — 5 E rmn, — —.—
XXIV. I. IX. VII.
X F. XxxI Mart. XIxX.
XXV. 1 I. XX. VIII. .
ED. 1X April. L XI.
— — — — —— — ——
XXVI. 111. XXI. IX.
C. XXIX Mart. LXII.
XXVII. IV. XXII. X. .
B. XxxVII April. LXIII.
— . — — — . — . .
XXVIII. V. XxxxlI11. XI.
A. LXIV.
1 1 XXIV. XII.
V1 GF. LXV.
— — — —— — — —
. . . d XIII⸗
11 VII XXV E. LxvI.
. . — .
111. VIII. XXVI. XIV.
D. LXVII.
IV. IX. X XVII. v.
C. LXVIII.

LXIII. Vides in hac Tabula, Cyclum Solis affixa duceret ad annum Dionyſianum
Cpcli Solis tam in annis Antiochenis quàm in Con- CCCCXLII litrera Dominicali D. inſigni-
Eræ Ale- ſtantinopolitanis per quatuor diviſum, an- tum, quia ſcilicer Alexandrini annis de-
xandrine num biſſextilem offerre, ideoque annos cem EPram ſuam decurtarunt. Si Cyclo
jus Mut notatos Cyclo Solis 1V. vel VvIII, vel XII, Solis Alexandrino vIII addas decem Cy-
lationem . 4 . . ..
prolum. & ſic deinceps, biſſextiles eſſe. Cyclus clos, qui decem annis ab Alexandrinis
autem Solaris Eræ Alexandrinæ inſervire prætermiſſis reſpondent, habebis litteram
tantùm poteſt uſque ad primum Diocle- Dominicalem FFE. Cyclo Solis x VIII affi⸗
tiani annum, qui mundi eſt ſecundum xam, quà annus Dionyſianus ccCCLII,
Alexandrinos 577 ob illam ſcilicet mu- ut mox dixi notatur. Hujus Tabulæ ope-
tilationem, quæ ideo inde evidentiſſimè rà cognoſces, an in conjungendis annis
demonſtratur. Qui enim Cyclo illo So- mundanis Græcorum cum annis Diony-
lari poſt Dioclerianum uteretur, decem ſianis erraveris; anni enim illi mundani
annis omnino aberraret. v. g. annus mun- in majori ſui parte, a Kalendis ſcilicet Ja-
di 5944. qui Kalendis Septembris anni nuariis uſque ad Kalendas Scptembris,
Dionyſiani ccCcCIICœpit, præditus eſt eadem littera Dominicali ac annus Dio-
Cyclo Solis vIII, littera Dominicali D. nyſianus, in quo deſinunt, præditi eſſe de-
quæ ideo indicare debet litteram Domi- bent; quamquam facilior eſt methodus
nicalem Romanam anni Chriſti ccccLII, ex Indictione deſumta, quæ ideo præfe-
à cujus Kalendis Januariis Cyclos Græcos renda. L LXIV.
nos inchoare diximus; quòd major pars Ut autem hæc annorum Græcorum W, ve--
anni civilis v. g. 5944. à Januario ad Se- cum Dionyſianis connexio maniteſtior run, pri-
ptembrem fluat. Et tamen annus Diony- fiat, & ne decennalis illa mutilatio in er- mi ſoeculi
ſianus CCCCLII notatur duplici littera rorem impellat, habes heic Tabulam an- Chriſtiani
Dominicali F E. Littera itaque Domini- nos trecentos continentem, ad cujus re- um Dio-

calis D. Cyclo Solis vIII. Alcxandrino gulam ceteri omnes dirigendi erunt. ni iE⸗ —
*Lgatt.
Anni Autt:

1II.

XIV.

xy.

XVI.

WIl.

XVIII.

1⸗
7

de Periodo Græco-Romana.

. —

Anni Diony-Anni mundi Ann

XxxXI

i Incarn. Anni mundi Anni Incarn

ſiani à Ka-ſecun. Alex. ſecun. Alex. ſecund. Ant. ſecund. Amn cund und ene ed.
lend. ſanu.- à Kal. Sept. à Kal. Sept. à Kal. Sept. a Kal. Sept. à Kal. Sept. à Kal. Sept.
Ante Chriſt. Ante Chriſt. Ante Chrict.
III. l. I., 541. 2. 5507. 2.
Ante Chriſt. Ante Chriſt. H ante Eltif.
II. 5502. 2. 5492. 1. 5508. I.
Ante Chriſt. — — Chriſti — Cidci
1. A. 3. K. I. 09 I.
Chriſti —— —
1. 5504. 4. 5494, 2. 110. 2.
117 5505. 5F. 5495. 3. FII. —3.
- e 2 — * . — 1—
— IVv. 07. 2. 5497. 5. 5513. —
—— 5508. 8. 5498. 6. r.. . —
—— U. 5509. 9. 5499. ”M JF —r
VII. 5510. 10. 00.0 —8. FFi6. 8.
VIII. F5II. II. 5501. 9. 5FIIlY7. 92
IX. 5512. 122. 5502. 10. 5518. 10. —
Xx. Kiz. 13. oz. II. s. . — —
X.— . . So4. . — —
XII 55Iv. 15. 505. 13. — rI. »58.—
XIII. 5516. 16. 5506. 14. 5522 4.2-—
XIV. 5517. 17. 5507. I5. 5523. — . — —
XVv. 5FS. 18 5SFos. C 4. 16. — —
XVI. 5519. 19. 5509. 12. L2JH. —
XVII. 5520. 20. 5510. 18. K6. 18.
XVIII. 5521. 21I. — 55II. 19. Lrr 19.
XIX. 5622. 22. 5512. 20. — —§£ 20 ——
Xxx. 5523. 23. 5513. 21. 22 21.— —
XXI. 5524. 24. 5514. 2. —— o. 22. —
XXII. 525. 2 ˙. s 2— WiI. — —
xxjIII. 5526. 26. 5516. 24 — 6682 2 4—
xxIV. 1(827. 17. FiFY?. — 3 — - -=—
XXV. 528. 28. 5518. 26. Wi. 22—
XXVI. 55G. 29. o. 272. .r.. — —
XXVII. 5830. 30. 5520. 28. 5536. 28.
XXVIII. 5531. zI. 5521. 29. 5837 29.
XxIX. F32 — 32. 5522. o. 5538 30.
XXxX. 5B3. 33. F23. I. 9 31. —
XXXI. 5534. 34. N4. 32. 5540⁰0 32. —
XXXII. 5§535. 35. 5. . 4I 33.
XXXIII. 56536. 36. 6. 34. — T2 õ
XXXIV. 6537. — 57. SSD 7. 5. W 34 —
XvV. 538. z38. — D.. — . —
XXxXVI. 53 . — K. — — — — —
XXXVII. 5540. 40. 55350. 38. 5546. 38.
4 Anni

XXXxI Diſlertatio

Anni Diony- Anni mundi Anni Incarn. Anni mundi Anni Incarn. Anni mundi Anni Incarn.
ſiani à Ka-ſecun. Alex. ſecun. Alex. ſecund. Ant. ſecund. Ant. ſecund. CP. ſecund. CP.
lend. Janu. a Kal. Sept. Kal. Sept. à Kal. Scpt. à Kal. Sept. a Kal. Scpt. a Kal. Sept.
XXXVIII. 5541. 41. 6I. 39. 5547. 39.
XXXIX. 5542. 12. 5532. 40.— F48. 20. —
XI. 5543. 43. — 32— 41. 5549. XlI. D
XLI. 5544. 44. 554. 4272. zFSo. 2
XLII. 5545. 45. 65 3z3. S851. 2——
ri W. — K — — — —
XLIVv. 51. 45. 528. 46. à4 46.
XLVI. 5540. 2 — — —-–
XLVII. 5550. 50. — 40. — 348. . . 2898.
XLVIII. SSßsẽt. FJl. n Ll. 49. 2—-2—
XLIX. 5552. 52. 42. — 5o˙. . 50.
— . — — —
1r. 5583. 53. 42. 2 — 51. A J—-—-
L. I. 5554. 54. Kt. SE— 5560. W2R.
rII. KK F „ 3. Fo. 8—
LII. 5S6. . 56. . 54. 5562. — A.
r SSv.. 1. ..E e
LV. §58. D 58 55438. 6. 5564. 556.
IVI. —. . e. — . —
rVII. Foo. o. o. s. Soß. . – Hn
L.VIII. 5561. 61. bAlA— 59. 5567. 592. duu (j
5562. 62. . 60. 5568. — 60. ſrul
LX. 5563. 63. W⸗ 61. 5569. 61. aua ,
LXI. 5564. 64. . 62. SFyc. 2 — B
LXII. Fsfg . — 63 §K521. 63.. t iliai.
LXIII. 66. — 66. 5556. 64. — 5572. 64.
LXxIV. 567 [67. V. 65. 557. J7.
LXV. 55568. 68. ds. 66. F... oe.
LXVI. F69. 69. A4452. 67. 5575. 67. —
LXVII. SS† 70. Aeo. [68. 5526. 68.
LXVIII. 557I. 71. — 5561. 69. 5SS57z. — 69
rxIx. Fyr. 72. 562. 7o. KFIys. 7o. —
rEX F T. D . ... . 2
rxxI. A 24 ͤ. Soe.
ͤ.. E
LXXIII. 5576. 76. Aes. 74. 5582. 4.
LXXIV. 5577. 77 .—— 77 5587K..
rXxXxV. FS — 8 . J6. S. 26. —
LXXVI. 5579. 72. 8SS69.ꝝR 77. 5585. 2 —
XXVII. 5580. Sso. r 758. F586. 78 — —
XX. a.. Re W — „ Kcr o.. —-
LXXX. 5583. 383. —– lM. 5589. 8I. =
IXXXI. 5§584. 84. — 5§574. 82. 90ℳ. 82.

de Periodo Cræco-Romana. XXXjiii

Anni Diony- Anni mundi Anni Incarn. Anni mundi Anni Incarn. Anni mundi Anni Incarn.
ſiani à Ka- ſecund. Alex. ſecun. Alex. ſecund. Ant. ſecund. Ant. ſecund. CP. ſecund. CP.
lendis Janu. à Kal. Sept. à Kal. Sept. à Kal. Sept. Kal. Sept. à Kal. Sept. à Kal. Sept.
LXXXII. 5885. 85. LLI 83. 5Fszs5)5l. 83.
LXXXIII. 5586. 86. a — 5592. 84.
IXXXIV. 687. §. JXE E
LXXXV. 5588. 38.— Sl 5578. 86. 5594. 86.
IXXXVI. 5589. 8. 5579. 87. 5595. 87. .
TXXNXVII. 5590. — 90. 5580. 898989. 5596. 88. .
TxxXXXIII. 5596. 9 KH6. 94. §602. 8N
1XXIV. Fo. 57. 5687. 9. 5603. 2.
LXXXXV. 5FoT8.. NM. 5588. 6. 5é6okt. 996.
TXXXXVI. 5599. 99 55890. 97. 605. 97.
LXXXXVII. 5000. loccc- 5590. 98. 5506. 28 —
LXXXXVIII. 5601I. — liol.. 5591. 90. 5607. 99.
rxXXXIX. 5602. 108T2 5592. 100. 56608. 10
1 X Vv. c. 603. laez . 101. 5669. — Iol.
l der. d. 122, Ldd- — —
o ayn ac ecen. 56. ,e, . Liij. 103. —
bo l- — cIii. 5606. 106. 5596. — 104. Ef tOc.
Kiani cum CIV. 56027. I0o27. R 105. 5613. 105.
r . Ln lo 85598. 106. 5614. 16
GVI. 5609. 122. FIgg. io7v. LSlöS — —
SeiIf. 5610. uo. L0o. 108. S5Il6. 10-8.
SvIII. 561. III. Col. 1052 — LW. 109.
e. jen. I2.. 602. II6. Eis. 1o. —
— 5613. ux or III. 61 2 — III. .l
—CXI. 5614. 14. — V664. II2. — nd. IIIY..
—. S615. oSE SE ʒ3. —
S. Fal6c6.. uE 566. igs renr 14—
cxIV. 5612. — =— 1067. „iIs. FKe
CXV. 618. uds — 6608. 116. Kon irs
cxVI. Folg. EH 5609. 12— 625. D
— CxvIis. S6 20. 561¹0. I s. R66 - 8
EXVI. SSr ul. Te. .. — — II2.
—* 622— 122. – 5612. 120. M„S no
XX. . 562;3— nn;3˙ — Klz. 12 1. SoS
— XX1. 5624. . 24 — — 5§614. 122. 66z5. 2121.
cXXII. z62. UL. — — LenXf. 5631. 123.
XXIII. 5§626. 26. — 5§el6. EcH.. 632 242·8

XXXiV Diſſertatio

. . ᷑B
S ————————————

Anni Diony-Anni mund: Anni Incarn. Anni mundi Anni Incarn. Anni mundi Anni Incarn.
ſiani à Ka- ſecun. Alex ecund. Alex. ſecund. Ant. ſecund. Ant. ſecund. CP. ſecund. CP.
lend. janu. à Kal. Sept. Kal. Sept. à Kal. Sept. à Kal. Sept. à Kal. Sept. à Kal. Sept.
CXXVI. 5629. 129. 5619. 127. 5635. 127.
cXXVII. 5630. 30. 5620. — EAE 7636. .
—xVIII. FS6i. 1131. 7621. 29. oʒ. nz.
— — —
CXXX. 5633. 13. 5623. — 131. — 5639. 131. —
cxXXI. 5634. 134. d. . 5640. 2—
CXXxXII. 5635. 13 51 E —
XxXXIV. 5637. 137. oa.. — 43. 1335.
XXXV. 5038. 38. 628. — 136. — 5644. 1136.
cr. K . —— – Sar— — 8—M B
CxXXVII. 5640. 140 — 5630. 138. 5646. 138. .
CXXXVIII. 5641. 1i. 5631. 139. Z. 139.
CxXXIX. z642.— I42¾. — 653727. 140. 5648. 140. .
CxXII. 5644. idr LijA. 1. — 5650. 142.
cCxIII. 5645. 14 y˙. 5635. 142½ — —
— XTiIII. 5646. 146. 636⁰. 14. L 44. .
cxLIV. 5647. ” W. 1653. 145.
CXLV. 5648. 148. 5638. 146. — —ꝑ
— V— ſegos. 12 — — L22 1 AW. .
— CxLVII. ſ650. 112.,— — Let. — 148. 656. 148. .
XLVIII. 5651. 151. 55641. 42. — LL.—- 149.
—CXLIX. 5§652. 12. KH42 150. 5658. 158. .
—. 5653. 153. — 5643. 151. 5659. 15I.
crI. 5654. I4 3644. „. 5660. 152.
—= 6,. 5. — 5564 5. 153. 5661. — .
cIII. 56 5. 156. 5646. 154. 1662. 154. .
— criv. Foßy. 1157. 5647. . Ss. — — 8
cIv. 5658. F.. . 156. 56664. 156.
— rv. 5659. lisg. 5649. . 5665. W. — c
1. ELeés. 8.
vcIVIII. 5661. 161. 56 5˖1. 159. 5667. 159.
—erzx— zcsr. S62 — 5652. 160. 5668. 160. —
. — — S 161. 5669. 161.
CLX. 5663. 163. 565. — e.—
—,— –m– – TE 664. 162 5670. 162.
.CLXI. 5§664. 164. 5654. 102 — — —
—— — r 163. 5671. 163.
CLXII 5665. 165 5655. 3 —
— r. Foez. — 1627. 67. 166.. W—◻ 1.— — J
— Tv. 5668. 76T. 6658. 16. 5674. 166. J
r. oi. 169. .— — — — —
CLXVII. §670. 170. 56606. 168. 5676. 168.
XVIII. 5671. — vI.. 5661. 169. o. 169.
— 1XIX. 56r-. 17. 55662. 170. 5678. 170.
Anni —

A

XNNNN

.

X

—
—
=

de Periodo Græco-Romana.

Anni Diony- Anni mundi Anni Incarn. Anni mundi Anni Incarn. Anni mundi Anni Incarn.
ſiani à Ka- ſecund. Alex. ſecund. Alex. ſecund. Ant. ſecund. Ant. ſecund. CP. ſecund. CP
lendis Janu. à Kal. Sept. Kal. Sept. Kal. Sept. à Kal. Sept. à Kal. Sept. jà Kal. Sept.
cLXxX. E. 5663. . 679˙. „.
CLXXI. 5§674. 174. 5664. 2. 5680. 172. —
CLrXXII. 567 5. 134½ sz. 177. esd.. — -
CXXIII. 16676. 126. 5666. 174. Ss82. 174.
CLXXVI. 5679. 179.ôêeg 5S669. i7vY.ae 5685. 177ç.o.
CLXXVII. 5680. 180. 5670. 178 65686. 78s.
CLXXVIII. 5681. 181. 5671. —1779. S FF).
XXIX. 6 8272. 182. 5672. 180 5Ss8Ss. 1[80.
CLXXXI. 5684. 184. 567174.mfe ł182. 5690. I82.Äũ.
CI XXXII. 5685. . 185⁵. 5675. 183. 5691. 183.
KrxxXIII. 6Sd6. 186. 676 184 5692. 184.
CLXXXIV. 5687. 187. o 185. 5693. 8
crLXXXV. 5688. 188. 5678. 186. 5694. 186.
CLXXXVI. 5689. 189. S679.m 187. 569). 187.
CcLxxXVII. 6690. 120 5680 188. 5696. 188.
CLXXXVIII. 56691. 12 G 5651. 188. 5697. 189. —
CrXXXIX. 5692. — 1222 EN 190 5698. 190.
CLXXXX. 560ů3. [32 58683. 191. 5699. 191.
. CLXXXNXI Cy24. 194. 568. 1927. 5700. 192.
cCr.xxxXXII. 569 . 195. 5685. 118. goil. 19;3. —
CLXXXIII. 56696. 12256. 5686. 194. Z02A 194. H
CLXXXXIV. 7697. 192. 5687. 195. — 70;. 195.
TCixxxxv. 66958. 198. 8. 1286 704. 16.
cLXXXVI. 5699. 199. 1689. 197. Lak. 197.
CTXXXXVII. 1700. 200 Lo 198 06. 198
XNXXVII. SoI. X0l1. Loo 122. — 7707. 199. —
cEXXS= XIX. 5702. 202 5692. . 200. 708. — 200.
ECI.. — Len — E6. 20; Zuu. 03.
ccCrIII. 5706. 206. 5696. 204. 5712 204.
Loe. e.ee e. .. or..
CccV. 5708. 20 8. 5698. 206. 5714. 206
CCVI. 15700. 209. 5699 277. 5713. 207
ccvVII. 5710. 210. 57700. 208 – 7I6. 208
CCVIII. 5711. 21I. Lor. 209. Fi 209
CCIX.„ʒ 7712. 212. 5702. 210% 7718. 210
CCX. 13. a1. 5703 21I. 5719. 21I1. —
CCXI. 5§F714. 214. 5704 2IZ. 5720 21I2.
ccxII. 5I. zrs. 570J5 213. asD3.
CCxXIII. 5716. 216. S706. 214. 22 114.
Anni

Dillertatio

XXXVI
Anni Diony- Anni mandi Anni Incarn Anni mundi Anni Incarn. Anni mundi Anni Incarn.
ſiani à Ka ſecund. Alex. ſccun. Alex. ſecund. Ant. ſecund. Ant. ſecund. CP. ſecund. CP.
lend. Janu. a Kal. Sept. à Kal. Sept. à Kal. Sept. à Kal. Sept. à Kal. Sept. à Kal. Sept.
ccxiv. 5717. [217. 5707. 215. 5723. 215.
ccxV. 5718. 218. Hos. 216. — BVE 26. —
ccCxXvI. 5719. 219. 5709. 217. 572 5. 217.
CCXVII. . 220ℳ io. 218. 5726. 218.
CCXVIII. 7zi. 221. 5711. 219. 227. 199
CcCXIX. S722.— 222. ixr. 2220. 5728. 220 Sõ
cCxx. 5723 223. 5713. 221. 5729. 221.
— CXXI. 5724 224. TI4. 222. o
ccXXILI. O . . 222. 2. 22 ½¼
—CXXIII. 5726. 226. 5716. 2244. .. 224.
ccxxIV. 27. 227. 5717. 2257.
CCXXVI. 5729 229. 5719. 222 — Vi. 222
ccxXVII. 5730 2z0. O—0. 228. 736. 228.
CxXXVIII. 5731. 2 1. 5„721. 229. 577ôꝓñ. 229.
CcXXIX. V732. . — . - 220. —
ccXXX. 5733. 233. 23. 231. 5739. 2ů1l.
CXXXI. 5734 234 ◻ℳ4. 232 5740. 23 2–.
CCxXxXXII. 53 5. 2. — 23¾ 741. zu —
CCXXXIII. 7736. 26. LQo 234 742. 234.—
CCXXXIV. 5737. 23. 5727. 235. 5743. 235.
ccxXV. 535. 235. Z5. 6. 44. 6.
ccCxxXVI. 5739. . . 231. 74¾. 237.
cCXXXVII. 5740. 240 30. 238. 5746. .—
CSXXVIII. 741. 241. S31. 239. 5747. 239.
ccxXXIX. 5742. 242. 2232. L48. 240.
— cr. S. .. L I.-. 2. 241.·ð
ccCxLII. 744. — e . 5750. 242.
CcCXLII. 5745. 245. 573⁵. 243. Lu.. 22. — —
cCXLIII. 5746. 246. L6 ⸗ 144.
CXIIV. 5747. 247. 32 24 5% — 1 5— —
CXLV. 5748. 148. 5738. 246. 5754. . ——
ccxIVI. O742. 42. 632. 2247. . —
CCXLVII. 75o. 250. 5740. 248. 5756. — —
—ILVIII. S5l. 2 51. 5741. 249. W. — —
CXLIX. 7572. 152. 2. 25u0. 2. — —
— ocr. 5753. 253. 5743. . — 575⁵9. F. — —
—ccII. S554 r.— L4* 25. 60. .
anu F. L42 —– — — =—- —
cCLIII. 5756 256. 2⁴6. 4. —
CCLTIV. 757. 257 L 255. — L6.— 22— —
ccrv. 758. 255. — . 764. o. — —
CCLVI. —755. 242. — L L. 5765 ..
ccrLvVII. 760. 260. 5750. 258. 6 258.

Anni

de Periodo Græco- Romana.

XXXVij

Diſſertatio.

iIncarn.
Anni Diony Anni mundi Anni Iacarn. Anni mundi Anni Iacarn. Kan undl n Mcarn
ſiani à Ka- ſecund.Alex. ſecund. Alex. ſecund. Ant. ſecund. Ant. lcund en⸗ S
. al. SePt. cht.
lendis Janu. à Kal. Sept. à Kal. Scpt. à Kal. Scpt. à Kal. Sept. à Ka . a Kal
— . — . 67. 259.
CCLVIII. 5761. 2 61. ä 2 . —
CCLIX. §762. 2162. 5752. 260. S= doe
cI. 264. e —
CCLXII. 265. . L. 26r— — – —
— 7ͤ 2 26.
———— . 268. 266. X. 266.
— — 269. 5759. 267. §S§7. —
CuLXVI. 762. —— — — && “ 55
CCLXVII. 5770. —— — L - — — 1697.
cr. r. Ter. „.. U. —
CcCLxVIII. R —— – – — —8 270
—— — — 272. 5762. 270 778. „
SnE f – —— 76 177. 779⁹ 271.
4 224. . 5 . = . —
CCLXXI. S.π△. W —— 273. — 5781. 17 —
CCLXXII. 11 —2 — os. 274. 5782. = 274.
ccCLXXIII. K7õMA. — . 783. 2
r e — — D——
LIX V. — 5768. 276. 784. 276.
CCLXXV. 5 8 5 8 . 9 5 F69. 277. 8. 277.
r 3 5 S. 5 28 T. 278. GDH 22.
R z D 5 3 2 5771. 279. 787. 279.
CLXXUIU 3588S 5 „ 5772. 280. 5788. 280. —
IX. B5' 5 S —— 9.
= . & E 2 281. . — 8l
CC — ₰ℳ —. — — 5 — N .
CcLXXXI. 5 S ir., S. S. — 283. 5791. 283.
—, —0 2 G 5. S. LR’. 3 3.½
CcLXXXII. 5 — S . 7726. 284. 5792. 284.
cU. E . S * E D. 285. 793. 28=ů)5.
CcCLXXXIVvTvWE.ñ — — — . .
ð
Lrx —— 279. 5 S. 287.m V95. 287.
cCLXXXVI. Mαι. 87. — S 6* 288. 226. 288.
. 83. 5 3*2. 8. 292. 5S800. 292.
CCLXXXXI. 84. —— 2 5. 8 5 293. 5801. 29 3³.
— — — — . — —
CCLXXXXII. 5785. . 3 8 294. 1802. —2994.
CLXXXIII 6. — 3 g. S 5 5 2
CcLxXxXXXIV. 5787. 28 —— .. Vo. 226.
57898.ꝓC. 289 298 ⸗ 155. DW
⸗ 2.. 22. — — — 5809. 301.
Ccc. 5793 293. H

XXXVii Diſſertatio

LXVI. Heic non agam de computo Paſchali Græ-
De compu- corum, nec de methodo inveſtigandæ feriæ,
7o Paſehali nec denique de regularibus ac annorum
ted. epactis, quos Concurrentes Romani Compu-
Szalger & tatores vocant: præterquam enim quòd hæc
Petavius., ab Scaligero in fine lib. 7. de Emendat.
Temp. & à Petavio in fine lib. 8. Auctarii, di-
ligenter pertractata, tanta non ſunt, ut eo-
rum notitià carere non poſſimus. Imo Sca-
liger pag. 778. dicit: Noli carare illos concur-
rentes, quorum ſcientiam reſerva, uſum reſpue.

LXVII. Redeo nunc ad Dionyſium, ut quod ab ipſo
Dion ſi duabus in rebus peractum, in tertia efficiam.

veſtigia ſe- Magna mehercule ejus in Occidentales me-
iteh ita, qudd drinos, Eramque
Scaliger, Eita, quòèd Cyclos Alexan rinos, 4
non verꝰ Chriſtianam apud illos invexerit; ſed nullus
novam Pe- inficias ibit, quin ſi quis ejus concilium lon-
riodam iùs promovere, unamque cx Periodis
concinna- mundanis Orientalium, quæ fingulis annis,
re⸗ tam ante, quàm poſt Natale Chriſti, Cyclos
Romanos exhibeat, omniumque epocha-
rum ſedes & fulcrum exiſtat, Latinorum
uſhbus accommodare poſſit, rem præſtiturus
ſit haud leve momenti habituram. Quàm
enim eis neceſſaria aliqua hujuſmodi Pe-
riodus, ex iis quæ hujus Diſſertationis initio
dixi, evidenter apparet. Scaliger, ante quem
temporum diſciplinam nullus ad metho-
dum redegerat, hunc Chronologixæ noſtræ
defectum primus omnium vidit, eique Pe-
riodi Julianæ concinnatione remedium ad-
hibere voluit. Verùm, ſicut Dionyſius non
novos Cyclos, nec novam Incarnationis
epocham propoſuit; ſed utrumque ab Ori-
entalibus rectè conſtitutum ad Latinos tran-
ſtulic: ita non nova Periodus componenda
veniebat; ſed Dionyſii veſtigĩis inſiſtendum
erat, nec eo perfugio uti licebat, niſi nulla
ex illis Periodis mundanis cum Cyclis Ro-
manis, annoque Juliano congruere poſſet.
Ad hæc, Periodorum multiplicatio memo-
riæ animoque oneroſa; &, ut vulgò dicitur,
fruſtra fit per plura quod poteſt fieri per
pauciora; præſertim ſi cum majoricommo-
do ac utilitate illud haberi poſſit. Quemad-
modum itaque in Diſſertatione Hypatica ex
Conſulatu Imperatorum initio Imperii ge-
ſto, quibus poſtea annis eundem magiſtra-
tum de more rurſus inirent, detexi; ita ex
iis quæ à Diony ſio laudabiliter acta quid
adhuc agendum reſtaret, clarè intellexi:
tandemque tribus Græcorum Periodis mun-
danis exactè accuratéque diſcuſſis, quod
animo intendebam, Deo votis meis obſe-
cundante, perfeci, & Periodum Græco-
Romanam efformavi.
LxXVII. Periodus enim Antiochena, quæ Incar-
een nationem in annum Julianum XL. V, cum
Græco- Ro- uO0 Natale Dionyſianum illigarur „annum-
mana. que mundi 5493. confert, ſi per XW divida-
tur, reddit Indictionem Romanam, quæ in

unitatibus adjectis.

curſu eſt. Quare ſi Juliana ac Romana effi-
Ci poſſit, alia non indigemus. Illam autem

facilè Romanam efficies, ſi annum non à

Septembri, ut Orientales, ſed à Kalendis Ja-
nuariis cum Latinis auſpiceris: ac præterea
ſi & Cyclo Lunæ quem reddit, unitatem
ſemper abjicias; Cyclo verò Solis ex perpe-
tua regula quatuor unitates addas. Annus
enim Julianus & LV, quo Eccleſia Romana
Dionyſium ſecuta Chriſtum natum ſuppo-
nit, Cyclo Solis IX, Lunæ I, Indictione III
munitur. Annus mundi Antiochenus 5493.
qui cum anno illo Juliano concurrit, cuique
Antiocheni annum primum Incarnationis
copulant, Indictionem quidem III relinquit,
ſi per quindecim partiatur; at ſi perxIXdi-
vidatur, reddet Cyclum Lunæ II, & ſi per
xxvIII, Cyclum Solis v. Quamobrem, ſi, ut
mox dixi, & Cyclo Lunæz unitatem remo-
veas, & Cyclo Solis quatuor unitates addas,
annumque 5493. & quemcumque alium à
Kalendis Januariis exordiaris, habebis Perio-
dum Græco-Romanam, quæ munia illa omnia
præſtabit, quæ de Periodo Juliana Scalige-
ri Ioquentes memoravimus, quæ que Græca
ſimul & Romana erit: Græca, quando an-
ni initium à Kalendis Septembris repetes,
& Cyclos, quos exhibet, uſurpabis: Roma-
na verò ac juliana, quotieſcumque annum
à Januario auſpicaberis, ejuſque Cyclos ad
Latinorum uſum accommodabis, retenta
ſcilicet Indictione, quam reddit; ſed è Cyclo
Lunæ unitate abdicata; Cyclo verèò Solis Iv
uæ, cùm diverſis tem-
poribus fieri debeant, nihilque facilius ſit,
quàm unitatem rejicere, & aliquot numeros
addere, ex hoc diverſo reſpectu, non ſolùm
nulla moleſtia naſcetur, nullaque temporis
jactura interveniet; ſed etiam Chronologiæ
incredibilis facilitas conciliabitur.
Sicut itaque in Periodo Juliana Scaligeri LxXIX.
annus ſemper à Kalendis Januariis initium Periodus
ſumit, ſic & in Periodo Græzco-Romana. Græco-Ro-
Et ſicut in illa annus 4713. in quem Diony- vs n ic-
ſianum Chriſti Natale conjicitur; ſic & in mandanas
iſta annus 5493. in quem idem Natale inci- Orienta-
dit, velut limes & cardo eſt univerſæ Chro- lium exbi-
nologie: ideoque quemadmodum ex Pe- bet.
riodo Juliana ſemper demendus numerus
471. ad annum Chriſti Dionyſianum in il-
la reperiendum; ſic & ex Periodo Græco-
Romana numerus 5493. ad eundem finem
aſſequendum ſemper repudiandus. Vis ſci-
re v.g. cum quo Chriſti anno, ejuſdem Pe-
riodi annus 5830. quo Conſtantinus Magnus
obiiſſe dicitur, concurrat; abjice 5493. & re-
liquus erit annus cccxxxvII, quo ideo ea
mors contigit. Et, quod in Peciodo Juliana,

que merè artificioſa, non accidit, ſtatim

tibi magna lux oboritur, eo nempe Chriſti

anno Kalendis Septembribus inchoari an-
num

de Periodo Græco-Romana. XXXN
Periodus Græco-Romana Julianæ Scaligeri Græco- Ro-
præſtet. Primèò enim Scaliger lib.5. de Emen- mana uti-
dat. Temp. pag. 360. de ſua Periodo loquens litate u-

ait : Inutilis erit hac Periodus, & Graæcis, qui Ma b
2at.

num Eræ mundanæ Alexandrinæ ac Antio-
chenæ, (quæ poſt Diocletianum una & ea-
dem eſt) 5830. annumque mundi Conſtan-
tinopolitanum 5846. additis nempe annis

LXIX.
Periodus
Graco-N-
mana Am-
get Eras
H mundanas
Oriena-

lium exli

bet.

ſedecim ad illum annum 7830. Periodi An-
tiochenæ. Quòd ſi jam ſcias, Conſtantinum
menſe Maio & vivis exceſſiſſe, intelliges
mortem ejus incidiſſe in annum PeriodiAle-
xandrinæ 5829. Conſtantinopolitanæ verèò
5845. utrumque ſcilicet in finem vergentem.
Nunc exemplum affero rei ante Diocletia-
ni initium geſtæ, quando ſcilicet Periodus
Alexandrina & Periodus Antiochena inter
ſe diſcrepabant. Tiberius Auguſtus anno
Chriſti xXXVII menſe Martio fato functus
eſt; ideoque anno Periodi Græco-Romanæ
5530. Vis ſcire quo anno Periodi Autioche-
næ mors illa acciderit, cum Antiocheni
eum mundi annum 5530. a Septembri inci-
piant, & Tiberius mortuus fuerit menſe
Martio; mortalitatem explevit Liberius an-
no mundi Antiocheno 5S2 9. anno verò mun-
di Alexandrino 5539. annoque Conſtantino-

politano 55A5. Sic ſi ſcire velis quis annus

mundanus Alexandrinus anno Periodi Græ-
co-Romanæ 5530. inchoatus fuerit, adde de-
cem, & habebis annum Alexandrinum 5540.
Si Conſtantinopolitanum eodem anno Pe-
tiodi Græco-Romanæz inchoatum quæras,
adde ſedecim, & habebis annum 5546. Quèòd
ſi verearis, ne in illa annorum connexione er-
raveris, Indictio omnem tibi dubitationem
eximet. Nam annus ille Periodi Græco-Ro-

manæ 5530. reddit Indictionem decimam;

annus verò Conſtantinopolitanus 5546. In-
dictionem undecimam: ideoque res tibi ex
ſententia ſucceſſit, cùm annus mundanus
Eræ Conſtantinopolitanæ Indictionem apud
Orientales currentem reddat, quam nec
annus mundi Antiochenus, nec annus Pe-
riodi Græco-Romanæ exhibent, niſi unita-
tem adhicias. Denique annus mundi Ale-
xandrinus 5v40. offert Indictionem quintam.
Quare, cùm ex Era Alexandrina Indictio-
nes decem abjiciendæ ſint, ut Romanam
exhibere poſſit, annus ille Alexandrinus re-
t conjungitur cum anno Conſtantinopo-
litano 5546. Antiocheno 5Sjo. annoque Pe-
riodi Græco-Romanæ 553je. cùm, ſi ex illo
quinque illas Indictiones quas reddit, &

quinque alias circuli præcedentis repudies,

initinnz anni à Kal. Septemb. G Antiochenis,
qui à Kal. Octob. inſtitunnt. Utriſque certè
inutilis non propter anni initium; cùm il-
lud non obſtet, quin Era Diocletianea v. g.
aliæ que locum in Periodo Juliana inveniant;
ſed quia nec annus 5509. nec annus 5493. ad
annum Periodi Jjulianæ 47 3. reduci poſſunt,
cùm continens majus eſſe debeat contento;
nec additio vel detractio in numeris adeo
diſſitis locum habere poſſit. Verùm noſtra
Periodus tres mundanas Orientalium non
ſolùm complectitur, ſed & extemplo exhi-
bet; cùm ipſamet nihil aliud ſit, quàm Pe-
riodus Antiochena diverſo tantùm reſpectu
conſiderata, &, ſi decem unitates ante Dio-
cletianum addas, fiat Alexandrina, poſt
Diocletianum ab ea non differat, & deni-
que Conſtantinopolitana reddatur, ſi an-
nos ſedecim addas, ut evidentiſſimè oſten-
dit Tabula annorum Græcorum inter ſe
& cum Dionyſianis connexorum, quam
mox in medium attuli. Sed non tantùm
Eras mundanas Orientalium Periodus no-
ſtra repræſentat: verùm etiam eorum Cy-
clos tam Solares quam Lunares, ſi tot Cy-
Clos, quot aunos adjicias. v. g. annus Perio-
di Græco-Romanæ 5493. ſi tanquam Antio-
chenus conſideretur, reddit Cyclum Lunæ
II, Solis v, eique reſpondet annus Eræ Con-
ſtantinopolitanæ 5509. uterque enim anno
Juliano x L v auſpicatur. Quare, ſi ſcire ve-
lis, quibus Cyclis annus ille Conſtantino-
politanus muniatur, tibi conſtabit eum præ-
ditum eſſe Cyclo Lunæ XVIII, Solis xx I;
poſtquam ſcilicet annos ſedecim adjeceris.
Sic eodem anno Juliano xLV incipit annus
Alexandrinus 55;. qui ideo reſpondet anno
Antiocheno 5493. qui cùm reddat Cyclum
Lunæ II, Solis v poſt decem annorum ad-
ditionem, exploratum tibi erit, annum il-
lum Alexandrinum reddere Cyclum Solis
XV, Lunæ XII. Hic autem obiter notabis,
vulgarem opinionem, quæ cum Scaligero
docet, aannum Antiochenum à Kalendis Octo-
bris inchoari, veram non eſſe, ſed ejus ini-
tium fuiſſe Kalendas Septembris, ut mox
demonſtrabo.

Secundèò, Periodus Scaligero-Juliana LxXI.
Periodos magno cum Lectorum tædio, tem- Periodus
poriſque jactura multiplicat; noſtra verò Græco- Ro-
non ſolùm imminuit, ſed etiam omnes ad uha om
. . . nes mun-
unam reducit, ut jam dictum eſt de tribus Man s com-

mundanis Græcorum, & liquet de Perio- plectitur.

reſtet Indictio decima, quæ eo anno cum
præfatis Eris mundanis & Periodo Græco-
Romana congruit. Nihil certè ac methodo
ex Indictione deducta certius expeditiuſq;,
tam ad Græcorum annos inter ſe & cum
noſtris Dionyſianis conjungendos, quàm ad

LXX.
Periodusß

certam illorum annorum ineundam ratio-
nem, & Auctorum Græcorum errores, in
quos non rarò labuntur, agnoſcendos.
Ex his facilè intelligere potes, quantum
Diſſertatio.

do Juliana, quæ in Græco-Romana incipit
anno DCCLXXXKI. Et, quod non parvi
ducendum, Periodus Juliana ad hoc unum
tantùm impoſterum inſerviet, ut Auctores
D 2 qui

X
qui eâà uſi ſunt, intelligamus; quod etiam
ſine illius cognitione præſtari poterit, ſi an-
nis Periodi Julianæ ex perpetua methodo
adjicias annos DCCLXXX, quibus Perio-
dus Græco-Romana eandem ſuperat. v. g.
lego in aliquo Chronologo Natale Diony-
ſianum incidere in annum Periodi Jjulianæ
4713. ſi addo annos DCCLXXX, habeo
annum Periodi Gręco-Romane, qui ei re-
ſpondet, 5493. & ſic de ceteris omnibus.
Proponit quidem Petavius lib. 7. de Doct.
Temp. cap. 9. Labulas duas, primam Cy-
clorum in Periodo Juliana, cujus ope Cycli
tam Solis quàm Lune cujuſcumque anni
Periodi Jjuliane detegi poſſunt; alteramque
trium Cyclorum, Solis nempe, Lune, &
Indictionis; cujus beneficio è datis Cyclis
annus eruitur. Sed preterquam quòd labor
qui in hujuſmodi impenditur, caſſus & ina-
nis, facilè ſimiles Tabule confici poſſunt ex
Periodo mundana Antiochena, cujus Cy-
clos Solis & Lunę, ubi repereris, ſtatim ad
Romanos revocare poteris. Poſita itaque
hac noſtra methodo, vel ipſi tirones tres Pe-
riodos mundanas Græcorum, Doctis etiam
hactenus adeo moleſtas, nullo negotio in-
telligere & memoriæ mandare valebunt;
ed magis quò identidem in uſum vocandæ
erunt.
LXXII. Tertid, quilibet Periodi Juliane annus
Periodus reddit quidem Cyclos Solis, Lung, & In-
Græco-Ro- qi cionis; ſed cùm ea merè artificialis ſit,
wana t
hißtorica prorſuſque conficta, nihil ea nos edocet
ideoque Ia- Præter Cyclos illos; eſtque tantùm ſedes ac
hand uti- fulcrum annorum & ceterarum Erarum. Sed
lior.
quam Era mundana Antiochenorum, non
tantùm eſt Periodus artificioſa & ad Cyclo-
tum methodum inſtituta; ſed etiam Perio-
dus hiſtorica; indeque fit, ut nunquam ali-
quid Periodo Greco-Romane conſigne-
mus, quin annum aliquem mundanum An-
ciochenum in animum altè dimittamus, &
quę eo currente geſta, ſeſe eidem illico ob-
liciant.
LxxI. Quartd, quilibet Periodi Greco-Roma-
Periodus ne annus poſt Chriſtum natum, ſemper an-
Greco-Ro- num Eręg Dionyſiane currentem im minori
tzg, numero repreſentat, dummodo annos ſe-
mero Eyu, Ptem adjicias. Legis vg. Conſtantinum Ma-
Chriſtia- gnum obiiſſe anno Periodi Græco-Romanæ
namexhi- 5830. dubitare non debes, quin annus Dio-
bet. nyſianus, quo mors illa contigiſſe dicitur,
in minori numero X XXVII habeat. Qua-
re ſi jam ſcias, quo Chriſti ſeculo Conſtan-
tinus vixerit, Periodus Græco-Romana in
certam notitiam anni ejus emortualis te per-
ducit. Quod commodum à Periodo Julia-
na minicnè expectandum; cùm annus cjuſ-
dem Periodi, quo ea mors collocatur, an-
nus nempe 5050. in ultimis numeris ab anno

Periodus Greco-Romana, cùm aliud non ſit

Diſſertatio

Chriſti CCCXXXVII nimis diſtet. Nullus,
opinor, negaverit, quin plurimum interſit,
ut difficultates chronologicæ, quantum fie-
ri poteſt, molliantur.
Hæc methodus, ut id obiter notem, etiam LxXxIv.
adhibenda, dum Scriptores Byzuntinos le- Methodar
gis, qui Erà mundanà aut Alexandrinà, aut *annos
Conſtantinopolitanà utuntur. Eræ namque lr ſi ex
Alexandrinæ poſt Diocletianum ſeptem unis Oyf-
annos addendo, pervenis ad annum Dio- entalium
nyſianum, quo mundanus ille annus menſe eruendos.
Septembri inchoatur. v. g. aliquis Auctor,
qui Eram Alexandrinam uſurpat, ſcribit,
Conſtantinum anno mundi 5829. vitâà fun-
ctum eſſe; adde ſeptem numeros, & habe-
bis 5836. Quare annus ille mundanus 5829.
inchoatur menſe Septembri anni alicujus
Dionyſiani, qui terminatur per X XXVI:
indeque, ſi ſcias, in quo Chriſti ſeculo ver-
ſeris, intelliges, Auctorem illum teſtari,
Conſtantinum mortuum eſſe anno Chriſti
CCCXXXVI poſt Kalendas Septembris,
aut anno CCCXXXVII ante menſem Se-
ptembrem. Nam in omnibus annis, qui à
Kalendis Januariis non exordiuntur, error
unius anni committi poteſt, quando cum
Dionyſianis conjunguntur, ſi dies aut men-
ſis, quibus res contigerit, ignorantur. Ne-
que ad eum errorem vitandum aliqua re-
gula tradi poteſt. Verùm, cùm dies emor-
tualis Conſtantini ab Antiquis noratus fue-
rit, nempe viceſimus ſecundus menſis Maii,
diſces, eum non eo anno Chriſti mortuum,
uo annus ille mundanus cœpit, ſed anno
iuſequenti, ſcilicet CCCXXXVII. Quèd ſi
Auctor, qui Erà Conſtantinopolitanà utitur,
obitum Conſtantini collocet anno mundi
5845. detrahendi numeri ſedecim, ut inve-
nias annum Periodi Græco-Romanæ, ſcili-
cet 5829. in quo is annus Conſtantinopoli-
tanus inchoatur. Et ſi ex eo anno Conſtan-
tinopolitano annos novem tollas, habebis
in minori ejus numero minorem numerum
anni Dionyſiani, in quo ille incipit, annum
ſcilicet Chriſti CCCXXXVI: ideoque, ſi
ſcias, quo Chriſti ſeculo Conſtantinus obie-
rit, annus ille Conſtantinopolitanus annum
Chriſti dabit, quo ea mors accidit, uti mox
de anno mundano Alexandrino loquens
explicavi. Eadem methodus adhibenda, ſi
vis ſcire quibus numeris deſinat annus Con-
ſtantinopolitanus, qui in eo Chriſti annus
exorditur, anno Chriſti novem numeros ad-
de, & illum aſſequeris, ut ex prædicto exem-
plo patet.
Nec eſt quòd quis dicat moleſtum vide- Lxxv.

ri in Periodo Græco-Romana, quòd è& Cy- Derrabtio

clis Lunæ unitas abjicienda, Cyclo verèò Sedau
Solis quatuor numeri addendi ſint. Nam sis ,
maentme in-

nunquid in Cyclis Solis, Lunæ & Indictio- ctmode,
nis ex annis Chriſti eruendis addendi ſem-
ber

IMVI.
Maualit
ethoqus
ad Cjchuf
ex guihu⸗
liler Drit
erhendot.

LXXIV.
vethocer
anyos
rhier
nit mun.
init Ori.
ttalium
vendhr.

LXXVI.

Manualis

methodus
ad Oclos

de Periodo Græco-Romana.

per novem numeri Cyclo Solis, unus Cy-
clo Lune, & tres Indictioniè nunquid ex Era
Hiſpanica demendi ſemper anni XXXVIII,
ut annum Chriſti habere poſſis? Nunquid
Alexandrini unitatem ſemper addunt Indi-
ctioni, ut eam quæ apud Orientales in cur-
ſu eſt, obtineant? Præterea Græci annum
& Indictionem à Septembri incipiunt; ſed
Cyclos Lunæ & Solis nonniſi à Martio ſe-
quenti:? quo fit ut per ſex priores menſes, à
Septembri ſcilicet ad Martium, utrumque
Cyclum Solis & Lunæz unitate mutilent.
Annus Antiochenus v. g. 5493. qui reddit
Indictionem III, Cyclum Solis V, Lunæ II,
inchoatur quidem ab illis menſe Septembri
anni Juliani X LV, ſicuti & Indictio, quam
tamen, uti dixi, unitate augent; ſed Cycli
Lunæ I & Solis IV, qui jam à menſe Mar-
tio anni mundi præcedentis 5492. inchoati
fuerant, continuantur uſque ad Martium
ſequentem, quo incipiuntur Cycli Lunæ II
& Solis V. Si igitur Græcis grave non eſt,
Cyclum unum & Cyclo Solis & Lunæ per
menſes ſex abjicere, & Indictioni unitatem
addere, quid mirum ſi in Periodo Græco-
Romana idem factitandum ſit; cùm me-
thodum Cyclicam & Periodicam à Græcis
didicerimus, præſertim cùm ſimiles detra-
Gtiones, ſimiléſve additiones extemplo &
ſine labore ullo fiant? Certè mihi quotidie
mirabilior hæc Periodus videtur. Eſt enim
Panhellica & Romana, nova & antiqua,
una & multiplex, artificialis & hiſtorica.
ſine cujus præſidio non ſolum difficiles, ſed
& erroribus quandoque obnoxii tres Græ-
corum computi; contrà verò ejus ope non
ſolùm tutiſſima ac facillima initur via, ſed
etiam univerſæ temporum doctrinæ lumen
& incrementum affertur.
Quia verò in Eris mundanis Græcorum
aliiſque, identidem Cycli Solis, Lunæ, &
Indictionis conſulendi, offero heic metho-

ex quibus- dum manualem, cujus operà ex illis qua-
libet Eris vis data occaſione erui poterunt. Cùm ad

eruendot.

LXXVII.
Era LX

Interpre-
tum.

inveniendam Indictionem abdicandi ſint
Circuli omnes XV annorum, obſervabis ex
quolibet numero centenario nonniſi decem
Indictiones reſiduas eſſe, ideoque & toti-
dem ex quolibet millenario: ex Cyclis Lu-
næ in quolibet centenario reſtare tantùm
quinque, ideoque ex quolibet millenario
tantùm duodecim: & demum ex Cyclo So-
lis in quolibet centenario ſupereſſe XVI, &
in quolibet millenario viginti. Quare ad tres
ilos Cyclos in omnibus Eris inveniendos
Arithmeticà opus non erit.
Nunc Eræ precipuæ ad Periodum Græ-
co-Romanam reducendæ, & ubi opus fue-

rit, magis explicandæ. Celebris eſt Era

mundana Septuaginta Interpretum, ut vocant,
quæ à tempore Divi Hieronymi in Occi-
Diſſenatio.

XII

dente quandoque uſurpata fuit. Cùm in ea
Era mundana annus primus Chriſti inchoe-
tur anno 5199. annoque Juliano XLIII,
manifeſtum eſt, primum hujus Eræ annum
anno Periodi Græco-Romanæ CCXCIII
collocandum eſſe; quod & Indictio oſten-
dit: cùm enim annus LXX Interpretum
5199. qui anno Periodi Greco-Romane 5491.
inchoatur, reddat Indictionem IX, & an-
nus 5491. Indictionem I, apparet, Indictio-
ni anni LX X Interpretum addendas eſſe
ſeptem unitates, ut conveniat cum anno
Periodi Greco-Romane, in quo exorditur;
ideoque & Eram illam incipiendam anno
ejuſdem Periodi CCXCIII, que exhibet
Indictionem VIII, quando annus primus
illius Eræ nonniſi Indictionem I reddere po-
teſt. Incarnationem autem Chriſti concur-
rere cum anno Eræ LXXhZInterpretum
5199. docet Martyrologium Romanum ad
diem XXV Decembris. Cùm porro an-
nus hic initium ſumat anno Periodi Græco-
Romanæ 5491. annus 5200. cum anno 5492.
annus 5201. cum anno 5493. annuſque 5202.
cum anno 5494. quo Eram Chriſtianam
auſpicamur, concurrat, liquet, ex annis
Erx LXXInterpretum ſemper abjiciendam
unitatem, ut ea in minori numero mino-
rem anni Dionyſiani numerum repræſenta-
re poſſit. Sic Bucherius Victorii Paſchalem
Cyclum explicans annum mundi ſecundùm
LXXINInterpretes 5229. conjungit cum an-
no Dionyſiano XXVIII, annumque Chri-
ſti CCCLXXXIXcum anno mundi
5590. Werius in Annalibus ſuis Hiberniæ
pag. 970. quòd in libris de Mirabilibus Sa-
cræ Scripturæ dicatur, Manchenum cele-
brem Abbatem anno mundi 5852. obdor-
miiſſe in Domino, deducit, eam mortem
contigiſſe anno Dionyſiano D CLII, &

annum 5200. Septuaginta Interpretum con-

currere cum Natali Dionyſiano: qua in re
eum falli exiſtimo, niſi Latini qui eà Erà
mundanà uſi ſunt, annum à Kalendis Sep-
tembribus inchoarint; quod hactenus dete-
gere non potui. Si tamen in ea Era annus
ab autumno inceperit, & AManchenus poſt
Kalendas Septembris anni Chriſti Db CLII
obierit, non penitus erravit Uſſerius. Nihilo-
minus donec major lux affulgeat, Buche-
rium ſequi malo.

Epocha ab ortu Abrahæ, quam Euſebius, LXXVIII.

Hieronymus, & Idacius in Chronicis adhi- Ep'cha ab
ortu dbra-

bent, auſpicatur anno Periodi Græco-Ro
manæ 3477. Cyclo Solis IX D C. Lunæz
XVIII, Indictione XII, & quidem pri-
ma die Octobris. Euſebius enim cjus inven-
tor Cæſareæ in Palæſtina Epiſcopus erat, &
Abrahamum eo Periodi noſtræ anno na-
tum credidit. Is in ſuo Chronico de Chriſti
Nativitate locuturus, ait: Calliguntur omnes
. D 3 anni

&α0

XIi Diſſertatio

anni ab Abraham uſqque ad Nativitatem Chri-
ſti, anni 2015. Si itaque annus hujus Eræ
2015. inchoatur anno Periodi Græco-Ro-
manæ 5491. annoque Juliano XLIII, (quo
certum eſt Euſebium primum Incarnationis
annum incepiſſe) hujus Eræ Abrahamiti-
cæ initium cum anno ejuſdem Periodi
3477. omnino conjungendum; cùmque is
annus Cyclo Lunæ XVIII, & primus an-
nus Abrahamiticus Cyclo Lunæ I notetur, ſi
ex illo duos Lunæ Cyclos abjicias, habebis
Cyclos Romanos annumque Periodi Græ-
co Romanæ, cum quo quilibet Eræ Abra-
hamitice annus copulari debet. Euſebium
autem Incarnationis principium ab auno
Juliano XLIII repetere, liquet etiam ex
ejus Hiſtoria lib. 7. cap. ult. ubi antequam
de perſecutione Diocletianea menſe Martio
anni Dionyſiani CCCIII ex ejus ſenten-
tia cœpta, ſermonem habeat, hec ſcribit:
verùm, Epiſcoporum ſucceßionis Hiſtoriam,
quæ à noſtri Servatoris ortu uſque ad Eccleſia-
rum ſubverſionem quinque ac trecentos annos
complectiur, hic terminantes: deinceps quæ &
gquanta fuerint certamina eorum, qui alate no-
Mra pro Religione fortiter depugnarunt, ald po-
Nerorum memoriam literis mandare aggredia-
mur. Quibus ex verbis conſtat, eum annos
Incarnationis biennio ante Eram Dionyſia-
nam inchoare: annum Incarnationis ſecun-
duùm Alexandrinos CCCVI incipiendum
fuiſſe menſe Octobri ejuſdem anni Diony-
ſiani CCCIII: omnes Alexandrinos Eràâ
Incarnationis ad primum Diocletiani an-
num mutilatàâ uſos non fuiſſe; alioquin Eu-
ſebius annos tantùm Incarnationis CCxCV
numerare debuiſſer: ac denique accuratè
Pontacum in editione Chronici Euſebiani
annum primum Incarnationis cum anno
Abrahamitico 2015. connexuiſſe; ideoque
& Scaligerum in ejuſdem Operis editione
Incarnationis initium malè in ſequentem
annum Abrahamiticum diſtuliſſe. Euſebius
itraque, qui Auctor extitit Eræ mundanæ
ſecundum LXX Interpretes, antiquam In-
Carnationis Eram, à quibuſdam poſtea aliis
Scriptoribus uſurpatam, retinuit.
LXYIX. Facillimà methodo ad annos Eræ Chri-
Methodus ſtianæ ex Eræ Abrahamiticæ annis eruen-

eun, dos utor, quà Lectorem non fraudabo. In
Abraba- Era Dionyſiana primus Chriſti annus in-
cum Dio- Choatur Kalendis Januariis anni Juliani xLvi,

nyſianis co- eodemque Chriſti anno menſe Octobri an-
pulandos. nus Abrahami 2018. Incarnationis verdò ſe-
cundùm Alexandrinos annus quartus ini-
tium ſumunt. Quare, ſi ex Pra Abrahami

tollas numeros millenarios, ac præterea nu-

meros XVII, qui reliquus erit numerus, ex-

hibebit annum Eræ Dionyſianæ, quo annus

Abrahami, de quo agitur, auſpicatur. Sic
in Chronico Eulſebii juxta editionem Pon-

tacenam interitus Galli & Voluſiani Impe-
ratorum efertur ad annum Abrahami 2270.
Si tollas duo millenaria, ac præterea annos
XVII, reſtab unt C CLIII, quo ideo is
annus Abrahamiticus 2270. menſe Septem-
bri cœpit. Unde juxta Euſebium uterque
Imperator anno Dionyſiano CCLIII,
quem refiduus ille numerus repræſentat,
occiſus eſt, aut ſaltem inſequenti Chriſti an-
no C CLIV, quo adhuc annus ille Abra-
hamiticus uſque ad Kalendas Octobris in
curſu erat. Qua quidem in re, uti alibi
millies, Euſebius peccat; cùm Cædes illa
aliquot menſibus ante Septembrem an-
ni Dionyſiani CCLIII perpetrata fuerit.
uia verò anni Abrahami duobus Cyclis
Lunaribus Cyclos Dionyſianos ſuperant, ſi
eoſdem ex illis Abrahami annis demas, te
in ea connexione non erraſſe comperies.
Annus enim Abrahami 2270. reddit Cy-
clum Lunæ IX, annuſque Dionyſianus
CCLIII Cyclum Lunæ VII. Hæc me-
thodus certa & facilis ad Euſebianorum,
Hieronymianorum, & Idacianorum anno-
rum ineundam rationem, & non tantùm ad
agnoſcendos errores Euſebi, Hieronymi, &
Idacii; ſed & eorum omnium, qui eoſdem
perperam citant.
Epocha à Trojacapta, quæ cardo eſt ve- LXXX.
teris Hiſtoriæ à Potis præſertim decanta- arte
tæ, diverſimodè ab Auctoribus inchoatur. “
In Marmoribus Arundelianis Trojæ exci-
dium eo anno collocatur, qui eſt Periodi
Græco-Romanæ 4285. ita ut à capta Tro-
ja ad primam Olympiadem, non anni
CCCCVIII, ut Euſebius & Erathoſte-
nes numerarunt, ſed CCCCXXXIII
fluxerint. Quam opinionem ſe certis argu-
mentis comprobaturum pollicetur Paulus
Pedron, Vir in Chronologia exercitatiſſimus,
cap. 9. Operis Gallici, cui titulus, Amtiqui-
tas temporum reſtituta & defenſa. Commu-
nior tamen opinio, cui adhæreo, Trojæ
expugnationem confert in eum annum, qui
eſt Periodi Græco-Romanæ 4310. Diodo-
rus enim Siculus annum primum Olympia-
dis X CIV putat ab excidio Trojæ ſeptin-
genteſimum octogeſimum. Primus Olym-
piadis illius annus convenit in annum Pe-
riodi Græco-Romanæ 5090. de quo dedu-
ctis DCCLXXX, reliqui fiunt anni 4310.
Ad hæc, Euſebius lib. 10. de Præparatione
ait, Græcos à capta Troja ad primam Olym-
piadem numerare annos CCCCVIII,
quot ab eodem anno Periodi Greco-Ro-
manæ 4310. lapſi ſunt ad annum 4718. quo
prima Olympias vulgaris celebrata eſt. De-
nique hanc ſententiam docuit Erathoſtenes
in Commentario, quem Canones inſeripſit,
ceamque explicavit Dionyſius Halicarnaſ-
ſenſis lib. I. Orig. ut videre eſt apud Peta-
vium

1 .

11I
lyein
Euagru
N S. 4
ginſt⸗
numer
Cor upt⸗

„ — —

IN
Byuche d
Trjaa/
re.
.

⸗

—

de Periodo Græco-Romana. Xlii

vVium in ſecunda parte Raticna ii tempo
rum lib. 2. cap. 10. ubi ex Dionyſio obſervat,
cladem illam accidiſſe die NXIII Tharge-
lionis, (menſis Lunaris ab Atticis uſurpati)
qui incidit in diem Junii noſtri duodeci-
mum, feriamque quintam. Toja itaque
expugnata anno II84. ante Eram Chriſtia-
LxXXXI. Mentio eſt hujus epochæ apud Evagrium
WSug , lib. 3. cap. 29. ubi ſermo de initio Imperii
cnm 2. 4 in Anaſtaſii, qui die X I menſis Aprilis an-
quibuſdam ni Dionyſiani CCCCXCI coron tus
numeris eſt. Locus ille egregius, licet in quibuſdam
corruptus. numeris depravatus. Isop F'ous Es 8t09,
as*ννα AioαXnνι Sασωοαι ε Zνοο 1X&W
2* grααασι Arsa L e dierern m a 2 P**iαh
De 5 7AU „†Xανο ονσνος * dsο ν. οαα
ντοα ρονναασναH.. Aο e * ARes A*νς Mzke-
devos νν dο 2 roia*οντανα ντιι , Mαιι
697 nlvy eασαι. e 1 TονPνα%ͤ „ PM½0M½ο Sæ-
õ 9 ε*†τνοοντσινιπͤο νιαε9 Yε Nνι
Caαα. αι α„αασεο πιsν 2 „ ιοντ, 2
kaxooh lXαι τε** n *να. Id eſt: Porro
Euſtathius ſeribit, ab exordio Imperii Diocletia-
ni ad Zenonis obitum & nuncupationem Ana-
Kaſii, annos fluxiſſe ſeptem ſupra dacentos: 4.
principatu autem Auguſti, annhos quingentos tri-
ginta duos, ac præterea menſes ſeptem: ab Ale-
xandri autem Macedonis regno octingentos &
eriginta duos ſimiliter cum menſibus ſeptem: 4
Romakorum & Romuli regno, mille & quin-
quaginta duos; ac præterea menſes ſeptem: à Tro
jæ denique expugnatione annos mille ſexcentos
octoginta ſex cum menſibus ſeptem. Evagrius
lib. 5§. cap. 24. dicit, Priſcum Rhetorem
ſcripſiſſe geſta poſt Imperium Arcadii &
Honorii; additque: Quæ omnia Enſiathio
Epiphanienſi ſcitè admodam in compendium re-
dacta ſunt in duobus voluminibus:quorum prius
uſque ad expugnationem Ilii: alterum uſqve ad
annum dusdecimum Imperii Anastaſii,; res geſtas
complectitur. Scribebat itaque is auctor anno
Chriſti DII, quem exiſtimandum de anno
Trojæ captæ rectè edoctum fuiſſe. Sed ve-
reor ne numeri corrupti ſint;, dum hujus ex-
cidii annos putat. Si tamen in eos erfor non
irrepſit, clades Trojana contigit anno Perio-
di Græco-Rom. 4297. ex Euſtathü ſenten-
tia, annos ſc. tredecim ante comminem
opinionem. Valeſius in Notis ad Evagrium,

. hunc locum intactum reliquit, licèt aliqua

non vulgatia ex illo deduci poſſint. Liquet
enim primò, Euſtathium omnes annos à
menſe Septembri cum anno populari in-
choaſſe: aà Septembri enim anni Chriſti
CCCCXCad XI Aprilis anni Chriſti
inſequentis, quo Anaſtaſius inauguratus eſt,
menſes ſeptem numerantur;, quos quater
Euſtathius expreſſit. Liquet ſecundò; hallu-
cinatum eſſe Scaligerum, quando arbitra-
tus eſt, epocham Diocletianeam cœptam

quidem anno Chriſti CCLXXXIV die
XXIXhZNmenſis Auguſti, ſed Diocletianum.
anno tantùm Chriſti CCLXXXVII
Regaum ſuſcepiſſe; cùm in laudato loco Eu-
ſtachius hujus Imperatoris initium ab anno
CCLXXXIVZrepetat. Tertidè, hunc
Hiſtoricum, cujus Opus periit, exordiri
regnum Auguſti ab anno tertio Juliano, qui
eſt Periodi Græco-Romanæ 5451. ab ejus
nempe Conſulatu ſuffecto Q. Pedio Colle-
gaà geſto, diceque X I X menſis Auguſti ini⸗
t0. Quartè, numeros, quibus utitur in Ma-
cedonice Alexandri regno deſignando, cor-
fuptos eſſe, alioquin an 0 Periodi Græco-
Roman æ 615. Philippo patri ſueceſſiſſet;
cuùt tamen is nonniſi anno ejuſdem Perio-
di 5I5S. obierit. Quintò annos Urbis con-
ditæ etiam depravatos eſſe, legendumque,
I242. loco, 1052. ita ut locus ita ſit reſti-
tuendus: ο ε ταααιονα 2 dicααοιιαι
RIοα.
Celebrior certiorque Era Olympiadum, LxXXII
de qua Syncellus pag. 196. ſuæ Chronogra- dorhen
phiæ : Non omnium apud mnes Olympiadum aa
eſſe rationem, nec Eccleſiaſticis Hiſtoriis concor-
dem in iis ſententiam ſſe, eorum evol ventibus
scripta haud dificulter conſtabit. Nobis ve àil-
lud ſolummodo conſilium ſuit, ut Olympiadum
inſciis brevem & dilucidam eorum proferremus
expoſitionem; non quòd Olympiadum ſermo 4
Scripturis divinis trattetur; ſed qubd nonnulla
ſuü earum apud ſantctos Patres mentio, & a Ma-
cedonibus, Romanis, Perſis, Kgypliis & ipſis
quoqut Iudæis memorentur, bquorum grege Phi-
lo & loſepbus non obſcurum iiſdem teſiimonium
ferunt. Rectè Syncellus ſcribit, non om-
nium apud omnes Olympiadum eſſe ratio-
nem. Nam tria eafum initia obſervavi. Pri-
ma O'ympias vulgatis, quæ Iphiten com-
muniter dicitur, cœpit anno Periodi Græ-
co-Romanæ 4718. Cyclo Solis X VIII F.
Lunæ V, Indict. VIII: qua de re cùm inter
omues coônveniat, heic fusè agendum non
videtur. Obſervandum tantuùm, legitimum
tempus Ludorum Olympicorum fuiſſe æſti-
vum;, ſub ipſum Solſtitium; quamwis ali-
quando, licèt rariùs, præter ordinem mo-
remque celebrati fuerint: ac præterea in
Olympiadibus temporis illud intervallum
deſinere, quod à Varrone in libello Cenſo-
rini de Die Natali Mithycum appellatur, in-=
cipique quod dicitur Hiftoricum; quia res in
eo geſtæ veris Hiſtoriis continentur.
Olympias Euſebiana, quà ſcilicet non ſo LxxXxXII.
lùm Euſebius in Chronico, ſed etiam Divus Olympias
Hieronymus in ejus Continuatione utun- ébiana,
tur; inchoatur anno Periodi Græco Roma-
næ 4717. Cyclo Solis XVII A G. Lunæ IV,
Indict. VII, & quidem à Kalendis Septem-
bris cum anno populari, cum quo annum
D 4 In-

Incarnationis aliarumque epocharum Eu-
ſebius auſpicatur. Petavius in ſecunda parte
Rationarii Temporum lib. I. cap. 10. oſtendit

cedente Olympiades vulgares Euſebium
Olyinpiades exordiri; quod de Divo Hie-
ronymo in fine ſui Chronici, quod perdu-
xit uſq;ad mortem Valentis Imp. ad annum
ſcilicet Chriſti CCCLXXVIII, etiam
dicendum. Scribit enim, uſque ad eum an-
num fluxiſſe annos Olympiadicos Iisv. cùm
tamen ſint tantùm Olympiadici communes
II54. à paucis menſibus inchoati, ut nume-
ranti patebit. Quare non erat, cur Petavius
ſuam de Olympiadibus Euſebianis ſenten-
tiam hæſitanter proponeret; cùm ea certa
& indubitata ſit.
LXxxXIVv. Ad hoc Olympiadum genus revocan-
oron- I. cap. 2. ubi annum Olympiadicum codem
k aus, duidem anno Juliano incipit, quo Olym-
populari piadum vulgarium ſectatores ſed cum hoc
anchoa- tamen, diſcrimine, quòd hi à Solſtitio eas
unt. exordiuntur, Socrates verò & quidam Scri-
ptores Orientales à Septembri vel Octobri
cum anno civili & populari. Socrates loco
citato de morte Conſtantu Chlori Conſtan-
tini Magni patris ſcribit: Primo ducenteſima
ac ſeptuageſinæ primæ Olympiadis anno ante
diem octavum Kalend. Auguſti b vivis exceſſe-
rat, die ſcilicer XXV menſis Julii anni

ſinuare videatur, eam mortem anno præ-
cedenti, quo annus primus Olympiadis
CCLXXI menſe Julio cœptus, accidiſ-
ſe. Locus ille doctorum Virorum ingenia

Temp. cap. 35. anſam inde ſumſit ſuſpican-
di, Conſtantium Chlorum anno Chriſti
CCCV mortuum eſſe; quod tamen affir-
mare prorſus, & adverſus communem
Chronicorum omnium & Annalium fidem
pugnare non audet. Scaliger lib. . de Emen-
dat. Temp. pag. 469. loco illo innixus, lu-
ſtra neſcio quæ Juliana commentus eſt,
quorum in CCLXXI obäſſe dicit Con-
ſtantium. Quæ luſtra commentitia eſſe Pe-
tavius demonſtravit. Alii credidere, erro-
rem in numeros irrepſiſſe: quæ tamen con-
jectura vana; cùm Socrates idem repetat
in fine libri ſeptimi, ubi Hiſtoriam ſuam
concludens, ait, eam ordiri ab anno pri-
mo Olympiadis CCLXXI, quo Con-
ſtantinus Magnus Imperator renuntiatus
eſt, & idem locus legatur tam in Nicepho-
ro, quàm in Hiſtoria Tripartita. Calviſius
in Iſagoge parte 4. cap. 41. eundem exami-
navit, concluſitque, Socratem ſibi hac in re
non conſtare. Facilis tamen ſolutio eſt. So-

crates dic XXV Julii anni Chriſti CCCVI

XIiv Diſſertatio

ex Chronico Euſebiano, ab autumno ante-

Auqui an- dum videtur illud, quo utitur Socrates lib.

Chriſti CCCVI; licèt idem Socrates in-

valde exercuit. Petavius lib. II. de Doct.

Conſtantü Chlori emortuali nondum an-
num ſecundum Olympiadis CCLXXI in-
choarat, eum menſe Septembri cum anno
civili auſpicaturus, cum quo aliarum Era-
rum annos Euſtathium exorſum eſſe num.
LXXILobſervavimus.
Fatendum tamen, Librariorum errore
Olympiades plerumque apud Socratem
malè deſcriptas eſſe. Imd in fine libri ſepri-

LXXXV.

Ohmpia-
des in So-
crate ple-

mi & ultimi ſui Operis hæc habet. Conti- pumque de-
net ſeptimus hic Hiſtoriæ liber res geltas ſpatio pravate.

annorum duorum ac triginta. Tota vero Hiſto-
ria ſeptem libris comprehenſa continet ſpatium
annorum centum & quadraginta. Exorſa qui-
dem ab anno primo Olympiadis ducenteſimæ ſep-

tuageſimaæ primæ, quâ Conſtantinus I mperator

eſt renunciatus: deſinens autem anno ſecundoe
trecenteſimæ quintæ Olympiadis, quo I mperator
Theodoſius ſeptimum decimum Conſulatum de-
dit. Ad quæ verba nihil Valeſius notavit.
Et tamen numerus ille annorum centum &
quadraginta corruptus; cùm Socrates Hi-
ſtoriam ſuam ordiatur anno Chriſti cccvVI,
quo Conſtantius mortuus & Conſtantinus
ejus filius Auguſtus appellatus, annoque
Chriſti CCCCXXXIXConſulatu Theo-
doſu Junioris XVII notato eandem ab-
ſolvat. Intervallum itaque eſt annorum
CXXXIV. Præterea loco, trecenteſimæ quin-
tæ Olympiadis, legendum, zrecemteſimæ quar-
tæ Olympiadis, quæ anno Chriſti CpxXXVII
celebrata eſt.

Tertius Olympiadum numerandarum IxxxvVI.
modus eſt ille, quem Julius Africanus, Geor- Ohympias

gius Syncellus, aliique quidam Antiqui uſur- Gncelha-
A.

pant. Affigunt hi primam Olympiadem an-“

no Periodi Græco -Romanæ 4716. Cyclo
Solis X VI B. Lunæ III, Indict. VI; ideo-
que biennio Olympiades vulgares antici-
pant. Julius Africanus in Fragmento apud
Syncellum pag. 308. ait: Poit Alexandriam
captam cœpit Oolympias C LXXMVIII. Capta
Alexandria à Cæſare Auguſto anno Julia-
no XVI, qui eſt Periodi Græco-Roma-
næ 5464. Et tamen vulgaris Olympias
CLXXXVIIII acta IV menſis Auguſti
anni Juliani XVIII. Præterea Africanus
exiſtimans, Chriſtum mortuum eſſe duo-
bus Geminis Coſſ. anno nempe Eræ Chri-
ſtianæ XXIX, tradit, Phlegontis ecli-
pſim accidiſſe Olympiade CCII, anno
II; cùm tamen menſe Martio illius anni
Dionyſiani curreret annus quartus Olvym-
piadis vulgaris CCI. Neque ſibi contradi-
cit Africanus, quando in alio Fragmento à
Syncello pag. 323. recitato, modò dicit, ecli-
pſim illam accidiſſe anno II Olympiadis
CCII, modèò anno IV Olympiadis CCI.
Sed ad Majorem explicationem utrumque
computandi modum adhiber, Sicut nec ſi-

bi

LXIXV
Suce
in 09
puln
zutmul
enger.

Urw.
Byoche
erymi
na Urbi⸗
nlite

INxv.
hmgie.
el in H.
te gle⸗

Mngue de-
N. Aate.

WV..
1.⸗Ohmyiat
. Smallt
na.
.
QO-=
ci⸗
ud
4
4*
*
las
ſti
nus
lo⸗
i⸗
ech⸗
nno

de Periodo Græco-Romana. XIV

bi ibidem contrarius eſt, quando addit, mo-
dò Chriſtum paſſum eſſe anno XV Tiberii,
modò anno XVI ejuſdem Imperatoris;
quod aliqui Orientales, ut diximus, omnes
annos cum civili incipiant, ideo que & XVI
Tiberii vel autumno anni Chriſti XXVIII,
vel verno tempore anni Chriſti inſequentis.
Denique num. XXXI egregium Africani
locum retulimus, in quo is in putandis an-
nis Olympiadicis vulgares Olympiades ad-
hibert.
LXxXVI. Verùm, Georgius Syncellus nunquam
Gucetus alia numerandi rfatione quàm iſta utitur;
„ 4 n. ideoque hæ Olympiades Syacellianæ appel-
* ndis landæ, ne cum aliis confundantur. Is pri-
ſemper ſili mam Olympiadem collocat anno mundi
conſtat. ſecundùm Alexandrinos 4726. ex quo de-
cem numeris abjectis, pervenimus ad an-
num Antiochenum 4716. Non opus eſt id
exemplis demonſtrare; cùm, ur dixi, nun-
quam alio modo Olympiades Syncellus
uſurpet. Scriptor anonymus, qui Chroni-
con edidit ab Orbe condito ad annum xIII
Alexandri Imperatoris, & extat tomo 2.
Antiq. Lect. Caniſii, ſcribit anno XIII Ale-
xandri exactas eſſ. Olympiadas CCLIII,
id eſt, annos M XII. Sunt, inquit, omnium
Olympiades uſque ad annum XIII Alexandri
Caæſaris Olympiades CCLIII, quæ ſant anni mil-
le duodecim. M. Antonius Capellus pag. 129.
ſui Opuſculi de Paſſione Dominica, hunc lo-
cum adhibet, ut oſtendat, annum primum
Olympiadis CXCIV conjungendum eſſe
cum anno Juliano XL, non verò, ut vulgòè
fit, cum anno juliano XLII. Nam occi-
ſus eſt Alexander, Severo & Quinctiano Coſſ.
anno nempe Chriſti CCXXXV, anno
Imperii XIII abſoluto. Quare, ſi annum
primum Olympiadis CCLIV ſtatuas in
Conſulatu Severi & Quinctiani, primus an-
nus Eræ vulgaris incurret in annum ſecun-
dum Olympiadis CXCV. Hæc Capellus.
Ad quam objectionem Petavius non habet
quid reſpondeat. Verùm, Olympias qui-
dem vulgaris CCLIII abſoluta eſt anno
Chriſti CCXXXVII, & Olympias CCLIV
inchoata; ſed Anonymus iſte non alio mo-
do Olympiades putat quàm Africanus &
Syncellus, ideoque Olympiadem CCLIII

abſolvit anno Chriſti CCXXXV; ſicque

accuratè ſcribit, anno XIII Alexandri
Imp. evolutas eſſe Olympiades CCLIII,
annoſque Olympiadicos M XII. Hoc ita-
que Olympiadum genus à Chronologis
prætermiſſum, diligenter impoſterum no-
tandum.
Epocha à Roma condita in tribus diver-
ſis Periodi Græco-Romanæ annis pariter

LXXXVIII.
Epocha

arronia-

„aæ Uybi, Collocanda. Anni Varroniani, qui magis

condita, frequentes, & quibus Romani uſi ſunt in

publicis monumentis, proficiſcuntur ab an-
no Periodi Græco-Romanæ 4741. Cyclo
Solis XIII. F E. Lunæ IX, Indict. I, anno
tertio Olympiadis ſextæ, eoque deſinente.
Roma enim undecimo Kalendas Maii juxta

communem opinionem condita. Petavius

lib. 6. de Doct. Temp. cap. 50. de capite
annorum ab V. C. locuturus ait: Romæ
conditum in Palilio conferunt Scriptores, qui
dies Xl Kal. Maias, id eſt, Aprilis XXI, in
luliano Kalendario conſtitutus eſt. Olim vero,
& ſub ipſum Natalem Erbir, cui Iuliano menſi
4c diei competeret, inveſtigare dificile eſt. Fe-
rum, quemadmodum Iuliana forma tanto poſt
Vrbem conditam intervallo uſurpari cæpla prop-
ter anni commoditatem wpoανπππα ad ante-
riora tempora porrigitur; ita & Palilia, ſive
Natali rbis, fictione quadam in Aprilu XXI
die retinetur. Quin etiam poſt eundem Inlia-
num annum receptum, qui à Kalend. Ianua-
rits orditur, annorum Vrbis epocha ab iiſdem
Kalendes fere procedit; niſi aliter Scriptores
quoſalam intellexiſſe, certis ex con jecturis poßit
colligi. Ad hac, varia annorum civilium ini-
tia conſiaeranda ſunt, ut in Olympiadico anno.
Nam plerique, ut anmi popularis, ita & Romani,
Vrbiſque conditæ primordium ab autumno de-
ducunt. Quæ doctè ab eo obſervata.
Anni Capitolini, ſic dicti quòd Verrius LXXXIX
Flaccas in Faſtis Capitolinis eos uſurpet, Anni Ca-
exordiuntur anno Periodi Græco Romanæ bitolin: &
4742. Cyclo Solis XIV D. Lunæ X, In- Hominia-
dict. II, anno quarto Olympiadis ſextæ, eo-“.
que finiente. Tertia Urbis epocha incipit
anno Periodi Græco Romanæx 474z. Cyclo
Solis XV C. Lunæ Xl, Indictione IIIL.
anno primo Olympiadis ſeptimæ, eoque
deſinente. Frontinianam eam appello, quia
eàâ utitur Frontinus, qui Imperatoris Nervæ
tempore floruit in egregio libello de Aquæ-
ductibus urbis Remæ. In Prolegomenis ad
Diſſertationem Hypaticam num. X V de hac
Era locutus ſum, poſtquam in lucem emiſ-
ſam Card. Noriſius in Epiſtola Conſulari pag.
27. in dubium revocavit, an Frontinus di-
verſam à Varroniana epocham uſurparit; il-
lud tamen extra controverſiam eſſe debet.
Docet Frontiaus lib. i. Conſulatum Cæſaris
Auguſti v. g. M. Lelio Volcatio Collegà in-
cidere in annum Urbis DCCXIX: qui
tamen Conſulatus, ut rectè vidit Onu-
phrius, concurrit cum anno urbis Varro-
niano DCCXXI. Inſuper Conſulatum
M. Plautii Hypſæi & Fulvii Flacci Frontinus
cum anno Urbis DCCXXVII copulat,
qui tamen pertinet ad annum urbis Varro-
nianum DCCXXIX, ut legitur eo anno
apud Onuphrium. Denique Frontinus an-
num Urbis DCVIII cum Conſulatu Ser-
vii Sulpicii Galbæ & L. Aurelii Cottæ con-
nectitz;

2 . .
Xlvi 6 Diſſertatio
nectit; cùm tamen anno urbis Varroniano potins confunderem propter vulgò receptam an-
DCX urterque Faſtis nomen dederit, ut eſt norum Varronis rationem, quam omnes ferk,

rium. Quando itaque Frontinus prater admodum paucos, ſequi liquet. At quem-
admodum qui Eram Chriſtianam ab anno

Juliano XL, vel inſequenti exordirerur,
quèòd eam opinionem longè Dionyſiana

apud Onuph
ait: Caius Caſar altero Imperii ſui anno, M.
Aquilio Iuliano, P. Nonio Aiprehate Coſſ anno

Vrbis conditæ D C ν υ AuAuos ductus inchoavit;
apparet, errorem in numeros irrepſiſſe, le- probabiliorem arbitrarctur, omnia ſuſde-

gendumque, anno Urbis conditæ DCCIXGC. que verteret: ſic Onuphrius, ſi Conſilium
Nam ſecundus Caii Caligulæ annus in- illud executus fuiſſet, in magnam repre-
choatur die XVI menſis Martiü anni Chri- henſionem incurriſſet. Poteſt igitur quili-
ſti triceſimi octavi, quo annus urbis Varro- bet ſententias ſibi probabiliores vilas am-
nianus ſeptingenteſimus nonageſimus pri- plecti, non item ab Eris ſemel receptis re-
mus à Kalendis Januariis in curſu crat. cedere.
Sctiptores enim Hiſtoriæ Auguſtæ annum Epocha Nabonaßari apud Ptolemæum, XCI.
Urbis cum Conſulatu de more incipiont, ut alioſqe Aſtronomos frequenter occurrit; an. ANe⸗
mox dixi. Quod non animadvertit Card. apud Auctores Eccleſiaſticos nunquam. vvalurer.
Noriſius, cùm loco citato dicat, duos illos Quare licèt ea celeberrima ſit, heic tamen
dudus inchoatos inter diem XVI Martii breviter de illa agam. Fuit Nabonaßarus
& XXI Aprilis, quo annum urbis Varro- Chaldæorum Rex, à cujus primordio Baby-
nianum DCCXCI cœptum fuiſſe cxiſti- lonii no vam Eram inſtituerunt, & ab illis
mat. Nam præterquam quòd Frontinus Erà eam Ægyptii accepere. Ejus exordium eſt
Varronianâ nunquam utitur, anni Urbis de in Anno Periodi Græco-Romanxæ 4747.
more cum Conſulibus inchoati, imo & à Februarii die XXVI, ferià IV, ante Chri-
Scriptoribus Orientalibus ab autumno cum ſtum 747. Annorum Nabonaſſareorum ea
anno populari aliquando repetiti; ſaltem id conditio eſt, ut quarto quo que vertente, ca-
de aliarum Erarum annis neégari non po- put anni retro abeat, & unum anticipet
teſt. Hanc numerandi rationem à Fronti- diem. Exempli gratiàâ: primus dies Thoch,
no uſurpatam, qui eum Notis illuſtrarunt, qui ſemper primus ceit Ægyptiorum menſis,
cCum non obſervaſſent, varios annos Urbis incipiat hoc anno Kalendis Januariis, poſt
in nobili illo Opuſculo corruptos emenda- annos I V incipiet Decembris XXXI, poſt
re non potuere. Onuphrius lib. I. Faſtorum VIII Decembris X XX, & ita deinceps.
pag. 18. mentionem facit variorum Anti- Hinc annus iſte Vagas appellari conſuevit.
quorum, qui primo anno ſeptimæ Olympia- De hac Era videndus Petavius parte 2. Ra-
dis deſinente Urbem fuiſſe conditam cre- tionarii Temporum lib. I. cap. 12. ubi fusè
didere, nulla Frontini mentione facta; eam explicat.
quem tamen hanc ſententiam tenuiſſe alibi Proxima deinde epocha à morte Alexau- xXCII
ſupponit. dri ducitur, quæ & titulo aannorum Philip- Anni Phi-
C. Onuphrius loco laudato dicit, Q. Fa- pi memoratur. Georgius Syncelius repre-lippi &α
. i, ſicun- bium Pictorem in Annalibus rectè ſcripſi- hendens Panadorum, quòd anno mundi wortis Ale-
dun Ehii ſe, Urbem conditam primo octavæ Olym- 5493. Incarnationem illigarit, ait: Cuſus vanari.
inchoato anno Periodi Græco- ille errors occaſionem habuit, ex eo quba in

Pictorem. Pladis anno,

Romanæ 4746. Quam opinionem Uſſetius
in Annal. Vet. Teſt. ad annum Periodi Ju-
lianæ 3966. amplectitur; utque cum co Pe-

riodi Julianæ anno opinionem ſuam illiget, ditorum Canonum ratiocinia deſxit; initium XCI
putat, ex Fabii Pictoris ſententia, ante ini- ſlatuit gyptiaci anni, alque Caci, in prima Arni &
. . .„. .,1° *% . . - . . . „ . A
tium Olympiadis VIII, in feſto Palilitio, die Thoth, primi NRg)btiotunm menſis Augisſti leucida-
. 2 rum.

XI Kalend. Maii Urbem à Romulo condi
cœptam eſſe. Verùm Solinus cap. 2. eam
opinionem referens, dicit tantùm, Romam
octava Olympiade conditam Pictori pla-
cuiſſe, nulla diei Urbis natalis mentione fa-
Gta. Subjungit Onuphrius: Animus aliquan-
do fuit Piétoriss annorum ralionem in digeren-
dis meis Faſtis ſequi, quam ceriè, niſi veram,
teteris tamen omnibus certiorem eſſe exiſtimo.
verùm, cum viderem omnes quotquot extant
Hiſtoriæ Romanæ Scriptores, vel Varronianam
ſemtentiam ſequi, vel uno aut altero anno tan-
tm ab eo recedere, Id facere omiſi, ne dum
hac ipſa annorum ſerie eos ilaſtrare nitor, pſos

anno primo Philippi. Anidai gqui Alexandro
Macedoni primus in regnum ſucceßit; eodem
videlicet, in quo & Claudius Ptolemaus exbe-

XXIX, quod ad eandem epocham tevolvitur.

Hoc vero tempus citra controverſiam anno
mundi 51 70, tribunur. Qiæ accuratè in mul-
tis à Panadoro ſcripta fuerant, ſed àa Syncel-
lo non intellecta, ut mox videbimus. Cùm
itaque Periodus Græco Romana aliud non
ſit, quàm Era mundana Panadori ad annum
Julianum accommodata, liquet, epocham
annorum Philippi & mortis Alexandri con-
ſignari in Periodo Græco-Romana 5170
Gyclo Solis XXII A. Lunæ I, Indict. X,
licèt Alexander Magnus menſe Maii anni
inſequentis obierit, ut in Apparatu ad Criti-
cam noſtram diximus. Liquet ſecundò, eam

Eram

cn⸗ nos Chriſti „cxX hujuſmodi Era abjiciendi ſes in averſa Numiſmatum ſuorum parte
naſarei ſemper anni illi CCCXXIV. Denique ſigaum arietis cum Sole conjunctum expri-
notanda hallucinatio Georgii in verbis ejus mere ſoliti eſſent. Antiochia autem totius
ciratis: qui cùm ſequatur Eram mundanam Syriæ Metropolis erar. In Hiſtoria Eccle-
Alexandrinam, ideoque annum primam ſiaſtica aliquando hæc Era occurrit, eâque
Philippi & mortis Alexandri cum anno Chriſtiani Syri & Arabes etiamnum utun-
mundi 5I80. jungere debuiflet, laudat ta- tur. HM
men Panadotum, in co quòd cum Philippbi Albategnius Aractenſis, celebris Mathe- SSõ
annhum cum anno muandi SIe. copalarit, maticus, Eram Dilkarnain; ſeu Seleucida- 3 Vu
noa advertens, Panadorum Eræ mundanæ rum, cum Syris ſuis ab initio menſis Elul, Septemb.
Antiochenæ ſectatorem juxta propriam ſive Septembris inchoat; quod cùm non inchoati.
ſententiam rectè calculos poſuiſſe, ideoque animadvertiſſet Petavius lib. 10. Cap. 12. pu-
fuiſſe tunc in curſu apud Alcxandrinos an- tavit, Albategnium anno vago Dilkarnain
nos mundi 5180. cui ſi adjicias annos Phi- uſum eſſe; licèt conſtet, eum annos Julia-
lippi & mortis Alexandrini CCCXXII, nos ac fixos uſurpaſſe. Ait enim Petavius:
qui flaxerunt ante Julianum XLIIL muͤn- ADE‿uinoctium autumnale, quod anno Chriſti
dique SSol. quo Georgius Chriſtum incar- DGαι0α☛ LXXXII Albategnius obſervavit;
. natumputavit, colliges annum mundi 5Sot. Septembria die XIXdeprehenſum eſſe memorat
alioquin habebis tantum annum 5491. id- auno Dilkarnain MCXOIV, peſ Alexanudri
que accuratè ſecunduùm ſententiam Pana- mortem MDCVI. Non poteit annus Dil-
dori, ſed malè ſecundùm ratiocinia Gcor- karnain &ſſe Iulianus, quippe annus Chriſti
. gii. Is aunus mundi 5170. Georgio proba- DCCCLXXXII eü Peniodi Iulianaæ FF595.
rus, fuit unum ex fundamentis, quibus de quo detracts 4401. relinquunt 1194. ut ab
cn Petavius in Auctario lib. 8. cap. I. innixus Octobri anni 5595. inierit aunus 1194. Atqui
1r 68 ſcripſit, Geumgium §. Maximum lioſque reher hic pſe annus Anguſto menſe, qui octo-
inni Alr. Incarnationem Chriſti cum anno Juliano em antecéßit. Fuerit igitur annus Dilkar-
leean LIV, annoque mundi Fol. conjunxiſſe, nain iſte vagus, & à Thoth Nabonaſſares
1 quia ſcilicet non obſervarat errorem Geor- cæperit openet, qui Ilanuarii XpF anni Chrifſti
. gii, qui numerare debebat annum mundi DOGLXII congruit. Ita Petavius.
. 5180. uti dixi. „ Verum annus ille Dilkarnain MCXCIV
XCiit Græci duodecim poſt Alexandri Magni cœptus eſt anno Chriſti DCCCLXXXII,
: Se- obitum annis, adeoque ſub Seleucidarum non à die XV Januarii, ſed à Kalendis Sep-
lucda- Imperio, novam Eram inſtituerunt, ab co tembribus ejuſdem Chriſti anni, ideoque
39 rum. tempore deductam, quo Selcucus in Aſia die XIXSeptembris, in quem Albategnius
6 regnare cœpit. Eſt is annus Periodi Græ- illud 5Æquinoctium confert, jam in curſu
. co Romanæ 5182. Cyclo Solis VI G. Lunæ erat; licèt Auctores, qui hanc Eram in annis
6 XIII, Indict. VII. Dicitur Alexandrea, fixis adhibent, communiter annum à menſe
⸗ quod ab Alexandri M. ſucceſſoribus inſtitu- Oétobri exordiantur. M
ra fuerit. Vogçatur & ab Arabibus Era Dhil- Era Antiochenaæ, cujus frequens apud Græ- XCV.
mn kanain, ſeu Terich Dhil karnain, id eſt, ba- cos Annalium Scriptores mentio, procedit Meni An-
ön bentis duo cornua. In Syrorum certè Num- ab anno Periodi Græco-Romanæ 5445. Cy- kucheni.
n mis eſt effigies Regis imberbis, cornibus celo Solis XVII A G. Lunæ X, Indict. XV.
m arietinis, & Orientales Reges in honorem Ejus caput à Kalendis Octobris Scaliger,
- Alexandri Alexandrum ipſum cornuta ſpe- Calviſius, Petavius aliique paſſim repetunt.
70 cie Nummis ſuis imprimebant, quòd Ale- Scd, ut rectèe Uſſerius in Annal. ver. Teſt.
. xander ſe filiim Ammonis ſive Jovis Corni- annos Antiochenos incipere à Kalendis Sep-
ni geri exiſtimari voluiſſet. Denique Judæi eam tembiis extra omnem poni debet contro-
⸗ Eram Contractuum appellant; fortè quòd verſiam. Quod licèt ipſe nullo argumento
illam ad obſignandos contractus adhibe- probet, heic tamen ex Evagrio oſtendam;

de Periodo Græco-Romana.

Eram Philippi appellatam, non a Philippo
Alexandri M. patre, ut putabat Scaliger, ſed à
Philippo Aridæo Alexandri Magni ſucceſſore
nomen illud ſortitam eſſe. Neomenia Thoth
poſtea fixa fuic, & Ægyptiacus annus vagus,

ac ſolutus, auni Juliani frænis cohibitus eſt,

ut infrà oſtendam. Annus à morte Alexan-
dri Julianus à Kalendis Octobris, vagus ve-
rd à XII Novembris, quando ſcilicet hic
inchoatus eſt, initium ſumit. Cùm porro
Era Chriſtiana incipiat in anno ab obitu

Alexandri CCCXXIV, ad eruendos an-

W
XIvii
rent. Duplex eſt autem horum annorum
initium. Ab aliquibus enim à verno temꝑo-
re & à Niſan judaico; ab aliis verò ab au-
tumno & Tiſri inchoantur. Præterea inter-
dum Lunares anni; interdum Juliani uſur-
pantur & fixi. In libro primo Machabæo-
rum anni Græcorum à verno menſe: in po-
ſteriore ab autumno ſequenti progrediun-
tur. Obſervat autem Vaillantius Vir clariſ-
ſimus in Miſtoria Regum Selencédarum, Syrixæ
Reges ab Æquinoctio verno annum ince-
piſſe; quod inde colligit, quòd Antiochen-

S&&

xlvii Diſſertatio de Periodo Græco-Romana.

& in ſecundo Tomo Criucæ ad Ahnales Ec-
cleſiaſticos magis confirmabo. Evagrius lib. 2.
cap. 12. loquens de terræ motu, quo An-
tiochia coneuſſa, ait: Anno ſecundo Imperii
Leonis, ingens terræ motus ac ſuccuſſio contigit
Amiochiæ. Accidit autem ingens hæc calamitas
anno quingenteſime ſexto à conditu Vrbis An-
tiochiæ, circa horam nocti quartam, die quarto
decimo menſis Gorpæi, quem Romani Septem-
brem vocant; imminente die Dominico, Indi-
Giione undecima. Baronius & Valeſius in
Notis ad Evagriam hunc terræ motum ad
annum Chriſti CDLVIII referunt, exi-
ſtimantes, annos Antiochenos ante Kalen-
das Octobris non incipere; neque adver-
tentes, loco, anno ſecundo Imperii Leonts, le-
gendum eſſe, anno primo Imperii Leonis.
Evagrius itaque, cùm terræ motum factum
eſſe dicat Indictione xXI, quæ Kalendis Sep-
tembris anni Chriſti CDLVIIinchoatur
manitfeſtè oſtendit, ſe annum à Kalendis
Septembribus exordiri; ſi enim anno inſe-
quenti CDLVIII illum contigiſſe putaſ-
ſet, non Indictionem XI, ſed Indictionem
XII numeraſſet, ut manifeſtum eſt. Præ-
terea dicit, illum accidiſſe circa horam noctis
quartam, die XIV Septembris, imminente
die Dominica, die nempe Sabbati, quæ anno
Chriſti CDLVII cum die XIV Septem-
bris concurrit: erat enim littera Dominica-
lis F. Senſere difficultatem Scaliger, Calvi-

ſius & Petavius, quam ut ſuperarent, verba

Græca Evagrii corruperunt, & hoc modo
verterunt: Illaceſcente die Dominico, die XIV
Sepitemb. quaſi terræ motus non die Sabbati
exeunte, ſed die Dominico incipiente ac-
cidiſſet. Verùm prava hæc verſio; cùm Græ-
cus Evagrii textus habeat, kααιααα½½ ν7ααε

« id eſt imminente die Dominico, ut rectè
vertit Valeſius, qui tamen difficultatem
Chronologicam non ſolvit. Loquitur ita-
que Evagrius non de die Dominico, ſed de
eo qui illum antevertit. In annis Antioche-
nis, qui poſt Chriſtum natum fluxêre, habe-
tur Era Chriſtiana, poſtquam XLVIII,
qui eam anteceſsèêre, abjeciſti.
Anni Actiaci, ſive Auguſtorum, ut Cen-
ſorinus lib. de die natali appellat, vel, ut Pto-

XCVI.
Anni Age

guſtorum.

lemæus, Imperii Auguſtei, non ab ipſo anno τÿnptiaci

Actiacæ victoriæ, ſed à ſequenti inchoantur
apud Ægyptios; & quidem à N XIX men-
ſis Auguſti anni Periodi Græco-Romanæ
5464. Cyclo Solis VIII E. Luuæ X Indict.
IV. Erat quidem dies X XXI Auguſti. ſed
juxta vitioſam intercalandi rationem Ro-
mæ tunc uſurpatam Auguſti X XIX dies
dicebatur. Alii epocham hanc applicant ad
annum vagum Ægyptiorum, aliique ad an-
num fixum Alexandrinorum. Deſultorii
itaque & retrogradientis anni formà, uſque
ad cladem Antonii & Cleopatræ, Ægyptii
uſi ſunt; & poſtea cum jusgo Romano, mo-
dum pariter anni Romani, ſeu Juliani imi-
tati ſunt; licet non defuerint Scriptores apud
eos, qui antiquam anni formam retinuerint.
Anni Auguſtorum Romani, quorum Cen-

XCVII.

ſorinus meminit, teſtaturque eorum initium Anni An-
procedere ex Kalendis Januariis anni, quo Si ,

Conſules fuerunt Auguſtus VII& Agrippa
III, proficiſcitur ab Anno Periodi Græco-
Romanæ 5467. Cyclo Solis XI A. Lunæ
XIII, Indict. VII. Inſtituta ea Era, cùm omne
populi Senatuſque Imperium ad Auguſtum
tranſlatum eſt. Mitto alias epochas, utpote
minus uſitatas, & huic Diſſertationi finem
impono.

FINIAX

VETERUM

omani⸗

—. —

— „ —

XcVI.
knni
orum.

uaci.

XCVII.
Auni A.
mn
Rommant⸗

.

XN —

PONTIFICUM ROMANORUM
ChaATALOGI DECEM
Gα UM Chronologia Pontificia Hiſtoriæ Eccleſiaſticæ Pars

ſit, adeo neceſſaria, mirum accidit, quod ante noſtra fe-
2è tempora, de ea in integrum reſtituenda, tollendiſque,
A% quæ in ea occurrunt difficultatibus, ſeriò cogitatum non
& fuiſſe videatur. Quid enim certi eſſe poteſt, ubi incerta
ſunt tempora, nec quot quiſque Pontifex Romanus annis,
ac quando Pontificatum inierit, & Eccleſiam regendam ſucceſſori reli-
querit, exploratum eſt? Ab hac curà ſuſcipienda viros eruditos plura ni
fallor averſos reddidêre, ſed præcipuè omnes Anaſtaſü, ſeu libri Ponti-
ficalis editiones hactenùs in lucem emiſſæ, quæ adeo ſunt imperfectæ, ut
Fabrotus, qui ultimam adornavit cum pleriſque variis lectionibus, ex
variis MSS. codicibus deſumtis, quas calci Operis adjecit, ibidem fa-
teatur librum Pontificalem mendis ſcatere, ſeque eo fine lectiones illas
adjeciſſe, ut earum ope aliqua alia editio caſtigatior curari poſſit. Hol-
ſtenio in mentem venerat provinciam illam ſuſcipere, jamque priorum
Pontificum Vitas uſque ad Felicem I V, juxta quatuor aut quinque præ-
ſtantiſſima MSS. emendaverat, quæ nuper Scheleſtratius, in libro, cui
titulum fecit, Antiquitas Eccleſiæ, publicayvit. Veruùm liber Pontifica-
lis adeo corruptus in numeris præſertim, ut non ſolum MsS. illa, cum

varia alia ſuperſint, non ſufficiant, ſed etiam Catalogi veterum Pontiſi-

cum, qui ex eodem variis temporibus excerpti fuêre, omnino requiran-
tur, ut quid libri illius Auctor, qui nonniſi ſeculo decimo quarto Ana-
ſtaſio tribui, & ſub ejus nomine citari cæpit, verè ſcripſerit, liquidò
innoteſcere poſſit. Quare cum liber ille ex veterum Pontificum catalogis
emaculari poſſit, decem hactenus ineditos ex Bibliothecis Regia, Col-
bertina, & Thuanea deſcriptos hic ſubjicere viſum eſt, Pontiſicibus qui
in is deſunt, & identidem annis Chriſti in margine additis.

1

Catalogi Veterum

êcl
CATALOGUS PRIMUS

EX MS. BIBILIOTHECE COLBERITIN,Æ£
Num. 4305.

Anao Chriſti
SExCVIIOE

An. Chriſti

CGXEVI.

Etrus ſedit annos X X V menſem I dies
VIII.
Linus annos XV m. III dies XII.
Cletus annos XII m. I d. X I. ceſſavit Epiſ-
copatus dies X X.
Clemens annos INX m. I I d. X. ceſſ. Epiſc. dies
XX II.
Anaclerus annos XII m. X d. VII. ceſſ. Epiſc.
dies XIII.
Evariſtus annos XVII m. VI d. II. ceſſ. Epiſc.
d. X IX.
Alexander an. X. m. VI d. II. ceſſ. Epiſc. d.
XXXV.
Sixtus an. N m. IV d. XXI. ceſſ. Epiſc. m. II.
Telesphorus an. XI m. III d. XXII. ceſſ. Epiſc. d.
VII.
Hyginus an. I V m. III. d. VI II. ceſſ. Epiſc. d.
I V.
Anicetus an. XI m. IV d. III ceſſ. Epiſc. d. XVII.
Pius an. XI. m. IV d. XXI. ceſſ. Epiſc. d. XIV.
Soter an. IX m. VI d. XXI. Ceſſ. Ep. d. X XII.
Eleutherus an. X V m. VI d. V. ceſſ. Epiſc. d.
XVI.
Victor an. N m II d. X. ceſſ. Epiſc. d. XII.
Zephyrinus an. XVIII m VII d. X. ceſſ. Epiſc. d.
VI.
Caliſtus an. V m. II d. X. ceſſ. Epiſc. d. VI.
Urbanus an. IX m. X d. XII. ceſſ. Epiſc. d. XXX.
Anteros an. XII. m. I. d. XII. ceſſ. Epiſc. d. XIII.
Pontianus an. X X m. V d. II ceſſ. Epiſc. d. X.
Fabianus an. XIV m. I d. X. ceſſ. Epiſc. d. VII.
Cornelius an. II. m. II d. III. ceſſ. Epiſc. d. X XXV.
Lucius an. III m. III. ceſſ. Epiſc. d. XXXV.
Stephanus an. VI m. VI d. Il ceſſ. Epiſc. d. XXII.
Sixtus an. II m. X. d. XXIII. ceſſ. Epiſc. annos II
Dionyſius an. II m. III d. VII. ceſſ. Epiſc. d. V.
Felix an. IV m. III d. XKV. ceſſ. Epiſe. d. V.
Eutichianus an. VIII. m. X d. III. ceſſ. Epiſc. d.
VIII.
Caius an. NI M. IV d. XII. ceſſ. Epiſc. d. XI.
Marcellinus an. VIII m. II d. XX V. cefſſ. Epiſc.
an. V m. VI. d. XXV.
Marcellus an. V m. VI d. X XI. ceſſ. Epiſc. d.
Euſebius an. V m. I d. III. ceſſ. Epiſc. d. VII.
Melchiades an. IV m. VII d. VIII. ceſſ. Epiſc. d.
XVII.
Silveſter an. XXIII m. X d. XIII. ceſſ. Epiſc. d.
XV.
Marcus an. II m. VIII d. XX. ceſſ. Epiſc. d. XX.
Julius an XV m. II. d. VL ceſſ. Epiſc. d. X XV.
Liberius an. X VI m. VII d. III. ceſſ. Epiſc. d.
VI.
Felix an. I m. III d. II. ceſſ. Epiſc. d. X XXVIII.
Damaſus an XVIII m. II d. X. ceſſ. Epiſc. d.
XXXI.
Siricius an. XV m. XI d. XXV. ceſſ. Epiſc. d.
XX.
Anaſtaſius an. II d. X XVII. ceſſ. Epiſc. d. XXI.
Innocentius an. NV. m. II d. XX. ceſſ. Epiſc. d.
XXII.

Zoſimus an. I m. VIII d. XXV. ceſſ. Epiſc. d. X.
Boniacius an. III. m. VIII. d. XIII. ceſſ. Epiſc. d.
III.
Celeſtinus an. VIII m. I d. I X. ceſſ. Epiſc. d.
Sixtus an. VIII d. XIX. ceſſ. Epiſc. d. XXII.
Leo an. XXI m. I d. XXVII. ceſſ. Epiſc. d. VIIk. Anno Chrſti
Hilarus an. VI m. III d. X. ceſſ. Epiſc. d. X. ccCCX L.
Simplicius an. KV d. VI. ceſſ. Epiſc. d. VI.
Felix an. VII m. XI d. XVIII. ceſſ. Epiſc. d. V.
Gelaſius an. IV m. VIII d. IX. ceſſ. Epiſc. d. VII.
Anaſtaſius an. I m. XI d. X XIV. ceſlſ. Epiſc. d.
VII.
Hormiſda an. X. m. IX d. XVII. ceſſ. Epiſc. d.
VII. .
Joannes ann. II m. VIII d. X V I. ceſſ. Epiſc. d.
LVIII.
Felix an. IV m. II d. III. ceſſ. Epiſc. d. III.
Bonifacius an. II d. XXVI. ceſſ. Epiſc. m. I I. d.
XV.
Joannes an. II m. IV d. VI. ceſſ. Epiſc. d. XVI.
Agapetus m. XI d. X IX. ceſſ. Epiſc. d. X LVII.
Silverius m. V. d. XI. ceſl. Epiſc. d. I.
Vigilius an. X VI m. VI d. XXV. ceſſ. Epiſc. m.
III d. V. .
Pelagius an. I V m. X d. XIX. ceſſ. Epiſc. m. II I
d. XX. B
Joannes an. XIIm. XI d. XXVI ceſſ. Epiſc. m.
III d. X.
* *Benedis
Pelagius an. X m. II d. X. ceſſ. Epiſc. m. VI d. Etus I.
XXV.
Gregorius an. XIII m. VI d. X. ceſſ. Epiſc. m. An. Ch.
Vd. XVIII. pPprxc.
Sabinianus an. I. m. V d. VIII. ceff. Epiſc. m. Al d.
XXVI. .
Borüſteius m. VIII d. XXII. ceſſ. Epiſc. m. X d.

*Bonifas
Bonifacius an. V m. X. cefl. Epiſc. d. XIII.
Honorius an. XII m. XI d. XXVII. Epiſc. an. I.
Severinus an. II d. IV. ceſſit Epiſc. m. III d.
Bonifacius an. V m. VIII d. XII. ceſſ. Epiſe. m.
VI d. VI.
Joannes an. I m. VIII d. XVIII. ceſſ. Epiſc. m.
I. d. XIV.
Theodorus an. VI m. V d XIX. ceſſ.Epiſc. d. LII.
Martinus an. VI m. I. d. XXVI.
Eugenius an. III m. IX d. XXIV. ceſſ. Epiſc. m. I
d. XxxxX.
Vitalianus an XIV m. VII. ceſſ. Epiſc. m. II d.
XIV.
Adeodatus an. IV m. II d. V. ceſſ. Epiſc. m. IV. d.
XV. .
Donus an. I. m. V. ceſſ.Epiſc. m. II d. XV.
Agatho an. II m. VI d. IV. ceſſ. Epiſc. an I m. VI.
Leo m. X d. XIX ceſſ. Epiſc. m. X d. XXI.
Benedictus m. X d. XII. ceſſ. Epiſc. m. II. d. XV.
Joannes an. l d. IX. ceſſ. Epiſc. m. II d. X VIII.

Conon

nnrC,
pcα½

ſoanne
VI1.

er Clri
cln

, Vi
AC Rei Z
cIeriI. (.

Inns Chriſi

ccekl.

1enids
Mul.

.

Bonifd
eiu ll.

— F*

ne

Anno Chriſti
PDCLxxxXVII.

* oannes

YII.

Anno Chriſi
CCLXXII

An. Ehriſti
cxCVII.

An. Ch.
SCXCVI

Pontificum Romanorum.

Conon m. XI. ceſſ. Epiſc. m. Il d. XIV.
Sergius an. X III m. VII d. XXIV. ceſſ Epiſc. d. L.
Joannes an. III m. II d. XII. ceſſ. Epiſc. m. 1 d.
XVIII.
*
Siſinnius d. XX. ceſſ. Epiſc. m. I d. X I’I.
Conſtantinus an. VII d. XV. ceſſ. Epiſc. d. XL.
Gregorius an. XV m. VIII d. XXIV. ceſſ. Epiſc.
d'xXXvV.
Gregorius an. X m. VIII. d. XXIV.
Zacharias an. X m. IV d. XIV.
Stephanus an. V d. XXIII. ceſſ. Epiſc. d. XXXV.
Paulus an. X m. I. ceſſ. Epiſc. an. L m. I.
Stephanus an. IV m. V d. XXVII. ceſſ. Epiſc. d.
VIII,
Hadrianus an. XXIII m. X d. XVII.
Leo an. NXX m. V d. XVII.
Stephanus an. VII
Paſchalis an. VII d. XVII.
Eugenius an. III m. VIII d. XXIII.
Valentinus d. XL.
Gregorius an. XVI.
Sergius an. III.
Leo an. VIII m. III d. V.
Benedictus an. II m. VI d. VI.

CATALOGUS SECUNDVUS
Ex MS. Ejuſdem Bibliothecæ

Etrus an. X X““VVm. II d. III.
Linus an. XI m. III d. XI.
Cletus an. XII m. I d. XI.
Clemens an. INX m. I d. XI.
Anacletus an. XIII m. X d. VII.
Evariſtus an. IX d. II.
Alexander an X m. VII d. II.
Sixtus an. X m. II d. I.
Teleſphorus an. XXIm. III.
Hyginus an. IV m. III d. IV.
Pius an. XIX m. IV d. III.
Anicetus an. XI m. IV d. III.
Soter an. IXä m. VI d. XXI.
Eleutherius an. XVm. III d. II.
Victor an. Xm. II. d. X.
Zephyrinus an. I Xm. VII d. X.
Caliſtus an. VI m. I d. X.
Urbanus an. IV m. X d. X I.
Pontianus an. VI m. V d. II.
Anterus m. I d. XII.
Fabianus an. NIV m. XId. XI.
Cornelius an. II m. II. d II.
Lucius an. I II m. III. d. 11I.
Stephanus an. VII m. V d. II.
Sixtus an. I m. X d. XXlII.
Dionyſius an. VII m. II d. I V.
Felix an. III m. III d. XXV.
Eutichianus an. I m. I d. I.
Caius an. XI m. IV d. XII. J
Marcellinus an. I X m. I V d. III.
Marcellus an. Vm. I V d. XII.
Euſebius an. VII m. V. d. III.
Melchiades an. IV.
Silveſter an. XXIII m. X d. XI.
Marcus an. II m. III. d. XI.
Julius an. XII m. II d. III.
Liberius an. VI m. III d. I V.
Felix an. I m. III d. II.
Damaſus an. XV. m. III d. XI.
Siricius an. X V.
Catalogi Pontificum,

Anaſtaſius an. III d. X.
Janocentius an. XII. m. II. d. X I.
Zoſimus an. I m. III d. X I.
Bonifacius an. I I I. m. VIII d. V II.
Celeſtinus an. I X m. X d. XVII.
Sixtus an. IX d. XIX.
Leo an. XXXI m. I d. XIII.
Hilarus an. VI m. III d. X.
Simplicius an. XV m. I d. XVIII.
Felix an. VIII m. X I d. XVIII.
Gelaſius an. IV m. VII d. XIX.
Anaſtaſius an. I. m. XI. d. XXIV.
Symmachus an. XV m. VII d. XXVII.
Hormiſda an. IX d. XIV.
Joannes an. II m. I X d. XIII.
Felix an. IV m. XI d. XIII.

Bonifacius an. II d. XXVI.

Mercurius an. II m. IV d. VI.
Agapetus m. XI d. XIX.
Silverius an. I m. V d. XI.
Vigilius an. XVII m. VI d. XXVI.

Pelagius an. XI m. X d. X IX.

Joannes an. XII m. XI d. XXVI.
Benedictus an. IV m. I d. X XXIX.
Pelagius an. X m. II. d. X.
Gregorius an. XIII m. VI d. X.
Sabinianus an. I m. V d. VIII.
Bonifacius m. VIII.
Bonifacius an. VI m. VIII ;d. XIII.
Deulſdedit an. III m. I d. II.
Bonifacius an. V.
Honorius an. XII m. XI d. XVIII.
Severinus m. II d. IV.
Joannes an. I m. VIII d. XVIII.
Theodorus an. VI m. V d. XVIII.
Martinus an. VI m. I d. XXVI.
Eugenius an. II m. X d. III.
Vitalianus an. XIVm. III.
Adeodatus an. IV m. II d. V.
Donus an. I m. V d. X.
Agatho an. II m. III d. III.
Leo m. X d. XVIII.
Benedictus m. X d. XII.

Joannes an. d. VIII.

Conon m. X.
Sergius an. XNIII m. VII d. XXIII.
Joannes an. III m. II d. XII.
Joannes an. II m. VI d. XVII.
Siſinnius dies X XX.
Conſtantinus an. VII d. X V.
Gregorius an. X VI m. I X d. X I.
Gregorius an. X m. VIII d. X XII.
Zacharias an. N m. IiI d. N IV.
Stephanus an. V d. XXIXNx
Paulus an. X m. I.

Hadrianus an. XNXIII d. X IV.
Leo an. X X m. V d. X VI.
Stephanus m. VII.
Paſchalis m. VII d. XVIII.
Eugenius an. III.
Valentinus d. X L.
Gregorius an. X VI.
Sergius an. III d. I X.
Leo an. VIII m. III d. VI.
Benedictus an. II m. VI.
Nicolaus an. I X m. VII d. XN XIX.

Häadrianus an. IV m. XI d. XII.

Joannes an. X.
Marinus an. I m. III.
Hadrianus an. I m. III.
Stephanus an. VI d. XIV.

An. Ch.
C CCCXL

An., Ch-
DXC.

An. Ch-.
0IXXXVII

* Stepha⸗
nus III.

An. Ch.
„960LXXII

An. Chb.
pcceXXII

Formoſuʒ

li Catalogi Veterum

pormoſus an. IV m. VII. d. XVIII. B
Bonifacius dies Xxy.
Stephanus an. I m. I d. XVIII.
Romanus m. IV d. XXVII. .
Theodorus dies XX.
Joannes an. II.
Benedictus an. I V m. VI d. XIV.
Leo m. I d. XXVII.
Chriſtophorus m. VI.
Sergius an. VII m. III d. XXIII.
Analtaſius an. II m. I d. XXII.
Lando m. IV d. XII.
Joannes an. XIV m. II d. VII.
Leo m. VI d. XV.
Stephanus an 1I m. I d. XV.
Joannes an. IV m. X.
Leo an. III m. VI.
Stephanus an. III m. IV.
Marinus an. III m. V.
Agapitus an. IX m. VII d. XXVI.
Joannes an. VIII. m. III.
Leo an. I m. III.
Benedictus m. II d. V.
Joannes an. VI m. XI d. V.
Benedictus an. I m. VI.
Domni Deſuri an. I m. VI.
Bonifacius m. I d. XII.
Benedictus an. IX.
Joannes m. VIII.
Joannes m. IV.
Joannes an. X m. VII d. X.
S8SBregorius an. I m. V.
Anno Ch. Toannes m. X, qui turpe finivit vitam ſuam.
cCCCXGIX. Silveſter an. IV m. I d. IX.
Joannes, qui vocatur Fatto m. V d. XXV.
Joannes, qui vocatur Faton an. I.
Sergius, qui vocatur Os porci an III.
Benedictus frater Alberici majoris an. XIm.
XI d. XXI. “
Joannes frater ejus an. IX m. IX.
Benedictus, qui vocatur Theophylactus an. XIV.
Silveſter d. LVI.
Gregorius, qui vocatur Joannes Gratianus an.
Clemens, qui vocatur Luigerus m. IX. d. VII.
Damaſus, qui vocatur Popo d. XXIII.
Leo ſanctiſſimus, qui vocatur Bruno, an. V. m.
II d. VII.
Victor, qui vocatur Gebeardus an. II m. III d.
XIII.
Stephanus, qui vocatur Fredericus m. VII d.
XXIX. “
Benedictus Bellennenſis Epiſcopus m. IX. d. XX.
Nicolaus, qui vocatur Girardus, an II m. V d.
XXIX.
Alexander, qui vocatur Anſelmus an. X.

CATALOGUS TERTIUS

Ex MS. ejuſdem Biblioth ecæ
Num. 3518.

àNEtrus an. XXV m. II d. VIII.
"Linus an. XI m. III d. XI.
Cletus an. XII m. I d. XI. ceſſ. Epiſc. d. XX.
Clemens an. VII m. I d. XI. ceſſ. Epiſc. d. XXII.
Ancerne an. XIII m. X. d. VII. ceſſ. Epiſc. d.
Euariſtus an. Km. VI. d. II. ceſſ. Epiſc. d. XIX.

Alexander an. X m. VII d. II. ceſſ. Epiſc. 4.
XXXV.
Sixtus an. X m. II d. I. ceſſ. Epiſc. m. II.
Teleſphorus an. XI m. III d. XXII. ceſſ. Epiſc.

d. IV.

Hyginus an. IV m. III d. XXI. ceſſ. Epiſc. d.

XVII..
Pius an. XV. m. IV d. XXI. cefſſ. Epiſc. d. XIV.
Anicetus an. XI m. IV. d. III. ceſſ. Epiſc. d.
XVI.
Soter an. XIX m. V d. XXI.ceſſ. Epiſc. d. XXII.
Eleutherius an. XV m. III d. V. ceſl. Epiſc.d.XVI.
Vicor an. X m. II d. X. ceſſ. Epiſc. d. XII.
Zephyrinus an. VIIIm. VIII d. VII. ceſſ. Epiſc.d. VI
Galliſtus an. VI m. VI d. X. ceſſ. Epiſc. d. VI.
Urbanus an. I V m. X d. XII. ceſſ. Epiſc. d. XXX.
Pontianus an. VI m. V d. V. ceſſ. Epiſc. d. X.
Anterus an. XII m. I d. XII. ceſl. Epiſc. d. XIII.
Fabianus an. XIV m. I d. X. ceſſ. Epiſc. d. VII.
Cornelius an. II m. II d. IV. ceſſ.Epiſc.d.XXXV.
Lucius an. I m. III d. III. ceſſ. Epiſc. d. XXXXV.
Stephanus an. VII m. V d. III. ceſſ. Epiſc. d.XXII.
Sixtus an. II m. X d. XXIII. ceſſ. Epiſc. an. II.
Dionyſius an. VI m. II d. VI ceſſ. Epiſc. d. V.
Felix an. III m. III. d. XXV. ceſſ. Epiſc. d. V.
Eutychianus an. I m. I d. IV. ceſſ. Epiſc. d. VIII.
Caius an. XI m. IV d. XII. ceſſ. Epiſc. d. XI.
Marcellinus an. INX m. IV d. XX V. ceſſ. Epiſc. An. Ch.
an. VI m. V d. XXV. CCXCPVII;
Marcellus an. V m. I V d. XXI. ceſſ. Epipiſc. d.
XX.
Euſebius an. VII m. I d. III. ceſſ. Epiſc. d. XXVII.
Melchiades an. IV m. VII d. VII. ceſſ. Epiſc. d.
XVIII.
Silveſter an. XXIII m. X d. XIII. ceſſ. Epiſc. d. XV
Marcus an. II m. VI d. XX. ceſſ. Epiſc. d. XX.
Julius an. XV m. II d. VI. ceſſ. Epiſc. d. XXV.
Liberius an. VI m. VI d. III.
Pelix an. I m. III d. II. ceſſ. Epiſc. d. XXXVII.
Damaſus an. XVIII m. III d. XI. ceſſ. Epiſc. d.
XXXI. J
Siricius an. XV m. XII d. X. ceſſ. Epiſc. d. XX.
Anaſtaſius an. III d. X. ceſſ. Epiſc. d. XXI.
Innocentius an. XII m. II d. XX. ceſſ. Epiſc. d.
XXII.
Zoſimus an I m. III d. XXV. ceſſ. Epiſc. d. X.
Bonifacius an. III m. VIII d.VII ceſſ. Epiſc.d. VIII
CGeleſtinus an. IX m. X. d. IX. ceſſ. Epiſc. d. XXI.
Sixtus an. IX d. XIX. ceſſ. Epiſc. d. XII.
Leo an. XXI m. I d. XI;II. ceſſ. Epiſc. d. VII.

An. Ch.
CXCFII.

An. Ch.
Hilarus an. VI m. III d. X. ceſſ. Epiſc. d. VI. CcCGt.
Simplicius an. N Vm. 1 d. VI. ceſſ. Epiſc. d. VI.
Felix an. VIII m. XI d. XVIII. ceſſ. Epiſc. d. V.
Gelaſius an. IV m. VII d. IX. ceſſ. Epiſc. d. VII.
Anaſtaſius an. I m. XI d. XXIII.
Symmachus an. XVm. VII d. XXVII...
Hormisda an. XIX d. XVII. ceſſ. Epiſc. d. VII.
Joannes an. Il m. VIII d. XVI. ceſſ. Epiſc. d. LVIII.
pelix an. IV m. II d. XII. ceſſ. Epiſc. d. III.
Bonifacius an. II d. XXVII. ceſſ. Epiſc. m. II. d. X V.
Joannes an. II w. IV d. IV. ceſſ. Epiſc. d. VI.
Agapitus m. XI d. XVIII. ceſſ. Epiic. d. XLVII.
Silverius m. V d. XI. ceſſ. Epiſc. d. I.
Vigilius an. VI m. VI d. XXV. ceſſ. Epiſc. am
Ui d. V.
Pelagius an. IV m. X. d. XVIII. ceſſ. Epiſc. m.
III d. XX.
Joannes an. XII m. XI d. XVI. ceſſ. Epiſc. m.
III. d. X.
Benedictus an. IV m. I d. XXVII.
Pelagius an. X.m. Il d. X, ceſſ. Epiſc. m. VI d. XXV.
Gregorius

916

—M

1
6
, Cb. 8.
vel wxfl

4n G,. .
becx. Le

P-

4 cz.
CMerli.

4n. Ch.
CCXCYk

4. Ch.
CCC

.
U.

I.
II.
.

I.
UIl.

XV.
rins

PXO.

P ontificum Romanorum.

Gregorius an. XIII m. VI d. X. ceſſ. Epiſc. m. VI
d. XVIII.

Sabinianus an. I m. V d. VIII. ceſſ. Epiſc. m. XI.

Bonifacius m. VIII d. X XV. ceſſ. Epiſc. m X. d. VI.
Bonifacius an. VI m. VIII d. XIII.
Deunſdedit an. III d. XKK.
Bonifacius an. VI m. V. ceſſ. Epiſc. d. XIII.
Honerius an. XII m. XI d. XVII. ceſſ. Epiſc. an. I
m. VII d. XVII.
Severinus an. II d. IV. ceſſ. Epiſc. m. IV d. XXIV.
Bonifacius an. V m. VIII d. VIII. ceſſ. Epiſc. m.
VI d. VI.
Joannes an. I m. VIII d. XVIII. ceſſ. Epiſc. m. I d.
XIII.
Theodorus an. VI m. V d. XVIII. ceſſ. Epiſc. d. LII.
Martinus an. VI m. I d. XXVI. M
Eugenius an. III m. VIII d. X XIV. ceſſ. Epiſc. m.
I. d. XXIV.

Vitalianus an. XII m. VI. ceſſ. Epiſc. m. II d. xIV .

An. Ch.
DCLXXXVII.

An. Ch.
SecxxII.

Adeodatus an. IV m. II d. V. ceſſ. Epiſc. m. IV
Donus an. I m. VI d. X. ceſſ. Epiſc. m. II d. XV.
Agatho an. II m. VII d. XVII. ceſſ. Epiſc. an. I
m. VII d. WVv.
Leo m. X d. XVII. ceſſ. Epiſc. m. XI. d. XKI.
Benedictus m. X d. XII. ceſſ. Epiſc. m. Il d. XV.
Joannes an. I d. IX. ceſſ. Epiſc. m. II d. XVIII.
Conon m. XI. ceſſ. Epiſc. M. II d. XXIV.
Sergius an. XIII m. VII d. XXIV. ceſſ. Epiſc. d. L.
Joannes an. III m. II d. XII. ceſſ. Epiſc. m. I.
Joannes an. II m. VI d. XXVII. ceſſ. Epiſc. m.
Siſinnius d. XX V. ceſſ. Epiſc. m. I d. XVIII.
Conſtantinus an. VII d XV. ceſſ. Epiſc. d. XL.
Gregorius an. XV m. VIII d. XXIV. ceſſ. Epiſc. d.
Gregorius an. X m. VIII d. XXIV.
Zacharias an. X m. IV d. XxIVvT.
Stephanus an. V d. XXIII. ceſſ. Epiſc. d. XXXV.
Paulus an. X m. I. ceſſ. Epiſc. an. I m. I. H
Stephanuslan. IV m. V d. XXVII. ceſſ. Epiſc. d. VII.
Hadrianus an. XXIV m. X d. XVII.
Leo an. XX m. V d. XVII.
Stephanus an. VI.
Paſchalis an. VII d. XVII.
Eugenius an. III m. VIII d. XXIII.
Valentinus d. X L.
Gregorius an. XXVI.
Serglus an. III.
Leo an. VIII m. III d. V.
Benedictus an. II m. VI d. VI.

Nicolaus an. IXNX m. VII d. XXVIII.

Joannes an. II.

Hadrianus an: I Vm. XI d. XII.
Joannes an. X.
Marinus an. I m. II I.
Hadrianus an. I m. III.
Stephanus an. VI d. XNV.
Formoſus an. IV m. VII d. XVIII.
Bonifacius.
Stephanus an. I m. I d. XVIII:
Romanus m. IV d. XXVI.
Theodorus d. XX.
Benedictus an. IV m. VI d. XIII.
Leo m. I d. XXVII.
Chriſtophorus m. VI.
Sergius an. VII m. 1II d. XN X1II.
Anaſtaſius an. II m. I d. X XI.
Lando m. IV d. XII. 1 1
Joannes an. XIV m. II d. VII.
Leo m. VI d. XIII.
Catalogi Pontificum:

Stephanus an. II m. I d. XV.
Joannes an. IV m. X.
Leo an. III m. V. .
Stephanus an. III m. I V.
Marinus an. III m. VI.
Agapitus an. IK m. VII d. XXVI.
Joannes an. VIII m. III.
Leo an. I m. III.
Benedictus an. II d. V.
Joannes am..., m. X I. d. V.
Benedictus an..: m. V I.
Domnio an. I m. V.
Bonifacius an. I d. XII.

Joannes m. VIIL...
Joannes m. IV. ’J
Joannes an. X m. VI d. X.
Gregorius an. I m. V. .
Joannes m. X qui turpe finivit vitam ſuam.
Silveſter an. IV m. I d. I X.
Joannes qui vocatur Faſo m. V d. XX.
Joannes qui vocatur Faio m. I.
Bergiu⸗ MB eararur 6s porci an. III.
enedictus frater rici majoris an. XI m. X
H Alberici majoris an. XI m. X
loannes fiater eſus an. INX m. .x.
enedictus qui vocatur Theophylactus an. XIII.
Silveſter Sabinenſis Epikcobiu a l u. n XII
Gregorius qui vocatur Gratianus an. Il m. VI.
Clemens qui vocatur Suigerius m. I X d. VII.
Damaſus qui vocatur Poppo d. XXIII.
Leò ſanctiſſimus, qui vocatur Bruno an. V m. Ii
Victor, qui vocatur Gebehardus an. I I m. II
43en ſehi an. II m. II I
Stephanus, qui vocatur Fredericus m. VII d-.
ani⸗ 4 ocatur Ftecletitus m. VII d.
Benediciu Beletnenſis Epiſcopus m.IX d. NX.
icolaus, qui vocatur Gerardus an. II m. V à.-
Slay ardus an. II m. V d.
Alexander, qui vocatur Anſelmus an. XI.
Gregorius qui & Hildebrandus an. XII m. I. &
Ceſſ. Vvienn.
Victor, qui & Deſiderius Caſinenſis Abbas r-
Vi la ius Caſinenſis Abbas m.
Urbanus II an. XI.
Paſchalis IIl ſedit, ideoque Catalogus iſte exara-
2us circa annum MXCIVquo Baſchali, ſedere
c&ιρt; alioquin exſeriptor Sedis ejus duratio-=
nem notaſſet. .

CATALOGUS QARTUsS
Ex MS. ejuſdem Bibliothecæ

)9 Etrus an. XNXV m. I d. VI I.
1TLinus an. XV m. III d. XII.
Cletus an. VIII m. II d. X. Ceſſ. Epiſc. d. XXII.
Hi duo fuerunt Coepiſcopi, unus ſc. poſt
alium temporibus B. Petri.
Clemens an. IX m. II d. X. ceſſ. Epiſc. d. XXII.
Anacletus an. XII m. X. d. VII. ceſſ. Epiſc. d. XIII.
Evariſtus an. XIII m. VII d. II. ceſſ. E piſc. d. XIX.
Alexander an. X m. VII d. II. ceſſ. Epiſc. d:
XxxxyETx.
Sixtus an. V m. III d. X XI. ceſſ. Epiſc. d.
II.
Teleſphorus an. XI m. III d. VIII ceſl. Epiſc. d:
XXIII.

„* 3 Hyginus

pccec& IEX.

lv
Hyginuslan. IV m. III d. VIII. ceſſ. Epiſc. d. XXIII.
Pius an. XI m. III d. X XI. ceſſ.Epiſc.d. XIV.
Anicetus an. XI m. IV d. XXI. ceſſ. Epiſc. d. X VII.
Soter an. INX m. III. ceſſ. Epiſc. d. XXII.
Eleutherus an. XV. ceſſ. Epiſc. d. V.
Victor an. X m. II d. X. ceſſ. Epiſc. d. XII.
Zephyrinus an. XIII m. II d. X. cell. Epiſc. d. VII.
Calliſtus an. V m. II d. X. ceſſ. Epiſc. d. VII.
Urbanus an. INX m. XI d. XII. ceſſ. Epiſc. d. XXX.
Pontianus an. V m. II. ceſſ. Epiſc. d. X.
Anterus m. I d. XV. ceſſ. Epiſc. d. XIII.

An. Ch.
C XCVII.

Fabianus an. XIII m. I d. X. ceſſ. Epiſc. d. VII.

Cornelius an. II d. X. ceſſ. Epiſc. d. XXXV.
Lucius an. III m. III d. III. ceſſ. Epiſc. d. X XXV.
Stephanus an. Iv m. II d. X«V. ceſ. Epiſc. d. XXV.
*Sixtus II.
Dionyſius an. II m. III d. XII. ceſſ. Epiſc. d. V.
Felix an. II m. X. ceſſ. Epiſc. d. V.
Eutychianus an. VIII m. X d XIII. ceſſ. Epiſc.
d. VIII.
Caius an. XI m. IV d. VIII. ceſſ. Epiſ.d. XI.
Marcellinus an. VIII m. II d. XXV. ceſl. Epiſc.
an. VI m. VI d. XXV.
Marcellus an. V m. VII d. XII. ceſſ. Epiſc. d. X X.
Euſebius an. II m. I d. XXV. ceſſ. Epiſc. d. VII.
Melchiades an. III m. VII d.VIII. ceſſ. Epiſc.d. XVI
Silveſter an. XXIII. ceſſ. Epiſc. d. XVI.
Marcus an. II m. VIII d. V. ceſſ. Epiſc. d. XX.
Julius an. XI d. XI. ceſſ. Epiſc. d. XXV.
Liberius an. X m. VII d. III. cefſ. Epiſc. d. VII.
Felix an. I m. III d. II. ceſſ. Epiſc. d. XXKVIII.
Damaſus an. VIII m. Il d. X. ceſſ. Epiſc. d. XXI.
Siricius an. X Vm. XI d. XX V ceſſ. Epiſc. d. XX.
Anaſtaſius an. II d. XXV. ceſſ. Epiſc. d. XXI.
Innocentius an. XV m. II. ceſſ. Epiſc. d. XXII.
Zoſimus an. I m. VIII d. XXV. ceſſ. Epiſc. d. X.
Bonifacius an. III m. X d. XIII. ceſſ. Epiſc. d. IX.
Celeſtinus an. VIII m. I d. VIII. ceſſ.Epiſc.d. XX.
Sixtus an. VIII d. XIX. Ceſſ. Epiſc. d. XXII.
Leo an. XX d. X XVIII. ceſſ. Epiſc. d. VII.
Hilarus an. VI m. III d. X. ceſſ. Epiſc. d. X.
Simplicius an. XV d. VI. ceſſ. Epiſc. d. VI.
Felix an. VII m. XI d. XVIII. cefl. Epiſc. d. V.
Gelaſius an. IV m I d. IX. ceſſ. Epiſc. d. VII.
Anaſtaſius an. I m. XI d. XXIV. ceſſ. Epiſc.d. IV.

An. Ch.
CCXCYI.

An. Ch.
CCCCXL.

Symmachus an. XV m. VII d. X XVIII. ceſl.Epiſc.

d. VII.
Hormiſda an. IX d. XVII. ceſſ. Epiſc. d. VII.
Joannes an. II m. IX d. XVI. ceſſ. Epiſc.d. LVIII.
Felix an. IV m. II d. XII. ceſſ. Epiſc. m. II d. X V.
Bonitacius an. II d. X X VI. ceſſ. Epiſc. m. Il d. XV.
Joannes, qui & Mercurius an II m. IV d. VI.
cell. Ep. d. VI.
Agapitus m. XI d. XIX. ceſſ. Epiſc. m. I d. XXV.
Silverius m. IX d. XI.
Vigilius an. XVII m. VI d. XXV. ceſſ. Epiſc.
m. III d. V.
Pelagius an. IV m. X d. XVIII. ceſſ. Epiſc. m.
III d. XXI.
Joannes an. XII m. XI d. XXVI. ceſſ. Epiſc. m.
X d. III.
Benedius an. IV m. I d. XX V. ceſſ. Epiſc.
Pelagius an. X m. II d. X. ceſſ. Epiſc. m. VI d.
XXV.
Gregorius an. XIII m. VI d. X. ceſſ. Epiſc. m.
V d. XVIII.
Sabinianus an. I m. V d. XVIII. ceſſ. Epiſc. m.
XI d XXV.
Bonifacius m. IXNX d. XXVIII. ceſſ. Epiſc. m. X
d. VI.

An. Ch.

Catalogi Veterum

Bonifacius an. VI m. VIII d. XIII. ceſſ. Epiſc.
m. VI d. V.
Deus dedit an. III d. X. ceſſ. Epiſc. m. I d. XVI.
Bonifacius an. V m. X. ceſſ. Epiſc. d. XIII.
Honorius an. XII m. XI d. XVII. ceſſ. Epiſc. an.
Im. VII d. XVIII.
Severinus an. II d. IV. ceſſ. Epiſc. m. IV d.
XXIV.
Joannes an. I m. INX d. XVIII. ceſſ. Epiſc m. I
d. XIV.
Theodorus an. VI m. V d. XVIII. ceſſ. Epiſc.
.LII.
Martinus an. VI m. I d. XXVI.
Engenius an. II m. 1X d. XXIV. ceſſ. Epiſc. m. I
d. XXVIII.
Vitalianus an. X IV m. VI. ceſſ. Epiſ. m. II d.
XIII.
Adeodatus an. IV m. II d. V. ceſſ. Epiſc. m. IV
d. XV.
Donus an. I m. V d. X. ceſſ. Epiſc. m. II d. XV.
Agatho an. II m. VI d. XIV. ceſſ. Epiſc. an. I m.
VII d. V.
Leo Junior m. X d. XVII. ceſſ. Epiſc. m. X
d. XXII.
Benedictus m. X d. XII. ceſſ. Epiſc. m. II d. XV.
Joannes an. I d. IX. Ceſſ. Epiſc. m. X d. XVIII.
Conon M. XI. ceſſ. Epiſc. m. II d. XXXIII.
Sergius an. XIII m. VIII d. XXIV. ceſſ. Epiſc. An. Ch.
J. L. DcLIXXXVII
Joannes an. III m. II d. XII. ceſſ. Epiſc. m. XI
d. XVIII.
Joannes an. II m. VII d. XXI. ceſſ. Epiſc. m. III.
Siſinnius d. XX. ceſſ. Epiſc. m. I d. XVIII.
Conſtantinus an. VII d. XV. ceſſ. Epiſc. d. XL.
Gregorius an. XV m. V III d. XXIV. ceſſ.
Epiſc. d. XXXV.
Gregorius an. X m. X d. XXIV.
Zacharias an. NX m. III d. XIV.
Stephanus an. V d. XXXIX. ceſſ. Epiſc. d.
XXXV.
Paulus an. X m. I. ceſſ. Epiſc. an. Im. I.
Frephanu⸗ an. III m. V d. XXVII. ceſſ. Epiſc.
Hadrianus an. XXIII m. X d. XVII.
Leo an. XX m. V d. XX. ceſſ. Epiſc. d. X.
Stephanus d. VII. ceſſ. Epiſc. d. X.
Palehnlis I an. VII m. III d. XVII. ceſſ. Epiſc.
IV.
Eugenius annos IV.
Valentinus m. I d. X.
Gregorius an. XVI. ceſſ. Epiſc. d. XV.
Sergius an. III. ceſſ. Epiſc. m. II d. XV.
Leo an. IX m. III d. VI. ceſſ. Epiſc. m. II d.
X V.
Benedictus qui & Zenus, an. II m. VI d. IX. ce
Epiſc. d. XV. 1
Paulus an. X m. I. ceſſ. Epiſc. an. I m. I.
Stephanus an. IV m. V d. XKXVII. ceſſ. Epiſc. d.
VIII.
Nicolaus an. VII m. IX d. XIII. ceſſ. Epiſc. an.
VIII m. VII d. XIX.
Hadrianus an. III m. XI d. X.
Joannes an. X d. II.
Marinus an. I m. V.
Hadrianus an. I m. I V.
Stephanus an. IV m. VII d. XIV.
Formoſus an. IV m. VII d. XIII.
Bonifacius d. XV. .
Stephanus an. I m. I d. XVIII.
Romanus m. IV d. XX.
Theodorus d. XXVI.

An. Che
DCLXXIN

An. Ch.
DCCCLXXII

Joannes

An. Ch.
8 ccccxcix.

„ 4. Ch.
DcIxXWN

..

,an

nnes

An. Ch.
SccCCXcIX.

Pontificum Romanorum.

Joannes an I.
Benedictus an. IV m. VI d. XIV.
Chriſtophorus m. VI.
Sergius an. VII m. III d. XXIII.
Anaſtaſius an. II m. I d. XXII
Lando m. IV d. XXVI.
Joannes an. XIV m. II d. III.

Leo an. XIV m. VII d. XV.

Stephanus an. II m. I d. XII.
Joannes an. IV m. X.
Leo an. III m. VI d. X.
Stephanus an. III m. IX.
Marinus an. III m. VI.
Agapitus an. IX m. VII d. XXVII.
Joannes an. VIII m. IV.
Leo an. I m. III.
Benedictus m. II d. V.
Joannes an. VI m. XI d. V.
Benedictus m. II d. II.
Donus an. I m. VI.
Bonifacius m. I d. XII.
Benedictus an. IX.
Joannes m. VIII.
Joannes m. IV. H
Joannes an. X. m. VI d. X.
Gregorius an. II. m. VII.
Joannes m. X.
Silveſter an. XN m. V d. XII.
Joannes, qui vocatur Sicco, m. VI.
Joannes, qui vocatur Fanaſus, an. V.
Sergius, qui vocatur os porci, an. II m. IX d.
XII.
Benedictus frater Alberici majoris an. XI m. XI
d. XXI. Anno Domini milleſimo III.
Joannes frater ejus an. VII m. VIII.
Benedictus vel Zenus, qui vocatur Philateus
an. XII. Anno M IIII d. XX.
Silveſter Sabinenſis Epiſcopus d. LVI.
Gregorius, qui vocatur Joannes Gratianus an.
II m. V. Anno Domini MXLVI.
lemens, qui vocatur Singerius m. IV d. XVII.
Damaſus, qui vocatur Poppo; d. XXIII. ceſſ.
Epiſc. m. VI.
Leo IX, qui vocatur Bruno, an. V m. II d. VI.
Anno Domini Mil. L. anni I indictione
III.

Victor qui vocatur Gebehardus an. II m. III d.

Stephanus, qui vocatur Fredericus, m. VII d.
XXIX.

Benedictus vel Zenus Belitnenſis Epiſc. m. IX d.

XXII. Wð
Nicolaus, qui vocatur Gerardus an. Il m. VI d.
I. ceſſ. Epiſc. m. II d. VIII.
Alexander, qui vocatur Anſelmus, an. XI m. VI
Gregorius, qui vocatur Hildebrandus Monachus
an. XII m. I d. XII. ceſſ. Epiſc. an. II. Anno
Domini MLXXIII indict. XII.

Victor qui & Deſiderius cœnobii Caſinenſis

Urbanus an. XI m. V d. XVIII.
Paſchalis an. XVIII. m. V d. VII. ceſſ. Epiſc.
II dies. G

Gelaſius II natione Campanus an. I d. V. ceſſ.

Epifſc: d. IW.
Callixtus II natione Gallus an. V m. X d. XII.
ceſſ. Epiſc. d. X.
Honorius Il altera mann deſeriptus; & à linea,

anno domini MCXXVI, quo ideo tempore
Catalogus iſte exaratus.

CGATALOGUS QUINTVUS
Ex MS. ejuſdem Biblioth.
Num. 404 8.

) Etrus an. XXV m. II d, VIII.
Linus an. XV m. III d. XII.
Cletus an. IX m II d. X. ceſſ. Epiſc. d. XXII.
Clemens an. IX m. II d. X. ceſſ. Epiſc. d. XXI.
Anacletus an. XII m. X d. VII. cef. Epiſc. d. XIII.
Evariſtus an. XIII m. VI d. II. ceſſ. Epiſc. d. XIX.
Alexander an. X m. VI d. II. ceſſ.Epiſc. d. XXXV.
Sixtus an. X m. II d. XXXI. ceſſ. Epiſc. m. II.
Teleſphorus an. X m. II d. XXII. ceiſl. Epiſc. d.
VII.
Hysinus an. IVm. II d. VIII. ceſſ. Epiſc. d.
V.
Pius an. XI m. IV d. XXI. ceſſ. Epiſc. d. XIV.
Anicetus an. Xl m. IV d. XXI. ceſſ. Epiſc d. XVII.
Soter an. IX m. VI d. XXI. ceſſ. Epiſc. d. XXII.
Eleutherus an. X V m. VI d. V. ceſſ. Epiſc. d. X VI.
Victor an. X m. II d. X. ceſſ. Epiſc. d. XII.
Zephyrinus an. XIX m. VI d. X. ceſſ. Epiſo. d. VI.
Callixtus an. Vm. II d. X. Ceſſ. Epiſc. d. VI.
Urbanus an. IX m. X d. XII. ceſſ. Epiſc. d. XX.
Hic XV Kal. Junii ſub Alexandro Martyrio
coronatus eſt.
Pontianus an. INX m. V d. II. ceſſ. Epiſc. d. X.
Anteros an. XII m. I d. XII. ceſſ. Epiſc. d. XIII.
Fabianus an. XIV m. I d. X. ceſſ. Epiſc. d. VII.
Cornelius an. II m. II d. III. ceſſ. Epiſc. d. LXVI.
XvVIII Kal. Octob. Martyrio coronatus.
Lucius an. III m. III d. III ceſſ. Epiſc. d. XXV.
Obiit II Kal. Septemb. capite truncatus.
Stephanus an. VI m. VI d. II. ceſſ. Epiſc. d.XXII.
Sixtus an. II m. X d. XXIII. ceſſ. Epiſc. an. II.
Dionyſius an. II m. III d. VII. ceſſ. Epiſc. d. V.
Felix an. IV m. III d. XXV. ceſſ. Epiſc. d. V.
Eutychianus an. VIII m. X d. IV ceſſ.Epiſc.d. VIII
Caius an. XI m. IV d. XXII. ceſſ. Epiſc. d. XI.
Marcellinus an. VIII m. II d. X⸗(. ceſſ. Epiſc.
an. VI. m. VI. d. XXV. .
Marcellus an. V m. VII d. XXI. ceſſl. Epiſc. d. XKXK.
Euſebius an. V m. I. d. III. ceſſ. Epiſc. d. Vil.
Melchiades an. IVm. VII d. VIII. ceſſ. Epiſc. d. X VI
Silveſter an. X XIII m. X d. XII. ceſſ. Epiſc. d. XV.
Marcus an. II m. VIII d. XX. ceſſ. Epiſc. d. XX.
Julius an. XV m. II d. VI. ceſſ. Epiſc. d. VI.
Liberius an. XV m. VII d. III. ceſſ. Epiſc. d. VI.
Felix an. I m. III d. XXXVI.
Damaſus an. XVIII m. II d. XI. ceſſ. Epiſc. d. X XI.
Siricius an. XV m. XI d. XXV. ceſſ. Epiſc. d. II.
Anaſtaſius an. II d. XXVII. ceſſ. Epilc. d. XXI.
Innocentius an. XV m. II d. XX. ceſſ. Epiſc. d. xXXII
Zoſimus an. Im. VIII d. XXV. ceſſ. Epiſc. d. XxI.
Bomiſsciüs an. III m. VIII d. XXV. ceſſ. Epiſc.
. IX.
Celeſtinus an. VIII m. I d. N. ceſſ. Epiſc. d. XXI.
Sixtus III an. VIII m. I d. IX. ceſſ. Epiſc. d. X XII.

An. C b⸗
CXEVII

An. Ch.
CxCV.

Leo an. XXIm. I d. XXVII ceflſ. Epiſc. d. VI. An. Ch.

Hilarus an. VI m. III. d. X. ceſſ. Epiſc. d. X.
Simplicius an. XV d. VI. ceſſ. Epiſc. d. VII.
Felix an. VII m. XI. d. XVIII. ceſſ. Epiſc. d. V.
Gelaſius an. IV m. vIII d. IX ceſſ. Epiſc. d. VII.
Anaſtaſius an:I m. XI d. XXIV. ceſſ. Epiſc. d. VII.:

Symmachus an. XV m. VII d. XXVII. ceſſ.

Epiſc. d. Vĩ1.
Hormiſda an: XIX d. XVII. ceſſ. Epiſc. d. VI.
Joannes

CCCCXL.:

An Ch.

An. Ch.
DCLXXNVII

An. Ch.
PCCLXXII.

lvi

⁸₰
Catalogi
Joannes an. II m. VIII d. XVI. ceſſ. Epiſc.d. LVIII.
Felix IV an. IV m. III d. XII. ceſſ. Epiſc. d. III.
Bonifacius I1 an. II d. X XVI. Ceſſ. Epiſc. d. VI.
Joannes 1 I qui & Mercurius an. II m. IV d. VI.
Ceſſ. Epiſc. m. II d. XV.
Agapitus m. X I d. X VIII. ceſſ. Epiſc. m. I d.
XXVIII.
Silverius an. V d. X I.
Vigilius an. XVII m. VII d. X XV. Ceſſ. Ep. m. VI.
Pelagius an. XI m. X d. XIX. ceſſ. Epiſc. m. I I d.
XXV.
Joannes III an. XII m. II d. XXVI. ceſſ. Epiſc.
Benedictus an. IV m. I d. X XV. ceſſ. Epiſc. m. III
d. X.
Pelagius an. Xm. II d. X. ceſſ. Epiſc. m. III d.
XXV.
Gregorius an. XIV m. VI d. X. ceſſ. Epiſc. m. V
d. XIX.
Sabinianus an. I m. V d. IX. ceſſ. Epiſc. m. II d.
XXVI.
Bonifacius III m. VIII d. XXII ceſſ. Epiſc. m. X.
Bonifacius IV an. VI m. VIII d. XIII. ceſſ. Epiſc.
m. VII d. XXV.
Deuſdedit an.III d. XXIII. ceſſ. Epiſc.m. I. d.X VI.
Bonifacius V an. V m. X. ceſſ. Epiſc. d. XIII.
Honorius an. XII m. Xl d. XVII. ceſſ. Epiſc. an. I
m. VII d. XVIII.
Severinus m. I I d. IV. ceſſ. Epiſc. m. IV d. XXIX.
Joannes IV an. I m. IX. ceſſ. Epiſc. m. I d. XIII.
Theodorus an. VI m. V d. XVIII. ceſſ. Epi ſc. d.
LII.
Martinus an. XVI m. I. ceſſ. Epiſc. d. XXVI.
Eugenius an. II m. IX d. XXIV. ceſſ. Epiſc. m. I
d. XXVIII.
Vitalianus an. XIV. m. VI d. V. ceſſ. Epiſc. m. II
d. XIII.
Adeodatus an. IV m. II d. V. ceſſ. Epiſc. m. IV
d. V.
Donus an. I m. V d. X. ceſſ. Epiſc. m. II d. XV.
Agatho ar.II m. VI d. IV. ceſſ. Epiſc. an. I. m. VII

d. V.
Leo II m. X d. XVII. ceſſ. Ep.m. XI d. XII. Obiit
V Non. Jul.
Benediétus II m. X d. XII. ceſſ. Ep. m. II d. XV.
Joannes V. an. I d. IX. ceſſ. Ep. m. II d. XVIII.
Conon m. XI. ceſſ. Ep. m. II d. X XIV.
Sergius an. XIII m. VIII d. XXXlIIl. ceſſ. Epiſc.d.L.

2

Joannes VIan. IIl m. II d. XII ceſl. Epiſc. m. I d.
XVIII.
Joannes VII an. II m. VII d. XVII. ceſſ. Epiſc. m.
III.
Siſinnius d. XX. ceſſ. Epiſc. m. I d. XVIII.
Conſtantinus an. VII d. XV. cell. Epiſc. d. XL.
Gregorius II an. XV m. VIII d. XXIV ceſſ. Ep.
d. XXII.
Gregorius III an. X m. VIII d. XXIV.

Zacharias an. X m. III d. XV.

Stephanus an. V d. XXIX. ceſſ. Ep. d. XXII.
Paulus an. X m. I.
Stephanus III an. III m. V d. XXVII. ceſſ. Epiſc.
d. XXIX.
Hadrianus an. XXIII m. X d. XVII.
Leo III an. XX m. V. d. XVII.
Stephanus I Van. VI.
Paſchalis an. V d. XVII.
Eugenius II an. III m. VIII d. XXVIII.
Valentinus d. XL.
Gregorius IV an. XVI.
Sergius II an. I II.
Leo lV an. VIII m. III d. V.

Veterum

Benediꝗdus III, qui & Zenus, an. I m. VI d. Vi.
Paulus II an. X m. I. ceſſ. Epiſc. an. I m. I.
Stephanus V an. IV m. V d. XXVII. ceſſ. Ep,
d. VIII.
Nicolaus an. XI m. VI d. XX.
Hadrianus an. V.
Joannes VIII an. X d. II.
Marinus an. I m. V.

Hadrianus III an. I m. IV.

Stephanus VI an. VI d. IX. à morte S. Gregoriꝗ
Pp. uſque ad hunc ſunt anni LXIV m. II
Formoſus an. V m. VI.
Bonifacius V d. XIII.
Stephanus VII an. I m. III.
Romanus m. IiI d. XXIII.
Theodorus d. X X.
Joannes 1 X an. II d. XV.
Benedictus IV an. III m. VI d. XV/
Leo V d. XxLI.
Chriftophorus m. VII.
Sergius III an. VII m. I II d. XVI.
Anaſtaſius III an. II m. II.
Lando m. VI d. XXVI.
Joannes X an. XIV m. X d. III.
Leo VI m. VII d. XV.
Stephanus an. II m. I d. XII.
Joannes XI an. IV m. X,
Leo VII an. III. m. VI d. X.
Stephanus IX an. 1II m. IV d. XV.
Martinus II an. III m. VI d. XIII.
Agapitus II an. X m. VII d. X.
Joannes XII an. IX m. IV.
Leo VIII an. I. m. I I I.
Benedictus V m. II d. V.
Joannes XIII an. VI m: XI d. V.
Benedictus VI an. I m. VI.
Donus an. I m. VI.
Bonifacius VI m. I d. XII.
Benedictus VII an. VIII,
Joannes XIV m. VIII.
Joannes XV m. IV.
Joannes XVI an. X m. VI d. X.
Gregorius V an, I m. V.
Joannes XVII m. X d. V.
Silveſter I I an. I V m. I d. IX,

Joannes XVIII, qui vocatur Sicco, m. V d XKXV. An. Cu.

Joannes XIX, qui vocatur Fanaſſus an I. Ppeevexp

Sergius IV, qui vocatur os porci, an. III.
Benedictus VIII frater Alberici majoris an. X
m. I d. XXI. Anno Domini MlII
Joannes XX frater ejus an. IX d. IX.
Benedictus IX & Zenus, qui vocatur Theophy⸗
lactus an. XIII.
Silveſter III Sabinenſis Epiſcopus d. LVI.
Gregorius VI qui vocatur Gratianus an. II m. VI.
Anno Domini MLI indict. III.
x* Clemens II

Damaſus
7J.
Teo 11.

Victor II, qui vocatur Gebehardus an. II m. III
d. VIII.
Stephanus X, qui vocatur Fredericus, m. VI d.
XXIX.
Alexander I I, qui vocatur Anſelmus, an.
m. VI d. XXII.

*

II An. Cha
MLXI.

Gregorius Vil, qui vocatur Hildebrandus, an. 77
XII m. I d. V. Ann» Domini MLXXIII.
indict. XII.
Victor III, qui & Deſiderius cœnobii Caſinenſis
Abbas m. IV d. VII. Urbanus

Euujiſu

Dann.

—
—

A. t.

mVI.
Cumul
Dandl,
Il.
Ia! 1
IeI

Is.

. Ch.

Neneg

11

6, .
VU.
nerlis
lbatius

2* Evariſtus. *

* Soter.

Pontificum Romanorum.

Urbanus II an. XII obiit IV Kal. Aug. à tempore
Papæ Joannis XII, qui coronavit Othonem
Imp. uſque ad hunc, ſunt anni CL. anno Do-
mini MXCIX.
Paſchalis II an. XIX m. VI d. X I. ceſſ. Ep. d.
III. Obiit II Kal. Febr.
Gelaſius I I qui nobis Cancellarius an. I d. IV.
Obiit IV Kal. Febr. anni Domini MCXIX.
Callixtus IIl an. V m. VI.
Honorius II an. V.
Innocentius II an. XIV.
M » CXXX

Quo ideo anno hic Catalogus ſcriptus.
CATALOGUS SEXTVUS
Ex MS. ejuſdem Biblioth.
Num. 4893

P Erus an. XNXVm. I d. VII.
Linus an. VII m. III d. XII. —
Cletus conſedit an. XII m. I d. XI. ceſſ. Ep. d.
Clemens an. IX m. II d. XI. ceſſ. Ep. d. XXII.
Anacletus an. XII m. X d. VII. ceſſ. Ep. d. XIV.

Alexander an. X m. VII d. II. ceſſ. Ep. d. X XXV,
Sixtus an. I X m. III d. XKKJ.
Teleſphorus an. VI m. III d. VIII. ceſſ. Ep. d. XXIII.
Hyginus an. IV m. III d. VIII. ceſſ. Ep. d. XXIII.
Anicetus an. IX m. III. ceſſ. Ep. d. XXIV.
Pius an. X Im. III. ceſſ. Ep. d. XIV:

Soter an. INX m. I;I. ceſſ. Ep. d. V.

4*
Victor an. X m. Il d. X. ceſſ. Fp. d. xII.
Zephyrinus an. XVIII m. II d. X. celſ. Ep. d. VII.
Callixtus an. V m. II d. X. ceſſ. Ep. d. VII.
Urbanus an. XI m. XI d. X II. ceſſ. Ep. d. XXX.
Pontianus an. V m. V. ceſſ. Ep. d. X.
Anterus m. XV. ceſſ. Ep. d. VIII.
Fabianus an. XIV m. I d. X. ceſſ. Ep. d. VII.
Cornelius an. III m. III. ceſſ. Ep. d. XKXV.
Lucius an. III m. III. d. I II. ceſſ. Ep. d. XXKX.
Stephanus an. IV, m. II d. XV. ceſſ. Ep. d. XII.
Sixtus II an. Il m. XI d. XV. ceſſ. Ep. d. XXV.
Dionyſius an. II m. III d. XII. ceſſ. Ep. d. V.
Felix an. II d. X. ceſſ. Ep. d. V.
Eutychianus an. VIII m. X d. XII. eſſ. Ep. d. VIII.
Cajus an. XI m. IV d. VIII. ceſſ. Ep. d. XI.
Marcellinus an. VIII d. XXV. ceſſ. Ep. an. VII m:
VI d. XXV.
Marcellus an. V m. VII d. XVI. ceſſ. Ep. d. XV:
Euſebius an. II m. I d. XXV. ceſſ. Ep. d. VII.
Melchiades an. III m. VII d. VIII. ceſſ. Ep. d.

* Silveſter. *

Marcus an. Il m. VIII d. V. ceſſ. Epiſe. d. XXxX.
Julius an. XI d. XI. ceſſ.Epiſc.d. XXV.
Liberius an. X m. VII d. III. ceſſ. Ep. d. VII.
Felix II an. I m. III d. H. ceſſ. Ep. d. XXXVIII.
Damaſus an.XVIII m. Il d.X. ceſſ Ep. d. XXXI.
Siricius an. XVm. VI d. XX V. ceſſ. Ep. d. XXI,

Anaſtaſius an. II d. Xw V. ceſſ. Ep. d. XXX.

Innocentius an. XII m. II. ceſſ. Ep. d. X.
Zoſimus an. I m. VIII d. X. ceſſ. Ep. d. NX.
Bonifacius an. III m. VIII d. XIII. ceſſ. Ep. d.
Xx.
CGeleſtinus an. VIII m. I d. VIII. ceſſl.Ep. d. XX.
Sixtus III an. VIII d. XIX. ceſſ. Ep. d. XXII.
Leo an. XXI d. XXVIII. ceſſ. Ep. d. VII.
Catalogi Pontificum.

lvi
Hilarus an. VI m. III d. X. ceſſ. Ep. d. VIII.
Simplicius an. XV d. VI. ceſſ. Ep. d. VI.
Felix III an. VII m. XI d. XVIII ceſt. Ep. d. V.
Gelaſius an. IV m. VIII d. IX. ceſſ. Ep. d. VII.
Anaſtaſius an. I m. XI d. X VII I. ceſſ. Ep. d.
IV. J
Symmachus an. XV m. VIII d. XX VIII. ceſſ Ep.
d. VII.
X

Joannes an. II m. VIII d. XVI.
Felix IV an. III m. II d. XIII. ceſſ- Ep. m. II.
Bonifacius II an. II d. X. ceſſ. Ep. m. II d. XV.
Joannes II an. II m. IV d. VI. cell. Bp. d. VI.
Agapitus m. X. H
Silverius m. IX. ceſſ. Ep. d. X VIII.
Vigilius an. XVII m. VI d. XX V. ceſſ. Ep. m.
III d. V.
Pelagius an. IV m. X d. Xx VIII. ceſſ. Ep. m. III d.
XI.
Joannes III an. XII m. XI d. XX VI. ceſſ. Ep. m.
X. d. III.
Benedictus an. IV m. II d. X. ceſſ. Ep. m. X. d.
X.
Pelagius II an, X m. II d. X. ceſſ- EB. m. VI.
Gregorius an. XIII m. VI d. X. ceſl. Ep. m. V d.
XIX.
Sabinianus an. I m. V d. XXX. ceſſ. Ep. m. XI
d. XXV, H
Bonifacius III an. VI m. VIII d. X. ceſſ. Ep. m.
VIII d. v. V
Bonifacius IV an. VI m. VIII d. XIII. ceſſ. Ep. m:
VI d. V.
Deusdedit an. III d. X. ceſſ. Ep. an. I d. VI.
Bonifacius V an. V m. X. Ceſſ. Ep. d. XIII.
Honorius an. XIII m. XI d. XVII. ceſſ. Ep. an. I
m. IX d. VIII.
Severinus an. II d. II. ceſſ. Ep. m. IV. d. XXIV.
Joannes IV an.. . m. INX. d. XVIII. ceſſ. Ep. m.
I d. XIV.
Theo dorus an, VI m. V d. XXVI, ceſſ. Ep. d.
LII.
Martinus ah. VI m. I d. XXVI.
Eugenius an. IlI m. IX d. XXIV. ceſſ. Ep. m. I.
d. XXVI. MV
Vitalianus an. XIV m. V I. ceſſ. Ep: m, II d.
XIII. .
Aeodatus an. IV m. II d. V. ceſſ. Ep. m, IV d;
V.
Donus an. I m. V d. X. ceſſ. Ep. m. II.
Agatho an. II m. VI d. XIV. ceſſ. Ep. an. I m.
VII d. v.
Leo II m. X d. XxVII. ceſſ. Ep. m. X d. XII.
Benedictus II an. X d. X 1I. ceſſ. Ep. m. II d.
XxNY..
Joannes V an. I d. VIII. ceſſ. Ep. m. II
XVIII.
Sergius an. XIII m. VIII d. XXIV. ceſſ. Ep.
Joannes VI an. III. d. XXII. ceſſ. Ep. m. I d;
XVIII.
Joannes VII an. II m. VIII d,. XXII. ceſſ. Ep:
m. III.
Siſinnius d. XX. ceſſ. Ep. m. I d. XVIII.
Gregorius I I an. X V m. VI II. ceſſ. Ep. d-
Conſtantinus an. VII d. XvV.
Gregorius III an. X m. IX d. XXIII.
Zacharias an. X.

Stephanus II an. V d. X XIX. ceſſ. Ep. 4.

XXAV.
. Paulus

Iv
pPaulus an. X m. I. ceſſ. Ep. an. I m. J.
Stephanus II an. III m. V d. X. ceſſ. Ep. d.
Hadrianus an. XXIV m. X d. XVII.
Leo Ill an XX m. V. d. XX. ceſſ. Ep. d. X.
Stephanus IV m. VII. ceſſ. Ep. d. X,

*baſchals I.

Eugenius an. IV.

Valentinus d. XL.

regorius IV an. K VI. ceſſ. Ep. d. XV.

„

Sergius II an. III. ceſſ. Ep. m. II d. XV.

Leo IV an. IX m. I II d. V I. ceſſ. Ep. m. II. d.

X V.
Benedicus III an. II m. VI d. I X. ceſſ. Ep. d.
XV.
Nicolaus an. VII m. IX d. XIII. ceſſ. Ep. m. VII
d. XK IX.
Hadrianus il an. IV. m. II d. XV.
Joannes VIII an. X d. II.
Marinus an. I m. V.
Ha drianus III an. Im. IV.
Stephanus V an. IVm. VII d. XIV.
Formoſus an. IV m. VII d. XIII.
Bonifacius VI an. d. XV.
Stephanus VI an. I m. I d. XVIII.
Romanus an. IV d. XIX.
Theodorus d. XXVI.
Joannes X an. I.
Benedictus IV an. IV m. VI d. XIV.
Leo V m. I d. X XVI.
Chriſtophorus m. VII.
Sergius III an. VII m. III d. XXIII.
Anaſtaſius III.

Lando m. IV d. XXVI.

An. Ch.
DCCCCACIX.

ℳ Ch.
MXLIX

Joannes X an. XIV m. II d. XIII.
Leo VI an. VII d. XV.
Stephanus VII an. I I m. I d. X V.
Ioannes XI an. IV m. X.
Leo VII an. III m. VI.
Stephanus VIII an. IIII m. IV.
Martinus II an. III m. VI.
Agapitus II an. IX m. VII d. XXVIII.
Joannes XII an. VIII m. IV.
Bened ctus V an. II d. X.
Leo VIII an. I m. III.
Joannes XIII an. VI m. XI d. V.
Benedictus VI m. II d. II.
Donus an. Im. V.
Bonifacius VII an. I d. VII.
Benedictus VII an. IX.
Joannes XIV m. VIII.
jJoannes XVm. X.
Joannes KVI. an. X.
Gregorius Van. I! m. VI.
Joannes XVII m. X.
Gilveſter II an. IV m. V d. XII.
Joannes XVIII m. V.
Joannes XIX m. VI.
Sergius IV an. II m. IXd. XII.
Benedictus VIII an. XI m. XI d. XX.
Joannes XXan. VII m. V I.
Benedictus IX an. XII m. IV d. XX.
Silveſter III d. LVI.
Gregorius VI an. II m. VI.
Clemens II m. IV. d. XVII.
Damaſus II d. X X V. ceil. Ep. m. V I.
Leo IX n. V m. II. d. V.
ViRor Il an. HI m. III d. XXVI.
Stephanus IX w. VII. d. X IX.
Benecligus X m. II d. .. KII.

Nicolaus II an. I I m. VI d. I. cell·Ep. m. 1 I J.

IX.

Catalogi Veterum

Alexander II An. II m. V I d. X V.
Gregorius VII an. XII m. I d. XII ceſlſ. Ep.
m. II.

Victor III m. IV d. VI I. ceſſ. Ep. m. V d.
XXV.

Urbanus II an. XI m. V d. XVIII. ceſſ. Ep. d.

XXV.
Paſchalis an. XVIII m. V d. IX.
Gelaſius II an. I d. V.
Callixtus II an. Vm. X d. XII.
Honorius II an. VI.
Innocentius II. an. XII.
Celeſtinus II m. V.
Lucius an. J.
Eugenius III an. VIII.
Anaſtaſius IV an. II.
Hadrianus III an. V.

Alexander III an. XXII.

Lucius III.
Urbanus III.
Gregorius VIII.
Clemens III.
Celeſtinus III.
Sceriptus itaque Catalogus iſte anno circiter
MXCI quo Celeſtinus ſedit.

CATALOGUS SEPTIMVS.
Ex MS. ejuſdem Biblioth.

Num. 3000.

Etrus Apoſtolus tenuit cathedram Sacerdo-
talem in Antiochia an. VII demum venit
Romam, ibique Papa fuit an. XXVm. II d.
VII Dominicæ Incarnat. an. XLVI.
Linus cœpit ſedere an. Dn. LX XI. Sed. an. XI
m. III d. XIII.
Cletus an. XI m. I d. XI. ceſſ. Ep. d. XX.
Clemens an. I X m. II d. X. ceſſ. Epiſc. d.
XIII. .
Anacletus an. IX m. II d. X. ceſſ. Ep. d. XIII.
cœpit an. Dn. C.
Evariſtus cœpit an. Dn. CXI. Sed. an. X m. VII
ceſſ. Ep. d. IV. L
Alexander cœpit an. Dn. CXXI. Sed. an. VIII
m. V d. II. ceſſ.Ep. d. XXV.
Sixtus cœpit an. Dn. CXXIX. Sed. an. XI m.
m. IV d. XXII. Ceſſ. Ep. d. IX.
Hyginus cœpit an. Dn. CL. Sed. an. III m. III
d. VIII ceſſ. Ep. d. III.
Anicetus cœpit an. Dn. CLIII. Sed. an. IX m.
III d. IV. ceſſ. Ep. d. XVIII.
Pius cœpit an. Dn. CLX. Sed. an. XI m. III. d.
XXI. ceſſ. Ep. d. XI.
Soter cœpit an. Dn. CLXXV. Sed. an. IX. m.
III d. XI.
Eleutherus cœpit an. Dn. CLXXXIV. Sed. an.
XV m. VI. d. V. ceſſ. Ep. d VI.
Victor cœpit an. Dn. CXCVIIII. Sed. an. X.
m. II. ceſſ. Ep. d. XII.
Zephyrinus coœpit an. Dn. CCIX. Sed. an. IX
m. VI d. X. ceſſ. Ep. d. VI.
Callixtus cœpit an. CCXVIII. Sed. an. X m. II d.
II. ceſſ. Ep. d. VII.
Urbanus cœpit an. Dn. CCXXXIII. Sed. an.
IX m. XI d. XII.
Pontianus cœpit an. Dn. CCXXXIII. Sed. an.
V. m. II d. II.

Fabianus

An. Ch.
McXLIII⸗

* Teleſpho-

VS.

Anterus cœpit an. Dn. CCXXXVII. Sed. m. I.
V.

urE.

Dmi

An. Ch.
MextII.

Nilſßle⸗

UI

m.

d.

* Stepha-
nis JI.

*Dionyſiug *

* Sirtus
IIL.

Pontificum Romanorum.

Pabianus eœpit an. Dn. CCXXXVIII. Sed. an.
XIV m. XI d. XI. ceſſ. Ep. d. VII.
Cornelius cœpit an. Dn. CCLII. Sed. an. III. m.
X d. X.
Lucius cœpit an. Dn. CCLV. Sed. an. III m. III
d. III. ceſſ. Ep. d. XXuYII.

X
Sixtus cœpit an. Dn. CCLVII. Sed. an. II. m XI
d. VIII

Felix I cœpit an. Dn. CCLXV. Sed. an. II m. X
g. XXXlII.
Eutychianus cœpit an. Dn. CCI/XVIII. Sed. an.
IX m. X. d. IV. ceſſ. Ep. d. VIII.
Cajus cœpit an. Dn. CCLXXVIII. Sed. an. XI
m. IV d. VIII. ceſſ. Ep. d. XI.
Marccllinus cœpit an. Da. CCLXXXVIII ged.

an. XVI m. II d. XXV. ceſſ. Ep. an. VI m. 1 d.

XXV.
Marcellus cœpit an. Dn. CCCIV. Sed. an. VI
d XXII. ceſſ. Ep. d. XXV.
Euſebius cœpit an. Dn. CCCX. Sed. an. II m. II
d. XXV. ceſſ. Ep „ d. XVI.
Melchiades copi an. Dn. CCCXII. Sed. an.
III m. VIII. ceſſ. Ep. d. XXVI.
Silveſter cœpit an. Dn. CCCXVI. Sed. an.
XXIV m. X d. XI. ceſſ. Ep. d. XVI.
Marcus cœpit an. Dn. CCC. I. Sed. an. II m.
VtIII d. XX.
Julius cœpit an Dn. CCCXLIII. Sed. an. X I
mi. II d. VI I.
Felix II cœpit an. Dn. CCCLXIII. Sed. an.
II.
Liberius cœpit an. Dn. CCCLXV. Sed. an. V.
Liberius cœpit an. Dn. CCCLIII. Sed. an- X
m. VI;II..
Damaſus cœpit an. Dn. CCCLXX. Sed. an,
XVIII m. II d. X. ceſſ. Ep. d. XR,/XlI.
Siricius cœpit an. Dn. CCEIXXNXvViI. Sed.
an. XVm. IX d. XX V. ceſſ. Ep. d. XX.
Anaſtaſius cœpit an. Dn. CCCCV. Sed. an. II
d. XXVI. ceſſ. Ep. d. XXl.
Innocentius cœpit an. Dn. CCCCXVI. Sed.
an. XVm. II d. XX. ceſſ. Ep. d. XXII.

Zoſimus cœpit an. Dn. CCCCXXII. Sed. an. I

m. VIII. d. XX (V. ceſſ. Ep. d. XX.
Bonifacius cœpit an. Dn. Cαππ. Sed. an.
III m. VIII. d. XIII. Ceſſ. Ep. d. X.
Cœleſtinus cœpit an. Dn. CCCCXKXVI. Sed. an.
VII m. I d. IX.

X

Leo cœpit an. Dn. CCCCXLIV. Sed. an. XXI
m. I d. XXV. ceſſ. Ep. d. VII.
Hilarus cœpit an. Dn. QCCCτινà Sed. an. VI
m. IV d. X. ceſſ. Ep. d. X.
Simplicius cœpit an. Dn. CCCX. Sed.
an...m. I d. VI. ceſſ. Ep. d. II.
Felix III cœpit an. Dn. cGCCIXXXVI. Sed.
an. VIII. m. XI d. XVII. ceſſ. Ep. d. V.
Gelaſius cœpit an. Dn. CCCCXCIV. Sed. an.
IV m. IX d. XXVIII. .
Anaſtaſius II cœpit an. Dn. CCCCXCVIII.
Sed. an. I m. XI d. XXIV. ceſſ. Ep. d. IV.
Symmachus cœpit an. Dn. D. Sed. an. XV m. VII
d. XVI. ceſſ. Ep. d. VII.
Hormiſda cœpit an. Dn. DXVI. Sed. an. IXõꝗ.
XVII. ceſſ. Ep .d. XVIII.
Felix IV cœpit an. PDn. DXXVII. Sed. an. IV m. II
d. XIV. ceſſ. Ep. m. I d. XV.
Joannes cœpit an. Dn. DXXV. Sed. an. II m. IX.
ceſſ. Ep. d. XVII.
Catalogi Pontificum.

Honoriase cœpit an. Dn. DCXXXI. Sed. an. XlI

lix
Bonifacius cœpit an. Dn. DNXXXIII. Sed. an. II-
ceſſ. Ep. d. VII.
Joannes II cœpit an. Dn. DXXXVI. Sed. an.
I m. V. ceſſ. Eb. d. XVIII.
* 1 Aagerm
ne cœpit an. Da. DxXI. Sed. an. XVIII m. Z.
Vigilius cœpit an. Dn. DX. Sed. an. XVII m.
VI d. XXVI. ceſſ. Ep. an. m. IV d. V.
Pelagius Cœpit an. Dn. DLVIII. Sed. an. IV m.
XId. XIX. ceſſ. Ep. m. X d. V.
5Ioannes
Benedictat cœpit an. Dn. DLXXX. Sed. an. XII III.
m. II d. X. Ceſſ. Ep. m. IIl d. XXV.
* X Pelagius
Gregorius coœpit an. Dn. DXCII. Sed. an. XIV 7 1.
m. VI d. X. ceſſ. Ep. m. V d. XVI.
Sabinianus ccpit an. e DCV. Sed. an. III m.
V d. IX.
Bonifacius III cœpit an. Dn. DCVIII. Sed. an,
VIII m. II d. XIX.
Bonifacius IV cœpit an. Dn. DCXVI. Sed. an.
. VI m.......d. IV. ceſt. Ep. m. VII d. XxXV.
* Deuſdedit
Bonifacims V.
m. XI. d. X XVII. ceſſ. Ep. m. VII d. XVIII.
Severinus cœ pit an. Dn. DCXTIII. Sed. m. IV d.
XXVIII.
ſannes IV cœpit an. Dn. PCXLv. Sed. an. I
m. VIII d. XIX. ceſſ. Ep. m. I d. XIV.
Theodorus cœpit an. Dn. DCXLVI. Sed. an. VI
m. Vd. VIII. ceſſ. Ep. d. III.
Martinus cœpit an. Dn. DCLII. Sed. an. VI m. I
„ d. XXVII. ceſſ. Ep. m. I d. XXII.

Vitaliatnds ccpitar an. Dn. DCLXXVI, Sed. an.
XIV.
* *Adeodag
Donus cœpit an. Dn. DCLXXVIII. Sed. an. I tur.
m. V d. X. ceſſ. Ep. m. II d. XV.
Agatho cœpit an. Dn. DCLXXIX. Sed. an. I 1
m. IV d. III. ceſſ. Ep. an. 1 m. VII d. V.
Leo Il cœpit an. Dn. DCLXXXI. Sed. an. I d.
XVII.
Benedictus II cœpit an. Dn. DC 1XXXII. Sed.
an. I I m. XII d. XII. ceſſ. Ep. m. II 4
XXII.
Joannes V cœ pit an. Dn. DCLXXXVII. Sed. an.
I d. IX.
Conon pit an. Dn. DCLXXXVII. Sed. an. IL.
Sergius cœpit an. . Dn. DCLXXXVIII. Sed. an.
XVIm. VIII. d. X XIV. ceſſ. Ep. m. Id. XX.
Joannes VI cœpit an. Dn. DCCI. kgen⸗ an. III m.
II d. XIV. ceſſ. Ep. m. I d. X VIII.
Joannes VII cœpit an. Dn. DCCIV. Sed. an. II
m. VII d. XVI. ceſſ. Ep. m. IV.
Siſinnius cœpit an. Dn. DCCVII. Sed. an. I d.
II.
Conſtantinus cœpit an. Dn. DCCVIII. Sedit
an. V d. XV. ceſſ. Ep. d. XI.
Gregorius Il cœpit an. Dn. DCCXV. Sed. an.
XVI'm. VIII d. XXII. ceſſ. Ep. d. XXV.
Gregorius III cœpit an. Dn. DCCXXXI. Sed.
zn. Xm. VIII d. XXIV. ceſſ. Ep. d. XXV.
Zacharias cœpit an. Dn DCCXLII. Sed. an. X
m. III d. XV. cell. Ep. d. XIII.
Stephanus II cœpit an. Dp. DCCLII. Sed. an.
V d. XxXXVIII. ceſſ. Ep. m. I d. V.
Paulus cæpit an. Dn. DCCLVII. Sed. an. X m. I.

ceſſ. Ep. an. Lm. I.

*Exgenin

F az Conſtantinus

k Catalogi Veterum

Conſtantinus I I cœpit an. Dn. DCCLXVIII.
Sed. an. I. m. I.
Stephanus Ill cœpit an. Dn. DCCLXIX. Sed.
an. III m. V d. X VIII. ceſſ. Ep. d. III.
Hadrianus cœpit an. Dn. DCCLXXII. Sed. an.
XXIII m. X d. XVIII. ceſſ. Ep. d. III.
Leo III cœpit an. Dn. DCCXCVI. Sed. an.
XX m. V. ceſſ. Ep. d. III.
Stephanus I V cœpit an. Dn. DCCCXVI. Sed.
Aan. I m. VIII. ceſl. Ep. d. III.
Paſchalis cœpit an. Dn. DCCCXVII. Sed. an.
VII d. XVII. ceſſ. Ep. m. III.
Eugenius cœpit an. Dn. DCCCXXIV. Sed. an.
IV m. VII d. XXVIII.
Valentinus cœpit an. Dn. DCCCXXVIII. Sed.
an. XVI. ceſſ. Ep. m. II d. X XVI.
Gregorius IV cœpit an. Dn. DCCCXXIX.
Sed. an. XVI. ceſſ. Ep. m. Id XXV.
Sergius II cœpit an. Dn. DCCCXLV. Sed. an.
III m. III d. XV ceſſ. Ep. m. II d. XV.

* Leo I V. *

Benedictus Ill cœpit an. Dn. DCCCLVI. Sed.
an. II m VII d. X. ceſſ. Ep. d. X V.
Paulus II cœpit an. Dn. DCCCLVII. ſed. an. III
mai. III, ceſſ. Ep. an. I.
Stephanus V cœpit an. Dn. DCCCLXI. Sed.
an. III m. V d. XVII. ceſſ. Ep. d. VIII.
Nicolaus I cœpit an. Dn. DCCCLXIV. Sed. an.
IX m. II d. XX. ceſſ. Ep. d. VIII.
Hadrianus II cœpit an. Dn. DCCCLXXIII.
Sed. an. V.
Joannes VIII cœpit an. Dn. DCCCLXXVIII.
Sed an. V d. V. .
Marinus cœpit an. Dn. DCCCLXXXIII. Sed.
an. I m. V d....
Hadrianus III cœpit an. Dn. DCCCLXXXIV.
Sed. an. I. m. III.
Bonifacius V cœpit an. Dn. DCCCLXXXVII.
Sed. d. XV.

* kormoſus x

Stephanus VII cœpit an. Dn. DCCCXCVI.
Sed. an. I m. III.
Romanus cœpit an. Dn. DCCCXCVII. Sed. m.
III d. XXIII.
Theodorus II cœpit an. Dn. DCCCXCVIII.
Sed. d. XX.
Joannes IX cœpit an. Dn. DCCCXCVIII. Sed.
an. II d. XXI.
Benedictus IV cœpit an. Dn. DCCCC. Sed. an.
III m. II.
Leo V cœpit an. Dn. DCCCCIII. Sed. m. VII d.
XI.
Chriſtophorus cœpit an. Dn. DCCCCIII. Sed.
m. VII.
Sergius cœpit an. Dn. DCCCCIV. Sed. an. IIl m.
III m. III d. XVI.
Anaſtaſius III cœpit an. Dn. DCCCCXII. Sed.
an. III.

Lando cœ pit an. Dn. DCCCCXIV. Sed. an. VI.

ceſſ. Ep. d. XXV.
Joannes X cœpit an. Dn. DCCCCXX. Sed.
an. VIII m. II. †
Leo VI cœpit an. Dn. DCCCCXXVIII. Sed. an.
III m. III d. XII.
Stephanus VIII cœpit an. Dn. DCCCCXXXVI.
Sed. an. IV m. II d. XII.
Joannes XI cœpit an. Dn. DCCCCXXXI. Sed.
ah. IV m. X.
Leo VII cœpit an. Dn. DCCCCXXXVI. Sed.
an. Ill m. IV d. XII.

Stephanus IX cœpit an. Dn. DCCCCXXXIX.
Sed. an. III m. III d. XV.
Martinus I I cœpit an. Dn. DCCCCXILII. Sed.
an. III m. VIII d. XIV.
Agapitus II cœpit an. Dn. DCCCCXLVI. Sed.
an. XK m. VI d. X V.
Joannes XII cœpit an. Dn. DCCCCLVI. Sed.
an. VI.
Benedictus V cœpit an. Dn. DCCCCXLIII.
Sed. m. II d. V.
Leo VIII cœpit an. Dn. DCCCCLXIII. Sed.
an. T. m. I.
Joannes XIII cœpit an. Dn. DCCCCLXIV.
Sed. an. VII. m. XI.
Benedictus VII eœpit an. Dn. DCCCCLXVII.
Sed. an. IT m. VI.
Donus II cœpit an. Dn. DCCCCLXXIII. Sed.
an. I m. VI.
Bonifacius VI cœpit an. Dn. DCCCCLXXVI.
Sed. m. I.
Benedictus VII cœpit an. Dn. DCCCCLXXV.
Sed. an. IXNX m. V.
Joannes XIV cœpit an. Dn. DCCCCLXXXIII.
Sed. m. IX.
Joannes XV cœpit an. Dn. PpcccCLIXXXV.
Sed. m. IV.
Joannes XVI cœpit an. Dn. PpcCccCCLIXXXVI.
Sed. an. X m. VII d. X.
Gregorius V cœpit an. Dn. DCCCCXCVI
Sed. an. .
Joannes XVII cœpit an. Dn. DCCCCLXXXVIII
Sed. m. V. .
Silveſter II cœpi an. Dn. M. Sed. an. IV m. I d.
III.
Joannes XVIII cœpit an. Dn. MIIII. Sed. an. V
m. V d. XXV.

Joannes XIXCœpit an. Dn. M V. Sed. an.

V.;
Sergius IV cœpit an. Dn. M V. Sed. an. V.
Benedictus IX cœpit an. Dn. MXII. Sed. an.
XII.
Joannes X X cœpit ann. Dn. MXXIV. Sed. an.
Xm. VIII.
Benedictus X cœpit] an. Dn. MXXXIII. Sed. an.
III.
Silveſter III cœpit an. Dn. MXL. Sed. m. VIII.
Gregorius VI cœpit an. Dn. MXLVII. Sed. an.
II. m. VI.
Clemen⸗ II cœpit an. Dn. MXLIX. Sed. m.
IX d.. ,...
Damaſus cœpit an. Dn. ML. Sed. d. X XVI.
Leo IX cœpit an. Dn. ML. Sed. an. V m. II d.
VI.
Victor II cœpit an. Dn. MLV. Sed. an. II m. II
Stephanus X cœpit an. Dn. MLVII. Sed. m. III
d. XIII.

Benedictus X cœpit an. Dn. MLVIII. Sed. m.
Nicolaus II cœpit an. Dn. MLVIII. Sed. an. I 1
m. VI d. XXIX. .
Alexander II cœpit an. Dn. MLXII.
Gregorius VII cœpit an. Dn. MLXXIII. Sed.
an. XI m. I d. III.
Victor III cœpit an. Dn. MXXXVI. Sed. an-
III m. IV d. VI.

Urbanus II cœpit an. Dn. MLXXXIX. Sed. an.

XIm. V d. XKXV.
Paſchalis I I cœpit an. Dn. MC. Sed. an. XVIII
Gela ſius

*Auaß
uatI.

* Clemen
III.

c

Se rrereeeeeerree

n.I
III
I.m⸗

lahus

Gelaſius Il cæpit an. dn. MCXIX. ſedit an. V.
d. V.
Calliſtus II cæpit an. dn. MCXIX. ſed. an. V
m. III d. XXVII.
Honorius II cæpit an. dn. MCXXIII. ſed. an.
V m. II d. XXVIII.

Innocens II cæpit an. dn. MCXXX. ſed. an.

XIII m. VI d. VIII.
Cæleſtinus I I cæpit an. dn. MCXLIII. ſed. m.
V d. xXVVY9.
Lucius Il cæpit an. dn. MCXILIII. ſed. an. II d.
XII.
Eugenius III cæpit an. dn. MCXLV. ſed. an. I
m. IV d. XXIII.
* Anaſta-*
Eus I E. Hadrianus IV cæpit an. dn. M CLIV. ſed. an.
VI

Alexander III cæpit an. dn. M CLX. ſed. an.
XXMV. B
Lucius III cæpit an. dn. MCLXXXIV. ſed. an.
III m. .
Urbanus III cæpit an. dn. MCLXXXVI. ſed.
an. I m.: . d. ... JMUN⸗j
Gregorius VIII cæpit an. dn. MCLXXXVI.
B ſed. m. VIII.
* Clemens
III. Cæleſtinus III cæpit an. dn. MCXC.
Innocentius III cæpit an. dn. MCXCVIII.
Honorius III cæpit an. dn. MCCGXVI. ſed. an.
Gregorius IX cæpit an. dn. MCCXXVI. ſed. an.
XV.
Cæleſtinus IV cæpit an. dn. MCCXL. ſed.
XIII d. . . ..
Innocentius IV cæpit an. dn. MCCXLIII. Hic
depoſuit Fredericum apud Lugdunum Gal-
liæ convocato ibi Concilio anno Domini

MCCXLV.
CATALOGUS OCTAVVUsS.

Extat in Bibliotheca Regia codex MS.
Arnaſtaſü num. cum continuatione
Pontificum Rom. uſque ad Martinum
V valde ſuccincta, ex qua duratio-
nem Sedis Pontificum, & interponti-
ficia, quæ ibidem notantur, deſeriben-
da cenſui.

b CCCLXVII.

An. Ch. H Adrianus an. V m. X d. XII

TJoannes an. X d. II.
Marrinus II an. I. m. V. ceſſ. Ep. d. II.
Hadrianus an. I m. II.
Stephanus V an VI d. IX. ceſſ. Ep. d. V.
Formoſus an. V m. VI. ceſſ. Ep. d. II.
Bonifacius VI d. XVI. RH
Stephanus VI an. I m. III.
Romanus m. III d. XXII.
Theodorus II d. XX.
Joannes IX an. II d. NVVW.
Benedictus IV an. III m. II. ceſſ. Ep. d. VI.
Leo V d. XL.
Chriſtophorus m. VII. .
Sergius III an. VII m. IV d. XVI. ceſſat Ep. d. IV.
Anaſtaſius III an. II. ceſſ. Ep. d. II.
Lando m. VI d. XXI.
Joannes X. an. XIII m. II d. III.
Leo VI m. VII d. XV. ceſſ. Ep. d. X.
Stephanus VII an. II m. I. d. XII. ceſſ. Ep. d. II.
Joannes XI an. IV m. X d. XV. geſl. Ep. d. I.
CLoatalogi Pontificum.

Leo VII cæpit annoDomini DCCCCXXXVI,
ſed. an. III m. IV d. XII. cell: Ep. m. I.

Stephanus VIII an. III m. IV d. V. ceſſ. Ep.

d. X
Martinus III an. III m. VI d. X. ceſſ. Ep. d. X.
Agapitus II an. VIII m. VII d. X. ceſſ. Ep. d.
XII. .
Joannes XII an. X m. III.
Benedictus V an. I m. VI d. V. ceſſ. Ep. d. XX:
Leo VIII an. I m. IV d. V.
Benedictus VIan. I m. VI. ceſſ. Ep. d. X.
Donus an. I ceſſ. Ep. d. II.
Joannes XIII an. VI m. XI d. Vv.
Bonifacius VII m. V d. XII. ceſſ. Ep. d. XX.
Benedictus VII an. XII m. VI. ceſſ. Ep. d. V.
Joannes XIV m. VIII.
Joannes XVan. X m. VII.
Gregorius V an. XII m. VI. ceſſ. Ep. d. XV.
Joannes XVII m. X. ceſſ. Ep. d. XX.
Silveſter II an. IV m.. .. d. VIII. ceſſ. Ep. d.
XXXIII.
Joannes XVIII m. V d. XXV. ceſſ. Ep. d. XIX.
Joannes XIX an. XV. ceſſ. Ep. d. XIX.
Benedictus VIII an. XI m. XI d. XXI. ceſſ. Ep.
an. I.
Joannes XX an. XI. ceſſ. Ep. d. II.
Benedictus IX an. XIII.
Silveſter III cæpit anno Domini MXLVI. ſed.
d. LVI. V
Sergius IV an. XII m. VII. ceſſ. Ep. d. VIII.
Gregorius VI an. XII m. VII.
Clemens II m. IX. ceſſ. Ep. d. XX.
Damaſus II d. XXIII. ceſſ. Ep. d. XI.
Leo IX. an. V m. II d. VI. Ad Urbem rediens
Chriſti confeſſor XIII Kal. Martias migravit
ad Chriſtum.
Victor II ann. II m. III. ceſſ. Ep. d. III.
Stephanus m. VII d. XXIX.
Benedictus X m. IX d. XXK.
Nicolaus II an. II m. VI d. XXV. ceſſ. Ep. d. XX.
Alexander, qui Anſelmus an. XI m. VI d. XXII.
Ceſſ. Ep. d. III.
Gregorius VII an. XII'm. I d. III.
Victor m. IV d. VII.
Urbanus an. XII m. IV d. XIX. III Kal. Auguſti
animam Deo reddidit.
Paſchalis an. X m. VI d. VII. ceſſ. Ep. d. III.
Gelaſius an. I d. V. ceſſ. Ep. d. XV.
Callixtus an V.
Honorius an. V m. II.
Innocentius II an. XIV m. VII d. VIII.' ceſſ.
Ep. d. II. R
Cæleſtinus II m. V d. XIII.
Lucius II m. XI d. IV.

Eugenius III an. V. m. IV d. XX. ceſſ. Ep. d. II.

Anaſtaſius IV an. II m. IV d. XXIII. ceſſ. Ep.
d. XX.
Hadrianus IV.
Alexander III an. XXI d. XIX.
Lucius III an. IV m. II d. XVIILceſſ. Ep. d. XIII.
Urbanus III an. I. m. X d. XXV.
Gregorius VIII m. I d. XXKVIII. ceſſ. Ep. d. XX.
Clemens III an. III d. V.
Cæleſtinus III conſecratus die Reſurrectionis ſe⸗=
dit an. VI m. XI d. VII.
Innocentius III conſecratus in feſto' cathedræ
Sancti Petti ſedit an. XVIII m. VII d. XVI.
Honorius III an. N m. VII d. XIII.
Gregorius IX electus die nona menſis Martii
ſedit an. XIV m. V.
F 3 Gele⸗

An. Ch.
DCCCLYIII.

Ixi
Cœleſtinus IV d. XVIII. ceſſ. Ep. m. XXIII.
d. XIV.

Innocentius IV. an. X m. VI d. XII.
Alexander IV an. VII. ceſſ. Ep. m. III d. IV.

CATALOGUS NONVUVsS.

In Bibliotheca Colbertina aſſervatur co-
dex MS. Anaſtaſii num. 417. in cu-
jus fronte habetur Catalogus Roma-
norum Pontificum à S. Petro ad Sil-
veſtrum II qui ſedere cœpit circa an-
num DCCCCXCIX, ex quo dura-
tionem Sedis ultimorum Pontificum,
quia minùs notam, ſolùm deſcripſi.

Icolaus an. IX m. IX d. XIII.
Hadrianus an. I V m. XI d. X.
Joannes an. IX d. II.
Marinus an. I m. V.
Hadrianus an. I m. IV.
Stephanus an. VWIJI.
Formoſus an. V m. VI.
Bonifacius d. XV.
Stephanus an. I m. III.
Romanus m. IV.
Theodorus d. XX.
Joannes an. II.
Benedictus an. I. m. V.
Leo d. LXVII.
Chriſtophorus m. IV.
Sergius an. VII m. III d. VI.
Leo m. VIII.
Stephanus an. II m. I d. XII.
Joannes an. IV.
Leo an. III m. VI d. X.
Stephanus an. I V m. III d. XV.
Marinus an. III m. VI d. XIII.
Agapitus an. X m. VII d. X.
Tum ad Pontificatum Zachariæ exſcriptor con-
tinuat illum Catalogum in margine Ana-
ſtaſii.
Joannes filius Alberici an. IX m. III.
Leo an. I.
Benedictus d. LX.
Joannes an. VI m. X.
Benedictus an. I m. VI.
Benedictus an. XX m. VIII.
Joannes m. VI.
Bonifacius invaſor an. I.
Joannes civis Romanus an. I.
Gregorius an. III.
Silveſter, qui & Gerbertus vocabatur.

CATALOGUS DECIMVUS

Ex codice Thuaneo, eoque antiquo
Num. 1655.

Amaſus ſedit an. XIV m. III d. XI.
Siricius ann. XII.
Anaſtaſius ann. IV d. XXIV.
Innocentius ann. XII m. II d. XXII.
Zoſimus ann. VII m. IV d. XXIV.
Boni acius ann. IV d. VI.
Celeſtinus ann. IX m. X d. XV.
Sixtus ann. VIII d. XIX.
Leo ann. XXI m. 1 d. XIII.
Hilarus ann. VI m. III d. X.

Conon.

Catalogi Veterum

Simplicius ann. XV. m. I d. IV.
Felix ann. IV m. XI d. XIV.
Gelaſius natione Afer ann. IV m. VIII.
Anaſtaſius ann. I. m. X d. XIV. ceſſavit dies
VI. .
Symmachus ann. XII. m. VI d. XXIV. ceſſavit
dies III.
Hormiſda ann. IX d. X VII. ceſſavit dies III.
Joannes ann. II m. VII d. XII.
Felix ann. IV m. II d. XIII.

Bonifacius ann. II d. NXVI., ceſſavit Epiſc. m.

II d. XII.
Joannes ann. II m. VII ceſſavit dies VI.
Agapitus ann. XI d. XVIII. ceſſavit d. XXVIII.
Silverius ſedit an. I m. II d. XI.
Vigilius ſedit ann. XIV m. VI d. XXVI. ceſſa-
vit m. III d. V.
Pelagius ſedit ann. IV m. X d. XVIII. ceſſavit
m. II d. XXV.
Joannes ann. XII m. II d. XXVII. ceſſavit m.
X d. XIII. Benedictus ann. IV m. I d. XXVIII.
Ceſſavit m. III d. X
Pelagius ann. X m. II d. X. ceſſavit m. VI d. XXV.
Gregorius ann. XIII m. V d. X. ceſſavit m. V
d. XVIIII.
Sabinianus ſedit ann. I. m. VI d. XVIII. ceſſavit
m. VI d. XXV.
Bonifacius m. VIII d. XXII. ceſſavit m. X d.
VI.
Bonifacius ann. VI m. VIII d. XIII. ceſſavit m.
VId. XXII.
Deusdedit ann. III d. XX. ceſſavit d. XIII.
Honorius ann. XII m. II d. XIV. ceſſavit m. VII
d. XVIII.
Severinus m. II d. II. ceſſavit m. IV. d. XIX.

Joannes ſedit ann. I m. IX d. XIX. ceſſavit m.
I d. XIII.

Theodorus ann. VI m. V d. VIII. ceſſavit d.
LII.
Martinus ann. VI m. I d. XXV.
Euſebius ann. II m. IX d. XXIV. ceſſavit m. I
d. XXVI.
Vitalianus ann. XIV m. V. ceſſavit m. II. d.
XIII.
Adeodatus ann. IV m. II d. II. ceſſavit m. IV
d. XII.
Donus ann. I m. V d. X. ceſſavit m. II d. XI.
Agatho ann. II m. III d. XIV. ceſſavit an. I m.
VII d. V. .
Leo m. X d. XIV. ceſſavit m. XI d. XXII.
Benedictus m. X d. XII. ceſſavit m. II d. XII.
Joannes ann. I d. IX. ceſſavit m. II d. XVIII.
ceſſavit Epiſc.m. II d. XXII.
Sergius ann. XIII m. IX d. XXIII.
Joannes ann. III m. II d. XII. ceſſavit m. I d.
XVIII.
Joannes ann. II m. VII. ceſſavit m. III.
Siſinnius ſedit d. XX. ceſſavit m. I d. XXVIII.
Conſtantinus ann. VII d. XII. ceſſavit d. XL.
Gregorius ſedit ann. XVI m. VII d. XXIV. ceſ-
ſavit dies X XXII vel XXXV, non potuit legi.
Gregorius ann. X m. X d. VIII. ceſſavit d.
XI

Zacharias ann. X m. III d. XIV. ceſſavit d.
XII.
Stephanus ann. II m. I d. XXII. ceſſavit d. L.
Paulus ann. XI in anno XI Pippino Rege in-
dict. XIV. .
Conſtantinus ſedit ann. I.
Stephanus ſedit ann. III m. V d. XXVII.
Adrianus ſedit ann. XXIV m. XI.
SERIES

X

* ½ %

III

f⸗⸗;

òêͤe

SERIES VETERUM

ROMANORUM

PONTIFICUM.

Per Honorium Auguſtodunenſem.

Quorum amplius XXX Priores Martyrio ſunt coronati.

Etrus Galilæus, ſedit annis viginti quin-
que, menſes duos, dies tres. Cæpit Chriſti
anno XLIV.
Linus Etruſcus, annis duodecim, menſes tres,
dies duodecim. .
Cletus, annis duodecim, menſem unum, dies
undecim. Negant alii Papam fuiſſe.
Clemens Romanus, annis novem, menſes
duos, dies decem. S. Petri fuit diſcipulus,
Pauli auditor. Hinc Protonotarii cœperunt.
Anacletus Græcus Athenienſis, annis novem,
menſes duos, dies decem.
Evariſtus Bethlemius, Syrus, annis novem, men-
ſes decem, dies duos.
Alexander Romanus, annos XII. (aliis ſeptem)
menles ſeptem, dies duos.
Sixtus Romanus, annis decem, menſes duos,
dies undecim.
Teleſphorus annis decem, menſes tres.
Hyginus Athenienſis annos quatuor, menſes
quatuor, dies quatuor.
Pius annos novem decim, menſes ſex, dies vi-
ginti unum.

Ancetus Syrus, annos undecim, aliis novem,

menſes quatuor, dies ſex.
Soter annos novem, menſes ſex, dies viginti

unum.
Eleutherius annos quindecim, menſes tres, dies
duos. J
Victor annos undecim, menſes duos, dies

duos.
Zepherinus Romanus annos novem, aliis XX,

menſes ſex, dies decem.

Caliſtus annos ſex, menſes duos, dies decem.

Urbanus Romanus annos quatuor, menſes tres,
dies duodecim.
Pontianus Romanus annos novem, menſes
quinque, dies quinque.
Antheros Græcus annos undecim, menſem
unum, dies duodecim.
Fabianus Romanus, annos tredecim, menſes
undecim, dies undecim.
Cornelius Romanus annos duos, menſes duos,
dies tres.
Lucius Romanus annos tres, menſes tres, dies
tres.
Stephanus Romanus annos ſeptem, menſes ſex.
Sixtus II Athenienſis annum unum, menſem
unum, dies decem.
Dionyſius annos ſex, menſes duos, dies qua-
tuor.
Felix Romanus annos quatuor, menſes quatuor,
dies quindecim.
Eutychianus annum unum, menſem unum diem
unum. L
Gajus Salonenſis annos undecim, menſes qua-
tuor, dies duodecim.

Marcellinus Romanus annos quatuor, menſes
quatuor, dies ſedecim.
Marcellus Romanus annos quinque, menſes
ſeptem, dies viginti unum. N
Euſebius Græcus annos ſex, menſem unum.
dies tres.
Melchiades Afer annos quatuor.
Sylveſter Romanus annos viginti tres, menſes
decem dies decem.
Marcus Romanus annos duos, menſes octo,
dies viginti.
Julius Roman. annos duodecim, menſes duos,
dies ſeptem. J
Liberius Rom. annos ſex, menſes tres, dies qua-
tuor.
* Felix annum unum, menſes ſeptem, dies
undecim.
Damaſus Hiſpanus annos octodecim, menſes
ſex, dies decem.
Syricius Rom. annos quindecim.
Anaſtaſius Rom. annos quindecim.
Innocentius Albanus annos quindecim, menſes
undecim, dies viginti unum.
Sozimus Cappadox annos tres; menſes tres,
dies undecim.
Bonifacius Rom. annos ſex, menſes octo, dies
ſeptem.
Celeſtinus Rom. annos quatuor, menſes decem,
dies quatuordecim.
Sixtus III Rom. annos ſeptem, dies octodecim
Leo Magnus Rom. annos viginti unum, men-
ſem unum, dies tredecim.
Hilarius Sardus annos ſex, menſes tres, dies
decem.
Simplicius Tiburtinus annos quindecim, men-
ſem unum, dies ſeptem.
Felix II Rom. annos octo, menſes undecim,
dies, ſeptemdecim.
Gelaſius Afer annos quatuor, menſes octo, dies
octodecim.
Anaſtaſius II Rom. annum unum, menſes un-
decim, dies viginti duo.
Symmachus Sardus annos quindecim, menſes
ſeptem, dies viginti ſex.
Hormiſda Campanus annos octo, dies octode-
cim.
Joannes Etruſcus annos duos, menſes octo, dies
quindecim.
Felix III Beneventanus annos ſeptem, menſes
quinque, dies quindecim.
Bonifacius II Rom. annos duos, dies viginti
ſex. .
Joannes II Rom. annos duos, dies quinque.
Agapitus menſes undecim, dies novemdecim.
Silverius Fruſinas annum unum, menſes quin-
ue, dies undecim.
Vigilius Rom. annos ſeptem decim, menſes ſex.

Pelagius

Ixiv Series Vet. Rom. Pontificum.

Pelagius Rom. annos duodecim, menſes decem,
dies viginti octo.
Joannes III Rom. annos duodecim, menſes un-
decim, dies viginti ſex.
Benedictus Rom. annos quatuor, menſem unum,
dies viginti octo.
Pelagius II Rom. annos decem, menſes duos,
dies decem.
§S. Gregorius Magnus Rom. annos tredecim,
menſes ſex, dies decem. Cœpit an. Chriſti
DXC.
Sabinianus Tuſcus annum unum, menſes quin-
ue, dies novem.
Bonifacius III Rom. annos quinque, menſes
decem.
Bonifacius IV Marſus.
Deus-dedit Rom.
Bonifacius V Neapolitanus.
Honorius Campanus annos duodecim, menſes
decem, dies ſeptemdecim.
Severinus Rom. menſes duos, dies quatuor.
Joannes IV Delmata annum unum, menſes
novem, dies novemdecim.
Theodorus Hieroſolymita annos ſex, menſes
decem, dies octodecim.
S. Martinus Tudertinus, Etruſcus, annos ſex,
menſem unum, dies viginti ſex.
Vitalianus Signinus, Latinus, annos quatuorde-
cim, menſes ſex.
Adeodatus Rom. annos quatuor, menſes quin-
que, dies quinque.
Domnus, alias Domnio, Rom. annum unum,
menſes, quinque, dies decem.
Agatho ſiculus, Monachus, annos duos, men-
ſes ſex, dies octo.
S. Leo junior ſeu ſecundus, ſiculus, menſes de-
cem, dies ſeptemdecim.
Benedictus II Rom. menſes decem, dies quin-
decim.
Joannes V Antiochenus, Syrus, annum unum,
dies novem.
Conon Thrax menſes undecim.
Sergius Syrus Panormitanus, annos tredecim,
menſes octo, dies viginti quatuor.
Joannes VI Græcus annos ſex, menſes quin-
ue, dies Septemdecim.
Joannes VII Græcus annos duos, menſes ſex,
dies quindecim.
Siſinius Syrus dies triginta.
Conſtantinus ſyrus annos ſeptem, dies quinde-
cim.
Gregorius II Rom. annos ſedecim, menſes no-
vem dies undecim. .
Gregorius III Syrus annis decem, menſes octo,
dies viginti quinque.
Zacharias Græcus Monachus annos decem,
menſes quatuor, dies quatuordecim.
Stephanus II Rom. & Stephanus III annos quin-
que, dies viginti octo.
Paulus Romanus, annum unum.
Stephanus Quartus Siculus Monachus, annos
quatuor.
Adrianus Rom. annos viginti quinque, men-
ſes decem, dies quatuordecim.
Leo III Rom. aunos viginti, menſes quinque,
dies ſedecim.
Stephanus V Rom. menſes ſeptem.
Paſchalis Rom. annos ſeptem, dies ſeptemdecim.
Eugenius II ſeu junior, annos quatuor, menſes

ſeptem, dies viginti duos.
Valentinus Rom. dies quadraginta.
Gregorius Quartus Rom. ſeptemdecim annos.
Sergius junior Rom. tres annos.
Leo quartus Rom. annos octo, menſes tres, dies
ſex.
Benedictus III Rom. annos duos, menſes ſex,
dies ſex.
Nicolaus Rom. annos novem, menſes ſex, dies
triginta.
Adrianus junior, ſeu ſecundus annos quinque.
Joannes VIII annos decem, dies duos.
Martinus II vel Marinus Phaliſcus, annum
unum, menſes quinque.
Adrianus III Rom. annum unum, menſes qua-
tuor. .
Stephanus VI Rom. annos quinque.
Formoſus Portuenſis, annos quinque, menſes
ſex.
Bonifacius VI Rom. dies quindecim.
Stephanus VII Rom. annis quinque, menſes
tres.
Romanus Phaliſcus menſes quatuotr.
Theodorus II Rom. dies viginti.
Joannes IX Tiburtinus Monachus annos duos.
Benedictus III Rom. annum unum, menſes quin-
que.
Leo V dies ſexaginta ſeptem.
Chriſtophorus Rom. menſes quatuor.
Sergius III annos ſeptem, menſes tres, dies
ſedecim.
Anaſtaſius III annos duos.
Lando Sabinus menſes ſex, dies triginta quin-
q‚ue. .
Joannes X Ravennas annos quatuordecim, men-
ſes duos, dies tres.
Leo VI menſes ſeptem.
Stephanus VIII annos duos, menſem unum,
dies duodecim.
Joannes XI annos quatuor.
Leo VII Rom. annos tres, menſes ſex, dies de-
Cem.
Stephanus I X Rom. annos quatuor, menſes
tres, dies quindecim.
Marinus junior, aliis III Rom. annos tres, men-
ſes ſex, dies duodecim.
Agapitus junior Rom. annos decem, menſes
ſeptem, dies decem.
Joannes XII annos novem, menſes tres.
Leo VIII annum unum.
Joannes XIII annos ſex, menſes decem.
Benedictus V Rom. dies ſexaginta.
Bonifacius VII Rom. anno uno.

Benedictus VI ex Comitibus Tuſculanis annos

decem, menſes octo, dies viginti novem.
Joannes XIV Papienſis annum unum.
Perrus Joannes decimus quintus & decimus
ſextus annum unum.
Gregorius Quintus Saxo, Germanus ſedit annos
tres.
Silveſter II qui & Gerbertus, Floriacenſis Mo-
nachus.

Joannes, Joannes, Sergius, Benedictus, Joan-

nes XVII, Nicolaus, Gregorius VI, Leo IX,
Victor II, Stephanus X, Alexander II, Gre-
gorius VII, Urbanus II, Paſchalis II, Gela-
ſius II, Calixtus II, Honorius II, Innnocen-
tius II, qui fuit Pontifex ordine 165. Chriſti
anno 1130.

APPARATUS

1.
Eerir N.
lerit Teſta.
nenti con⸗
zmdum ne
ſainm.

11.
Sepzutatid.
dem kextus
Hebrajei
derentiore,

lraſewy,.

— - ——

AU⸗
KX,
e⸗
en⸗
eti

CHRONOLOGICUS

ANNALES ECCLESIASTICOS:
BARONIANUM

ILL USTRANS ET SUPPLENS

UM una ſit ab initio mun-
di Chriſti Eccleſia, quæ
cum mundo orta, floruit
apud homines juſtos, qui
Legis naturæ ac Legis ſori-
ptæ tempore vixêre; re-
— rum ante Chriſtum natum
geſtarum compendioſa narratio præmittenda,
ut quæ poſtea contigere, meliùs intelligi poſ-
ſint. Hoc Euſebius, qui primus Hiſtoriam
Eccleſiaſticam ſcripſit, nos docuit initio li-
bri 1. ubi ipſum Jeſu Chriſtique nomen olim
notum cultumque à Divinis Prophetis fuiſſe,
per aliquot capita oſtendit; & poſtea quo Cæ-
ſaris Auguſti anno Chriſtus in mundum venit,
explicat. Certè alicujus compendii Hiſtoriæ
Veteris Teſtamenti defectu, prioris ſeculi
Chriſtiani Hiſtoria non poteſt non eſſe obſcu-
ra; ideoque & in ipſo aditu Lectorem non
repellere. Præterquàm quòd Periodus Græ-
co-Romana, quâ univerſa Chriſtiana Chrono-
logia regitur, poſtulat, ut illa in aliquo bre-
vi Chronico à mundi primordio deducto exhi-
beatur. Hoc pacto Apparatus Annalibus à Ba-
ronio præſixus majori claritate ſupplebitur &
Uudrabieur.
11. Annorum ab Orbe condito ad Chriſtum
Supputatio- natum, ſeu Fram Chriſtianam, numerus incer-
nem textus tus: ideoque & variæ ea de re Chronologo-
Hebraici rum opiniones; præſertim cùm numeri anno-
Rerszznee⸗ rum vitæ Patriarcharum primæ & ſecundæ
Ercfernnt. mundi ætatis aliter tradantur in LXX Inter-
retum Codicibus, ac in Hebraicis & Latinis
Vulgaræ Editiomis „tantaque in ſummis anno-

I1. —
Hiſtoriæ Ve- ,
keris Teſta-
menti com-
bendium ne-
geſſarium.

rum utriuſque textus ab initio mundi ad Abra-
hæ ortum exoriatur diverſitas; ut quæ ex tex-

tu LXX Interpretum colligitur, eam, quæ
ex Hebraico reſultat, mille quadringentis ſe-
gaginta ſex annis ſuperet. Cùm ergo, in-
quit Torniellus in Annalibus Sacris anno mun-

ADpparanr.

di 131. num. V, diſerepantia hæt tam grandis ſit, ut
conciliari nullo modo poſſe videatur; reſtat neceſſa-
riò ſupponi debere, alterum ipſorum textnum eſſe
mendoſum, & ratio dictat; non fortnitò, ſed
deditaâ operà faiſſe tkorrnuptum. Quomodo au-
tem acciderit hæc corruptela, in quo textux
qua de cauſa, & quonam auctore, incertum
eſt. Exiſtimat tamen ibidem Torniellus, Græ-
cuimn textum LXX Interpretum depravatum
eſſe : quam opinionem recentiores Chronologi,
qui poſt Scaligerum floruere, uno ferme con-
ſenſu amplexi ſunt.
Nuper tamen Vir clariſſimus Wo Paulus
Pexron ex ſtrictiori Obſervantia Ordinis Ci-
ſtercienſis, Doctor Pariſienſis, in antiqua Hi-
ſtoria tam ſacra quam profana apprime erudi⸗=
tus, librum linguâ Gallicà ſcriprum in lucem
emiſit, cui titulus Antiquitas temporum reſti-
tuta, in quo autumat, ad veram mundi dura-
tionem reperiendam, LXX nterpretum Ver=
ſionem ſequendam, deſerendumque textum
Hebraicum, tanquam à Judæis, qui poſt expu-
gnata Hieroſolyma vixere, corruptum. Nam
qui eos præceſſerant, duo tanquam certa po=
ſuerant: primum, Legem per duo annorum mil-

lia duraturam „ſecundum, Meſſiam in ſexto
mundi millenario venturum. Cùmque primi

Chriſtiani Chriſtum circa ſexti millenarii finem
apparuiſſe demonſtrarent, Judæoſque urgerent,
ut eum tanquam verum Meſſiam agnoſcerent 3
hi, ut illius argumenti vim eluderent, Scriptu=
ram Sacram corrupere, & & Patriarcharum vita
mille & quingentos circiter annos reſecarunt;
quod Julianus Archiepiſcopus Toletanus, Gre-
gorius Abulpharagus & Georgius Syncellus eiſ-
dem exprobrarunt. Addit Vir doctiſſimus, il-
lam textus Hebraici corruptionem probari te⸗

ſtimonio Hebræorum & Gentilium, qui ante

rI
Supputatio=
nem LXX
Interpretums
Antiqui graæj
tuleree

cladem Hieroſolymitanam ſcripſere. Hi enim

communi conſenſu ſex millia cireiter annorum

4 ante

eusi ſunt.

2 Arhbpparatus Chronologicus

uante Meſſiæ adventum numerarunt. Hane ſen-
tentiam Baronius tam in Notis ad Marrtyrolo-
Apparatu n. gium Romanum, ad diem XXV Decembris,
cxix, & 8pG; quàâm in Apparatu ad Annales Eccleſiaſticos,
an Nive. prætulit, quòd ea inter antiquos Scriptores
Chriſtianos communis aliàs fuerit.
1V. Verùm alterutri textui adhæreas, certum an-
Tam qui norum mundi numerum ante Incarnationem

textum He- nunquam reperies. Nam Scaliger in Euſebianis
braicum,
quàm qui

Baron in

lem Eræ communis, annos numerat 3949. cam-

LXXI- . . . SS
terpretum que annorum deſcriptionem adeo certam fir-
ſequuntur, mamque autumat, ut cetetorum rationes futiles

inter ſe diſ- & inanes conjecturas eſſe affirmet. Peravius lib.
cordes.
dito ad Eram Dionyſianam fluxiſſe credit 3983.
Uſſerius in Annalibus veteris Teſtamenti, ante
Kalendas Januarias anni Juliani quadrageſimi
ſexti, à quibus Eræ Chriſtianæ exordium dedu-
ci debet, annos 4003. menſes duos & dies ali-
quot decurriſſe arbitratur. Alii in alias ſenten-
tias abiere. Sed non magis convenit inter eos,
qui in annorum mundi ſupputatione, Hebraicis
fontibus poſthabitis, LX X Interpretum nu-
meros ſecuti ſunt, ut liquet ex variis Eris mun-
danis à Chriſtianis Orientalibus uſurpatis , de
quibus in Diſſert. de Periodo Græco-Romana, à
nobis actum.
v. * In hac controvefſia, ab ea opinione non
Sequitur diſcedam, quæ veram ætatis primorum Patriar-
Aucter tex- charum ſupputationem ex Hebraicis Codicibus
tum Hebr a*-petendam cenſet; præſertim cùm Periodus Græ-
vuma co-Romana; cujus uſum in hoc Opere demon-
ſtrandum ſuſcepi „eandem ſupponat: Et quia
breviſſimam rantùm antiquæ Hiſtoriæ ſynopſim
traditurus ſum „ ſequar opinionem Uſſerii,
egregii noſtræ ætatis Chronographi: non ſolùm
quia Periodum Julianam, ad noſtram facilè re-
ducendam, adhibet; ſed etiam, quia ex ejus
Annalibus Veteris Teſtamenti Lector mutuari
poterit quæ hic deſiderantur.
VI. Contexit quidem Baronius locis ſuprà lauda-
Reſponſio ad tis Catalogum antiquorum Patrum; qui ſeeun-

Fatres, Mui qàm LX X Interpretes annos ab origine mun-

7

LXXIn-

terpret ſe- di uſque ad ortum Chriſti numerare conſueve-

runt; additque, prefteri & Romanam Eccleſam
in ſuo Martyrologio ſe annos ſupputare ſocundum
coſdem Interpretes: Sed ad horum prius Pererii
& Bonfrerii; ad poſterius Malvendæ & Joannis
Deſpieres reſponſa opponit Uſſerius in priori
parte Chronologiæ Sacræ cap. 2. Non me fugit,
inquit Pererius in Geneſ. lib. 7. num. 130. plerof-
que Veterum tam Græcorum , quam Latinorum
Chronologiam, quaæ eſt in tranſlatione LXXl-

terpretum, ſequi maluiſſe; quòd eam tranſtatio-

em illi cernerent multis ſeculis eſſe in Eoœcleſia
Dei reverenter uſurpatam, religioséque cultam
atque ob eam cunſam aliqua in parte eam mutare
aut non ſequi, religioni haberent. Sed apud me
(quanthm ad Chronologiam, de qua nune agi-
tur) auöëtoritas Scripturz Hebraica ac Latinæ
verſionis Vulgatæ, necnon & duorum principum
Eeccleſiæ Doctorum, Hlieronymi atque Auguſtini,ju-
adicium & ſententia præponderat.
vVII. De Romano verò Martyrologio Malvenda de
Reſponſio ad Antichriſto lib. I. cap. 16. reſpondet: Quòd Ec-
Martyrolo- leſia Komana in publicis tabnulis eam annorum ra-
gium Roma- ionem laudare videatur, quam LXXAederunt,
num. id quidem non facit, quòd veram & incorraptam
vandenm exiſtimet ; chm huic è diametro ad-

Animadverſionibus à conditu rerum ad nata-

9. de Doct. Temp. cap. 6. annos ab Orbe con-

verſantem , ut veram & genninam „ eam
ſummam qué in editione Vulgata eſt conſignata,
omnibus recipiendam proponat : ſed id tantum
ſalubri temperamento cavit, ut vetus aliquod
venerandæ vetuſtatis monumentum , tametſi
lacerum ac deforme, & pannis anniſque obſi
tum exhiberet; omnibuſque palam faceret,
quam rationem ſocuti fuerint antiqui Patres in
enüumerandis ex ſacra Scriptura annis, ab Orbe
procreato ad Chriſtum naſocntem; chm ſoleant
vetera Antiquitatis monumenta, quantumvis
corroſa & attrita, gratum aſpelctantibus intni=
tum praſtare. Quocirca nihil opus eſt nunc Ec-
eleſiæ Græee vulgatam numerandi ratienem com-
mendare, aut Gracorum exemplarium patroci-
nium contra Hebraicam veritatem ſuſetpere. Et
Deſtieres de verſione L XX Interpret. Diſput.

2. dub. 5. Nec nos movere debet quod Eccleſia

ſupputationem LXXInterpretum ab omni tem-
pore in communem uſam receperit. Neque enin
ea mens ſnit Eecleſiæ, ut nemini liceret ab ea dAe-
flectere: ſed ſollm nſum probavit, non autem ſup-
putationis errores, quos corrigit, quando commo-

dum fuerit. Et forteé uſa eſt hac ſupputatione cor-

rupta, eò quòd religioni duceret Verſionem illam
contemnere, cujus auctoritatem, inquit Augu-
ſtinus, celebriorem ſuſcepit Eccleſia, & quam
ut Divinam omnes venerati ſunt,; vel forts qu'd
meliora tunc non ſuppeterent. Sic Eccleſia & univer-
ſus Orbis Chriſtianus utitur Era vulgari & cal-
culo Dionyfiano: cum tamen Chronologi non ignö-
biles docéant; eam non parum abludere à vero
& germano calculo. Ità Deſpieres; qui tamen in
eo fallitur quod tradit; univerſum Orbem
Chriſtianum calculo Dionyſiano uti ; cùm is
in Patriarchatu Alexandrino nec hodie in uſu
ſit, neque unquam fuerit, ut in Diſſert.
de Periodo Græco-Romana oſtendi. His ad-
do, in Martyrologio Romano legi, Chri-
ſtum natum eſſe anno à creatione mundi quin-
quies milleſimo centeſimo nonageſimo nono: &
ab urbe Roma condita anno ſeptingenteſimo
quinquagefimo ſecundo- qui annus tam Urbis
juxta ſupputationem Capitolinam, quàm mun-
di, qui eſt ſecundum LXX Interpretes, con-
eurrit cum anno Juliano XLIII; cùm tamen
Eccleſia Latina cum Dionyſio ſupponat, Chri-
ſtum natum eſſe anno Juliano XL V. Ex uſu
itaque Eccleſiæ hæc difficultas dirimi non po-
teſt.
His ita poſitis, cùm in opinione, quam vIII.
ſequor, annus primus Eræ Chriſtianæ inci- Prima mun-
piat à Kalendis anni Periodi Græco-Romanæ di atas. .
5494. ſequitur, conditum mundum fuiſſe an-
no ejuſdem Periodi 1490. Cyclo Solis 10 B.
Lunæ 7. Indict. 5. Totum autem illud ſpatium,
annorum nempe 4603. menſium duorum &
dierum aliquot, quod ante Natale vulgare
Chriſti fluxit, in SE x mundi £Æ A T Es, ut vo-
cant, diſtinguitur. Prior cum ipſo mundo, au-
tumnali tempore, ut puto, dieque viceſima tertia
Octobris feriâ primâ creari cœ pto; exorditur, du-
ratque uſque ad Diluvium per annos 1656. Quæ
per tempora Adam;, Seth, Enos, Cainan, Ma-
Talaël, Jared, Henoch, Mathuſala, Lamech
& No geſta, ex octo prioribus capitibus libri
Geneſeos diſcenda. R
Secunda ætas inchoatur anno, Periodi Græa- IX.
co -Romanæ 3146. Cyclo Solis 14 D. Lunæ Secunda
10. Indict. II. & uſque ad initium peregrina- undi atae-
tionis

1.
rtis ni
di ams.

11.
Newus Ar.
uurin.

— — — , Ses — —,

X.
mderiun

Ayriorum,

a VIII.
Pfima Mah

2 di
n⸗
B.
,
X
ie
yo⸗
u⸗
ttin
u⸗
æ
1
pri

I
ne getupta .
muridi ℳ
na⸗

Dbis

õõ

X.
Tertiaz mun⸗
di atas.

XI.

Regnum Ar-

givrum.

XIII.
Imderium
Aſſyriarum.

ad Annales
tionis Hebræorut poſt mortem Thare Abraha-
mi patris inchoatæ extenditur, continetque
annos 426. & deſinit anno mundi 2083. Vixe-
rum ea ætate Noë, Sem, Arphaxad, Sale, He-
ber, Rheu, Sarug, Nachor & Thare Abrahami
ater. De iis legendus liber Geneſeos.
Tertia mundi ætas initium ducit à peregri-
natione Hebræorum, & ab anno Periodi Græ-
co-Romanæ 3573. Cyclo Solis 25. CB. Lunæ 19.
Indict. 3. ante Chriſtum 1921. Durat hæc ætas
uſque ad Hebræorum exitum de £Ægypto per
annos 430. Eo annorum ſpatio continentur
Abrahami & ejus poſterorum Iſaac, Jacob &

Joleph peregrinationes, reſque ab iis geſtæ, de

quibus confulendus liber Geneſeos, qui cum
morte Joſephi deſinit, complectens geſta anno-
rum 2369.
Argivorum eo tempore Regnum in Pelopo-
neſo c&tu eſt, annis mille & Ocoginta an-
te primam Olympiadem, ut in ſuo Chronico
refert Euſebius. Primus apud eos regnavit Ina-
chus. A. Gellius lib. I. Noctium Atticarum
cap. 16. & Macrobius lib. 1. Saturnal. referunt

9 9
C. Baronii. 3
hæc verba ex Varrone in libro 17. Rerum Hu-
manarum : Ad Romuli initium plus mille &
centum annorum eſt. Ab Inachi enim initio jux-
ta Euſebii rationes hic conſtituto, uſque àd
Parilia Varroniana anni 1102. numerantur. An-
te Regnum illud Hiſtoria profana non aſſur-
git.
Quarta ætas ab exitu Hebræorum de £ gy-
pto ad jacta Templi Salomonis fundamenta ex-
tenditur, complectiturque annos 479. Ejus
principium repetendum ab anno Periodi Græ-
co-Romanæ 400;3. Cyclo Solis 3 B. Lunæ 12.
Indict. 8. anno ſcilicet mundi 2514. ante Chri-
ſtum 1491. Egreſſus eſt populus Dei de £gy-

aarta

mundi ktäs.

pto, Duce Meyſe, cui ſuffectus eſt Joſwue, qui

populum ſiccato Jordanis alveo, in Chananæam
traduxit, ut legitur Joſue cap. 4. v. 19. & uno
& triginta debellatis Regibus, ut habetur jo-
ſue 12. ac ſex totis annis majori ſubaéta Palæſti-
næ parte, cam in Tribus Hebræorum diviſit.
Eo mortuo dedit eis Deus Judices, quorum
hoc eſt laterculum.

IJ. [OrHONIEL, TPIII. 4 CxL.
II. [Ahodam bidexter, Eod. xxxX.
III. Samgar filius Anath;, Eod. Ir.
IV. Debora cum Barac, filio 1IIII. XI.
Abinoëm.
V. Gedeon, qui & Jerobaal IVI. VII. VIII. xI.
dictus eſt,
VI. Abimelech filius Gedeô- quoruùm I 1II.
nis ex concubina. res geſtæ de- . Judicarunt
VII. Thola filius Phua. ſcribuntur X. J iſtaclem XXIIIL.
VIII. Jair Galaadites. in libro Ju- Eodem- nos. XXII.
IX. Jephte Galaadites. dicum cap. XI. VI.
X. Abeſan Bethleemita. XII. VII.
XI. Ahialon Zabulonites. . Eodem. X.
XII. Abdom Pharatonites. Eodem. [VIII.
XIII. Samſon de ſtirpe Dan, uſ- XIII. XIV. XV. Ih
que ad Eli Sacerdotem, & XVI.
qui populum judicare in- t
cepit anno mundi 2848: & mortuus eſt anno mundi 2888. qui eſt Periodi Græco-Ro-

manæ 4377.

polſt El obitum, Samuel populi curam capeſ-
ſiit; ſed is libertatis nimiæ pertæſus, ſub Re-
ge deinceps eſſe voluit, & Deus illi Saulem de-
dit, qui dum Divinis mandatis privatam libi-
dinem præfert, à Deo rejectus eſt: eique ex
Tribu Judæ fucceſſit David Iſai filius anno Pe-
riodi Græco-Romanæ 4439. mortuus anno ejuf-
dem Periodi 4479. Salomone filio Rege inſti-
tuto.
Durante hac quarta mundi ætate Ninus Be-
li filius Aſyriorum fundavit Imperium, qui
DXX annis ſuperiorem Aſiam obtinuerunt,
ut in lib. I. cap. 9. Herodotus auctor eſt, quem
& in Operis ſui initio Appianus Alexandrinus
eſt ſecutrus. Exiguam quandam Aſiæ partem ſub

illorum ditione fuiſſe, in primo Romanorum

Antiquit. libro confirmat Dionyſius Halicarna-

N

Apparatus

cenſis. Imperii Aſſyriorum finis pertinet ad an-
num Periodi Græco-Romanæ 4747. Plures
enim ſucceſſores Ninus habuit.
Quinta mundi ætas à jactis Templi Salomo-
nis fundamentis ad ejus Templi conflagratio-
nem per annos 424. ac menſes aliquot propa-
gatur, nchoaturaue anno Periodi Græco-Ro-
manæ 4482. Cyclo Solis 6 G. Lunæ 16. Indict.
II. anno mundi 2993. ante Chriſtum 1012. Salo-=
mon poſtquam relictis mundi vanitatibus ad ſa-
niorem mentem rediiſſet, obiit, cùm annos qua-
draginta regnaſſet, ex lib. Reg. 1. cap. 1I. annò
Periodi Græco-Romanæ 4 519. Salomoni ſucceſ-⸗
ſit filius Roboam, qui cùm decem Tribus 4

ſe alienaſſet, eæ Jeroboam Regem ſibi præfece-

re; eoque Duce, & à Domo Davidis & à vero
Dei eultu pariter defecere, ex lib. 1. Reg. cap. 12.

a 2 TABULA

XIV.
Quinta

miendi atas,

4 Apparatus Chronologicus
TABUILA REGNI JIUD £˖ ET ISRAELIS
Chronologicos Annos utriuſque continens.
.2 Z . £ 2 3
3 ₰ 88 32S 6 58 5 S 2 S
„ —S ⁸ 5. 8 3 5 8& 5.5
I. David, X L. 4439. IJ. Jeroboam, XXI. 4519. .
II. Salomon, XI.— 4479 II. Nadab, II. 45O=⸗
III. Robo. m, XkVII. 4519. III. Baaſa, XXIII. 4 5:1.
IV. Abiam, III. (486 IV. Efla, I. 4 564.
V. Alſa, XLIJI. 4539 V. Zamri, dies VII. 4565.
VI. Joſaphat, XXV. 4580 VI. Amri, XI. 456 5.
II. Toram, IV. 460 5 VII. Achab, XXI. 4576.
VIII. Ochozias, fj. 4609 VIII. Ochozias, I. W.
1X. Nkaſa, VI. 1o0 IX. Joram, XII. 4598.
X. Joas, 5 Y. 4610 X. Jehu, XXVIII. 4610.
XI. Amazias, XIX. 46 56. XI. Joachas, X VI. 4638.
XII. Azarias, qui LII. 4684. XII. Joas, XVI. 4654.
& Ozias, XIII. Jeroboam Xr. 4670.
XIII. f=kan FVI. 4756. Interregnum, XI. 4711.
XIV. orhe J Rw. 47 XIV. Zacharias, M. VI. 4722.
XV. Ezechias, XXIX. 4767. XV. Sellum, I. 4722.
XVI. Manaſſes, L V. 4796 XVI. Manahem, X. 4723.
XVII. Amon, TIL. 481. XVII. Phaceias, II. 4733.
XVIII oſias, XXXI. 86. XVIII. Phacee, XX. 4735.
XIX. Joachas, M. II I. 4884. XIX. Olee, XVIII. 4756.
XX. Joakim, qui XIJI. 4884. Colliguntur Iſtaëlitici Regni anni CCI. V.
& Fliakim, menſibus aliquot.
XXI.]Joachin, qui M. III. 4895. —
& Jechonias,
X X II. Sedecias. X I. 4895.
Colliguntur à Davide anni CCCCLXVII,
A V Salomonis anni CCCCXXIII.
X
Anno Sedeciæ undecimo, ex Jeremia I. v. 3. dit. Carthago verò condita dicitur anno poſt Satenun
civitas Hieroſolymitana à Chaldæis, 2. Reg. 25. Templum inchoatum 144. Eadem tempeſtate, umn
occupata eſt, & Sedecias ad Nebuchedneſa- qua in Africa novum à Tyriis poſitum eſt oppi-
evertitur. xem deductus, in Babyloniam, ubi Nebuched- dum, Lacedæmoniorum in Græcia Rempubli-
neſares regnabat, deportatus eſt, 2. Reg. cap. cam ſaluberrimis Legibus celebrem reddidit Ly-
25. v. 4. Deſtructum verò eſt Témplum anno curgus, de quo Plutarchus in ejus vita.
Nebuchedneſaris X IX, Jeremiæ cap. 52. v. 12. Sardanapalo poſtremo Aſſyriorum Rege ob XVIII.
& 2. lib. Reg. cap. 25. v. 8. anno primo ineunte luxum & ſocordiam à Præfeco Medoràm Ar- Wriorum
Olympiadis 48. poſtquam à Salomone condi bace contemto, & poſt fuſum illius exercitum Eer-z
cœptum eſt annis CCCCXXIV & ali- mori compulſo, Imperium Aſyriorum deſtru- Miruckam:
quot menſibus, ab initio Regni Davidis anno ctum eſt, anno Periodi Græco-Romanæ 4747. Ke
CCCCLXVIII, ab Iſraêëlitici Regni ex- Diviſum poſtea Imperium: Arbaces enim Me- mer
cidio CXXXIV, anno Periodi Græco-Ro- dos ſuos liberos declaravit, & Beleſis in Sacra dnpia
manæ 4906. Scriptura Eſai. 39. V. I. & 2. Reg. cap. 20. v. 12. echn
XVI. Ab anno quarto oakimi, qui primus fuir Hipparcho verò, Ptolemæo & Cenſorino Na-
Initium an. Webuchedneſaris Babyloniæ Regis, annoque Pe- bonaſſarus dictus, Regnum Babyloniæ obtinuit
norum es- riodi Græco-Romanæ 4888. incipiunt ſeptua- per annos 14. A meridie primi diei Thot men-
privitatis einta anni captivitatis judæorum, quos Jere- ſis £Æ gyptiaci, die videlicet Februarii 26. fe-
Iudaorum. Mias cCap. 25. & 29. deſinit. Scio, non unam om- riâ quartà, labente ante Eram Chriſtianam an-
nium hac de re ſententiam eſſe, ſed ſequor e no 747. Nabonaſſari Epocham Aſtronomi in-
yium in Annal. Vet. Teſtamenti, Petavium lib. cipiunt. Ninus junior Aſſyriorum Regnum ad
12. de Doct. Temp. cap. 22. ubi hanc ſententiam proprios terminos reductum, Monarchià in Sar-
egregiè confirmat, contrariaſque refellit. Porro danapalo jam extinctâà, annis 19. rexit, ut in
uterque initium Regum Juda & Regum Iſraelis Græco ſuo Chronico refert Euſebius.
ab eodem ante Chriſtum anno auſpicatur, ſeu Cùm verò Medi, quibus autonomiam Ar- XIX.
ab eodem anno Periodi Julianæ. baces reddiderat, anarchiæ incommoda fer- Linberinm
XVII. Per illud tempus, quo ambobus Hebræorum re non poſſent, Dejocis Imperio ſe ſubjecerunt, Llac⸗ nS

annis ante Cyri initium 150. ut in lib. 1. auctor
eſt Herodotus, quem, relicto Gteſia, ſecuti
ſunt etiam Dionyſius Halicarnacenſis, & Ap-
pianus Alexandrinus in Romanarum ſua-
rum Hiſtoriarum exordio. Apud Diodorum
Siculum in lib. 2. Biblioth. lapſu memoriæ vel
Librar i

Hlerent Ty- regnis præfati Reges præerant, ac longo poſt
2,S. Pace utrumque extinctum ſpatio, regnatum eſt apud
D Vrum Sidoniorum coloniam, quam annis du-
centis & quadraginta ante conditum à Salomo-
ne Templum fundatam fuiſſe, ex Tyriorum
Annalibus Joſephus lib. 8. Antiquit. cap. 2. Pro-

2 3 . „
Se S S.3 3
J. [Cyrus, XXX. 43’ ˖
1I. Cambyſes, VII. M. V. 496 5.
111. Smerdis Magus, M. VII. 4972
1V. BDarius Hyſtaſpis F. X„ X XVI. 4973
. —
V. Xerxes, XX. 009.
V I. Artaxerxes Longim. XL. 029.
VII Xerxes I1. M. II. 5069.
VIII. Sogdianus, M. VII. S09.
X. Artaxerxes Mennon, XL. 5089.
XI. Artaxerxes Ochus, XXVI. 5I2 ͦ8.
XII. Arfes INDE I154.
XIII. Darius Arſami F. VI. 5158.
X X. Darius ab Alexandro Magno victus, à Beſo ctore Iphito. Celebrata autem prima Ohymypia
lnperium nefarie perimitur, dum Alexandrum perſequen- anno tertiò & viceſimo ante Romam conditam,
4 Gracorum tem fugit; in ipſo tertii anni Olympiadis II;. anno ſcilicet Periodi Græco-Romanæ 4718. uk
initio, qui concurtit cum anno Periodi Græco- in Diſſert. de eadem Periodo demonſtravi. In
Romanæ 5164. à quo Olympiadis anno Calip- Olympiadibus temporis illud intervallum deſi-
pum Cyzicenum Periodum ſuam annorum 76. nit, quod à Varrone in libello Cenſorini de Die
deduxiſſe, ex Aſtronomicis obſervationibus n- natali Wythicum appellatur, incipitque quod di-
quet. Cûmque Juſtinus in fine libri 10. tradat, citur HMiſtoritum, quia res in eo geſtæ veris Hi-
XVIII. Darium cognatis occiſum vitam Pariter cam ſtoriis continentur. J
„. Arima Perſarum Regno fſiniviſſe, manifeſtum eſt, in Mo FEa ctiam mundi etate Koma, anno tertio, XXII.
e narchiæ Alexandri Aſiaticæ memoriam, Calip- eoque deſinente „»Olympiadis ſextæ condita, an- Roma evn⸗
= tum hanc Periodi ſuæ Epocham inſtituiſſe. no ſc. Periodi Græco-Romanæ 4741. ut in Diſ- dizur.
1 XAX1. Durante hac quinta mundi ætate cœpit éele- ſert, de eadem Periodo oſtendi.
Ohmiengam berrimum in Græcia certamen Olympicum, au-
2 LATERCGVEVM REGVVM ROMANORVM.
1. — R rMM 4 -= — — — 5 —
. 3 2 2
nit „ 5 5 5 2,6 S
1. „α Æ◻ = E S T
e⸗ 5S28 8 8
. LI Romulus; XXXVIII. 1741.
. —. Ihrereenun. .
r⸗ IE Numa Lompiliug XLIII 2280.
tin UII. Tullus Hoſtilius, — X XXII. 4823.
1. LIX. IV. Ancus Martius, XXIV. 4855.
lfer⸗ ns L Tarquinius Priſcus, XXXVIII. 4879.
unt, nin. VI. Servius Tullius, — IX LIV. 1917.
ctot . VII. Tarquinius Superbus [XXIV. 4961.
. Regifugium. I. 4985.
lla⸗ H R tum
un a 3 egnatu
gari

ad Annales C. Baroni.

Librarii, Cyaxaris pro Dejoci: nomine poſito,
4 Medis electus Rex ille fuiſſe dicitur, circa an-

num 2. Olymp. XVII, jüxta Herodotum. A

Cyri nimirum exordio, quod ex illius ſententia
in Olympiadis §F. initium, indeque in anni
Periodi Græco-Romanæ 4934. medium incidit,
ſubductis annis 1506. primus primi Medorum
Regis annus ab anno 3. Olymp. 17. initio, &
anno Periodi Græco-Romanæ 4784. deducen-
dus relinquitur. Quam Imperii Medorum Epo-
cham rectè conſtituit Uſſerius in Annal. Vet.
Teft. ex ſingulorum Regum temporibus ab He-

rodoto aſſignatis; qui & obſervat, Dejocem an-
IMFPERII PERSICI LATERGVIVM.

no I. Olym piadis 18. Ecbatana condidiſſe, cii⸗=
jus ſtructura deſcribitur in cap. I. lib. Judith;
ubi ab Arphaxado Medorum Rege condita
fuiſſe dicitur, ſiur & à Dejoce in Herodoto &
Scriptoribus aliis, quod argumento eſt, utroque
illo nomine unum & eundem Regem deſignari.
Porro deſiit Medorum Imperium in Aſtiage à
Cyro devicto, anno Periodi Græco-Romanæ
4935. à quo Perſici Regni à Cyro initi Epocha
deducitur, omnibus Antiquis tradentibus, Oy-
vum FPerſis imperare cœpiſſe Olympiade F. adl
finem tendente anno primo.

XXIII.

Sexta mun-

di atas.

XXIV.
Finis Anno-
itmm L XX
captivitatis
Iudaorum.

6

Regnatum itaque KRomæ annis ſolidis 244. &
poteſtas Regia extincta anno Periodi Græco-
Romanæ 4985. quo Tarquinius ob ſtuprum à filio
Lucretiæ oblatum Romãâà pulſus eſt. Conſules
pro Regibus deinceps inſtituti, quorum pri-
mum par fuit L. Iunius Brutus & L. Turquinins
Collatinus.
Sexta mundi ætas incipit à conflagratione
Templi, quæ contigit anno Periodi Græco-Ro-
manæ 4906. Cyclo Solis 10 B. Lunæ 3. Indict.
II. annoque mundi 3416. ante Chriſtum 588.
duratque uſque ad Eram Chriſtianam per an-
nos 587.
Anno Periodi Græco-Romanæ 4957. ante
Chriſtum 5ʒ7. ſub finem primi anni Imperii
Darii Medi ab everſa Babylonica monarchia
educti, iniit annus ſeptuageſimus ſervitutis
Babylonicæ, ſub Joabimo, anno I. Nebuched-
neſaris ſeu Nabuchodonoſoris cœptæ. Tunc
enim Cyrus Perſarum Rex Judæis reditum in
patriam edicto conceſſit, & reduces Templum
reædificare juſſit, ut legitur 2. Paralipom. cap.
26. v. 22. & Eſdræ I. Tunc Judæi Zorobabele

Apparatus Chronologicus

Duce, è Babylomia in Judæam regreſſi, ubi an-
no Periodi Græco-Romanæ 4959. anno ab ad-
ventu eorum ſecundo, Templi ſecundi funda-
menta poſuere, ut legitur Eſdtæ 4.
Dario ultimo Perſarum Rege demortuo, cœ-
pit Imparium Græcorum ab Alexandro Magno
inſtitutum, ut ſuprâà dixi. Mors autem Alexan-
dri incidit in annum Periodi Græco-Romanæ
5171. in annum ante Chriſtum 323. diemque vi-
ceſimum ſecundum menlſis Maii, ut oſtendit
Uſſerius in Annal. Vet. Teſtam. ex Plutarcho in
Alexandro. Regnavit annos duodecim, ut in
lib. I. Machab. cap. 1. proditum eſt. Poſt ejus
exceſſum ita res ex Ducum conſenſu conſtitutæ
ſunt. Aridæo Alexandri fratri, quem Philippus
ex ſcorto ſuſceperat, ſumma vel potiùs umbra
Imperii eſt commiſſa, Regique declarato Phi-
lippi nomen eſt impoſitum. Et quia mentis ſatis
compos non erat, perdiccas Macedo, cui Ale-
xander moriens annulum tradiderat, Regni
procurator, reipſa Rex eſt deſignatus. Hoc
porro laterculum Regum Macedoniæ, qui poſt
Alexandrum Magnum regnarunt.

L ATYERCELEVM SyCCESSORVM ALEXANDRI MAGNI
in Regno Macedoniæ.

2
3 —8 53 4 8
E 5 3285
5388S
EE
I. [Aridæus, LVIE 5171.
I1I. Caſſander, XIX. 5FI77.
Tii Philippus Gaſſandri F. J. 5196.
IV. Anripate Rlnc III. 3197.
Ahllexander 11.
— Semetrius Poliorcetes „ VI. 5200.
VI. Pyrrhus, — M VII 206.
VII. Lyſimachus, VI. 52060.
VIII. Arſinoe Lyſimac. uxor, M. V II. 212.
X. Neleager, M. ITIJI. 5214.
XI. Antpater, cdies XLV. 5214.
XII. Soſthenes, II. 1 FKr4.
XIII. Antigonus Gonotas 5 XXXVI.1 2216.
XIV. Demetrius Antig. F. X——= 5252.
XV. Antigonus. XIj. 5262.
XVI. Philippus Demetrii F. IXLTI. 52714
XVII. Perſeus. — §. i6.

Perſeo à Romanis vio, ut legitur 1. Macchab.

cap. S. v. 5. finiit Regnum Macedonicum anno
Periodi Græco-Romanæ 5326. annoque ante
Chriſtum 168. Ejus Imperii reliquiæ, Romano
jam ſurgente Imperio, in Seleucidis Syriæ &

Ptolomæi .gypti Regibus adhue ſuperfuerunt.

Eodem mortis Alexandri Magni anno Kegy-

XXV.
Reges Mace-
doniæ poſt
Alexandri
M. in orteme

XxVI.

ptus & quidquid Lybiæ ac Cyrenaicæ Alexan- Succeßie
der obtinuerat, cum omni illa Arabiæ parte Ptolomeo-

quæ Ægypto adjacet, Ptolemæo Lagi filio obti- c gybii

git, quem Soteri⸗ cognomentum à Rbodiis ac-
cepifſe indicat in Atticis Pauſanias.

1A175kKÜrEr/N

Regume

LxVIn.
lyſituin
in ris H.
gnun deln
cilarum,

ym

nule, Nit
nig o, 110

a.

*

— ’

Z.
=
—

ad Annales C. Baromij. 7
LATFERCGVIM PYOLEEMXN0OR M ℳ GTPTI REGVM.
XXV. — * 2
onie Ne S S. S . 2 5 2 4
lexaydri . ☛ g 8S S 5 2 8S
l. Mopteſ. ☛ ⏑
I. Ptolemæus Lagi F. L. 5171.
II. Prolſemæus Philadelphus, B XXXVIII. 5220
IILI.] Prolemæus Evergetes I, XXVI. 5258.
IV. Prolemæus Philopator, XVII. 5283.
—- ,— . — — ————
V. prolemæus Epiphanes, XXIV. 300.
1. prolemæus Philomeror, — XXXV. 5324.
VII. Prolemæis Evergetes II. Phyſcon, Philom. frater, XXIX. 5358.
VIII. Pcolemæus Lathurus Phyſconis F. XVII. 6387.
IX. Ptolemæus Alexander Lathuri frater. Lc. — 5404.
0 Ptolemæus Lathurus ſecundo, — VIII. 5414.
X. Prolemæus Alexander 11 „Alexandti F. Dies XIX. 5422.
XI Ptolemæus Alexander II I. Alexandri primi F. XVII. 5422.
XII Ptolemæus Auletes nothus . XIII. 5439.
XIII.Ptolemæus, NM V. 46.
XIV.] Cleopatra. — Fir - 5453.
XXVII. LSeleucus Nicanor unus ex Alexandri Magni chabæorum cum Seleuciqi, implicata narratio
Inſtituitur Ducibus, annis poſt ejus obitum duodecim ela- ſit, plurimùm refert Regum Seleucidarum or-
in yria Re- pſis, in Babylonia, Media ceteriſque Orientis dicem & ſucceſſionem exactè deſcribere. Duo-
ee Selen- tractibus anno Periodi Græco -Romanæ 5182. decim Priores hic propono, de eorum ſucceſſo-
d . ante Chriſtum 312. regnavit. Cùm autem Ma- ribus poſtea locuturus.
— —
¹ 1*
— ⸗— 8 8 42
. 80 5 5 3 S
O O ☛ △ —
— *. 5 S S
—,—,,——,,, 6S
I. Seleucus Nicanor, XXXII. 5182
I. Antiochus Soter ejus F. XIX.
1 V. Eencus 11 Callinicus, Drv, E. xXX— — K245.
V. ]Seleucus III Ceraunu; „Callinici F. fII:. 5268. ⸗
VI. Antiochus I11 M. Callinici E. XXXVI. — 5271.
VII. Seleucus I V, DPhilopator Anmtioc,. M. F. — XII oz. —
VIII. Antiochus V Epiphanes Antioch. M. F. XII. 5319.
X. Demetrius: Soter „Seleuci Philop. F. XixIrI. 6332.
XI. [Alexander Bala inſititius, V.— BA.
P XII. Demetrius I I Nicanor Demetrii Soteris F. B349.
Anno Periodi Græco-Kamang S35I. Cyclo Soli 7 libertate Judæis reddita loquens „ ait: Poſt
. F. Lanæg II. Indlicét. II. Mundi 3862. Urbis Jonathan, ſumma rerum ad Simonem fratrem
. 1IV1. ronditæ 6II. ante Chriſtum 143. dLefertar. Taim Demetrius (Nicator ſcilicet)
42 aſe refetto cum Judeis fædere, contemplatione cla-
. XXVIII. Fine Hiſtoriæ Veteris Teſtamenti & ini- dis à Tryphone illate (nam poſt Jonathæ ne-
bti⸗ m. ludeis auto- tjo Eræ Chriſtianæ appropinquantibus, ut va- cem, urbes eorum rque agros bello vaſtaverat)
cN.. e“ on- rij errores ,qui tam Paulò ante eam, quàm poſt, annna ejus veltigalia in perpetuum remittit. Ete-
D Sa. committi ſolent, faciliùs vitentur, præcipux nmim nfque ad id empus Kegibus Syriæ, niſi
res apud Jjudæos & Romanos ac in Syria ge- cum armis reſiſterent, lapendium penßitaverant.
ſtæ, ordine temporum ſervato, breviter ex- Id geſtum Demetrii Regis anno ſocundo: quod
1 plicandæ ſunt. Sulpicius itaque Severus de ades Knavimus, quia uſque in hunc annum per
a2 4 tempora
X

XXIX.
Hieroſolyma

₰ Iudais
capta.

XXX.
Demetrius
Syria Rex
capitur.

XXXI.
Antioc bus
Soter voca-
tur in Sy-
7FiaιπWq.

8 Apparatus
tempora Aſßanorum Regum cucurrinns, ut ratio
t emporum digeſta luceret. Nunc autem per tem-
pora eorum, qui adais vel Pontifices vel Reges
fuerunt, uſque ad Chriſti nativitatem, rerum
ordinem digeremus. Igitur poſt Jonathan simen
frater ejus, ut ſupra dictam eſt, Hebrais præfuit
jure Pontificis; id enim ei tum à ſuis, tum à populo
Rovano honoris delatum.

modo ſubditi fuerant, primèò Perſarum, mox
etiam Græcorum Regibus. Verùm, Demetrius
Nicator Syriæ Rex ad petitionem Simonis ſummi
Judæorum Sacerdotis, abſolutam Judæis pacem,
atque ab omnibus tributis immunitatem, &
perpetuam inter ipſum Demetrium & gentem
Judæorum ſocietatem conceſſit, ut liquet ex
Demetrii diplomate relato lib. I. Machab. cap. 13.
V. 41. & 42. Anno centeſimo ſeptuageſimo ablatum
AIt ingum Gentium ab HWrael. Et cœ.it populus
Irasl ſeribere in tabulis & geſtis publicis. Anno
primo ſub Simone ſummo Sacerdote, magno Duce
& Principe JQudtorum. Annus ille Græcorum
170. ſeu Eræ Contractuum, & annorum Seleu-
cidarum à verno menſe, ut ceteri in lib. 1. Ma-
chabæorum memorati, procedit; cùm tamen
anni Græcorum, quorum mentio in 2. lib. Ma-
chab. ab autumno proficiſcantur, & anni prio-
ris libri ſex menſium intervallo poſterioris ini-
tium antevertant. Porro facilè Simon, quæ 4
Demetrio poſtulabat, obtinuit, quia paulò an-
tea hic acceperat, necatum eſſe Antiochum Theon
Alexandri Balæ filium à Tryphone tutore ſuo
qui Syriam invaſerat, regnique diadema ſibi
impoſuerat. Petavius in lib. de Doct. Tempo-
rum, & Ulſerius in Annal. Vet. Teſt. libertatem
udæis anno tertio Demetrii conceſſam ſcribunt,

ſed nullo teſte.

Aunno Periodi Græco-Romanæ 5352. Cyclo Solis 8
E. Lunæ 12. Inditt. 12. Mundi 3863. Urbis con-
ditæ 612. ante Chriſtum 142.

Simon ſummus Judæorum Pontifeæx Gazam
expugnat, & Hieroſolymitanam arcem, quam &
munivit, & in ea habitavit. Lib. 1I. Machab.
cap. 13. Et intraverunt in eam tertia & viceſima
die ſecundi menſis, anno centeæſimo ſeptuageſimo
prino, Græcorum nempe.

Anno Periodi Græco-Romanaæ 5z53. Cyclo Solis 9
DC. Lunæ 13. Indict. 13. Mundi 3864. Urbis
conditæ 613. ante Chriſtum 141.

Auno centeſimo ſeptuageſimo ſecundo congrega-
vit Rex Dewetrius exercitum ſuum, & abiit in
Mediam ad contrahenda ſibi auxilia, ut expu-
gnaret Iryphonem, inquit Auctor lib. 1. Machab.
Cap. 14. V. I. Putabat Demetrius Nicator Syriæ
Rex, ſe facilè Tryphonem è Regno Syriæ extur-
baturum. Verùm, amiſſo exercitu, vivus in po-
téſtatem hoſtis venit, & cuſtodiæ mancipatus
eſt, ut ibidem Auctor Machabæorum & Joſe-
phus lib. 13. Cap. 9. in fine.

Anno Periodi Græco -Romang 5354. Oclo Solis 10
B. Lunæ 14. Indict. 14. Mundi 3865. Urbis con-
ditæ 614. ante Chriſtum 140.

Milites Tryphonis Syriæ invaſoris mores per-
eſi 2 defecerunt ad Cleopatram Demetrii Nica-

Judæi enim poſt Ba-
bylonicam captivitatem ſolutam, ſemper aliquo

Chronologicus

toris captivi uxorem, quæ tum in Seleucia cum
liberis ſeſe incluſerat: quæ ad Antiochum fra-
trem Demetrii matiti ſui miſit, conjugium ſuum
& Regnum ei offerens. Antiochus hic Deme-
trii Soteris filius, apud Joſephum lib. 7. Anti-
quit. cap. 12. paterno cognomento Soter dici-⸗
tur, à religione Pius. Joſephus lib. 13. cap. 12. &
ab Euſebio in Chronico Sidetes vel Sedetes.

Anno Periodi Græco- Romanæ 5355. Cyc!o Solis II
A. Lunaæ 15. Indict. 15. Mundi 3866. Urbis con-
ditæ 61s. ante Chriſtum 139.

Anno centefimo ſeptuageſimo quarto exiit An-
tiochus in terram patrum ſuorum, & convenernnt
ad eum omnes exercitus, ita ut panci relitti eſſent
cum Triphone lib. I. Machab. cap. 15. V. 10. ubi
ſermo eſt de Antiocho Sidete hujus nominis
VII; poſtquam ſcilicet in matrimonium Cleo-
patram fratris ſui Demetrii Nicatoris uxorem
recepit, ex Juſtino lib. 36. cap. I. Regnavit de-
hinc Antiochus annos novem ex Euſebio in
Chronico, & Porphyrio in Græcis Euſebia-
nis. .

Anno Periodi Graco- RKomanæ 5356. Oyclo Solis 12.
G. Lunæ 16. Indict. I. Mundi 3867. Urbis
conditæ 616. ante Chriſtum 138.

Tiyphon, qui in Syria regnabat, derelictus
eſt ab omnibus ferè copiis, quando Antiochus
in Syriam venit. Quare Doram finitimam Phœ-
niciæ urbem fugãà ſe fecepit ex lib. 1. Machab.
cap. I5. V. 10. tandemque ad populares ſuos
Apameam, ubi interfectus eſt ex Joſepho lib. 13.
cap. 12. & Appiano in Syriacis pag. 132.

Anno Periodi Græco-Romanæ 5359. Oyclo Solis
15 C. Lunæ 19. Indict. 4. Mundi 3870. Urbis
conditæ 619. ante Chriſtum 135.

Hoc anno exeunte, Græcorum 177. menſe
undecimo, qui eſt Schebat, id eſt, circa no-
ſtrum Februarium, occiſus eſt Simon Judæorum
Pontifex, à genero ſuo Ptolemæo ex lib. 1. Ma-
chabæorum cap. 16. ubi additur, filium ejus
Joannem, (devictis Hyrcanis dictum Hyrcanum)
qui evaſerat, Pontificatum hoc anno cepiſſe.
Simon per annos VIII & aliquot menſes ſum-
mo Pontificatu functus eſt, ut colligitur ex Hi-
ſtoria Machabæorum, cujus primus liber, qui

quadraginta annorum Hiſtoriam continet; hoc

anno abſolvitur.
Antiochus Soter Syriæ Rex, ut habet Joſe-
phus lib. 13. Antiquit. cap. 16. anno regni ſui
quarto, & Hyrcani primo, in Judæam duxit
exercirum, & Hyrcanum in urbem Hieroſoly-
mitanam compulit, eamque obſidione cinxit,

XXXIEL
Antiochus
Soter fit Reæ
Syria.

XXXIII
Interitus
TIryphonis
Syris Regisꝗ

XXXIV.
Simonis Io&
daorum Pon
tif. cæde;

XXXV.
Bellum inten
Hyrcanum
& Anthib=
chum.

ut Joſephus ibidem. Tandem pax certis con-

ditionibus firmatur, ut Joſephus ibidem &
Diodorus Siculus lib. 34. in Bibliotheca Phorü
cod. 244.

Auns

XXI
Demutri
in Nem
grunif
it.

XXXV
uduinul,
Hegen
ſan.

XXXVII
Alrzuce,
Dalin n.
Gar ij J.
ria,

.— — - -2- ————818———UUN

XXXII
ytioche
lter ſt Re⸗
Pri.

XXXIII
Juteritus
Vyplani
Sris Mris

N15

XXXIV.
. Limonis
gaorum bey:
. . edei

us

7)

le.

V.
le inrt
i Hnan
Crit Ahe
oly⸗ chum.
n,

ad Annales C. Baronii.

Anno Periodi Græco- Romanæ 8364. Cyolo Solis 20
D. Lunæ 5. Inaict. 9. Mandi 3875. Urbis con-
ditæ 624. ante Chriſtum 130.

Antiochus Sidetes Syriæ Rex contra Phra-

XXXVI.
Demetrius atem Parthorum Regem cum exercitu profe-
iv Regnam (us eſt , fratrem ſuum Demetrium Nicato-
rer Mi- rem repetens, victorque tribus præliis Baby-
. loniam occupavit. Tandem tamen à fſuis de-
ſertus eſt, & in alio prælio à Parthis occiſus,
ut teſtantur Julius Obſequens lib. de Prodigiis,
Juſtinus lib. 38. cap. 10. & 39. cap. 1. Joſephus
lib. 13. cap. 16. Euſebius in Chronico, & Oro-
ſius lib. 5. cap. 10. Demetrius obſidione Partho-
rum liberatus, reſtitutus in Regnum eſt. Juſti-
nus lib. 39. Cap. 1.
XXXVII. Poſt Antioobum Judæi nullum Macedonum

Tudai nullum Regem tulerunt, domeſticiſque Imperiis uſi
Segem agne Syriam magnis bellis infeſtarunt, ex Juſtino
ſont. lib. 36. cap. I. Syriæque & Phœniciæ non pau-
cas urbes ſubegerunt, ex Strabone lib. 16.
pag. 661. Hyrcanus enim poſt Antiochi cæ-
dem defecit à Macedonibus: jamque nec ut
ſubditus, nec ut amicus opem ullam illis am-
pliùs ferebat. Quamprimum verò de morte
Antiochi audivit, ad urbes Syriæ duxit exer-
citum; ratus, id quod erat, inventurum ſe
eas vacuas propugnatoribus. Medabam igitur,
de qua lib. I. Machab. cap. 9. V. 36. non ſine
labore, ſexto demum menſe vi cepit: deinde
Samegam cum vicinis pagis, ex Joſepho lib. 13.
cap. 17.

Anno Periodi Græco - Romanæ 5367. Oclo Solis 23
G. Lunæ 8. Iadiét. 12. Mund, 3878. Urbis con-
ditæ 627. ante Chriſtum 127.

XXXVIII. Cùm Demetrius Nicator Syriæ Rex tam
Alexander Syris, quâm militibus Propter mores impro-
Zabiea re. bos inviſus eſſet, ad Ptolemæum Phyſconem
Syst H— Lgypti Regem miſerunt „ rogantes ut ali-
rte. quem ex Seleuci genere eis daret, quem poſ-
ſent Regem ſibi conſtituere, ex Joſepho lib.
13. Cap. 17. Ille juvenem quendam gyptium
miſit, compoſità fabulã; quaſi per adoptio-
nem Antiochi Regis receptus in familiam
regiam eſſet, ex Juſtino lib. 39. cap. I. Refert
autem Porphyrius in Græcis Euſebianis pag. 227.
ut filium Alexandri (Balæ ſcilicet, qui Antio-
chi Epiphanis filius cenſebatur) miſſlum fuiſſe,
& ipſum Alexandrum dictum „ atque à Syris
Labinam cognominatum.

Auno Periodi Græco- Komang 368. Cyclo Solis 24
F. Lunæ 9. Indiät. 13. Mundi 3879. Urbis con-
ditæ 628. ante Chriſtum 126.

XXXIX.
Epocha Ly-
riorum inſti-
tuta.

Prælio circa Damaſcum commiſſo Deme-
trius Nicator vincitur: & ab uxore filiiſque
deſertus, & cum paucis ſervulis relictus V-
rum religione Ecern i ſe defenſurus petiit, ex
Juſtino cum Joſepho & Porphyrio in locis
ſuprà citatis. Illuc ingredi prohibitum, cùm
navem ingrederetur, trucidatum fuiſſe „ qua-
tuor poſt reditum & Parthia annis Regni exa-
ctis, tradit Porphyrius: quamvis alii mortem
ejus aliter referant. Livius lib. 60. & Appia-
nus in Syriacis pag. 132. ab uxore Cleopatra
eum interemtum narrant. Et eâ certe con-

ſciâ, Tyri occiſum illum fuiſſe admodum fit
veroſimile : & vel ab ea, vel ab Alexandro
Zabina Tyrios ob hoc factum libertatem &
aovοoνwoG. obtinuiſſe. Ab hoc enim anno no-
vam temporum ſuorum Epocham Tyrios de-
duxiſſe, liquet ex Euſebio in Chronico ubi
cum ſecundo anno Imperatoris Probi, qui cum
anno Chriſti CCLXXVII, annoque Periodi
Græco- Romanæ 5770. concurrit, annus 402.
Tyriorum copulatur.

Anno Periodi Græco- Nomanæ 5370.
C. Lunæ II. Iadict. I 5. Wundi
ditæ 630. ante Cbriſtum 124.

Oreclo Soliz 26
3881. Urbis con-

Seleucus Demetrii Nicatoris Syriæ Regis
filius, injuſſu matris Cleopatræ ſumto dia-
demate, regnavit in Syria anno I. ex Livio
lib. 60. & Porphyrio in Græcis Euſebianis
pag. 227.

Anno Periodi Græco- RNomanæ 5371. COyclo Solis 27
B. Lunæ 12. Iudikt. 1. WMundi 3882. Urbis con-
ditæ 631. ante Chriſtum 123.

Cleopatra filium Seleucum 5
juſſu ſuo diadema ſumſiſſet ſive metuens, ne
ille patris Demetrii mortem ulciſceretur, ſive
eodem furore gerens omnia, ſagittâ tranſfixum
interemit. Alterum deinde filium ex Deme-
trio ſuſceptum Antiochum Erypum, quem
Athenas educandum miſerat Regem conſti-

vel quèd in-

XL.

Seleucus fit
Reæx Syriæ.

XLI.
Antiochus
Grypiss kt
Rex Syriæ-

tuit; ut Regis nomen penes filium, vis autem

omnis Imperii penes matrem eſſet „ ex Livio
lib. 60. Juſtino lib. 39. Cap. I. & Appiano in Sy-
riacis Pag. 132.

Anno Periodi Græco - Romang 53372. Cyclo Soliz 28

A. Lunæ 13. Inditt. 2. Mundi 3883. Urbis con-
ditæ 632. ante Chriſtum 122.

Alexander Zabinas Syriæ Rex rerum ſuc-
ceſſu tumens, ſpernere jam etiam Ptolemæum
Phyſconem Ægyptiorum Regem, à quo ſub-
ornatus fuerat in Regnum, ſuperbà inſolen-
tiã cœpit. Itaque Ptolemeus reconciliatq ſo-
roris Cleopatræ grati, deſtruere Alexandri
Regnum, quod odio Demetrii Nicatoris vi-
ribus ſuis acquiſierat ſummopere inſtituit.
Miſit igitur ingentia Grypo auxilia, & filiam
Tryphanam Grypo nupturam, ur populos in
auxilium nepotis ſollicitaret. Nec res fruſtra
fuit: nam cùm omnes Grypum Æ gypti viri-
bus inſtructum viderent, Paulatim ab Alexan-
dro deficere cœperunt, ex Juſtino lib. 39. cap.
2. Tandem prælio inter Antiochum Grypum
& Alexandrum Zabinam commiſſio , victus Ale-
xander Antiochiam profugit; & à latronibus
captus, perductuſque ad Grypum, interficitur,
ex Juſtino ibidem.
ſum eum occubuiſſe, tradit Joſephus lib. 1. c.
17. COladem exercits non ferentem, quarto
anno Olympiadis 164. veneno ſeipſum ſuſtu-
liſſe, refert Porphyrius in Græcis Euſebianis
Scaligeri pag. 227. Hoc autem anno quartus ille
annus abſolvitur.

Anno

XLII.
Alexandri
Zabinæ Sy⸗
riaæ Regis
interitus.

In pugna cum Grypo cæ-

Apparatus

Anno Periodi Græco -Romanæ 5380. Cyclo Solis 8
E. Lunæ 2. Indiét. 10. Mundi 3891. Urbis con-
dita 640. ante Chriſtum 114.

10

XLIII. Cuäm octo jam annis ſolus & quietus Regnum
Orypus & Syriæ Antiochus Orypus obtinuiſſet, natus eſt illi
Cywicenus re hus Cyzis fi .CGry-=
iiner ſe Ai. æmulus regni Antochus Cyzsisenus fratet. Sr)
corde, Pus audito quòd frater ipſius copias contra ſe
apud Cyzicum colligeret, omiſſa expeditione
quam in Judæos ſuſcipere inſtituerat, contra
fratris adventum ſe paravit, ut ſcribit oſephus
. P
lib. 1z. cap. I7.

Auno Periodi Græco -Romanæ 5382. Cyelo Soli, 10
B. Lunæ 4. Indict. 12. Mundi 3893. Urbis con-
ditæ 642. ante Chriſtum 1II2.

XLIV. In prælio inter Antiochos fratres, Cyzicenum
Rezner, J. ſcilicet & Grypum, facto victor Cyzicenus fra-
ivifum. Mein Regno expulit, Regnumque ſuſcepit anno
primo Olympiadis 167. ex Porphyrio in Græcis
Eulcbianis pag- 227. qui addit, anno ſecundo
ejuſdem Ol/mpiadis Grypum Aſpendo redeun-
tem Syriam obtinuiſſe: Cyzicenum verò, diviſo
Imperio, Cœleſyriâ potitum eſſe.

Aun» Periodi Græco-Romanæ 5387. Cyolo Solis 15
C. Lunæ 9. Iaditt. 2. Mundi 3898. Urbis con-
ditæ 647. ante Chriſtum 107.

Joannes Hyrcanut, cùm per annos XXIX
ſumuno Sacerdotio functus fuiſſet, mortuus eſt,
ut ex Joſepho refert Euſebius lib. 8. Demonſtrat.
Evangelic. cap. 2. & illum Latinè vertens in
Commentariis ad 9. caput Danielis, repetit
Hieronymus: licèt in noſtris libris, & in anti-
qua quôque Ruhni verſione, Joſephus illi nunc
XXXIII, nunc XXXI annos attribuat, ſed
non ſine errore, ut rectè Uſſerius in Annal. Vet.
Teſt. Poſt Hyrcanum filiorum natu maximus
Judas, alio nomine Ariſtobulus dictus, Prin-
cipatum ſimul & Pontificatum per unum an-
num tantùm obtinuit: primuſque omnium poſt
reditum à captivitate Babylonica, diademate
ſibi impoſito, Principatum in Regni formam
tranſtulit, ex Joſepho lib. 1. Belli cap. z. Anti-
quit. lib. 13. cap. 19. & lib. 20. cap. S8. Ariſtobulus
fratrem ſuum ſecundum Antigonum in Regni
ſocietatem aſſumſit: tres verò reliquos vinctos
cuſtodiæ tradidit, matremque conjecit in car-
cerem Principatůs æmulam: (nam illam Hyrca-
nus rerum dominam reliquerat) eôque crudeli-
tatis proceſſit, ut fame necaret in vinculis. Jo-

ſephus ibidem.

XLV.
Ariſtobulus
Juccedit
Hyrcano in
ſumwino Pon-
tiſßicati.

Auno Pariodi Græco- Romanæ 5388. Cyele Solis 16
B. Lanæ 10. Indict. 3. Mundi 3899. Urbis con-
ditæ 648. ante Chriſtum 106.

Arxiſtobulus Antigonum fratrem Salomes uxo-
Aiexander ris fraude interficit, & non multè poͤſt vità ex-
Iannaus ft cedit, ex Joſepho lib. I. Belli cap. 3. & lib. 13.
Pin auas. Antiquit. cap. 19. Poſt Ariſtobuli mortem Salo-
rum. me ejus uxot, quam Græci Alexandram nomi-
nant, ſolutis ejus fratribus, quos ille in vincu-
lis habuerat, Alexandrum Jannaum, ætate Ce-
teros præcedentem atque modeſtiàâ, Regem con-
ſtituit. Ille verò Regno potitus, alterum fratrem
ſibi inſidiantem peremit, alterum contentum

XLVI.

Chronologicus

rivatâ & Otiosâà vita in honore habuit, ex Jo-
ſepho lib. 13. cap. 20.

Auno Periodi Graco - Romanæ 5400. Cyclo Sohs 28
A. Lunæ 3. Indict. 15. Mundi 3911. Urbis
conditæ 660. ante Cbriſtum 94.
Seleucus Antiochi Grypi filius Antiocho Cy- * 1„VII.
. . . .17 iviceni Sy⸗
ziceno patruo bellum intulit. Hic ab eo prælio „ia Regis in-
victus ſe ipſum interemit, poſtquam XVIII teritus.
annos regnaſſet, ex Porphyrio in Græcis Euſe-
bianis pag. 227. Cyzicenum in prælio à Seleuco
captum, & neci traditum, Joſephus lib. 13. Cap.
21. cum filiis Grypi bello congreſſum interiiſſe
refert Trogus lib. 40. Prolog-

Aunno Periodi Græco -Romanæ 5401. Cyclo Solis 1
G. Lunæ 4. Indict. I. Mundi 3912. Urbis con-
ditæ 661. ante Chbriſtum 93.

XLVIIL
Philippus &
Antiochus
Syria Reges.

Antiochus Euſebes Antiochi Cyziceni filius,
cùm Seleuci patruelis inſidias evaſiſſet, impo-
ſito ſibi diademate eidem bellum intulit: quem
uno prælio victum & tota Syria expulit, ut Jo-
ſephus lib. I3. cap. 21. & Appianus in Syriacis
pag. 133. tradunt. Selencus fugâ in Ciliciam de-
larus, poſtquam à Mopfſueſtianis receptus eſt.
cùm ſupra modum tyrannicus eſſet, ab eis unà
cum regia & amicis concrematus eſt, ex iiſdem
Auctoribus ibidem. Gemelli fratres Seleuci
Autiochus & Philippus adductis copiis Mopſue-
ſtiam vi ceperunt, eamque diruerunt: ſuperve-
niens verò Cyziceni filius Antiochus Euſebes
prælio eos ſuperavit. Et Antiochus quidem è
pugna fugiens in Oronte flumine ſubmerſus eſt.
Frater verò illius Philippus & Antiochus Euſe-
bes ab anno quarto Olympiadis 171. qui anno
Urbis 65. inchoatur, de univerſo Syriæ Regno
obtinendo inter ſe decertarunt, ex Porphyrio
loco ſuprà laudato. .

Aunno Periodi Græco - Romanæ 5402. Cyclo Solis 2
F. Lunæ 5. Indict. 2. Mundi 3913. Urbis conditæ
662. ante Chriſtum 92.
Ptolemæus Lathurus £gypti Rex quartum XLIX.
Antiochi Grypi filium Demetrium Eucarum Demerrin
. . Eucarus fit
Regem Damaſci conſtituit: cui cum fratre Rex Dama-
Philippo copias conjungenti Antiochus Euſe- ſci.
bes ſtrenuè reſtitit, ex Joſepho lib. 13. cap. 21.
Superatus Antiochus ad Parthos fugere coa-
ctus eſt, ex Porphyrio citato & Euſebio in
Chronico.
Galadenorum Regina cum Parthis bellum L.
geſſit; in cujus auxilium vocatum Antiochum Varia bella
Pium, ſeu Euſebem, Cyziceni filium, fortiter cetes Reges
in prælio dimicantem occubuiſſe, atque ita Seleki ad
Syriæ Regnum penes duos fratres Grypi ñlios,
Philippum atque Demetrium Eucærum reman-
ſiſſe, ſcribit Joſephus loco citato. Poſtea
variorum certaminum per octo ſequentes an-
nos inter Syriæ Reges habitorum pertæſi Syri,
relictis Seleucidis, Tigranis Armeniæ Regis
imperio ſe ſubjecerunt, ut in libri 40. initio
Juſtinus indicat. Ideoque hic cum Euſebio
in Chronico finem Seleucidis Regibus impo-
nemus.

Aunnés

H
4

11.

Han
utjer
Elralm
1II.
Ariſßtobulu
Rex & Ph
iifex udas
ruſn,
.
2
LIII.
yi 4. 5
nanis geg..
hata. It
le
N
C.
jn
e
art
N
e
4
IIv.
gſhn
e 14, . 6
K
Ut⸗
No⸗
dein

LyvII.
4 Regit in.
eritue,

XLVNL
blu
Antiochus
rie deger

——

XLIE.
m Demetrius
ini ft
e Nexr Dama-
ſii.
N
1.
wu bels
UI iter Reges
let Seleucidur
a
8;
an⸗
hten
al⸗
i,
egis
itio
wpo⸗

I. I

ad Annales C. Baroni.

Anno Periodi Graco= Nomanæ 5415. Gelo Solis 15

C. Eung 18. Indict. 15. Mundi 3926. Urbis con-
aditæ 675. ante Chriſtum 79. .

Alexander Jannans; poſt multa proſperè in

Ryreanns ft bello geſta, cum viginti ſeptem annos regnaſſet,

Pontifex

mortuus eſt. Cùm verò moriens & Regni ad-

. . . . 1
Hebraorum. miniſtrationem uxori Alexandræ teſtamento re-

L II.
Ariſtobulus

liquiſſet, & deligendi Pontificis permiſiſſet ar-
bitrium, majorem illa natu filium Hyrcanum
Pontificem declaravit, & per novem annos Re-
gnum adminiſtravit, toto eo tempore filio Hyr-
cano Pontificatum obtinente. Joſephus lib. 13.
Antiquit. cap. 24. & lib. 26. cap. 8. & lib. I. Belli

cap. 4. V

Anno Periodi Græco- Romanæ 5427. Cyelo Sli⸗
27 B. LEunæ II. Indict. 12. Mundi 3938. Urbis
contitæ 687. ante Chriſtum 67.

Hyrcanum pöſt exceſſum Alexandræ matris,
quæ ex Joſepho lib. 14. Antiquit. cap. I. anno 3.

kex &&σ Pon- Olympiadis 177. Coſſ. Hortenſiò & Metello Cre-

tzifex Iudao-
rutiz.

LIII.

Pata

LIV.

aanis occi-

tico accidit, elapſis tribus men ſibus, ab Ariſto-
bulo juniore fratte pulſum fuiſſ? Regno docet
Jolephus lib. 15. cap. 9. Sed; cùm ab Hyrcano
regnare incipiente, Hortenſio & Metello Cre-
tico Coſſ. anno nempe Urbis conditæ 68. uſque
ad Ariſtobulum regnare deſinentem; ceaptis à
Pompeio Hieroſolymis C. Antonio & M. Qullio
Cicerone Coſl. ſex annos effluxiſſe conſtet; &
ex eis non plures, quâm tres annos, totidemque
menſes Ariſtobulo Joſephus ipſe tribuar; Hyr-
cani Regno nohn menſes tres, ſed annos tres tri-
buendos, apparet. Ex quibus ad temporum
exæquationem duo tantùm menſes detrahendi.
Hoc itaque tempore commiſſo inter Hyrcanum
& Ariſtobulum fratres prælio, actum eit de pa-
cis conditionibus, in quibus obtinuit Ariſtobu-
lus ut regnaret, qui etiam ſummum Sacerdo-
tium annis tribus & menſibus totidem exercuit.
Joſephus lib. 20. cap. 8.

Anno Periodi Græco -Romanæ 5430. Cyclo Solis 2
E. Lunæ I4. Indict. 15. Mandi 3941. Urbis con-
ditæ 690. ante COhriſtum 64.

Pompeius in Aſiam à Populo Romano miſſus

Syria à Ro- Syriæ recipiendæ cupiditate flagrabat. Syriam

itaque Cælen & Phœnicen bello aggreſſus, Itu-
ræos primùm Arabeſque perdomuit, ex Appia-
no pag. 244. Eutropio lib. 6. & Oroſio lib. 6.
cap. 9. poſtea deſcendit in Sriam, quam, ur
juſto Rege vacantem, in formam Provinciæ re-
degit, poſſeſſionemque fecit populi Romani, ex
Srrabone lib. 16. pag. 755. Exiſtimat Uſlerius in
Annal. Vet. Teſt. eum Antiochiæ autonomiam
eodem tempore conceſſiſſe.

Anno Periodi Græo- Romanæ 5431. Cyclo Solis 3
D. Lunæ 15. Indict. I. Mandi 3942. Urbis con-
ditæ 691. ante Chriſtum 63.

Sulpicius Severus in lib. 2. Hiſt. poſtquam lo-

Hieraſolyma cutus eſt de Alexandræ morte; ait: Poſt hujus

& luadais
Capta.

obitum frda inter fratres (nempe Ariſtobulum

& Hyrcanum ejus filios) de Regno certamina
orta. Ac primum Hyrcanus Imperium obtinebat:
mox ab Ariſtobulo fratre pulſus, confugit ad Pom-
peium; qui tum Methridatwo bello confeto, paca-

7 „ — JMD
tague Armenid & Ponto, viktor omnium gentium

4

guas adierat, altrorſum bpergere 3 & vicina qud-

7ne Komano Imperio acjſungene cuptens, cauſas
belli & materiam vinçgendi quærebat. I. getur. Hyr-
canun libens excepit, daltuque ejs Zadæos ag gre-
Altur: urhe capta atque arce, Tomplo peperlit:
Ariſtobulum vinblum Romam mittit, Hyrcano jus
Pontificatus reſtituit; mpoſitoque udats ſtipendio;
Provuratorem eis Aatipatrum quendam Aſcaloni-
ten praæpoſuit. Joſephus lib. 14. Antiquit. cap. 8.
obſervat, captum Templum obſidionis tertio

demum menſe, die jejunit;, 179. Ohympiade, C.

Antonio & M. Tallio Cicerone Coſſ. Euſebius in
Demonſtrat. Evangelic. lib. 8. cap. 2. dicit, id
factum anno primo illius Olympiadis anno Ur-
bis 690. cœpt. Numeratur hic annus 79. ab
anno Regni Græcorum 170. quo ab Iſtaele jugum
gentium ſublatum fuiſſe legitur in lib. Machab.
cap. I3. v. 44. Unde quâm brevi temporis ſpa-
tio Judæi libertate ſua Potiti fuerint, intelligi-
tur. Ex hoc itaque tempore, quod veluti cardo
quidam Judaicæ Hiſtoriæ extat , HWieroſolyma
Romanis tributum pendere cœpit. Hyrcanus
Regis quidem nomen, licèt ſine diademate,
tum retinuit: ſed illius tanta erat ingeni imbe-
cillitas; ut non vectigalia ſolùm ordinandi, ſed
alia quoque omnia pro libitu in Palæſtina diſi-
ponendi, poteſtatem ſibi Syriæ Prælides aſſu-
merent:

Aano Periodi Græco -Pomans 5432. Cyelo Solis 4
C. Lunæe 16. Indict. 2. Wandi 3943. Urbis con-
ditæ 692. ante Chriſtum 62.

Pompeiuz, poſtquam in Aſia multos Principes
Regeſque partim debellaſſet, partim ſibi certis
condition bus adjuaxiſſet „ arces non minus
mille, urbes non infra DccG cepiſſet, urbes
XXXIX vel collapſas, aut bello vaſtatas reſti-
tuiſſet, octo urbes regioneſque colonis auxiſſet,
majoremque earum nationum partem, quæ per
continentem Aſiam Romanorum erant, ſuis ipſe
Legibus inſtruxiſſet, eiſque Rempublicam ordi-
naviſſet; Epheſo demum ſolvens ,per Inſulas &
Græciam magnâ pompa iter in haliam inſtituit,
ut legitur apud Dionem lib. 37. Appianum pag.
25˖1. & Plutarchum in Pompeio.

Anno Periodi Græco -Romang 5433. Oyclo Solit 5.
BA. Lunæ 17. Indict. 3. Mandi 3944. Urbis
conditæ 693. ante Chriſtum 6G1. H

Triumphum ad Natalem ſuum Pompeius di-

ſtulit, ad pridie nempe Kalendas Octobris „M.
Meſſala & M. Piſone Coſſ. ut ex ipſius Pompeii
triumphorum Actis à Plinio lib. 7. cap. 26. &
lib. 37. cap. 2. commemoratis intelligitur. Incur-
rebat autem hoc anno dies ille Pompeii natalis
in menſem Junium, vel Julium Julianum, ut
notat Uſſerius in Annal. vet. Teſt. qui & ait:
Gaxenſès anno jam tertio à Zudæorum poteſtate li-
berati, hbinc tempora ſua dinumerarunt. Faſti
Siculi anno 4. Olymp. 179. Circa Octobris verò
uliani diem 27. Gaxenſes annum ſuum inchoaſſe,
ex Marco Gazenſi Diacono in PFua Porphyrii
Epiſcopi tolliginnt. Quam Epocham ab hoc
anno inchoandam multa Numiſmata, quæ in
Cimelio Regio aſlervantur, demonſtrant. Ea
Em. Card. Noriſius in egregio ſuo Opere de
Epochis urbium Syriæ repræſentat.

Aano

L V.
P om peits
ur em
Gentium
victor.

LVI.
Gaza autöo
nomia con⸗-

ceſſa.

12 Apparatus Chronologicus

Anno Periodi Græco- Romanæ 5441. Oclo Solis 13
PFE. Lunæ 6. Iadiét. II. Mundi 3952. Urbis con-
ditæa 701. ante Chriſtum 53.

LVII.
Craſſus à
Parthis oo
ciſiss.

Accidit hoc anno inſignis clades, quà M.
Graſſus ſublatus, dum adverſus Parthos bellum
gereret, quamque Dio lib. 40. enarrat. Undecim
legiones pené cum ſuo capite amiſſas fuiſſe,
ſcribit Jornandes lib. de Regnorum ſucceſſione.
Summa omnium interfectorum viginti millia
dicitur fuiſſe; eorum qui vivi in poteſtate ho-
ſtium venerunt, decem millia, ut apud Plutar-

chum in Vita Craſſi legitur. Ex centum verè

millibus vix decem millia refugiſſe in Syriam,
affirmat Appianus lib. 2. Bell. civil. pag- 438⸗
Sexto autem Idus Junii hæc geſta fuiſſe, in libro
ſexto Faſtorum Ovidius teſtatur. è
946, id eſt, media aſtate, in Hiſtoriarum ſua-
rein libro 40. Dio ſcribit. Ubi & adjicit, Par-
thos hoc tempore omnem ditionem intra Eu-
phratem recuperaſſe. Hinc belli civilis Pom-
peium inter & Cæſarem fundamenta jacta. Oc-
ciſo enim Craſſo, qui utrique imminebat, reli-
quum erat Cæſari, quèò evaderet maximus, ut
eum qui ſupererat, profligaret. Legendus Plu-
tarchus in Cæſare & in Pompeio.

Anno Periodi Graco -Komang 5445. Cylo Solis 17
AG. Lunæ 10. Indiét. 15. Mundi 3956. Urbis
conditæ 705. ante Chriſtum 49.

LVIII.
Belli Civilis h
anitism. .

Bellum civile Cæſarem inter & Pompeium
oc anno cœptum. Cæſar Dictator creatus poſt
dies undecim ſe ipſo & P. Servilio Iſaurico Coſſ.
declaratis, Dictaturâ ſe abdicavit, ut ipſemet
rxefert initio libri 3. Comment. de Bello Civili.
A prima hac Cæſaris Dictatura Syro-Macedones
Fram ſuam Antiochenam inſtituiſſe, in Diſſert.
de beriodo Græco-Romana oſtendi. Quæ Era
Juliana appellanda, ut diſtinguatur ab alrera
Era Antiochena, de qua ſuprâ; quæ ad hujus
diſcrimen Pompeiana nuncupanda.

Auno Periodi Graæco-KRomanz 5446. Cyclo Solis
18 E. Lunæ II. Inditt. I. Mundi 3957. Urbis con-
ditæ 706. ante Chriſtum 48.

*
11V. Hoc anno, quo C. Zulius Caæſar P. Servilio
Pompeius à Iſaurico Collega Conſulatum geſſit, pugna Phar-
Calare vi- ſalica habita, in qua Cæiar Pompeiutn devicit.
Sus, Locus prælii Palæopharſalum in Theſſalia ſitum.
Segetem propè jam maturam fuiſſe ſcribit Cæſar
lib. ʒ. de Bel. Civil. Appianus lib. 2. de Bello ci-
vili ait, Cæſarianos à Cæſare frumentatum miſ-
ſos. Lucanus lib. 7. ad ſegetum raptus. Eratque
tum adulta æſtas & gſtus plurimus, inquit Plu-
tarchus in Marco Bruto. (
rio in Annal. Vet. Teſt. hoc anno obſervata.
Quæ tamen difficultate non carent; cùm Joſe-
phus dicat, Julium imperaſſe tribus annis eum
dimidio. Pompejus caſtris relictis in Egyptum
fugit, ibique Ptolemæi Regis juſſu trucidatur
ætatis anno duodeſexageſimo, pridie Natalem
ipfins, inquit Velleius lib. 2. cap. 53. Dies autem
ejus natalis incidebat in pridie Kalendas Octo-
bris, teſte Plinio lib. 37. cap. II. ideoque anni illi

LX. e Plinio lib.
.
Honores Ca- con pleri intelligendi. .
ſari poſt Pompeii mors Romæ credita non eſt, niſi poſt

Pompeii ne eò miſſum ipſius annulum. Tum verò Romani
oem decreti. àn Cæſarem honores certatim effuderunt: pote-

veneno à Pompeianis extinctus eſſet, & frater

Quæ omnia ab Uſſe-

ſtate ei data, ut de Pompeianis arbitratu ſuo ſta-
tueret: ut ei belli paciſque jus in omnes homi-
nes eſſet; etſi neque ad populum de iis retuliſ-
ſet: ut quinque continuis annis Conſulatum
gereret: ut Dictator non ad ſemeſtre tantùm ſpa-
tium, ut olim, ſed in integrum annum dicere-
tur: ut Tribunitiam Poteſtatem per omnem vitam
haberet, ipſis Tribunis aſſidendo, deque rebus
agendis und cum ipſis ſtatuendo; quod nulli
unquam conceſſum fuerat. His ita decretis ag-
probatiſque, Cæſar, quamvis extra haliam erat,
ſtatim Dictaturam accepit, inquit Dio lib. 42.
Porro in Syria, ut à prima Dictatura Antioche-
ni, ita à ſecunda hac Laodiceni tempora Cæſa⸗
riana numeraſſe videntur. Eram enim Laodice-
nam unico tantum anno Antiochenà poſterio⸗=
rem fuiſſe, ad ſecundum Probi Imperatoris an-
num ex Euſebio in Chronico oſtendam.

Anno Periodi Graco- Romanæ 5447. Oclo Solis 19
E. Lunæ 12. Iadikt. 2. Mundi 3958. Urbis con-
ditæ 707. ante Chriſtum 47.

Autigonus Ariſtobuli Judæorum Regis filius LXI.

ad Cæſarem in Syria agentem venit, queſtuſque Hyreanus

.

eſt de patris infortunio, quèòd propter ipſum Pontifex fa-

dus, Anti-
pater Iudaa
ſuus Alexander à Scipione ſecuri percuſſus, anno Procurator,

ſeilicet Urbis 705. 10 gavitque ut ſui miſereretur,
paterno Principatu ejecti. Præterea Hyrcanum
accuſabat & Antipatrum, quèd per vim Princi-
patum gentis gererent, nec abſtinerent ab ipſius
injuriis. Antipater verò cauſam ſuam egit „ob⸗
jecta crimina diluens: Antigonumque ſeditio-
nis & novarum rerum ſtudioſunm eſſe coarguit.
Commemorabat enim quantùm proximo bello
laboraſſet pro Cæſare, & multitudinem vulne-
rum quæ acceperat, oſtentabat. Tum Cæſar
Antipatri oratione motus, Hyrcanum Pontifi-
cem declaravit : Antipatro verò Dynaſtiam,
quamcumque ipſe optaret, obtulit, & Procura-
torem Judææ conſtituit, ut prodit Joſephus lib.
1. Belli cap. 8. & lib. 14. Antiquit. Cap. I5- Anti-
pater Phaſaaum quidem è liberis ſuis natu maxi-⸗
mum Hieroſolymis & circumjacenti tegioni Du-
cem conſtituir: Herodi autem ſecundo admo-
dum adoleſcenti, Galilæam curandam commiſit
ex Joſepho lib. 1. Belli cap. 8. & lib. 14. Anti-
quit. cap. 16. & 17.
Hic autem Joſephi verba, quæ Viros doctos LXII.
in errorem induxere, explicanda: Ceterhm, chim Herodes hoe
Hyrcanum ſtupidum ac ſegnem animadverteret, zus anne
(ſcilicet Antipater) Phaſaclum & liberis ſuis natu xXy.
maximum Hieroſolymis & circumvicinæ regioni
Ducem conſtituit, Herodi ſecundo Galilcum cu-
randam commiſit, etiam tum admodum adoleſ-
centi, nec excedenti annum quintum decimum,
inquit Joſephus lib. 14. Antiquit. cap. 17. Baro- Baron. in
nius tanquam certum ponens „Herodem, qui Apparatu n;
naſcente Chriſto adhuc in vivis erat, ejuſque cxXIV. .
vitæ inſidiatus eſt, hoc tempore annos natum D
quindecim fuiſſe, in ceteris Herodis annis eum
hallucinatum contendit. Quèd ſi quis dicat, ut
revera dicendum eſt, Librariorum errore locum
corruptum eſſe, & notam xe, id eſt, 25. in 1s, id
eſt, 15. tranſiiſſe, reſpondet „hanc emendatio-
nem non admittendam, cùm natus annos vi-
ginti quinque adoleſcens dici non poſſe videa-
rur. Verùm, licèt Rufinus in verſione Joſephi,
Photius in Bibliotheca cod. 238. Pſeudogorionis

Hebræus lib. 5. cap. 3. & Nicephorus Callixti

Ub. 1.

tempore na-

. .
linz, 0

LXIII.
Dr Aole.
Kens hom
dem XX
at hlunin
auniyum
liy ſeni

14n

+ͤ ‚e

44
10.

111.
rcanus
ntiſex fa⸗
u, Ati⸗
dater ludas

Pyechreter,

LXII.
Herodet hot
tamdort. a⸗
ty s annl

4
M,
60. Zatol in
Ui Appountu
drectn
tum
eui

4,1
o⸗
i⸗
jdea⸗
ni,
onis
Mird̃

.

a40 Annales C. Baroni.

lib. 1. cap. 6, numerùm X V retineant, primi
rerum Herodis Deſcriptores, Ptolemæus & Ni-
colaus Damaſcenus, ex quibus ſua Joſephus
hauſit, non XV, ſed XXV ſcripfiſſe videntur,
ut ait Uſſerius in Annal. Vet. Teſt. Imo nec
ipſemet Joſephus quindecim ſcripſit, ſed X XV,
ut oſtendit Card. Noriſius in Diſlirt. 2. de Ceno-
taphiis Piſanis cap. 6. quod hac ratione oſtendit.

Joſephus lib. 14. cap. 12. ſcribit, Antipatro qua-

tuor filios fuiſſe: Phaſaëlum, Herodem ſecunde
genitum, ac Pheroram, filiam verò Salomen;
ab illo maximè cultum Aretam Regem Arabum,
apud quem, inquit, & liberos depoſait, dum
bellum contra Ariſtobulum gereret. Hoc bellum
geſtum eſt anno Urhis 689. ante Epocham vul-
garem Chriſti 65. ut eruditè oſtendit Uſſlerius in
Annalibus, & quidem ineunte veré: nam inter
ſolennia Paſchalia Antigonus intra Hiereſoly-
mam ab Areta & Antipatro obſidebatur, ex
Joſepho lib. 14. cap. 3. At anno ſuperiori Anti=
ater ad Aretam Arabum Regem confugiens,
eundem ad bellum contra Antigonum ſuſcipi-

endum ſollicitavit, & ut fidem eidem faceret,

L XIII.
Vox adole-
ſcens homi-
bem XXV
ac plurium
annorum
pe fignifi-

Cε

filios apud illum depoſuit. Igitur anno Urbis
688. Herodes vivebat obſes Arabi datus. Cuùm
major natu eſſet Pherorâ, (volo enim concedere
Salomen nondum natam) anno ſuperiori 687.
idem Herodes erat puer. Hinc ad annum Urbis
707. anni viginti numerantur vitæ Herodis; ac
proinde error Codicis Joſephi ex eodem Auctore
corrigendus venit. Ita Card. Noriſius.
Neque etiam audiendi, qui adoleſcentis no-
men hanc correctionem rejicere volunt. Nam
præter à Caſaubono in Exercitationibus notata,
Salluſtius in Catilinaria ſcribit, Q. Catulum
Cæſati infeſtum fuiſſe, quèd in petitione Pon-
tificatùs maximi ab adoleſcentulo Cæſare vibtus
diſceſſerat. Cæſar Pontificatum maximum ad-
eptus eſt anno Urbis 6. ex Dione lib. 37. an-
nos natus 37. Eodem anno idem Cræſar fuit de-
ſignatus Prætor. Cicero in Divinatione contra
Verrem L. Metellum Prætorem Ciliciæ allo-
quens ait: M. Cæcilium fratrem tuum lectiſſimum

atque ornatißſimnm adoleſcentem, qui tamen erat

itidem Prætor deſignatus, ut ibidem Cicero

teſtatur. Hæc & alia exempla ibidem Card.

Noriſius. Sed non tantùm hoc tempore, ſed
Cæſaris nomen aſſumlſit, ſeſeque in Juliam
gentem adſciſcens, pro Caio Octavio ſe Caium Iulio ſuccè⸗

etiam per quinque ſequentia ſecula vox adoleſ-

centis pro homine triginta & ampliùs annis nato

LXIV.
Annus Con-

fuſionis.

uſurpata, ut identidem in hac Critica conſta-
bit. Sufficiat hic locus Lactantii lib: de Morti-
bus Perſecutorum cap. 29. de Maximiani Her-
culii Conſtantini Magni ſoceri morte; quæ anno
Chriſti trecenteſimo decimo contigit: Credidit
adoleſeenz, inquit Lactantius;, ut perito ax ſeni,
paret ut ſocero, &c. ubi Conſtantinus, qui tunc
annum ætatis circiter quadrageſimum agebat,
dicitur adoleſoeens. Cùm itaque certum eſſe de-
beat, Herodem currenti Urbis anno 707. annos
XXV vel inchoaſſe, vel abſolviſſe, conſtetque
ex Joſepho lib. 17. cap. S8. Herodem defunctum
circa annum ætatis ſeptuageſimum, apparet, He-
rodis mortem anno Urbis 750. mortuum eſſe.
Hæc ad Natale Chriſti rectè conſignandum ne-
ceſſariò obſervanda. L
Ab hoc anno, circiter Kalendas Octobres,
cœpit annus, qui vulgò Confuſionis dicitur, &
445. dies habuit, de quo videndus Petavius lib.
10. de Doct. Temp. cap. 59. Romani anni, cùm
ad hujus correctionem Julius Cæſar adjecit ani-
mum, eò jam labes progreſſionem fecerat, ut

Apparatus.

3
Januarius Octobris 13. aliquando etiam ante
hoc tempus inciperet. Quare Cæſar adhibito So-
ſigene, aliiſque Mathematicarum artium con-
ſultis, ad eam, quâ Chriſtianus hodie Orbis uti-
tur, formam redegit.

Anno Peribdi Græco-= Pomane 5449. Geclo Solis 21
CB. Lunæ 14. Indict. 4. Mundi 3960. Urbis con-
ditæ 709. ante Chriſtum 456. uliano 1.

COS S. C. Zuliut Ceſar 7 , & Magiſter cui- LXV.
A Kalendis Januariis, quibus Primus an-
hunc quartum Conſulatum iniit, primus ordi- Rus Iuliantas,

tum M. Lepidus.

nationis Julianæ annus numeratus eſt. Inde enim
anni à ſe conſtituti principium fecit, ut docet
Cenſoôrinus de Die natali cap. 20. In poſterum
Conſules & annum Julianum memorabimus, ut
contextus temporum clariùs procedat.

Anno Periodi Graæco - Romane 5450. Grelo Solis Olymp. 18 4.

22 A. Lunæ 15. Indict. 5. MWuandi 3961. Urbis
conditæ 710. ante Chriſtum 44. Juliano 2.

Coss. C. Julius Cæſar E, & Maoiſter equi- L XVI.
tum M. Antoniut. Cùm Julius Cæſar in Cua- ee Caſax
. . . . . 6. . „
riam veniſſet, expeditionem Parthicam medi-61αi*α

tans, ibi in curuli ſedentem eum Senatus inva-
ſit, tribuſque & viginti vulneribus occiſus eſt,
ex Livio lib. 1I6. & Floro lib. 4. cap. 2. Udibus
Martiis, ætatis anno 56. ex Suetonio in Julio
Cæſare cap. S8r. 88. & 8). Plutarcho in eodem,
& Appiano lib. 2. Bel. civil. pag. 522. Qui Im-
peratores à Julio Cæſare auſpicantur; in ejus
monarchiæ annis compucandis inter ſe diſſident.
Quidam tres annos ei imputant, ut Auſonius;
alii quatuor cum menſibus aliquot, ut Euſebius
in Chronico; alii quinque. Omnium optimè
Joſephus; qui vel à Pompeii morte, vel à ſecun-
da Cæſaris Dictatura monarchiæ ejus primordia
deſumit, quando ait, eum occiſum exactis in
Printipatu ſuo tribus annis cum dimidio. Feſtus
tamen Rufus in Breviario; plureſque ex Anti-
quis Romanorum Imperatorüm exordium ab
Auguſto deducunt: & quidem rectè; Julio enim
vivente quædam libertatis Reiquepublicæ ſpe-
cies adhuc extitit. . .
Caius Octavius Julii Cæſaris ex ſorore nepos,

Cæſarem Octavianum deinceps appellavit, ut dit.
teſtatur Dio lib. 45F.- Ab hoc anno ac nece julii
initium Imperii ejuſdem Octaviani Scriptores
communiter deducunt, uti Joſephus lib. 18. An-
tiquit. cap. 3. ubi ait: Præfuit Reipublicæa annot
gquinquaginta ſeptem, ſex menſibus & diebus
duobus amplins. Deſunt tamen dies tres ac men-
ſis integer; cùm Auguſtus die decimo nono
menſis Auguſti anni Chriſti 14. ſupremum diem
obierit, Julius verò Cæſar die 15. Martii cur-
rentis anni. Joſephum ſequitur Euſebius in
Hiſtoria lib. t. cap. 9. ubi tradit, imperaſſe Au-
guſtum ſeptem & quinquaginta annis, ubi men-
ſes & dies numerum illum excedentes negligit.
Ex quo liquet, correxiſſe Euſebium in Hiſto-
ria quod in Chronico ſcripſerat, Auguſtum
nempe imperaſſe annis quinquaginta ſex, men-
ſibus ſex, niſi in Hiſtoria annos incompletos
pro completis uſurparit; quod non exiſtimo.
Nam in Chronico Auguſti mortem cum anno
Eræ Dionyſianæ decimo tertio per errorem copu-
lat, quem cùm Petavius aliique Viri doctiſſimi
non

Auguſtus

mon obſervarint, in Chronico Euiebi explican-
do non ſemel hallucinati ſunt. Quem errorem
Euſebium in Hiſtoria correxiſſe, ob idque ſcrip-
iille, regnaſle Auguſtum ſeptem & quinquaginta
annis, exiſtimo. = =
Antiqui, qui ſcripſere, Chriſtum natum eſſe
anno quadrageſimo primo, aut quadrageſumo
ſecundo, aut quadrageſimo tertio Auguſti, 4
currenti anno hujus Imperatoris initium repe-
tunt; quod miror à Viris eruditiſſimis in du-
bium revocatum; ideoque Imperium Auguſti
in Chronicis & Annalibu: ab hoc anno incipien-
dum, non verè à ſequenti, ut perperam Petavius
lib. 13. de Doct. Temp. aliique multi. Baronius
rectè ſcribit, qui natum dixere Chriſtum anno
Auguſti XLII, eos incipere ejus Imperium 4
nece Julii Cæſaris. Sed malé ad lit, qui nume-
rant Auguſti tempus à Conſulatu Panſæ & Hirtii,
ab anno nempe ſequenti, hos natum tra didiuſe
Chtiſtum anuo X LI ejuſdem Imperatoris, puta
Irenæum, Tertullianum & Hieronymum, quos
ipie citat. Nam tamiſti, quàn Epiphanius, Au-
guſti principium àQ currenti anno auſpicantur, ut
eorum loca examinanti patebit.
Petavius in Animadverſi

1.X VIII.
Initium Au-
guſti ab An-
tiquis ab hot
anno com-
muniter de-
Jamtum.

ionibus Epiphanianis
ag. 130. autumat, Epiphanium, Chciſtum anno
Auguſti XLII naum elſe ſcribentem, hujus
Imperatoris initium ſtatuere anno Juliano tertio,
inſequenti nempe: quod probat ex partitione
temporis, quo Epiphanius hæreli 'I. Auguſtum
imperaſſe tradit : S' quidem Auguſtus X 111
annis imperavit, anteqguam Juden penitus Ko-
manis eſſet adiuncta, inquit Epiphanius, qui
addit, càm Zudaa éſſet omnis occupata, ac Jan
XXIX annis, Rmanis fabta vectigalis, Chri-
ſtum natum eſſe anno X LII Auguſti VIII Idus
Januarii. Nam, inquit Petaviu;, à Juliano ter-
tio ad decimum quintum anni tredecim exiſtunt;
quibus additi XXIX ſummam XLII comi-
ciunt, quorum poſtremus XLIV Juliano inci-
pit, & quidem ex ante Kalend. Januar. Quam
b cauſam anno Auguſti XLI, potiũùs quàm
XLII, Natalis Chriſti aſſignandus fuit, cum
Irenæo, Tertulliano & aliis compluribus. Ita
Pertavius. Sed perperam: tredecim enim prio-
res anni ab Epiphanio expreſſi anno Juliano 2.
currenti nempe incipiunt, annoque Juliano de-
cimo quinto, quo Antonius & Cleopatra debel-
lati, abſolvuntur. Anni verò XXIXÄZNab Epi-
phanio memorati, ab eodem anno Juliano de-
cimo quinto exordiuntur, annoque Juliano
quadrageſimo tertio, quo Auguſtus Imperii qua-
drageſimum ſecundum inchoavit, terminantur,
Chriſtuſque ſecundum Epiphanium natus eſt
die ſexta Januarii anni Juliani quadrageſimi
quarti, quo menſe & anno quadrageſimus ſe-
cundus Auguſti adhuc in curſu erat u que ad
Idus Martias, quo die Julius Cæſar occiſus, vel
uſque ad Autumnum, vel uſque ad Seprem-
brem, ſecundúm diverſos modos annos Auguſti

LXIX.
Quomodo §.
Epiphanius
Auguſti an-
nos numerat.

incipiendi ab Antiquis uſurpato. Sei Petavius,

qui annorum illorum tredecim ab anno Juliano
tertio, ſequenti nempe, principium inchoavit,
coactus eſt Epiphanium ad illorum ſententiam
trahere, qui Chriſtum anno X L Auguſti na-
tum ſcripſere.
A cutrenti pariter anno Juliano Euſebius in
Chronico Auguſti annos deduxit, ut rectè à Baro-
nio obſervatum. Quare Scaliger in Animadver-
ſionibus Euſebianis ad numerum 1988. & Peta-
vius laudatus, ab anno Juliano tertio, ſequenti

LXX.
Initium Au-
guſti ſecun-
diem Euſe-
bium.

Apparatus Chronologicus 4

annum à menſe Ockobri anni Juliaui z. cum
anno civili ſeu Antiocheno auſpicatus eſt, etiam

ſcilicet, Euſebium Auguſti initium putare male
autumarunt. Eufſecbius itaque primum Auguſti

juxta editionem Chronici à Scaligero curatam,
ab anno nempe Abrahami 1974. quemadmodum
in Auguſti morte & alibi declarabo, ut vulgaris
error tandem profligetur.
Ad hunc annum pertinent ſigna, quæ Baro- Siene
nius de Chriſti adventu explicat in Apparatu brodigia.
num. XKXVII.

Auno Periodi Græco -Komanæ 5451. Oyclo Solis 23
G Lunæ 16. Iudict. 6. Mandi 3962. Urbis con-
ditæ 711. ante Chriſtum 43. Zuliano 3.
CoSS. C. Vibius Panſa, & A. Hirtius, qui LXXI.
Kalendis Januariis dignitatem illam iniere, po- Pr ns ia⸗
ſtridieque C. Cæſari Octaviano Imperium er- Eadki :
traordinarium, (ut in Philippica II. Cicero
appellat) à Senatu datum eſt, cum Conſulati-
bus ornamentis, & lictoribus atque inſignibus
Prætoriis: ut comparato à ſe exercitui pro Præ-
tore præeflet, aliaque in ejus gratiam decreta,
ut videre eſt apud Ciceronem Philip. 5. & lib.
ad Brutum epiſt. I5. Livium lib. 1I8. Velleium
lib. 2. cap. 8t. Suetonium in Otavio cap. 10.
Plutarchum in Antonio, Appianum lib. 3. pag.
559. & 560. Dionem lib. 46. pag. 310. De hoc
Imperio exttraordinario hoc anno Ocäaviano
dato loquitur Baronius in Apparatu num. CIV.
Tum die decima nona menſis Auguſti primum
Conſulatum Octavianus ſuſcepit, Collega Q.
Pedio; quæ dies poſtea ejus emortualis fuit, ur
notavit Dio lib. 56. Unie & Curioſorum illa
obſer vatio apud Tacitum lib. I. Annal. cap. 9.
quòd idem “ accepti Inperu Princeps & vitæ
ſupremæ fuerit: lImperio non malè à primo hoc
Conſulatu deducto, ut notavit Baronius nu. CV.
Varia itaque Imperii Auguſti initia tuere, ſed à
præcedenti anno cum antiquis Auctoribus Eccle-
ſiaſticis initium Augulſti in Annalibus repeten-
dum fuit. Porro Auguſti exemplo ceteri Impera-
tores initio Imperii Conſulatum de more cepere,
quidam ſuflectum, ſed plerique ordinarium.
Quo ex uſu primam Conſulatuum Cæſareorum
regulam concinnavi. Poſt Auguſti mortem Con-
ſulatuum regulæ à me ſtatutæ in uſum vocatæ.
Ad hunc annum reterenda oſtenia prodigia,
quæ Baronius Chriſti adventum præceſliſſe tradit
in Apparatu num. XXVIII.
A primo Auguſti Conſulatu, vel à Trium- 32
viratu, de quo mox, Auster libri de Claris Iniriam in-
Oratoribus initium Auguſti deducit, ut ex ejus ce n.
verbis liquet: Nam, uat de Cwerone ipſo lo- choatum.
quar, Hertio nempe & Panſa Coſſ. ut Tero li-
bertus ejus ſeripfit, VII. Idus Decemb. occiſus
eſt, quo anno Divus Auguſtus in Locum Panſæ
& Hirtii ſe & Q. Pedium Coſſ. ſußfecit. Statue
VI & L annos, gquibus mox Divus Auguſtus
Remp. rexit: adiice Tiberii tres &ö viginti, &
prope quadriennium Caii, ac bis quaternos de-
nos Claudii & Neronis annos, atque ipfum
Galbæ & Othonis &? Vitellii unnm annum, ac
ſextam jam felicis hujus Principutus Kationem,
quàâ Veſpaſianus Remp. fovet, C. & XXauni
ab intertin Ciceronis in hunzt diem colliguntur,
unius hominis atas. Ubi ab eo ferèe tempore⸗ “S
quo Cicero mortuus eſt, ſummæ illius, quam
ibidem colligit, caput inſtituit. Verum qui-
dem eſt, ab anno Urbis 7II. quo Cicero mor-
tuus eſt,

1YXI.
yiumn
inſtin
tio.

Baron.n.
cv.

1XX
Annuy
aniße⸗
M uterea,
latine tr.
hatut,

Daron. it
Apparat,n

Prodigia) (XxyIII

LXXII.

UXXV.
Eerode 4 4 5.
loniumn

n ſbi

eha
digia.

LXXI.
Primut Con⸗
ſalatus ⸗
iiſi.

, milgie
it
LXXII.
Imitium Au⸗,
uſti Aiver⸗
s! molk in⸗
i- chatinn
l.⸗
4
A/
atue
1„
de⸗
g
41
374
el,
annt
utt,
npole⸗
lunn
gur-
mor⸗

ad Annales C. Baroni.

tuus eſt, ad annum Urbis 828. quo Veſpaſianus
ſextum Imperii annum abſolvit, annos tantùm
CXVIII utrimque incompletos numerari. Sed
Auctor ille, ut plerique Veterum, loquitur nu=
mero rotundo, & CXXZpro CXVIII nu-⸗
merat. Eadem ratione, inquit Petavius lib. 10.
de Doct. Temp. cap. 64. Tacitus lib. I. Hiſt.
prius ævum populi Romani ab Urbe condita ad
Actiacum prælium, DCCXX annorum facit.
cùm revera ſint DCCXXII completi. Qui
numerandi modi ad varios nodos ſolvendos
Baron, in notandi. Baronius inter exempla, quæ refert
Apparat. nu. eorum, qui 4 nece Cæſatis annos Auguſti nu⸗
c1V. merarunt, ait: Tacitus etiam, ſive alius Aubtor
Dialogi de Oratoribus, nonniſi à nete Cæſaris nu-
merat Auguſti annos, dum imperaſſe annos quin-
quaginta & otoο teſtatur. Verùm Auctor ille non
LVIII, ſed LVI habet & manifeſte à Ci-
ceronis morte Auguſti Imperium exorditur, ut
legenti liquet. .
LXXIII. Hoc anno Octavius, Antonius & Lepidus
Tiurmvira- Imperium Romanum, quaſi hæreditatem quan-
zus inſtita- dam inter ſe diviſerunt, & conſtituerunt ut
tio. Triumviri eſſent Reipublicæ conſtituendæ in
proximum quinquennium, ut teſtatur Dio lib.
46. Cœptus autem Tciumviratus V Kalend.
Decemb. ut ex Inſcriptione Gruteriana pag. 298.
apparet. Hinc initium Principatus Cæſatis Octa-
viani Suetonius in Octaviano cap. 8. & Eutro-
pius lib. 7. deducunt: annos ferè XII ad victo-
riam Actiacam, à qua monarchiam ejus auſpi-
cantur, numerantes.

Baron. num.
C V.

Aano Periodi Græco- Romane 5452. Cyclo Solis

24 E Lunæg 17. Ieditt. 7. MWndi 3963. Urbis
conditæ 712 ante Chriſtum 42. Juliano 4. Au-
Coss. M. ANmilius Lepidus II, & LC. Ma-
natius Planrus. Anno Juliano quarto in Febru-
ario dies vitiosè intercalatus eſt: cùm à Februa-

L. XXIV.
Annus Iu-
lianus pra-

va interca- rio anni primi Juliani eò uſque triennii ſolùm

larione tur- ſpatium interceſſiſſet. Qui error uſque ad an-
gasur. num Julianum 37. deinceps eſt continuatus.
Nam, cùm oporteret diem, qui ex quadranti-
Baron. in Pus confit, quarto quoque anno confecto, ante-
Apparat. nu. Juam quintus inciperet, intercalare: Sacerdo-
cXXVIII. tes quarto non peracto, ſed incipiente, inter-
calabant. Atque ita annus à Julio Cæſare rectè
ordinatus, horum negligentiaà conturbatus atque
confuſus eſt; qua de re legendus Suetonius in
Octaviano cap. 31. Macrob. lib. I. Saturn. cap. 24.
in fine. Baronius quidem anno Juliano tertio,
quo Coſſ. fuerunt Hirtius & Panſa, primum biſ-
ſextilem annum à Julio Cæſare conſtitutum di-
cit. Sed ea opinio ſolidè à Petavio confutata lib.
4. de Doct. Temp. cap. 2. & 3. Quare vide quæ
ibidem hanc in rem afferuntur.

Tyes Soles Tres Soles, qui ſecundùm Baronium num.

viſßt. XXVIII, adventum Chriſti prænuntiabant,

hoc anno viſi.

Anno Periodi Græco -Romanæ 5453. Cyolo Solis 25
ED. Luanæ 18. Indict. 8. Mand 3964. Urbis
conditæ 713. ante Chriſtum 41. Juliano 5. Au-
AYguſti 4.

Coss. L. Autonius, & P. Servilius Iſauricus
Herodes An. I. Scribit Joſephus lib. 4. Antiquit. Lap. 21.
tonium ſibi Antonium Antonii Conlaulis fratrem in Bithy-
conciliavit. niam primum advectum, ubi aderant Hebræo-
Ahpparatus.

LXXV.

rum Legati, Herodem accuſaturi
Poteſtatem invaſiſſet, Hyrcano penes titulum
tantum regnante; Herodem verò ab Antonio
primùm in colloquium admiſſum, adeo ſibi An-
tonium conciliaſſe, ut accuſatores nequidem
auditi, re infecta, diſceſſerint.

I5

,quòd Regiat

Anno Periodi Græco- Romanæ 5454. Cyclo Solis 26 Olymp. 18)
C. Lunæ 19. Indict. 9. WMWund, 3965. Urbis con-
ditæ 714. ante Chriſtum 40. Juliano 6. Anguſti

5. Herodis 1.

Coss. Cn. Domitius Callinus Ih, & C Aſßmius LXXVN
Pollio. Parthi, appetente vere, in Syriam cum
ingenti exercitu irrupere, quam Pacoro Regis
filio & Labieno, qui ex clade Philippenſi ad eos
ullo negotio, ex-
cepta Tyro, ſubegerunt. Tum diviſis copiis,
Labieno cum parte exercitũs in Aſiam miſſo,
Pacorus in Palæſtinam movit, ex Dione lib. 482
Joſephus lib. 14. Antiquit. cap. 23. ſcribit, hanc
Parthorum in Syriam irruptionem contigiſſe
altero anno ab Antonii in Aſiam adventu. Recte
quidem, inquit Card. Noriſius in Diſſert. 2. de
Cenotaphii Piſani cap. 6. nam anno Urbis 7tz.
Antonius in Aſiam & Græcia tranſmiſerat, ac an-
no colligendis tributis conſumto, Alexaudriam,
hieme inſtante, Perrexerat; Parthi vero altero
anno Urbis 714. Syriam in vaſerunt.
Palæſtinæ id temporis Hyrcanus imperabat; LXXVYII
omnia tamen uniu; Herodis ejuſdem generis ar- Antigonuss

fugerat, Ducibus, univerſam n

bitrio gerebantur; quod ægrè ferens Antigonus

Hyrcano ejs-
² Shο, Iudais

cujus pater Ariſtobulus Judææ Regno quondam Rex impols⸗
à Pompeio privatus fuerat, Parthos tot Syrid zs„ss.
victores, ingentium Præmiorum promiſſis alle-
ctos, in Palæſtinam accivit, ut éorundem operâ
paternum Regnum recuperaret. Pacorus, cum
ſciret, Hyrcanum Romanorum partibus ſtude⸗
re, cum duplici exercitu in Judæam ſtatim ve-

nit, ut dejecto Hyrcano, Anti

gonum Regno

præſiceret. Antigonus cum copiis, quas privatâ
Pecuniâ collegerat »Hieroſolymam movit, at-
que à civibus Herodis regimen peroſis, intra

urbem admiſſus eſt; regiam tamen non occu
Vit, quèòd & ſitu munita, & valido milite
ſtructa, ab Herode tenebatur.

Pa-

in⸗

Pacorus exerci-

tum procul ab urbe caſtra merari juſſit expectans

conventuras à tota regione turb

4

ad Pentecoten,

quam vocant, ſolennitatem, ex Joſepho lib. 14.
cap. 24. Ubi feſta dies advenit, ac in urbe paſ⸗
ſim cædes fierent, aliis Antigoni, aliis Herodis
Partes foventibus, Pacorus ſeditionis compo-
nendæ prætextu, partem exercitůs urbi admovit,
ac Hyrcanum in colloquium amicè Venientem,
ac nullos dolos veritum ,ſpecie Legationis ad

Barzapharnen ducit

„qui cum altero exercitu

.X . * —2 . . — 1
longius Hieroſolymà ſubſtiterat. Hyrcanus, ub
in caſtra venit, in vincula conjicitur, ac Anti⸗
gonus Judæis Rex ſtatim imponitur. Herodes
qui in regia remanſerat, Hyrcani captivitatè in-
tellecta, Hieroſolymis relictis, ſuos ſecum mili-
tes cum familia ducens, Maſſadam munitiſſi-
H 1 dem verò valido
præſidio ac copioſo commeatu inſtructo quo
ſi es Antigonus
cum exercitu veniſſet, magnis itineribus in Ara-=
biam ad Malchum Regem Nabatæorum pluri-
bus ſibi beneficiis obſtrictum, Perfexit. Verùm
à Malcho juſſus Regni finibus excedere, in
Ægyptum iter intendens venit Peluſium; ubi 4
naupis Alexandriam gavigaturis excluſus, à Ma-

mum oppidum ſe recepit; eo

obſidium diutius protraherent,

2

giſtrati

LXNXVIII.

Bellum in

Italia inter

16

giſtratu ejus urbis ſummo cum ho ore in Ægypti
regiam deductus fuit. Cleopatra Herodis vicem
miſerata, eum Alexandriæ detinere conata eſt;
paud tamen eſicere potuit ne Komam properaret,
procelloſo licè tempore, & parum tranquillis, ut
nmuntiabatur, rebus Italiæ, inquit Joſephus lib.
14. cap. 25. Itaque Herodes anno Urbis 714. poſt
Pentecoſten, menſe circiter Junio, Alexan-
driam venit, indeque Romam, procellaſo liceèt
tempore, non verè hiberno licèt tempore, ut per-
peram Rufinus ac Gelenius hæc Joſephi verba,
ααα νςννs verterunt. Nam, ut Viris
doctis obſervatum, vox Xαα, quàâ utitur Jo-
ſephus, tum biemen, tum maris procellam pro-
miſeuè ſignificat ‚eôque in loco biemem nullo
pacto deſignare poteſt. Solvens igitur inde ver-
ſus Pamphyliam, & cum gravi tempeſtate con-
flictatus, ægrè in Rhodum evaſit, jacturà etiam
ſarcinarum factâ, ſubdit Joſephus ibidem.
Cæſar Octavianus, cum accepiſſet, Anto-
nium ex Aſia in Græciam veniſſe, veritus ne
idem inito cum Sexto Pompeio fœdere, bellum

Caæſarianos . . . . 2 .
2*². utonia. ſibi denuntiaret, animum induxit Fufii Caleni,
nos. qui Antonii nomine Galliam ac Hiſpaniam te-

nebat, legiones ſuas in partes trahere. Dum
cunctatur, honeſtam occaſionem perſiciendi
conſilii expectans, Calenus Legatus morbo ab-
ſumitur; ac Cæſar propere in Galliam profe-
tus, Antonianas legiones ſibi adjunxit, ſimul-
que Galliam ac Hiſpaniam, quæ huc uſque An-
tonii Legato paruerant; occupavit. Antonius
hiſce intellectis, cum Sexto Pompeio contra
Crſarem conſpirans, cum claſſe in Italiam ve-
nit, ac Sipuntum cepit; inde Brunduſium copias
admovit; & cum oppidani in ufbem illum ad-
mittere recuſaſſent, obſi lium terràâ marique in-
choavit. Ita Dio lib. 48. & Appianus lib. 5. pag-
704. Cæſar Sexti Pompeii amicitiam quæſive-
rat, ne cum duobus hoſtibus un ſimul bellum
erere cogeretur; at cùm Pompeius nullas pacis
conditiones admitteret, inquit Dio lib. 48. ad
annum Urbis 714. M. V'ipfſanio Agrippa bellum
contra eum gerendum injunxit, ipſe vVerèò in Gal-
liam profeæctus eſt. Qua re cognita, Pompeius, ob-
ſervato eo tempore, quo Apollmnaribut ludis exhi-=
bendis, occupatus erat Agrippa ( Præturam enim
tum gerens, ac pracipuns amicus Caſaris ſplendidè
omnia agebat , Iudoſque inter cetera equeſtres
biduo præbebat, &c.) in Italiam tranſmiſit, aé
tamdiu in ea pradas agendo commmoratus eſt, dones
Agrippa ad veniret. Etenim Antonius contracta
cum Sexto Pompeio ſocietate, auctor eidem
fuerat, ut claſſe educta; Italiæ maritima infe-
ſtaret, dum interim ipſe in altera Provinciæ parte
Brunduſium obſidio premebat.

1XXIX. I8 Dionis locus, quo Dio hujus belli civilis

FPax Caſa- tempus deſi
gem inter & ſu

Antonium
ſancita.

gnavit, inſignem characterem nobis
peditat à Card. Noriſio loco citato, ad Hero-
diani Regni initium rectè conſignandum, pri-
mùm obſervatum. Nam Card. doctiſſimus ex col-
latis teſtimoniis Macrobii, Dionis ac Tullii de-
monſtrat, Lados Apollnnares factos fuiſſe LV IMus
Julias, ac poſtea decretum, ut Natalitia Cæſaris
eo die celebrarentur. Livius lib. 37. ad annum
Urbis 564. ait: Ludis Apollinaribus ante E. Idus
Quintiles, cœlo ſereno, interdiu obſceurata lux eſt,
cùm Luna ſub orbew Solis ſubiſſet. In veteri Ka-
lendario à Lambecio publicato, III. in ſat
ſignantur Ludi Apollinares; dein 1V M1: Julii
Cæſaris Natalis; & ſtatim, III IA. Ludi Apolli-
nares., Habemus itaque ex Dione, Agrippam

Apparatus Chronologicus

Prætorem anno Urbis 714. menſe Julio, dimidia
ferè ſui parte exacto, circa Ludos Apollinares
occupatum, quo tempore Sex. Pompeius Thurios
ac Coſentiam obſedit; Antonius veroò Brundu-
Rum militari corona vallatum premebat. Cæſar
novis Legatis Galliæ ac Hiſpaniæ impofitis, in
Italiam venit, ſtatimque juſſit Agrippæ, ut con-
tra Pompeium copias duceret, ipſe verò contra
Antonium movit, ac prope ejuſdem vallum ca-
ſtra metatus eſt. Agrippa Seipantum levi negotio
recepit; Pompeius verò à Thuriis repulſus, Co-
ſentiæ obſidium continuabat. Antonius diutur-
nioris obſidionis impatiens, machinas dejicien-
dis mœnibus parabat, nec Cæſari ulla ſpes erat
munitiones Amonii ſupetandi. Hæc menſe Sep-
tembri contigiſſe nullus inficias ibit. Nam, us
ſubjungit ibidem Card. Noriſius, Cæſar ante-
quam Brunduſinum in agrum veniret;, Canufis
per aliquot dies corpore languens decubuera?, ex
Appiano lib. 5. pag. 704. Interea utriuſque partis
milites moleſté ferre, Ducum ambitione mu-
tuiſque diſſenſionibus Italiam civilibus armis de-
vaſtari, colloquia de componendis mutuo fœ-
dere Imperatoribus miſcere; pacem publicè lo-
qui, ſuam in bello operam negare. Tum L. Coc-
ceius Cæſari ac Antonio ex æquo pergratus, ultro

citrôque ad eoſdem commeans, pacem tandem

inter utrumque certis quibuſdam conditionibus

conciliavit. Antoninus Ventidio in Aſiam adver-

ſus Parthos ire juſſo, unà cum Cæſare in Urbem
profectus eſt. Senatus autem decreverat ob ini-

tam concordiam, ut ambo ovantes Romam ingre=-

derentur. In Faſtis enim Capitolinis legitur:

M. ANTONIuIS. M. F. M. N. III. VIR.
R. P. C: GVA. „
Quop. PACEM. CüM. IMP. CAESA R. E
FECIT.

Annum ac diem temporis injuria abraſit; annum
tamen Urbis 714. colligit Card. Noriſius loco

laudato ex triumpho L. Cenſorini, qui in iſdem
Tabulis poſtea recitatur.

L. MARCIuS. L. F. C. N. CENSORINIuSS;
L Cos. A.,
Ex. MAcCEDONIA. K. JA N.

Ineunte anno Urbis 715. Marcius Cenſorinas
eadem die Kal. Januarii, quàâ Conſulatum ca-
peſſivit, triumphum egit. Igitur Oratio Anto-=
nii anno ſuperiori, currenti nempe, contige=-
rat. Rurſus circa finem Septembris utrumque
Imperatorem Romam ovantem intraſſe, non
obicurè demonſtrant res de breviſſimo illo bel-
lo à Romanis Scriptoribus narratz. Bellum
enim eruperat circa dimidium Julii, Agrippa
Ludis Apollinaribus occupato, ac Cæſare Gal-
liæ ac Hiſpaniæ ſtatum Romàâ procul diſponen-
te, qui cm ex Gallia revertiſſet, ac contra
Antonium Legiones duceret, iiſdem, quèd
contra ſuum dudum Imperatorem pugnare re-
cuſarent, caſtra deſerentibus, alium exercitum

accire coactus fuit; dein per aliquot dies ægro-

tavit, antequam prope Antonium caſtra me-
taretur. Ad hæc, apud Brunduſium geſta vix
bimeſtri ſpatio unà cum ſuperioribus contingere
potuerunt; unde vel exeunte Septembri, vel
ineunte Octobri uterque Imperator ac Triumvir
Romam ovantes rediere, ac non modò Urbem,
verùm etiam Italiam univerſam ingenti lætitia
affecerunt;

Caſay &
Antonius
ovantes Ro-
matn intraga

1X1
Ejocbe
Negni .

Baon num,
CXVI.
d
Negumn jn.
diorum in
Henike de.
ſecij.

ti

n
Antonis:
ovennt .
1 mauni

4

bem,
run⸗

ad Annales C. Baroni.

affecerunt; cùm civili bello in ipſa Italia ſævi-
ente, agrorum vaſtationem, urbium direptio-
nes, ceteraque incommoda ſibi coloniæ ac mu-
nicipia timerent; quam tamen ſolicitudinem pax
improviſa ſuſtulerat.
LXXX. Param tranquillis rebus hnaliæ, ut inquit Jo-
elete rie ſephus lib. 14. cap. 25. id eſt, dum hæc in Italia
Sgr. gecuntur, Herodes inſtructa apud Rhodum tri-
reme in Italiam Brunduſium appulit. Inde Ko⸗
mam profelctus, ante omnes Antonio denarravit
ea, quæ ſibi in ſudæa contigerant, inquit Joſe-
phus ibidem, occupatam videlicet Parthorum
auxiliis ab Antigono Palæſtinam, dejectum
Regno Hyrcanum, ac turpiter inter vineula
mutilatum, ſe tamen per procellas (ut rectè hæc
verba α Xeααν vertit Interpres) ad ipſum
navigaſſe, à quo afflictæ, atque tum ab hoſte
obſeſlæ familiæ meliora fata ſperaret. Antonius
amici vicem dolens, ſimulque indignatus, An-
tigonum Parthorum copiis inſtructum Judæam
invaſiſſe, re cum Collega Triumviro commu-
nicata, communi conſilio decreverunt, Hero-
dem Judæorum Regem per Senatum deſignare.
Itaque convocatis Patribus, Regnum Palæſtinæ
Herodi S C. delatum eſt: atque hoc pacto, in-
quit ibidem Joſephus cap. 26. ille regium faſti-
Sium adeptus eſt 184. Olympiade; C. Domitio
Calvino iterum, C. Aſinio Pollione Coſſ. Ex qui-
quibus à Card. Noriſio doctè obſervatis colligi-
tur, Herodem labente Octobri currentis anni,
vel potiùs excunte Septembri Regnum Judææ à
Romanis accepiſſe. Hinc deducta prima Hero-
diani Regni epocha, ſecundùm quam dicitur à
Joſepho lib. I. de Bello cap. ult. regnaſſe annos
triginta & ſeptem, poſtquam Rex à Komanis deſi-
ghatus eſt. De altera ejuſdem Regni epocha,
ſecundùm quam dicitur à Joſepho ibid. annos
quatnor a triginta ab interfælto Antigono, KRegno
potitum, longeè major difficultas eſt, à quo ſci-
licet Urbis conditæ anno repetenda ſit. Dio
enim lib. 49. Hieroſolymam ab Herode anno
Urbis 716. Captam ſcribit: Joſephus verèò lib. 14.
Antiquit. cap. ult. uno anno tardiùs rem geſtam
narrat. Indeque ex Chronologis alii Dionem,
ut Uſſerius in Annalibus Vet. Teſt. & Card. No-
tiſius loco laudato, alii Joſephum, initium ſe-
cundi Regni Herodiani cum anno Urbis 717.
copulantem, ſequuntur. Toinardus V. C. mi-
hique amiciſſimus, dum Pariſus eſſem, dixit
mihi ſe non dubitare, quin Dio hallucinatus
fuerit, & quin ideo anno Urbis 716. ſcripſerit:
Anno inſequenti nihil memoratu dignum à Roma-
nis in Syria actum eſt, quia ſcilicet eo anno,
quæ 717. inſequenti facta, ipſe narravit. Quam
opinionem cùm in examen adduxiſſem, indubi-
Baron. num. tatam eſſe comperi. Porro Baronii hac de re ſen-

EXxVI. tentiam anno Urb. 724. commodiùs confutabo.
Ab hoc tempore Sceptrum regium atque Da-
Regnuns In- .—. . . .
ran in catus defecit de Tribu Juda & domo David, ut
Herode de- explicat Baronius num. III & ſeqq. Eodem cir-
feeit. citer tempore legitima ſummi Sacerdotii inſtitu-
tio apud Judæos declinavit. Baronius num. VII.
Anno Periodi Graco -Romane 545h. Cyclo Soli, 27
, B. Lunæ I. Indict. 10. Mundi 3966. Urbis con-
ditæ 715. ante Chriſtum 39. Juliano 7. Anguſti
6. Herodis 2.
LXXXI. Coss. L. Martius Cenſorinus, & C. Calviſius

Geſta ab He- Sabinus. Cæſar & Antonius Triumviri, qui poſt
Pode in Pa- pacem anno ſuperiore inter ſe ſancitam, KRo-

Apparatns. V

17

manum Imperium denuo partiti fuerant, bel- leſftina, An.
lum hoc anno contra hoſtes geſſere : Bellum tonio Athe-
contra Pompeium Cæſart obvenit ne quid aliud is morante
mterveniret: Parthicum verò Autonio ad uloiſ⸗
cendam illatam Craſſo injuriam, inquit Appia-
us lib. §. de Bel. civil. Antonius anno elapſo
exeunte Herodem Regem intra ſeptem dies in-
Perata felicitate ornatum dimiſit ex kalia, ait
Joſephus lib. 14. Antiquit. cap. 26. Toto autem
ejus abſentiæ tempore Antigonus familiam ejus
oppugnabat in Maſſada. Verùm, Herodes ex
Italia reverſus Ptolemaidem, collectis non me-=
dioeribus copiis, properavit per Galil'am con-
tra Antigonum, adjutus à Silone ac Ventidio;

ad quos Dellius ſic legendum in Joſepho cita-

to cap. 27. non Gellius) ab Antonio miſſus fue-=
rat cum mandatis, ut Herodem in ſuum Re-
gnum deducerent. Herodis ulteriùs proceden-
tis copiæ augebantur in dies, & tota Galilæa,
paucis exceptis, ſtabat ab ejus partibus. Captâ
Joppe properavit Maſſadam ad liberandos obſi-
dione domeſticos, eaque & Xeſa caſtello ca-
ptis, petebat Hieroſolyma. Tum Hierichuntem
ſe contulit, offendenſque urbem relictam ab ha-
bitatoribus, quos capere potuit, dimiſit. Ro=
mani verò invadentes urbem diripuerunt: Rex
igitur, relicto in ea præſidio, re verſus eſt, & Ko=
manum exercitum hibernatum in zecàns deditas
regiones dimiſit, Iumaam, Galilzam & Sama⸗
riam, inquit Joſephus libro citato, qui paulè
pòſt ſubdit: Eodem tempore Antonius morabatur
Athenis. Uſſerius in Annal. Vet. Teſt. anno ante
Chriſtum 40. & Card. Noriſius in Cenotaphiis
Piſanis Diſſert, 2. cap. 6, hæc anno ixcedenti
facta ſcribunt, hancque hiemem primam Nori=
ſius putat, poſtquam Herodes à Romanis Re=-
gnum obtinuit. Qui error inde eis natus, quòd
Pacorum Regis Parthorum filium hoc annô oc-
ciſum velint; indeque quæ anno ſequenti in Ju⸗
dæa acta, hoc anno narrant. Veruùmn Pacori ne-
cem anno tantùm ſequenti contigiſſe infrà de-
monſtrabimus. Utrumque etiam decepit Anto-
nii commoratio in urbe Athenienſi. Arbitrati
enim ſunt, Autoniunz ſub exitu præcedentis
anni Athena veniſſe, & poſtquam ibi hiber-=
naſſet, inde hoc anno ad bellum profectum fuiſ=
ſe, quèd Appianus lib. 5. de Bel. civil. pag. 716.
poſtquam locutus eſt de pace à Cæſare & Anto=⸗
nio cum Sex. Pompeio facta, de qua mox, de
Antonio dicat: Hibernavit Athenis cum Olta-
via, Rcut anté (anno ſuperiori) Aexandriæ cum
Cleopatra. At verum quidem eſt, Antonium
Poſt pacem illam compoſitam, non præcedentis
anni fine, ut mox videbitur, ſed currentis ini-⸗
tio, relictà Italià Athenas veniſſe, ibique hi-
bernaſſe. Sed ea in urbe non ſolùm toto hoc
anno, ſed etiam magna patrte inſequentis verſa-
tus eſt, ut ex dicendis liquebit, & Dio lib. 48.
de rebus ſub hujus anni Conſulibus peractis lo-
quens, his verbis indicat: Bellum verò Labieni
ac Parthorum hoc modo confectum. Antonius in
Græciam ex Italia reverſas ipſo hujus anni ex-
ordio) multùm ibi temporis exegit, ſimul ut ſug
cupiditati ſatisfaceret, ſimul ut quàm mawimé
debilis Provincia Pompeio traderetur, urbes afßi-
gens. Lbi inter alia, quæ contra patrium morem
agebat, Bacchum ſe alterum nominavit, & c. His
rebus ipſe occupatus P. Ventidium in Aßiam præ-
miſit. Appianus quidem lib. 5. de Bel. civil. di-
cit, Ventidium in Aſiam, ut reprimeret Par-
thos, Labienumque anno elapſo, poſt pacem
3 Cxlarem

—I 18

Cæſarem inter & Antonium pactam, miſſum
fuiſſe; ſed jam in libro de bellis Parthicis rur-
ſum hoc anno adverſus Parthos miſſum, ut mox
dicetur, aſſeruerat. Diu itaque Antonius Athe-
nis manſit, ibique dum ageret, quæ mox 4 Jo-
ſepho narrata, contigere. Neque hoc anno in
Parthos ipſe movit, ſed tantàm in eos Venti-
dium præmiſit; nec etiam ante annum ſequen-
tem in Aſiam profectus eſt.
Parte altera Antonius ac Cæſar poſtquam an-
no ſuperiori circa menſem Octobrem inter ſeſe
Pompeium reconciliati fuiſſent, cůũm Urbs fame premere-
S nn. tur, Sex. Pompeio Magni Pompeii filio nume-
roſa claſſe impediente, ne commeatus Romam
adveherentur, Populi Romani conviciis coacti,
pacem cum eodem Pompeio fecerunt, qui in
colloquium cum Triumviris venerat. Condi-
tiones recitant Dio lib. 48. ſub hujus anni Con-
ſulibus, & Appianus lib. 5. de Bel. civil. pag.713.
Habitum illud colloquium apud Miſenum Cam-
paniæ oppidum, ut ibid. Dio. Dein Sextus in
Siciliam navibus reverſus eſt, Cæſar & Antonius
ad Urbem terreſtri itinere, inquit Appianus ci-
tatus. Porro de pace in exitu anni præcedentis
actum, ut prodit ibidem Dio ſub præcedentis
anm Conſulibus, & hujus initio quod tunc per
ſocios actum fuerat, in præfato colloquio con-
firmatum, & pacis conditiones ſcriptæ.

LXXXII.

Pax inter

IXXXIII. Antonius in Italia junctus amicitia Cæſari S
Tarthi à Pompeio tenenti Suciliam, præmiſit rurſum in
e, idio Aſiam pentidium, ut Parthos non ſineret ulterins
victi.

procedere, inquit Appianus Dib. de Bellis Par-
thicis, qui paulò poſt ſubdit: Quo tempore Athe-
nis hibernanti primi ſucceſſus Ventidii nuntiati
ſunt, viltos eſſe Parthos prælio, cæſum Labienum,
&s Phraatem præſtantiſſimum é Regis (Partho-
rum ) Ducibus. Quamobrem epulum Græcis præ-
buit, & ſuſcepit Præfeturam Athenienſis rmna-
ſii. De eadem victoria hæc Plutarchus in An-
tonio habet : Ibi cum Athenis hiemaret, affe-
runtur lætiſſimi nuntii, Ventidium profligatis Par-
thorum copiis, Labienum & Pharnapatem belli-
coßſſimum Orodis Regis Ducem occidiſſe. Rem
geſtam fusè narrat Dio laudatus, qui quidem
annum, ſed tempeſtatem non deſignat. Cùm
tamen tam Plutarchus, quâàm Appianus Ccitati
aſſerant, Antonium nuncium de victis Parthis
accepiſſe, dum Athenis hibernaret, manife-
ſtum eſt, victoriam illam vel exeunte autum-
no, vel ineunte hieme curfentis anum reporta-
tam, & circa hiemis initium ejus nuntium ad
Antonium Athenis hibernantem perlatum. Plu-
tarchi enim & Appiani verba de fine hiemis
præſentis anni loqui non videntur; cum hujus
1ni initio Ventidius in Aſiam miſſus fuerit,
neque fieri potuerit, ut ea hieme & Parthos
vinceret, & victoriæ nuntius ad Antonium per-
ferrerur. Tam Uſſerius, quàm Noriſius locis ci-
tatis hanc cladem anno preæcedenti illigant.
Fundatur Noriſius in Diſſert. 2. cap. 16. Ppag- 283.
in his quæ Livius lib. 127. refert: Pace faëta cum
Ceæſare (circa Octobrem ſcilicet anni Urbis 714.)
Jſororem ejus Octaviam in matrimonium duxit. Q.,
Salvidienum conſilia nefaria contra Cæſarem mo-
litum, indicio ſuo detexit: iſque damnatus, mor-
tem ſibi conſcivit (anno etiam Urbis 714. cx
Dione lib. 48.) P. Ventidius Antonu Legatus,
Parthos praælio victos Griad expulit, Labieno eo-
rum Duce occiſo. Cum vicinus Italiæ hoſtis Sex.
Pompeius Siciliam teneret, & annonæ commea-
tum impedliret: cum eo poſtulatam pacem Cæſar

Apparatus Chronologicus

S& Antonius quidem fecerunt, ita ut Siciliam-
Provinciam haberet. Praterea motus Africæ &
bella geſta continet; quæ bella anno Urbis 716.
ex Dione geſta. Verum, cùm Dio victoriam
illam Parthicam cum anno Urbis 715. diſertè
conjungat, & Appianus laudatus affirmet, eam
relatam à Ventidio, poſtquam in Aſiam rurſum
præmiſſus eſt, quod factum, uti diximus, hujus
anni initio, quæ obſcura in Livii narratione vi-
dentur, ex clariſſimis Dionis & Appiani verbis
explicanda.

Auno Periodi Græco -Romanæ 5456. Cyclo Solis 28
A. Lunæ 2. Indict. II. Mundi 3967. Urbis con-
ditæ 716. ante Chriſtum 38. uliano 8. Auguſti
7. Herodis 3.

Cos s. Ap. Claudius Puleher, & C. Norbanus
Faccus. Hiſpaniâà in Cæſaris Octaviani poteſta-
tem per Domitium Calvinum Proconſulem an-
no ſuperiori, teſte Dione lib. 48. redactàâ, à
Kalendis Januariis hujus anni Hiſpani Eram
ſuam deduxere, triginta nempe octo ſolidis an-
nis ante Eram Chriſtianam. Itaque annis Chriſti
Dionyſianis ſemper adde X X X VIII, ut ha-
beas Eram Hiſpanicam, aut ex Era Hiſpanica

detrahe, ut annum Chriſti invenias. Baronius à

præcedentis anni Conſulibus Eram Hiſpanicam
deducendam putat, quia ſcilicet Eram Chriſtia-
nam cum anno juliano XLIV auſpicatur. Sed
præterquam quòd Era Chriſtiana ab anno Julia-
no XKLVI exorditur, à Conſulatu Sabini ad
annum Julianum XLIV, anni tantùm XXXVII
colliguntur. Cùm itaque certiſſimis demonſtra-
tionibus conſtet Eram Chriſtianam à Kalendis
Januariis anni Juliani XLVI repetendam, Eram
Hiſpanicam ab hoc anno proficiſci, in dubium
revocari non poteſt.
pacorus Orodis Parthorum Regis filius, ut
acceptam anno ſuperiori à Romanis cladem ul-
ciſceretur, copiis ex hibernis eductis, contra

Ventidium iter intenderat. Is ubi hæc accepit,

non levi metu perculſus eſt, cùm nec urbes eſ-
ſent adhuc in Romanorum amicitia confirmatæ,
& exercitus in bibernis etzamnum diſperſi, ut
ſcribit Dio lib. 49. Quare, ut properanti Pacoro
moram injiceret, ac tempus colligendis copiis
nanciſceretur, fraude, à Dione laudato ac Fron-
tino lib. 1. de Stratag. cap. I. narrata, uſus eſt,
& parte exercitůs, qui in Cappadocia ultra Tau-
rum hiemaverat, ceteris copiis adjunécta, mo-
tiſque caſtris in Cyrrheſticam Syriæ regionem
perrexit, ac Parthos fluvium tranſire paſſus eſt,
quèò timoris opinionem illis injiceret. Signis
poſtea collatis, iterumque metu ſimulato, juſſit
legionarios quaſi hoſtilium ſagittarum nimbis
confixos procumbere, ac in hoſtem victoriæ
opinione ſecurum, ac ſpe prædæ laxatis ordini-
bus irruentem inſurgere. Ita victi fugatique Par-
thi, toto inter Orontem atque Euphratem ſpa-
tio lata ſtrage ceciderunt, viginti millibus unâ
cum Pacoro in acie deſideratis. Dies rei geſtæ
ex his Dionis lib. 49. verbis elicitur: Eigebatur
Graſſi calamitatem Pacorus abunde compenſaſſe,
præſertim cum eadem anni die utraque res eve-
nmiſſet; quod etiam eodem die accidiile teſtan-
tur Rufus in Breviario, & Eutropius lib. 7. Craſ-
ſum autem octavo menſis Junii die peremtum
ad annum Urbis 701. oſtendi. Quoad victoriæ
reportatæ annum, ſine quo ſecunda Regni He⸗-
rodiani Epocha certò detegi non porelt, Uſſe-
lIius in

LXXXIVA
Era Hiſpa-⸗
nica

Baron. aumg
XCIV.

LXXXV.
Pacorus Par-
thorum
Regis klius
Ventidio
oecciſus.

INXXV
enticius
Aut gonun
1 udaorum
deg em no
Let.

XXX IN
Era Hia⸗
ick.

DParon,aum
xcII.

r1IIXNV.
Dnmtkä.
thumn

Ventidio
geciſtt.
,
Ut
10
iis
=
.
.⸗
emn
el,
nis
ſit
bis
iæ
ini⸗
l⸗
lpa⸗
le
tu
.
el⸗
ſtan⸗
rl⸗
um
Oriæ
⸗
le⸗
wn

LXXXVI.
Ventidius in
Antgonum
Iudaorum
Regem mo-
Vét.

ad Annales C. Baroni.

rius in Annal. Vet. Teſt. & Card. Noriſius in
Diſſert. 2. de Cenotaphiis Piſanis pag. 143. exi-
ſtimant, illud prælium ipſius Dionis teſtimo-
nio in annum præcedentem incidiſſe. * Nam,
*ait Card. Noriſius, ſcribit Dio ſtatim ab An-
*tonio Ventidium Præfecturaâ privatum, neque
*tunc, neque deinceps illum ulla in re ejuſdem

*operàâ uſum fuiſſe. Caius autem ſocius, inquit

*Dio, Griæ & Ciliciæ ab Antonio præpoßtus,
**Aradios expugnavit, ac Hieroſolymam und
*cum Antigono KRege cepit; tempus verò de-
"ſignans, ait : Id factum Clandio & Norbano
* Coſ. Quare, cùm hi Magiſtratum gellerint
* anno Urbis 716. eo anno Soſius erat Legatus
*Antonii in Syria, anno verèò ſuperiori r5. Ven-
*tidius eandem Syriam adminiſtrabat, quo ctiam
* anno Parthos inſigni clade profligavit. Ita
Card. Noriſius. Ad illud argumentum rem mi-
nimè evincit. Nam verum quidem eſt, poſt hoc
prælium Ventidium ab Antonio Præfecturâ pri-
vatum, Soſiumque Syriæ ac Ciliciæ ab eò præ-
poſitum, idque currenti anno. Sed hoc non
impedit, quin Ventidius, qui anno elapſo Sy-
riam regebat, & egregiam victoriam de Parthis
retulit, eandem Provinciam majori hujus anni
parte gubernarit, & poſtea ei Soſßus ſubrogatus
fuerit. Neque Dio exiſtimare potuit, victoriam
Parthicam, in qua Pacoruns occiſus, anno præce-
denti relatam fuiſſe, cùm alteram victoriam in
qua Labienus & Pharnapates interfecti, ſub
præcedentis anni Conſulibus, annoque Urbis
7IS. conſignet: & aliunde certum ſit, adverſa-
riis etiam fatentibus, eas victorias ad duos di-
verſos annos pertinere. Dio itaque lib. 48. ſub
Conſulatu Martii & Sabini anno præcedenti
eſto, priorem victoriam recitat, ſed poſtea
Bbro ſequenti, cùm recitaſſet necem Sexti
Pompei, quæ contigit anno Urbis 719. ineunte,
orditur bellum à Ventidio contra Parthos geſtum
hoc anno, occaſione fugæ quam Pompeius ad
Parthos meditabatur, & in qua deprehenſus
trucidatus eſt. Quamobrem quod ibidem narrat
Dio, currentis anni ſupplementum quoddam
eſt, non verò præcedentis, ſeu Urbis 71;5. cùm
victoriam eo anno de Parthis relatam fusè reci-
tarit. In eo autem peccat Dio, quèd ſub præ-
ſentis anni Conſulibus Hieroſolyma capta aſſe-
rit. Quod forſan ab eo factum, ut uno tenore
Antigoni Regis caſum narraret.
Antonius itaque hoc tantùm anno ad bellum
Parthicum profectus eſt, de qua profectione in-
telligenda verba Plutarchi in Antonio, ubi,
cùm narravit quæ Antonius Athenis egit, ait:
Inde ad bellum proficiſeens ſertum excerpit à ſa-
ra oliva & ex clephjdra vas aquæ plenum ſecun-
dum quoddam oraculum ſecum tulit. Interea Pa-
corum Regis filium unà cum magnis Parthorum
copiis in oriam irrumpentem, Ventidius in Cyr-
rheſtica delevit. Quod & Appianus libro de
bellis Parthicis haber. Uſſerius & Card. Nori-
ſius laudati, qui hanc profectionem à Plutar-
cho memoratam cum anno præcedenti conjun-
unt, non animadverterunt quod eo anno Dio
R. 48. prodit, Antonium nempe, qui initio
antecedentis anni Athenas venit, per multum

ibi temporis exegiſſe, eo anno Ventidium in

Aſiam præmiſiſſe, & poſtea, præſenti nempe
anno, illuc ipſum profectum eſſe. Ventidius
cùm Syriam pacaſſet, contra Antiochum dusit,
eo obtentu, quèòd is ei ſervos non dedidiſſet;
te autem vera, pecuniæ ſpe potiundæ. Hoc

agenti Antonius ſubitò ſupervenit, & cùm invi-
deret etiam ob rem proprio ductu præclarè ge-
ſtam ; tamen offcio ſuo enin detruſit, & neque tum,
eque deinceps ulla in re eperà us aſus eſt; inquit
In Palæſtina, teſte Joſepho lib. 14. Antiq.
cap. 27. hæc geſta. In Syria Ventidius Silonem
accerſens contra Parthos, juſſit primùm Herodi
navate operam, deinde ad proprium bellum

LXXXVIII
Geſta in 8y⸗
ria

exire Provinciales auxiliarios. Ar Herodes, Si-

lone ad eum millo, exercitum contra latrones

in ſpeluncis degentes duxit, & ſpeluncas omnes

in præruptis montibus ſitas expugnavit. Tum
in Samariam profectus eſt, ut armis cum Aati⸗
Aono rem decerneret. Interea; inquit Joſephus,
cæſo in pugna Pacoro && Parthis proſtigatis, (die
nempe octava menſis Junii, ut mox oſtendi

cum duabus legionibus & mille qnitibus , Jubente
hoc Antonio. Herodes verò properavit ad An=
tonium oppugnantem Samoſatanz ſiram ad En-
Pphratem fluvium. Poſtquam autem pervenit An-=
tiochiam, ducem ſe Ppræbuit iis, qui adire An-
tonium cupiebant. Ubi prope Samoſata ven-
tum eſt, exercitum ei honoris causâ miſit An=
tonius: Antiocho autem panlo pèſt id caſtrum de-
dente, & hoc pacto lnito bello, Soſio Provinciam
Antonius cum exercita tradidit: commendatoque
Herodis negotio in Dgyptum ipſe profeltns eſt,
inquir Joſephus. Obſidionem Samoſatenſem
multum temporis duraſſe indicat Plutarchus,
quando de Samoſatenis ſeribit: Olb deſperationem
in audaciam verſi, din Ant oniuns oppugnationi
intentum tennere.
Expugnatis Samoſatis, Soſius, cui, ut dixi,
Antonius Syriæ Provinciam tradiderat, duas
legiones in Judæam cum Herode præmilſit, ipſe
dnm reliquo exercitn ſequebatur; inquit Joſe-
phus. Poſtquam ad Libanum montem pervenit,
Ptolemaĩdem petiit „& qui caſtellum tenebant⸗
ilud deeruerunt. Dein cum Pappo Antigoni
Duce ſigna contulit, atque hoſtes ad interne-
cionem cæcidit. Videre erat, inquit Joſephus,
hoſtes agminatim diſtugere, & niſi repente va-
lida tempeſtas nterveniſſet, Regii viktores petiiſ
ſent confeſtim Heeroſolyma, & bello ſinem impo=
ſaiſſent. In GræcO legitur :. ei eα⁵ςασ*αα
ohoÿ itr dy 2, & ked X“νοςαο„α Serα
Gνοπ αναια 8 78 r&ν* e, e,
7 2 * αααετιιι, * &αν * eis oo *α
quæ verba ſic verti debent: Et niſi regios victores
biemis aſperitas prohibniſſet, NKatim Hieroſolymam
petuſſent, & ſinem bello mpoſuiſſent, ut rectè
Interpres lib. f. de Bello cap. 13. ubi eandem hi⸗=
ſtoriam Joſephus repetit, ſimilia verba inter=
pretatur hoc modo: Niſ vehementi hieme prohi=
bitus fuiſſet, Herodes ſcilicet. Vocem enim
Xααοο in utroque loco hiemem ſignificare, eam-
e jam inſtaſſe, rerum à Joſepho narratarum
eties evidenter demonſtrat. Neque de hoc du=
bium eſſe poteſt. Tota difſficultas eſt, an Joſe⸗
phus loquatur de hieme anni Urbis 716. currenti
ſcilicet, an verò de hieme anni antecedentis. Ea

enim hieme exacta, Hieroſolyma obſeſſa & in

Herodis poteſtatem redacta. Card. Noriſius ci=
tatus aliique plures, qui majorem fidem Dioni
cladem Hieroſolymitanam hujus anni Conſuli=
bus alliganti, quam Joſepho eandem cum ſe-
quentis anni Conſulibus conjungenti, adhiben-
dam arbitrantur, contendit, poſt Herodem Ro-=
mæ Regem renuntiatum duas tantum hiemes
effluxiſſe; priorem, de qua cum Joſepho lib. 14.
B ₰ Antiquit.

Ventidius Herodi in anxilium miüttit Machærans

LXXXVIII
Geſta in Pa⸗
laſtina

Antiquit. cap. 27. locuti ſumus, & poſteriorem,
de qua mox cum eodem Joſepho: ita ut laudata
mox verba de præcedentis anni hieme intelli-
genda ſint, & currenti anno ubi hiems remiſit,
uurdbs expugnata ſit. Veràùm in Rebus Syriacis ſi-
cut Joſephus magis dignus cui credatur, quàm
Tacitus, ut anno Chriſti X LII num. VIII vi-
debimus, ita & in iiſdem Dioni præferri debet.
Joſephus enim Herodis Vitam ex voluminibus
Nicolai Damaſceni, qui eam exararat, exſcripſit.
Nicolaus verò amicorum fidiſſimus Herodi ha-
bebatur, ac in rebus graviſſimis nomine Hero-
dis apud Auguſtum Legatione perfunctus eſt;
cui etiam Regi Hiſtorias ſciendi cupido, ſupra
centum ac viginti quinque volumina rerum in
Orbe geſtarum ex antiquis quibuſque Scripto-
ribus compilata, nuncupavit; cujus ſanè præ-
Biandis Operis excerpta quædam Valeſius pu-
blicavit. Hinc Orationes ejuſdem Nicolai li-
bris Joſephi inſertæ leguntur, ut eadem Hiſto-
ria ejuſdem manu majori ex parte ſcripta videa-
tur. Ptolemæi quoque de Vita Herodis Codi-
ces ad manum eidem Joſepho fuere. Quæ Tor-
niello in Annal. Sacris, & ipſimet etiam Noriſio
obſervata. Joſephus autem ideo tantùm duas

hiemes illas memoravit, quia bellum nonniſi

poſt priorem quam ſilet, inchoavit. Denique,
cùm prima de Parthis victoria in annum Urbis
7I5. altera verò in qua Pacorus occiſus, in præ-
ſentem inciderit, urbis Hieroſolymitanæ occu-
patio nonniſi ſequenti anno, ut rectè Joſephus,
contingere potuit.
LXXXIX. Joſephus lib. 14. Antiquit. cap. 26. dicit Se-
Viraque re. narum Romanum Herodem Judææ Regem de-
gui Herodia- Claraſſe, quòd Antonius retuliſſet, ad Parthic-um
ns epocha ex
bellum plurimum conducere, ut regnaret Herodes;

bello Par ,
zhico ano- additque Antigonum hoſtem judicatum, quòd
teſeit. contemtis Romanis, à Parthis accepiſſet haperium,

Judæorum nempe. Quare ſi quæ Romanos inter
& Parthos geſta annis ſuis certò aſſignentur,
quibus annis Herodes primum Rex Judææ re-
nunciatus fuerit, & poſtmodùm, Antigono de-
victo, Hieroſolymis regnare cœperit, indubi-
tato etiam conſtabit. Poſt pugnam itaque ad
Philippos Macedoniæ civitatem, anno Urbis
DCCXIIomnium conſenſu habitam, in qua
Brutus & Caſſius Julii Cæſaris interfectores,
victi profligatique, Imperium Cæſar, Antoniuſ-

que inter ſe partiti ſunt, & Antonius in Aſiam,

Cæſar in Jtaliam curſum convertit; idque anno
Urbis D CCXIII, ut aſſerit Dio lib. 48. ipſo
ejus initio. Tum Antonius exactis totà Aſià, ac
Syriâ graviſſimis tributis, quæ mulrtis motibus
occaſionem præbuêre, relicto in Aſia L. Muna-
tio Planco, in Syria verò L. Decidio Saxa, mili-
tibus per hiberna diſtributis, in Aoyptum poſt
Cleopatram profelctus eſt, inquit Appianus lib. 5.
de Bellis Civil. pag.677.
G Anno Urbis D CXIV, Italia bello civili

Herodes Reæ inter Cæſarem ac L. Antonium Conſulem fla-

Iudaz dictus grante, Antonioque Ægypti in hibernis vo-
anno ge0 luptatibus indulgente, Parthi Pacoro Regis
Parthi S7²y- Parthorum filio, ac Labieno Ducibus, Syriam
gsam o αα 1 . .
parunz, aggreſſi, ſubegere univerſam, Vro excepta:quam
3 Urbem Romani reliqui, ac qui cum his ſentiebant
Gri, ante ceperant, ac neque ſuaßionibus, neque
vi (nam claſſem Parthi nullam ſecum habebant)
in poteſtatem ejus redigi potuerunt, inquit Dio
lib. 48. pag. 372. Tunc contigit quod refert Jo-
ſephus lib. 14. Antiquit. cap. 24. Antigonus, in-
quit, milie talenta & quingentas mulieres datn-

Apparatus Chronologicus

rum ſe Parthis eſt pollicitus, ſi ab Hrcano in illum
regnum transferrent, & Herodem undà cum ſuis
interficerent : quæ tamen non dedit; ſed Parthi ni-
hilominus aſſerturi regnum Antigono, duxerunt
versus Judæam exercitum, Pacorus per maritima,
Satrapa per mediterranea. Pacorum excluſerunt
Vrii, ſed Sidonii ac Ptolemaidenſes intromiſerunt.
Hæc Ptolemaidenſium deditio ad Parthos hoc
anno facta diligenter notanda; ex ea enim vali-
dum argumentum infra deducemus, ad priorem
pugnam Parthos inter & Romanos habitam, in
qua Labienus occiſus, ſuo anno reddendam.
Porrèò Syriam anno Urbis D CCXIV à Par-
this occupatam, teſtatur non ſolùm Dio citatus,
ſed etiam Joſephus lib. 14. Antiquit. cap. 23. qui
ait, id facum altere anno ab adventu Antonii in
Aſiam, quo eum anno Urbis D CCXIII ſe ſe
contuliſſe ſupra diximus. Illius invaſionis occa⸗

ſione Herodes Rex Judææ à Senatu Romano de-

claratus, idque eo anno Urbis D CCXIV
exeunte, ut jam demonſtratum eſt. Annos autem
Urbis cum Hiſtoricis Romanis à Kalendis Ja-
nuariis hic auſpicor. De priori hac Regni Hero-
diani epocha nulla difficultas ſupereſſe vide-
tur.
Verùm ſecunda hactenus in obſcuro fuit, aliis XCI.
cum Dione eam ad annum Urbis DCCXVI, Prior Venti-
aliis ad annum Urbis DCCXVII referenti- i a⸗ Tar-
bus. Sed Hieroſolymam anno tantum Urbis tt vezert⸗
DCCXVII, eoque in finem vergente, ex- Pp CCXVY
pugnatam eſſe, ideoque & ab eo anno ſecun- relata.
dam Regni Herodis epocham deducendam, utra-
que Ventidii Romani Ducis victoria Parthica
certò nos edocet. Hiſtorici Romani, qui de
priori, in qua Labienus cecidit, locuti ſunt, te-
ſtantur eam à Ventidio reportatam poſt recon-
ciliationem Cæſaris & Antonii cum Sexto Pom-
peio, qui Siciliam tenens, Italiam vaſtabat,
navibuſque prædatoriis infeſtum mare faciebat.
Plutarchus in Marco Antonio pag. 930. ait, pace
compoſita Antonium præmiſiſſe in Aſiam Venti-
dium, ut progreſſum Parthorum ſuſtineret, An-
toniumque Italia exceſſiſſe, & in Græciam ve-
niſſe. Tum ſubdit: Hibernanti Athenis prima
Ventidii res preſperè geſtæ nuntiantur, Parthis
faſis, Labienum &g ſummum Herodis Rgis Ducem
Pharnapatem ab eo interfettos. Adhæc Vellejus
lib. 2. cap. 77. ubi de ca pace circa Miſenum
inita locutus eſt, capite ſequenti de victoriis à
Ventidio de Parthis relatis verba facit. Quare
cum ex Dione lib. 48. pagg. 376. & 377. liqueat,
eam pacis tractationem Cœptam, cum jam in
exitu eſſet annus, Urbis ſc. D CCXIV, & in-
ſequentis anni initio, Urbis nempe DCCXV-⸗=
pacis conditiones conſcriptas, manifeſtum eſt

Labienum è& Parthorum Ducibus unum, anno

tantum Urbis D CCXVAà Ventidio devictum;
quod cum Dio ętiam diſertè teſtetur ibidem pag.
380. mirum eſt Em. Card. Noriſium, & Uſe-
rium, qui ſe hac in re Dionem ſequi profiten-
tur, pugnam illam cum anno Urbis DCCXIV
illigaſſe.
Plutarcho, Velleio & Dioni ſuffragatur Ap- XCII.
pianus lib. 5. de Bellis Civilibus pag. 709. ait viutzze, .
enim, poſt ultimum fœdus inter Cæſarem & e Conſulum
Antonium ictum, Antonium dimiſiſſe Venti- deſignarione
dium in Aſiam, at reprimeret Parthos, Labie- demonſira:
num que juniorem auxilio Parthorum per occaſio- ur.
nem civilis motus infeſtantem Syriam uſque Jo-
niam. Tum pag. 713. & ſeqꝗ. de pace inter Cæ-
ſarem, Antonium, & Sextum Pompeium ſancita
ſermonem

—

X0III
viud
em cam
der. ing
filtan
poſterd ⸗
favit.

3 X0l.

. Prioy Venti⸗
dü de Paj-
this vicloria

Auno Irlis
DCCXVY
relsta.
14
e

K,
n
in⸗
XV.
eſt
nno⸗
;
ag⸗
nen⸗

XIV

1cII.
Ap- cnm .
ait en uictni

&nα

enti⸗ Aſtnu

mo⸗
Birt
iur.
Gr.

Nr.
Ce-
nena
onel

u
gi

nſtra:

XCIII.
Livius pa-
cem cum

„

ad Annales C. Baroni. 21

lermenem inſtituit, & inter ea quæ tunc geſta
allerit, Conſulum deſignationem memorar : ſe-
quenti die, inquit, Conſules dehignati ſant in qaa-
driennium; ante emnes Antonius & Labo, ut ta⸗
men Antonio liceret alinm pro ſe ſul'ſtitueré. Poſt
Allos Cæſar & Pompeius, tum Aℳnobardus G. So⸗
ſius; deinde rurſum Ceſar &) Antonius, tertium
tnc faturi Conſules, &, ut ſperabatur, populo red-
dituri adminiſtrationem Reipublicæ. Conſules illi
deſignati in annos Urbis DCCXX,; DCCXXI,
DCCXXII& DCCXXIII, ut videre eſt
apud Onuphrium lib. 2. Faſtorum. Quare tam
ax illa cum Sexto Pompeio facta, quam præ-
ſata Conſulum deſignatio pertinent ad initium
anni DCCXV. Nam ſi anno præcedenti ea
deſignatio facta eſſet, non in quadriennium, ſed
in quinquennium Conſules illi nominati eſſent.
Eo Urbis anno Conſules illos deſignatos inſi-
nuat Dio lib. 48. pag. 377. cum de rebus anno
Urbis D CCXV geſtis verba habet. Anſam,
inquit, multitudini eorum, qui in oenatum alle-
gerentur, expeditio Antonii, quam in Parthos
parabat, prabuit: unde & Magiſtratus alti in ali-
quot annos, & Conſules in oo totos annos tum
ordinaverunt, in annos nempe Urbis DCCXVI,
DCCXVII, DCCXVIII, D CCXIX,
& quatuor ſequentes, de quibus ultimis tan-
tüm Appianus mentionem facit: annum enim
Urbis DCCXXIII ultimum fuiſſe ex illis
octo, in quos præfati Conſules ordinati fuerant
ipſemet Dio lib. 5o. pag. 424: diſertis verbis
docet. Hujus deſignationis teſtes certiſſimi Mar-
ci Antonii Nummi apud Mediobarbum pag. 16.
in quorum antica legitur, M. ANTONIVUS IMP.
COS. DESIG. ITER. ET LERT. in poſtica:
III. VIR. R. P. C. ideſt, 1 riumvir Reipublicæ con-
Kituendæ. Conſulatum geſſerat Antonius anno
Vrbis D CCX, iterumque Conſul fuit anno
Urbis DCCXX, tertium Conſulatum ſuſ-
cepturus anno D C 0 XXI II, niſi antea hoſtis
à populo judicatus fuiſſet, illique is magiſtratus
abrogatus. Cum itaque Appianus lib. de Bellis
Parthicis pag. 156. affirmer Ozntidium Parthos
viciſſe, Labienurnque occidiſſe, poſtquam Cæ-
ſar & Antonius cum Sexto Pompeio pacem pe-
pigère, Conſuleſque in plures annos deſigna-
vêre, illa Ventidii de Labieno victoria anno
Urbis D CCX V certiſſime reportata.
Er tamen tam Cardinalis Noriſius, quâm
Ufſerius Labienum à Ventidio anno Urbis
DCCXIV ſuperatum fuiſſe volunt; eodem-

Sex. Pompeio que anno Antonium ac Cæſarem cum Pompeio

factam pra-

Haltes? naf- piſanis Pag. 141. it : nam Ullerius in
biſanis pag. 141. contendit in

ga Vit.

pacem feciſſe, Card. Noriſius in Cenotaphiis
Annal. Vet. Teſt. de ea pace non loquitur, cum
tamen ex ea annus prioris victoriæ de Parthis à
Ventidio relatæ pendeat. Verum quidem eſt in
Epitome libri 127. Titi Livii hæc verba legi: P.
Pentidius Antonii Légatus Parthos prælio viétos
Sris expulis, Labieno eorum Duce occaſo. Cam
vicinus Maliæ boſtés Sex. Pompeius Siciliam tene-
ret, & annonæ commeantum mpediret cum eo
poſtulatam pacem Cæſar & Antonius quidem fer
cerunt, ita ut provinciam Siciliam haberet. Ex
quo ſequi videtur, exiſtimaſſe Livium „Venti-
dium ante pacem Cæſaris & Antonii cum Sex.
Pompeio initam, Labienum debellaſſe, ideoque
& anno Urbis DCCXIV; quo exeunte de ea
pace agi cæptum. Verum in illo argumento li-
bri 127. ordinem temporis in omnibus Livius
non ſervavit, quemadmodum nec Velleius laue

datus, qui poſtquam de illa pace mentionem
fecit, variaque alia natravir, inquit: Hor tractu
temporum Oltaviam ſororem Ceſariz Marcus An-
tonias duxit sorem, & tamen; ipſo etiam Li-
vio ibidem teſte, Antonius, pace facta cum
Cælare, Octaviatn ſibi matrinonio copulavit,
antequam ſc. pacem cum Sex. Pompeio contra-
heret. . Mc
Adventus Herodis Ptolemaidem poſtquam à X CIV.
Senatu Romano Rex Judæorum declaratus eſt, Ae s 36
— —— ₰„— „0 . 4* eyodes Ptoz
Card. Noriſio, Uſſerioque errandi cauſa fuêre, leyaige
ut eruditiſſimus Toinardus in literis ad me datis agventawis,
obſervavit. Joſephus enim lib. 14. Antiquit. cap.
27. poſtquam ſuperiori de illo Senatuſconſulto
locutus fuiſſet, ait: Interim Herbdes ex Lalia re-
verſus Ptolemaidem, collelétis non mediocribuscopis;
tum ex conductitio, tum ex ſuæ gentis milite, prope-
rabat per Galilaam contra Antigonum, adjiutus à
Silone ac Ventidio, ad quos Dellius ab Antonio miſ-
ſus ſuerat cum mandatis, ut Herodem in ſuum re-
gnum deducerent: quamvis Ventidins tum fortè di=
ſeinebatur componendis civitatum tumultibus, quos
irruptio Parthorum excitaverat; Silo verè in
Judæaa erat, ſod pecunid corruptus ab Antigono⸗
Exiſtimarunt enim Herodem ſub finem anni
Urbis DCCXIV Ptolemaidem veniſſe, & in
Judæa hiemem tranſegiſſe; cum tamen ea hie=
me tam Ptolemais, quam aliæ Syriæ Urbes à
Parthis occuparentur, nec eas receperit Venti=
dius, niſi poſtquam Labienum vicit, Arado tan-
tum ꝑexcepta, quæ vix tandem poſtea ab aliis ex=
ugnadet ut prodit Dio lib. 48. pag. 382. Qua⸗
re 2odes Ptolemaidem „ quæ anno Urbis
DCCXIV Parthos intromiſerat, ut ſupra dixi⸗
mus ex Joſepho, eodem Urbis anno nullo modo
venire potuit neque ad eam accedere, niſi poſt-
quam, exceptâà Arado; Ventidius, fuſo Labieno
Phæniciam & Syriam ſibi ſubjecit. Herodesz
itaque poſtquam Rex declaratus eſt, hiemem
tranſegit, vel Athenis apud Antonium, vel
Rhodi, vel in aliqua alia civitare, quòd in
Phæniciam & Judæam, à Parthis & Antigono
occupatus appellare non poſſet. Tranſacta verò
illa hieme, ubi accepit, Labienum Parthorum
Ducem à Ventidio ſuperatum, Ptolemaidem ve-
nit, ideoque anno Urbis D CCXV, eoque
tempore, quo Ventidius diſtinebatur componendis
civitatum tumultibus, quos irruptio Parthorum
exwcitaverat, ut diſertè Joſephus citatus ſcribit.
Priori victoria Parthica ſuo anno aſſignata, li X Cv.
quet ſecundam, in qua Pacorus Parthorum Re- Aunus gae
gis filius interfectus, pertinere ad annum Urbis Pacorus ee
DCCXVI, quo & eam Dio lib. 49. Ppag. 403. eu,
recitavit. Hæc enim Dionis verba: Porròè An-
tonii & Barbarorum res &c. uſque ad iſta, annzg
inſequenti & c. ea continent quæ Dio anno Urbis
DCCXVI geſta eſſe putavit. Cùm itaque tam
Card. Noriſius, quàm Ulſſerius fateantur, duas
illas Ventidii victorias, de Labieno nempe &
de Pacoro, ad diverſos annos pertinere, nullum
dubium elſle poteſt, quin poſterior ad præſen-
tem annum ſpectet, ideoque quin Hieroſolyma
anno tantum Urbis DCCXVII capta fuerit, &
ab ea expugnatione, annoque Uebis ,ſecunda
Regni Herodiani epocha deſumenda ſit

22 Ahpparatus Chronologicus

Auano Periodi Græco-Romanæ 5457. Oclo Solis 1
GF. Lunæ 3. Inditt. 12. Mundi 3968. Urbis
conditæ 717. ante Chriſtum 37. Quliano 9. An-
guſti S8. Herodis 4. & I.

ſex ſupra vi ginti inter utramque expugnationem
numerentur. At Joſephus, ut ſæpe alii Hiſtori=
ci, annos utrimque incompletos in ſummam

confert. Tertiò, ait Card. Noriſius, ex Joſephi

Scriptis colligi, poſt collatum Herodi à Roma-

nis Regnum ad captam Hieroſolymam, duas

——B

XCVI. CoS S. M. Vipſanius Agrippa, & L. Cani- tantùm hiemes effluxiſſe. Sed jam oſtendi, o-
Hieroſoly- nius Gallus. Joſephus lib. 14. Antiquit. cap. 27. ſephum prioris non meminiſſe; quod mirum
s SH poſtquam quæ ſuperiori anno retulimus, reci- videri non debet, cùm eriam aliquot Syriæ
Lyarnr⸗ tavit, ait: Poſt hæc ubi tempeſtas deſævmit, moto Præſides prætermittat. Quartò, putat Card.
inde exercitu venit Hieroſolyma, & caſtra prope Noriſius, Herodem anno Urbis 715. Samoſatis
urbem metatus eſt, anno tertio poſtquam Romæ in Palæſtina reverſum eſſe, ideoque, ſi anno
declaratus Rex fuerat. Ubi vox Xeαα, qux 716. Hieroſolymam non expugnaſſet, poſitis
hiemem ve procellam ſignificat, Gelenium Jo- armis anſatus domi ſediſſet, ac Soſius cum X I
ſephi Interpretem in errorem induxit, ut inter legionibus otioſus in Syria fuiſſet Quæ ex dictis
Doctos convenit; vertendum enim: Vbi hiems duobus ſuperioribus annis evaneſcunt. Denique “
remiſit, vel deſiit, ut in lib. 1. Belli cap. 13. rect& dicit Noriſius, perperam Joſephum ſcripſilſe, ę
ſimilia verba verterat: Vbi autem rigor hiennis Herodem anno tertio poſtquam Romæ declaratus
ceſſit. Interim dum aggeres ac turres extruun- fuerat Kex, caſtra prope Hieroſolymam meta-
tur, Herodes in Samariam divertit, ducturus in tum, & altero anno ſcribere debuiſſe. At jam
uxorem Mariamnem Ariſtobuli Regis neptem, tertium Herodis annum in fimem vergiſſe ex di-
celebratiſque nuptiis, in caſtra reverſus eſt. Ope- ctis intelligitur, conſtatque, oſephum de Chro-
rarum frequentià facilè abſoluti ſunt aggeres, nologia Herodiana apprimè edoctum fuiſſe.
ATſtas enim erat, & opus fervebat, nulla inter- Antonius, accepto Antigono, volebat eum XCVIII.
turbatum aeris intemperie. Obſeſſi intrepidè re- vinctum ſervare ad triumphum. Sed, cùm time- Anrigon: .
pugnabant, & conferentes pugnam cum Ro- ret Herodes, ne Antigonus Romam perductus keritts
manis nihilo erant inferiores audaciâ, peritiäa ab Antonio, apud Senatum jure ſecum de Regno
tantàùm rei militaris cedebant: utenteſque deſpe- contenderet; audiretque Antonius gentem ad
ratione pro fortitudine ad extremum perdura- res novas ſpectare, & odio Herodis favere Anti-
bant, idque obſeſſi à tam numeroſo exercitu, gono, multis ab Herode acceptis pecuniis,
ipſi fame ſimul laborantes & inopiàâ. Nam in Antigonum apud Antiochiam ſecuri percuſſit.
Sabbaticum annum inciderat oppugnatio, inquit Quo tacto, tum demum Herodes metu liberatus
Joſephus. Annus Sabbaticus cœpit die ſeptima eſt; Haſamonaæorum Principatu jam ſublato. Joſe-
Thifri, qui Septembris parti reſponder, feriâ phus lib. 14. cap. ult. & lib. 20. cap. 8. ubi tres
quintâà anni Juliani antecedentis, ut in dubium annos & tres menſes Antigonum regnaſſe ſcri-
revocari non poteſt. Quare annus ille Sabbati- bit, & quidem accuratè. Antigonus enim Judæis Cr.
cus in exitum vergebat. Tandem Herode So- Rex impoſitus fuerat à Pacoro Parthorum Re- Mun
ſioque fortiter obſidionem urgentibus, urbs gis filio, anno Urbis 714. poſt feſtum Penteco- if
capta fuit: Ea clades Hieroſolymorum, inquit ſtes, ut eo anno oſtendi. Quare qui urbem anno “
Joſephus, incidit in Conſulatum M. Agrippe & præcedenti captam contendunt, alterum hic
Canidii Galli, 185. Olympiade, menſe tertio, feriis Joſepho errorem impingere, & Antigonum ter-
quibus ſolenne fit jejunium, tanquam returrente tium Regni annum non abſolviſſe ſcribere co-
in idem temporis momentum illata Iudæis à Pom- guntur.
peio calamitate. Nam 6& ab llo eadem die urbe
capta fuerat ante annos viginti ſoptem. Olympias Aunno Periodi Græco-Komanæ 5458. Cyclo Solis 2 olymp. 186.
185. anno Juliano ſexto inchoata: quare quartus E. Lunæ 4. Iadikt. 13. Mundi 3969. Urbis co.
Ulius annus currenti cœptus. Capra fuerat Hie- ditæ 718. ante Chriſftum 36. Juliano 10. Auguſti 9.
toſolyma à Pompeio anno Periodi Græco-Ro- Herodis 5. & 2.
manæ 5431. ideoque illi viginti ſeptem anni in- ”
completi intelligendi. Quà anni formâ utatur CosSsS. L. Gellius Poplicola, & M. Cocceius XCIX.
Joſephus, & quæ fuerint ſolennes illæ jejunio- MWerva. Phraates Parthorum Rex Hyrcanum Paier
rum feriæ, non ſatis compertum. Duravit per Pontificem captivum propter claritatem nominis gorum⸗ ⸗
quinque menſes obſidio, teſte Joſepho lib. de comiter habuit. Sed poſtquam Ehrcanus reſci- .
Bello cap. 13. Ab hoc itaque anno deſumenda vit, Herodem ad Regiam dignitatem evectum,
ſecunda Regni Herodiani Epocha, ſecundùm gratiam ab eo expectavit, quòd aliquando de
quam dicitur à Joſepho annos XXXIV capite periclitantem ſervaſſet in judicio. Herodes,
regnaſſe. qui miſerum ſenem in poteſtatem ſuam redigere
XCVII. Card. Noriſius anno ſuperiori laudatus, qui ſatagebat, obtinuit à Partho ut dimitteretur,
lolet u⸗ ** cum Dione urbis expugnationem in annum præ- primumque ei in Conventibus locum, poſt-
hreot cedentem conjicit, ut fidem Joſephi elever, quam in Judæa fuit, tribuendo, lactabat homi-
gecuratus. Varios errores in ejus narratione oſtendere cona- nem quominus ſuſpicaretur inſidias, ex Joſepho Oymdn.
tur. Nam ſcribit Joſephus, inquit Card. Nori- lib. 15. cap. 2. Cavens verò ne quis illuſtrium RrWr
ſius, urbem expugnatam in Conſulatu M. Agrip- crearetur Pontifex, Ananelo obſcuri generis Sa-
pæ & Canidii Galli: Canidia autem gens Romæ cerdoti ſummum Pontificatum donavit. Joſe-
à Caninia erat diverſa. Verùm is ſimiléſve erro- phus ibidem.
res potiùs Librariis quàm Auctoribus attribuen- Cùm Præſidum Syriæ ſucceſſio non parum en.
di. Præterea exiſtimat, peccare ſoſephum in ſup- conferat ad detegendum tempus, quo Chriſtus Succeſi⸗ lariſai
putandis annis à captis Hieroſolymis à Pom- natus eſt, Baronius Catalogum Præſidum qui rghanm u zanter
peio, uſque ad eandem urbem iterum à Soſio Syriæ præfuerunt, concinnavit: quod cùm illi é⸗ N.
epugnatam: cùm etiamſi dicatur eadem rurſus parum feliciter ſucceſſiſſet, Caſaubonus Exercit. a u
Gapta ſub hujus anni Conſulibus, anni tantum 1. ad Apparat. Baronii alium contexuit, alium- i u

We

El,

1

(CVIII.
lutigozi i⸗
itkt.

1 0 ;

⸗

, vII.
Auantlaißt
1 pentifer ,
gaorn
A;
de
66,
ete
ur,
A⸗
mi⸗
ho⸗
um
Kn⸗
l⸗
6
umn gacveſſx
l gvis⸗
i?
cir.
Im⸗
E

ad Annales C. Baroni. 23

que poſtea Montacutius in Apparatu I V ad
Origines Eccleſiaſticas. At cùm uterque pleréêm-
que procul exorbitaverit, Card. Noriſius in Ce-
notaphiis Piſanis Diſſert. 2. cap. 16. Præſides Sy-
viæ recenſuitz non ſolùm ut demonſtrarer, Caium
Cæſarem perperam inter eoſdem recitari; verùm

etiam, ut adminiſtrationis Syriacæ Qutrinii tein-

pus intelligatur, ac cenſores Baronii talionem
terrent. Quare, cùm Baronius à Soſio Catalo-
gum ſuum exordiatur, ab eo etiam illum inchoa-
bimus. Soßo, cujus initium in annum Urbis
DCCXVI recte conjicit Baronius, ſubroga-
tus eſt non Q. Didius, ut ipſe exiſtimavit, ſed L.
Munacius Plancus, ut notat Noriſius laudatus.
Appianus in fine lib. 5. Belli civil. pag. 753. cùm

dixiſſet, Sex. Pompeium Magni filium à M. Ti-

tio juſſu Antonii interfectum, anno nempe ſe-
quenti, ſubdit: Sant qui dicant, Plancum, non
Antonium id mandaſſ, qui doνoοονσà ꝗDwvερα Pra-
ſes ſeu Kebtor Spriæ ſolitus fuerit in majoris mo-
menti literis nomen adſeribere Antonu, & uti
annulo ipſius ſignatorio. Alterum Syriæ Præſidem
à Baronio omiſſum exhibet Card. Noriſius ibi-
dem, ſcilicet L. Calpurnium Bibulum, de quo

Applanus lib. 4. de Bel. civil. pag. 61I. ſcribit:

Ab Antonio Syriæ Præſes deſegnatus eandem
Provincian adminiſtrans, mortuuns eſt, anno

ſcilicet Urbis 723. Hunc excepit Q. Didius.

Anno Periodi Græco-Romanæ 5459. Oclo Solis 3.
D. Lunæz S. Inditt. 14. MWundi 3970. Urbis con-
ditæ 719. ante Chriſtum 35. Juliano II. Auguſti
10. Herodis 6. & 3.

CI. CoSS. L. Cornificius, & Sev. Pompeius. He-

Ariſtobulus rodes, uxore ejus Mariamne aſſiduis precibus

e ca- eum obtundente, ut fratri ſuo Ariſtobulo debi-
Af oοnär= — 4 . .
zur, tum Poneificatum redderet, eundem Ariſtobu-

jum adoleſcentem 17. annorum, vivo adhuc
Ananelo ſucceſſorem in Pontificatu dedit. Joſe-
phus ibidem. Sed, quod ille populo gratus eſſet,
juſſu ejus ſuffocatur. Joſephus eodem loco.

Aunno Periodi Græco-Romanæ 5460. Cyelo Solis 4.
C. Lunæ 6. Indict. I5. Mundt 3971. Urbis con-
ditæ 720. ante Chriſtum 34. Juliano 12. Auguſti
II. Herodis 7, &ͤ4.

CoOS S. M. Antonin: 71 „ & L. Scribonius

Auno Periodi Græco-Nomanæ 5461. Cyclo Solis 5.
B A. Lungæ 7. Indict. 1. Mundi 3972. Urbis
conditæ 721. ante Chriſtum 23. Juliano 13. Au⸗-
guſti 12. Herodis 8. & 5. L

Tullus.

Olymp. 187. Anno Periodi Græco-Romanæ 5462. Cyclo Solis 6.
G. Lunæ 8. Indict. 2. Mandi 3973. Urbis conditæ
722. ante Chriſtum 32. Juliano 14. Auguſti 13.
Herodis 9. ꝶ.-7..

CII. CoSS. Cn. Domirius Ahenobardus, & C. So-
Phariſai in us. Hillel. Babylonius ex ſtirpe Davidica, Hie-

duas partes . . .
1oef. roſolymis floruit annis centum ante Eram exci-
Baron in dii Templi Judarci, ut ex Gemara Babylonica

Apparatu n. colligit Uſſerius in Annal. vet. Teſt. qui addit,
* & ex ejus numeroſo diſcipulorum cœtu Jonathan

zpoachn. . Uzzielis fillum, Chaldaicæ Prophetarum para-

Cos s. Auguſtus Ceæſar 11, & E. Volcatint

phraſeos Auctorem clariſſimum extitiſſe. Inter
Hiltelem hunc & Sammaium ſive Samæam „cu-
jus memihit Joſephus, orto diſſidio, Phartiſæi
in duas partes diſceſſere, de quibus Hieronymus
lib. 3. Comment. in Eſai. cap. 8. v. 14. Daas do-
mos Iaxzaræi (qui tta Chriſtum recipiunt, ut ob-
Jervationes: Legis veteris non admittant ) duas
familias interpretantur Sammai & Hllel: qui-
bus orti ſunt Scribæ & Phariſæi, additque; Sam-
mai & Hillel (ſive duas eorum domus, quarum
toties in Talmude fit mentio) non mulis priks
uam Dominus naſoeretur, ortos eſſe in Judaa.

Anno Periodi Graco- Remanæ 5463. COyclo Solir. 7.
F. Lunæ 9. Indict. 3. Mundi 3974. Urhis con-
ditæ 723. ante Chr’ſtum 31. uliano 15. Auguſti
14. Herodis 10. & 7.

CoSs. Auguſtus Cæſar III, & M. Valerine CIII.
Meſſala. Habita hoc anno pagna Actiata Au- Pugna A-
guſtum inter & Antonium, qui jam diu inter Siare e
ſeſe diſſidebant, idque Septembris die ſocnndo, ehe. ke⸗
à quo annorum Monarchiæ Auguſti numeratio
eſt inſtituta, ut in lib. FI. norayit Dio : quos
quadraginta quatuor fuiſſe idem lib. 5§6. refert.
Quomodo accipiendi ſunt Suetonius in Octavio
cap. 8. Victor in Epitome & Eutropius, cùm
Rempublicam per quadraginta quatuor annos
Auguſtum obtinuiſſe narrant. Victi Antonius &
Cleopatra ab Auguſto , in Ægyptum fugére.
Anni Actiaci à quibuſdam Veteribus hinc de-
ducti, ut initio Imperii Hadriani oſtendam.
Clemens Alexandrinus & Euſebius citati à Ba- Baron. in
ronio, quando ſcribunt, Chriſtum natum anno Apparatu n.
viceſimo octavo Auguſti, hos annos non à v, & Spon-
pugna Actiaca, ut Baronius perperam interpre- dan. ibidem
tatur; ſed à capta Alexandria & à morte An-*1III.
tonii, ſeu ab anno ſequenti deſumunt: alioquin
Narale Chriſti ſub Conſalatu Auguſti XIII
& M. Plautii Silvani non conſignaſſent. Uter
que enim Chriſtum die ſexta Januarii, Epi-
phaniæ ſacra, natum exiſtimavit. Quod ſi Cle-
mens & Euſebius viceſimum illum octavum
Auguſti annum à pugna Actiaca deducerent;
cùm is annus XXVIII die viceſima octava
Auguſti anni Juliani XLIII abſolvatur, ſe-
queretur, eos exiſtimaſſe, Chriſtum Lentulo &
Meſſalino Coſl. in lucem prodiiſſe; cùm tamen
certum ſit, Euſebium in Chronico Natale Chriſti
illigare anno Abrahami 2015. qui Kalendis Octo-
bris anni Juliani X LIII inchoatur.
Proficiſcitur & à pugna Actiaca Era Antio- C IV
chena, quæ in variis Numiſmatis Præſidum Sy- Era Antio-
riæ legitur, ut anno Chriſti XI V num. I V de= chena Aus
monſtravi. Jam enim hoc anno Antiothia Au- ZSaktana.—
guſti partes amplexa fuerat, ut liquet ex Dione
lib. FI. pag. 447. Cùm populi & Reguli omnes
Antonio & Cleopatræ ſuppetias denegarent, li-
cèêt eorum complures multa ab eis accepiſſent
beneficia, abjectiſſimæ conditionis Gladiatores,
qui Cyzici ab Antonio ad Ludos triumphales,
quos devilto Cæſare ſe facturum ſperabat, aleban-
tur, quorum meminit Appianus, pro eis for-
tiſſimè certaverunt. Ubi enim primùm quæ acta
eſſent, cognovere, in Ægyptum ad ferendum eis
auxilium iter inſtituerunt. Cémque circumventi
in Æyptum evadere non poſſent; nec ſiquidem
ullo modo quantumvis multa Q., Didio Syriæ .
Præfecto, qui tranſitu ipſos prohibebat, polli-
cente, ad defectionem perduci ſe paſſi ſunt: ſed
Antonium ad ſe accerſierunt, facilis ſe putantes
cum

24 Apparatus Chronologicus

cum eo cônjunctos in Syria bellum poſſe gerere.
Tandem, cùm neque veniret Antonius, neque
nuntium mitteret, periiſſe eum rati, inviti ſe
Didio dediderunt; ea conditione ne Gladiato-
res poſthac eſent: iſque Daphnen; Antiochiæ ſub-
urhium eis habitandum conceſſit, donec Cæſari
res ea ſignificaretur. Ex qua Dionis narratione
manifeſtum fit, Syriam, cujus caput Antiochia,
ab Auguſti partibus ſtetiſſe. Ad Gladiatores
hoſce coërcendos, auxilia ſibi ab Herode ſub-
miſſa fuiſſe, ſcripſit ad Cæſarem Didius; de quo
Cæſar in ſermone cum Herode habito apud Jo-
ſephum lib. I. Belli cap. 15. lbi tamen perperam
loco Didii, legitur Ventidins, quod in Antiqui-
tatum lib. 15. cap. 10. etiam memoratur; ſed non

etiam ſine errore, loco enim Didii legitur ibi-
dem Capidii nomen, & loco ovoαπια d eſt,
Gladiatores, habetur οανανναας, id eſt, Monar-
ehas. Quæ emendatio debetur Caſaubono. Card.
Noriſius in Cenotaphiis Piſanis Dilſſert. 2. cap. 16.
paragrapho 13. hanc tertiam Eram Antiochenam
Augnſtanam appellandam, in annum ſequentem
diſtulit, quèòd tunc exiſtimaret, ante eum an-
num Antiochenos Auguſti Imperio ſeſe non ſub-
miſiſſe. De quo errore cùm ad eum ſeripſiſſem,
reſpondit, ſe eum correxiſſe, ac fateri Eram il-
lam à currenti anno deſumendam.
CV. Baronius in Indice Præ ſidum Syriæ ait: Soſis
Series Praſß- eſt ſubrogatus Didius; quen, auttore Dione
dum Syris. Lib. 5I. Conſtat præfuiſſe griæ ſaltem zſque ad tem-
pus Actiacæa pugnæ, qüg falta eſt anno ab Urbe
condita 724. Haic eſt ſuffeltus Meſſalla, inquit
Baronius, eujus & Dio lib. 5t. meminit. Hic præ-
fuiſſe videtur uſque ad annum ab Urbe condita
731. quando M. Agrippa tam Syriæ, quam toti
Orienti praæficitur. Verùm, ut notat Card. No-
riſius laudatus pag. 288. ex Dionis verbis apparet
quidem, Valerium Meſſallam in Syria cum Im-
perio fuiſſe, ſed cum Imperio extraordinario in
Syriam anno ſequenti miſſus videtur, ut Gladia-
tores ex ſuburbio Antiocheno expelleret.

Auno Periodi Græco- Romanæ 5464. Cyclo Solis 8
E. Lunæ 10. Indict. 4. Mundi 3975. Urbis con-
ditæ 724. ante Chriſtum 30. Juliano 16. Auguſti
I15. Herodis II. & 8.

CVI. CosSsS. Auguſtus Caſar IV, & M. Licinius
Herodes ab Craſſus. Herodes, poſtquam hoc anno Hrca-
Augieſto in num occidi imperaſſet ex Joſepho lib. 15. cap. 9.
Regno con- ad Cæſarem properavit, nihil boni de ſe ſpe-
Ffrmetur. rans. Rhodum autem venit, ut illie Cæſari oc-
curreret. Quò poſtquam appulit, poſito tantùm
diademate; de cetero paratu regio nihil muta-
vit; admiſſuſque ad colloquium dixit, pari ſe
jam fide amicitiam Cæſaris colere paratum eſſe.
Quod ut deinceps faceret hortatus Cæſar, dia-
demate reſtituto in ſummo honore illum habuit.
Atque ita præter ſpem Herodes denuo in Regno
confirmatus eſt, & dono Cæſaris & Senatuſcon-
ſulto per illum impetrato, ex Joſepho ibid. cap.
10. & lib. I. Belli cap. 15.
CVII. Baronius admittens Regni Herodis annos
Aonfrma- XXXVII à Joſepho numeratos, contendit,
tione Hero- eoſdem inchoandos à ſuperiori anno, quo Au-
e galtur navali bello Antonium & Cleopatram
non deſc- ebellavit, quôve tertium Conſulatum Meſſallà
mendi. Collegà geſſit. Ait enim, ſi verum eſſet, Hero-
dem annis triginta quatuor à captis Hieroſoly-
mis regnaſſe, ſequeretur, eum vitâ funtum ante

Raron. in Chriſti vativitavem. Deinde addit, Joſephum

in his, quæ ſunt temporis, ſæpe hallucinari, & Appatatun.
præſertim in annis Regni Herodis dimetiendis. cX Vr5pon-
Et præterea ſubjungit, occaſionem Joſepho er- unn H
randi hanc extitiſie, quòd cùm ipſius tempori·
bus in confeſſo eſſet apud omnes, Herodem
regnaſſe annis tantàùm ſeptem & triginta; rur=-
ſumque certum eſſet, eumdem ſub Conſulatu
Calvini & Pollionis primum Regis titulum ob-
tinuiſſe; exiſtimavit; inde fore dinumerandos;
non advertens, eoſdem purari debere ab Actiaca
pugna, quando ſcilicet idem Herodes Regnum
rurſus ab Auguſto impetravit, eodem Auguſto
III & Meſſalla Coſſ. Quod aſſertum talibus Ba-
ronius nititur comprobare rationibus. Nam He-
rodes; inquit, Regnum quod ab Antonio acce-
perat, ejuſdem Antonii partes contra Auguſtum
fovendo, jam demeruerat. Et quia Auguſtus ex
SC. acta Antonii tanquam perduellis irrita eſſe
cenſuerat; non licuit ampliùs Herodi annos
Regni ſui, ab eo anno putare, quo illud ab An-
tonio habuerat; ſed ab illo, quo illud ei ab Au-
guſto reſtitutum, ſeu denuo collatum fuerat.
Ex quibus Baronius deducit, negari non poſſe
quin Herodes ad octavum Chriſti annum per-
venerit.
Verùm hæc ſententia ſuſtineri non poteſt, & CVIII.
meritò ab omnibus rejicitur. Ut enim animad- Reicitur
vertit Card. Noriſius in Cenotaphiis Piſanis bersen
Diſſert. 6. pag. 158. Baronius nec initium, nec Eententts.
exitum Regni Herodis rectè aſſignavit: non qui-
dem initium; ſiquidem cùm Auguſtus anno tan-
tùm altero ab Actiaca victoria, eurrenti nempe,
bellum contra Antonium profligaturus, in Aſiam
tranſmiſiſſet, Herodes eum apud Rhodum con-
venit, ut mox diximus. Dio enim lib. 5I. de
Auguſto ſcribit: Ia laliam properavit, media
hieme, ſe quartum, M. Craſſo Coſ. hoc ſcilicet
anno. Subdit: Iz Græciam advectus eſt triceſimo
quam in Italiam venerat die, ac propter hiemem
navibus per Iſthmum Peloponneſiacum tranſtatis,
tanta celeritate in Aſiam advenit, ut de ejius diſz-
ceſſu ſimul redituque Antonius ac Cleopatra co-
gnoverint. Quare ut minimùm exeunte Februa-
rio currentis anni Auguſtus iterum in Aſiam
venit. Nec enim dici poteſt, Herodem adiiſſe
Cæſarem, cùm anno præcedenti ab Actio Sa-
mum inſulam in hiberna ſe recepiſſet, ex Sueto-
nio in Auguſto cap. 17. Nam Herodes apud
Rhodum Cæſarem convenit, ut mox ex Joſe-
pho dixi. Cùm verò Auguſtus Rhodo diſcede-
ret, Herodes dedaxit enum in PDgyptum, ex
Joſepho citato. Herodes itaque haud ſtatim
poſt cladem Actiacam Antonium deſeruit, ſed
altero pòſt anno, re ejuſdem penitus deſperata.
Sed nec finem Herodis Baronius aſſecutus eſt.
Victoria Actiaca contigit die ſecunda Septem-
bris anni elapſi. Cùm verò Herodes circa Paſ-
cha, labente anno 37. ab Actiaca victoria, Ba-
ronio mortuus credatur, deceſſit anno Urbis
760. Cæcilio Metello Cretico & Licinio Nerva
Silano Coſſ. At obitus Herodis à Baronio in
Annalibus ſtatuitur anno Chriſti juxta ipſum
VIII, Æmilio Lepido & L. Aruntio Coſſ. anno
Urbis 759. quo tamen anno circa Paſcha Hero-
des ab Actiaca victoria egiſſet annum Regni
XXXV ac menſem ſextum. Ita annos triginta
ſeptem, quos fatetur Herodem vixiſſe, rectè
ſubduxit. Si itaque X X XVII anni Regni Hero-
dis inchoentur ab eo tempore, quo ab Auguſto illi
redditum fuit, & ex SC. confirmatum, quod
apud Rhodum contigit, obitus Herodis altanr

exn.
Neſiein,
Bnd

Hutur
umdd.

CX.
hejicitur
ſertid.

DPatatun.
VHon.
An. ibidem
AIn. XXx,

CVIII.
Rejicitur
brind ee
. ſententi⸗

S

B

lle
=
to⸗
d
ſe⸗

a⸗

e.
l⸗

g⸗
bis
in

nno
elo⸗
inta
ee
ero⸗
. il
od

CIX.
Rejicitur
ſecundò.

CxX.
Rejicitur
kertiè.

EXI.
Rejicitur
quartò.

dus eſt anno Urbis 260. non verò 759. uti Cardi-
nalis eruditiſſimus opinatur.
Eandem opinionem luculento exemplo Card.
Noriſius rejicin. Archelaus ab Antonio Cappa-
dociæ Regnum acceperat anno Urbis 718. ex
Dione lib. 49. operâ Glaphyræ matris „cujus

amore Antonius exarſerat. Extatque ea de re

impudicum ipſius Auguſti hexaſticon apud Mar-
tialem lib. 1II. Epig. a1. Archelaus in Antonii ca-
ſtris cum regiis copiis contra Cæſarem ſtetit, ex

Plutarcho in Antonio. Huic tamen Cæſar poſt

victoriam veniam dedit, eique regiam dignita-
tem reliquit. Tiberius, demortuo Auguſto, eun-

dem Romam evocavit, ex Tacito lib. 1. Annal.
Kex Archelaus uinquageſimum annum Cappa-

QAocid potiebatur, inviſas Tiberio; quòd eum
Rhodi agentem nulto oßfcio coluißſet. Porro Ro-

mam accitus fuit ex eodem ac Dione lib. 57. Cæ-
cilio Rufo ac Pomponio Flacco Coſſ anno Urbis
770. Ita anni Regni Archelai neutiquam nume-
rati ſunt ab eo tempore, quo in Regno confir-
matus eſt ab Auguſto poſt victoriam Actiacam:
nam ſeptem ſupra quadraginta tantüm interceſ-
ſere ad eum uſque annum, quo Romam venire
juſſus fuit. Regnavit quidem Archelaus ex Dio-
ne annos 5a. Verùm, Tacitus ,‚ut non raro alibi,
numero rotundo loquitur.
Sed quis meliùs ſcire potuit quàm Joſephus,
an anni Regni Herodis XXXVIIA Conſulatu
Calvini & Pollionis deducti fuerint: Erat enim
natione Judæus, Hiſtoriæ Judaicæ peritiſſi-
mus, & ipſius Herodis tempori valde proximus;
atque in geſtis ejus ſtudioſiùs perquirendis ac
deſcribendis omnium diligentiſſimus ut anno
Urbis 717. num. LXXXVIII diximus. Et qui-
dem ſi ab Actiaca pugna primus annus Regni
Herodis, & reliqui deinceps ſigillatim in pu-
blicis monumentis, ut affirmat Baronius, anno-
tari cœpiſſent; mirum valde eſſet, inquit Tor-

niellus in Annalibus ſacris ad annum mundi

4051. quòd rem tam novam, & tunc temporis
adeo pervulgatam ignorare potuiſſent tres rerum
Judaicarum peritiſſimi, nimirum Joſephus, &
ante ipſum Philo, qui fuit Herodis temporibus
proximior, & ante Philonem MNicolaus Damaſce-
nmus Scriptor egregius, ſæpius à Joſepho citatus;
qui fuit Herodis contemporaneus & familiariſ-
ſimus, eidemque ſuperſtes, quique non minùs
Judæorum quàm Romanorum res callebat. Vel
ſi eos id non latuit; qui fieri poteſt, ut rem
adeo notabilem omnino bræterierint? Nec uſ-
piam quis eorum Herodis Regni annos ab Acti-
aca pugna putaverit? Aut quod nullus alius ex
antiquis Scriptoribus, imè neque ex recentiori-
bus, Præter unum Baronium, hac de re quic⸗
quam meminerit: Sed eſto, occulta quadam de
cauſa id evenerit: ſaltem non omnino oppoſitum
ſcripſiſſet, replicaſſetque Joſephus, qui duo tan-
tum initia Regni Herodis memorat alterum, ab
adepto Regni titulo; alterum ‚à conſecuta Re-

gni poſſeſſione: ſingul
Olympiadumque notis ſignat: atque à primo ad
obitum Regis numerat annos triginta ſeptem; ab
altero autem triginta quatuor.
Alddit Torniellus, Joſephum lib. 18. Anti-
quit. cap. 3. adhuc manifeſtiùs indicare, trigin-
ta ſeptem Regni Herodis annos non eſſe 3
pugna Actiaca dinumerandos. Ibi enim ait, cen-
NRum d Quirino, poſt confiſcatas Archelai Hero-
dis filii facultates, incidiſſe in annum ab Actiaca
Apparatus.

aque propriis Conſulum,

pugna triceſimum primum ,cui ſubſcribit Dio

ibro 5y. dicens, Herodem Palæftinum (quo

etiam nomine Archelaus vocabatur) milio
Lepido & L. Aruntio Goſſ. anno nempe Urbis
75. fuiſſe trans Alpes relegatum. Quod ſi verum
eſt, Herodis anni ab Actiaca pugna nunquam
putati fuere. Alioquin ſequeretur non ſolùmo
contra Joſephi, ſed communiorem quoque
aliorum ſententiam „Herodem Magnum non
XNXNVII, ſed XX VII, aur ad ſummm
XXVIII duntaxat annos regnaſſe. Nam quan-
do memorata bonorum Archelai confiſcatio fa-⸗
cta, jam Herodes ejus pater novennio vel decen-
1O priùs obierat. Huc accedit, quòd Herodes
ſub Conſulatu Calvini & Pollionis, non ab An-
tonio, ſed ab ipſo Senatu Romano Rex creatus
fuerat; neque Antonii duntaxat ope, ſed ipſius

14. Antiquir. dab. 26: Quare nihil obſtare poſſe
videbatur reſciſſio Actorum Antonii, quominus
poſſet Herodes Regni ſui annos à prædicdo Con-
ſulatu deſumere, etiam boſt devictum ab Augu-⸗
ſto Antonium. Unde non deber prò certo affir-
mari, in re præſertim adeo antiqua & obſcura,
quod à nemine prius proditum invenitur, imò
quod omnibus penè Scriptoribus adverſatur.
Neque illud admittendum „ quod ſubdit Ba-
ronius, videlicet Joſephum in his, quæ ſunt
temporis, ſæpius hallucinari, eſſeque valde le-
vem atque inconſtantem, & aſſeclas ſuos in
inextricabiles inducere labyrinthos. Nam non
mirum quèòd in hoc Auctore, quod in multis
quoque aliis graviſſimis Scriptoribus, interdum
contingat. Enimvero temporum ratio res adeo
lubrica, ut fere nemo ſit, qui non aliquando,
vel oblivione, vel inadvertenti4 aliquâ non
labatur. Potuit Librariori,
aliquod vitium in Joſephi Codices; præſertim
verò in annorum numeros irrepere: poteſt ipſe
multoties ab erroribus ſibi impoſitis defendi 4
poſſuntque plura ejus loca, quæ inter ſe pugnare
videntur, conciliari. Verùm hac de re Pplura
Torniellus laudatus: Ppiget enim in his ampliùs
immorari.
Auguſtus per Syriam ex Dione
Ptum veniens, Peluſmm Proditiône Cleopatræ
cepit: Antonius verò Alexandriam tendens,
equitatu Auguſtum Prope Alexandriam vineit,
ſed peditibus vincitur. Inde Kalendis Sextilibus
Auguſtus viciſſim equitatu vincit. Eodem die
cuùm claſſis contra Auguſtum inſtrueretur, hæc
tota ad Auguſtum tranſiit. Cüm nihil procede-
ret, in Hiſpaniam tranſire parat: ſed cùm & hoc
fruſtra eſlet, Cleopatra primùm quaſi mortis
conſciſcendæ causâ in monumentum inſiluit;
quod verum Putans Antonius; ſibi ipſi vim in-
fert, & in ſinu Cleòpatræ moritur. Quod Cleo⸗
patra ad Auguſtum nunttavit Regnumque de-
didit; cùmque metueret, ne in triumpho duce-=
retur, aſpidis morſu periit. Dio lib. FI. A morté
Alexandri Magni;, qui Imperium Macedonicum
condidit, uſque ad Antonii & Cleopatræ mor-
tem, cum quibus illud deſiit; & apud Prolæx=
mæum tum in Regum Canone „tum in Operis
magni libro tertio, & apud Clementem Alexan-
drinum in lib. 1. Stro

matum, anni humerantur
CCXCIV.
Cæſar primo aditu Alexandri,
omnium opulentiſſima & maxima

uo-lus Auguſti favore, ut tradit Joſephus lib.

lib. Fr. in £gy-

urbs longe

EIIE
Réjicitik
uinid.

ariorum errose aut incuriâ

CXIII.
Antonius &α
Cleopatra

ſibi morteii
inſeruht.

6EIV.

victor poti- Poſt Annos

tus eſt, ex Livio lib. 133. Strabone lib 17. pag. 795. XV ab Ales

& Sue⸗

„

26 Apparatus Chronologicus

o in Auguſto cap. 17. Baronius, ut
pta, Rhati oſtendat, Antiquos Auguſti annos à C. Julii
vibdi. Cxſaris nece numerare ſolitos, adducit hos Ho-

ratii verſus lib. 4. Ode 14.

andris ca- & Suetoni

Baron. in
Apparaun. — — Wam uibi qus die
Portus Alexandrea ſupplex
Et vacuam patefecit aulam,
Fortuna luſtro proſpera tertio
Belli ſecundos reddidit exitus,
Laudemque & optatum peractis

. Imperiis decas arrogavit.

Addit Baronius, Alexandriam ſexto Eal. Aprilis
eſſe debellatam. Verùm Auguſtus Alexandriam
victor intravit menſe Sextili, ex Oroſio lib. 6.
cap. 19. & Macrobio lib. 1. Saturnal. cap. 12. X
SC. quod ibi recitat. Deinde tria illa luſtra ab
occupata Alexandria referuntur ad inſignem
victoriam Neronum virtute partam poſt tertium
luſtrum ab ingreſſu in urbem Alexandrinam.
Victoriam enim de Rhætis Vindelicis obtinuit

poſt tria illa luſtra, de qua meminèêre Euſebius

in Chronico, & Dio lib. 54. ſub anno Urbis 739.
Qui tamen de die nullam mentionem faciunt;
ſed Porphyrius, antiquus Horatii Interpres, di-
cit id eodem die contigiſſe. .
A capta Ale. Ab hac inſigni victoria ultimam à Cæſare ar-
gandria E£ mis civilibus impoſitam manum fuiſſe, tradit
gybtii annos Florus lib. 4. Cap. 12. & Velleius lib. 2. cap. 27. &
Tns Anene- confirmat Dionyſius Halicarnacenſis in Roma-
narum ſuarum Antiquitatum Proæmiis ſcribens,
yeniſſe ſe in Italiam ſimul ac Cæſar Auguſtus
finem bellis civilibus impoſuiſſet „media Olym-
piade 187. anno illius tertio, ineunte ſcilicet,

exz mox dictis. Ægyptios verò ab eo tempore

annos Auguſtorum qui in ipſos Imperium obti⸗-
nuerunt, dinumeraſſe, docet Cenſorinus cap. 21.
de Die natali. Cumque per annos XLIII
Ægyptum Auguſtus tenuerit, ut in libro de Le-
gatione ad Caium oſtendit Philo, totidem eriam
Imperii ſive Monarchiæ illius anni tribuuntur in
Ptolemæi Regum Canone, & Clementis Ale-
xandrini lib. 1. Stromatum.

Auno Periodi Græco -Romank 5465. Cyclo Solis 9
DCG. Lunæ II. Indict. 5. Mundi 3976. Urbis con-
ditæ 725. ante Chriſtum 29. Juhano 17. Augnſti
16. Herodis 12. & 9.

CosSS. Auguſtus Caſar y, & Sex. Apuleius.
Ara Victoris V Kalend. Septemb. ara pictoriæ in Curia dedi-
dedicata. cata eſt, ut in antiquo Kalendario notatur, quàâ
in Curia Julia poſitâ & ſpoliis Ægyptiis deco-
ratà, oſtendebat Cæſar, Imperium ſe ex Vi-
Goria adeptum, inquit Dio lib. r. pag. 459. De
hac Vitori« ara magna diſſidia Chriſtianos in-
ter & Paganos poſt pacem à Conſtantino Ma-
gno Eccleſiæ redditam, fuere, ut videre eſt in
Baron. anno Annalibus. Baronius de Simulacro Vibctoria lo-
ze. num. quens ait; in veſtibulo Capitolii collocatum
Sponds fuiſſe. Verùm, Victoriam aramque fuiſſe in Cu-
d. ria, docent non tantüm Dio citatus, ſed etiam
Suetonius in Auguſto cap. 100. Capitolinus qui-
dem, ubi Herodianus lib. 7. cap. 10. loquens de
Maximo & Balbino Impp. dicit, duos Prætorios
Curiam ingreſſos, Rcut ulira aram quoque Fibto-
riæ penetrarent, ovvdenor, qua voce utitur He-
rodianus, non Curiam, ſed Capitolium vertit:
verùm magno errore. Ab hoc tempore dies

CXV.

quintus Kalendas cujuſcun que menſis apud

Romanos in veneratione fuit, qui jam cele-

bris erat, quèd eo die Triumviratus inſtitu-
tus fuiſſet. Hujus rei infrà varia exempla af⸗
feremus.

Auno Periodi Græco- Romanæ 5466. Cyclo Solis 10 Olymp. 188.
5. Lunæ 12. Inditt. 6. Mundi 3977. Urbis con-
ditæ 726. ante Chriſtum 28. Juliano 18. Anuguſti
17. Herodis 13. & 10.

Coss. Auguſtus Cæſar VI, & M. Vipſanins
Agrippa II.

Auno Periodi Graæco - Romanæ 5467. Cclo Solis iI
A. Lnna 13. Iladict. 7. Mundi 3978. Urbis eon-
ditæ 727. ante Chriſtum 17. uliano 19. Auguſti
18. Herodis 14. & 1II.

Coss. Auguſtus Cæſar II, & M. Vipfa- CXVI.
nius Agrippa III. Tacitus lib. I. Annal. cap. 1. Conſalatus

continentes

de Auguſto loquens ait: M. Agrippam Lemi- ſali, Imperas

natis Conſulatibus extulit. Ad quæ verba Lip- toribus ac

ſins in Notis ait: Quod Tacitus dixit, quia Caſaribus
poſtremi duo Conſulatus Agrippa continuati con- attributi.
tinenteſque. Qui ſand honos erat; S& rarò cui-
quam ea atate tributus, prater Principes re aut
Aeſtinatione. Melis ſcripliſſet Lipſius nunquam,
quàm rarò; cùm poſthac geminatus continenſ-
que Conſulatus nemini, præterquam Impera-
toribus ac Cæſaribus conceſſus reperiatur, ut
Faſtos noſtros percurtenti liquebit. Hinc no-
tam numeralem in Conſulatibus exprimendis,
ubi ea mihi innotuit, ſemper adjeci; & ubi per-
peram addita fuerat, repudiavi; quòd geminati
Conſulatus, etiam non continentes, celebriori-
bus annis, aut in conſortio Imperatorum de
more gererentur.
Ex ſententia Manatii Planci Octavianus Ca- CXVII.
ſar à Senatu ceteriſque civibus ante diem X VI Caſar Impe-
Kalend. Februar. nomen Auguſti accebit, inquit rium totius
Qenſorinus lib. de Die natali cap. 21. ſe VII, & orbis acci⸗
M. Vipſanio Agrippa III Coſ. Jam ſe ipſum er.

Imperio abdicare velle ſignificaverat; ſed eum

omnes compulere, ur lImperium ſolus obti-
neret, ex Dione lib. 5z. pag. 497. & 503. quod
VII HMas Jannar. ab eo ſuſceptum elle, oſten-
dit Inſcriptio apud Gruterum pag. 229. Tum
Idibus Januariis Provinciarum diſtributionem
de qua Dio eodem libro pag. 503. 50. & oz.
factam fuiſſe, innuit Ovidius 1. Faltorum, ubi
tamen perperam eodem die Cæſari Octaviano
Auguſti cognomentum datum fuiſſe ſcribit. Au-
guſti nomine accepto, omne Populi Senatuſque
lImperium ad eum tranſlatum, ex Dione ibid.
pag. 507. atque ex eo tempore ſumma rerum &
poteſtatum penes unum cœpit eſſe & manſit,
quod Græci Monarchiam vocant, ex Oroſio
lib. 6. cap. 20. Romanos verò Auguſtorum ſuo-
rum epocham à Kalendis Januariis hujus anni
deduxiſſe, colligitur ex Cenſorino loco lau-
dato. Auguſtus, ut omnem de ſe Monarchiæ
ſuſpicionem eximeret, poteſtatem Reipublicæ 3
conſtituendæ in decennium tantùm aſſumſit, ex
Dione ibidem.

Ayno Periodi Graæco - Romanæ 5468. Gelo Solis 12

G. Enneæ 14. Indikct. 8. Mandi 3979. Urbis con-
ditæ 728. ante Chriſtum 26. Ouliano 20. Anuguſti
19. Herodis 15. & 12.
CosS.

(XVII
Tibunitia
uteſtat i,
Auguſtun
follara,

Olfnd. e.

C(XvVI.
.Conſalatut
continentet
Jſalit lmperas
toribut Ae
Ciſarilus
attriblti⸗.

4. (XVII.
Caſar Imhe⸗
ir rium tonins
Orlu Ali⸗
e.

Ge
lbic,
£
alit,
olio
ſoo⸗
Auni
lau⸗
tchir
blic
er

7 11
Af-

ℳ

H

ad Annales

GosS. Aaguſtus Ceſar. VIII, & . Statilius
Taurus II.

Auno Periodi Graæco - Romanæ 5469. Cyolo Solis 13
FE. Lunæ 15. Iadict. 9. Mundi z980. Urbis con-
ditæ 729. ante Chriſtum 15. uliano 211. Anguſti
20. Herodis 16. & 13.

Cos s. Auguſtns Cæſar 1X, & M. Zunins
Silanus. MU

Olymp. 189. Anno Periodi Græco-NRomanæ 5420. Oclo Solis 14
D. Lunæ 16. Indikét. 10. Mundi 3981. Urbis
conditæ 730. ante Chriſtum 24. Juliano 22. Au-
guſti 21. Herodis 17. & 14. WD
Coss. Aagaſtus Caſar X, & C. Norbanuy
HRacca
Aano Periodi Græco - Romanæ 547. CSyclo Solis 15
C. Lunæ 17. Indict. II. Mundi 3982. Urbis con-

ditæ 731. ante Chriſtum 23. Zuliano 13. Anguſti
22. Herodis 18, & 1I5.

CXVIII. CosS. Auguſtus Cæſar XI, & Ca. Culpur-

Tribunitis nius Piſo. Senatus Auguſto hos honores decrevit,

. e 2 5* ut Tribunus Plebis perpetuus eſſet: ut quoties Se-
m . , S e)
coligra, natns haberetur, etiamſ Conſulatum non gereret,

de quibuſoumque rebus referre poſſet: ut Procon-
ſulare Imperium ſomper haberet, neque id in Ur-
bem intrans deponeret, aut renovando opus ei eſſet.
ut major ipſi in Provinciis, quùm Præfezlis ea-
rum, ſemper eſſet poteſtas. Inde exortum eſt, ut
Auguſtus, quique eum ſocuti ſunt Imperatoéres,
Lege quadam reliquis hiſce & Tribunitia Pote-
Rate aterentur, inquit Dio lib. . Factum id
V Kalend. Qulias. Menſem-Card. Noriſius in Diſ-
ſert. 2. de Cenotaphiis Piſanis pag. 263. ex fra-
gmento veteris Inſcriptionis Gruterianæ docte
deducit, ut ibidem videre eſt. Diem Onuphrius
in Faſtis noſt edocet; cùm enim apud Velleium
lib. 2. legiſſet, Auguſtum V Kalend. Julii anni
Urbis 757. adoptato à ſe Tiberio contuliſſe und
ſimul Poteſtatem Tribunitiam, intulit, eadem
etiam die ÿ Kal. Julias Auguſtüm multiplicaſſe
Tribunitiam Poteſtatem. Nam fas eſt credere,
Auguſtum ſolenni ſibi die tantam dignitatem

Tiberio contuliſſe; is enim Velleio dicitur Tri-

bunitiæ Poteſtatis conſortione æquatus Auguſto;
nulla autem alia apparet cauſa ſolennitatis ejus
diei, niſi quèd ea ipſa die Auguſtus Tribuni-
tiam Poteſtatem hoc anno primum accepiſſet.
Indeque ulteriùs deducit Onuphrius, Impera-
tores eadem die ac menſe quibus Tribunitiam
Poteſtatem ſumſiſſent, iiſdem etiam Cæſaribus
tradere ſolitos. At, licèt verum ſit, Auguſtum
eodem die ac menſe, nempe Kal. Iulias,
quibus Tribunitiam Poteſtatem accepit, in Ti-
berium poſtea contuliſſe; falſum tamen, ſequen-
tes Imperatores eo die ac menſe, quibus ipſimet
Tribunitia Poteſtate exornati fuiſſent, aliis ean-
dem tribuiſſe. Fiebat id de more V Kalendas
alicujus menſis indiſcriminatim, quèd eo die
ara Victoriæ dedicata fuiſſet, & Auguſtus Tri-
bunitiam Poteſtatem primùm ſuſcepiſſet. Hujus
rei exempla infrà occurrent.

Apparatus.

Anno Periodi Græco-Romanæ 5472. Ocls Soli 16
B. Lunæ 18. Indertt. 12. Men li 3983. Urbis con-
ditæ 732. ante Chriſtum 22. Juliano 24. Auguſti
23. Herodis 19. & 16.

Cos s. M. Claudinz Marcellus Dſerinu: „G&
D. Arruntint.

Anno Periodi Græco - Fomang 5473. Gelo Solis 17
AG. Lunæ 19. Indic. 13. Mundi 3984. Urbie
conditæ 733. ante Chriſtum 21. Jaliano 25. Au-
gaſti 24. Herodis 20. & 17.

Coss. AQ AtKmilius Lepidus; & A. Lol-

Anny Beriodi Græco - Romanæ 5474. Cyclo Solis Olymp. 190.
18 F. Lnnæ 1. Indict. 14. Mandi 3985. Urbis
conditæ 734. ante Chriſtum 20. uliano 261 An-
guſti 25. Herodis 21. & 18.

CXIX.
Geſta ii Sy⸗
ria.

Coss. M. Appuleius, & p. Slius Nerba.
Joſephus lib. 1I5. Antiquit. cap. 13. narrat, Zeno-
dorum quendam conduxiſſe ditionem Lyzaniæ,
& non ſolùm prædas non vetaſſe, ſed etiam ea-
rum participem fuiſſe. Hinc propinquorum
agrorum coloni Varronem Provinciæ Præſidem
rogarunt, ut Zenodori injurias ſignificaret Cæ-
ſari. Reſcripſit hie, expugnanda eſſe latronum
receptaculâ, & ditionem eam ditioni Herodis

contribuendam. Eam regionem poſtquam He-

rodes accepit à Cæſare, Zenodorus Romam ad
accuſandum Herodem profectus eſt: nihil ta-
men efhicere poruit. Interea in Aſiam Agrippz
mittitur, adminiſtraturus tranſmarinas Provin-
cias pro Cæſare. Decimo ſeptimo demum Herodis
regni anno Cæſar venit in Syriam; & Zeno-
dorus apud Antiochiam Syriæ periit. Cæſar
verò hujus portionem non contemnendam do-
navit Herodi: quæ ſita eſt Galilæam inter &
Trachonem. Quæ omnia ex Joſepho deſcripta⸗
qui lib. I. de Bello cap. 15. eadem de re loquens,
ait : Et decimo anno reverſus (Auguſtus ſci⸗
licet) iterum in Provintiam, Zenodoro mor-
uo, terram omnein, quæ inter Trachonem &
Galilæam erat; eidem attribuit. Porro Augu-
ſtum anno Urbis 724. in Syriam profectum
eſſe, docet Dio lib. Fr. currentique anno in
eandem Provinciam rurſus adveniſſe; narrat
Dio lib. 54. ſub hujus anni Conſulibus, ubi &
ait, eum Herodi zZenodori cajuſdam Tetrarchiam
attribuiſſe.
Ex his ſeries Præſidum Sytiæ à Baronio con- CXX.
fecta, corrigenda. Baronius poſtquain locutus Rtealte
eſt de Meſſalla, ait: Hic præfaiſſe videtur uſJue nag. .
ad annum ab Urbe condita DCCXYXYVXI ,Fectura “
quando M. Agrippa tam Syriæ, quàm toti ria.
Orienti praficitur, qui, at teſtatur Dio lib. 83.
eſt revocatus anno ab Urbe condita D GCG
XXXAIII, quo ipſe Auguſtus in Syriam profe- Baron. in
tus reperitu, (ex Dione lib. 54.) ubi manſit Apparatu-n.

ſultem triennii temporis ſpyatio: nam ſul Conſu- Baton, num

latu Sentii Saturnini adhuc agebat in Oriente. 1x XxIV.

Paulò antea inçonſtantiæ Joiephum arguerat,
qui Varum Syriæ Præſidem dixerit anno Regni
Herodis X VI, & dein ſcripſerit, anno poſtea

viceſimo paulò ante obitum Herodis Varum ſue-

ceſſiſſe Sentio Saturnino. Nec eſt, inquit Baro-
nius, quod poſſit dici, eundem Varam iterunz
c 2 e miſſam;

eò miſum, cùm nec ipſe oſephus, nec ahlii id
teſtentur. Sed„ ut jam Viri docti obſervarunt,
prava Geleni interpretatio Baronium decepit.
Nam ubi Joſephus lib. I. Belli cap. 15. ſcribit,
gaavα d ltαονααπ ραιâοοας legit, Varum Præſi-
dem Syriæ, cùm vertendum fuerit, Varronem
Praſidem Sriæ. Ita lib. 15. Antiquit. cap. 3.
idem Joſepho dicitur Oιν½, rectéque Ru-
finus Latinè vertit, Varro. Sed qui ſucceſſit
Sentio Saturnino, vocatur à Joſepho lib. 17.
Antiquit: cap. 7. Oæe KuixnXα, id eſt, Varus
Quintilius. Præterea non anno præcedenti, ſed
currenti in Syriam Anguſtus venit, què poſt an-
num Urbis 724. non venerat. Dio lib. 54: agens
de rebus Marcello & Aruntio Coſſ. geſtis, anno
ſcilicet Urbis 732. ait: In Siciliam profectus eſt,

ut eam ac omnes alias ad Syriam nſque Vro-

vincias conſtitueret Auguſtus. Tum addit: Au-

guſtus, rebus in Sicilia ordinatis, Syracuſiſque
E&& aliis quibuſdlam urbibus coloniæ Romanoruk

ut eſſent, deſtinatis, in Graciam tranſmiſit. Et
paulè poſt: Rebus in Gracia confectis, Augu-
us in Samum navigadit, ibique hbiemavit. Vere
in Aſiam perrexit M. Appuleig, Publio Silio
Coſ. Auguſtus, Aſia Proconſulari Provincia
ordinata, ibi & in Bithynia omnia conſtituit,
inquit Dio, qui ſubdit, idemque in SGriam ckim
adveniſſet, Tyros ac Sidonios propter. factiones
punivit. Ex quibus, ut advertit Card. Noriſius
in Cenotaphiis Piſanis Diſſert. 2. pag- 292. &
ſeqq. patet, Auguſtum circa æſtatem hoc anno
in Syriam veniſſe; cùm verno tempore Aſiam
ac Bithyniam perluſtraſſet. Joſephus laudatus
dicit, fuiſſe annum XVII Regni Herodis, ac
decimum annum poſt præcedentem ejus in Sy-
riam profectionem, ſicque in tempore ei cum
Dione optimè convenit.
CXXI. Inſuper conſtat ex Dione, quem Baronius
Auguſiu, unum ſuæ ſententiæ auctorem laudat, Augu-
een S ſtum qui hac æſtate in Syriam profectus eſt, po-
“ manßt:. ſtea apud Samum hibernaſſe „ut vix quinque
in Syria menſes moratus fuerit, non verôò per
triennium, ut vult Baronius. Sed nec illud ad-
mittendum, Auguſto in Orientis partibus de-
gente, nullos ejuſdem Legatos, nec à populo
ſuas in Provincias miſſos Proconſules extitiſſe.
Quis enim, Auguſto apud Samum hiemante,
in Syria, quis in Cyrene, quis in Bithynia jus
dixiſſet? Quis ab anno Urbis 733. ad 737. quò
rurſus Agrippa rediit in Orientem, Syriæ res
adminiſtravit? Inquit Card. Norifius laudatus,
qui & ex Appiano lib. 4. Bel. civil. pag. 619. de
M. Tullio Cicerone Oratoris filio, qui victo
Bruto ad Sex. Pompeium in Ciliciam ſe recepe-
rat, loquente, ait: Poſt hos Caæſar, quò averteret
à ſe Ciceronis proditi dedecur, Augurem enm fecit,
& paulo poſt Canſulem, poſtremè Syriæ Praſidem.
Hanc Ciceronis adminiſtrationem Syriacam ab
anno Urbis 733. ad 737. contigiſſe putat Card.
Noriſius; cùm ante illos annos ali Proprætores
eam Provinciam adminiſtraverint.
CXXII. Quoad Præfecturam Syriacam Varronis, is
Agrippes eam obtinebat anno Urbis 732. quo Sebaſtem
Gris Praſes. jam conditam Herodes Ceſaream appellavit, ut
deducitur ex Joſepho lib. I. Belli cap. 16. & lib.
15. Antiquit. cap. 13. qui addit, Herodem filios
luos Alexandrum & Ariſtobulum Romam ad
Cæſarem educandos miſiſſe, & Herodem ac-
cepiſſe à Cæſare Trachonen,, quâ Zenodorum
privaverat, quo tempore Varro Provinciæ Sy-

.

ne lib. 54. Syriæ Præfecturam ab Auguſto ac-

Apparatus Chronologicus

riæ præerat. Anno tamen præcedenti, Urbis
ſcilicet 731. M. Vipſanius Agrippa, teſte Dio-

ceperat, de qua loquitur etiam Joſephus lib. 15.⸗
cap. 13. Quare apparet, totius Orientis Provin-
cias Agrippæ demandatas fuiſſe; cùm alii Pro-
conſules eodem tempore in Provinciis Aſiaticis
fuerint; quod de Varrone negari non poteſt, ut
ex dictis liquet. Tacitus lib. 2. Annal. loquens
de Germanico, cui poſtea Orientem Tiberius
permiſit, ait: Tunc decreto Patrum permiſſeæ
Germanico Provinciæ quæ mari dividuntur, ma-
juſque Imperium quoquò adiſſet, quàm bhis quan
ſorte aut miſſu Principis obtinerent. Si hoc am-
o Imperio Proconſulari, inquit Card. Noriſius
oco laudato, Agrippa ornatus dicatur, cuùm
in Orientem miſſus fuit, unà cum eodem fuere
in Aſiaticis Provinciis populi ordinarii Procon-
ſules, in quorum tamen Diœceſes majus Impe-
rium Agrippa obtinebat. De ejus in Aſiam ad-
ventu ſermo redibit. Hæc Card. Noriſius. Varro
itaque Syriæ præfuit eo etiam tempore, quo
Agrippa Orientem gubernabat. De Agrippæ
Præfectura rurſus infràâ.
Denique notandus annus decimus ſeptimus
Herodis à morte Antigoni deſumtus, ex quo
manifeſtum ſit, Joſephum expugnationem urbis

CXXIII.
Annus capta
Hieroſolymaæ
ex anno VIII

Hieroſolymitanæ cum anno Urbis 717. copu- Herodis pro-

laſſe. Hæc Joſephi verba: 3/dn αaααNιT* Saασια batus.
15. “o vareορτπιωαουdtes eis gρρau binea. quæ
verba ſic Gelenius vertit: Decimo ſeptimo de-
mum ejus regni anno Caſar venit in Syriam. Sed

perperam: ea enim ſic cum Petavio lib. 11. de

Doct. Temp. cap. I. Latine reddenda: Cum
jam regni XVII annus Herodi prateriſet, Cæ-
ſar in Syriam venit. Joſephus enim annum

Herodis XVII ρν„ροονννο vοορο , id eſt, præ-

teritum. Ex quo liquet primum, Joſephum
cladem urbis Hieroſolymitanæ anno Urbis 717.
rectè collocaſſe, ſibique conſtare. Cùm è contra
in opinione Dionis annus XVII Herodis anne

X

præcedenti terminari debeat, quo tamen quæ

ipſemet Dio narrat, hoc anno contigere, ipſo
etiam Joſepho teſte, qui res Romanas optimè
callebat. Liquet ſecundò, urbem expugnatam
fuiſſe ante autumnum, ut ſuo loco diximus, cùm
Herodes jam annum decimum octavum inchoaſ-
ſet, quando Auguſtus hac æſtate in Syria fuit.

Anno Periodi Graæco-Komanæ 5475. Oclo Solis 19
E. Lunæ 2. Indict. I5. Mundi 3986. Urlis con-
ditæ 735. ante Chriſtum 19. Juliano 27. Auguſti
26. Herodis 22. & 19.

Coss. Q. Lacretius Viſpillo, & C. Sentius

Saturninus.

Anno Periodi Graco-Romanæz 5476. Cyclo Solis 20
D. Lunæ 3. Indict. 1. Mandi 3987. Urbis con-
ditæ 736. ante Chriſtum 18. Zuliano 28. Angiſt:
7. Herodis 23. & 20.

CosS S. P. Cor. Lentulus Marcellinus, & Cu. Prineiyatus
Cernelius Lentulus. Cùm primum Imperii de- Augaſzo
B . . prorogatus.
cennium ad exitum jam tenderet, Auguſtus
in aliud quinquennium, ſuum ſibi prorogavit .
Principatum, ut teſtatur Dio lib. 54. ubi id
ſub hujus anni Conſulibus factum allerit⸗
Agrippæ cum alia ferè eadem quæ ſibi, tum
TVibnnitiam Poteſtaten, itiden: ad Quinquennium

gedit,

(XXI
1. Virgi
natiita

Baron.
Apparat
vIVIIh
Fonden.
111.

Ixd Heen
jares tele

brji⸗

Oymp. 19

AVhe
imrun)
aßi

(KXUI.
Annus eapte
Hieroſolms
ex anlli
Herolt ro⸗
batut.

dedit; inquit Dio eodem loco. Auguſtum imi-
tati ejus ſucceſſores annis quibus Quinquen-
nalia & id genus feſta edidere, Cæſares creare,
aut iis Tribunitiam Poteſtatem impertiri ſoliti
ſunt. Hoc & ſequenti anno Auguſtus Romæ
ſubſtitit, annoque ſequenti ibidem Caium &
Lucium Agrippæ filios ex Julia Auguſti nata,
adoptavit.

Anno Periodi Græco - Romanæ 5477. Cyclo Solis 21
CSB. Lunæ 4. Indict. 2. Mundi 3988. Urbis con-
ditæ 737. ante Chriſtum 17. Juliano 29. Auguſti
28. Herodis 24. & 21.

CXXIV.
nati vit matrem natam exiſtimat Baronius. Auctor verò
Chronici Alexandrini ſub anni ſequentis Con-
Baron. in

1 r Baronius de Chriſti Genealogia habet, lucem
Spondan. n. accipere poſſunt ex Diſlert. Petri de Marca de
XXI. Stemmate Chriſti, quæ prima eſt inter ejus Ope-
ra poſthuma: neque enim mens eſt in ea ſimili-
buſve operam ponere; cùm meliora, quàm Ba-
ronius, afferre non poſſimus.
Indi Seen. Auguſtus ſub hujus anni Conſulibus Ludos
lares cele- Seculares Quintos celebravit, ut non tantùm ex
brati. Cenſorino lib. de Die natali, ſed etiam ex Num-
mis apud Mediobarbum pag. 36. liquet. Quater
poſtea à ſubſequentibus Imperatoribus exhibiti,
tandemque neglecti, & à Chriſtianis Imperato-
ribus abrogati.

Olymp. 191. Anno Periodi Graco- Romand 5478. Cyelo Solis
22 A. Lunæ 5. Indiét. 3. Mundi 3989. Urbis con-

ditæ 738. ante Chriſtum 16. Juliano 30. Anguſti

29. Herodis 25. & 22.

Agrippa Coss. L. Domitius Ahenobardus, & P. Cor-
Prac. Vris nelius ocipio. Teſtatur Dio lib. 54. Agrippam,
. exhibitis hoc anno Ludis Actiacis, (qui menſe
Septembri, quo ineunte Auguſtus victor navali
pugna apud Actium extiterat, edi ſoliti erant)
in Aſiam tranſmiſiſſe, ideoque circa autum-
num. Hæc altera Agrippæ in Afiam profectio,
quàm Baronius rectè hoc anno conſignavit; qui
tamen in eo peccavit, quòd Auguſtum inter
Præſides Syriæ connumerarit, ab anno Urbis
734. quo is ex Syria diſceſſit hiberna apud Sa-
mum habiturus, uſque ad præſentem annum,
quo Agrippa in Orientem iterum miſſus eſt.
Nam, ut berrar Card. Noriſius Diſſert. 2. de
Cenotaphiis Piſanis pag. 297. potuit Agrippa
abſens per Legatos Syriam regere; quod eò ma-

gis dicendum, quèòd Joſephus lib. 16. de Anti-

quit. cap. 6. tradat, Agrippam in Italiam rever-
ſum, poſtquam annos decem Diœceſim Aſiæ admi-
niſtraſſet, ab anno nempe Urbis 731. uſque ad an-
num Urbis 741. quo Agrippa ex Syria Romam
reverſus eſt, ut loco citato docet Dio. Poſt Agrip-
H Titium Præſidem Syriæ exhibet Joſephus
ib. 16. Antiq. cap. 12. quem Baronius omiſit, &
de quo plura Card. Noriſius loco citato.

Anno Periodi Græco -Romanæ 5479. Cyclo Solis 23
G. Lunæ 6. Indict. 4. Mundi 3990. Urbis con-
ditæ 739. ante Chriſtum 15. Juliano 31. Auguſti
30. Herodis 26. & 23.

CosS. M. Livius Druſus Libo, & L. Ccuhpur-
nius Piſo.
Apparatus

XIV. Coss. C. Furnius, & C. Zunius Silanus. Hoc
B. Virginis anno Beatiſſimam Virginem Salvatoris noſtri

ſulibus ejus nativitatem conſignat. Quæ ibidem

invitus iterum ſuſcepit, induit Dio lib. 5.

ad Annales C. Baronii. 29

Anno Periodi Græco - Romanæ 5480. Oclo Ssolis 24
F. Lung 7. Indict. 5. Wundi 3991. Urbis conditæ
740. ante Chriſtum 14. Juliano 32. Anguſti 31.
Herodis 27. & 24. .

CoSS. M. Licinius Craſſaus, & Cn. Corneliue
Lentulus.

ED. Lung 8. Iudict. 6. Mand- 3992. Urbis con-
ditæ 741. ante Chriſtum 13. Juliano 33. Auguſti
32. Herodis 28. & 25.

Anno Periodi Graco -Romanæ 5481. Cyclo Solis 25

Coss. Tiberius Claudius Nero, & P. Quin- Agrippa
tilius Varns. Poſt Agrippam ex Syria reverſum Tribunitia
Tribunttia Poteſtate in aliud quinquenniun pro- Poteſtate do-
ata coh vit, inquit Dio lib. 54. Auguſtus Patur.
rogata cohoneſtavit, inquit Hio lib. 54. Auguſtus
ſcilicet.

Anno Periodi Græco- Romanæ 5482. Cyclo Solis 26 Olymp. 192.
C. Lunæ 9. Indibt. 7. Mundi 3993. Urbis con-
ditæ 742. ante Chriſtum 12. ulaano 34. Auguſti
33. Herodis 29. & 26.

CoSS. M. Valerius Meſſalla Barbatus, & P. CXXV.
Sulpictus Quirinur. Agrippa in Campania mor- Niberio Tri-
tuus eſt ex Livio lib. 136. & Dione lib. 54. Augu- a ltie Lo-
ſtus in ejus locum ad rerum ſummam ſecum ad- fersr.
miniſtraadam Tiberium privignum ſuum invi-
tus aſſumſit, eique filiam ſuam Juliam Agrippæ
viduam deſpondit, cogcto uxorem ſuam Agrip-
pinam relinquere, ex Dione ibidem.

Anno Periodi Graco - Romanæ 5483. Cyclo Solis 27
B. Eunæ 10. Indict. 8. Mandi 3994. Urbis con-
ditæ 743. ante Chriſtum II. Juliano 35. Auguſti
34. Herodis 30. & 27.

Coss. Paulus Fabius Maximus, & Q NDPWlius
Tubero.

Anno Periodi Græco - Romanæ 5484. Cyclo Solie
28 A. Lunæ II. Iaditt. 9. Muandi 3995. Urbis
conditæ 744. ante Chriſtum 10. Iuliano 36. Au-
guſti 35. Herodis 31. & 228.

Coss. Zulins Antonius, & Q. Fabius Max.
Africanus. L

Anno Periodi Græco - Romanæ 5485. Cyclo Solis
1 GE. Lunæ 12. Iadict. 10. Mundi 3996. Urbis
conditæ 745. ante Chriſtum 9. Juliano 37. Au-
guſti 36. Herodis 32. & 29.

CosS S. Nero Claudius Druſus Germanicus, &
7. Quinktius Criſpinus.

Anno Periodi Graæco-Romanæ 5486. Cyelo Solis 2 Olymp. 193.
E. Lung 13. Indiét. II. Mundi 3997. Urbis con-
ditæ 746. ante Cbriſtum 8. Juliano 38. Auguſti
37. Herodis 33. & 30.

Coss. C. Martius Cenſorinus, & C. Aſiniut Principatus
Gallus. Auguſtus cum Principatum depoſuiſſet Auguſio
(hoc enim præ ſe ferebat) exacto decennio altero, FProregatur.
Idem Auguſtus Pontifex Maximus annum à Aasi
Julio Cæſare ordinatum., ſed poſtea negligentiã liannm in
conturbatum atque confuſum, rurſus ad priſti- imtegrum
c z nam reſtstuis.

nam rationem redegit, ex Suetonio in Octavio
cap. 3. In annis enim 36. intercalati fuerant dies
Baron. in 12. cum debuerint intercalari 9. Auguſtus igitur
Akkvt1. annos I2. fine intercalari die tranſigi juſſit; ut
illi tres dies, qui per annos 36. vitio Sacerdotalis
feſtinationis excreverant, ſequentibus annis I2.
nullo die intercalato devorarentur, ex Plinio
lib. 18. cap. 25. Solino cap. 3. & Macrobio lib. I.
Saturnal. cap. 14.
CXXVI. Poſt Titium C. Sentius Saturninus hoc anno
Saturninus Legatus in Syriam miſſus. Hus Joſephus in
Vria Praſes. Iib: 16. Antiquit. ſæpe meminit, uti & initio
lib. 17. cap. I. & cap. 2. Pleraque, quæ de hoc
Saturnino Baronius ſcribit, Card. Noriſius in
Baron. in Cenotaphiis Piſanis Diſſert. 2. pag. 305˙. & ſeqꝗq.
Apparatu n. jn examen fusè vocat, ex'quo hæc exſcripſimus.
LXXXVIII. Bronius ait, Saturninum, Pedanium, ac Vo-
lumnium und ſimul Syriam adminiſtraſſe; à
Joſepho verò Saturninum ac Pedanium Praſßdes
Syriæ appellatos. Ex quibuſdam Joſephi dictis
Viri docti in eam opinionem deſcenderunt, ut
Saturnino Syriæ Præſidi alterum Collegam ea
in Præfeckura aſſignarent. Nam lib. 16. cap.
13. Saturninum ac Volumnium vocat m ρνα
ανuοςι, & cap. 16. m ορερναασιααι
Syriæ Præſdes utrobique malè vertit Interpres;
cùm planè abſurdum ſit, Volumnium Præſidem
æquata poteſtate ac Imperio Syriam rexiſſe, cùm
candem Sentius Saturninus adminiſtraret. Pro-
vinciis enim pacatis, uti erat hoc tempore Sy-
ria, nuſquam Duumviri æquato Imperio und
ſimul impoſiti fuere. Itaque unus Saturninus id
temporis erat Legatus Proprætor Syriæ, Volum-
nius verò erat tantùm Procurator ejuſdem Pro-
vinciæ; ac diſertè ab eodem Jo ſepho lib. I. Belli
cap. 17. dicitur, résaο, id eſt, Procurator,
quo nomine nunquam Præfides deſignavit. Ba-
ronius Volumnium Procuratorem Sytiæ ex Jo-
ſepho optimè vocavit.
CXXVII. PFertullianus lib. 4. Contra Marcionem cap. 19.
An Saturni- probans adverſus Hæreticum, Chriſtum homi-
nus cenſum nem natum in carne mortali, ait: Sed & cen-
Taas, ſus conſtat abtos lab Auguſto tunc in udaa per
Sentium Saturninnum, apud quos genus cjus ei-
Baron. in quirere potuiſſent. Quo Tertulliani teſtimonio
Apparatu n. confirmatur ſententia de Natali Chriſti anno
LxXXXIX, & Urbis 748. nam eo anno Saturninus Syriam re-
Sdonn n. liquit. At his videtur obſtare 8. Lucas cap. 2.
& ſeqq. ubi ait: Exut edittumz a Ceſare Auguſto, ut Ae-
ſeriberetur univerſus Orbis. Haæc deſeriptio prima
facta eſt à Praſide Grie Orrino, G. ibant omnes,
ut profiterentur Einguli in ſuam civitaten. Ad-
dit Lucas, Chriſtum natum, dum Beata Vitgo
ac Joſeph in Judæam pergebant, ut profite-
rentur. Ex quibus infertur, naſcente Chriſto,
non Saturninum, ſed P. Sulpicium Quirinum
Præſidem Syriæ fuiſſe. Baronius, ut allati ex
Tertulliano teſtimonii vim declinaret, plura ex-
cogitavit. Exiſtimavit 1 Sentium Saturninnm 4
Tertulliano nominatum, non fuiſſe hunc Præ-
ſidem Syriæ, ſed alium, qui anno Urbis 757.
cum lio Cato Conſulatum geſſit, quo Confule
P0 . 9 66 —
nehatur. Etenim, inquit Baronius, cuimn Ter-
&WDnllianus non fatis exploratum haberet, an
* Chriſtus natus fuerit abſoluta deſcriptione al-
cc terius luſtri proximè elapſi, an verè cùᷣm
eadem adhuc perageéretut, recurrit ad ſubſe-

“quens luſtrum, in quo illi conſtabat, tum

s Chriſtum, tum ejuſdem parentes deſeriptes

Apparatus Chronologicus

ſt luſtrum à nato Chriſto more Romano cenſus

fuiſſe. Hæc ille. Verùm hæc reſponſio ex falſa
opinione procedit, in qua erat Baronius, ſin-
gulis nempe luſtris in Judæa cenſum peractum.
Nam Judæa erat ſub dominio Herodis Regis, ac
nondum in formam Romanæ Provinciæ redacta;
cenſus autem in ſolis Romanis Provinciis per-
agebatur, non autem in Regnis amicis ac ſociis
Populi Romani. Tacitus lib. 6. Annal. ad an-
num Urbis 789. ait: Per idem tempus Calitarum
natio Cappadociæ, Archelao ſaliebta, quia no-
ſtrum in modum deferre cenſus, pati tributa adi-
gebatur, in juga Tauri montis abſeeſſit. Calitæ,
extincto Romæ Archelao anno Urbis 770. ac
Cappadociàâ in Provinciæ formam redaclà, cen-
ſum deferre juſſi, rebellarant. Hinc pater, ſub
Archelao, quem Antonius, ac poſtea Auguſtus
Cappadociæ Regem impoſuere, eam gentem
cenſus non detuliſſe. At idem Antonius ex 8C.
Herodem Judææ Regem elegerat, quem uti
& Archelaum Cappadocem Auguſtus Regnum
habere permiſit. Rectè Tacitus dixit, neſtram
in modum deferre cenſus, quèd nempe Romani
Imperii, non autem Regnorum ea eſſet con-
ſuetudo.
Baronius duo hæc, quæ diverſa ſunt, deferre CxXVIII.
cenſum, ac tributum ſolvere, pro eodem minùs Cenſies nen
rectè accepit. Poſtquam Julius Cæſar Gallias Febee Ergn-
ſubegit, inquit Di lib. v4. ℳsgene mensdiaf s et,,oumm
begu, ind 10 lUb. 54 Bingn „aé. DRibus Regnis, cat jass
tributum erat Gallis pendendum ; & cenſum Principes

diu poſtea deferre coacti ſunt ab Auguſto. Ex- amici erans

tat hac de re inſigne têſtimonium Glaudii Im- Populi Re-
peratoris in Oratione de civitate Romana Gal⸗ man.
lis danda, cujus ære quondam inciſæ exkat fra-
gmentum apud Gruterum pag. 502. Hæc ibi
Imperator de Gallis ait : Illi Patri meo Druſo
Germaniam ſubigenti, tutam quiete ſua, ſecu-
ramque à tergo pacem præſtiterunt; & quidem
Cchm ad Cenſus NOVO THIM OPERE ET
INADSIETO GALLIIS, ad bellum avoca-
ens eſſet, qod opus quàm arduum ſit nobis nunc
càm maximè, quamvis nihil ultra, quäm at
publieès notæ ſint facultates noſtræ, exqutratur,
nimis magno experimento cognoſcimns. Druſus
anno Urbis 742. in Germanos primùm mo-
vit, qui Romanorum fines irruperant, quia
videbant Gallos jugum ſervitutis gravatim ferre
ex Dione lib. 54. Tunc enim primùm Gallè
novo tum opere & inadſueto cenſum profiteri
ab Auguſto juſſi fuetant, quamvis ſupra an-
num quadrageſimum in Provinciæ formam re-
dacti fuiſſent. Tantum abeſt, ut Regna ſuis
quæque Regibus ſubjecta, ſociis licèt & amicis
Populi Romani, cenſum per ſingula luſtra de-
ferre cogerentur.
Sed neque illud verum eſt, quod ſcribit Ba- Iadea re-
ronius de cenſu per Syriam ſingulis quinquen- gnant⸗ Rero-
niis acto : nam Auguſtus tribus ac quadra- de rribnsam
ginta annis, quibus poſt mortem Antonii unus
rei Romanæ arbitrium habuit, cenſum populi ter .
egit, ex Suetonio cap. 27. ac ſemel tantùm in
ſtalia anno Urbis 757. cenſum habuiſſe dicitur
à Dione lib. 55. Pauperioribus, ac iis qui extta
Laliam viverent, omiſſis, ne quid turbarum da-
yent. At Baronius extra Italiam ſingulis quibuſ-
ve luſtris cenſum actum opinatut, aud veritus,
ne quid turburum darent. Ex verbis citatis
Claudii Imperatoris palam fit, rarèò per Pro-
vincias cenſus habitos, quòd opus arduunz nimis
magno experimento cognoſceretur. Vix enim ſine
periculoſis tumultibus in Romanis Potincis

Baton-
Apparati
XXXVI

CXXI
Ceſis
Mus G
Oina 6
4 Saturnind
Gchut.

cVI.
Cenfus wun
febat ngn⸗
lis luſtrir in
Repnit, cujis
Princijes
amici erant
lopuli Ro-
mani.

16
i

1

ler
in
tuͤr
uts
A.-
ul⸗
us,
catis
pro⸗
nu
ſimne
l

Baron. in
Apparatu n.
LXXXVIIS

CXXIX.
Cenſus in
Iuädaa & 4
Ruirinig &
α Saturnino

altus.

ad Annales C. Baronii. 31

vel ſemel factum conſtabat. Hinc, cùm Judæa
anno Urbis 759. deportato in exilium Arche-
lao, Romanis Provinciis addita fuiſſer, ac Qyr-
rinius Syriæ Præſes cenſum in eadem peragerer,
Judas Gaulanites, teſte Joſepho lib. 18. cap. 1.
ad defectionem populos ſollicitabat, cenſum
nihil aliud quàm manifeſtam ſervitutis profeſ-
fonem dictitans. Igitur erat novum tum opus
& inadſuetum Judæis, neque unquam ea in gen-
te factitatum. Baronius ait: Mec, Licet ea Pro-
vincia à RNomanisz Herodi ac eteris Principibus
conceſſa eſſet, deſtit tamen aliquando tributam
ſolvere: nam er Evangelio, inquit, compertum
eſt eoſdem Ondæos tempore Herodis Reges Romano
Imperatori cenſam perſolviſſe. Matt. 22. Judæi
Chriſtum interrogant: Quid tibit videtur, licet
cenſum dare Cæſari, annon“ Et Lucæ 20. Licet
nobis bributum dare Ceſari, annon? Verùm hal-
lucinatur Cardinalis doctiffimus; nam id tem-
poris Judæa non erat Regnum, fed Romana
Provincia per Magiftratus Romanos admimiſtra-
ta, ac eandem tunc Pontius Pilatus procurabat.
Herodes verò Antipa non erat Rex Judæorum,
ſed tantům Tetrarcha Galilææ, Lucæ 3. & 23.
Itaque Judæa erat Provincia tributaria, ac Sy-
riæ dudum addita. At cùm Judæa Herodem
Regem habebat, ejuſque poſtea filium Arche-
laum Ethnarcham, nunquam cenſum apud Ro-
manos Magiſtratus per angula quinquennia de-
tulit, imò nec tributum ullum perſolvit; quam-
vis Appianus in Præfatione, ſolos Reges majo-
ris Armeniæ immunes fuiſſe ſcribat. Verùm ſub
Auguſto nuſquam hujuſce tributi, quod Regna
ſocia & amica populi Romani ſolverent, mentio
in Antiquorum monumentis occurrit. Quæ om-
nia Card. Noriſio obfervata, ex eoque excerpta.
Quo anno Quinctilius Varus Sentio Saturnino
ſucceſſerit, infrà inveſtigabimus.
Interim Card. Norifius laudatus pag. 320. ut
oſtendat, Zertullianum citatum contrarium non
eſſe Sancto Lucæ cap. 2. ubi ait, Chriſtum na-
tum, cùm Auguſti juſſu univerſus Orbis de-
ſcriberetur: Hæc deſcriptio, inquit Evangeliſta,
prima falta eſt à Præſide Syriæ Cyrino, ſcribit,
orobabilem eſſe doctorum Virorum ſententiam,
qui dicunt, Quirinium cum imperio extraor-
dinario ad cenſum peragendum in Syriam miſ-
ſum. Nam, cùm eo anno pax toto Romano
Imperio floreret, Auguſtus decrevit univerſo-
rum, qui vel fubditi, vel ſocii efſent populi
Romani, numerum ac facultates noſcere. Hinc
Lucas eodem capite dicit: Exiit edictum a
Cæſare Auguſto, ut deſeriberetur univerſus Orbis.
Cùm verèò Quirinius Vir Conſularis id tem-
poris in Oriente degeret, ac bellum contra
Homonadenſes feliciter confeciſſert, eundem in
Syriam cum extraordinario imperio miſit, ut
tum ibidem, tum in Judæa, quæ gens erat focia
& amica populi Romani, cenſum peragerer.
Quamvis verèò eo anno Sentius Saturninus Sy-
tiam adminiſtraret, Quirinius ob recentem vi-
ctoriam totà Aſià celebratus, deſcriptioni fa-

ciendæ præpoſitus fuit. Tacitus lib. I. Annal.

anno Urbis 767. Regimen, inquit, ſummæ rei
penes Germanicum, agendo Galliarum oenſui tum
intentum. Et poſtea ad annum Urbis 769. ſub
initium libri 2. de eodem Germanico prodit:
Ioyitur huc intendit mißſis ad cenſum Galliarum
P. Vitellio & Cantio. At Germanicus id tem-
poris non erat Legatus ordinarius Galliæ, ſed

ſummo cum imperio ad cenſus in Gallia acci-
Piendos ab Auguſto deſtinatus. Ita etiam Romæ
cenſus non à Confulibus, neque Prætoribus,
qui erant ordinarii Magiſtratus, ſed à duobus
Conſularibus uni eidemque tantùm muneri de-
ſtinatis agebatur. Quèd verò Sentins Saturni-
nus tunc Syriam obtinebat, Tertullianus ordi-
narium Magiſtratum nominavit, qui tamen ea
in re exequenda Quirinio erat ſubordinatus.
Apud Evangeliſtam vox ενιννιν non acci-
Pitur pro Legato Proprætore Syriæ, ſed pro
quocumque poteſtatem atque imperium in Sy-
ria obtinente. Ita Felix ab eodem Luca in Actis
Apoſt. cap. 24. ewαν huncupatur, qui tamen
erat Procurator. Hæc deſcriptio vocatur à Luca,
roſo* „αια, id eſt, deſeriptio prima, quèd

idem poſtea Quirinius anno Chriſti V I aut VII

Præſes ordinarius in Syriam veniens, cenſum
iterum in Judæa egit, eäãdem tum primuùm in
Provinciæ formam redactâà. Ila fuit, teſte
Evangeliſta, totius Orbis deſcriptio, hanc per
Syriam tantùm ac Judæam peractam ſcribit Joſe-
phus lib. 18. Antiquit. cap. 3. Nec Judæi quoad
Primam repugnarunt, quòèd ſciebant nihil ex
cenſu ſe Cælari daturos, cùm pura puta eſlet ho-
minum ac rerum poſſeſſarum deſcriptio, volente
Auguſto totius Romani Orbis habiratorum nu-
merum, eéorumque facultates notas habere, quod
unum per cenſum exquirebatur, ex Claudii Im-=
peratoris Oratione ſuprà laudata.

Anno Periodi Græco- Romanæ 5487. Cyolo Solis 3
D. Luna 14. Indiét. 12. Mandi 3998. Urbis con-
ditæ 747. ante Chriſtum 7. Zuliano 39. Anguſti
38. Herodis 34. & 31.

Coss. Tiberius Claudius Nero 1 7, & Ca.
Calpurnius Piſo. HZ

Anno Periodi Graæco - Nomanæ 5488. Cyclo Solis 4
C. Lunæ I5. Indiktt. 13. Mundi 3999. Urbis con-
ditæ 748. unte Chriſtum 6. Juliano 40. Aagaſti
39. Herodis 35. & 32. Mandi ſecundum Ale-
vandrinas 5498. ſeécundum Conſtantinopolita-
nos 5504.

Coss. D. Lalius Balbus; & C. Antiſtius CXXX.
Vetus. Cùm jam pervenerimus ad annum, quo Caio Caſari
Chriſtum natum eſſe probabilius exiſtimamus Centalatus
cum Marco Antonio Capello, Keplero, & as Pe
Henſchenio; non ſolum Eræ Chriſtianorum Fiasus.
Orientalium memorandæ, ſed plura ex Hiſto-
ria profana deſcribenda, ut ſententiæ, quæ
noſtræ opponuntur, certius confutari poſſint.
Caius itaque & Lucius Auguſti ex adoptione
filii, in Principatu educati, ex molliore vita
etiam audaciores fiebant. Lucius minor natu,
qui in lucem prodierat anno Urbis 737. ex Dione
lib. 5. nondum hoc anno duodennis, inſcio
Auguſto, theatrum ingreſſas cum omnium plauſut,
partinm ex animo, partim ab adulatione profelto,
acciperetur, autctä petulantid, juſſus eſt petere, ut
Caio fratri nondum ex ephebis egreſſo, Conſulatus
daretur, inquit Dio lib. F. qui lib. 54. jam ſcri-
pſerat, natum Caium anno Urbis 734. Cùm au-
tem Senatus ac Populus palam Caio etiam Con-
ſulatum peterent, nec Auguſtus ſui ſeculi judi-
caret Conſulatum puero adhuc prætextato con-
cedi, decrevit, ut poſt quinquennium à depoſita
puerili prætexta Caius Cæſar Conſulatum iniret,
V Cc 4 at qug

atque iterum Conſul deſignatus appellaretur, ut
liquet ex Inſcriptione Gruteriana pag. 231. Ut
tamen aliqua ratione tam Lucium quam Caium
modeſtiores, tanquam privatos efficeret, Tibe-
rio Tribunitiam Poteſtatem in quinquennium
conceſſit, & Armeniam attribuit. Quod fruſtra
ab Auguſto factum hos & Tiberium offendit:
hos, quèòd ſe ſpretos judicabant; Tiberium,
uèd iram eorum veritus in Armeniam non
abiit, ſed Rhodum ſe contulit, ut habent Xiphi-
linus & Zonaras ex Dione. Quem Tiberii ſeceſ-
ſum hoc anno contigiſſe, demonſtrat Card. No-
riſius in Cenotaphiis Piſanis Diſſert. 2. cap. 3.
CXXXI. Baronius ſcribit: A. V. 748. praæficitur Srig
Caius Caſar totique Orienti C. Ceæſar Auguſti filius adoptivus:
inter 8riæ guo defantto , nullus alius ſubrogatus reperitur,
. niſi qui ab Evangeliſta recenſetur, idem qui ſupra
tus. Quirinus, idemque dittus Grinus. Et poſt ſex
verſus de Quirinio ait: Hic autem habuit ſuc-
ceſſorem Quinctilium Varum, quem eodem Au-
Baron. in Store (in margine Dio citatur lib. 56.) conſtat
Apparatu n. manſiſſe in eo Magiſtratu uſque ad Conſulatum
1XXXVI. Sulpicii Camerini & Poppaæi Sabini. (Chriſti
ſcilicet X I) Cui non Quirinus, ut Joſephus ha-
bet , ſed M. Ambivius eſt ſubrogatus. Ita
Baronius Caium Cæſarem inter Præſides Syriæ
numerat, cui in Provincia defuncto ſucceſſerit
P. Quirinius. Verùm Caius non uni Syriæ
præpoſitus fuit, ſed toti Orienti cum Imperio
. Proconſulari extraordinario; cùm tamen id
temporis Syria ac reliquæ Provinciæ à ſuis Præ-
ſidibus ordinariis regerentur, ut anno Urbis
753. quo id factum, & Caius Cæſar in Aſiam
tranſmiſit, oſtendam. Nemo, inquit Card. No-
riſius citatus cap. 16. rectè Cæſarem Germani-
cum inter ordinarios Syriæ Præſides numeraret,
quèd jus ac imperium in Syria habuit; nam
Cn. Piſo id temporis Syriam obtinebat, cujus
cum Germanico diſſenſiones Tacitus lib. 2. An-
nal. deſcribit. Præterea ex Joſepho lib. 17. An-
tiquiĩt. cap. 7. conſtat, Sentio Saturnino ſuc-
ceſſiſſe P. Quintctilium Varum. Ad hæc, Caius
anno Urbis 749. Romæ ab Auguſto Conſule
XII virilem togam accepit teſte Suetonio
cap. 26. in Auguſto. Idem cùm Herodes obiit,
nondum Roma diſceſſerat, ubi etiam degebat
anno Urbis 752. ut infrà videbimus. Denique
uintilius Varus longè ante obitum Herodis Sy-
m Provinciam acceperat, ut mox demon-
ſtrabo. .
CXXXII. Card. Noriſius laudatus pag. 3II. oſtendit, Ba-
Quirinius ronium, Joſephum ducem negligentem, in va-
ti Lyſ. rios anachroniſmos incidiſſe, quos hic ex eo
Die afferam, ut Annales magis corrigantur. Scri-
bit Baronius, natum Chriſtum Cornelio Len-
tulo & Valerio Meſſalino Coſſ. anno Urbis 751.
quo tempore Quirinius Syriæ Præſes cenſum in
Baron. ibid. Judæa agebat. Quod verò Divus Lucas cap. 2.
n. IxxxVII. ſcribit: Hac deſceriptio prima facta ſt a Praſide
Grino; ita vocem illam prima exponit: Non ſic
AI accipiendum, ut tunc primnm Judei fuerint
deſeripti atque cenſi: ſed primam dixerit reſpectu
ſecundæ ſub eodem Praæſide fattæ, more Rmano,
quolibet luſtro cenſendo populum. Nec quis ſub-
inde exiſtimet impoſſibile, ut tam diuturno tem-
pore Quirinus fuerit in Provincia. Nam &
uintétiium Varum longé majori annorum numero
endem adminiſtraſſe Joſephus teſtatur. Itaque
Quirinius cenſum prima defſcriptione ag ebat
A. V. 75r. & initio etiam ſequenti 752. Altera

32 Apparatus Chronologicus

deſcriptio poſt luſtrum ab eodem peracta eſt
anno Urbis 757. lio Cato ac Sentio Saturnino
Coſſ.ut fuſiùs tradit idem Baronius num. X CI.
Concedamus ultro hoc ipſo anno Urbis 757.
P. Quinctilium Varum Quirinii ſucceſſorem in
Syriam veniſſe. At num. LXXXVI, uti jam
obſervatum, dixerat Baronius: Quinctiliunv Va-
rum eodem Auctore conſtat manſiſſe in eo Ma-
giſtratu uſque ad Conſulatum öulpicii Camerini
& Poppær Sabini, id eſt, uſque ad annum Urbis
762. ac Chriſti XI. Verùm hoc Dio non ad-
ſtruit, ſed ſcribit, iiſdem Coſſ. Quinctilium Va-
rum legatum Proprætorem Germaniæ cum tri-
bus legionibus ab Arminio cæſum. Admitta-
mus, eo ipſo anno ex Syria in Germaniam ab.
Auguſto miſſum: vix per quinquennium Va-
rus ab A. V. 757. ad annum Urbis 762. quo in
Germania periit, Syriam adminiſtravit. Igitur
qui fieri poteſt, ut Varus longe maori annorum
numero oyriam rexerit quâm Quirinius, qui bis
luſtralem, ut ille ait, cenſum in Syria egit: Ba-
ronius num. LXXXVIII appellat Joſephum
ſcribentem, Varum Syriæ Præſidem uſque ad
finem Archelai in eo numero perduraſſe. At nuſ-
quam hoc Joſephus dixit; imè lib. 17. cap. 15.
novennium Regni Archelai paucis verſibus ab-
ſolvit, nec ulla ibidem Vari mentio fit. Cor-
rigendus & metachroniſmus Baronii, qui cùm
Varum è Syria evocatum ſcribat A. V. 761. Sul-
picio Camerino & Poppæo Sabino Coſſ. quod
repetit etiam in Annal. ad annum Chriſti X I
ejuſdem interitum protrahit in Conſulatum Cor-
nelii Dolabellæ ac Junii Silani, ſeu ad A. V.
763. ſcribens ad calcem ejus anni : Liſdem Coſſ.
contigit memorabilis illa Variana clades in Ger-
mania, &c. cùm tamen ea pertineat ad annum
Chriſti X, ut infrà ſuo loco oſtendo.

Joſephus rerum Judaicarum teſtis omnium CXXXIII.
optimus, quando Quirinius in Syriam miſſus Statuirur

fuerit, nos edocet. Is in fine lib. 17. ſcribit, Prinmus an-
nus Syrtack

Prafectura

Archelao filio Herodis Romæ damnato, atque
Viennam Galliæ urbem in exilium deportato:
Mittitur à Caſare Quirinus vir Conſularis, qui
cenſum agat in Syria. Vbi in Syriam advenit, in
Judæam decreto Cæſaris Auguſti Syriæ addi-
tam, ſtatim ſe contulit, Archelai Ethnarchæ
facultates in publicum Fiſcum relaturus, ſimul-
que in Judæa cenſum acturus. Idem Hiſtori-
cus annum censùús primitus peracti lib. 18. cap. 3.
ita deſignat: Triceſimo ac ſeptimo anno poſt ola-
dem Antonio apud Actium à Cæſare illatam. An-
tonius victus fuit apud Actium die 2. Septem-
bris anni Urbis 723. Hinc annus Actiacus 37.
deſinit die 2. Septemb. A. V. 760. qui concurrit
cum anno Chriſti VI I. Dio etiam lib. 5y. ſub
Conſulatu Aimilii Lepidi & Arruntii anno
Chriſti VI geſto, ait: Herodes Palæſtinus (Ar-
chelaus ſcilicet, qui & Herodes vocabatur) 4⁶
fratribus accuſatus, trans Alpes eſt relegatus,
ac pars ejus ditionis in publicum redatcta. Incer-
tum tamen, an ſicut Dio cladem Hieroſolymi-
tanam uno anno citiùs conſignavit, ita & in
errore perſtans, anno etiam uno Archelai rele-
gationem anticipaverit. Quamquam longè ve-
roſimilius ſit, inter Dionem & Joſephum con-
venire, illumque loco laudato uno anno uno-
que tenore recitare, quæ duobus contigere; ita
ut Archelaus anno Chriſti VI accuſatus fuerit
& relegatus, annoque inſequenti pars ejus di-
tionis in publicum tedaéta. Primus itaque an-
nus

(MNn
Ciluis P
ſuituj g
non pareb

Paron, in
Apparatt.
1XXXV

ſegg⸗

— „.

n CNXXIII
8 Satuitur
yinms al⸗
n, Grias
, felurs

n
i⸗
ne
ul⸗
li⸗
.

-

ad Annales C. Baromii. 33

nus Syriace Præfecturz Quirinii fuit ſextus
aut ſeptimus Eræ Dionyſianæ. Indeque rectè
ſcripſit Card. Noriſius laudatus : Unus ſaltem
medius inter üutrumque (ſcilicet Quinctilium
Varum & Quitinium ) ignotus adhuc nobis Præ-
ſès Syriam tennit; neque enim pleno decennio ſub
Auguſto Præſildes in nobiliſſima Provincia cum
Imperio detinebantur , juxta illud eidem à Mce-
nate ſaogeſtum apud Dionem lib. 52. Neque minus

triennio in Provinciis, neque plus quinquennio

magiſtratum obirent.

An. Card. Noriſius ibidem pag. 317. Quirinii
ſuite⸗, i in Syria Præfecturam, quam Baronius ſep-=

non parebat. temdecim annorum ſpatio priorem facit, quam
. à Joſepho ponatur, in examen vocat, &
plura habet, quæ, cùm Annalibus cortigen-
Baron. in dis inſerviant Pie deſcribam. Baronius ſcri⸗=
Apparatu n. pit, Quirinium lib. 3. Annal. Taciti, poſt
1X XXVG Conſulatum, quem geſſit anno Urbis 742. Col-

edg. lega M. Valerio Meſſalla , mox debellaſſe per

Cliciam ouſtella Homonadenſium, at ſic inſignia
meruiſſe triumphi. Paulè poͤſt ita ratiocina-
tur : At dubium non eſt ; illos conſueviſſe in
Provinciis bella gerere, qui illis praeſſent Pro-
conſules, ſive Praſides: nec ulla dubitatio eſt,
Iub Provincia Syriæ Ciliciam eſſe redattam; qui-
bus rationibus fateri opus eſt, Quirinum in
Griam Praæſidem miſſum poſt ſuum Conſula-
am anno ab Urbe tondita 743. At falſum eſt,
ſub Cælaribus illos ſemper in Provinciis bel-⸗
la geſſiſſe, qui iiſdem præeſſent. Nam, cùm
P. Licinius Mucianus Præſes Sytiam eum
quatuor legionibus obtineret, bello contra
Judæos gerendo præfectus fuit Veſpaſianus;
quamvis Judæa una eſſet ex Provinciis Syriæ;
ejuſque Præſidi ſubjecta. Mirto alia exempla.
Secundèò falſum eſt, Ciliciam ſub Provincia
Syriæ redactam fuiſſe. Straho enim „ qui
ſub Auguſto ac Tiberio vixit, oſtendit; etiam
imperante Auguſto, Ciliciam diverſum à Sy⸗
riæ Legato Rectorem habuiſſe. Is enim aſſi⸗
gnans cauſam, cur Auguſtus aſperam Ciliciam
à Juriſdictione Romanor. Magiſtratuum ab-
ſtractam, Archelao Regi Cappadociæ ſubdi-
derit, ait: Eiſum eſi praſtare, ut ſub Rege eſſent,
quàm ſub Romanorum Prafetctis, qui ad Juriſ-
diétionen, mittebantur, neque ſemper adfuturi;
neque cum armi. Ita legitur lib. 14. cap. 461.
Si Cilicia campeſtriy, imperante Auguſto, fuiſ-
ſet ſub Præſide Syriæ; adfuiſſet Præfectus
cum armis: nam Legato Proprætori Syriæ pa-
rebant, Tiberio imperante, quatuor legio-
nes, Tacito teſte lib. 4. Annal. quamvis ſub
Auguſto tres tantùm in Syria legiones fuerint,
ex Joſepho lib. 17. cap. 12. Itaque ibidem
deſignantur Gubernatores, qui in Ciliciam
Juris dicendi tantùm causà mittebantur, ſine
ullo imperio militari. Et hi quidem Auguſto

rerum potiente; non dicebantur Proconſules

poſt factam Provinciarum diviſionem, ſed Pro-
prætores; Cilicia enim erat inter Provincias: quas
ſihi adminiſtrandas Auguſtus reſervaverat: neque
ea ſub Auguſto à Rectore alterius Provineiæ ad-
Baron, anno miniſtrata legitur. Imò ipſe Baronius ad annum
46. n. 1x. Chriſti XLVI Claudii Imperatoris quartum, ſcri-
bit, in Actis Apoſtolicis Sergium Paulum Cypri
Rectorem appeſlari Proconſulem, quòd Ciliciam
Provinciam Proconſularem adminiſtrabat; Cyprus
enim ſape ponoris cautà data eſt adminiſtranda
Ciliciæ Proconſuli, inquit Baronius.

Tertiò, falsè aſſeritur; Quirinium, poſt CXxXXV.
geſtum in Urbe Conſulatum, ſtatim Syriam Fxpeditm
cum legionibus obtinuiſſe; nam Mæcenas in- Se -
ter cetera politica documenta hoc Auguſto We ag
inſinualſe dicitur à Dione lib. 521 Weque fafza.
magiſtratu tempore, net ſtatim ab eo, ſed
interpoſßto, quantum ſmngulis ſätis videbitur,
emporé ; arma eis ceommittes; nam mitiores
eò eſßcientur, ſi aliquanflin privatin poſt ge-
Rum magiſtratum vixerint. Hoc verò Au⸗
guſtum revera executum teſtatur Suetonius
cap. 36. ſetibens, auctorem illum fuiſſe, ne
Magſtratus, depoſito honore, Ratim in Pro⸗
vintias mitterentüär. Hinc Titium, Saturni=⸗
num „Varum; poſt plures annos 4 geſto Con⸗
ſulatu, in Syriam miſſos vidimus. Denique
nec expeditio Quirinii contra Homonadenſes
eundem id remporis Syriæ Præſidem deſignar;

Nam Homonadenſes non modè longiùs à Sy⸗

riæ confiniis aberant: verùm etiam ultra ipſam
erant Ciliciam, quæ Romanis parebat. Stra⸗
bo lib. 12. pag. 392. cum Piſidiamn deſcripſiſſet,
ait: Sapra hos omnia jam montana Catennen-

Jeés initimi Selgenſibus, & Ebmonadenſibus⸗

Quibus ex verbis aliiſque paulèò infrà à Stra-

bone recitatis ſitus Homonadenſium intelligi=
tur: erant enim intra Tauri juga, in cons
finiis aſperæ Ciliciæ mediterraneæ, quâà Pi=
ſidiæ ac Lycaoniæ conjungitur. Homonadenſes
itaque, imperante Auguſto, non fuere finitimi
Cilicibus, qui à peculiari Proprætore rege-
bantur; ſed inter utroſque ad meridiem ſacebat
ditio, quam à Cilicia avulſam,; Auguſtus Ar-
chelai Cappadociæ Regno adjecerat. Cuùm verò
Homonadenſes Piſidiam ac Lycaoniam, ac di-
tionem Archelai populabundis agminibus fre=
quenter infeſtarent, Auguſtus ad eoſdem de-=
bellandos, Ouirinium eum exercitu miſit, eui &
auxiliares copias Archelaus addidit. Qua de re
plura Card. Noriſius loco laudato. E hæc ſatis
de Quirinio; cujus Præfecturæ tempus parum à
Baronio cognitum. MM
Sentium itaque Saturninum non Quirinius, xXXAVII
ſed Quinttilius Varus excepit, & quidem cur- Qunctilius
renti anno; quod hactenus ignoratum fuexat, Parus öyris
ſed quod nunc certò innoteſeit, beneficio duo- Walr ,
fum Vari Numiſmatum à doctifſlimo Card. No- H
riſio & Viro clariſſimo Nicolao Toinard
bono Reipublicæ literariæ natis, mecum com-
municatorum. Seripſit ad me Card. Noriſius,
extare in Scrinio IIluſtriſſimi Marchionis Ric=
cardi Nummum minimæ magnitudinis caput
Jovis in antica repræſentantem, in cujus poſtica
habetur „ EHI OTAPOT ANTIOXEAN,
Mulier ſedens pede ſuper figuram Orontis flu=
minis, tenens dextrã palmam: & in medio
EK. id eſt, anno IXV. In Nummo à Toi=
nardo viſo & in Cimelio Regio aſſervato;
cernitur eadem antica ſine ulla inſcriptione-
& in averſa parte urbs Antiochenſis turrita
ac ſedens, ad cujus pedes fluvius, Orons ſci-
licer, cum iiſdem verbis, quæ in laudato Ric-
cardi Nummo leguntur. Monet Vir doctiſſi-
mus, extare ibidem alios Nummos cum iiſ-
dem antica ac poſtica, annis XXVI & XXVII
ſignatos Noriſius verò Card. vidiſſe ſe in Gaza
Medicea Nummum ſimilem Riccardi Num-
mo, ſed cum anno Z K. id eſt, XXVII, ac
Joannem Vaillantium V. C. alium Num-
mum Yari habere cum iiſdem figuris, nota-

tum anno X V I. In ommious illis Nummis
inſcribi annos Imperii Auguſti in oyria poſt de-
bellatum Antonium, annos nempe Antioche-
nos ab autumno anni Urbis 723. deductos, cer-
S tum fit ex iis;, quæ ſupra num. XCVI dixi, &
ex aliis Præſidum Syriæ Nummis eâdem Frä
Antiochenã Auguſtanàâ inſignitis. Quare; ſe-
cus ac hactenus creditum, Quinttilius Varus cur-
renti anno; quo Antiochenus X XV adhuc in
curſu erat, in Syriam Sentio Saturnino ſucceſſu-
rus miſlus eſt. Ratio autem cur anno præterito,
quo annus ille XXV Antiochenus coœpit,
miſſus non videatur, deſumitur ex Tertulliano
nuper laudato ; qui tradit, naſcente Chriſto
cenſum à Saturnino in Judæa factum fuiſſe,
ſcilicet cum Quirinio à Sancto Luca memorato,
int num. CXX explicavi. Si enim verum eſt
quod Tertullianus ſcribit; Saturninum ſeilicet,
cenium in Judæa egiſſe, Quinctilii Vari ejus
ſucceſloris initium ab hoc anno removeri non
poteſt, nee Chriſti Salvatoris noſtri nativitas
ulterius differri. Quamobrem quod ſuprà de
cenſu in Judæa adto diximus;, huc retrahen-
dum. 1.
CXXNVII. Ex ihitio Præfecturæ Syriaceæ Quinctilii Vari
Antipater ſuo anno reddito, liquet, Antipatrum Herodis
Remam pro- flium hoc anno à patre Romam miſſum cum
lLciſcitur. . . . .
pretioſiſſimis muneribus & teſtamento: in quo
ipſum Antipatrum Regem declarabat, aut ſi
ille prior vità decederet, Herodem natum ſihi
ex Mariamne Simonis Pontificis filia: qua de
re Joſephus lib. 17. cap. 4. Qui cùm teſtetur,
Saturnino Syriam regente, Antipatrum profe-
ctionem illam inſtituiſſe, ea tardiùs differri non
poteſt. Antipater Alexandro & Ariſtobulo fra-
tribus ſublatis, patrem quoque de medio tol-
lere ſtatuit, ut pluribus Joſephus libro lau-

.

ad avertendam patris de ſe ſuſpicionem, per
amicos Romæ degentes; curavit, ut ad Au-
guſtum à patre quamprimùm mitteretur, quod
& obtinuit. Sed, cùm Joſephus ſceribat, He-

occidit, vità functum eſſe, ut videre eſt lib. 17.
Antiquit. cap. 10. Antipater non aliquot menſes
Qquntaxat Romæ commoratus eſt, ut huc uſque
ovumnibus perſuaſum, ſed biennio aut triennio;
cùm anno, quo Romàâ in Judæam rediit, tam ipſe,
qum Herodes pater perierint.
cxxxVIII. Cùm Chriſtum hoc anno natum autume-
Ianus ter ab inrs, incumbit nobis oſtendere, pacem jam
Auguſto per totum Orbem viguiſſe; nam in Martyrolo-
elegſ . io Romano die X XV Decembris Natali Chri-
ſi ſacra, dicitur, Chriſtum in lucem prodiiſ-
ſe, toto Orbe in pace compoſito; & Lucas Evan-
geliſta cap. 2. ſatis id indicat, quando inquit,
exiiſſe edictum à Cæſare Auguſto, ut deſeri-
beretur univerſus Orbis; quod nonniſi bellis
ſedatis fieri potuit. Ex qua poſtea deſeriptio-
ne Auguſtus Breviarium confeciſſe creditur,
in quo, ut ait Tacitus lib. I. Annal. opes pu-
blicæ continebantur, quantum civium, ſociorum-
que in armis: gquot claſes, regna, Provin-
ciæ, tributa, aut vectigalia, & neceſſitates, ac
legiones ; quæ cuncta ſua mann perſeripſerat
Auguſtus. Card. Noriſius in Cenotaphiis Pi-
ſanis Dilſſert. 2. cap. 10. hoc eaput meliùs quàm
quiſquis alius diſcuſſit, ex quo ſequentia mu-
tuaanda duximus. Suetonius in Auguſto cap.
22. ait : Zanum Quirinum ſemel atque iterum 4

„.

34 Ahpparatus Ohronologicus

condita Urbe memoriam ante ſuam clanſum, in

dato cap. I. & ſequentibus, narrat. Antipater

roadem quinta die poſtquam filium Antipatrum

multo breviore temporis ſpatio, terra marique

pace parta, ter claußit. Aliqui in Suetonio non

ter, ſed tertiò clauſit, legendum volunt, quèd

Livius lib. I. de Jane ſcribat : Bis deinde poſt
Numæ Regnum clanſus fuit; ſemel T. Manlio
Conſule peſt Punicum primum confeltum bellum-

iterum (quod neſtra atati Dii dederunt ut videre-

mus) poſt Actiacum betlum ab Imperatore Ceæſa-

re Auguſto, pace terra marique parta. Verùm
Baronius, Caſaubonus, Lipfſius, aliique ex

Dione vulgarem Suetonii lectionem confir-
mant. Nam Dio lib. 5t. ad annum Urbis 725.

ſcribit inter cetera à Senatu decreta ob victo-

riam Actiacam, maximæ voluptati Auguſto

fuiſſe, quòd portæ Jani ab clauſæ ſünt. Eo-
dem anno iiſdemque Conſulibus Janum clau-

ſum Oroſius ſcribit lib. 6. cap. 20. Idem Dio
lib. 53z. ait , Auguſtum anno Urbis 729. beli
CGantabrici curis ac difficultatibus vexatum, in

morbum decidiſſe, cum gereret Conſulatum
IX Collegâ M. Junio Silvano, ac C. Antiſtii
Legati operâ Barbaros deviciſſe. Tum Augu-
ſtus ſanitati reſtitutus, ac bellis ubique felici-
ter confectis, Qani Templum, quod propter haæc

bella fuerat reſeratum, clauſit. Oroſius rectè ſcri-

bit lib. 6. cap. 21. id datum honori Cantabricæ
victoriæ. .
Ceterùm, quo anno Auguſtus Jani fores
tertiò clauſerit, inter Scriptores non conve-
nit. Cùͤm tamen anno Urbis 729. eas iterum
clauſerit, tertiò poſt illum annum reeluſas
fuiſſe bella ſubſecuta produnt; quæ uſque ad
præſentem annum Urbis 748. duraſſe, ex Dio-
ne intelligitur, qui anno præcçedenti lib. 5.
loquens de triumpho Tiberii de Germanis ait:
Ac paulb pſt coortis in Germania motibus, ad
bellum profelctus eſt additque Dio: Eo anno in
Germania nihil memorabile altum. Sed cur-
renti Urbis anno nuſquam bella à Romanis geſta
memorantur. Dio tantùm apud Zonaram hoc
anno Armeniæ tumultus recitat, quos tamen
Auguſtus, Artavaſde Rege Armenis impoſito,

ſedavit. At ex Hiſtoria rerum Caii Cæſaris

conſtat, anno Urbis 752. bellum erupiſſe, &
ex Dione in Excerptis Valeſianis pag. 664. alibi
ſub idem tempus à Romanis belligeratum.
Caius Ceſar, inquit Dio, legiones „ quæ ad
Mrum caſtra habebant, pacis more obiens ſzelta-
vit: bellum enim nullum ab eo geſtum, non quòd
bellum nullum ingrueret, ſed quia ipſe in ſumma
pace ac ſecuritate Principatus artes diſcebat 3
belli autem diſerimina aliis mandabantur. Hæc
ſcribit Dio, recitatis antè Quliæ adulteriis ad
Auguſtum delatis; quod anno Urbis 752. con-
tigit. Quare, cùm à currenti Urbis anno ad

annum 751. nulla à quoquam Scriptore Roma-

norum bella prodantur, veroſimile eſt, eo trien-
nio Jani fores tertiò ab Auguſto clauſas fuiſſe⸗
cùm enim Dio annos aſſignet, quibus ſemel &
iterum idem Imperator Zanu cluſit; ejuſque
Hiſtoria poſt annum Urbis 748. decem annorum
geſtis interciſis, mutila ſit; inferre licèt, Janum
clauſum quopiam illorum annorum, quorum
memoria in Dionis libris nulla eſt. Ita Noriſius
Card. citatus.

. Anne

Natale
Chrifik-.
runduſi )
guot.

rron. 1n
Appatatun.
(xxXIX.

Onp,94,

CXXXIX.
Hoc tempors
Iani fores
tertiè ab
Aungiaſto
clauſae
CXII.
lyuſechij do.
mana Apti-
atri ſio an.
5o edaita.

— ☛

*

es (XXNIE.
2. Hot tenpori
lani faret
terti?
Auguto
Aaluſe

i
umn.
44
e
4
t3
2c
1
on⸗
44
—
en⸗

le:

ue
rut
num
um
lies

SXL.
Natazle
Chriſti ſe-
rundim ali-
Fus

Baron. in
App aratun.

CXXIX.

Olymp. 194.

CXLI.
Profectio Ro-
mana Anti-
patri ſuo an-
no reddita.

ad Annales C. Baromi.

Anno Periodi Græco= Romanæ 5489. Cyelo Solis
5 B A. Lunæ 16. Indict. 14. Mandi 4000:
Urbis conditæ 749: ante Chriſtum 5. Juliano
A1. Auguſti ge. Herodis 36. & 33. Mandi ſe-
cundum Alexandrinos 5499. ſoecundum Con-
ſtantinopolitanos 5505. .

Coss. Auguſiu Czſar XII, & L Cor-
nelius Sulla. Hoc anno Chriſtum natum eſſe
autumarunt Joannes Dekerius, Petavius in
lib. de Doct. Temp. aliique Viri doctiſſimi.
Quæ ſententia & nobis probabilior cereris
exiſtimata, antequam duoe Quinctilii Vari
Numiſmata vidiſſemus, de quibus anno ſupe-
riori. Si enim Sentius Saturninus cenſum in
Judæxa egit, ut tradit Tertullianus, & Zatur-
nino anno præcedenti Varus ſucceſſit, Chriſti
Nativitas in hunc annum non videtur differen-
da. Dekerii opinio, ubi in medium producta;
plurimos invenit adverſarios, ipſumque etiam
Baronium, qui pluribus in eam invehi-
tur. Indeque factum, ut Dekerii liber, in quo
hanc opinionem propugnabat, nunquam lucem
viderit.

Aano Periodi Græco- Komanæg 5490. Cyclo So-
le 6 G. Lunæz 17. Indict. 15. Mundi 4001.
Urbis conditæ 750. ante Chriſtum 4. Juliano
42. Auguſti 41. Herodis 37. & 34. WMandi ſo-
cundm Alexandrinos 5500. ſecundum Conſtan-
tinopolitanos 5506.

CossSs. C. Calviſius Sabinus; & Rufus;
ſeu, ut habet Severus Sulpicius, Rufinus. Ac-
ceptis Romà ab Antipatro literis, quibus ſi⸗
gnificabat ,rebus ex ſententia peractis brevi ſe
in patriam rediturum , Herodes diſſimulatâ
irâ inſidiosè reſeripſit, ut properaret, ne quid
ſibi per ejus abſentiam, quod nollet, accide-
ter] ex Joſepho lib. 17. cap. 7. qui ſub finem
capitis præcedentis ſeripſerat: Mirum autem
eſt, quod cum per ſoptem menſes ante ejus re-
ditum tam multa contra eum in Zudæa möta
ſnt , nihil eorum ad ejus notitiam perlatum
ſit. Ie bauſa erat partim diligens itinerum.
obſervatio, & viarum cuſtodia partim po-
pulare hominnum in Auntipatrum odium. Qui-
bus ex verbis Viri doctiſſimi deduxere An-
tipatrum menſes ſeptem vel circiter Romæ
commoratum eſſle. Verüm, cuùm nunc ex
Numiſmatis Vari, qui nondum Syriam rege-
bat, quando Antipater Romam profectus eſt,
conſtet, eum anno Urbis 748. jam Syriam

adminiſtraſſe, apparet, Joſephum aliud non

deſignare, quàm ſpatium quod interceſſit
inter ſcelus Antipatri probatum & ipſius redi-
tum, eumque ab anno Urbis 748. quo Sen-
tius Saturninus per aliquot menſes adhuc Præ-
fectus Syriæ fuit, Romam ſe contuliſſe, ibi-
demque manſiſſe uſque ad annum, quo He-
rodes pater deceſſit: Fortè per idem tempns
Hieroſolymis erat Quinttilius VParus ſucceſſor Sa-
turnino miſſus in &riam, tunc verò ab Herode
in conſilium de rebus agendis adhibitus. Qui-
bus unà ſedentibus ſupervenit Antipater om-
nium inſcius, & ita aut erat purpuratus, in Re-
giam ingreſſus eſt, inquit ibidem Joſephus cap.
7. quando loquitur de adventu Antipatri in Ju-
dæam poſt ſuam profectionem Romanam. Qua-

re, cùm is Saturnino Præſide Romam Petierit,
tardius illuc ſe conferre non potuit, nec citiùs
ex ea urbe in Judæam redire, quàm anno Urbis
750. cùm paulò ante Herodis mortem, in Judæa
perierit. .
Interim Herodes morbo cotreptus eſt, eo-
que graviſſimo; de quo Joſephus ibidem cap.
8. ait: Cùm rumor increbreſceret, morbum
Herodis eſſe lethalem , binos Profeſſores hor-
tatos eſſe ſuos diſeipulos „ne ſinerent Tem-
plum profanari imaginibus ; quas porticibus
affixerat Herodes, aut ut aquilam auream il-
lam dejicerent: Sed in ipſo facto deprehen-
ſi, und cum præceptoribus ſuis Hierichuntem
adducuntur, & vivi cremantur: Ceteràm He-
rodes poſt mulétatum Matthiam Sacerdotio 3
alterum Matthiam ſoditionis aztorem ejuſ-
que Jocios vivos exaſit : in quam nolctem
etiam defectus Eunæ incidit; inquit ibidem
Joſephus. Contigit echipſis anno Juliano 42
circa Pacha, Martii 13. tribus circiter horis
ante ortum Solis, ut ex Tabulis Aſtronomi-=
cis liquet. Quam eclipſim multi eam eſſe
volunt, de qua loquitur Joſephus. Sed cer-
tum eſt, Hiſtoricos ſæpe Solis pallorem inuſi-
tatum cum vero Solis deliquio confundere:
Sic Joſephus ipſe lib. t4. de Antiquit. cap. 24.
de Bruti Caſſiique cæde, ac de eoônjurato-
rum ſcelere loquens, ait: Propter quæ Solem
etiam averſum fuiſſe credimus: 7*1 & ipſe pa-
tratum in Ceſarenz ſacinus inditus aſpexit. Et
tamen Petavius lib. 10. de Doct. Temp: cap. 66
demonſtrat, anno ſecundo Juliano; quo Cæ-
ſar interfectus eſt, nullam eclipſim Solarem
contigiſſe, & Solis pallorem „qui tunc acci=
dit, citra eclipſim fuiſſe. Sic eclipſim Lunæ
à Joſepho memoratam eclipſim veram fuiſſq
non conſtat, ideoque & ex illa annus mortis
Herodis certò detegi non poteſt. Quidquid
hac de re ſit ,„ Joſephus cap. 10. poſtquam lo⸗
cutus eſt de Herodis teſtamento ait : His ita
ordinatis quinta die poſtquam filiuin Antipa-
irum occidit, vitäâ defunktus eſt poſt detruſum
Regno Antigonum anno trigeſimo quarto, eg
quo autem a Romanis Rex declaratus eſz an-
no MMAVTII. Eam mortem circa Novem-
bris noſtri diem XX V, ſeptimo ſcilicet Ciſtes
vi menſis, (qui ideirco à Judæis, ut dies læ=
tus & feſtivus celebrarur; quèd in eo Hero-
des » qui ſapientes odio proſecutus eſt; mortem
obierit; ) ex volumine Jejunit contigiſſe ob-⸗
ſervat Uſſerius in Annal. Vet. Teſt: IIli itaques
anni XXXVII & XNNXIV ſolùm inchoati
fuere, ut ex dictis liquet. Quèd ſi Herodes
annoò ſequenti mortuus fuerit, tunc ab obitu
Antigoni annos XXXIV imegros , ab anno
vero, quo à Romanis Rex renuntiatus, tri-
ginta ſeptem pariter completos, régnavit. Sed
eo caſu dicendum, Archelaum ejus filium
anno Urbis 760. Viennam relegatum eſſe, de-
cimo ſcilicet Regni anno inchoato, uti ſuprà
expoſui. “

CXLIIS
Herodii y

tetitus.

2E

Baronius , qui annos Herodis ab anno CxLIII

Urbis 7124. deducendos putavit, mortemn ejus Ioſephus ſoe⸗
& relega- verius à Ba-
ronio exce-

uſque ad annum Ohriſti octavum,
tionem Archelai uſque ad ultimum Auguſti

annum differt, pluribuſque in Joſephum in- 1.

vehitur, præſertim ubi de Archelai exilio

agit: Porrò, inquit, quod ſpectat ad tempus Baron. ann
. 2 6. num 14

damnationis Archelai, Dio Joſephum ſecutns

(im

36 Apparatus Chronologicus

(cum enim poſt multos annos, nempe Severi Im-
peratoris temporibus ſeripſerit, res Judæorum à
Judæo Hiſtorico mutuatus creditur) damnatum di-
cit Herodem Palæſtinum, ſic enim Archelaum
nominat) & trans Alpes relegatum, ac partem
eius ditionis in publicum eſſe redattam ſub Conſu-
latu M. AK, u=milii Lepidi & L. Arrantii, anno ab

, Vribhe condita 759. quo ipſo anno à Joſepho exabtus

* 7

CXLIV.

ponitur, prout ex numero annorum KRegni Herodis
patris ejus ab eodem Auctore deſeripto perfacilè
quis intelliget. Sed quaàm manifeſts erret, ſatis ſu-
perius demonſtravimus , oum de tempore nati
Chriſti egimus. Aſſentitur & noſtræ huic Chronoio-
giæ Euſebius, dum anno Auguſti Imp. ultimo con-
tigiſſe ait exilium Archelai in Gallia. Adverſus
autem iſta hac nobis objettio fatta eſt ex Joſe pho
Judæo: Si poſt tot Chriſti annos vixiſſe ponatur
Herodes; non potuit, ut. à oſepho aſſeritur, éjici
ab Auguſto in exilium Archelaus. Cui primò
reſponderim, ſi Poſephum quis ſibi ſequendum pro-
ponat, deſerat neceſſe eſt Evangelicam veritatem,
utpote qui Judæus Auctor Cnt Atendimus) ante
Chriſium natum ponat Herodis ſenioris obitum.
Sed redarguimus ejnſelem Auctoris levitatem &
ineonſiantiam ex ipfinuſmet Soriptis ſuperins reci-
tatis. Porro, ſi quis eidem ita ſecum pugnanti, &g
vuangelicæ veritati penitus repugnanti fidem ad-
hibendam putaverit, hac ex parte Celſaum, Por-
phyrium & Juliannm ſe ſuperare cognoſcat cnm
zidem licèt Chriſtianæ Religionis hoſtes infenſiſſi-
mi, & contradibtores acerbiſſimi, nunquam ta-
men auſi reperiantur praponere Joſephum Evan-
e „ „ .
geliſtis. At cum non ſolum ( quod ſatis erat)
Evangelica veritate redarguerimus Judaum Hi-
Soricum, ſed ex ſuis ipfius Scriptis ſapenumero
aperta luce eum mendaciſſimum oſtenderimus, &&
in hoc ipſo de annis Herodis ades diverſa & planè
contraria locutum viderimus: quomodo non magis
ſequendus nobis fuit Euſebius, quem ſcimus, ea
quæ hujus ſunt temporis, eſe mutunatum à Phle-
gonte Chronographo omnium antiquiſſino ac fa-
moſiſſimo? Qui quidem Euſebius ponit ultimo Au-
guſti anno exilium Archelat; ubi noyvem regnaſſet
annos, ultimo autem tantummodo inthoato. Euſe-
bium ſecutus eſt Beda de ſex ADTtatibus „ & alii
nobiliores Chronographi. .
Verùm, ut jam Viris doctiſſimis obſervatum,

Ioſephus Hi- immeritèò Joſephus vapulat tanquam imperitus
ſtoricus fde temporum; cum Euſebius potiùs ex Joſepho ca-
dienißimus. ſtigandus fuiſſet, & vix fieri potuerit, ut Scri-

* .

„.
e

ptor, cujus diligentia & fides in notatione tem-
orum ſpectatiſſima, in iis peccaverit, quæ ſine
illo Euſebius & alii ignoraſſent. Deinde quo-
modo Dio fes Judæorum à Joſepho mutuari po-
tuit; cùm, quem Joſephus Archelaum, Dio He-
rodem nominet; quem Dio à fratribus accuſa-
tum, Joſephus tam à Primaribus Judæorum,
quàm Samaritarum delatum apud Cæſarem di-
cat; Dio partem ditionis ejuſdem in publicum
redactam, Joſephus verò univerſam ejus ditio-
nem Syriæ contributam aſſerat 3 & denique

urbem Hieroſolymam anno Urbis 716. ab He-

rode captam, Antigonumque occiſum Dio ve-
lit, Joſephus verò eam cladem in annum Urbis

717. conferat. Euſebius, quæ de Herode ſcripſit,
d Phlegonte accipere non potuit; cùm is de re-

bus Judarcis nihil literis mandaverit, & Euſe-
bius in rebus Herodianis anilibus hallucinatio-
nibus ſcateat. Fatendum quidem, Bedam céte-

foſque Antiquos omnes mmiatmn fidem in his

Euſebio adhibuiſie, ac Joſepho neque lecto,

neque examinato, quæ de Herode ſcripſere, ex

illo mutuatos eſſe. Sed nunc inter Eruditos ferè
convenit, Joſephum fuiſſe Hiſtoricum diligen-
tiſſimmm magnamque fidem & eruditionem in
iis quæ narrat, elucere. Baronium à Joſepho
averſum reddidit opinio, quàâ imbuebatur, illum
ſcilicet ea in literis miſiſſe, ex quibus neceſſariò
ſequatur, Chriſtum natum poſt Herodis obitum.
Verùm, cùm nunc conſtet quæ à Joſepho de He-
rode ſcripta, Evangelicæ veritati minimè re-
pugnare, ex iiſque nullo modo ſequi, Herodis
mortem Chriſti nativitatem anteceſſiſſe, Joſe-
phus in rebus Judaicis ſequendus. 4
Mortis Herodis tempore Quinbtilium Varam CXLVA
Syriam adminiſtraſſe, & in eéadem Provincia Sõ
Jrlam N . fecturam Sy-
initio Regni Archelai adhuc fuiſſe, patet ex Jo- ris nondum
ſepho lib. 17. cap. II. & 12. Neque dubitari po- abſolvit.

teſt, quin currenti anno Larus Præſes Syriæ fue-

rit, cùm num. C X XVII duo ejus Numiſ-
mata produxerimus, in quibus annus viceſimus
ſeptimus Antiochenus memoratur, qui uſque ad
aurumnum præſentis Urbis anni in curſu fuit. .
Præterea nuper ad me ſcripſit Toinardus Vir
eruditiſſimus, duo alia eodem anno Antiocheno
XXVII notata Pariſiis extare, alterum penes
Joannem Vaillantium V. C. alterum penes Pa-
tres Societatis Jeſu in Cimelio Collegii Ludo-
vici Magni, ab Harduino Viro doctiſſimo, in
Nummis Urbium & Populorum pag. FI. ſed non
ſine errore, deſcriptum, In eo legitur; APXIE-
PATIKON ANTIOXEIZ. Addit Harduinus,
in eodem præterea haberi 2X id eſt, ut ipfe .
explicat, S. C. ſeu Senatuſoonſulto. Verùm Loi-
nardus monet, ſe eum Nummum vidiſſe, & in H
eo inveniſſe Z K. id eſt, X X VII. Laudata verò
verba Græca ipſe ſic interpretatur : Collegium
Pontificium Antiochenſes, quod idem eſt, ac ſi in
eo haberetur, Antiochenſe, vel Antiochenſium,
iiſque verbis ſignificari ait, Collegium Pontifi-
cum Antiochiæ Auguſtum tanquam ſuum ſape-
riorem eo in munere agnoſcere. Porro nullum
adhue Quinctilii Vari Numiſma viſum, in quo
legatur annus Antiochenus H K. id eſt, N XVIII,.
imò ſuperſunt Numiſmata Antiochena notata
annis Zͤ K. H K. & & K. id eſt, XXVII, XXVIII,
& XX—-IX, in quorum antica parte cernitur
caput Auguſti, cum his verbis in duobus prio-
ribus „ K AIXAP ZEBAXTOZ, id eſt,
Ceæſar Aaguſtus, & cum iſtis in ultimo, K AIXA-
POX XZEBAETOTY. id eſt, Cæſaris Auguſti. EEx

qbuibus tamen malè quis inferret, inquit Toinar-

dus, anno Antiocheno XXVII, qui hoc anno
Urbis deſinit, Varum è& Syria diſceſſiſſe; præſer-
tim quòèd inveniantur anno XXVII Antioche-
no ſignata, in quibus Vari nomen ampliùs non
memoratur. Nam Numiſmata anno Antiochenoe
XXVII & XXVIII fine Vari nomine no-
tata, in honorem Auguſti, cujus capite inſigniun-
tur, & in quorum poſtica legitur, AP'XIEFPATIRON
ANTIOKEIZ. percuſſa ſunt, eodemque tem-
pore alia in honorem Vari cuſa cum capite Jovis .
ſine inſcriptione, & in poſtica cum urbe An-
tiochena, ut colligit Toinardus ex Nummis
Vari annis Antiochenis XXNV, XXVI, &
XXVII, cum nomine Vari cuſis. Verum eſt,
ut mox dixi, nullum Vari Nummum huc uſque
à ruderibus erutum, in quo legarur, H K. id eſt,
XXVIII; ſedhargumentum à negatione de-
ductum, præſextim in Numiſmatographia, parum
curan-

5

cxlvI.
Natale zin
tundum Bda.
driup.
Baronius in
Aphamatu n, pe
cu. 2

aru; ren

elluran Sy.

rie nondumn

ebſolwit.

tnn
IIl,
ar
tio⸗

ad Annales
curandum. Hos porro Auguſti Nummos non
obſtare, quin alii in Vari honorem in Syria per-
cuſſi fuerint, demonſtrat Nummus Seleucenſium
Antiochenſibus vicinorum, qui habetur in Ci-
melio Illuſtriſſimi Domini Theodorici Bignon,
Regi ab omnibus Conlſiliis, Libellorum Suppli-
cum Magiſtri, & in Supremo Conſiſtorio Præ-
ſidis, cujus ſumma eruditio non minori huma-
nitate conditur. Viſitur in antica Tiberii caput
nudum cum hac epigraphe, ?ZEBAEYTOZ
XEBAZTOT KAIZXAP, id eſt, Augaſtus Au-
gaſti ſilius Ceæſar. Hæc ejus poſtica:

”õ
F
AEHI zI
AAANOI
2 E A E T S
AKE O N
2zM K
e Re; Er S

Obi in laurea annus III Tiberii T. concurrens
cum Z M. ſeu XLVII, Seleucenſium, no-
menque Silani tunc Syriæ Præſidis exprimuntur.
Similem Silani Nummum anno Chriſti XIV
exhibebimus. Ex quibus tandem omnibus col=
ligo, tria Numiſmatum genera in Syria cudi
ſolita: in quibuſdam nomen Præfecti annuſque
Præfecturæ legebatur: in aliis nomen duntaxat
Auguſti, annique ejus Imperii ab anno Urbis
723. deſumti, abſque ulla Præfecti Syriæ men-
tione: denique in quibuſdam & nomen Præ-
fecti, & nomen Imperatoris cum anno Imperii
& Præfecturæ exprimebatur; cum hoc diſcri-
mine, quòd in Nummo Imperatoris annus initi
Imperii, in Nummo verò Præfecti annus admi-
niſtrationis Syriacæ memorabatur. Quod magis
ex dicendis anno Chriſti XIV num. III ma-
nifeſtum fiet. Ceterùm quo anno Varus Syriam
reliquerit, & quem ſucceſſorem nactus fuerit,
non liquet.

Anno Periodi Græco -KRomanæ 5491. COyclo Solis 7
FE. Lunæ 18. Indict. I. Mundi 4002. Urbis con-
ditæ 751. ante Chriſtum 3. quliano 43. Auguſti 42.
Mundi ſexundum Alexandrinos §Sor. Iucarna-
tionis ſecundum Alexandrinos 1. ſecundum
Conſtantinopolitanos 5§507.

6CXLVI. CosSS. Cn. Cornelins Lentulus; & M. Vale-

Natale rius Meſſallinus. Baronius, Scaliger, Calviſius,
Chriſti ſe- aliique multi Recentiores Natale Chriſti cum

cundm Ba- hoc anno copulant; eaque ſententia in Patriar-
ronium. chatu Alexandrino primis Eccleſiæ ſeculis uſur-
Baronius in r ut liquet ex Julio Africano qui eà utitur,
c1X. adhuc ibidem viget. Eam adhibet Buſebius, ut
colligitur ex fine libri ſeptimi, ubi ait, Hiſto-
riam Eccleſiaſticæ ſucceſſionis à ſe conſcriptam,
à Servatoris ortu uſque ad Eccleſiarum everſionem,
quinque ac trecentos annos complecti, ultimo
ſcilicet termino incluſo. Nam Euſebius annos
Inearnationis, ſicuti & annos Abrahæ ac Olym-
iades incipit à menſe Octobri cum anno civi-
: à quo menſe annoque Periodi Græco-Ro-
manæ 5491. ad annum ejuſdem Periodi 5796.
quo annus Eræ Chriſtianæ 303. perſecutionis
Diocletianeæ primus, inchoatur, menſemque
Octobrem, anni trecenti & quinque completi
numerantur. Quare fallitur Valeſius in Notis ad
lib. I. Euſebii cap. 5. ubi aſſerit, Euſebium c0s
Ahpparatns.

N T „.
C. Baronii. 37
annos quinque ac trecentos dinumerare 4 Con-
ſulatu XIII Auguſti, ſeu ab anno ſequenti.
Licèt enim Euſebius exiſtimaverit, Chriſtum
natum die ſexta Januarii anni ſequentis, ut com-
munis ſuo tempore opinio in Ægypto ferebat, in
Hiſtoria tamen, ſicuti & in Chronico, primum
Chriſti annum à Septembri antecedenti cum
anno populari auſpicatus eſt. Georgius Syncellus;
qui eàâdem Incarnationis Erâ utitur, annos inci⸗
pit à menſe Martio; Theophanes & alii commu-
niter à menſe Septembri. Eandem Eram uſurpat
Clemens Alexandrinus lib. f. Strom. ubi ait:
Sunt qui curioſins Natali Domini non ſolnm an-
num, ſed etiam diem addunt: quem quidam di-
cunt vigeſimo octavo anno Auguſti, vigeſima quin-

Baronius In
Apparatu
C X K.⸗

ta menſis Pachon eſſe natum. (ea eſt apud Lati-

nos vigeſima menſis Maii, non decimaquinta,
ut perperam Baronius) Rurſus etiam quidam tra-
dunt, eum natum eſſe vigeſima quarta vel vigeſima
quinta menſis Pharmuti, hoc eſt, decima nona
vel vigeſima menſis Aprilis, non verò vigeſima
vel vigeſima prima Aprilis, ut etiam perperam
Baronius interpretatur. Qua de re conſulendum
Kalendarium Sacro-Profanum. Denique hæe
etiam Era fuit omnium Antiquorum, qui Chri-=
ſtum anno quadrageſimo ſecundo Octaviani Au=
guſti natum dixere, ac etiam Septuaginta Inter=
pretum, ſecundùm quos Chriſtus natus creditut
anno mundi quinquies milleſimo centeſimo no-
nageſimo nono. Is enim annus mundi anno Ju-
liano 43. præſenti videlicet, auſpieatur. Hæe
itaque opinio graviſſimos ſectatores habuit. Et
qui volunt eam tueri, Herodis mortem ad ſe-
quentem annum differre debent; quod, cùm Jo-
ſepho Scriptori rerum Judaicarum peritiſſimo
& Dioni adverſetur, nullus mihi facilè perſua-
ſerirt. B
Sed quidquid ſit de vero Chriſti anno Na- CXLVII.
tali, qui nobis incompertus, ſedulò obſervandum, Narale
diſtinguendum eſſe duplex Natale Chriſti, pro- rizias-
. 1. N. prium à N=
prium ſc. & Natale Chriſti Diony ſianum, ſeu a/ Chriſii
commune; ac vulgare. Primum eſt illud, quod Dionyhſano
quilibet probabilius putat: ſecundum verò illud diſtinguen-
quod Dionyſius Exignns ſecutus eſt, & poſt eum dum.
univerſa Eccleſia Latina, ejus initio paululùm
immutato; hocque Natale cum anno Juliano
XL V neceſſariò conjungendum, cùm à Kalen-
dis Januariis anni Juliani X LVIad annum, in
quo verſamur *, numerentur anni 1688. Natale * Sc ann.
verò proprium nullam Eram conſtituere poteſt: quo Auctof
alioquin tot eſlent Eræ Chriſtianæ, quot ſunt di- hæc ſeriber
verſæ Doctorum ſententiæ de anno Natali Chri- at
ſti. Quoad annum quo contigit Natale Chriſti
proprium, alius eligir annum Julianum XL.,
alius annum Julianum X LI, alius alium, intra
tamen annum Julianum X L & X LVI inclu-
ſivè. Nam aliquo eorum annorum Chriſtum in
mundum venilſle extra dubium eſſe debet. At
quoad Natale Chriſti Dionyſianum, commune
ſeu vulgare illud à Doctorum opinionibus mi-
nimè pendet, ſed omnino collocandum cum
anno Juliano XLV, Conſulatuque Cornelii
Lentuli & L. Calpurnii Piſonis; cùm Era Chri-⸗
ſtiana ſeu Dionyſiana incipiat à Kalendis Jas
nuariis anni Juliani X LVI, Chriſtumque die
XXV Decembris anni antecedentis natum ſup-
ponar. Liberum itaque Baronio fuit Natale
Chriſti proprium præſenti anno conſignare; cùm
hæc illi opinio omnium probabiliſſima videre-
tur, eamque plures graviſſimi Auctores, tam an-

Duæ Era In-

Chriſti Dio-
nyſianum in

Apparatu n.
CXXIII &

38

tiqui, quàm recentes, amplexi ſint. Veràùm,
cum Eram Dionyſianam ſequi vellet, & revera
ſequatur poſt annum Chriſti C CLXXX „non
potuit eandem à Kalendis Januariis anni ſequen-
tis exordiri; cùm eo pacto eandem biennio an-
ticipet, ſicque annis duobus, & aliquando
etiam tribus, ab Era Dionyſiana uſque ad præ-
dictum Chriſti annum CCLXXX diſtet. Cu-
jus Annalium Eccleſiaſticorum vitii corrigendi
causâ, hic labor à nobis præſertim ſuſceptus, ut
ſicut iidem veram rerum geſtarum narrationem,
ſic & verum earundem ordinem, ac veram Chro-
nologiam exhibeant.
Obſervandum pariter, duas tantùm & non
plures Incarnationis Eras ab Antiquis uſurpatas
fuiſſe, Alexandrinam nempe & Dionpſianam.
Prior Chriſtum anno Juliano X LIII, currenti
nempe, conceptum ſupponit, incipitque com-
muniter, vel à menſe Septembri cum anno po-
pulari, vel à die X X V Decembris, vel d menſe
Martio anni inſequentis. Dies enim, quo Chri-
ſtus natus, variè ab Antiquis conſignatus, ac
Præterea annus ab eodem principio non repeti-
tus. Hæc Era in Patriarchatu Alexandrino à
prioribus Becleſiæ ſeculis uſurpata, ut ſuprà
dixi. Era Dionyſiana, quæ jam à pluribus ſeculis
apud Latinos in uſu eſt, quam ipſe ab Antioche-
nis accepit, quamque poſtea Conſtantinopolita-
ni adoptarunt, varia etiam ſortitur initia. Con-
ſtantinopolitani eam auſpicantur à menſe Sep-
tembri anni Juliani quadrageſimi quinti, Diony-
ſiani verò, ſeu Latini à Kalendis Januariis anni
Juliani quadrageſimi ſexti; & utrique annos
Incarnationis cum annis à Nativitate ſæpius
confundunt. Aliqui autem Scriptores Eram In-
carnationis Dionyſianam à die vigeſimaquinta
menſis Martii anni Juliani X LVI, alii à Paſ-
chate ejuſdem anni Juliani incipiunt: alii verò
Eram Chriſtianam à die Narali Chriſti ſeu XXV
menſis Decembris deducunt. Sed in Annalibus
Pccleſiaſticis Era Incarnationis à Kalendis Ja-
nuariis anni Juliani XLVI omnino inchoanda.
Baronius Eram Alexandrinam & Diony ſianam
non diſtinxit, ideoque hanc ab anni ſequentis
Conſulibus inchoavit, quòd cum Alexandrinis
Chriſtum hoc anno natum aſſeruiſſet; adeo ut
per tria ferè priora Eccleſiæ ſecula Eram Ale-
xandrinam ſequatur; cum hoc diſcrimine, quòèòd
illi eandem præſenti anno cum menſe Septem-
bri auſpicantur, ipſe verò ejus initium à Kalen-
dis lanuariis anni Juliani XLIV deſumſerit.
Verùm Ecclefia Occidentalis non Eram Alexan-
drinam, ſed Dionyſianam ſequitur.
Baronius hanc objectionem contra ſe factam
ſcribit : Si ſub Eentulo & Meſſalino Coſſ. natus
eſt Chriſtus, ergo annus Julianus millefimus &

Jſextilem in- ſexçenteſimus non erit biſſextilis. Ad quod argu-

mentum reſpondet, tantum abeſſe, uüt in an-
num iſtum biſextilis dies non incidat, ut in
alium nullum, niſi ab eodem quartum, ſive
ante, ſive poſt ipſum, convenire poſſit. Etenim
pro confeſſo, miniméque dubio id in hac tota
diſputatione ſumit: annum illum, quo natus eſt
Chriſtus, biſſextilem fuiſſe: propterea quòd qui
deinceps ab eo propagati ſunt, per quaternos
diviſi, biſſextiles occurrunt. Jam verò annus 4
nato Domino CCCLXIV, quo Væalentinia-
nus Imperium adeptus eſt, biſſevcdilem habuit
diem, quemadmodum ſcribit Ammianus lib.
26. quare XLV ante illum peræque biſſextilis

4

Apparatus Chronologicus

eſt. Atque ille eſt ipſe, qui Lentulum & Meſſa-
linum Conſules præfert, quibus Decembri men-
ſe natus eſt Chriſtus. Rectè igitur hic in Anna-
libus conſtitutus videtur. Hæc ſumma ratioci-
nii Baronii. Verumenimvero valde decipitur
Cardinalis doctiſſimus, Natale Chriſti proprium
à Natali Chriſti Dionyſiano non diſtinguens.
Natale quidem Dionyſianum incidit in annum
biſſextilem, Julianum nempe X LV, ut ſequen-
tium annorum biſſextilium ſeries demonſtrat:
ſed cùm ignoremus, quo anno Chriſtus verè
natus ſit, aſſerere non poſſumus an annus ille
biſſextilis vel non biſſextilis fuerit. Imò licèt
Ohriſtus præſenti anno natus eſſet, ejus tamen
nativitas in annum biſſextilem non incidiſſert.
Currentem enim annum biſſextilem non fuiſſe,
fusè oſtendit Petavius in Animadverſionibus
Epiphanianis, ad hæreſim SI. cùm in conſti-
tuendis biſſextilibus non ordinationis Julianæ,
ſed Auguſtanæ, noſtræque ratio habenda ſit;
quod Baronio impoſuiſſe videtur. Fuerit itaque
hic annus ex Julii Cæſaris ordinatione biſſexti-
lis, ut contendit Baronius; quod tamen valde
incertum eſſe demonſtrat Petavius: tamen poſt-
quam ab Auguſto correctus eſt annus, ſi ab eo-
rum aliquo, quos biſſextiles tam ipſe, quàm
poſteritas omnis habuit, retro numeres, biſſexti-

lis annus præſens non eſt, quo Chriſtum in lu-

cem editum Baronius autumavit. Deinde illud
non minùs falſum , annum Eræ Chriſtianæ
CCCLXIVeſſe trecenteſimum ſexageſimum
quartum poſt Conſulatum Lentuli & Meſſalini
hoc anno geſtum; cùm veréè ſit ab illo
CCCLXVI. Baronius enim intra illud tem-
poris ſpatium duo paria Conſulum abdicavit, ut
cum vulgari Era ſeu Dionyſiana, quam biennio
anticipaverat, in concordiam redire poſſet. Ve-
rùm hac de re legendus Petavius laudatus, ubi ad
ea, quæ Baronius de annis biſſextilibus habet,
doctè reſpondet.
Baronius ait, Chriſtum anno ætatis XXXIV
crucifixum, teſtari Bedam, Fidem eſſe Eccleſiæ
Catholicæ. Hæc Bedæ lib. de Temp. ratione
cap. 40. verba: Habet enim, niſi fallor, Eccle-
ſie Pides, Dominum in carne paulo plus quam

XXXIII annis uſque ad ſuæ tempora Paſſionis

vixiſſe, quia ſeilicet X XYannorum fuerit bap-
tizatus, fcut Evangeliſta Lucas teſtatur, & tres
ſemiannos poſt Baptiſma prædicaverit, &c. Quo-
circa poſteriores Bedà Chronologi illud dogma
tanquam certiſſimum & indubitatum poſuere,
cui parem atque Evangeliis ipſis, aut Conci-
liorum decretis auctoritatem tribuerunt, ut ex
Mariano Scoto, Sigeberto aliiſque Antiquis
liquet. Verùm, ut animadvertit Petavius lib. 2.
de Doct. Temp. cap. 10. ea Bedæ ac deinceps
reliquorum opinio atque ratio ſemetipſa redar-
guit. Nam quod ex Eccleſiæ Fide Beda pronun-
tiat, Chriſtum paulò plus quim XXXIII annis
in carne vixiſſe, id eſt, tribus in ſuper menſibus,
huic ille contradicit, dum qui primus eſt anno-⸗
rum iſtorum, in eo incarnatum affirmat eſſe
Chriſtum: à quo, ſi ad Paſſionem, id eſt, XXV
Martii, quo Chriſtum paſſum credidit, annos
XXXIV numeres, haud plus annis X XXIII
intereſt. Falſum eſt igitur, tribus præterea men-
ſibus in carne vixiſſe Chriſtum; vehementerque
illi errant, qui annum primum Eræ communis
à Kalendis Januariis proximè poſt Natale Chriſti
à Beda & Computiſtis paulèò vetuſtioribus inſti⸗
tutum

CXLIX.
Baronius &
Beda & An-
tiquis Com-=
putiſtis in
errorem itz-

ductus.

.ðͤ

Cl⸗
Erbaptiſm’
Chrifi, na.
alis e,u
annuu dell:
einon ooteſt.
Paron. in
Appatatu ni
cI.
4
.
4
4
.
7
li
ſl
it
d
.
le
le
De
ſe
al
de
in
t
Ke
.
Mme
Ine
tel!
n⸗
tarm
no.
CII. nio
lrhlieia

iad

bet,

UWV CILIXY.
ſ, Beruhintd
deda & M:
tiuis Com-
te- zuti ir
Manz eyrirem I⸗
oms dactist.
lap-
tres
Ao⸗
m
ele,
nci⸗
K er
iquis
llb.
nceps
elal⸗
un⸗
zuris
anno⸗
ſe
1 r
innos
III
men⸗
erqe
wunis
riti
jalti⸗
tu

CL.

Ex aptiſmo
Chriſti, na-

talis ejus

annus dedu-

ei non poteſt.

Baron. in

ad Annales C. Baroni:

tatum auſpicari putant: vel, quod idem eſt,
natum ex illorum opinione Chriſtum arbitran-
tur Cyclo Lunæ I. Indict. III à Januario, vel
IV à Septembri. Chriſtum enim incarnatum
atque in lucem editum eſſe putarunt anno Ju-
liano XLVI, annoque primo Eræ Ohriſtianæ,
Cyclo Lunæ 2. & nihilominus, cùm de ætate
Chriſti ac de Paſſione loquuntur, indicant anno
illo, qui Eram Chriſtianam antecedit, natum
ſe eundem arbitrari. Aſſerunt enim, uri jam
dixi, Chriſtum quando paſſus eſt, Eræ Diony-
ſanæ anno triceſimo quarto, triginta tres annos
ſolidos cum menſibus tribus expleſſe; quos an-
ROSXXXIVnon à² Conſulatu Lentuli & Meſ-
Aalini, ut putavit Baronius, Beda aliique Vete-
ves inchoarunt, ſed à Conſulatu C. Cælaris &
Æmilit Pauli, annoque Juliano XLVI. De-
cretúùm itaque, quod pro Eccleſiaſtico Beda ven-
ditavit, quodque firmiſſimum Chronologiæ ſuæ
munimentum Annalium Scriptores appellant,
tanquam commentum rejiciendum.
Fundatur etiam Baronius in loco Sancti Igna-
tii in Epiſtola ad Trallianos, ubi de Chriſto
legitur: Expletiſque tribus annorum decadibus,
verè baptizatus eſt à Joanne, &c. Et poſtquam
per triennium prædicaſſet Evangelium, &c. con-
demnatus eſt. Verùm locus ille legitur quidem
in ea epiſtola interpolata; ſed in veris hujus

Apparatu n. Sancti Epiſtolis non habetur, ut videre eſt in

CVIII.

CLI.
Ex Iudicio

accuratis Operum Sancti Ignatii editionibus,
quæ poſt Baronii mortem prodière. Denique in
eo Baronius, quemadmodum Scaliger, aliique
multi, peccat, quòd ex Baptiſmo Chriſti, quo
Chriſtus anno natus fuerit, demonſtrari poſſe
exiſtimat. Nam duplex Tiberii epocha, altera
ab ejus Imperio Proconſulari, annoque Chriſti
XI; altera ab anno Chriſti X IV, quo Auguſto
demortuo ſucceſſit, hoc probationis genus va-
num & inefficax oſtendit; cùm non conſtet, an
Divus Lucas, cum de anno Baptiſmi Chriſti
loquitur, de anno decimo quinto Imperii Procon-
ſularis, an verò de anno decimo quinto Imperii
Auguſtei intelligendus ſit; præterquam quèd,
cùm dicat, Chriſtum fuiſſe tunc annorum cer-
citer triginta, nihilque certò quoad tempus de-
finiat, ad alia argumenta recurrendum. Quoad
itaque Natale Chriſti proprium, poteſt quili-
bet, quæ magis placuerit, probabiliorque viſa
fuerit, ſententiam ſequi. Quo fundamento
Chriſtum anno Urbis 748. natum, anno Eræ
Chriſtianæ XXVI baptizatum, annoque ejuſ-
dem Eræ XKXIX crucifixum ſuſtineri poſſe dixi.
Quòd ſi quis contendat, Tabulis Aſtronomicis
repugnare, ut Chriſtus die XXV Martii anni
Dionyſiani XXIX paſſus dicatur, in eam facilẽ
ſententiam concedam, quæ docet, Chriſtum
anno Eræ vulgaris XXVI, quo adhuc annus
decimus quintus Imperii Proconſularis Tiberii
in curſu erat, baptizatum fuiſſe; Joannem Bap-
tiſtam per annos quatuor miniſterium ſuum ex-
ercuiſſe, Chriſtum quatuor Paſchata poſt illud
Joannis miniſterium peregiſſe; dieque tertia
menſis Aprilis anni Eræ Chriſtianæz XXXIII
mortem pro nobis pertuliſſe. Nam Lucam in-
telligendum de anno decimo quinto Imperii Pro-
conſularis Tiberi, mihi valde perſuaſum. Quoad
tamen annum Paſſionis Chriſti, nihil determi-
no, ſed tantàùm communem inter Veteres opi-
nionem explicabo.
Ceterùm, Baronii de Natali Chriſti ſenten-
Aphparatus.

poſtremo fato urgeretur, teſtamentum condi-

bbid.

tiam valde infirmat quod ſcribit Joſephus lib. 2. poft Herodis

de Bello cap. 20. ubi tradit, Herodem, cùm de
dille, ac Regni ſucceſſore Archelao filio no-
minato, ingentem vim pecuniæ legaſſe: Augu-
ſto quidem mulle talenta „& axor: & ſäiis ipſius
adoteſcentulis, necnon amiri & Llibertis cire ter
guingenta, non verò quinquaginta, ut Typogra⸗
phi errore in Joſepho habetur. Addit is, He-
rodem paulò poſt ſupremum diem obiiſſe. Ar
cùm in prioribus tabulis Regni hæredem con-

mortem ha-
bito ſenten-

tia Baroni
inkrimmature

ſtituiſſet Herodem Antipam, quem ex alia uxore!

(novem enim duxit) ſuſceperat, ſtatim ab obi-
tu Regis contentionem de ſucceſſione Regni
inter fratres erupiſſe, qui paulò poſt Romam
tranſmiſere, apud Auguſtum de paterna hære-
ditate diſcepraturi. Rem fuſius narrat Joſephus

lib. 17. Antiquit. cap. II. ſcribens, Augnſtun

Judices cognoſcendæ cauſæ deſtinaſſe, qui co⸗
ram ipſo ſententiam ferrent: Et in his Caiunz
Klium Aorippæ & ulig ipſius ſalid; 4 ſe autem ad-
optatum, primo ſupra ceteros loco ſodentem. Hoc
Judicium habitum eſt currenti anno Urbis 751.
ita ut nec in annum ſuperiorem, nec in quem-
piam proximè inſequentium protrahi poſſit,
Nam ſi Herodes anno præcedenti circiter XXV
menſis Novembris, inito Regni anno triceſimo
ſeptimo, mortuus eſt, cauſa ſucceſſionis Regni
hoc anno agitata eit. Archelaus quippe cele-
brato apud Hieroſolymam Paſchate, Romam
navigavit ad Auguſtum, ut teſtatur Joſephas
uare ſi Herodes eo die mortuus eſt, non
dubium, quin Joſephus de Paſchate hujus anni
loquatur.
Verùm, ſi Herodes ante Paſcha hujus anni
Urbis 751. ut exiſtimat Card. Noriſius, interiit,
memoratum Judicium protrahi non poſle;

CLII

Eadem ſen-
tentia ex e
e60 Iudicio aliteß

manifeſte oſtenditur, inquit idem Card. Nori- infirmarsr.

ſius in Diſſert. 2. de Cenotaphiis Piſanis cap. 6.
quòèòd unus Caius Cæſar ab Auguſto inter Judi-
ees ſedere juſſus eſt. Anno Urbis proximo 752.
Lucius Cælſar vitilem togam inquit, ac omnibus
honoribus exornatus eit, quos die ſui tirocinii
Cains ejuſdem frater ante triennium tulerat. Et
ſanè eidem permiſſum fuerat ut in Senatum iret;
ex Dione lib. FF. & ex Zonara in Excerptis. Qua-
re ſi Jjudicium illud habitum fuiſlet anno Urbis
7 52:. aut quopiam inſequentium, Auguſtus Lu-
cium quoque Cæſarem ad idem Judicium accer-
ſiviſſet; quòd præſertim Lucius erat co annò
Conlſul deſignatus: Conſules verò deſignati ut
plurimùm ſententiam ante alios rogarentur.
Hinc de Liberio ſcribit Tacitus lib. 3. Annal. in
cauſa Æmiliæ Lepidæ fœminæ nobiliſſimæ, quæ
à marito acculabatur: Exemit Druſum Conſulem
deſignatum dicendæz primo loco ſententiæx, Nec
fingi poteſt, ut Noriſius ſubjungit, Lucius ab eo
Judicio ab Auguſto, quod eſſet junior ,cx luſus
fuiſſe. Nam anno ſequenti erat Princeps juven-
tutis, Conſul deſignatus, in Augurum item
Collegium cooptatus, omnibus denique hono-
rum titulis Caio majori natu fratri æ quatus.
Quas quidem tum ſacras, tum profanas digni-
tates eidem Auguſtus contulerat, ne qua inter

filios invidia erumperet, cui ſaneè aditum Prin-

cum illo dignitate præditum, àd memorato Con-
ſilio excluſiſſet. Nullus dubito, quin Mecolai

ceps aperuiſſet, ſi admiſſo Caio „Lucium pari

Damaſceni manu totius iſtius cauſæ ſeries de-
ſcripta fuerit,; quo loco etiam vehemens xæquò

ac ele-

CLIII.
Virilis toga

40
ac elegans ejuſdem Oratio pro Archelao recita-
tur. Profectò omnes circunſtantiæ adeo exactè
recenſentur, ut niſi eidem Judicio præſens, il-
las in literas mittere potuerit. G
ſius. Quæ ratio non tantùm eorum opinionem
evertit, qui Chriſtum hoc anno natum ſcripſe-
xe, ſed & illorum,
ſequentes annos contulere.

Apparatus

Ita Card. Nori-
qui Chriſti Nativitatem in

Aano Periodi Græco - Romanæg 5492. COyclo Solis 8
E Lunæ 19. Indict. 2. Mundi 4003. Urbis con-
ditæ 752. ante Chriſtum 2. Juliano 44. Auguſti
43. Mundi ſecundum Alexandrinos 5502. In-
carnationis ſecundum Alexandrinos 2. ſecun-
dum Conſtantinopolitanos 5508.

CosSsS. Auguſtus Cæſar XIII, & M. Plau-

A
tius Silvanus. Auguſtus, ut eàâdem pompà, quâ

.

Lucio Caſari Caium Lucii fratrem ante triennium in forum

data,

CLIV.
Opinio Onu-
Dhrii de Na-
tali Chriſti.

CLV.

4

1

ad Imperium

deduxerat, Lucio quoque anno Urbis 737. ex
Dione nato virilem togam daret, Conſulatum
decimum tertium accepit. Auctor eſt Suetonius
cap. 26. Auguſtum plures ſibi delatos Conſula-
tus recuſaſſe. Duodecimam, inquit, magno, id
eſt, ſeptemdecim annorum intervallo, & rurſus
tertium decimum biennio poſt ultro pettit, ut
Cainm && Lucium filios ampliſſimo præditus magi-

ſtratu, ſuo quemque tirocinio deduceret in fornm.

Auguſtus Lucium die virilis togæ Principem Ju-
ventutis ac Præfectum Tribus declarandum cu-
ravit, Conſulem etiam eundem ea qua Caium
Lege deſignavit, ut poſt quinquennium ex co
die, quo in forum ductus fuerat, magiſtratum
iniret. Card. Noriſius in Cenotaphiis Piſanis
Diſſert. 2. pag. 119. Nummum Auguſti exhibet,
in cujus poſtica legitur: C. L. CAESAR ES
AudusTI F. CoS. DESIG. PRINC. JuvkäNT.
Cùm itaque Lucius Cæſar ante Conſulatum XIII
Auguſti hoc anno geſtum Conſul deſignatus non
fuerit, adeſſe non potuit Judicio poſt Herodis
mortem habito, de quo anno elapſo loquuti ſu-
mus: ideoque Herodes ante præſentem annum
demortuus, ut ibidem dictum. G
Et tamen Onuphrius Panvinins doctiſſimus
Faſtorum Conditor, Natale Chriſti ſub hujus
anni Conſulibus conſignat, & à Kalendis Ja-
nuariis anni ſequentis Eram Chriſtianam auſpi-
catur; quaſi unicuique liceret propriam EFram
Chriſtianam condere, & Natale Chriſti pro-
rium à Natali ejus communi, vulgari, ac Dio-
nyſiano non diſtingueretur. Quare, ſicut Baro-
nius biennio, ita ille anno uno veram Eram
Chriſtianam antevertit, nec in viam redit, niſi
poſt inchoatum Probi Imperium, hujus Impe-
ratoris, Paulino Collega, Conſulatu è Faſtis
expuncto. Hinc Dionyſius Gothofredus qui
Leges Codicis Juſtinianei anno Chriſti Onu-
hriano notavit, annum unum plus æquo uſque
Probi numeravit: qui error ab

iis cavendus, qui Codicem ab eo illuſtratum

legunt.

Inter cetera, quæ huic Onuphrii ſententiæ

Caius Caſar officiunt, numerandum bellum Parthicum hoc

ad bellum
Parthicum
deſtinatus.

anno decretum forſanque inchoatum. Medio-
barbus enim in Numiſmatis Imperatorum Ro-
manorum pag. 39. Nummum Auguſti producit
hac epigraphe inſignitum: AucdusTus PONT.
MAX. T R. P. XXII. COS. XIII. IM r. XIIII.
in poſtica: DE PARTHEIS. Repræſentatur
thiara Parthica cum arcu & ſagittis, quæ ſunt

Chronologicus

Parthica inſignia & arma, ut inquit Mediobar-
bus. Auguſtus Tribunitiam Poteſtatem XXII,
V Kalend. Julias currentis anni ſuſcepit, ideo-
ue & Caium Cæſarem ad bellum Parthicum
deſtiaavit ‚iſque vel ſub hujus anni finem, vel
inſequentis initio in Aſiam tranſmiſit. Neque
enim ſeriàs Româ diſceſſit. Inſuper Velleius
lib. 2. cap. 100. poſtquam de Naumachia ab
Auguſto exhibita & de dedicatione Lempli
Martis locutus eſt, ait, tum detectam Juliæ Au-
guſti filiæ libidinem; poſt quæ Caius Caſar in
Orientem miſſus eſt. Fuit is annus, ut ipſe Vel-
leius exerte notat, ante Vinitii Conſulatum
anno Juliano ſeptuageſimo quinto geſtum, tri-
ceſimus. Quare relegatio Juliæ præſenti anno,
ſcilicet Juliano XLIV, contigit. Ad hæc Ma-
crobius Saturnal. lib. II. cap. 5. inquit, Juliam,
antequam patris gratiam perderet, annum æta-
tis XXXVIII attigiſſe. Quamobrem, cùm
Dio lib. 48. teſtetur, eam in lucem editam Coſ.
L. Martio & C. Sabino, anno nempe Urbis 715.
ſequitur, Juliam anno Urbis 752. qui cum anno
Juliano XLIV concurrit, ream peractam, &
inter Macrobium ac Velleium hac in re egregiè
convenire, ut notat Card. Noriſius in Dillert. 2.
de Cenotaphiis Piſanis cap. 8. ubi de Juliæ exi-

.

lio ſermonem habet. Denique Zonaras ex Dio-

ne, cum narraſſet, togam virilem Lucio Cæſari
ab Auguſto datam, quod hoc anno contigiſſe
certum, addit: CQum Armenii defeæciſſent, & a
Parthis juvarentur, ea re dolens, quid ageret,
ambigebat, nec enim propter ſonebtutem betlum
erere poterat, & Tiberius, ut dibtum eſt, jam
Teceſſerat, &c. Itaque Caius poſt dejectum ſolio
Artavaſdem, & virilem togam Lucio datam, ad
bellum Armeniacum miſſus eſt.
Addit Zonaras, Caium delegit, poteſtate Pro-
oonſulari, & uxore data. Noriſius citatus pag.

CLVI.
Caio Caæſars

datur Impe-

189. obſervat ex Tacito lib. 4. Annal. uxorem ,ium Pro-
Caii Cæſaris fuiſſe Liviam Druſi filiam, ean- conſulare, &

demque Liviæ Auguſtæ neptem, & Imperium Moderator
Proconſulare Caio traditum, quo eidem facien- Iuventa.
di ea, quæ Conſules ac Prætores olim ad bel-
lum gerendum profecti, agere poterant, vide-
licet milites ſcribere, pecunias exigere, ac ſum-
ma cum poteſtate in Provinciis ſibi decretis
verſari. Baronius Caium Cæſarem inter Syriæ
Proconſules numerat. Verùm Caio delatum fuit
Imperium Proconſulare extraordinarium non in
unam ſolam Syriæ Provinciam, ſed in univerſas
regiones Orientis, quæ Romano Imperio pa-
rebant. Et ne Caius tanto ſibi imperio delato
impotenter uteretur, M. Lollium Virum Con-
ſularem ac Orientis Provinciis notiſſimum,
ejuſdem juventæ Rectorem impoſuit. Baronius Baron. ibid-
ſcribit, Caio Cæſari adhuc adoleſcentulo ad
bellum Armenicum proficiſcenti datum Rebto-
rem P. Sulpicium Quirinum. Cujus rei Tacitum
auétorem laudat. Sed, ut animadvertit Card.
Noriſius ibidem, nuſquam hæc Tacitus ſcripſit.
Heæc lib. 3. Annal. ait de Sulpicio Quirino: Da-
tuſque Rector Caio Cæſari Armeniam obtinenti;
nempe poſt exactum ferè triennium, cuùm jam
Caius Arabiâ luſtratàâ, ac bello Parthico pace
compoſito, Armeniam ad obſequium reduxil-
ſet. Velleius, qui in exercitu Caii Cæſaris mili-
tabat, unius Lollii meminit, ſicuti & Suetonius
in Tiberio cap. 122. De hac Caii Cæſaris expedi-
tione plura anno ſequenti. Cùm itaque Chriſtus
toto Orbe in pace compoſito natus fuerit, ve-
roſimile

Baron. in
Apparatu n.
LBXXXVI⸗

CLV I 1
zutale i-
MMopun 9

Natale
Chriſti 91.
pium mals
ab hoc anno
eſumtun,

lyvI II.
leglitid
Gi eſayit
0jienten,

.

— — — —

CLVI.
Caio Caſari
datur Imje-
tfium Pro-
aunſalare,
Moeratet
juvente.

Raton. in
MMNrad d⸗
1XIXNL.

1 K.1.
1s Dumn D⸗

10

toſimile non eſt, Natale ejus in hunc annum
7 „ 1-
inéidiſſe.

Aunno Periodi Græco - Romanæ 5493. Cyelo Solis 9
DC. Lunæ I. Indict. 3. MWndi 4004. Urbis con-
ditæ 753. Ante Chriſtum 1. Juliano 45. Auguſti
44. Mundi ſocundum Alexandrinos Foz. I-
carnationis ſecundum Alexandrinos 3. ſecun-
dum Conſtantinopolitanos 5SSog. lecarnationis
ſecundum eoſdem I.

CcLVII. Coss. Cornelius Pbentulus, & L. Calpurnius
Natale Dio- PBiſo. Eccleſia Occidentalis, quæ primum Chriſti
npylianum. annum à Conſulatu Caii Cæſaris & M. milii
Pauli, annoque Juliano XLVI exorditur, Chri-
ſtum hoc anno natum ſupponit, minimè curans
quot ante Chriſtum annis reipſa ſit Mundus à
Deo conditus, neque judicium ſuum ad eas
tricas & minutias diſceptandas interponens; hoc
annorum computo, qui vulgè receptus eſt,
contenta, ut inquit Petavius lib. t2. de Doct.
Temp. cap. 4. Verum quidem eſt, Dionyſium,
Bedam, & Computiſtas vetuſtiores anno uno
Narale Chriſti tardiùs poſuiſſe, & computum
noſtrum illorum computum uno anno præcede-

num, hunc illos ab Incarnatione putaſſe. Sed à
pluribus ſeculis annus primus Ohriſti à Natali
ejus, ſeu VIIIKalend. Januarüu, non verò, ut
antea, à verno tempore, quo Chriſtus incarna-
tus eſt, deductus fuit. Ad quod initium aſſe-

epocha priſtina Incarnationis Dominicæ, ternis
potiùs menſibus anticipata fuit. Itaque dies ille
XXV Decembris anni Juliani X LV, qui In-
carnationis annum primum, atque ideo primum
Chriſti annum antecedit, Natali Chriſti præſti-
tutus eſt, ut deinceps natus diceretur anno illo
deſinente, qui Chriſtianam Eram proximè præ-
cedit, Cyclo Lunæ I. quod Notariorum errori
Paulus Foroſempronienſis adſcribit, parte 1.
lib. 4. Prior illa Iacarnationis Era, poſterior Na-
tivitatis appellatur, ut obſervat ibidem Peta-
vius cap. x. Quando itaque dicimus, hunc an-
num * in quo verſamus, eſſe annum Chriſti
1688. ſupponimus, eum præſenti anno in lucem
prodiiſſe; ideoque tam Annales Eccleſiaſtici,
quàm quicumque alü, in quibus Era Chriſtiana
uſurpatur, primum Chriſti annum ab anno Ju-
liano XLVI auſpicari debent, ab eo ccilicet
qui ſequitur Natale Chriſti Dionyſianum; vul-
gare, ſeu commune.
Natale Philippus Labbeus, Jacobus Grandamicus,
Chriſti pro- aliique quidam Natale Chriſti in hunc annum
prium mals conferunt, quèòd Eccleſia eundem elegerit,
Sdcrem. Summique Pontifices in Bullis ac Reſcriptis hac
dinumeratione utantur. Verùm recens hæc
Pontificum conſuetudo, & ante paucos annos,
auctore Blondo Forolivienſi, qui Pontificii Col-
legii à fecretis Notarius erat, admiſſa, Euge-
nio I V Pontifice. Antea enim ſoli Pontificum
anni in literis adſcribebantur. Præterea Era
Incarnationis ſecundùm Alexandrinos ab Eccle-
ſia Alexandrina adhibita, longè antea quàam
Dionyſiana inſtituta.
CLVIII. IIam opinionem, inter alia multa, convel-
Expeditio lit expeditio Caii Cæſaris in Orientem, quæ vel
Caii Caſaris ſub præcedentis anni fine, vel hujus initio ſuſ-
in Orientem. cepta; ideôque & Zani fores recluſi. Caius per
Græciam in Aſiam tranſmiſit; cumque Samum
.B Apparatus.

ad Annales C. Baroni.

re, ac quem nos à Nativitate numeramus an-

quendum, cùm menſes I X eximendi forent de

.
trajeciſſet, ac claſſem adornaret, fœderatorum
Regum Legationes excepit, qui copias & com-
meatus eidem pollicebantur. Sueronius cap. 21.
ſcribit, Tiberium Caii Cæſaris privigni ſui ſalu-
tandi gratiäã, Rhodo Samum navigalſe. Dio
verò in FPragmentis lib. 5S. ait: Caio datem ad
bellum Armeniacum mißy, Liberius in Chium
Pprofætus; ei ſe ſubmiſit. Hic Caii Cæſaris cum
Tiberio congreſſlus, ſive apud Samum, ſive
apud Chium contigit, inquit Card. Noriſius
Diſſert. 4. de Cendtaphiis Piſanis cap. 10. ann
Juliano XLV, præſenti ſcilicet. Suetonius
enim cap. II. narrata relegatione Juliæ „ quam
anno præcedenti conſignavimus; ſcribit: Tran-
ſacto autem Tribunitiæ Poteſtatis tempore, con⸗-
feſſus tandem nihil aliud ſeceſſu devitaſſe ſe, quam
emulationis vum Caio Lucioque ſuſpitionem, petiit
uat ſibi ſeruro ab hac parte, corroboratis bis, &5
ſecundum locum fatilès ecurantibus, permitteretur
reviſere neceſitudines, quarum deſiderio tenere-
tur. Sed neque impetravit. Tiberius anno Urbis
748. Tribunitiam Poteſtatem in quinquennium
ab Auguſto accepit, ut dixi. Quare Tribunitiæ
Poteſtatis quinquennio hoc anno tranſacto, Ro-
mam redeundi facultatem ab Auguſto per lite-
ras petiir, nec impetravit. Tum Suetonius ab
his caput inſequens 12. exorditur: KRemanfit ergo
Rhodi contra voluntatem : vix per matrem con-
ſecutus, ut ad velandam ignominiam, quaſi Les
gatus ab Auguſto abeſſet. Enimvero tunc non pri=
vatum modo, ſed etiam obnoxium & trepidum
egit, mediterraneis agris abditus, vitanſque praæs
ternavigantium officia, quibus frequentabatur
aſſiduè. Et poſtea: Et acceſſerunt majoris ſollici-
tudinis cauſæ videlicet cum Samum ad Caiuzs
privignum tranſmittens, iUlum alienioren ſibi ſen-
lit ex eriminationibus M. Lollii Comitis & Ke-
ctoris ejus. Ac denique cap. 1z. Er armorum ſo-
litas exercitationes omiſit; redegpitque ſe; depoſito
patrio habitu, ad palliam & èrepidas; atque in
tali ſtatu B 1ENNIO ferè permanſit, contentior
in dies & inviſior. At ex Velleio conſtat, Tibe-
rium Romam reverſum anno Urbis 75S. adhuc
Lucio Cæſare ſuperſtite; qui ex Inſcriptione Pi-
ſana obiit circa menſem Auguſti ejuſdem anni⸗
Ex quibus infert Card. Noriſius, Tiberium circa
æflatem hujus anni depoſitâ togâ, ad pallium
ac crepidas ſe redegiſſe, ut BIENNIO FERE
in tali ſtatu permanſiſle dici poſſit, antequam
Romam reverteretur : & præterea perperam Ba-
ronium ſcripſiſſe, Caium Cæſarem anno Urbis Baron. in
748. præfectum fuiſſe Syriæ totique Orienti, Apparatu 1
eique datum Rectorem P. Sulpicium Qiriz XS5SiD,
nium.
Euſebius in Chronico ſecundàùm editionem CLIX.
Pontaci, anno Abrahami bis milleſimo decimo Quo anno
quarto, qui Kalendis Octobris anni Juliani bas H“ zn=
quadrageſimi ſecundi initium ſumit, ait: Cæſar lan. v ſe:
amicitiam cum Parthis facit, quod in editione 76
Scaligeriana conſignatur anno Abrahami 2016.
Verùm pax ea anno tantùm Urbis 755. ſancita;
ut Card. Noriſius eitatus pag. 255. docte demon-
ſtrat. Nam tanquam certum ſtatuendum, eo
Urbis anno Tiberium cirea menſem Julium Ro-
mam adveniſſe; cùm ex Velleio Romam rever-
ſus ſit ante obitum Lucii Caſariz, qui acerbo
fato ſublatus eſt menſe Auguſto ejuſdem anni,
uti ex Piſano Cenotaphio colligitur. Præterea
Dio ſcribit, Tiberium Rhodum ſeceſſiſſe anno
Urbis 748. cui ſuffragatur Suetonius in Tiberio

2

3 cap. 14 5

4 2 Arbpparatus

cap. 14. ubi ait: KRediit oltavo poſt ſeceſſum anno;

Velleius verò lib. 2. qui Tiberii ſeceſſum anno
uno tardiùs quàm Dio collocat, (ut probat No-

riſius citatus pag. 110.) inquit : Septem annos
Rhodi moratus; additque, rediiſſe, P. Vinitio
Conſule. Quare conſtat, Tiberium Romam re-
verſum anno Urbis 755. quo Vinitius Conſul

fuit. Auguſtus priuſquam illum revocaret, ea
.

de re Caii placitum per literas quæſivit, quas
CGaius tum accepit, cùm Lollio offenſior eſſet, &
quidem adhuc ſuperſtiti, ex Suetonio in Tibe-
rio cap. 1z. nempe eo tempore, quo cgfoquio
cum Phraate Parthorum Rege obſignand pacis
ratià habito, Lollii toto Oriente actas japinas

intellexit. Velleius enim de ea pace lèquen”

inquit: Prior Parthus apud Caium in noſtra ripa,
poſterior hic apud Regem in hoſtili epulatus eſt.
o tempore Marci Lollii, quem veluti Modera-
torem juventaæ ſilii ſui Auguſtus eſſe voluerat, per-
SRda es plena ſubdoli ac verſuti animi conſilia per
Parthun indicata, Cæſaris ira evulgavit. Itaque
menſe Maio pax cum Parthis redintegrata eſt,
ac Caius ſub idem tempus Auguſto reſcripſit,
placere ſibi, ut Tiberius Romam rediret. Deſti-
natum enim Auguſto erat, ait Suetonius cap. 13.
in Tiberio, nihil ſuper ea re, niſi ex voluntate
maioris filii ſlatuere. Is forté TuNC M. Lollio
offenſior, facilis exorabiliſque in vitricum fult.
Permittente ergo Caio; revocatus eſt verum ſab
conditione, ne quam partem, curàm ve KReipubliceæ
attingeret. Teſtatur etiam Velleius „ Lollium
intra paucos dies poſt colloquium Caii Cæſaris
& Phraatis Parthorum Regis extinctum: & an-
tequam Caii literæ Romam ad Auguſtum ex Sy-
ria deferrentur, & Tiberius Romam perveniret,
aliquot tantùm menſium ſpatium tranſa ctum eſt,
ut animadvertit Card. Noriſius in Cenotaphiis
Piſanis Caii & Lucii Cæſarum, ubi ejuſdem
Caii Hiſtoriam, quæ ad Annales Eccleſiaſticos
per ea tempora, quibus Chriſtus natus, illu-
ſtrandos corrigendoſque plurimuùm confert, egre-
giè explicavit. Scaliger quidem in Animadver-
ſionibus Euſebianis ad num. 2016. exiſtimabat,
Inſcriptionem Piſanam Caii commentum eſſe, &
qui eam excogitarint, nequidem verißmiliter
mentitos eſſe; ſed ſi doctiſſimas in utramque In-
ſcriptionem Noriſii Diſſertationes vidiſſet, ſen-
tentiam illam ſine dubio damnaſſet. Ex his liquet,
Chriſti Nativitatem, quæ pacis univerſalis tem-
pore contigit, in hunc annum non conti giſſe.

X

Ohronologicus

parum certè i

Spondanus in fine Apparatũs dicit, petiiſſe
ab ſe aliquos, ut Annales in epitomen redigens,
eoſdem etiam emendaret, & à vera Era Diony-

CLX.
Annales à
vera Era
Dionyſiana

hana, non verò ab anno Urbis ſeptingenteſimo neceſſarid

quinquageſimo ſecundo cum Baronio, incho- inchoandi-

aret; ſed non placuiſſe ſibi conſilium illud,

quòèòd ſint, quibus ea etiam Faronii computandi Spondan. in
Apparatu n-

XXXVIIIEA

ratio probetur, & nihil in temporum Hiſtoria
uſquequaque certum ſit. Verumenimvero qui-
bus initium Eræ Dionyſianæ ab anno præceden-
ti, anno nempe Urbis 752. deſumtum probatur,
i in Chronologia fundari, & in
doctrina Cyclorum Solis, Lunæ & Indictionis,
qui fallere non poſſunt, peregrini; neque du-
bito, quin ſi Baronius ea quæ poſt mortem ejus
ſcripta, vidiſſet, uti erat veritatis amantiſſimus,
Annales Eccleſiaſticos ab anno Urbis 754. exor-
ſus fuiſſet, & Chronologiam ſuam ipſemet in
multis reformaſſet. Quod ſubjungit Spondanus,
Chronologos in multis inter ſe non conſentire,
neminem movere debet: nam in Chronologia,
quemadmodum & in aliis quibuſcumque ſcien-
tiis ac facultatibus, quædam certa, quædam
tantàùm probabilia, quædam prorſus obſcura;
incertaque. Eram Chriſtianam, ſeu communem
& Dionyſianam, quam Baronius ſe ſequi pro-
fitetur, initium ſumere à Conſulatu Caii Cæſaris
& L. Emilii Pauli, annoque Urbis 754. certiſ-
ſimis demonſtrationibus conſtat; ideoque in
controverſiam à nemine revocari poteſt. Natale
verò Chriſti eo quo Baronius conſignavit anno,
vel citiùs aut tardiùs contigiſſe, hoc meritèò in
dubium vocatur. Quare Era Dionyſiana, cujus
principium certiſſimum, tenenda, id eſt, anno,
quo reapſe illam Eccleſia Latina auſpicatur, in-
cipienda; Natalis verò Chriſti annus, qui in-

certus, (cùm tot ſint diverſæ de eo ſententiæ)

quique ab ejuſdem Eræ Dionyſianæ exordio mi-
nimè pendet, ſecundùm probabiliorem opinio-

nem explicandus; duplexque Chriſti Natale,

proprium ſcilicet, & vulgare ac Dionyſianum,
ſemper præ oculis habendum. Quare optan-
dum fuiſſet, ut doctiſſimus Præſul, cui tantum
Eccleſia debet, Annales à Conſulatu Caii Cæſa-
ris & L. Æmilii Pauli inchoaſſet, præcipuoſque
errores Chronologicos non abbreviaſſet, ſed
ſuſtuliſſet; cùm, ut vulgè dicitur, miſerum ſit
veſci glande, inventis frugibus; & aliunde in-
certorum temporum ignoratione ſatis plerum-
que implicata ſit Hiſtoria.

CRITICA

. 1

5. 1

UU

ct.
Annaler
Vera Ny4
innſians
nere ſarid
inehaangi.

ondan, in
Apparatu n.
IXXVII

=ðè E

12 ——

HISTORICO-CHRONOLOGICA-
rN VUVNIIEKRJIOJ

EMINENTISS1 MI ET REEVERENDISSIMI

CESARIS CARDINALI
BARONII

ANNO PERIODI GRCGO-ROMAN 5494. O. 10. B. P. 2. INDICGT. 4.

JIEsu CHRISTI I. ſecandum Baronium 3.
PERIODIALENANDRIN 5ST04. INGARN ATIONIS ſecundum Alexandrinos 4:

PERIODI ANTIOCHENX 5494. IN CARNATIONIS ſecundum Antiochenos. 2.

Olymp. 194
a2n. 4.

PERIODI CoONSTANTINOPBOLITAN B£ 55IO. INCARNATIONIS ſecandum
Conſtantinopolitanos 2.

PERIODI JuLIANX 4714.
TuLIANO 46
URBIS CONDIT& 754.
AudusrI IMP. 45.
OLYMFPIADIS 195. ANNO I.

*D num. I. Coſſ. Caius Cæ-
NJar, & L. ARmilius Paulus.
An Caius Cæſar Auguſti
Er filius, vel ipſe Auguſtus
☛ XIV Conſul hoc anno pro-
[2 cellerit, ad noſtra uſque
— tempora in controverſiam
vocatum. Baronius in Additionibus in calce
tomi X, & in poſterioribus editionibus ad
annum Chriſti III reprehendit Onuphrium, mentitium eſſe, tam certum, quàm quod in
qui præfatos Conſules propoſuit: la, inquit, Faſtis certiſſimum. Quare Baronius quod rectè
Tom. I. 4 ſeripferat,

Eaſti Conſulares Onuphrii, quem hos ſequentes, S £ C. 12
ſerò lict, erraſſe cum ipſo ſenſimus ex Dione, qui An. Ch 14
boc anno non Caium Conſulem, ſed Auguſtunn
1IV ponit cum Paulo fEmilio Collega. Subjun-
git Baroſius, petitum quidem fuiſſe à Caio Con-
Iulatum, ſed ab Auguſto negatum. At ab Onu-
phrio-Rac in re non peccatum; cùm Caium
Cæſarem hoc anno Conſulem proceſſiſſe, &
decimum-quartum Auguſti Conſulatum com-

§ & C. I. ſcripſerat;
An. Ch. 1. Spondanus

perperam retracétavit, 4 quo ideo
hac in re meritò diſceſſit. Emin. enim
Cardinalis Noriſius in Diſſert. II de Cenota-
hiis Piſanis cap. 13. Auguſtum tredecim tan-
tum Conſulatus geſſiſſe, invictis argumentis de-
monſtrat. Difficultas itaque ſolùm eſſe poteſt de
Dionis mente, quem alii Caium Ceſarem, alii
Auguſtum Conſulem profiteri volunt. Noriſius
laudatus ait: Ii Indice Conſulari Dionis, qui lib.
5S. prafigitur, legimus: I Kaigap Avy*ν⅜dvs 10 18. .
Cæſar Auguſtus AIIII. Maretus in Notis 24 lib.
1. Taciti ait, in Codice Dionis ſeriptum fuiſſe, T.
Auνανς ν7, Caius Anguſti ſilius. Et Mylandrum
Dionis Interpretem, corrupto textu Aucloris pro
Caio Auguſtum Conſulem MILV. perperam poſutſſe.
At falsò id vitio Interpreti datur; nam in vetuſtiſſi-
mo Codice Mediceo ad D. Laurentii in Pluteo
LXX.legitur,; F. Kaiοα A1ρdο 7οον. quam Mure-
ti conjecturam in Diſſertatione Hypatica eriam
amplexus ſum. Cùm Dionem in cum errotem
lapſum eſſe mihi perſuadere non poſſem, petii à
Cangio V. C. quo nullus plura MSS. Græca
tractavit, an aliqua hujus Scriptoris M S S. exta-
rent; qui cùm me docuiſſet, haberi unum inte-
grum in Bibliotheca Regia præter duo ejuſdem
Auctoris fragmenta etiam MSS. ad eamdem
ſtatim me confero, invenioque, Librum 55. in
cujus indice hic Conſulatus memoratur, in duo-
bus illis fragmentis deſiderari; in illo verò qui
ad Librum ſexageſimum incluſivè perducitur,
corruptè à Librario exaratum fuiſſe, ita tamen ut
ex loco, licêt corrupto, mens Dionis certò erui
poſſet. Aquas Sextias Pariſiis redux hujus diffi-
cultatis ſolvendæ rurſus cupido inceſſit, eamque
ob rem Nicolaum Toinardum virum in Lingua
Græca exercitatiſſimum, mihique amiciſſimum,
regavi, ut ea verba tranſcribere, & omnes Dio-
nis Codices impreſſos, quos reperire poſſet,
percurrere vellet, ut mihi conſtare poſſet, an
Dionis Editores manuſcripta à Regio diverſa ſe-
cuti eſſent, in iiſque diverſas lectiones inveniſ-
ſent. Reſpondit is, Pariſiis alia hujus Auctoris
non inveniri, miſitque præfatum locum mox à
me recitandum, & quæ ex editionibus tam Ro-
berti Stephani, quàm Henrici Stephani filii de-
ſcripſit, ſubdens ſe alias Dionis editiones videre
non potuiſſe. Hoc ſubſidio adjutus mihi mani-
feſtè innotuit, Dionem quidem hujus anni Con-
ſules exactè propoſuiſſe, ſed amanuenſem MS.
Regii locum ejus depravaſſe, ac dein illius In-
terpretes, dum ejus errorem corrigere tentarunt,
auxiſſe. In MS. Regio legitur: Y. Kaiραν*
70 ul. quæ verba deſcripſit Robertus Stephanus
in editione Græca Dionis, quam juxta Regii hu-
jus M S. exemplar anno milleſimo quingenteſi-
mo quadrageſimo octavo Divione in lucem
emiſit; niſi quòd poſt vocabulum roo, punctum
appoſuit, quod in M S. non habetur, quodque
omnino tollendum, & loco, æνν½+οo, legendum,

ιuHαεâ; ita ut ſenſus ſit, Caius Caſar Auguſti ſi-

lius, uti rectè ſcripſerat Dio. Obſervandum enim,

in M S. vocabulum ο nullo accentu notari,

quod cum præcedenti conjungi debere mani-

feſtè indicat. In Notis Robertus Stephanus ait:

. e
Paulo ante legitur: abo ν. ναä. dναατg:

hic igitur legendum puto, 7 1. loco harum litera-
rum, rS . Hinc apparet, quanta fide Robertus

Stephanus M S. Regium ſecutus fuerit; ſed ex
altera parte quâm infeliciter locum illum cor-
rexerit; quem cùm hactenus alii Dionis Edito-
res imitati fuerint, nulla Dionis editio CGræco-

Critica Hiſtorico-Chronologica

Latina prodiit, in qua eadem textús ejus cor- 5 g C. I.
ruptio non habeatur. Nam Guilelmus Xylander, An. Ch. 1.

cuùm hujus Scriptoris verſionem ſuſcepiſſet, in

textum Latinum pravam correctionem Roberti

Stephani inſeruit. Mihi eam quidem videre non
licuit, ſed id colligere eſt ex editione Græco-
Latina, quæ anno milleſimo quingenteſimo
nonageſimo ſecundo ab Henrico Stephane en-
rata, in qua nullæ Notæ habentur, ſed pag. 627.
legitur, T. Kætoap A„ν 29. id, eſt, C. Caſar

Anguſtus XIIII. ubi ex roo fecit 2s 3, cum

corrigendum veniret Auyssas rev, egendumque,
A*αSu, ſuæ emendationis ſeu veriùs corruptio-
nis Lectore non monito; qua in re Roberti pa-
tris optimam & ſpectatiſſimam fidem haud imi-
tatus eſt. —
Guilelmo Xylandro anno milleſimo quingen-
teſimo ſeptuageſimo ſexto demortuo; ut teſtatur
Thuanus Libro LXII. Joannes Leunclavius
anno milleſimo quingentelimo nonageſimo ſe-
cundo editionem Xylandri reviſit, & corruptum
Dionis textum in eandem etiam inſeruit; tan-
demque anno milleſimo ſexcenteſimo ſexto

Hannoviæ in lucem data amplior editio Dionis

cum Notis omnium Scriptorum ad ejus Opera, &

pag. 964. inter Kylandri Notas hæc recitatur:

P Kaiciαο A7†ας ν Leegendum utique (Rober-
to, etiam annuente) a8 1. id eſt, 4IIII. Nec me
fugit, Suetonium Auguſti tredecim tantim Con-
ſulatus numerare, totidemque etiam Tacitum, qui
Auguſtum numero ſuorum Conſulatuum alerium
Corvinum, & C. Marium ſimul æquaſſe, Eibro
primo ſèripſit. Verumtamen quia tredecim Auguſti
Conſulatus diſertè funt ab Autore noſtro jam ants
recitati, quatuondecim utique legendum eſt; idque
etiam apud Caſſiodorum. Cur eum Tacitus &v Sue-
tonius omiſerunt, facilids puto intelligeremus, ſa
Dionis ea de re verba haberemus:nunc id conjice-
re tamen poſſumus, non geſtum fortaſſis eum ab
Auguſto, ſed omnino eum aut repudiatum, aut ſta-
tim alii traditum, ſicut & aliàs fecerat. Illud ma-
gi⸗ mirum cur alii hunc totum annum omiſerint,
cum eum Caſſiodorus habeat, eundemque quem
Dio Collegam Auguſto XIV. Conſuli aſſignet L.
Panlum. Nobis is annus pratereundus nullo modo
viſus eſt. Idque tantò mindr quod infra, Lib. ſexa-
geſimo, quem annum Dio olctingenteſimum Urbis
conditæ habet, is apud alios DC C CI X. dici-
tur. Unde patet, uno anno noſtram alias præcedere
rationem, ut ibi quoque dicemus. Sed præter id
quod ſcribit Xylander, præſentem ſcilicet an-
num, qui Urbis conditæ eſt D CCLIV. præ-
termittendum non fuiſſe, ceteræ ejus conjecturæ
vanæ futileſque. Ex illis enim quæ in medium
adduximus, liquet Dionem Caium Cæſarem, non
verò Ceſarem Auguſtum Conſulem edidiſſe: ex-
ſcriptorem manuſcripti Regii, quo uſi ſunt
omnes Dionis Editores (Florentinum quippe
hac in parte etiam corruptum ab illis non viſum)

male Conſulatum illum deſcripſiſſe: Robertum
Stephanum in Notis manuſcripti Regii depra-

vationem auxiſſe : tandemque ceteros Operum

Dionis curatores pravam ejus emendationem

contra Criticæ regulas pro Dionis textu obtru-

ſiſſe. Auctor Chronici Alexandrini pag. 463.
Conſulatus quatuordecim Auguſto aſſignat, &
Faſtea pag. 483. Publium Cæſarem, & Paulum

ujus anni Conſules exhibet. Muretus in Notis
ad Tacitum lib. 1. cap. 9. ait, Xylandrum, cùm
in textu legiſſet, I. Auα οο.z, id eſt, Cains
Auguſti ſiliuz, niſi quòd Librarius leviter erra-
verat,

Ch.

11.
A Dione
rectè editi.

III.
Era Chri.
fiana 45
hoe Cnſ·
latu incho⸗
enda.

IV.
Exjeditip
Caii Caſarit
ad verſi⸗
enhe,

C.1.
Ch. 1.

II.
4 Dione
redht editi.

EEEEEfE2

Tt

6

5§S C. I. verat, & pro Aulusx ſcripſerat, Auſusoss, Caſa-
An. Ch. i. rem Anguſtum vertiſſe, & de ſuo addidiſſe

XIV. Sed tam hæc conjectura, quàm Chronici

Alexandrini error ex dictis corruunt. Quæ om-
nia Toinardi V. C. diligentiæ magis quàm meæ
attribuas velim. Certe non minor adhibenda fuit,
ne nobiliſſima Era, qualis eſt Chriſtiana, 4
Conſulatu depravato exordium ſumeret. Elis
ſcriptis Romam ad amicum ſcripſi;, ut videret
an in Bibliotheca Vaticana extaret aliquod M S.
Hiſtoriæ Dionis, & quibus verbis hujus anni
Conſulatus exprimeretur; qui reſcripſit in Co-
dice M S. Dionis num. 993. illum ita deſcriptum
eſſe: Kuισα 2νοα 1r8 vi X AIM1οα N vͦ. õ
qui locus ut in aliis Dionis MSS. depravatus.
Sed vox vi. ſeu ε id eſt plius; librarii erro-
rem manifeſtè indicat, oſtenditque legendum eſſe
ανπ αος „ ideſt filius Auguſti „ non veròô
&α⁄osο ν; cům voces hæ minimè inter ſe co-
hæreant. Prætermiſit etiam librarius litteram 7.
ideſt Caius.
Porro Eram Chriſtianam à præſenti Conſu-
latu auſpicandam eſſe, jam in Apparatu dixi-
mus, & certiſſimis argumentis ſparſim in hoc
Opere exhibendis monſtrabitur. Id vel ſolus
uſus Cyclorum Solis, Lunæ, & Indictionis extra
dubium ponit. Si enim v. g. annus Chriſti mil=
leſimus ſexcenteſimus octogeſimus ſextus, in
quo verſamur, Indictione nona notetur, quod
nullus inficias ibit, primum illorum annorum
Indictione quarta inſignitum fuiſſe neceſſe eſt;
cùm ſi primus Chriſti annus Indictione quarta
non ſignaretur; nona hoc anno in curſu eſſe non
poſſet. Præterea idem Chriſti annus 1686. Cy-
clo Lunæ X V. Solis item X V præditus eſt, ut
inter omnes convenit. Quare primus illorum
annorum Cyclo Lunæ II Solis X. munitus
fuiſſet, ſi Cyelorum doctrina tunc innotuiſſet.
Scaliger, qui primus Cyclorum uſum Chrono-
logos docuit, primus etiam fuit, qui animadver-
tit, Baronium Eram Chriſtianam biennio ante-
vertiſſe, eoque pacto eandem uſque ad Diocle-
tiani tempora depravatam repræſentaſſe. Non
defuere, qui Cardinalem doctiſſimum; de uni-
verſa Eceleſia optimè meritum, ſcriptis defen-
derent, eumque Annalium Ecelelſiaſticorum
initium rectè conſignaſſe oſtendere conati fue-
rint. Sed eos oleum & operam perdidiſſe, Eam-
que Chriſtianam à Conſulatu Caii Cæſaris, &
L. Emilii Pauli inchoandam eſſe, unus omnium
eruditorum Chronologorum ſine ulla varietate
nunc ſenſus eſt, quorum ſententiæ ipſemet Ba-
ronius ſubſcriberet, ſi adhuc in vivis eſſet; cum
ea certiſſimis demonſtrationibus innitatur , &
puerilia ſint quæcumque adverſus illam objecta.
Excuſatione tamen dignus Baronius, cujus ætate
Cyclorum uſus ignotus erat, quique frequenta-
tatus non fuit, niſi poſtquam potiorem nobiliſſi-
mi ſui Operis partem abſolvit.
Dionyſius Exiguus, qui ſexto Eccleſiæ ſeculo
Eram Chriſtianam, quæ in Oriente jam ab ali-
quot ſeculis uſurpabatur, publicavit, Chriſtum
ſub hujus anni Conſulibus & conceptum & na-
tum tradidit, Eramque Incarnationis, non verô
à Nativitate adhibuit. Poſt aliquot ſecula Era
Chhriſtiana à Chriſti Natali incœpta, quod tunc
phacuit in præcedentem Conſulatum rejicere.
Ex quo factum, ut ea varia ſortita ſit initia;, ut
ſuo loco diximus. Chriſti autem Nativitatem in
hunc annum incidiſſe, quod voluit Dionyſius,
prorſus incredibile. Nam præterquam quèòd He-
Tom-. I⸗

III.
Era Chri-
RKtiana ab
hoe Conſu-
Jatu incho-
anda.

IV.
Expeditio
Caii Caæſ⸗ aris
adverſus
Parthos.

in Annales C. Baroni. 3

rodes jam mortuus eriat , Chriſtus in mundum S † C. I.
venit, dum altiſſima pax in eo vigeret; & tamen An. Ch. 1.
per hæc rempora bellum in variis Imperin Ro-
mani partibus geitum. Velleius lib. 2. ſcribit,
Tiberium V. Kal. Juliäs edlio Caito & §& ntio
Saturnino Conſulibus , anno nempe Chriſti I V.
ab Auguſto adoptatum; quem, inquit, protinus
in Germantam miſit; ubi ante triennium ſub Mar-
onνοοd. tuo, clariſino viro, immenſum
exarſerat bellum. Hoc itaque anno immenſum
in Germania bellum erupit, quod cùm per trien-
nium protractum fuiller, Tiberius ad illud pro-
fligindum anno Chriſti quarto legatus fuit.
Quèd ſi quis velit, triennium illud ab anno
tantum Chriſti ſequenti putandum eſle, non
inde tamen ſequetur, Imperium hoc anno tran-
quillum fuiſſe; certum enim eſt Catum Cæſa-
rem Conſulatum in Syria iniiſſe, eamque digni-
tatem inter arma geſſiſſe ‚ut nos docet ejus Ce⸗
notaphium, quod Piſis extat, quodque Card.
Noriſius inſigni opere explicat, in quo legitur;
PosT. CoNsUILATUM. QuEM. UL T RA=
FIN I S. EXTRE MA S. POPULI. ROMANI.
BELLU M. GERENS. FELICITER. PE RE-
G6GERAT. Hoc itaque anno Caius bellum in ho-
ſtili geſſit, & adverſus Parthos pughavit. Eum
Romàâ hoc anno abfuiſſe docet fragmentum
Epiſtolæ Auguſti ad Caium, quod Gellius lib;
I5. Cap. 7. recitat: Ave, mi Cai, meur ocellus ju-
undiſſimus ,„quem ſomper medius fidius defidero;
cum a me abes, ſed pracipuè diebus talibus, qualis
eſt hodiernus, oculi mei requirunt meum Caium;
quem, ubicumque hoc die fuiſti, ſpero læxum & va-
lentem celebruſſe quartum ac ſexageſimum natalem
melum. Nam » ut vides, KMiwαννονα ommunem
Jeniorum omnium tertium & ſexageſimum evaſi-
mus. Natus eſt Auguſtus IX. Kal. Octobris;
Antonio & Cicerone Coſſ. anno Urbis 691. ex
Suetonio cap. 5. Quare anno Urbis 754. curren-
ti, nempe die XXIII. Septembris; exacto
anno é6ʒ. climacterico, ſexageſimum quartum
auſpicatus, eas ad Caium filium literas dedit,
cùm hic procul in Oriente bello Parthico diſti=
neretur. D
Expeditionem Parthicam Arabica præceſſit; V.
ut oblervavit eruditiſſimus Card. Noriſius in Exbeditie
Cenotaphiis Piſanis Diſſert. II. cap. 12. Plinius Can Ceſarig
pluribus in locis expeditionis Caii Cælſaris in zave ſen
Arabiam mentionem facit, quam tamen omiſit Arasent
Baronius, aliique, qui de Caii in Orientem
navigatione ſermonem inſtituerunt. Plinius ita-
que lib: 6. cap. 27. ait, Dionyſium Geogra-
phum ab Auguſto in Orientem præmiſſum, quem,
inquit, ad commentanda omnia in Orienten
præmiſit Divus Aunguſtu⸗ turo in Armeniam 2d
Parthikvas Arabicaſque res majore klio, nempe
Caio Cæſare. Hunc,; vel certe eos, qui erant in
ejus comitatu, profectos ad Atabicum ſinum
Plinius indicat lib. 2. cap. é7. ubi de eodem ſinu
loquens „inquit: In 740;, res gerente C. Caſare
Auguſti filio, ſigna nadium ex Hiſtanienſibus nau-
Fragiis feruntur agnita: Eo uſque per totius
Africæ /gyrum disjectarum navium fragmenta
Oceani furor ejecerat. Ex Arabia in ggyptum
Caium rediiſſe auctor eſt Oroſius lib. 7 cap. 3.
Caium nepotem ſuum Gaſar Auguſen⸗s ad ordi-
nandas DDSppti Griaque Provincias miſit, qui
prateriens ab DPyptofines Palæſtinæ apud Hie-

roſolymam in emplo Dei tunc ſancto & celebri ⁶

adorare contemſit, ſcut Suetonius Tranquillus re.-
fert. Caium verèò per Palæſtinam in Syriam iter
A 2 feeiſſe

OCritica Hiſtorico-Ohronologica

§ g. C. I. feciſſe teſtatur Suetonius in Auguſto cap. 93.
An. Ch. 2. Cauum nepotem, qud Judaæam pratervehens, apud
Hieroſolymam non ſupplicaſſet, collandavit. Au-
guſtus enim peregrinas cæremonias contemtui
habuit. Oroſius dicit, Auguſtum, quèd Ca-
ium Hieroſolymitani templi cultum omitten-
tem laudaſſet, anno Imperü quadrageſimo octa-
vo à Deo punitum, Romůa tam dira fame vexatâ,
ut Auguſtus laniſtarum familias omneſque pe-
regrinos, ſervorumque maximas copias Urbe
pelli juſſerit. Hæc tamen fames, quam deſcri-
bit Dio lib. 5F. contigit anno Urbis DCCLIX,
poſt ſexennium ab adventu Caii Cæſaris in Ju-
dæam, ipſo, ejuſque fratre Lucio extinctis.
Plura Card. Noriſius de utraque Caii expedi-
tione loco laudato, ubi & plurium Scriptorum
anachroniſmos de expeditione Caii in Orien-
tem refellit.

ANNO PERIODI GRXCO-ROMAN &£ 5495
O rII. A. 3. Indict. 5.

JEsu CRRISTI zZ. ſecundum Baronium 4.

Olymp. 195.
an 2. Anno
U. C. 755.

AudusTI

1 D num. I. Coſſ. P. Vicinius, & P. Alfenus.
Conſules. Baronius Vinucium nepotem, & Alfi-
nium Varum Conſules proponit, minus obſer-
vans Onuphrii characterem ſeu methodum in
Faſtis deſcribendis, & vocem nepos, quæ origi-
nem Conſulum ab avis indicat, pro eorumdem
Conſulum cognominibus accipiens, ut notat
Card. Noriſius in Epiſtola Conſulari, ubi varia
nepotum cognomina addita in Faſtis, Conſuli-
bus ipfſis fictitia eſſe demonſtrat „ & tantùm
oſtendere cujus avi, puta Cau, Caei, Quinti,
iidem nepotes fuerint.

IMP. 46.

11.
Iueii Caſa- petens Maſſiliæ deceſſit, ait Velleius lib. 2. cap.
ris obitus, & 102. Quæ mors hoc anno contigit: Suetonius
Tiberi Ro- enim in Auguſto cap. 65. inquit: Caium & Lu-
mem rec. eium in duodeviginti menſium ſpatio amiſit ambos.
Quare cùm Caius die viceſima prima Februarii
anni Etæ Chriſtianæ quarti & vivis exceſſerit, ut
infrà videbimus, Lucius currenti anno ante
menſem Octobrem obiit; præſertim cum in ejus
Cenotaphio à Card. Noriſio doctiſſimis Diſſer-
rationibus illuſtrato dicatur, die decima nona
Septembris, càùm Auguſtus diceretur TRIBu-
NIGIA«- POTESTATIS NXXV currenti anno
cœptæ, annuas inferias Lucio Cæſari decretas
fuiſſe. Tiberius Lucium privignum anno ætatis
viceſimo ſublatum Lyrico carmine deflevit, teſte
Suetonio in Tiberio cap. 20. ſed fictis lacrimis,
cùm’, æmulo Imperii, cui inhiabat „extincto,
altero tantùm gradu à ſupremo rei Romanæ fa-
ſtigio diſtaret. Ante Lucii & Caii Cæſarum
mortem Tiberius hoc anno Rhodo Romam re-
dierat, ut tradit Velleius cap. 103. Ante ntriuſ-
que horum obitum, patre tuo Pablio Vinicio Con-
ſule, Tiberius Nero reverſas Rhodo incredibili
latitia patriam repleverat. Vinicius autem cur-
renti anno Conſulatum ſuſcepit. Idem habet
Tacitus, qui in fine lib. 6. de Tiberio ſcribit:
Dein Rhodo egreſſus, pacuos Principis penates
duodecim aunis: mox rei Romanæ arbitrium tri-
bus ferme ac viginti obtinuit. Tiberius die XIX

⁹ Auguſti anni Chriſti XIV imperare cœpit; 3

quo anno ſi per annos duodecim retrocedamus,
quibus Romæ Rhodo reverlus vixit, perve-

“

Lucius Cæſar Caii Cæſaris frater Hiſpanias

niemus ad currentem Chriſti àännum. Poſtquam s & C. 1. ur.
Romam advenit, data virili toga filio Druſo, An. C. 2.3.4.
Pompeiana domo in hortos Macenatianos tranſ-
migravit, ac omnium negotiorum publicorum ex-
pers, totum ſe ad quietem contulit, inquit Sue-
tonius in Tiberio cap. 15 qui jam cap. 13. ſcripſe-
rat: Permittente ergo Caio revogatus eſt; verum
ſub conditione ne quam partem curamve Reipu-
blicæ attingeret. Kediit oltavo poſt ſeceſſum anno.
Velleius cap. 99. ait: eum ſeptem annos Rhodi
moratum, quia ejus ſeceſſum anno uno tardiùs,
quàâm Dio & Sueronius, conſignavit, ut ſuo
loco dixi.

ANNO PERIODIGRCO-ROM AN g 5496.
QO 12. G. ) 4. Indict. 6.
JESu C:nRISTI 3. ſocundhm Baronium 5.
AucusTI IMP. 47.

D num. I. Coſſ. L. ANKlius Lamia, & A. I.

Servilius.

Conſules
Ita rectè Baronius ex Dionis Indice.
N

Olymp. 195.
an. 3. Anno
U. C. 756.

n.

ANNO PERIODI GRECO-=RO M A N 5497. Olymp. 195.
O 13. FE. D j. Indict. 7. an. 4. Anno

V. C. 757.
JEsu CHRDISTI 4. ſecundum Baronium 6.

AucGusTI IMP. 48.

Anno Ubi
75.
Olymp.5
An., l.

D num. I. Coſſ. Sex. ADNRlius Catas, & C. I1.
X Sentius Saturninus. L Conſules.
De utroque accuratè agit Card. Noriſius in Baronius in 4
Cenotaphiis Piſanis Diſſert. IIl cap 9. ubi oſten- Apparatu Orilt.
dit, Henſchenium in Diatriba præliminari ad numero II.
menſem Aprilem perperam edidiſſe Caium Sen-X ninni
tium Saturninum cum nota numerali, & Baro- Geman,
nium memoriæ lapſu ſcripſiſſe, Quinctilium Tim
Varum ampliſſima Conſulatus dignitate ſecundò
audtum, primum cum Collega Veſpillo, ſecundò
cum Oℳlio Cato, ubi Quinctili Vari nomen
calamo decidit, cùm Sentium Saturninum ſcri-
bere vellet. Nam Sentius Saturninus Conſul!
fuit anno Urbis DCC XXXV Collega Veſ-
pillone, ut ex Faſtis liquet. Sed is Saturninus
diverſus ab eo, qui præſenti anno nomen dedit:
prior enim Cneins Sentius Saturninus vocatus;
qui verò hoc anno Conſul fuit, Cuus Sentius
Saturninus appellatus eſt.
Caius Cæſar Auguſti filius Armeniam cum
exercitu ingreſſus, dum Artageram obſidet, à
Præfecto per inſidias vulneratur, & in Italiam
revertens in Lycia moritur, oum ante annum
ferme Lucius Cæſar frater eins Maſſiliæ deceßiſſet,
inquit Velleius cap. 103. Contigit ille obitus A.
D. VIIII K. Mart. ut legitur in Caii Cenota-
phio, quod Piſis extat, à Noriſio Card. erudi-
tis Diſſertationibus explicato, SEx. £ I10.
CATO. C. SENTIO. SATUIRNINO. CoS.
ut ibidem legitur. Mortuus itaque Caius Cæſar
ſub currentis anni Conſulibus, dieque nona dhhi
. 1E poſuit ante
Kalendas Martias, quod Baronium alioſque Vi- itum anni
ros eruditiſſimos, qui Cenotaphium illud non v. 751.
viderant, fugit. Ex Caii Cæſaris obitu recte
conſignato liquer, quantùm deceptus fuerit Baz
ronius, dum mortem Herodis cum anno Chriſti Il.
octavo, ut ipſe numerat, conjunxit. Certum d .
enim Herodem aliquot annos ante Caium Cæ-
ſarem periiſſe.

Anno Utbis

II.
Obitus Caii
Caæſa ri Se

1
Cenſuler

Baron. in
Apparatu n.
LXXXVI.
Caii obitum

Caio

t,

„ „
Ved

Dnpegz.
n. 3. Anno
U.C. s.

I.
onſulen

Olymp.
A0. 4. Anno
U. C. Fr.

l.
Cunſalet.
Paronius in
.Apparatu
numero
LXXXIKR

.
n
ul
1.
US
it⸗
8

a ll. .
4 Obiius C

.
⸗ I

e ci obitum
Na ir re
Vie exitunn Aunk
on V. .
e
B
itti
un
e⸗

2i0

S £ C. I. Caio Cæſare mortuo, Auguſtus V Kalendas
A. . 5 6. Zulias, ut ſcribit Velleius cap. 103. Tiberium
Anoptio Té. adloptavit, eique Tribunitiam Poreſtatem ad
annos decem dedit. Quod & Dio lib. 53. quoad
Tribunitiam Poteſtatem teſtatur. Suetonius ta-
men in Tiberio cap. 16. ait,; Tiberio datam rur-

berit.

ſus Poteſtatem Tribunitiam e quinquennium.

Quare Dio & Velleius quod diverſis annis con-
tigit, uno tenore recitant. Adoptatus eodem die
etiam Marcus Agrippa, inquit Velleius cap. 104.
coabtus prius ipſe (nempe Tiberius) Germani-
cum fratris ſui filium adoptare; inquit Suetonius
in Tiberio cap. 15. Ubi obſervabis Tribunitiam
Poteſtatem Auguſtum Tiberio conceſſiſſe; eo-
dem, quo ipſe obtinuerat, die; V nempe Ka-
lendas julias. Protinus in Germaniam miſit Ti-

berium Auguſtus, abi ante triennium immenſum

exarſeèrat bellum, ut ait Velleius cap. 104. Nu-
meravit itaque hoc anno Tiberius ſextum Tri-
banitiæ Poteſtatis annum, percuſſuſque hic
Nummus aureus à Mediobarbo in Numiſmatis
Impp. relatus: TI. CSAR AudusrII F.
CoOS. II. TR. P. VI. in poſtica, AucukR. PoxNr.
LMr. III. Antea enim per annos quinque ean-
dem Tribunitiam Poteſtatem geſſerat, & Im-
perator iterum vocatus fuerat, ut Numiſmata
demonſtrant.

4

Anno Urbis ANNO PERIODI GRXCO-ROMA N Æ 5498.

758. OOI4. D. 6. Indiét. 8.
Olymp. 796. .
an. 1I. JE Ssu CHRISTI j. ſecundum Baron. 7.
AususTI IMP. 49.
1 D num. I. Coſſ. L. Valerius Meſſalla Volu-
Conſules. ſus, & Cn. Cornelius Cinna Magnus.
1I. Tiberius, qui anno præcedenti ad bellum
Pictoria Germanicum conficiendum miſſus fuerat; & ob

Germanicæ victorias Imp. IIl I. dictus fuerat, æſtiva uſque in
Tiberii. Decembrem perduxit; ait enim Velleius cap. 10.
Auni ejus aſtiva auſque in Decembrem menſem
perdutta, immanis emolumentum fecere viltoriæ;
additque, eum in Urbem rediüſſe. Hoe verè
anno Veris initio rediit in Germaniam, inquit
Velleius: Perluſtrata armis tota Germania eſt.
Victa gentes pene nominibus incognitæ; tum Tibe-
rius cadem, quà priore anno, feſtinatione Urbem
petiit, inquit V elleius cap. 167. .

. a . .
A
—

Anno Urbis ANNO PEꝝTIODI GRACO-RO MA N £ 5499.

759. Olymp. O 1;. C. 7. Indict. 9.
196. all. 26 WW .
JESu CHRISTI 6. ſecundum Baronium 8.
AuGusSt1 I M . 50.
. Num. I ad XII Coſſ. M. NKmilius Lepi-
Conſules. dus, & E. Arruntius, ex Dionis Indice. Ba-

ronius L. Arruntium Mepotem vocat. Sed, ut
anno Chriſti II.: cum Card. Noriſio obſervavi-
mus, vox illa Nepos, quæ in Faſtis Onuphrii
originem Conſulum ab avis indicat „per ſupi-
nam hallucinationem in fictitium cognomen
Nepotis tranſiit. Quare, ubi Baronius eam vocem
pro Conſulum cognomine accipit, prætermit-
tere oportet.

1I1. Herodis Judæorum Regis interitus longè ante
Herodis obi- præſentem annum contigit, ut videre eſt in
tuas. Apparatu Chronologico, ubi de eo pluribus
egimus. .
. Tom. I.

in Anmales C. Baronn. .

Ad num. XII. & ſeqq. Archelai Herodis Ma-S Æ C. I.
Eni filii Principatus longè ctiam ante præſentem An. C. 6.7.s,
annum inchoatus, ut in eodem Apparatů oſten-. 3l.
dimus. Sed Baronius à Joſephi Hiſtoria recedens Aimes, gigz
in plures anachroniſmos non potuit non labi. S=
Velleius, nafratis iis, quæ anno aàntecedenti IV.
Tiberius in Germania geſſit; ait: Prima æſtate Bellam Gef-
belli Meſſallini opus mandandum eſt memoriæ, cui manicum.
ſuffragatur Dio lib. F. qui ſub currentis anni
Conſulibus recitat prælia Valerii Meſſallini cum
Batone Pannoniorum Duce. Ait autem Dio lib.
7. licèt nihil magnopere memorandum in Ger-
mania actum ſit, tamen de Germanis Imperatoris
nomen non Auguſtum modo, ſed Tiberium etiam
inveniſſe; quod tam Auguſti, quàâm Tiberii Nu-
miſmata demonſtrant. Auguſtus enim, qui hue
uſiue in Nummis dicebatur tantùm IMP. N I V
hoc anno, quo Tribunitiam poteſtatem XXIX
iniit, in Nummis dicitur Imp. X V; Tiberius
verò qui erat tantùm Imp. III, dicitur in Num-
mo apud Mediobarbum TI. CæSARAuGuSTI
F. IMPERATOR IIII. PoNTIEEX TRIBuINICIA
POTESTATE VIII. S. C. Tribunitiam enim
Poteſtatem VIII Tiberium hoc anno inchoaſſe,
ex dictis patet: Vincentibus Ducibus Auguſtos
Imperatoris nomen multiplicaſſe, idque, Octa-
viani Auguſti exemplo, ſæpe indicabimus.
Cùm Chriſtus, defuncto Herode; 4 Joſepho v.
in Palæſtinam reductus fuerit, reditus ille longè Chriki in
ante currentem annum accidit. Incertum tamen P alaſtinam
quanto tempore Chriſtus in Ægypto manſerit. *dinst.

ANNO PERIODIGRACO-ROMAN ℳ₰ 5F00. Aand Urbis
. 760. Olymp.
O 16.B. ) 8. Indict. 10. 196. an. 3
JESu CHRISTI 7. ſecundhkm Baronium 9.

AudGusTI IMP. Ft.

D num. J. Coſſ. A. Licinins Nerva Silianus, 1.
& Q. Ceæcilius Metéellus Creticus Slanur. Conſulest
Hoc anno Archelaus Herodis Magni filius II.
exilio mulctatus, ejuſque bona fiſco adjudicata, Archelai
ut anno Chriſti XIV Baromi ordinem ſequen- exiliums.
tes explicamus. Hinc ſequitur Quirinium hoc
tantùm anno in Syriam milſum eſſe, ut ibidem
dicemus.
Cùm Auguſtus ſuſpicaretur Tiberium bellum II
conſultò in Pannonia trahere, Germanicum eb Germanicid
miſit, Quaſturam tunc gerentem, qui Dalmatas in Panno-
aliquot damnis affecit, inquit Dio lib. FF. ſub iam miſſus;
hujus anni Conſulibus.

ANNO PERIODI GRACO -ROMAN ℳ 5F01. Anno Urbis

761. Olymp.

O 17 A G. 9. Indict. II.
196. an. 4

JIr su CHRDISTI S. ſecundum Baronium 10.

AudusTIIMP. 52.

D num. I. Coſſ. Furins Camillas „ & JSex.
WNonius Quinbkilianus.
Præſenti anno Dalmatia partim bello, partim
pacificatione ad Romanos rediit, ut narrat Dio , I1.
ſub hujus anni Conſulibus, qui addit Panno- Panvonia;
nios etiam in deditionem veniſſe, cui ſuffragatur
Velleius cap. 114.

I.
Conſules.

A ANNO

An. Ch. 9e lo.
Anno Urtbis ANNO PERIODI GRACGO-ROMANÆ 5502.

762. Olymp. Q 18. F. ) 10. Indict. 12.

197. an. I.
Irsu CHRISTI 9. Jecundkm Baronium 11.
AucusTI IMP. Sz.
I. D Num. I. Coſſ. Q. Sulpicius Camerinns,
Conſules. & C. Poppaus Sabinus.

11. Clades Variana, quam Baronius in annum
Clades vaæ- ſequentem differt, ad præſentem ſpectat, ut tunc
ria na. explicabimus.
III. Tiberius & Germanicus bellum Pannonicum
Bellum Pan. adverſus Batonem hoc anno profligarunt: Victo-
nonicum rigæg nuntium attulit Germanicus, ejuſque ergè Au-
lnitur. gaſto & 7 iberio nomen Imperatorium aubtum at
triumphus decretus; Germanico inſignia trium-

phalia.. His recens decretis adverſus ex Germa-

nia allatus nuntius triumphos eorum impediit,

inquit Dio lib. 56. ſub hujus anni Coſſ.qui poſtea

cladem Varianam refert. Ex quibus ſequitur,
Auguſtum, qui uſque ad Tribunitiam Poteſta-
tem XXXII. quam hoc anno ſuſcepit, dictus
fuerat Imp. X V. vocatum fuiſſe Imp. X VI. ea-
dem Tribunitia Poteſtate X XXII. currente, ut
oſtendit Inſcriptio apud Onuphrium, licèt Me-
diobarbus anno Chriſti X. hunc titulum datum
Auguſto perperam ſcribat. Tiberium verò, qui
hoc anno Tribunitiam Poteſtatem X. abſolvit,
quique antea dicebatur Imp. I V. vocatum eſſe
Imp. V. patet ex hoc Tiberii Nummo, quem
ad annum præcedentem malè refert Mediobar-
buüs : TI. CÆ SAR AuG. F. IMPERAT. V.
. PONTIFEX TLRIBuNICIA POTESTATE X.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMANA 5503.

763. Olymp. .
Sr. n,t. O 19. E. ) II. Indict. 13.
JESu CRRISTI 10. ſecundum Baroninm 12.
AuGuSTI IMP. 54.
1. D num. I. Coſſ. P. Cornelius Dolabella, &
Conſulet. C. Junius Silanus.
11. Ad num. X. Anno præcedenti, cùm bellum
Clades Va- Pannonicum jam finitum eſſet, ac triumphus

riana. Tiberio decretus, adverſæ fortunæ nuntius af-
fertur ex Germania;, Quinctilium nempe Varum
ſibi manus intuliſſe in Germania, poſtquam ejus
exercitus incluſus ſilvis, ad internecionem tru-
cidatus fuiſſet. Calviſius in Opere Chronolo-
vico ait, veſtigia ejus cladis eſſe in Weſtphalia
ad oppidum Hornam, ubi campus Binfeld ad
ſaltum Teuteberg, per quem à Viſurgi fluvio ad
Rhenum itur. Sed mirum, eum hanc cladem
præſenti anno cum Baronio conſignare. Dio
enim, qui eam pluribus narrat, eâ recitatãâ, ait:
Aanno ſequenti Tiberius adem Concordiaæ ſacravit,
quod currenti anno factum; ideoque clades illa
Sulpicio Camerino & Poppæo Sabino Conſuli-
bus acta. Præterea Suetonius, Vari interitu nar-
rato, inquit: Proximo anno repetità Germanid,
chm animadverteret, Varianam cladem temeri-
tate & negligentia Ducis accidiſſe, &c. Ita Sue-
tonius in Liberio cap. 18. Tiberius autem cur-
renti anno in Germaniam miſſus. Denique Vel-

leius cap. 115. de rebus anno Chriſti præcedenti B

geſtis loquens, indicat eam cladem Populo Ro-
mano illatam eo anno, quo Lepidus in Panno-
niam ad Tiberium venit. Lepidus autem ſub

6 Clritica Hiſtorico-Chronologica

Tiberio bellum geſſit ſub Præcedentis anni Con- S g C. x
ſulibus; ut apud Dionem laudatum videre eſt. An. C. 10. 1a

Quare clades Variana, quæ Populo Romano lu-
Quoſa fuit, ad annum præcedentem certèò perti-
net. Obſervat autem Card. Noriſius in Cenota-
phiis Piſanis Diſſert. II. cap. 10. Paulum Oro-
ſium lib. I. cap. I. & Caſaubonum ipſum ſecu-
tum in Notis ad cap. 22. Suetonii, graviter erraſ-
ſe, quando ſeripſere, Chriſto nato Jani portas
tertiò ab Auguſto clauſas fuiſſe uſque ad cladem
Varianam, & per duodecim ferè annos reman-
ſiſſe obſeratas, quo falſius nihil dici potuit, ur
ex iis, quæ jam diximus, manifeſtè liquet. Bella
quidem naſcente Chriſto toto orbe ceſſarunt,
ideoque Chriſtus ante annum Urbis DCCLI.
in mundum venit; nam poſt illum annum varia

bella Romanos geſſiſſe, ex dictis intelligitur.

——

ANNO PERIODI GRXECO-ROMANX 5FFo4. Anno Urbis
. 764. OIymp.
O 20. D. O 12. Indict. 14. 197. an. 3.
JESuI CHRISTI II. ſecundum Baronum 13.
AucusTI IMP. 55.

D num. I. Coſſ. M. Emilius Lepidus & T. I.
Statilius Taurus, ex Dione lib. 56. Prior Conſules;
Manius Æmilius Lepidus vocabatur, ut oſtendit
Card. Noriſius in Cenotaphiis Piſanis pag. 257.
ex Inſcriptione Gruteriana, non verò Marcus
milius Lepidus, ut perperam cxiſtimavit

Onuphrius.
Anno præcedenti Tiberius Concordiæ ædem II.
dedicavit, ut reſtatur Dio lib. 56. ubi narratis Tberins
iis, quæ Sulpicio Camerino & Poppæo Sabino 72
Colſ. geſta ſunt, ait: Anno ſequenti Tiberius *“* tet⸗
ædem Concordiæ ſacravit, inſcripto ſuo & fratris
Druſi vità pridem functi nominibus. Facta ea de-
dicatio die IVII. Kalend. Februarias, teſte Ovi= .

dio lib. I. Faſtorum. Tum miſſus Tiberius in
Germaniam, ut diſcimus ex Suetonio in Tibe-
rio cap. 18. Proximo anno repetitâ Germanid, & c.
poſt nempe cladem Varianam. Ubi dum adver-
ſus hoſtes pugnat, Romæ ab Auguſto V. Kalend.
Septemb. Imperii Collega renuntiatur, ut ſcribit
Tacitus lib. I. Annal. qui Caii Cæſaris morte
recitata, de Tiberio inquit: Uluc cuncta vergere,
felius, Collega Imperi, conſors Tribuniciæ Pote-
ſtatis adſumitur. Collegæ Imperii dicti, qui
Tribunitia Poteſtate & Imperio Proconſulari
præditi erant, quique ideo extra Urbem idem
jus in exercitus ac Imperatores & Auguſti habe-
bant. Tiberium Imperii Collegam fuiſſe, & ab
ea dignitate annos ejus numeratos pro certo po-
ſuerunt antiqui Eccleſiæ Patres, ut de Baptiſmo
Chriſti loquentes oſtendemus. Ubi tamen hoc
ſeculo Joannes Georgius Herwartus in ſua
Chronologia cap. 248. hanc opinionem renova-
vit, paſſim rejectus fuit; eaque mihimetipſi
prima fronte ambigua, incertaque viſa. Quare
in mentem venit examinare, an aliqui ex Augu-
ſti ſucceſſoribus, qui hunc ſibi tamquam exem-
plar proponere ſoliti erant, aliquem in Imperii
conſortium vocaſſent, antequam illud à pluri-
bus Auguſtis eodem tempore regnantibus rege-
retur: quod primùm ſub Marco Aurelio conti-=
giſſe nullus negaverit. Comperi autem Titum 4
Veſpaſiano, Trajanum à Nerva, Antoninum ab
Adriano, & Marcum Aurelium ab eodem An-
tonino in ſocietatem Imperii adſcitos fuiſſe, &
Imperatoris prænomen non minùs quàm ipſos

Auguſtos

346
4 lh.

111
Tiberium
Imyerii 0
Menm e
multis ri
atur.

noge

nno Urbis
64.0ljmp.
7. dn.

unſalet⸗

II.
berius
Imerü Cel.
lets Giclut.

111.
T'iberium
Imperii Col-
legam fuiſſe;
multis pro-
batur.

in Annales C. Baroni.
Auguſtos tuliſſe. Quare concluſi, id Auguſti
An. Ch. n. emplo factum fuiſſe, minime ue dubitandum,
exemplof 4
quin Liberius vere Collega Imperii fuerit, an-

nique ejus ab ea epocha aliquando deducti; eò
magis, quò Suetonius in Tiberio cap. 21. & Vel-
leius lib. 1I. cap. 21. quorum verba infia refere-
mus, Tacito ſuſfragentur.
Profectò Auctor incertus Panegyrici Maxi-⸗
miano & Conſtantino dicti Auguſtum, ſaltem
ex parte, ante mortem Imperium depolſuilſle ‚in
ejuſque conſortium Tiberium vocaſſe, tanquam
rem ſuo tempore omnibus notam ſupponit.
Nam ſub urbis Romæ nomine Imperii depoſi⸗
tionem Maximiano Herculio diſſuadens, cap. rI.

ait: Quo uſque hoc, Maximiane, patiar, me

quati, te quieſeere, mihi libertatem adimi, te
uſurpare tibi illicitam miſſionem? An guod Divo
Aaguſto poſt ſeptuaginta atatis,„ quinquaginta

imperit, non licuit annos, tam citb licuit tibi ?&

Affert hunc locum Hetwartus ex quo Tiberium
participem Imperii factum certèò colligi ex iis,
quæ dicemus anno Chriſti X GVII. quo Tra-
janus à Nerva eodem honore decoratus, mani⸗=
feſtè conſtabit. His adde, Tiberium Cenſorem
renuntiatum, Urbis curam L. Piſoni commiliſſe,

qud biduo, duabuſque noctibus perpotationem
5

continnalſet apud ipfum jam Principem;, ut in
poſtremo libri 14. capitulo prodit Plinius S
Suetonius in Tiberio cap. 42. his verbis confir-
mat: Poſtea Princeps in ipfa publicorum morum
correctione cum Pomponio Flacco &j Lucio Piſone
noctem continaumque biduum epulando potandoque
conſumſit: quorum alteri Syriam Provinciam;
alteri Prafebturam Urbis confeſtim detnlit. Porro
auctor eſt Tacitus Annal. lib. vr. cap. II. Piſonem
in Urbis præfectura, viginti per annos pariter
probatum Mnobardo & PVitellio Coſſ. id eſt, anno
Eræ Chriſtianæ XXXII. mortuum eſle. Si ab
eo anno viginti numerando retrocedas „Perve-
nies ad annum Chriſti XII. quo Piſo Urbi Præ-
fectus eſt, quo Cenſura à Tiberio acta „quôve
Auguſtus adhuc in vivis erat. Neque hanc nar=-
rationem unus ab altero accepit; cùm Plinius

duabus noctibus, Suetonius nocte una perporta-

tionem illam continuatam fuiſſe ſcribant. FHic
Taciti locus adeo Lipſium in Notis torſit, ut
cùm non haberet quò ſe verteret, X. pro X X.
legendum eſſe ſcripſerit . Dr ergo „inquit, hic
error ex notis geminatis. Sed truſtra „cum nullus
Codex vel impreſſus vel manulſcriptus ejus con-
jecturæ faveat. Præterea Plinius & Suetonius
eodem Principis nomine Tiberium indigitant.
Collegæ enim Imperii Principes vocabantur;
quod colligo ex Spartiano, qui vitam Plii Veri
his verbis incipit: In animo mihi eſt, Diocletia-
ne Auguſte, tot Principum maxime, non ſolam
eos, qui principem locum in hac ſtatione, quam

temperas, retentarunt; ſed illos etiam, qui vel

Ceſarum nomine appellati lſunt, nec Principes aut
Auguſti fuerunt, Del guolibet alio genere, aut in
famam aut in ſpem principatüus venerunt, cogni-
tioni numinis tui ſternere. Quxæ verba lucem ac-
cipiunt ex iis, quibus in ejuldem Vitæ calce Au-
ctor ille utitur: Mihi propoſitum fuit, omnes qui
poſt Cæſarem Dictatorem, vel Caſares, vel Au-
guſti, vel Principes appellatiſunt, qulque in aclop-
tionem venerunt, vel Imperatorum ſilii aut paren-
tes Cæſarum nomine conſecrati ſunt, Eingulis libris

exponere. Ubi Spartianus tria perſonarum gene-

ra diſtinguit, Cæſarum nempe, Principum, &
Auguſtorum.

Hoc argumentum conatur evertere Card. No- S £ G. à.

riſius V. C. in Diſſert. II. de Cenotaphiis Piſanis
Caii & Lucii Cæſarum „ cap. 16. paragrapho 12.
& 13. ubi ait; Liberium ante Auguſti mortem
intra Urbem habuiſſe ſolàùm jus intercedendi ob
Tribunitiam Poteſtatem ex quo concludit cum
Lipſio, apud Tacitum pro viginti annis legen-
dum eſſe deëem. At licèt verum ſit; Collegarum
Imperium extra Urbem præcipuè fuiſſe; in Urbe
tamen Tribunitiæ Poteſtatis vi, aliqua auctori-
tate pollebant. Unde Euſebius in Chronico, ſeu
Hieronymus, ut ſignificet, Tiberium Druſò
filio Tribunitiam Poteſtatem conceſſiſſe, ſie
ſcribit: Tiberius Druſum ronſortem regni facit 3
quod anno Chriſti X X II. conrigit. Virtute ita=

que Tribunitiæ Poteſtatis varia poterant Cæſa⸗

res ac Collegæ Imperii, non quidem Præfectu-
ram Urbis committere, ſed ſaltem viras idoneos
Auguſtis proponere, quod hic à Tiberio factum
inſinuat Plinius lib. X IV. cap. ult. ubi de ebrie-
tate loquens, indicat Præfeécturam Urbis initio
Principatus à Tiberio collatam Piſoni, non verò
anno Imperii ejus Auguſtei octavo aut nono ut
Lipſius & Card. Noriſius volunt: Gloriam hac vir
tute (nempe ebrietate, inquit Plinius) Parthi
gaarunt, fFamam apud uNlg yptios Alcibiades me-
ruity apud nos cognonen etitäanz Noveilius Tor-
Juatus WMediolanenſis ad Proconſcllatum ſque 3
Praætura honoribus geſtis, tribuſque congiis epotis
no impetu, ſpectante, miraculi gratid, Tiberio
Principe, in ſenetta jam ſevero atque etiam ſav
alins, ſed ipſa juventa ad merum pronior fueratz;
eaque tommendatione vredidere L. Piſonem urbis
KRome curæ ab eo delectum; quod biduo, duabuſqué
noclibus perpotationem cont innaſſet apud ipſum jam
Principem. Ubi vides Piſonem à Tiberio qui⸗=
dem delectum, ſed non creatum Urbis Præfe=
dum, idque initio Imperii Tiberiani. Plinius
enim Tiberii ſenectam & juventam inter ſe con-
fert, & quid in utraque egerit narrat. Obler-⸗
vandum interim, nec Plinium nec Senecam
Epiſt. LXXXIII, ubi etiam de hac biſonis
ebrietate loquitur, ob eamque Urbis curam illi
commiſlam aſſerit, aliquam de Pomponio Flacco
mentionem facere, quòd is Syriacæ Præfecturæ
ob ebrietatem ſibi delatæ poſſeſſionem non inie-
rit, ut mox dicam.
Dicit præterea Card. Noriſius, Pomponium
Flaccum anno Chriſti X VII Conlſulatum ordi-
narium geſſilſe, & ex Tacito lib. 2. Annal. Julio
Silano & Norbano Flacco Coſl. anno nempe
Chriſti X X, Mœſiam veniſſe, tandemque anno
Urbis DCC LXXXVI, Chriſti ſcilicer XXXIII,

An. Ch. II15

Piſo per
annos X Xz
Vrbis Pras
fectur.

V.
Pomponins
Flaccus Syria
à TLiberio
deſtinatudè.

Syriæ Proprætorem defunctum eſſe, teſte Tacito

lib. 6. Annal. Reſpondeo verum quidem elſſe,
Pomponium Flaccum Præfectum Urbis mortuum
fuiſſe, ſed inde tantùm colligi, eum, quando
Syriæ regendæ à Tiberio Imperii Collega deſti-
natus fuit, propter rationes nobis ignotas, hujus
dignitatis poſſeſſionem non iniiſſe; quod non
rarò contigit. Tacitus lib. 6. Annal anno Urbis

DCCLXXXVI, Chriſti ſcilicet X XXII I, ait

eo anno £lium Lamiam obiiſle, qu: admini-
Rrandæ Suriæ imagine tandem exolutus Urbi præ⸗=
fuerat, quique anno antecedenti Lucio Piſoni
in Urbis Præfecturam ſucceſſerat. Quibus verbis
Tacitus ſignificat, EÆlium Lamizun Propræto-
rem quidem Syriæ deſignatum fuiſſe, ſed hujus
muneris poſſeſſionem non adiiſlè. Quod Dio
lib. 58. anno Urbis D CC LXXX V maniteſte
inſinnat, dum ſeribit: Lucium ei Queſtorem
A 4 ſuſſecitz

OCritica Hiſtorico-Chronologica

58 £ C. 1. ſußfecit; ( id eſt, Tiberius Lucio Piſoni Urbis
An. Ch. 11. Præfecto demortuo ſubſtituit Lamiam. Nam, ut
rectè Lipfius in Notis ad Taciti lib. 6. Annal. in
Græco, loco, Asxlcv, id eſt, Lucium, legen-
dum, Auον, id eſt, Lamiam) quem dudum
exercitui deſtinatum Komæ detinuerat, idemque
cum multis aliis egerat; nihil quidem iis opus ha-
bens, tantum ut honores eis tribuere videretur. Si
itaque Lamia Proprætor Syriæ à Tiberio nomi-
natus eam Provinciam non obtinuit, cur nega-
bimus, Pomponio Flacco idem quod Lamiæ,
multiſque aliis contigifle; cùm de Pomponii ad
eam Provinciam deſtinatione; Auguſto impe-
rante „ non verè de ejus in eam profectione
conſtet ?* An Tiberius Imperii Collega alius à
Tiberio Auguſto? Inſuper Tacitus lib. 13. An-
nal. de iis, quæ Nerone & L. Antiſtio Coſſ.
anno nempe Chriſti L V, geſta ſunt à Nerone
Imp. loquens ait: Syria P. Anteio deſtinata, &
varits mox artibus eluſis , ad poſtremum in Urbe
retentus zſt: quod etiam de Pomponio Flacco
exiſtimandum; cùm certum ſit, eum anno Chriſti
XII, quo Tiberius Cenfuram egit, quéve L.
Piſo Urbis Præfectus creatus eſt, in Syriam pro-
fectum non eſſe, ut infrà magis patebit. Me-
moratus itaque Taciti locus, in quo dicitur Pi-
ſonem per annos viginti Præfecturam Urbis ad-
miniſtraſſe, purus eſt; cùm à currenti Chriſti anno
ad XXXII, quo L. Piſo obiit, nullius alte-
rius Urbis Præfecti mentio in Scriptoribus Hi-
ſtoriæ Auguſtæ extet. Vide quæ infrà dicimus
de tempore Cenſuræ Tiberio collatæ.
VI. Denique Imperii Proconſularis Tiberii egre-
Uberis, à ium exemplum habemus in Libro Carminum
“ nze. Geo graphico „ Cui titulus . Deſeriptio Orbis.
rii Collega Nam Dionyfius Alexandrinus ejus auctor indi-
agniens. cat ſe viziſſe, dum plures Imperatores ſimul do-
minarentur. Quare rectè Euſtathius ejus Scho-
liaſtes ait, eum vixiſſe & &ν r&οαν ννWοατναν, RK
α‿ ανονααννα ττπνν, id eſt, non ſub Conſulibus, ſed
ſub Imperatoribus. In cujus rei argumentum ad-
ducit hunc locum:
R' Qi& AUσοiναιααρ ναα uαα τι⅝οινιοντ⁷1μρ⁰.
Id eſt, Gove Auſonu ſemper ſtrennè dominantes;
& imprimis verſus iſtos:
P'&HαM õäü õ
Myre&αα αͤουαναν πιοπν οαι0 25hv.
Loquitur de Tiberio, aitque: Qui amabilem
ſetat in duas partes Romam, Komam honorabi-
lem, meorum magnam domum Principum, vel
Dominorum. Sed qui ſint plures illi Principes;
qui Romæ imperabant . quando Dionyſius Opus
ſuum elucubravit;, huc uique ignotum. Solum
Euſtathius rectè monuit, cùm Dionyſius dicit,
drsnτον, id eſt, meorum Principum, ſatis
oſtendere non ſub Conſulibus ſe iſta ſcribere,
ſed ſub Imperatoribus. At ſub quo Imperatore:
hic opus, hic labor eſt. Antoninorum tempori-
bus Dionyſium vixiſſe, atque eos per &ααππιας-
telligendos cenſet Barthius lib. 58. Adverſario-
rum cap. §. Scaliger in Notis Euſebianis num.
2215. Severum ac Caracallam & Getam filios
ibidem ſignificare arbitratur; idque adeo confi-
denter, ut Euſtathium Imerpretem ſomniaſſe
putet, cùm indicat, Dionylſium Auguſto impe-
rante ſcripſiſſe. Voſſius lib. 2, de Hiſtoricis Græ-
cis cap. 5. ait: Quid prohibet, ut Divos fratres
M. Aurelium & L. Verum intelligamus? Addit
tamen ex Plinii verbis proximè recitandis vi-

deri Dionyſium ſub Auguſto floruiſſe. Card. No-

riſius cap. 9. Diſſert. II de Cenotaphis Piſanis

Caii & Lucii Cæſarum, arbitratur Dionyſium 8 Æ C. I.
loco laudato Carum & Lucium Cæſares deſigna- An. Ch. 1t.
re. Nam, inquit, lii Regis dvyænz à Gracis
dicuntur, & ab Ammiano lib. 16. Cap. 12. Kega-
les appellantur, dum ait! Hos ſoquebantur pote-
ſtate procimi Reges numero quinque, Kegaleſque
decem, & Optimatum ſeries magna. In Codice
veterum Grammaticorum pag. 2205. incertus Au-
Stor de Differentiis vocum ait : Inter Kegem &
Regalem hoc intereſe, quòd Regis puer , Regalis
eſt, Rex, qui regit reRnum; Ita Card. Noriſius.
Sed Reges illi ac Domini, de quibus Dionyſius
loquitur, alii non ſunt, quàm Auguſtus Impe-
rator, & Tiberius Imperii Collega. Certum
enim „ ut optimè Card. Noriſius obſervavit,
Dionyſium, imperante Auguſto vixiſſe, qui eum
in Orientem præmifit, ut Caio Cæſari in Sy-
riam advenienti omnium regionum, urbium, ac
montium ſitus deſcriptos exhiberet; quod do-
cet Plinius lib. 6. cap. 27. Hoc in loco genitum
eſſe Dionyſium (in Arabia nempe) terrarum Orbis
recentiſſimum Auctorem conſtat, qutm ad com-
mentaända omnia in Orientem prameſit Divus Au-
guſtus, ituro in Armeniam, ad Parthibas Arabi-
caſque res, majore filio, Caio ſc. Cæſare.
Itaque Dionyſius Auſoniorum ſemper ſtrenun? vVII.
dominantium nomine, Auguſtum & Tiberium Aagerttus &
indicat. Card. Noriſius loco laudato ait, Diony- , ie⸗
7. Aces As-
ſium de Parthis ſub num. 140. loquentem, Au- ſonii appel⸗
guſtum intelligere, dum ait: lati.
A'X' àναπι Hαιτπα εααHhνrd'Wnπαερε orα
Abνoavαν αανυιιο αιεαοπιν+àν aMoνανα
id eſt, juxta Henrici Stephani verſionem: V--
runtamen pralio indomiti inſuperabiles] quam-
vis eſſent, Auſonii Regis manſuefecit cuſpis haſta.]
Dionyſius Auguſtum intelligit, inquit Noriſius,
qui cùm Aſiam perluſtrans, Tiberium cum le-
gionibus anno Urbis DCCXXXIVin Arme-
niam miſiſſet, tot armorum ſtrepitu, tantum
Phraati Parthorum Regi terrorem incuſſit, ut fe-
ritate ac odio in Romanos poſito, raptas Craſſo
Aquilas ac ſigna ad Auguſtum remiſerit, ac diu-
turniorem cum eodem pacem ſervaverit. Quæ
etiam ſententia eſt Voſſii laudati, ubi ad explican-
dos hos verſus Dionyſii, locum Suetonii in Augu-
ſto cap. 21. adducit, qui oſtendit, eos optimè Augu-
ſto convenire/At Auſonii Regis nomine Tibe-
rium etiam alibi ſigtificari docet Ovidius lib. 2.
Triſtium, qui ad Auguſtum ſcribens ait:
Sic aſſueta tuis ſemper victoria caſtris,
Nunc quoque ſe praſtet : notaque ſiena petat.
Auſoniumque ducem ſolitis circumvolitet alis:
Ponat & in nitida aurea ſerta coma:
Per quem bella geriszcujus nunc corpore pugnas:
Auſpicium cui das grande: Deoſque tuos.
Loquitur Ovidius de bellis à Tiberio poſt an⸗-
num Chriſti quartum uſque ad Auguſti mortem
geſtis, & Tiberium Auſonium ducem appellat,
teſte ipſomet Card. Noriſio, loco laudato, cap. 6.
Quare per Auſonios ſemper ſtrenuè dominantes
Dionyſius Alexandrinus alios intelligere non
poteſt, quàm Auguſtum & Tiberium; cùm
conſtet, utrumque Auſonios vocatos; nec Caius
& Lucius Cæſares eo nomine unquam appellati,
quos etiam Dionyſius avaxlæs non vocaſſet. Cer-
te in priori Imperii Romani forma, quæ ab Au-
guſto ad Marcum Aurelium & Lucium Verum
duravit, Cæſares ac Imperatorum filios ab Anti-
quis Reges dictos me legiſſe non memini. Au-

ctoritates à Card. Noriſio allatæ, plureſque hu-

juſmodi, quæ leguntur in Gloſſario mediæ &
infimæ

40.
. Ch.

VIII.
Tiberius
benſn li⸗

11.
Wo die &
anno Libe.
nius Imteri

Sut.

AC. I.
l. Ch. Il.

VN.
Augaſts
Tiberius
Duces A⸗
ſmniiaztel⸗
jti,

S8 £ C. I. infimæ Latinitatis, verbo, Regales intelligendæ
An. Ch. II. de uſu, qui invaluerat in Regnis Romano Impe-
tio minimè ſubditis, ac de Regnis, quæ Reges
ab Imperatoribus accipiebant; non verò de
uſu, qui in ipſo Iiperio ab Auguſto ad Marcum
Aurelium viguit. Ex Dionyſio itaque, qui Ti-=
berii tempore vixit, habemus, hunc cum Auguſto

corregnaſſe. . l
VIII. Cum Imperio Proconſulari Cenſuram Tibe-
Dee rius accepit; quod elicio ex Suetonio in Tiberio
ur cap. 21. ubi ait: Ac non multò poſtzlege per Con-

ſules lata, ut Provincias cum Auguſto communi-
ter adminiſtraret, ſimulque cenſum ageret; condito
Iuſtro in Illyricum profectus eſt. Docet Suetonius
in Octavio Auguſto cap. 27. recepiſſe Auguſtum
& morum legumque regimen æqnè perpetuum,
quam Cenſuram in Tiberium contuliſſe, quando
eum Imperii Collegam dixit, ex verbis ejuſdem
Suetonii ſuprà laudatis intelligitur. Reprehen-
Qit Card. Noriſius in Diſſert. 11 de Cenotaphiis
Piſanis Caii & Lucii Cæſarum cap. 16. Uſſerium,
qui in Annalibus veteris Teſtamenti, ex eo quòd
Suetonius cap. 42. de Tiberio ſcribat, in ipſa pu-
blicorum morum correctione Præfecturam Urbis
Piſoni detuliſſe, quòd noctem continuumque
biduum epulatus elſet, colligat Uſſerius id con-
tigiſſe, cùm Tiberius Cenſor eſt factus. Nam
Cenſor fuit, inquit Card. Noriſius, cum Au-
guſto anno Chriſti XIV. Quare anno ſuperiori
Oenſor deſignatus fuerat, non verò anno Chriſti
XNII. Sed Suetonius, ſi Cenſorem Tiberium
ſignificaret, annum Chriſti XIV deſignaſſet,
quo ipſa publicorum morum correctio à Cenſoribus
peracta fuit. Itaque deſignat tempus, quo Ti-
berius publicis edictis urbano luxui modum po-
nebat anno Chriſti X NII. Ita Card. Noriſtus,
qui illud probare conatur ex Tacito & Suetonio
paragrapho 13. ejuſdem capitis. Sed non dubito,
quin Card. doctiſſimus hallucinetur, & quin
Cenſura Tiberio cum Imperio Proconſulari
conceſſa fuerit; non quidem, ut eam tunc exer⸗=
ceret, cùm ea à præſentibus Romæ Cenſoribus
ſemper acta fuerit: ſed, ut eidem ſuo tempore
incumberet. Cui Tiberium anno Chriſti XII,
quo Romam rediit, operam dediſſe, ſuo loco
videbimus. Eodem itaque anno Tiberius &
Collega Imperii, & Cenſor:; appellatus.
IX. Major difficultas eſt de anno, quo ii tituli Ti-
Quo die & berio conceſſi. Clemens Alexandrinus lib. 1.

anno Libe- Stromatum ſcribit, Tiberium regnaſſe annis vi-
rius Imperidt —r e „ „ — 9 —GR .
Collea li. Qinti ſex, menſibus ſex, diebus novemdecim. Qui-
ga di. Mess ſeX 109 Qul-
bus ex verbis ſequeretur Tiberium V. Kalend.

SKtus.
Septembris præcedentis anni, die nempe viceſi-
mo octavo menſis Auguſti, Collegam Imperii
dictum eſſe. Obiit enim Tiberius, ut ſuo loco
videbimus , XVII Kalendas Apriles anni
Chriſti X N N VII; ideoque à die quinto Ka-
lendas Septembris anni Chriſti X ad quintum
Kalendas Septembris anni Chriſti X X“KXVI,
anni ſunt viginti ſex abſoluti: ab eo die ad quin-
tum Kalend. Martias anni Chriſti XXXVII,
tres illi menſes interjiciuntur ; tandemque 4
uinto Kalendas Martias ejuſdem Chriſti anni
XXXVII ad XVII Kalendas Apriles, quo
D die Tiberius obiit, ultimo termino excluſo, dies
ſunt X IX. Sic enim menſes & dies à Clemente
memorati, more ſcilicet Romano, nõn verèò
noſtro, numerandi, ut in Diſſertatione Hypati-
ca, parte prima cap. 3. num. II demonſtravi.
Hlac numerandi ratione ab Antiquis, dum men-
ſes ac dies numerant, ſæpe uſurpata, à Recenti-

in Annales C. Baroni.

bus Scriptoribus non obſervata, loca clariſſi- S & C. k
ma non rarò ab his intellecta non fuere. Dies An. Chi zis
quintus Kalendas Septembris ab Auguſto ele-
ctus; quia; ut ibidem num. VII oſtendi, dies
quintus Kalendas in quamdam religionem ve-
nerat ab anno Urbis DCCXXV, quo Au-
guſtus, victis ſuperiori anno Antonio & Cleo-
patra, aram Victoriæ dedicavit, ut oſtenderet
Imperium ſe ex victoria eſſe adeptum; ut inquit
Dio lib. Ar. Ad quam dedicationem electus
quintus Kalendas Septembris, ut diſcimus ex
antiquo Kalendario marmoreo apud Gruterum
Pag. 133. in quo ad eandem diem habetur anno-

tatum: ARA VICTORIX IMN CURIA DE=

DICATA EST. Sic Auguſtus anno Urbis
DCCXXXI non alio die quàm quinto Ka-
lendas Julias Imperium Proconlulare accepit, eo-
demque poſtea Tiberium Cæſarem nuncupavit.
Quare Clemens Alexandrinus rei geſtæ diem
nobis conſervavit, ſed nümeri annorum cor-
rupti, quod in eo Autore non infrequens.
Velleius lib. 2. cap. 120. de rebus à Tiberio „
anno ſuperiori geſtis agens ait: Mittitur ad Ger- veleias
maniam, Gallias confirmat, diſponit exercitus, Suetonius di
præſidia munit; &c. madximaque cum gloria in- anno, quo
columi omnium, quos tranſauxerat s numero, in Rberius
hiberna revertitur. Hæc præcedenti anno acta. Imperii Col⸗
Tum cap. 121. ait Velleius: Eadem & virtus & W tene
fortuna ſubſequenti tempore ingreſſa animam Im-
peratoris Tiberiifuit, quæ initio fnuerat; qui con-
cuſſis hoſtium viribus, claſſicis peditumque expedi-
tionibus, cum res Galliarum maximæ molis, ac-
cenſaſque plebis Viennenſium diſſenſiones, coërci-
tione magis quàm pœnàâ, molliſſet; & Senatus Po-
puluſque Komanus, poſtulante patre ejus, ut æquum
ei jus in omnibus Provinciis exercitibuſque eſſetʒ
quàm erat ipſi, decreto complexus eſſet: ¶etenim
abſurdum erat non eſſe ſub illo, quæ ab illo vindica-
bantur; & qui ad opem ferendam primus erat, ad
vindicandum honorem non judicari parem) in
Urbem reverſus, jampridem debitum, ſed conti-
nuatione bellorum dilatum; ex Pannonits Delma-
tiſque egit triumphum. Per hæc verba, ſubſequen-
ti tempore, intelligit Velleius annum Chriſti
XI& XII, aitque primò, Tiberium res Vien-
nenſes compoſuiſſie, & Imperium Proconſulare
accepiſſe z anno verò inſequenti eum Romam ve-
niſſe, ibique triumphaſſe. Quæ pinio ſuperio-
ri præferenda, ut ait Card. Noriſius in literis ad
me nuper ſcriptis, quòd Velleius rerum à Tibe-
rio geſtarum teſtis fuerit, & hæc verba, in hiber-
na revertitur, geſta à Tiberio præcedenti anno

claudere videantur. Refragatur tamen Velleio

Suetonius in Tiberio cap. 20. & 21. ubi legem
illam in Tiberii gratiam anno tantùm Chriſti
duodecimo latam ſcribit, aitque: A Germania
in Urbem poſt biennium regreſſus triumphum,;
quem diſtulerat; egit. Dedicavit & Goncordia
adem; item Pollucis & Caſtoris; ſuo fratriſque

nomine de manubiis. Ac non multò puſt lege per

Conſules lata, ut Provincias cum Anguſto commu-
niter adminiſtraret, Emulque tenſum ageret, con-
dito luſtro in Illyricam profectus eſt. Ubi vides;
Suetonium priùs memorare triumphum anno
Chriſti X II certiſſimè actum, quàm legem il-
lam, quàâ Imperium Proconſulare Tiberio con-
ceſſum. Nec hic ſolùm Suetonius Velleio con-

trarius eſt in rebus geſtis Tiberii deſeribendis;

ſed etiam alibi, quando loquitur de anno, quo
Tiberius Rhodum ſeceſſit, ut ſuprà oſtendimus.
In üſdem literis ait Card. Noriſius, jam anno
Urbis

C. I.
An. Ch. II.

XI.
Primum ar-
gumentum
Petavii ad-
Terſus no-
ſtram ſen-

tentiam.

XII.
Alia argu-

menta Peta-

vii ad verſus
eandem.

10 Critica Hiſtorico-Chronologica

Urbis DCCLIX, Chriſti nempe ſexto, ædem
Pollucis & Caſtoris Tiberium dedicaſſe; teſte
Dione lib. F. ædem verò Concordiæ anno Urbis
DCCLXIII, antecedente nempe Chriſti
anno ex eodem Dione ibidem, ideoque Sueto-
nium intelligere manubias; hoc eſt, ſpolia in
triumpho lata, poſtea in utroque templo Tibe-
rium dedicaſſe. Vox enim illa manubiæ id tem-
poris triumphum, cujus illæ pompam auxerant,
jam peractum indicant, ita ut manubiæ hoſtiles
in pompa triumphi ſpectandæ delatæ fuerint, &
ex his utrumque templum ſacratum. Sed quid-
quid ſit, certum eſt „ Juetonium velle trium-
phum præceſſiſſe legem illam in Tiberii favo-
tem emiſſam, adeoque à Velleio in anno rei ge=-
ſtæ diſſidere. Uter erraverit, incertum; eôque
magis, quoòd Clemens Alexandrinus ab utroque
diſcrepet, ut mox vidimus. Quia tamen Tibe-
rius anno Chriſti X XI, rurſuſque anno Chriſti
XXXI Conſul proceſſit, exiſtimandum, utrum-
que Conſulatum ob Decennalia & Vicennalia
Imperii Proconſularis à Tiberio geſtum; ideo-
que & illum anno Chriſti X I Imperio Procon-
ſulari donatum: quamquam uterque Conſulatus
anno Chriſti X II,; quo rem actam narrat Sue-
tonius, reſpondere etiam poſſit, etiamſi Quin-
quennalia legitimo tempore celebrata fue-
rint.
pPetavius lib. II de Doctrina Temporum cap. 7.
Proconſularem Tiberii dignitatem pluribus exa-
minavit, eamque citra Principatum eidem da-
tam concluſit. Primum ejus argumentum de-
ductum à Liviæ poſt Auguſti mortem ſolicitu-
dine, quæ Tiberio abſente acribus cuſtodiis do-
mum & vias ſopſfit,; donec Tiberius adveniſſet; ac
tum ſimul exceſſiſſe Auguſtum & rerum potiri Ne-
yonem fama tulit; ut inquit Tacitus. Mox: Pri-
nnm, facinus novi Principatus fuit, poſtumi Agrip-
pa cædes. Nondum igitur Imperator, Princepſve
creatus erat Tiberius, alioqui neque metuendi
cauſam haberet Livia; neque novum Principa-
ts exordium caperetur; neque novus denique
Principatus appellaretur. Quod & oſtendit Ti-
berii cunctatio, & Imperii per ſpeciem in Sena-
tu detrectatio, de qua idem Tacitus & Sueto-
nius in Tiberio cap. 24. Ita Petavius. Sed Ta-
citus & Suetonius ex eorum verbis explicandi;
ille Tiberii tergiverſationis cauſæ & finis ab eo
intenti rationem reddit, quia nempe Germani-
cus legiones, immenſa ſociorum auxilia, &
favorem populi in manu habebat; adeo ut fue-
rint qui promptos ſe oſtentavere, ſ. Germanicus
vellet Imperiuws, inquit Tacitus Annal. lib. 1.
quod & Velleius lib. 2. & Suetonius in Tiberio
cap. 25. confirmant; immo Suetonius ait: Simu-
lavit & valetudinem, (nempe Tiberius) 42*α
uiore animo Germanicus oelerem ſucceſſionem
vel certè ſocietatem Principatus operiretur. Qui
locus notatu digniſſimus; ſi enim nullus antea in
ſocietatem Imperii aſſumtus, vana hæc ridicula-
que Tiberii ſimulatio fuiſſet. Denique novus
Principatus, Monarchicus nempe, novumque
Principatus exordium minimè officiunt priori
Tiberii Principatui; cùm ſæpe contigerit, ut
ſilii à patribus Auguſti dicti fuerint, & poſt eo-
rum mortem à novo Principatu nova epocha
inchoata fuerit, ut omnibus notum.
ffert præterea Petavius locum Spartiani in
Hadriano, ubi de M. Aurelio & L. Vero lo-
quens: Hi ſunt, inquit; qui poſtea duo pariter
Auguſti primi Rempublicam gubernavere; quod &

in Elio Vero & in Antonino Philoſopho rurſus 8 &£ C. I.
repetit. Unde infert Petavius, Auguſto demum An. Ch. u.
mortuo Principatum & abſolutum Imperium
obtinuiſſe Tiberium, & quòd par Auguſto in Pro-
vincias & exercitus nactus fuerit Imperium,
non ex eo Principem & Imperatorem,; Augu- L
ſtumve conſalutatum eſſe. Sed vana hæc obje-
Gtio; nullus enim unquam dixit, Tiberium vi-=
vente Auguſto, Auguſteam dignitatem adeptum
eſſe, cùm Romanum Imperium ante M. Aure-
lium duos Auguſtos non viderit. Tiberius itaque
Collega quidem Imperii fuit, ſed non Auguſtus;
Princeps etiam & Imperator appellatus eſt, ſed
inde non ſequitur, eum Auguſtum fuiſſe, quia
nullam in Urbe poreſtatem aut imperium ha-
bebat, ſed tantùm Tribunitiam Poteſtatem &
Proconſulare Imperium, ratione cujus idem
quod Auguſtus in Provinciis & exercitibus po-
terat. At, inquit Petavius, pleraque Guickenn
ſummi Imperii & Poteſtatis, hoc eſt, Græci di-
cunt, v“s SagiXeα ornamenta jampridem in
Tiberium collata fuerant, ſed hujuſmodi ferè,
quæ citra ampliſſimum faſtigium aliis conceſſa
ſunt, quos nemo ideo Romanos Imperatores
appellet. Sunt hæc Tribunitia Poteſtas & Pro-
conſulare in Provincias atque exercitus Impe-
rium. De Tribunitia Poteſtate dubium non eſt,
quin permulti compotes ejus fuerint, qui Im-
peratores nullo modo cenſentur: ut Agrippa,
qui ante Tiberium eo honore exornatus fuerat.
Multi etiam Proconſularem dignitatem citra Im-
perium adepti ſunt. Germanicus Druſi filius
adoptatus à Tiberio nunquam Imperator fuit,
neque Romanos inter Imperatores refertur. Et
huic ipſi tamen Proconſulare Imperium, Tibe-
rio poſtulante, Senatus detulit. Tacitus lib. 1;
qui & lib. Il refert anno ab Urbe condita pecrxx,
Chriſti nempe xVII, eidem Provincias à Se-
natu permiſſas, quæ mari dividuntur, majnſque
Imperium quoquò adiſſet, qquàm his, qui ſorte aut
miſſu Principis obtinerent. Sed & aliis nonnullis,
ut ad ſpem Imperii ſucceſſioniſque certiſſimam,
priuſquam Imperatores & Auguſti forent, idem
honor eſt habitus. Ita Petavius, qui non ani-
madvertit, eos Imperii Collegas dictos fuiſſe,
non qui Tribunitia tantùm Poteſtate, aut qui
Imperio tantùm Proconſulari, ſed qui utroque
titulo abſoluti Imperii partibus, atque ab Im-
peratoribus cum Imperio pariter aſſumtis, de-
corati eſſent. Quare exempla, quæ in medium
adducit, ad rem non faciunt. Proconſulare enim
Imperium, quod inter titulos Principatùs, nul-
lis extra Urbem limitibus coarctabatur, & ta-
men quod conceſſum eſt Germanico, ad Pro-
vincias tantùm, quæ mari dividuntur, exten-
debatur. Unde & fallitur Lipſius, dum in No-
tis ad lib. 1. Annal. Taciti ſcribit, petitum fuiſſe
Germanico Proconſulare Imperium perpetuum,
quæ pars ſupremæ Poteſtatis eſt. Qua de re le-
genda, quæ ſcripſi in prima parte Diſſert. Hy-
pat. cap. 3. num. 1v. Denique non audiendus
Petavius, quando negat eos Imperatores dictos
fuiſſe, qui Tribunitia Poteſtate & Imperio Pro-
conſulari præditi erant. Nam tot exemplis con-
trarium inferiùs conſtabit, ut mirum ſit, Vi-
rum doctiſſimum in ea ſententia fuiſſe; cùm
etiam à Getæ Cæſaris Quinquennalibus Cæſa-
res omnes, licèt neque Tribunitia Poteſtate, ne-
que Imperio Proconſulari exornati eſſent ,Im-
peratores nuncupati fuerint, ut infrà oſtendam.
Velleius lib. 2. cap. 21. poſtquam locutus eſt de
rebus

46
h.

XII.
Theriu &
Germanicus
zu Gerna-
nia bellamn
Lerun.

W.

1C. I.
Ch. Il.

An. Ch. 11. G. virtus & fortuna ſubſequenti tempore ingreſſa

XIII.
Tiberius G.
Germanicus
zn Germa-
nia bellum
Serunt.

in Anmales C. Baronunm. i

5 F C. I. rebus à Tiberio anno Chriſti X geſtis, ait: Eadem

animam Inperatoris Taberii fuit, quaæ initio fue-
rat, &c. ſuprà recitata. Loquitur de rebus an-
no Chriſti xI, quo Tiberius Proconſulare Im-
perium accepit, geſtis: & Tiberium, quem an-
tea Cæſarem tantùm appellarat, Imperatorem
vocat. Verum eſt, Tiberium Imperatoris præ=
nomen etiam poſt mortem Auguſti recuſaſſe;
ut ait Sueronius in Tiberio cap. 26. Prænomen
quoque Imperatoris;, cognomenque Patris patrtæ;
& civicam in veſtibulo coronam retuſavit: ac ne
Auguſti quidem nomen, quanquam hareditarium
ullis, niſi ad Reges ac Dynaſtas epiſtolis addidit:
Sed ex illis verbis malè infert Petavius, Tibe-
rium ante Auguſti mortem Imperatorem dictum
non eſſe, cùm Velleius eum eo nomine appeller;
certumque ſit; alios Imperii Collegas Impera-
tores nuncupatos fuiſſe, idque ratione Imperii
Proconſularis : ut ſuo loco demonſtrabo.
Dio lib. 56. loquens de rebus hoc anno geſtis
ait: Tiberius & Germanicus, cui Proconſulare
erat Imperium, impreſſionem in Germaniam fece-
runt, &c. prope Rhenum aſque ad autumnnm mora-
ti, ludis in honorem natalium Anguſti altis, in La-
liam reverſi ſunt. Zonaras in Vita Auguſti de Ti-
berio loquens ait: Poſt hæc ipſe & Germanicus in
Celticam impreſſione fatcta quaſalam eius partes in-
curſarunt, & c. Quæ ſuprà ex Dione retulimus.
Ubi vides Zonaram vocem Proconſalis omitte-
re, quam in priori parte Diſſert. Hypat. cap. 3.
num. I V & V ad Tiberium, non verèò ad Ger-
manicum referendam cenſui, què d tunc exiſti-
marem, Tiberium anno præcedenti Proconſu-
lari Imperio donatum, hancque Inſcriptionem

ab Herwarto cap. 248. ſuæ Chronologiæ reci-

tatam, quam Viennæ in Gallia legi dicit, ad
Tiberium referr.
I. O. M.
TI. CLAVD.
CENSOR.
P. PROCON.
V. S. L. M.

Id eſt, Jovi Optimo Maximo, Tiberius Clau-
dius Cenſor, P. Proconſul, votum ſolvit lubens
merito. Tiberium verò hoc anno Viennam ve-
niſſe diſertè docet Velleius loco anno præceden-
ti citato; & inſinuat Dio laudatus, quando ait,
eisg 1 KeXιαν αονεαοοο, id eſt, in Celticam
impreſſionem fecerunt. Celticæ enim nomine
non tantùm Germania, ſed & Gallia intelligi-
tur, ut teſtis eſt Cluverius lib. f. de veteri Ger-
mania. Unde & Dionis locus malè ab Interprete
verſus. Sed præterquam quèd Inſcriptio illa
nunc Viennæ non extat, ut Vir Clariſſimus Ju-
venis in Hiſtoria Delphinatû⁴s univerſæque Gal-
liæ verſatiſſimus ad me ſctipſit, monuit me per
literas Card. Noriſius, Gruterum pag. 14. has
duas Inſcriptiones in medium adducere.

4. .
TI. CLAVD TI. CLAVD
CENSOR CENSOR
.... . PROQ P. PROC
V. S. L. M V. S. L. M

Ex quibus diſcimus, inquit Card. Noriſius,

XIV. Tiberium Claudium cognomine Cenſor, hoc

Tibarius
Ajricæ Pro
conſul di-

eſt, Cenſorinum, (deſunt enim ſyllabæ fmnales)

ibidem deſignari non P& O GO Wſulem , ſed

. . . „, .
Provinciæ, vel Privatarum, ſen privatæ rei

PR 0O Curatorem: additque Joſephum Scalige-
rum compilatorem Indicis Gruteriani cap. 23.
CENSOREM prO cognomine legere; qua de re,
inquit Card. Noriſius, ſe non litigare; ſed ha-⸗
beri in priori lapide Claudium P RO& Quæſto-
rem, in alio P RO& Curatorem, virum alium
ſanè à Tiberio poſtea Auguſto. Ita Card. doctiſ=
fimus. Præfata itaque Inſcriptio ab Herw'arto
recitata ad Tiberium Imperii Collegam non
ſpectat, ſed ad Tiberium Cenſorinum in
Gruterianis Inſcriptionibus memoratum „ cu⸗
jus etiam Tertullianus in Apologetico cap. 9. ur
opinor, meminit, quando ait: lLafantes penes
Africam Saturno immolabantur palam aſque adt
Proconſulatum Tiberii. Scaliger in Epiſtola ad
Caſaubonum, quæ poſt ejus Opuſcula legitur
pag: 485. dicit, hæc verba non poſſe intelligè
niſi de Imperatore: Alii enim omnes, inquit, cum
nomine ipſo titantur, Tiberius Julianus, Tiberius

An. Cha II.
werſus à T1=
berio Angiss

Cornelius, & quildlem compendio 7T1. ſolus Impera-

tor ſuo prænomine tantum deſignatur. Sed Tibe-
rium Africæ Proconſulem, Porphyrii & Lactan-
tii auéctoritate, Hadriano imperante floruiſſe
oſtendit Valeſius in Notis ad Orationem Euſe-
bii habitam in Tricennalibus Conſtantini. Prior
hb. 2. de Abſtinentia ait: Pallas verò, qui de ſa-
eris Mithriacis optimè omnium ſoripfit; humanas
viltimas ferè ubique abolitas eſſe prodit, Princi-
patu Hadriani; quod confitmat Lactantius in
Hb. t. Divinarum Inſtitutionum cap. 21. Apud
Oprios humanam hboſtiam Jovi Téucer immolavitz

idque ſacrificium poſteris traxidit : quod eſt nuper

Hadäriano imperante ſublatum. Quare ad idem

tempus reſpexit Tertullianus, quando ſcripfſit
infantes in Africa Saturno palam immolatos
fuiſſe uſque ad Proconſulatum Tiberii, qui Sa⸗
cerdotes Saturni ob eam cauſam cruci ſuffixit.
Cujus rei teſtem Tertullianus addit, eſſe mili-
tiain patriæ ſuæ, vel, ut quidam Codices ſcriptum
habent, patris ſui; quæ idipſum munus Tiberio
Proconſuli functa eſt. Ex quo apparet, adhuc

recentem fuiſſe hujus rei memoriam. Cur enim

teſtes citaret milites ſeu apparitores Proconſula-

ris officii, niſi adhuc quidam ſuperfuiſſent, aut

ſupereſſe potuiſſent ex iis qui Tiberio Procon-
ſuli apparuerant, tunc cum Sacerdotes illos in
crucem egit? Quare Proconfulatus ille Tiberii
commodé refertur in tempora Imperatoris Ha-
driani, inquit Valeſius, cui ſubſcribo. Ex his
manifeſtum fit, eundem Tiberium cognomine
Cenſorem, fuiſſe diverſis temporibus Proquæſto-
rem, rerum privatarum Procuratorem, & Africæ
Proconſulem.
Sed, ut redeam ad Tiberium, qui poſtea im-
peravit, videtur ille Proconſul fuiſſe in expedi-
tione Celtica, hoc anno ſuſcepta; ideoque in

XV.

An tazn IIs=
berius quam
Bermanicus
hoc Dionis loco, Tiberius é& Germanicus cui fuerint Pré⸗

Proconſulare erat Imperium „ vox Germanicus tconſules.

tranſpoſita, vel ultima verba ad Tiberium re-
ferenda, cujus durioris loquendi modi non de-
ſunt cxempla. Et ratio eſt, quia Germanicus

miſſus eſt ab Auguſto in Germaniam anno

Chriſti ſeptimo, ibique uſque ad annum Chriſti

nonum bellum geſſit, ſed Tiberii Legati nomi-

ne, non verò tanquam Proconſul: quod ex eo

conſtat, quòd anno Chriſti I X Auguſto & Ti-
berio triumphus decretus, Germanico inſignia
triumphalia, ut ſuo loco ex Dione oſtendimus,

Quèd ſi Proconſul bellum geſſiſſet, ovatione

cohoneſtatus fuiſſet. Ovidius lib. 2. de Ponto
eleg. ad Germanicum, deſcribens triumphum
à Tiberio

12 Critica Hiſtorico-Chronologica

5 . C. I. à Tibefio ſequenti Chriſti anno geſtum, ait:
An, Ch. r1. Pertulit hoc idem nobis, Germaniceè, rumor,
Oppida ſub titulo nominis eſſe tui.
Nempe in triumphali pompa argenteas figuras
Oppidorum, quæ Germanicus cepekat, ſub no-
mine Germanici, id eſt, à Germanico capta, in
titulis indicata. Nihil de ovatione Germanici,
quia ei decreta non fuerat, ſed ornamenta tan-
tum triumphalia, quæ aliis etiam Legatis data
Dio teſtatur anno Urbis D CCLXII. (Cm ita-
que ante cladem Varianam Germanicus Tiberii
Legatus tantùm fuerit, non videtur poſt eam
cladem, quando rurſus in Germaniam cum Ti-
berio millus eſt, alio titulo exornatum fuiſſe;
præſertim cùm poſt inſtitutum Imperium vix
videamus duos Proconſules in eodem exercitu
fuiſſe. Noriſius tamen Card. in literis ad me
ſcriptis, ubi præfatos Ovidii verſus deſcribit,
arbitratur, cùm ob cladem Varianam majoribus
copiis bellum gerendum eſſet, Auguſtum, non
Tiberium ſolùm, ſed etiam Germanicum Pro-
conſulari Imperio fultum, anno Chriſti antece-
denti in Germaniam miſiſſe; uti olim bello pe-
riculoſo per duos Conſules idem bellum, ſtante
Republica, adminiſtrabatur, quod minus mihi
probatur. Rectè tamen in iiſdem literis Card.
Noriſius monet, perperam me adduxiſſe ſequen-
tem locum Suetonii Caligulæ vitæ initio a
oſtendendum in præfato Dionis loco, vocem
Proconſul non ad Tiberium, ſed ad Germani-
cum, & epitheta non ſemper ad proximiora
ſubſtantiva referri: Germanicus Cai Cæſaris pa-
ter, à Liberio patrno aloptatus, Qusſturam quin-
quennio antequam per leges liceret, & poſt eum
Conſulatum ſtatim geſſit, inquit Suetonius, cujus
verba in Diſſert. Hypat. parte prima capit. 3.
numer. VI ſic explicanda dixi cum Caſaubono,
ut virgula ante adverbium ſtatim apponenda
eſſet, & ſignificaret Suetonius, Germanicum,
ſtatim ut adaptatus, Quæſturam geſſiſſe; ſicque
adverbium ſtatim proximè referretur ad Quæ-
ſturam, non verò ad Conſulatum, qui imme-
diatè ante illud legitur. At hæc Caſauboni ex-
plicatio, quam ibi ſecutus ſum, rejicienda; cùm
vox ſtatim non ſit excluſiva medii temporis, ſed
Magiſtratus intermedii, nempe Præturæ, quæ
ſemper medius erat Magiſtratus inter Quæſturam
& Conſulatum. Scribit enim Dio anno Urbis
DCCLXV, Chriſti XII: Poſtea Conſulatum
Germanicus, nondum geſta Praæturà, accepit.
Quod indicat, inquit Card. Noriſius, vox illa

ſtatim apud Suetonium; cùm Dio anno Urbis
DCCLX, Chriſti vII, Germanicum Quæſtu-
tam geſſiſſe ſcribat. Illud ſupereſt obſervandum,
Zeonaram hujus anni initio citatum, cum hære-
ret, an vox Proconſulis apud Dionem tranſpoſita
fuiſſet, illam prætermiiſilſe, ſolumque ſcripſiſſe:
Poſt hæc ipſe (nempe Tiberius) & Germanicus
in Celticam impreſione falcta, quaſdam ejus partes
incurſarunt, &c.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMAN½ 5505.

765. Olymp. . .
197. an, 4. QO 2ꝛ1. CB. 13. Indict. .
JESsu-CRRISTI IZ3. ſocund. Baronium 14.
AuGusTI IMP. 56.
I. — . .
Conſilet. D num. I. Coſl. Germanicus Cæſar, & C.
11. Fonteins Capito. .
Tiberins & Tiberius & Germanicus currenti tantùm anno

& Germania in Urbem redierunt, ut elicio ex 8 & C. I.
Velleio lib. 2. cap. 104. ubi poſtquam Tiberium, An. Ch. 12.
protinus ab adoptione, quæ V Kalendas Julias Hõ 145
anni Chriſti IV contigit, in Germaniam miſ- varß. re⸗
ſum ſeripſit, addit: Miſſus cum eo Prafebtus .
equitum in Germaniam ſucceſſor offici patris mei,
cæleſtiſſimorum ejus operum, per annos continnos
novem Prafettus, aut Legatus, ſpectator, & pro
captu mediocritatis meæ adjntor fui. Quèd ſi anno
præcedenti Tiberius & Germanicus Romam
veniſſent, non annos novem, ſed o&ιο tantüm
Velleius Tiberii Legatus fuiſſet. Quare, quando
Suetonius in Liberio cap. 20. de Tiberio ait: ₰
Germania in Urbem poſt biennium regreſus; bien-
nium illud uſque ad præſentem annum proro-
gat. Quando verò Dio & Zonaras præcedentis
anni initio cirati ſcribunt, Tiberium & Ger-
manicum autumno, præcedentis nempe Chriſti
anni, Romam reverlos eſſe, adverſus Velleium
teſtem oculatum audiendi non ſunt. De trium-
ho Tiberii hoc anno geſto, eique jam ab anno
Chriſti I X decreto, legendi Dio, Velleius &
Suetonius.
Natus hoc anno Caius Caligula, qui poſtes IIPI
imperavit, de cujus nativitatis loco hactenus aagul⸗ .
controverſia mota. Suetonius in ejus Vita cap. . enin 4,
air: Caius Ceſar natus eſt pridie Kalendas Sep- alio natns.
tembris, patre ſuo & C. Fonteio Capitone Coſſ.
Uhli natus ſit, incertum diverſitas tradentium fa-
cit. Cuaus Lentulus Getulicus Liburi genitum ſeri-
bit: Plinius Secundus in Treveris, vico Ambia-
tino ſupra Conſluentes: addit enam pro argumento,
aras ibi oſtendi inſeriptas, O B AGRIFPPINXXt
PUERDPENIUM. Verſiculi, imperante mox
eo, divulgati, apud hibernas legiones procreatum
indicant:
In caſtris natus, patrii nutritus in armis,
Jam deſignati Principis omen erat.
Ego in Altis Antii invenio editum. Reſpondet-
que poſtea ad Plinii rationes. Lipſius verò in
Notis ad lib. I. Annal. Taciti, ubi is de Caio
Caligula ſcribit: Qam infans in eaſtris genitni⸗
in contubernio legionum edulctus; pluribus refellir
Suetonium, Pliniumque tuetur, dicens nihil
obſtare, Agrippinam relictam à Germanico ma-
rito in Germania, ibi hoc anno peperiſſe, eo-
demque in Urbem rediiſſe. Sed tam Plinius,
quâm Suctonius & Lipſius, aliique alterutrum
ſecuti, meo judicio, hallucinantur. Caius enim
alio in loeo genitus, alio in loco natus. Inci-
dit ejus natale in diem ulrimum menſis Auguſti
currentis Chriſti anni, ideoque menſe circiter
Octobris anni antecedentis, quo Germanicus
adhuc in Germania erat, procreatus eſt; ſicque
accuratè Tacitus ait, hunc in caſtris genitum,
& in contubernio legionum eductum, ſeu edu⸗=
catum. Ex quibus tamen verbis perperam infert
Lipſius, exiſtimaſſe Tæcitum in Germania Caium
natum eſſe. Verſiculi verò laudati neque ei,
neque Plinio favent : in caſtris enim natus,

III.

idem eſt quod, in caſtris genitus, quomodo

eos divulgatos exiſtimo, quibuſve verbis eos
ipſemet Lipfius exhibet. Denique rectè dicit
Suetonius, cùm Agrippina bis in Germania filias
enixa fuerit, Inſcriptionem à Plinio allatam ad
rem non facere. Caius itaque in Germania geni-
tus, Antiique in Italia natus.
Euſebius in Chronico anno Abrahami 2028. IV.
ſecundùm editionem Pontaci ait: Auguſtus cum Cenſus in-
Tiberio filio ſuo cenſum Romæ agitans, invenit cheatur.
hominum nonagies trecentena & ſeptuaginta mil-
lia.

—

E6 1.

AhO Vros
766.0 hi,

1
Cinſulen.

II.
Imderium
Auguſo ix
decennum
nmreſum.
4

1
.
.
.

III.
lgule
lio in loco
genitits, in
alio natiis

S £ C. I. lia. Incipit hic annus Abrahami Kalendis Octo-
An. Ch. 12.13. bris præcedentis Chriſti anni. Quare cenſus,
qui annos aliquot, antequam luſtrum condere-
tur, fieri ſolitus erat, hoc anno inchoatus. IIIe
enim nonniſi Cenſoribus Romæ præſentibus
editus. Ad alium itaque annum luſtrum, ad
alium cenſus pertinet. Præterea Cenſura cum
Imperio Proconſulari Tiberio communicata,
iſque Cenſor declaratus, ſed ea Poteſtas ante
ejus in Urbem reditum ad actum non reducta.
Quæ duo hactenus non ſatis obſervata. Toto
anno ſequenti cenſus continuatus, cùm luſtrum
ad annum Chriſti XIV pertineat.

Zrdc ANNO PERIODI GRXCO -ROMAN&g 5o6.
66. .B
3 8. “äs Q ꝛ22. A. 14. Indict. I.

JrSsu CHRüISTI I3. ſecandum Baronium 15.

AucusTI IMP. 57.

I1. D num. I. Coſſ. C. Siliue, & L. Muanacius
Conſules. Plancus, ex Dione. Baronius priorem vo-
cat C. Silium Nepotem: ſed cognomen illud
Nepos fictitium, ut jam alibi cum Card. No-
riſio dixi.
II. Auguſtus quintum in decennium gabernationem
Imperium Reipublicæ, invitus ſoilicet accepit: 7 1herio Tri-
Auguſto in huniciam Poteſtatem prorogavit: Druſo Tiberii
abeengimn ſilio poteſtatem Conſulatus tertio anno, etiam non
conceſſum. 4. .
geſtaà Praturà, petendi, inquit Dio ſub hujus

anni Coſſl. Mediobarbus hunc Nummum Tibe-

rii producit, T I. CSAR AuGuSTI F. TR.
PoTr. Xv. Repræſentantur Quadrigæ trium-
phales. In poſtica, CASA R AudusTus PIVI
F. PATER PATRIAX. Viſitur caput Auguſti.
Producit & Nummum Auguſti, CXSAR Au-
GusTüS DIVI F. PATER PATRIAX. Caput
Auguſti. In poſtica, TI. CS/AR AuGuüSTI
F. TR. POT. X v. Quadrigæ triumphales. Ti-
berius currenti anno V Kalend. Julias Tribuni-
tiam Poteſtatem Xv ſuſcepit. Quare præfati
Nummi ſimiléſve à Mediobarbo in Numiſmati-
bus Imperatorum Romanorum deſcripti, hoc
anno cuſi ſunt. Ait Mediobarbus V. C. ad trium-
phum Tiberii de Pannonibus, Dalmatis, &
Germanis, quem anno ſuperiori duxit, hos
Nummos ſpectare. At referendi illi ad victorias
ultimo decennio reportatas, non verò ad Tibe-
rii triumphum. Hinc factum, ut annis Decen-
nalibus Imperatorum dicatis Quadrigæ trium-
phales ob victorias præcedenti decennio relatas
decretæ fuerint, ut infrà ſæpius viſuri ſumus.
Imperatorum enim Decennalia à4 prorogatione
Imperii Auguſto conceſſi in decennium nata;
ideoque in illis de more acta, quæ ſingulis de-
cenniis in honorem Octaviani Auguſti factitata
fuerant. Ob eandem rationem Auguſtus, qui
hactenus Inperator tantùm XX in Nummis di-
cebatur, appellatus eſt Imp. XXI, ut liquet ex
hoc Nummo à Mediobarbo recitato, IMP.
C½ SAR DIVI F. AucusrTus IMP. XXI. in
poſtica, PONTIF. MAXIM. LRIBIUN. POTEST.
XXXVII. S. C. quod exemplum ſucceſſores
in Decennalibus quandoque imitati ſunt.

Tom. I.

in Annales C. Baroni. 1

An Ch. 14.
ANNO PERIODI GRACO-RO MAN ℳ₰ 5507. Anno Urbis
O 23. G. II. Indict. 2. 767. Olymp.
198. An. 2.

Jrsu CHRISTI I4. ſecund. Baronium 16.

TIBERII IMP. I.

.

A Num. I. ad V. Coſſ. Sex. Pompeins, & Sev. I.
Appuleius ex Dione. Baronius utrique Næ- Conſulen.
potis cognomen affingit errore jam ſuprà con-
futato. B
Archelaus Herodis Aſcalonitæ filius anno II.
Chriſti VII Viennam Galliæ in exilium ab Archelaus
Auguſto miſſus, patrimonio ejus & theſauris Vennam
fiſco adjudicatis. Et ratio eſt, quia anno Juliano relagarss
quadrageſimo tertio patri ſucceſſit, decimum-
que Regni annum attigit, quo anno Joſepho
Sacerdoti natus eſt filius Matthias, Gνονν
N'Xν⅜ααοσυ Ü c οανπαν.ν. id eſt, decimo regni Arche-
lai anno, ut ex publicis Tabulis in libri de vita
ſua initio retulit Matthiæ hujus filius Flavius
Joſephus Hiſtoricus. Is ob hanc rationem quod
in libris Belli judaici de novem Archelai annis
priùs ſcripſerat, in libris Antiquitatum omnino
mutandum eſſe cenſuit: decem & annos in Regno
& ariſtas in ſomno Archelai ſubſtituens. Dui
quidem anni decem utrinque incompleti fuere.
Dio quidem lib. F. anno Urbis DCCLI X,
Chriſtr ſcilicet VI, ſcribit: Herodes Palæſtinus
à fratribus accuſatus, trans Alpes eſt relegatus,
ac pars ecus ditionis in publicum redatta. Sed non
mitum, eum exilium ejus anno uno antever-
tiſſe; cùm poſteriùs Herodis patris regnum anno
uno tardiùs conſignarit; ſicque mortem ejus
anno etiam uno differre coactus fuerit. In eo
autem quod Archelaum Herodem Dio appellat,
non hallucinatur, ut communiter recentes Hi-
ſtorici ſcribunt; ſed Archelaum duplex nomen
tuliſſe nos edocet; ſicut & Archelaus junior,
qui Herodes Archelaus dictus eſt, ut inferius
viſuri ſumus. Joſephus in fine lib. 17. de Anti-
quit. ſcribit; Archelao Romæ damnato atque
Viennam Galliæ in exilium deportato, mittitur
4 Cæſare Quirinins ver Conſularis, qui cenſum
agat in Syria, qui cenſus nunquam antea in
Judæa actus fuerat, ut in Apparatu Chronolo-
gico dixi. Idem Joſephus lib. 18. cap. 3. annum
cenſus primitus peracti ita deſignat, ericeſimo ac
ſeptimo anno poſt cladem Antonio apud Abtium
4 Cæſare illatam. Annus Actiacus XXXVII
cœptus eſt die XXX menſis Auguſti anni
Chriſti ſexti. Quare anno inſequenti facultates
Archelai in publicum fiſcum relatæ, & cenſus
in Judæa actus.
Bronius exiſtimat cum Euſebio in Chroni- 111.
co, Archelaum Viennam præſenti anno relega- Rißoriaz -
tum fuiſſe, ac Dioni Joſephum impoſuiſſe 3à daorum ac-
quo ves Judæorum creditur mutugtus Quod curat) à lo-
certè admitti non poteſt, cùm Joſephus accu- Vpboſeripta,
raté Herodis Hiſtoriam ex Romanis Auguſteæ
ætatis Scriptoribus, qui injuri4 temporum in⸗
tercidère, exſcripſerit; Hiſtoria vero Herodis
ac filiorum ejus ab Euſebio elucubrata intolera-
bilibus erroribus ſcateat. Petavius lib. 11. de
Doct. Temp. cap. I. eoſdem errores Euſebio
tanquam primario auctori tribuit „ alt enim:
Horum omnium oe vpn eav; ρι α ρατ—
atque illius Hiſtoriæ calamitatis, R quis fundunme
eſſe dicat Euſebium, is à veritate, me quidem
judice, non abhorreat. Etenim tam ille ing Mero-

dis

.

14 Critica Hiſtorico-Chronologica

S§ C. I. dis temporibus digerendis hallucinatus eſt, ut re-
An. Ch. 14. guiz qui eum univerſi ferme ſecuti ſunt . largiſ-
ſimè peccandi ſeget em ooaſionemque prabuerit. At

longe diu ante Eulebium hujuſmodi perturba-

tiones in Herodis Hiſtoriam induéæ; Julius
enim Africanus, Clemens Alexandrinus, alii-
que multi, qui Euſebium præceſſere, & Natale
Chriſti in annum Julianum X LIII contulere,
Herodem adhuc in vivis fuiſſe, ac ad iniequen-
tes annos vitamn produxiſſe ſine dubio ſuppoſue-
re; cùm tamen certum videatur, eundem ultra
illum annum Julianum Imperium & vitam non
propagaſſe. Quare errores illi vetuſti, ab Euſe-
bio, qui in eorum patrocinium Jolephum tra-
here nititur, magis quidem aucti, non tamen
rimùm diſſeminati.
IV. Quoad Quirinium, de quo plura adverſus Ba-
Silanus Qui- vonium in Apparatu Chronologico diximus,
n liafe. Syriam adminiſtrandam ſuſcepit anno Chriſti
ura Gria. ſeptimo, ut mox diximus ex joſepho, eamque
rexit uſque ad annum Chriſti duodecimum, quo
OQ. Caæcilius Silanus Creticus eam Provinciam
obtinuit. Scripſit ad me Card. Noriſius V. C.
extare in Muleo IIluſtriſſimi Marchionis Ric-
cardi & in Mediceo, Nummos duos æreos, in
quorum antica viſitur caput Jovis, & in poſtica
legitur: EHI ZIAANOT ANTIOXEON.
Repræſentatur Aries retro ſydus aſpiciens, & in
medio F M. Eſt annus Antiochenus XLIII ab
anno Urbis DCCXXIII, ſeu victoria Actiaca
deductus: extare & duos alios etiam ærecos in
Gaza Medicea ejuſdem Silani omnino ſimiles

cum his verbis, EII IAANOT ANITIOREQ N.

& in medio, A M. Eſt annus Antiochenus XLIIV.
Prior Antiochenus annu inchoatur anno Chriſti
XII; poſterior currenti Chriſti anno. Quare jam
anno præcedenti Silanus Syriam adminiſtrabat.
uod ex eo certum redditur, quèd Card. Nori-
ſius in iiſdem literis moneat, aſſervari in Gaza
Medicea Nummum Silanz, in cujus antica viſi-
tur caput Tiberii cum infſcriptione: ZEBAZTOT
KAIZA P. quia Tiberius cognomen Auguſti ini-
tio non admiſit, ut teſtatur Suetonius in Tiberio.
Hæc ejus poſtica.

3 A E
EHI 2I GE
AANO G
ANTIOE

Usemrte

Nota Superior A primum Tiberii annum;
notæ inferiores EM annum XLV ab imperio
Auguſti in Syria notant. Incipit is Auguſti an-
nus anno Urbis conditæ D CCLXVII, Chriſti
nempe XIV, quo die decima nona Auguſti
Octaviano Tiberius ſucceſſit. Præterea Toinar-
ddus Vir doctiſſimus ſccipſit ad me, vidiſſe ſe
Silani Nummos anno Antiocheno Z M notatos
cum nota r ſupra Silani nomen, quæ non rtan-
tùm tertium Imperii Tiberiani annum deſi-
gnant; ſed etiam notam A Nummo Mediceo
adſcriptam primum Tiberii annum ſignificare
certò demonſtrant. Quadrageſimus autem ſep-
timus annus Antiochenus incipit anno Urbis
DCCLXIX, anno ſcilicet Chriſti XVI, quo
Tiberius tertium Imperii annum iniit. Ex ulti-
mis Silani Nummis Eram Antiochenam in Nu-
miſinatis Præſidum Syriæ expreſſam, ab anno

Urbis DCCXXIII, quo pugna Actiaca habi- S Æ C. I.
ta, deductam fuiſſe manifeſté liquet, ac Card. An. Ch. 14.
Noriſium in Cenotaphiis Piſanis Diſſert. 11 cap.
16. paragrapho 13. non bene eam ab anno inſe-
quenti, Urbis nempe DCCXXIV, deſumſiſſe,
ut ipſemet ad me ſcripfit. Sic enim fieri non
poſſet, ut annus Antiochenus XLV cum primo
Tiberii, & annus XLVII cum tertio ejuſdem
Imperatoris concurreret, ut examinanti patet.
Videnda quæ diximus, cùm de Era Actiaca lo-

cuti ſumus. Silanus itaque Syriæ Legatus fuit

uſque ad annum Chriſti decimum ſeptimum, ut
eo anno videbimus.
Ad num. V & ſeqq. Auguſtus die decima V.
nona menſis Auguſti & vivis exceſſit, ut rectè in W, e
Epitome, cui Tiberius jam Imperii Collega ſuc- W ma⸗
ceſſit. Ante mortem luſtrum condidit in campo rienr. .
Martio, inquit Suetonius in Auguſto cap. 97. & Baron. n. V.
quidem centam dies antequam moreretur, ut
teſtatur ibidem Suetonius. Ex quibus elicio,
luſtrum IV Idus Maii fuiſſe conditum: ad eum
enim diem in veteri Kalendario, quod apud
Goltzium extat, legitur, Lud. Mart. in circ. & 4
die I V Idus Maii ad diem XIV Kalend. Sep-
tembris dies centum interſiciuntur. Addit ibi-
dem Suetonius de Auguſto loquens: Vota, quæ
in proximum lIuſtrum ſuſcipi mos eſt, Collegam
ſunm nuncupare juſſit; nam ſe, quamquam con-
ſeriptis paratiſque jam tabultz, negavit ſuſoeptu-
ram, quæ non eſſet ſoluturus. Mortem enim ſuam
præſagiebat. In luſtris itaque Vota ſolvi, & nova
in quinquennium ſuſcipi mos fuit; indeque
origo Votorum, quæ in Quinquennalibus & i
genus feſtis poſtea ſuſcepta, repetenda. Augu-
Rus tria luſtra fecit ex Marmore Ancyrano, &
Suetonio cap. 27. Primum anno Urbis PccCxXVI
in ſexto ſuo Conſulatu, Collega M. Agrippa ex
Dione cap. 53. Secundum anno Urbis DCCXLVI;
in eodem enim Marmore Ancyrano Auguſtus
ait: Nuper luſtrum ſolus feci, legi, Cenſorino &
Abhinio Coſſ. &c. Tertium denique luſtrum ab
Auguſto acum ad hunc annum pertinet. De his
Auguſti luſtris legenda, quæ ſcribit Card. Nori-
ſius in Cenotaphiis Piſanis Diſſert. II cap. I.
Tiberius condito luſtro in IUlyricum profeltus eſte
GO ſtat m ex itinere revotatus ſzirantem adhuc
Auguſinum reperit- Profeé us itaque in Illyricum
non eſt, niſi poſt diem duodecimum Maii, quo
luſtrum peractum demonſtravimus, quôve illud
de more factum exiſtimamus. Livius lib. I. lo-
quens de Servio Lullio Romanorum Rege qui
luſtrum inſtituit, ait: Ia campo Martio inſtru-
Rum exercitum omnem ſue, ope, taurilibus lu-
ſtravi, idque conditum luſtrum appellatum, quia
in cenſendo finis factus eſt. Idem poſtea à Cenſo-
ribus in aliis luſtis factitatum. Card. Noriſius
in Diſſert. de Votis Decennalibus cap. I. arbitra-
tur hujuſmodi ſacrificia in Quinquennalibus &
id genus feſtis etiam facta. Sed quæ ad id pro-
bandum Card. eruditiſſimus in medium adducit,
oſtendunt quidem illa ſacrificia ob alias etiam
quàm ob luſtrum cauſas à Romanis, ſed non in
Quinquennalibus, peracta. Cùm tamen Vota
Quinquennaliorum & Decennaliorum ab his,
quæ in luſtro condendo nuncupabantur, origi-
nem etiam duxiſſe videantur, ejus conjectura
veriſimilitudine non caret.
Euſebius in Chronico Auguſti mortem anno
præcedenti perperam conſignat. Eam enim cum nengt
anno Abrahami 2029. connectit; qui Abrahami eßhee
annus Kalendis Octobris anni Chriſti duodecimi conſignata,
inchoatur.

VI.

(.
26

NC. 1
n. Ch. 14

V.
uggſus
a⸗ rum con.

it, e⸗

tinr,

Barone n. V,

um
10
d
0⸗
vi
⸗
lu-
nlo⸗
lius
tra-
&
ro.
clt,
tiam
n 11
ota
bis,
ngi-
Ctuia
VI.
n Hagai
(um „n nie
ami , lchi⸗
cimi nſtnait⸗

atul⸗

5 £ C.

in Annales C. Baroni. 15

I. znchoatur. Quare cùm Auguſtus die decima
nona menſis Auguſti vità functus fuerit, mors
ea ſecundùm Euſebii ſententiam ad annum præ-
cedentem pertinet: quæ cùm ſit falſiſſima, trium
ſequentium Imperatorum Chronologia in Chro-
nico Euſebiano depravata. Ex ea tamen opinio-
ne deduco primùm, Euſebium annos Auguſtei
Imperii aliter in univerſum quàm in particulari
numerare. Quando enim de toto, quo Auguſtus
regnavit tempore, in Chronico loquitur, ejus
Imperii initium à morte Julii Cæſaris, ſeu ab
Idibus Martiis anni Abrahami milleſimi non-
genteſimi ſeptuageſimi tertii, qui anno Periodi
Græco-Romanæ 5449. menſe Septembri exordi-
tur, deſumit, quod ex eo probatur, quèd Au-
guſti mortem collocet anno Abrahami bis mil-
leſimo viceſimo nono, qui majori ſui parte cum
anno Chriſti decimo tertio concurrit. Quo pacto
rectè ſcribit Euſebius, regnaſſe Auguſtum annos
quinquaginta ſex, menſes ſex. At quando Au-
guſti annos in particulari numerat, primum con-
jungit cum anno Abrahami milleſimo nongen-
teſimo ſeptuageſimo quarto ab Octobri menſe
inchoato, liceet menſe Martio anni Abrahami
antecedentis Julius Cæſar occiſus fuerit. Et ra-
tiò eſt, quia certum haberi debet, Euſebium
exiſtimaſſe, Chriſtum natum eſſe anno Abra-
hami bis milleſimo decimo quinto, quod ve-
rum eſſe non poteſt, niſi primum Auguſti annum
ab anno Abrahami milleſimo nongenteſimo ſep-
tuageſimo quarto inchoarit. Quod eò magis di-
cendum, quòd ſequentium Imperatorum annum
primum à menſe Octobri morti deceſſoris pro-
ximiori incipere ſoleat. Deduco ſecundèò, Euſe-
bium annum Abrahami bis milleſimum deci-
mum quintum, quo Chriſtum natum afſſerit, &
quadrageſimum ſecundum Auguſti annum anno
Juliano XLIII illigare. Ex quo & ſequitur,
erraſſe Scaligerum in editione Chronici Euſe-
biani, in quo primum Chriſti annum cum anno
Auguſti quadrageſimo tertio componit. Nam,
ut advertit Valeſius in Notis ad Euſebium lib. 1.
cap. .in vetuſtiſſimis Codicibus Euſebiani Chro-
nici primus Chriſti annus concurrit cum anno
XLII Imperii Auguſti. Quod in Euſebii ſen-
tentia neceſſariò dicendum; cùm annos ab In-
carnatione Chriſti numeraverit, idque ſecun-
dùm Eram Incarnationis Alexandrinorum, quæ
anno quadrageſimo tertio inchoatur. Ex eo Sca-
ligeri errore alius conſequitur, quòd nempe
annum Incarnationis XIV cum anno Abrahami
2029. copulavit; quamvis in Buſebii opinione Au-
uſtus mortuus ſit anno Incarnationis ſecundùm
Alexandrinos XV, qui cum eodem anno Abra-
hami 2029. menſe Octobri ſeu Eræ Chriſtianæ
XII inchoatur. Denique Valeſius citatus hallu-
cinatur, quando ait, annum primum Auguſti
ſecundùm Euſebii ſupputationem, eum eſſe,
quo Hirtius & Panſa Conſules fuerunt. Nam
ſi ab eo anno primum Auguſti annum inchoaſ-
ſet, non dixiſſet, Auguſtum regnaſſe annos
LVI, menſes VI. In eundem errorem incidit
Petavius, quòd non obſervaſſet, Euſebium Au-
guſti mortem cum anno Eræ noſtræ XIII con-
jungere. Ex quo & in alium delapſus eſt, Chri-
ſtum nempe ſecundùm Fuſebium natum eſſe
anno Juliano XLIV, quem perperam exiſti-
mat concurrere cum anno XLII Auguſti ab
Euſebio memorato, ut videre eſt in Ani-
madverſionibus Epiphanianjs ad hæreſim 5I.
pag. 130. —
MBUDẽ Tom. I.

Dio lib. 577. de Tiberio ait: Decem aunis n. 5 Æ C. 1.
perii eus exalctis, ad reſumendum id, nihil de- A.-C.I4. 15.16.

ereto opus habuit : neque enim in decennia inter-

ciſum, quod Auguſtus fecerat, id gerere ſtatue-

Tiberius
Decennalid

rat. Tiberius itaque primus ex Imperatoribus induxit.

fuit, qui Quinquennalia, Decennalia, & id
genus feſta in morem induxit. Introducta & ab
eodem ſecunda Conſulatuum Cæſareorum Re-
gula, ut nempe Imperatores annis hujuſmodi
feſtivitatibus addictis Conſulatum ſumerent;
prima enim Auguſto attribuenda, qui anno poſt
Juli Cæſaris mortem Conſulatum fuffectum
iniit. Quia verò Chronologia Faſtique ſummam
ab hujuſmodi feſtis tam à Gentilibus, quàm à
Chriſtianis Imperatoribus, magnâ pompa cele-
bratis, lucem accipiunt, ea modò ex conjectu-
tis, modè certis/ argumentis, annis ſuis conſi-
gnabo. Poſt familiam Juliam in Nerone extin-
ctam, Cæſares omnes Vota Quinquennalia nun-
cupaſſe certum: antea, cùm nomen illud potiùs
familiæ quàm Imperii eſſet, Cæſares Quin-
quennalia non exhibuere, niſi vel Tribunitia
Poteſtate, aut Imperio Proconſulari, aut utro-
que exornati eſſent.

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN ℳ 5508.
Q 24. F. O 16. Indict. 3.
JrSsu CHRISTI IS. ſecundum Baronium 17.

TIBERII IMP. 2.

D Num. I. Coſſ. Druſus Ceſar; & C. Nor-

banus Faccus. Erat Druſus Tiberii Auguſti
filius, qui anno Chriſti X I Quæſturam geſlerat,
ut docet Dio lib. 566. cuique Auguſtus anno Urbis
DCCLXVI, Chriſti ſcilicet XIII, Poteſtatem
Conſulatüs tertio anno, etiam non geſtà Præturà,
petendi conceſſit, inquit Dio ibidem.
Cum Druſus filius Tiberii Cæſaris eſſet, Cæ-
ſar ratione familiæ vocatus eſt. Zonaras quidem
in Tiberio ſcribit, Germanicum tres filios reli-
quiſſe, quos, inquit, Auguſtus in teſtamento ſuo
Caæſares appellavit. Quod ſi verum eſſet, ſeque-
retur, Druſum non minus ob dignitatem, quàm
ob familiam, Cæſaris nomen tuliſſe. Sed Zo-
naram ea in re errare, exiſtimat Card. Noriſius,
ut me per lireras monuit, ideoque ante Neronis
interitum, Cæſaris nomen familiam, non veròè
dignitatem deſignabat, in quantum conjicere
poſſumus; hac enim in re mihi aquam hærere
fateor.

ANNO PERIODI GRECO-ROM AN £ 5F509,
O 25. ED. ) 17. Indict. 4.
Jssü CHRISTI 16. ſecandum Baronium 18.
TIBERII IMP. 3.

A D num. I. Coſſ. T. Statilius Siſenna Taurus,
& L. Sceribonius Lubo, ex Dione.
IhIncidunt in hunc annum Quinquennalia Im-
perii Proconſularis Tiberii ab anno Chriſti X I
deducta. Ad ea revocanda, quæ Tacitus lib. 2.
Annal. ſub hujus anni Conſulibus ſcribit: Fine
anni arcus propter ædem Saturni ob recepta ſigna
cum Varo amiſſa, duttu Germanici) auſpiciis Ti-
berii: & ædes Fortis Fortunæ T iberium juxta.",“.

ſacrarium genti Quliæ, eſigieſque Divo Auguſto

Anno Urbis
768 Olymp.

1.
Conſulss.

11.
Caſar, nos
men familieg
non dignita⸗
tis, nte Ne⸗
ronis interis
tism.

Anno Urbis
769.Olymp-⸗
798. an. 4

1.

Conſules.

1I.

eingquens
nalia Tibs⸗
réi.

apud Bovillas, dicantur. Annis enim hujuſmodi

B 2 feſtis

16 Critica Hiſtorico-Chronologica

S F C. I feſtis addictis arcus erigi & templa dicari

An. Ch. 17. mos erat.
18.19.

Anno Urbis ANNO PERIODI GR „Æ Cc O-ROMANAX 5§510.

Dor . . „ He
Olymp. 199. O 26. C. 18. Indict. 5
net⸗ JESuCHRISTI 17 ſecundum Baronium 19

TiBERII IMP. 4.
D num. I. Coſſ. C. Calius Rufus, & L. Pom-

I. .
Conſules. A ponius Flaccus, ex Tacito lib. 2. Annal.
11. Ad'num. 1I. Quæ narrantur in Annalibus de
Sybillina Sybillinis oraculis, pertinent ad annum Chbriſti
eracula. XIX, cùjm ea Dio lib. 57. recitet ſub Conſulatu
Silani & Norbani, qui illo anno Faſtis nomen
dedêre.
111. Ad num. III. Hoc anno, decreto Senatũs
Eiſo ft Syriæ permiſſæ Germanico Pprovinciæ, qua mari divi-
Praſes. duntar, ut motum Orientem componeret, ut

ait Tacitus lib. 2. Annal. Et quia Syriæ Præſes
Ereticus Silanus pet affinitatem Germanico erat
connexus, Cn. Piſonem ſucceſſorem illi conſti-
tuit Tiberius, ad ſpes Germanici coërcendas
Ita TLacitus loco citato.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRECO-ROMAN X FII.

Symp. 199. O◻ 17 B. 19. Indict. 6.
an. 2 JESU CHRISTI 18. ſecund. Baronium 20.
TIBERII IMP. §.
D num. I. Cſſ. Liberius Ang. III, &
. . . Germanicus II.
Conſule⸗. Sumtus is à Tiberio Conſulatus juxta II re-

11.
Quindecen gulam Conſulatuum Cæſareorum, propter nem-

nalia Impe- pe Cæſarei ejus Imperii Quindecennalia, ab
ru Paſarei anno Chriſti XIII, quo ei Tribunitia Poteſtas
Tiber. prorogata, deducta. Ad ea ſolennia pertinent,
uæ Tacitus lib. 2. Annal. ſub hujus anni Con-
ſulibus ſcribit: Cappadoces in formam Provinciæ
redatti, Q. Veneraninm Legatum accepere, S.
quædam ex egiis tributis diminnta, quo mitius
Komanum Imperium ſperaretur. Comagenis Q.
Servaus præaponitur, tum primuùm ad Jjus Pratoris
tranſtatis. Hæc horum ſolennium indicia: annis
enim his feſtis, Regna in Provinciam redacta,
populi tributis levati, & novitates inductæ.
Quare licèt Cappadocia anno præcedenti Ar-
chelaum Regem amiſiſſet, ut teſtatur Tacitus
laudatus, ante tamen præſentem annum in jus

Provinciæ non redacta.

—

Anno Urbis ANNOPERIODI GRACO-ROMAN A 5512.

Dg mp. 199. O 28 A. I. Indict. 7.
an. 3. JESU CHRISTI 19. ſecund. Baronium 21.
TIBERII IMP. 6.
I. D num. I. Coſſ. M. Julius Silanus, & C.
Conſules. Norbanus Batbus. Sic enim appellandus,

non verò Flactus, ut obſervat Card. Noriſius ex
Pighii Inſcriptione ad annum Urbis 771. Grute-
riana altera pag. 1041. Plinio lib. 2. cap. 577. &
Idacii Faſtis: ira Card. eruditiſſimus in literis ad
me ſcriptis. J
II. Quinquennalia Imperii Auguſtei Tiberii in
Quinquen. hunc annum incidunt, ut ex ejus Decennalibus

liquet. In Gaza regia aſſervatur Nummus inſcri- S Æ C. I.
ptus, I. CASAR DIVI AuG. F. AuG. An. Ch. 19.
P. M. LR. P. X XI. S. C. in averſa parte, CIvI- „3 71.
TATIBUSASI +£ RESTITUTIS. Viſitur , Aage
effigies Aſiæ muliebri ſpecie ſedens. Anno Chri- Tiberis.
ſti XVII duodecim celebres Aſiæ Urbes terræ
mortu collapiæ, ut ſcribit Lacitus lib. 2. Annal.
quas cùm Tiberius reſtituiſſet, ei coloſſus ere-
tus juxta ædem Veneris, in Romano foro; &
in unaquaque reſtauratarum urbium ſtatuæ illi
poſitæ, ut ex Appollonio Grammatico refert
Phlegon Trallianus in lib. de Mirabilibus. Quæ
hoc anno facta occaſione Quinquennalium Ti-
berii, oſtendit hujus Tribunitia Poteſtas XXI.
V Kalendas Julii capeſſita. Porro annis Quin-
quennalibus & id genus feſtis dicatis, urbes aut
conſtructas aut de novo reædificatas multis
exemplis liquet. .
A num. I V. Germanico Cæſare arte Piſonis III.
Syriæ Præſidis extincto, Cneius Sentius Saturni- gpris praſfe;
nus Prolegatus Syriam obtinuit, ut teſtatur Ta- dr. Praſete
citus lib. 2. Annal. anno Urbis DCCLXXII.
Hunc Saturninum diverſum eſſe ab eo, qui jam
ante Quirinium Syriam adminiſtraverat, non du-
bito. Videtur filius fuiſſe C. Sentii Saturnini,
qui ante Quinctilium Varum Syriam rexerat.
Joſephus enim lib. 16. Antiquit. cap. 17. ait, il-
lum C. Sentium Saturninum tres filios habuiſſe,

eoſque ejus Legatos ſuiſſe.

. . „

ANNOPERIODIGRACO-ROMANEZ 5Ij. Anno Urbis

1 773
OE I1G F. 2. Indict. 8. Olymp. 199.

JESuI CBRISTI Z30. ſecund. Baronium 22. an. 4.
TIBERIIIMP. 7.

D num. I. Coſſ. M. Aurelius Meſſala, & I.
A M. Aurelius Cotta. Conſults.

ANNOPERIODIGRACO-ROMAN XÆ 5IA4. Anno Urbie
2 E. ) 3. Indict. 9. 774.

Olymp. 2009
JESuI CHRISTI 21. ſecund. Baroninm 23. n

TIEERII IMP. 8.

D num. I. Coſſ. Tiberius Aug. W, & Dru- c,
ſus Cæſar II.
Tiberii Conſulatus juxta II Conſulatuum II.
Cæſareorum regulam, Druſi juxta III, non Proconſla-
ſolùm quia Cæſar erat, ſed etiam propter ejus vis Imperii
Conſulatum geminatum. Faſtos enim Conſulares Tiberi: De-
diligenter evolvens deprehendi, iterato Conſu- ennalis.
latu cohoneſtatos, aut Imperatorum Collegas in
Conſulatu fuiſſe, vel inſignioribus annis Con-
ſules proceſſiſſe, præſertimque annis Decenna-
lium, & id genus feſtorum. In hunc autem an-
num Imperii Proconſularis Tiberii Decennalia
incidunt. Ad ea referenda Inſcriptio, quæ ex-
tat in territorio S. Canati, oppidulum eſt Gallo-
Provinciæ, quam nuper clariſſimus Dominus

I.
nſulese

Ludovicus Thomaſſinus de Mazxaugues Parla-

menti Aquenſis Senator detexit ac mecum com-
municavit.
TI. C Æ SA R.,
DIVI. AucusrT I. F.
AudusTus
PONTIFEX

MAXVYMUIS

Satsrninzh

410a s

Aano Vibs
ns.
OlF200

an⸗ 2,

.
Cinſilei.
lI.
ivennalis
Cmerũ Ci.
ſarei Tile.

zii

III.
Ponponit
Naccus g⸗
yis Lexatus.

Anno Urbie
Vmp z00
n.; Ras

l.
unſile.

III.
. aturningar

rit riſth⸗

tur.

.
l.
.

8

3 Anno Vrbh
.
Oynh h,
1. 4

1
Cinſule

—

4 Aand Vis

774.
Olymp 200,

l.
4

1.
e- Cmnhila

II,

pon mumnſili⸗
lesliun bt,
. enneli.
MIu⸗

35 in
Con⸗
una⸗
nan⸗
nalia
e ex⸗
alo⸗
winus
ule-
(ON⸗

Ier.

8 £ C. I.
An. C. 22.2.

Anno Urbis
775.
Olymp 200.

an. 2.

I.
Conſules.
7 II.
vicennalia
Cmperii Cæ-
ſarei Tibe-

räs,

TRIBUNICIA
PoTESTATE. XXII.
REEFECIT. E T
RESTITIIIT.
Tiberius Tribunitiam Poteſtatem X XII uſque
ad V Kalendas Julias, quo N X III iniit, geſſit,
& Imperii Proconſularis Decennalium occaſio-
ne vel aquæductum, vel templum aliquod, vel
aliud ædificium in Provincia reficiendum cu-
ravit.

ANNOPERIODIGRAXCO-ROMA N ℳ FI5.
3. D. ) 4. Indict. 10.
Isnssu CRISTI 22., ſecundhm Baronium 14.
TIBERII IMV. 9.
D num. I. Coſſ. C. Salpivius Galba, & D.
N. Materius Agripoocccc.
Vicennalia Imperii Cæſarei Tiberii in hunc
annum conferenda; quorum varia extant indi-
cia. Nam Tiberius Druſo Cæſari filio Tribuni-
tiam Poteſtatem conceſſit; quod liquet ex eo
quòd anno ſequenti Sejani inſidiis ſublatus fue=
rit, cùm Tribunitiam Poteſtatem II gereret, ut
ex Nummis apparet. Legendus Tacitus lib. 3.
Annal. Annis autem Decennalibus & id genus
feſtis addictis Imperatores, Elios aut Cæſares
nuncupaſſe, aut Tribunitia Poteſtate exornaſſe,
ſæpius infrâ viſuri ſumus. Præterea Mediobarbus
in Numiſmatis Imperatorum, unum Tiberii pro⸗
ducit inſcriptum: T I. C Æ A R DIVI Aud.
F. AuGusrT. P. M. TLR. POT. XXIV. S. C.
in poſtica: CIvVITATIBUIS ASI£ RESTI-
T UTIS. Cernitur figura ſedens „dextrà pate-
ram, ſiniſtrà haſtam tenens. Tiberius V Kalend.
ulias currentis Chriſti anni Tribunitiam Po-
teſtatem X XIV iniit; Aſiæ autem urbes, quæ
terræ motu corruerant, jamdiu ab eo reſtitutæ.

.Sed ferebat uſus, ut annis Decennalibus deſti-
"natis præcedentium annorum victoriæ, magnifi⸗

Pomp onius
Naccus Sy=

ria Legatus. cap. 8. de Agrippa Kege loquens ait: Ad FHac-

cæ in populum largitiones, aliaque id genus
rurſus Nummis inſculperentur; eorumque me-
moria renovaretur. Quod Viros eruditos non
rarò in fraudem induxiſſe video. Autumarunt
enim victorias v. g. eo anno, quo in Nummis
memorantur, relatas fuiſſe; cùm tamen occa-

ſione Decennaliorum poſt aliquot annos ii per-

cuſſi fuerint. rMUDzʒ
Hoc circiter anno Ca. Sentius Saturninus à
Syria remotus, & in ejus locum L. Pomponius
Flaccus ſubſtitutus. Joſephus lib. 18. Antiquit.

cum virum Conſularem & tum Sriaæ Praſidem ſe

contulit. Quare nonniſi poſt annum Chriſti

XVII, quo is Conſulatum geſſit, Syriæ præ-

Anno Urbis ANNO PERIODI GRGO-ROMAN A 5§516.

776.
Olymp. 200.
Zn. 3.

1.
Ronſulas.

O 4 C. 5. Indict. It.
Irsu CRRISII 23: ſecundum Baronium 15.
TIBERII IMP. 10.

D num. I. Coſſ. C. Aßnius Pollio & C.
Antiſtius Fetus:

Tom- k

ANNO PERIODI GRCO -ROMAN A 557.
O5 B A. ) 6. Indict. 12.
JESu CHRISTI 24. ſecundun, Faronium 26.
TIBERII IMP. II.

Aà D num. I. Coſſ. Cornelius Cethegus; & L.
– V ellins Varro, ſub quibus, ut inquit Dio
lib. 57. Ladi decennales fabti 6 b Imperium nem-
pe Auguſteum Tiberii.
Tacitus lib. 4. Annal. ait: Cornelio Cethego, &
Viſellio Varrone Coſſ. Pontifices, eorumque exem-

8 &% C. E
An. Ch. 24.
Anno Urbiè
777.
Olymp. 280.
an. 4.

Conſules,

Imperit Aisr

plo ceteri Sacerdotes,; cum pro incolumitate Prin- Zuſtei LYibe-

cipis Vota ſuſciperent, Neronem quoque & Druſum
iiſdem Diis commendavere; filios nempe Ger-
manici. Quæ verba Lipſius in Notis ad lib. 16.
Annal. Taciti rectè refert ad Vota, quæ ipſo

rii Decenn
lia.

anni initio nuncupari ſolitum erat. Sed huc re-

vocanda quæ habet Euſebius in Chronico juxta
editionem Pontaci anno Abrahami 2041. qui
Kalend. Octobris currentis Chriſti anni in-
choatur: Philippus Tetrarcha Paneadem, in quaà
plurimas ades conſtruxerat, Cäſarkam Philippt
vocavit, & Jaliadem altam civitatemn. Annis
enim qui Decennalibus dicabantur, novæ urbes
conſtructæ, aut antiquæ novis nominibus do-
natæ. Verum eſt, Joſephum lib. 18. Antiq. cap:
3. hæc ad tempora Auguſti referre: Sed eo capi-
te Joſephus ordinem temporis non ſervat, con-
tentus narrare, quomodo Herodes & Philippus
res ſuæ quiſque Tetrarchiæ poſt Archelai rele-
gationem ordinarint.

ANNO PERIODI GRXCO-ROMAN g 5§518.
O 6 G. ) 7. Indict. tz.
BES&UI CHRISTI 25. ſecundhm Baronium 27.

TIBERII IMP. 1I2.

A num. I. Coſſl. M. Aſinius Agrippa „ S
ACoſus Cornelius Bentulus.
Imperii Proconſularis Tiberii Quindecenna-
lia;, quorum multa indicia apud Tacitum lib. 4.
Annal. ubi narrat miſſos ab Hiſpania ulteriori
Legatos,; ut Senatus Tiberio matrique ejus de-
lubrum extrueret, alioſque à Lacedemoniis &

Anno UtBis
778.
Olymp 201;
an. 1. D

Cenſuley3
11.
Imperii Py&
con ſulatis
Tiberii
Quindettns

naliae

Meſſenis de jure templi Dianæ Limenetidis, &

à Segeſtenis de æde Veneris reſtauranda. Quæ
legationes pro religione aunis Decennalibus de-
ſtinatis fieri ſoliz..
Incipit hoc anno V Kal. Septembris annus
decimus quintus Imperii Proconſuülaris Tiberii,
de quo ſi intelligatur Divus Lucas cap. 3. quan-
do ait, anno X V Yiberii falctum eſſe verbum Do-
mini ad Joannem, Chriſtus anno ſequenti die
VI Januarii baptizatus fuerit, vel ſaltem initio
anni Eræ Chriſtianæx XXVII, ut infrà expli=
cabimus.

ANNO PERIODI GRCO -ROMAN 5F19.
QO 7. F. 8. Indict. 14.
J= sSu CHRISTI 26. ſecundum Baronium 28.
TIERII IMP. I3 „

àA D num. I. Coſl. Lentulus Getulicus, & G.

Baptiſms
Chriſii,

Anno Urbis
779
Olymp. 28⁄

an. 2.

I.

. A Calvgius, ex Tacito lib. 4. Annal. ubi re- Conſalti

3 fert

18 Critica Hiſtorico-Chronologica

S§ K C. I. fert certamen undecim Aſiæ urbium de honore
An C27.28. ſtatuendi Tiberio templum decertantium, ad-

29. ditque hunc in Campaniam digreſſum eſſe ſpecie
dicandi templi apud Capnam Povi, apud Nolam
Auguſto.
Qren Hæc indicia quintorum Quinquennalium Im-

Bainquen- perii Cæſarei Tiberii, ad quæ etiam referendum
nalia Impe- quod ſcribit Euſebius in Chronico tam ſecun-
rii Caſarei duùm editionem Pontaci, quàm Scaligeri; anno
berii. Abrahami 2043. qui Kalendis Octobris præſen-
tis Chriſti anni inchoatur: Herodes, inquit Eu-
ſebius, Taberiadem rondidit & LPiviadem, in
honorem nempe Tiberii & Liviæ Auguſtæ.

Anno Urbis ANNO PERIODIGRACO=ROMAN& 5§20.

780.
n. 5. JIESu CRISTIZ37. ſecundum Baronium 29.

TIBERII IMP. 14.

Ccagſht,r D num. I. Coll. M. Liciuius Craſſu, & L.
Calpernins Piſe, ex Tacito lib. 4. Annal.

& Tabula ænea apud Sponium in Miſcellaneis

eruditæ Antiquit. pag. 278.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRGCGO-ROMANÆ 51,

. 4 .* . ⁹ *
Olymp. 20.. S 9. D C. 10. Indict .
an. 4. Jrsu CHRISTI Z8. ſecundlem Baronium 30.

TISERII IMP. 15.

1. D num. I. Coſſ. Ap. Junius Silanus, & P.

Conſulss · X Silius Nerva, ex Dione.
11. Ab hoc anno, non verè à ſequenti, ut per=
Ini toum Pe- . . y. . L.
riodi vido- Peram quibuſdam viſum, Victorius Aquitanus
rianaæ. Periodum ſuam quingentorum & triginta duo-
rum annorum inchoavit: ait enim in Prologot
Dieburs Kalendarum Zanuariarum, à duobus Ge=
minis Rufo ſeilicet & Rubellio, uſue ad Conſula-
zum Conſtantini & Ref:, colligi quadringentos
& triginta annos. Conſulatus Conſtantini &
Ruſi in annum Chriſti CCCCLVII convenit.
Quare à currenti Chriſti anno Periodum ſuam
orſus eſt Victorius, qui unitatem ſuperfluam ad-
didit. Legendus Bucherius cap. 1I2. de Doct.
Temp. qui eam Periodum pluribus illuſtrat. Ea
annos Chriſti exhibebit, dummodo annos vi⸗

ginti ſeptem addas. Oſtendit & Chronologiam

Baronii ante Diocletiani Imperium depravatam
eſſe: Baronius enim duorum Geminorum Con-
ſulatum cum anno Chriſti X XXI componit,
ideoque annos illos triginta & quadringentos,
uſque ad Ruf & Conſtantini Conſulatum, col-
ligere non poteſt. Denique ea Periodus in Gallia,
licèt non in omm; communiũus atque diutius
adiniſſa fuit, ut liquet ex primo Canone Synodi
IV Aurelianenſis.

Anno Urbis A NNKMO PXHRIODI GRACO-ROMAN 5522.

782.
Olymp. 202. O 10. B. O II. Indict. 2.
an. I. IESUCRRISTI 2z9. ſecundum Baronium 31.

TIEERII IMP. 16.

D num. I. Coſſ. C. Fafius Geminus, & . Ru-
A bellius Geminus, ut oſtendit Card. Noriſius
in Epiſtola Conſulari, ubi refellit Baronium,
alioſque, qui priorem Conſulem Fxſium vocant⸗

I.
Conſisles.

non advertentes Ecgfiam familiam à Fuſßa diver- 8 K C. 1.
ſam fuiſſe. Affert ibidem Card. Noriſius In- An, Ch. z9.
ſcriptionem, ex qua liquet, Rubellium, Lucium
vocatum eſſe.
Quindecennalia Imperii Auguſtei Tiberii in Quindeeen-
hunc annum incidunt. Se ee⸗
A num. VIII ad XX. Commovetur Baro= „ii arake
nius in eos, qui baptiſmum Chriſti in annum Eberis.
ejus triceſimum ſecundum inchoatum diſtule- 1III.
re, qui ſine dubio magis iis ſuccenſuiſſet, qui acatis
Chriſtum anno ætatis triceſimo quarto baptiza- HS
tum volunt. Licèt enim ex Lueæ loce cap. 3. zus⸗ tii
nihil certi erui poſſit de ætate Chriſti cùm ba-
ptizatus eſt, an nempe anno triceſimo ineunte
vel exeunte id factum ſit, aut viceſimo nono
finiente, & triceſuno primo incipiente; verba
tamen ejuſdem Evangeliſtæ tantam latitudinem
non videntur pati: ſaltem nullus ex Antiquis
Chriſtum anno ætatis triceſimo ſecundo aut tri=
ceſimo tertio ad baptiſmum acceſſiſſe tradidit.
Verum eſt, conatos fuiſſe quoſdam, Tertullia-
ni exemplo, huic licentiæ auctoritatem afferre,
quèd is, cùm Ohriſtum per tres annos Evan-
gelium prædicaſſe cerneret, in lib. I. contra Mar=
cionem ſcripſerit, Chriſtum anno Tiberii duode-
cimo clarificatum, ſeu baptizatum fuiſſe, quod
idem eſt; ideoque, inquiunt, anno ætatis vi⸗=
ceſimo octavo aut circiter juxta Tertullianum,
qui docet, eum annos tantùm triginta vixiſſe.
Sed illi, meo judicio, hallucinantur :Tertul-
lianus enim videns eam, quam libro adverſus
Judæos ſcripſerat, opinionem, Chriſtum ſcili⸗

11.

cet paſſum eſſe, natum annos circiter triginta, .⸗

maximas pati difficultates, tres vitæ ejus annos
in lib. t. contra Marcionem addidit. Unde non
Baptiſmnum in annum vitæ ejus X XVIII, ſed
Natale in annum Julianum quadrageſimum pri-
mum retraxit.
Obſervandum, Antiquos de ætate Chriſti lo. IV.
quentes, menſes novem, quibus in utero Vir- Sententia
ginis fuit, in ſummam contuliſſe, primumque We
ejus annum numeraſſe eum, in quo incarnatus S
eſt; quod pluribus eorum auctoritatibus de-
monſtrari poſſet. Hoc recentes Auctores, qui de
baptiſmo Chriſti loquuntur, non animadver-
tentes, loca afferunt, quæ de annis Chriſti ab
ejus Incarnatione deductis explicanda ſunt, quæ-
que ideo ad rem non faciunt. Patres itaque qui
Chriſtum anno ætatis trigeſimo aut circiter mor-
tuum fuiſſe ſenſere, idque duobus Geminis Con-
ſalibus, currenti nempe anno, arbitrati ſunt;, eum
anno Incarnationis triceſimo expleto baptiza-
tum fuiſſe, anno ſcilicet integro, aut circiter
ante Paſſionem. Deduco id ex Clemente Ale-
xandrino lib. 1. Stromatum, ubi ait: Erat autem
Jeſus chm ad baptiſmum, venit, qaſ annorum tri-
ginta. Quèn autem uno dumtaxat anno pradica-
tzurus eſſet, hoc & Propheta dicit & Evangelium.
Quinto decimo itaque anno Tiberii, & quinto de-
cimo Auguſti hor modo triginta complentur anni,
donec paſſus eſt. Idem habet Origenes lib. 4. de
Principiis cap. I. ubi ſcribit, Chriſtum ano anno
Es aliquot menßibus docuiſſe. Nec alio modo in-
telligendi alii. Supponunt enim, eum con-
ceptum anno Periodi Græco-Romanæ 5491.
anno nempe Juliano X LIII, licèt quoad Na-
tivitatem inter ſe differant; eamque alüi in ejuſ-
dem anni finem, alii in anni ſequentis inirium
conferant. Ab anno autem Periodi Græco-Ro-
manæ 5491. ad annum ejuſdem Periodi 5Sar. qui
cum anno Eræ noſtræ XNXVIII concurrit, anni
ſunt

muTy
Nrigd
ds ehheh
a⸗

C. 1
Oh ,

.
Eindeenn.
lnpe.
Auguſtez
eriz,
III.
19 ataris
mo Chri.

uhe tix
. irc⸗

Vntentis
„,
Autiſt,
lebaptiſne
Ohriſtig
K⸗

de

ne⸗
it
Ne⸗
en⸗
ri⸗
ſ⸗
“

in Annales

§
An. Ch. 29. paptizatum, & peractis duobus Paſchatis anno
ejuſdem Eræ XNNXIX. mortuum volunt. Niſi
enim hoc modo eos explices, ut multi ex iis
ſeſe diſertè explicant, dicendum erit, eos cre-
didiſſe, Chriſtum anno Eræ Chriſtianæ XXIX

E C. I. ſunt completi triginta. Eo igitur anno Chriſtum

duorum Geminorum Conſulatù notato , &

baptizatum & crucifixum fuiſſe; quod tam ab
Evangelio, quàm ab eorum mente alienum. Pe-
„tavius lib. 12. de Doct. Temp. cap. 17. inquit:
„Seæpe mirari ſoleo, Chriſtiano ulli, qui quidem
„in Evangeliſtarum lectione paululum operæ
„poſuerit, tam abhorrentem „& iis ipſis Evan-
„ geliis contrariam opinionem probari potniſſe,
„ut ſecundùm baptiſmum, uno anno arque

„Paſchate prædicationem Chriſti circumſcri-

„bendam putaret: atqui neque paucorum ne-
„que plebeiorum Scriptorum fuit hæc ſenten-
„tia, ſed doctrinâ & auctoritate præſtantium,
„& ſanè vetuſtiſſimorum: è quibus occurrunt
„modè Tertullianus lib. contra Judæos cap. 8.
„Clemens Alex. lib. I. & 6. Strom. Africanus
„apud Hieronymum in Danielem cap.9. Lactan-
„tius lib. 4. cap. Ie. Gaudentius Brixianus
„Serm. 3. de Paſchate, cujus hæc verba ſuntt
Aunnicalus eſt, quia poſt illud baptiſmum » Auod
pro nobis in ordane ſuſceperat, eſque aa 'aſſohem
uanius anni tempus impletur. Ita Petavius, qui ve-
rius ſcripſiſſet, Antiquos duo Paſchata tantuùm
Chriſto attribuiſſe. Arbitrabantur itaque alio
anno verbum Domini ad Joannem factum, alio
Chriſtum à Joanne baptizatum, quæ Lucas eap.
3. uno tenore recitat. Neque ullo modo ex Lucæ
verbis inferri poteſt, annum illum decimum
quintum Tiberii ab eodem Evangeliſta expreſ-⸗
ium, referri neceſſariò ad baptiſmum. Certe mi-
niſterium Joannis Baptiſtæ ante Chriſti prædi-
cationem non parvum ſpatium duraſſe, Pauli
verba Act. 13. v. 25. indicare videntur. Cum ine-
pleret Joannes curſam ſaum, dicebat Quem me
arhitramini eſſe, non is ego ſum, ſed ecce venit
poſt me, &c. Quin & ipſamet narratio Evange-
liſtæ inter vocationem Joannis & baptiſmum
Chriſti multa interceſſiſſe inſinuat, immo nec
Chriſtum prius ad eum acceſſiſſe, quàm omnis
populus eſſet baptizatus, Lucas cap. 3. v. 21. ſatis
apertè declarat. Hæc igitur Veterum Patrum
ſententia fuit. Exiſtimarunt illi, anno Chriſti

XXVI miniſterium Joannis inchoatum eſſe,

currente nempe anno decimo quinto Imperii
Proconſularis Liberii, annoque Eræ Chriſtianæ
viceſimo octavo Chriſtum baptizatum eſſe;ita ut
miniſterium Joannis uno vel altero anno dura-
rit. Ex his maniteſtiſſimum redditur, Antiquos
non ſolàm Imperium Procônſulare Tiberii
agnoviſſe, ſed etiam ab eo Tiberii annos nume-
raſſe: alioquin quomodo ſcribere potuiſſent,
Chriſtum anno decimo quinto Tiberii duobus
Geminis Conſulibus crucifirum fuiſſe, & anno
uno cum aliquot menſibus ante Paſſionem Ra⸗
dicaſſe, cùm eo Tiberii anno Lucas Chriſtum
baptizatum dicate
V⸗ Quèòd ſi quis quærat, an veroſimile ſit, Lu-
Annus X V. cam Evangeliſtam Tiberii annos ab ejus Imperio

er. KW Proconſulari deduxiſſe, reſpondebo, improbabi-
1. 4 “ le non eſſe, Lucam ſacrum Scriptorem ſecutum

eſſe morem Scripturæ. Nabopolaſſarus Babyloniæ
Rex Nabuchaneſarem filium, Nabuchodonoſo-
rem ſeniorem vulgòè vocatum, anno Periodi Græ-
co-Romanæ 4881. in ſocietatem regni aſſumſit.
Beroſus in 3. Chaldaicæ ſuæ Hiſtoriæ libro, Joſe-

phus lib. 10. Antiq. cap. II. & Ptolomæus in Re- S X C.
gum Babyloniorum Canonem quadraginta tan- An. Ch. 2˙
tum quatuor annos Nebuchadneſari tribuunt,
licèt is imperatit annos XLIV, menſes VII,
& dies circiter X, ut oſtendit Uſſerius in Chro-
nologia Sacra cap. 6. Ratio hujus eſt, quia Au⸗
ctores laudati Principis annos à patris morte
dinumerant; at in Jeremia ac in ſacra Regum
Hiſtoria ab expeditione ejus in Syriam & Ju⸗
12 ut apud Uſſerium videre eſt.
Quare incertum, an Lucas hujuſmodi exem-
plum ſecutus fuerit, & an annum X V Tiberii
ab ejus Monarchia, vel ab ejus Imperio Pro-
conſulari deſumſerit.
Reſtat, ut moneam locum iſtum S. Ignatii in VI.
Epiſtola ad Trallianos, in quo dicitur: Et ex- ocus Fagn
pletis tribus annorum decadibus baptizatus eſt a ertrihis⸗
Joanne, inſititium eſſe, nec reperiri in germana Baronius
Ignatii ad Trallianos Epiſtola. Sed Baronius, num. xvim

qui nonniſi ejuſdem Sancti Epiſtolas interpola-

tas legerat, vim facit in illis verbis, ut oſtendat
Chriſtum anno triceſimo ætatis completo bapti-
zatum fuiſſe.
Juvabit etiam obſervare; Orientales Eccleſias VII.
quaſdam ſingulis annis, Epiphaniorùm die Babtiſmas
baptiſinum Chriſti renovare, aquamque, in Curse⸗ 25
quam ſtatua Chriſti pueri trina immerſione im- aece n
mittitur, incorruptam conſervari. Docet hoc litazs. 4
Leo Allatius dicens fuiſſe Romæ, qui eam de
induſtria ſervatam, poſt annos triginta incor-
ruptam repererit. Joſephus Giorgerinus Archie-
piſcopus Samos in inſula Archipelagi, cùm an-
no 1676. eadem Epiphaniorum die in hac
Aquenſi civitate verſaretur, in noſtra Eccleſia
aquam conſeceravit; & in ea, Eccleſiæ Græcæ
ritu, pueri Jeſu ſtatuam ter immerſit, baptiſmi
Chriſti cæremoniam ſolenniter renovando; cu-
jus aquæ phiala plena conſervata per multos an=
nos incorrüpta permanſit, ac fortè diutius con-
ſervata fuiſtet, ſi phialam illam frangi non con-
tigiſſet. Scaliger lib. 7. de Emendat. Temp.
thiopicum computum explicans teſtatur;
Ohriſtianos Coptos; quotannis die Epiphaniæ
ſaera omnes in Piſeinam ſe ſe immergere: memo-
fiam baptiſmi Chriſti eo facto ſe inſtaurare di-=
centes.
Anum. LVIIad LX I. Thadden: ex ſeptua- vVIII
Binr duobus Chriſti Diſcipulis unus, Edeſſem Converſis
oe anno ab Apoſtolis miſſus dicitur, qui ſanat Agbari E-
Agbarum Edeſſenorum Regem, & populum deſenoruim
ejus convertit; quod in Annalibus & in Epito- Rgis.
me perperam differtur in annum Eræ Chriſtianæ aromus .
XLI, ubi de Agbaro Rege & epocha Edeſſeno- zrn.
rum agemus. MVMU;D
Obiit hoc anno Livia Auguſti Imp. uxor, quæz IX.
in Nummo apud Mediobarbum dicitur, Au- Obitus Lvip
6USTA MATER PATRIE. Tacitus lib. 5. Augſta
Annal. ſub hujus anni Conſulibus mortem ejus
recitat, quæ poſt menſem Junium contigit, ſi
Livia anno primo Olympiadis 202: ut dicitur in

Sylloge Hiſt. apud Scaligerum pag. 339. & vivis

exceſſerit. Suetonius in Tiberio cap. 5te ait: Toto
quidem triennio, quo vivente matre abfuit, Emel
omnino eam, nec amplius qum nno die; ac pau-
ciſſimis vidit horis. Lipſius in Notis ad lib. 4.
Annal. Taciti, ubi locum illum refert, ait: Et
malim, toto biennio. Egreſſus enim Tiberiut fine
anni Urbis DCCLXXIX. (Chriſti nempe
XXVI.) Obiit illa principio anni DCCLXXXII=
ut e Iacito clarum. Non ergo fnerunt inter toti
B 4 tres

20

An. Ch. 30. qitiſſimus, Suetonium tres annos utrinque in-
completos totum triennium appellare. Sæpius
enim videbimus, Antiquos, annos inchoatos
quandoque exactos appellaſſe, quo non animad-
verſo, Chronologia non rarò labefactata, ab
illis etiam „ qui eidem reſtituendæ magnam
operam navarunt. Suetonius in Auguſto cap.6·
ait : Gaium & Lucium in duodewiginti ſpatid
amiſit ambos; qui tamen in Tiberio cap. 15. ſcri⸗
bit : Caio && Lucio intra trienniuin defunctis.
Lipfſius in Notis ad lib. 1. Annal. Taciti duo hæc
loca in medium adducens inquit: Non ambi-
gas quin ſcribendum ſit, intra biennium. Ubi
ad eundem lapidem offendit. Lucius Cæſar cirea
menſem Septembrem anni Eræ Chriſtianæ ſe-
cundi; Caius Cæſar menſe Februario anni quarti
ejuſdem Eræ & vivis exceſſit. Quare Suetonius
utrumque extremum annum inéompletum pro
integro numerat, licèt ultimus duobus menſi=-
bus integris non conſtet. Hæ loquendi formulæ
hic à nobis explicandæ fuere, ut correctio va-
riorum errorum inferius detegendorum magis

Lectori probetur:⸗

Annq Vibis ANNO PERIODI GRACO-ROMAN 5523.
ans OO 1I. A. 12. Indict. 3.
IESu-CHHRISTI 30. ſecund. Baronium 32.
TIBERAI IMP. 17.
I. D num. I. Coſſ. L. Caſſius Longinus, & M.
Conſules. . Vinicius, ut oſtendit Card. Noriſius in
Epiſt. Conſul. ubi docet eradendum fictitium
QOuartin: cogtiomen, quod M. Vinicio in Faſtis
Baronii & recentiorum Scriptorum tribuitur.
Tacitus lib. 6. Annal- anno Urbis 786. Chriſti
ſc. XXXIII, ait, Tiberium Aug. eo anno L.
Caſſio Drulillam, M. Vinicio Juliam, Germa-
nico genitas conjunxiſſe, quos diverſos eſſe à L.
Caſſio & M. Vinicio hoe auno Coſſ. perperam
putavit Petavius in Animadverſ. Epiph ad Hæ-
reſim L I. Pomponius D. De regulis Juris lau-
dans C. Caſſium Longinum; inquit: EHic Conſul
fuit eum Quartino. Ex quo Onuphrius hos Con-⸗
ſules formavit, M. Vinicium Quartinum, & C.
Caſſium Longinum Juriſconſultum. At apud
Pomponium loco Ouartino legendum Surdino;
ut Card. Noriſius demonſtrat ex Inſcriptione
Gruteriana pag. 1087. in qua Conſules ordinarii

Iuffecti vero C. Caſſius Longinus & L. Naevius
Surdinus.
11. Tiberius Imperii Cæſarei Tricennalia dedit;
Imperii Ca- ad quæ referendum eſt marmor, quod Puteolis
Wra ien (Urbs eſt Campaniæ in ora littorali Terræ la-
boris) anno MDCXCIII inventum eſt cum
hac inſcriptione, currenti anno, quo Tiberius
Tribunitiam Poteſtatem XXXII inchoavit,
poſita:
T 1I. CASARI DIVI.
AUGUSTI F. DIVI
JorI N. AuUcusrO.
PoNTIF. MAXIMO. Cos. IIII.
IMP. VIII. TRIB. POTESTAT. X X X II.
AuGuSIAL E S
RESLPUBLICA
RESTITUNIT
Circa eam inſcriptionem ſunt quindecim ſtatuæ
quaz Bulifonus in libro quem de illo marmore

Cntica Hiſtorico-Chronologica

S F£ C. I. tyes auni. Sed inde intelligere poterat Vir eru- publicavit, exiſtimat repræſentare Aſiæ Urbes, s . C. I.

proponuntur L. Caſſius Longinus & M. Vinicius;

quæ anno Chriſti XKVII terræ motu corrue- An. Ch. 308
runt, quaſque deinde Tiberius ſuo ſumptu reſtau-
ravit, propter quod benefieium Aſiani ei coloſſum
fecerunt;, at poſuerunt in foro Romano prope Fa-
num Veneris, & ſingularum deinceps Arbium ſta-
tuas ſubjunzerunt; ut narrat Apollonius Gram-
maticus apud Phlegontem Trallianum in lib. de
Mirabilibus. Hanc conjecturam certam exiſti-
mo, licet enim Aſiæ Urbes, jamdiu à Tiberio
reſtitutæ eſſent, uſus tamen ferebat, ut annis,
decennalibus & id genus feſtis deſtinatis, præ-
cedentium annorum victorizæ, magnificæ in
populum largitiones, aliaque id genus, rursùs
Nummis & Inſcriptionibus inſculperentur, ut
ſæpius à nobis dictum.
Ad num. II. Quid ſit ?aρονν dειορασα III⸗
id eſt, alterosprimum vel ſecundo-primum, Vetus Quid ſEit
quæſtio eſt, de qua SS. Patrum vatiæ ſunt ac Sabbaturm
diſerepantes ſententiæ. Vera autem proculdu-
bio illa eſt, quam Scaliger lib. 6, de Emendat.
Temp. & in Iſagoge Canonum pag. 281. docuit,
& poſt eum Petavius in Notis Epiphanianis ad
Hæreſim X XX; ſcilicet, Sabbatum altero-pri-
mum, primum eſſe Sabbatum, quod Xor T
devs*uvςe ü râs* A*νvuvuνo. Nam ſecunda die Azymo-
rum novarum frugum manipulum Judæi offe-
rebant; à quo die deinceps VII hebdomadas
computare juſſi ſunt: quarum Sabbata o m
devztραε τααAëνοονοιid eſt, ab Omer, cognomi-
nata ſunt. Veluti primum Sabbatum, quod pro-
ximè * sναυ bd s, àαοαα ſequitur, vocatur
devtαενοντορ. Secundum dναερορ εεb,. Ter-
tium dsnαεατοροροανιον, atque ita deinceps, ut ube-
riùs Scaliger citatus explicat. Veterum Patrum
opiniones utcumque conſentaneæ, à recentiori-
bus parum fideliter expreſſæ ſunt. De Iſidoro
tantùm loquar, cujus in Annalibus hæc refertur,
approbaturque ſententia: zoëοτ d vWιαραν‿
illam fuiſſe diem, quæ poſt priman Av‿ymorum
mox ſequitur; ſicque diätum Sabbatum ſecundo-
rimum, ſen Sabbhatum ex Sabbato; adhuc inſuper
quòd eadem dies incidiſſet in Sabbatum hebdoma-
darium, duorum feſtorum conjunétione dictum eſſe
Sabbatum Sabbatorum. Quibus in verbis, ut
obſervat Petavius laudatus, duo ſunt ex Iſidoro
contra Iſidori mentem & orationem allata. Alte-
rum, Sabbatum ſecundo-primum diem illam
appellari, quæ poſt primam Azymorum mox ſe-
quatur. Iſidorus enim perſpicuè primam ipſam
Azymorum diem Sabbatum ait eſſe dev εαωα
rov; quod Sabbatum ideo vocatur, quia Judæi
feſta omnia Sabbati nomine complecti ſolent.
Atuzze6αοva verò propterea dicitur, quèd ſe-
cunda ſit à Paſchate;, & Azymorum prima. Iſi-
dori verba ſunt : Aeuvnmασατσι onνα, ee
dττρoα7ν Ia ρνα, 56ατο Taâ Adν—αρ.,
σπταα gονuς α Iaνια, T ens r fax
Adνα .αναννρνXXT£0ον ρ, zy 2 Sev0ραραυᷣορNν
7aν α αα O, deν̈ G νMnοσ☚d Iρ,
α* à ror Abννονο. Id eſt, Deuteroproton di-
Stum eſt, quia poſterius quidem die Paſchæ, primun
autem Axymorum. Veſpere enim Paſcha immolan-
tes, poſtridie Azymorum feſtum celebrabant, —
quod quidem etiam Deutleroproton appellabant;
propterea quod, ut dixi . dies ille Paſehaæ poſterior
ſſet, Azymorum antem primus. Ubi Iſidorus in
ſibro 3. Epiſtola 1010. à Baronio citata, manifeſtò
primam ipſam Azymorum diem dνnεαRαιουnh
nominat, eam videlicet, ſub cujus priorem
veſperam immolatum eſt Paſcha, non ab illa
ſecundam

mit m.

ſecundo. pri⸗

* —
— — — —

Anso Urb.
784 01,mp.
202, An., 34

I.
Conſale i.
t.
Imperii rb.
benſulari.
Tiberii j.
leppalig,

3. .

III.
Quid ſe
Sabbatum

ſelunlo fie

mumm.

in Annales C. Baronii. 21

§ C. I. ſecundam ac proximam. Iſidori verba ſuo more
An. C. 30,3t4. Suidas à Baronio citatus exſcripſit. Alterum,
quod ab Iſidori ſententia abhorret D illud eſt,
uòd in eandem diem Sabbatum legitimum &
hebdomadarium incidiſſet, ob id Sabbatum Sab-
batorum appellatum fuiſſe. Sed hujuſmodi nihil
ab Iſidoro dicitur. Hoc unum, ut rationem red-
deret, cur Sabbatum prima illa dies Axymorum
nuncupetur, ſubjunxit: Sabbatum à Judæis fe-
ſtum omnem diem vocari, indeque loquendi
enus illud manaſſe, zaαται αατιπ, id eſt,
Sabbata Sabbatorum; quoniam accidebat inter-
dum, ut alicujus feſti principium, aut finis in
hebdomadarium Sabbatum incideret: quemad-
modum apud Chriſtianos Natalis Chriſti . vel
Epiphania, in Dominicum incurrit. Ob*†ανov
ααι ₰ 1 ανhes T0 EαGατα☚ vsνααιαι
caτι— Ü eerα ααGαατυυ 'νααοντιν. Corrigendum e α
wæ. Quare non eo anno, quem Lucas com-
memorat, concurſum illum incidiſſe ſcribit Iſi-
dorus; ſed aliàs potuiſſe, cm Sabbata Sabbato-
rum vocarentur. Iſidori locus neceſſariò adſcri-
bendus eſt: Ei 8e za6εποτ οαα,, α Javuααοννπι,

— 7 — . 2 „ 2. D,a 18 c
X EEνον π$ wααστ .εοοWαιααατ. α 7dτ eιραα

EaGEa ZaE6GATrαν Weâ e.ρ W, 4 &αε
c oναρρρας, „ 33 réXσ ανNHw/wα Tr.ος ,
SSopα 0äρ ιοονυανο c. Id eſt, Quòd ſi, Sab-
bato, diktum eſt, ne tibi id wirum videatur. Sab-
batum enim feſtum omne nuncupant. Ac propterea
dictum eſt, Sabbata Sabbatorum: quoniam intet-
dum feſii principium, aut finis in hebdomadæ Sab-
batum incidebat, quemadmodum etiam apud nos
plerumque contingit. Nam cum Epiphania, aut
carnalis Salvatoris NWativitas Dominico die oc-
currit, duplicem ſolennitaten effcit, ac veluti
feſtum in feſto. Eodem quoque modo apucl illos,
feſtum in Sabbatum diem incidiſſet, Sabbata Sab-
batorum vocabatur. Ita Iſidorus loco laudato.
Explicat etiam ibidem Petavius Chryſoſtomi &
Epiphanii in Annalibus citatorum ſententias, ad
quem ideo Lectorem remittimus.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACGO-ROMANX 5524·

784. Olymp. L .Indict. 4.
2. An 3 On. 6. 3 Indict. 4
JESu CHRISTI Z31. ſecundum Baronium 33.
TIBERII IM P. 18.
I. A D num. I. Coſſ. Tiberius Aug. V, & L.
Conſules. XDlius Sejanus.
II. Tiberii Conſulatus juxta II. Conſulatuum

Imperii Pro- Cæſareorum regulam, ob Vicennalia nempe ejus

senſulari: Imperii Proconſularis, adquæ referendus Num-
Tiberii Vi- mus Tiberii Tribuniria Poteſtate X XXIII hoc

e . .
eennaliu. nno inchoata notatus, in cujus poſtica extant

Quadrigæ triumphales abſque inſcriptione, ut
videre eſt apud Mediobarbum in Numiſmatis
Imperatorum: cùm enim præſenti anno nulla
expeditio ſuſcepta fuerit, Quadrigæ illæ ad re-
novandam in Vicennalibus memoriam præce-
dentium victoriarum, ut moris erat, decretæ.
Suetonius in Tiberio cap. 26. ait de hoc Tiberii
Conſulatu, abſens illum aſque in Idus Maias
geſſit. Card. Noriſius in Epiſt. Conſul. pag. 13.
exiſtimat Suetonium errare, quòd in Lapide
Nolano legatur, TLiberium VII Idus ejuſdem
menſis Conſulatum abdicaſſe, & in ejus locum
Fauſtum Syllam ſuffectum.

TI. CSAR AucG. V. § † C. I.
Suf. VvIII. I D. MAI. FAuSTUS. CoR- An. Ch. z1.
NELII S. SULLA.
SEXTEIDIIS. CAT;uLIL. CO §Se
Sur. K. Jur. L. FurcINIuS. TRIO. Cos
SuF. K. O CT. P. MEMMIuIS. REGuLuS. Cos.
Hæc Faſtorum tabula poſt Sejanum damnatum,
ſculpta eſt; quare ejuſdem nomen omittitur. Ex
eadem apparet, inquit Card. Norifius, error
Suetonii, qui ad Idus Maias Tiberio Conſula-
tum prorogavit; cùm VII Idus ejuſdem menſis
illo ſe abdicaverit cum Sejano Collega, ſuffecto
cum Fauſto Sylla, Sextidio Catullino. Nec eo-
dem menſe L. Fulecinius; ac Publius Memmius
Regalus Magiſtratum inierunt, ſed ille ſeme-
ſtrem, hic trimeſtrem Conſulatum geſſit. Etenim
Tiberius, cůùm Sejano necem inferre deſtinaſſet,
Falcinio ITrioni, quem Sejani ſtudioſum ſciebat,
P. Memmium Collegam addidit, qui Kal. Octo-
bris Magiſtratum auſpicatus, die XVIII ejuſ-
dem menſis literis Tiberii contra Sejanum reci-
tatis, eundem in carcerem traxit, ac decreto
Senatus eadem quoque die mulctavit. Ita Card.
doctiſſimus, qui non advertit, Suetonium,
quando ait, Tiberium hunc Conſulatum aſque
in Iclus Maias geſſiſſe, Iduum nomen abſolutè
uſurpare, nec in particulari definire uſque ad
quem Iduum Maii diem in ea dignitate perman-
ſerit. Idus enim & Kalendæ eo modo ab Anti-

quis aliquando acceptæ. In Regula S. Benedicti

cap. 48. præcipitur jejunium a Paſcha uſque ad
Kalendas Oltobres, id eſt, uſque ad feſtum Exal-
tationis S. Crucis, quod cum decimo octavo
Kalendas Octobris concurrit. S. Fructuoſus idem
quod S. Benediétus, ſtatuens cap. 28. ſuæ Re-
gulæ edicit à Pentecoſte uſque ad XVIII Kalend.
Octob. interdiana jejunia. Vides, S. Benedictum
Kalendarum, eo modo quo Suetonius Iduum,
nomen adhibere, nec alium diem, quàm §.
PFructuoſum, proponere.
Ad num. XLVII. Poſſinus V. C. apud Pape- III
brocium in Conatu Chronico-Hiſtorico ad Ca- Sejani inte
talogum Romanorum Pontificum cap. 24. autu- ritus,
mat, Sejani caaſrobhen anno tantùͤm Chriſti
XXXIII contigiſſe, quòd Dio lib. 58. dicat,
Sejanum jam Exconſulem adhuc incolumem, &
ſpecie præcipui favoris apud Tiberium ſolita
cum maximè florentem, pœnituiſſe, qud noun in
Conſulatu aliquid tentaſſet, hoc eſt, non co-
natum expromſiſſet invadendi Imperii, quod
jamdudum machinabatur. Verba Dionis ſunt:
enellſvogxey àiα nder ey T αννσααπαπα vyeαιασ°.
Paulò pòſt ait, Dio Nævium Sertorium Macro-
nem Prætorianis cohortibus Præfectum à Tibe-
rio clam miſſum ad perdendum Sejanum arcana
mandata communicaſſe cum Memmio Regulo tunc
Conſule :ͤ nam Collega eius Sejano favebat. Ex
uibus infert Poſſinus Sejanum anno quo inter-
atus eſt, Conſulem non fuiſſe. Sed vana hæc

illatio: nam Conſules ordinarii, qui de more

Kalendis Martiis abdicabant, & ſuffectis locum
dabant, poſt depoſitam dignitatem ab Hiſtori-
cis ſæpe Exconſules vocantur, cùm narrant res
poſt Kalendas Martias geſtas; cùm jam Conſu-
les ſuffecti munus gererent. Sejanum itaque hoc L
anno, ut rectè Baronius, periiſſe „certiſſimum.
Dio enim rem ſub hujus anni Conſulibus reci-
tat, & tam ipſe quàm Suetonius in Tiberio
cap. 69. indicamt, dum aiunt, Tiberium, ur
Sejanum aſtu & dolo ſubverteret, hunc Colle-
gam ſibi in quinto Conſulatu aſſumſiſſe, ſub-
jungitque

22
5 £ C. I. jungitque Suetonius: Deinde ſpecie aſſinittatis ac
An. C. 31.32. Tribunicia Poteſtatis deceptum, mopinantem cri-
minatus eſt, &c. Tacitus etiam lib. 5. qui im-
perfectus eſt, ſub hujus anni Conſulibus tradit,
Sejani filiam à carnifice conſtuprari juſſam,
quod nonniſi poſt Sejanum occiſum Scriptores
alii factum teſtantur. Publicum vero Mem-
mium præſenti anno, non verò anno Chiiſti
XXXIII, ut ſibi perſuaſit Poſſinus Conſula-
tum ſuffectum geſſiſſe, Inſcriptio præcedenti
numero recitata indubitatum reddit. Ex bis
ſequitur primèò, Conſules ordinarios poſt Ka-
lendas Martias aliquando ab Hiſtoricis Conſu-
les non vocari; quos tamen etiam (onſules ab

iiſdem aliquando appellatos inferiùs viſuri ſu-

mus. Unde erravit Poſſinus, qui arbitratus eſt,
Sejanum hoc anno Conſulem non fuiſſe, quèd
Dio ſcribat Memmium tunc Conſulem fuiſſe.
Sequitur ſecundèò, Tiberium currenti anno Im-
perii Proconſularis Vicennalia edidiſſe; cuùm
Tribunitia Poteſtas annis hujuſmodi ſolenniis
addi ſtis conferri ſoleret. Nec refert, quèd
Suetonius dicat, Tiberium ad decipiendum Se-
jenum hoc anno Conſulatum iniiſſe. Nam
Conſulatus, qui ex propria inſtitutione ad hæc
ſolennia referebatur, potuit ex peculiari Im-
peratoris fine ad alium ſcopum dirigi; quem-
admodum in artibus finis operantis diverſus
aliquando eſt à fine operis.
IV. Prætermiſeram obſervare, ad Tiberii Vicen-
Indicium Vi- nalia ſpectare Inſcriptionem repertam Ampurils,
sennalium vicus eſt diœceſis Forojulienſis in Provincia, &
Therit. mecum à loſepho Antelmio Viro eruditiſſimo
communicatam.
TI. CSAR
DVI. AuG. F. Auc.
PON T. MAXU M.
TRIB. POTEST.
XxXXIII. ET
RESTITuIIT ET
REFECIT.
Tiberius hoc anno V Kalend. Julias Tribuni-
tiam Poteſtatem XXXIII fuſcepit, & opera
aliqua publica in Piovincia reſtituit ex quo in-
telligimus, illum hoc anno Vicennalia celebraſ-
ſe, & aliquibus monumentis memoriam ſuam
immortalitati conſecrare voluiſſe, quod in more
poſitum fuiſſe ſæpius viſuri ſumus.

—

Anno Urb'’s ANNO PERIODI GRECO-ROMANX 5525
735. Olymp. O 1. FE. ) 14. Indict. 5.

202,. al. 4
I su CHHRISTI 32. ſecundum Baronium 34.
TIBERII IMP. 19.
1. D num. I. Coſſ. Cu. Domitius Ahenobarbus,
Con ſules. RX & M. Purius Camillus S-ribonianus.
In hujus poſtremi locum Kal. Juliis A. Vitel-
lius, ſuffectus, ut oſtendit ex TLabula Nolana
Card. Noriſius in Epiſt. Conſulari. Baronius ab
Onuphrio deceptus Conſules proponit Domi-
tium Ahenobarbum & Vitellium Nepotem;
cùm tamen Vitellius Conſul tantùm ſuffectus
fuerit, & Nepotis cognomen fictitium ſit, ut
oſtendit Card. Noriſius laudatus, & ex dictis
intelligitur.
II. A num. NXLV ad LXII. Magnum quid con-
Tranſſub- rra Catholicos afferre putant Proteſtantes, quèòd
abneie nullam apud Patres Latinos de verbo Tranſſub-
nealis „sẽĩ ſRantiationis, nullam apud Græcos de nomine

Critica Hiſtonco-Chronologica

nervσαο α memoriam cxtate reperiant;, dcujus s g† C. 1J.
tamen ſilentii ratio ex diſciplina arcani à Schel- An. Ch. 32.
ſtratio in Diſſert. de Diſciplina Arcani cap. 7. diſciblina
art. 7. rec& deducta. Nulla hæreſis ante Beren- "7ρνauααοα.-
,. . E q cultats.
garii tempora contra Euchariftiam ex profeſſo
orta fuit, neque SS. Patres ante illa tempora
de Euchariſtiæ veritate comprobanda tractatus
ex profeſſo ediderunt; ſed cùm diſciplina arcani
ſex prioribus Fccleſiæ ſeculis viguerit, doctri-
nam de hujus Sacramenti veritate & ritibus
potiùs occultare ſtuduere. Itaque cùm ex unz
parte diſciplina arcani vigeret, ex alia verè
nulla hbæreſis exorta eſſet, quæ Eccleſiæ defen-
ſores hujus myſterii veritatem funditus inqui-
rere cogeret; hinc factum, ut apud Patres non
reperiantur tractatus ex profeſſo editi, in qui-
bus diſputetur, quomodo in Sacramento Eucha-
riſtiæ panis & vinum per conſecrationem tranſ-
ſubſtantientur, an accidentia maneant ſine ſub-
jecto, & ſimilia, quæ poſt hæreſim Berengaria-
nâàm frequenter tractata; Obſervandum etiam,
quoſdam Patres cautiùs egiſſe in Epiſtolis ad
ipſos Catholicos tranſmiſſis, ut liquet ex Epi=
ſtola Innocentii I ad Decentium Eugubinum,
cui nequidem de forma conſecrationis ſcribere
voluit, ne myſterium arcani revelaret; alios in
operibus, quæ ad nen initiatorum manus per-
ventura timebant, obſcuriùs de myſteriis Ca-
tholicæ Religionis egiſſe: omnes demum Pri-
mitivæ Eccleſiæ Patres in ſermonibus coram
Catechumenis, Judæis, vel Gentilibus, qui iis
intereſſe ſolebant, myſteria occultaſſe. Hinc
ſicut complura Patrum teſtimonia obſcurè men-
tionem facientia nihil probant contra realem
Corporis & Sanguinis Chriſti in Euchariſtia
præſentiam, quia veritatem illam ex diſciplina
arcani occultare debebant; ita complura Pa-
trum teſtimonia de pane, frumento, vino &
vite agentia nihil faciunt contra Tranſſubſtan-
tiationem, quam tanquam dogma magis arca-
num ex Primitivæ Eccleſiæ diſciplina celare
oportebat. Quare neque frequens panis mentio
Tranſſubſtantiationi officit; neque crebra figuræ
appellatio præſentiæ reali; cùm ſicut unum, ita
& aliud à Patribus uſurpatum ſæpius fuerit ad
occultandum Euchariſti? myſterium. Plura
Schelſtratius citatus.
A num. CXLI ad CLIII. Chriſti Domini III.
noſtri Paſſionem Baronius hoc anno conſigna- Sententia
vit: quam tamen veteres Patres, Auguſtinus, Antiquorun
Hieronymus, aliique cum Conſulatu duorum d⸗ Sent
Geminorum anno Fræ Chriſtianæ XXIX geſto S er
illigarunt. Euſebius inter primos fuit, qui
mortem Dominicam ab eo anno removerit, cui
Epiphanius hæreſi 5I. aliique poſtea adhæſere:
quâà portâà ſemel apertâ, alii Paſſionem in annum
Fræ Chriſtianæ XXXI, alii in annum X NXII
contulere. Euſebii Epiphaniique ſententiam,
quæ Chriſtum anno XXXI crucifixum docet,
Petavius lib. 12. de Doct. Temp. pluribus pro-
pugnavit, & cap. 12. ejuſdem libri, poſtquam “
dixit, antiquos Patres ſenſiſſe, Chriſtum mor-
tuum eſſe anno Tiberii X V, ætatis X NX, hæc
habet: Poſteriores anno ferè Liberi XVIII Enſe-
bium & Epiphanium ſecuti. Sed in borum expli-
canda ſententia minus attentos pleroſque video,
qui Imperatoris illius annos, more Romano, ab eo
die, quo Imperium iniit, computandos exiſti-
mant, quod non ita eſt. Etenim a populari civita-
tum ſuarum exordio Patres illi annos inchoabant,
nimirum ab autumno antecedente aſtatem illam,
Jud

1
4l
4 Ch. 3

IWV.
dementia
Euſehii 3
Petavio nea
bene lapl⸗.
Eala⸗

——6 rr .

—,— — — 90—

— — —

XC. t.
d (h.
pcani e.
Altete.

in III.
1- Sentent
Astiguorakt
, ne
n paßinni
0 Chriſti
(Ul
ſe:
urn
III
um,
el,
0⸗
lan

in Annales C. Baronii. 23

S§S . C. I. gus. Auguſtus exceſſit. Anno ab Urbe condita
An. Ch. 32. D CCLZYXXI, Jeliani LXXVI, Auguſti
XIX, cepit annus XVIII Eberi, anno tertio
Olympiaclis 202. Cyclo Lung 13. Græci Patres, ut
Euſebius & Epiphanius, annum Tiberii decimum

obtavium butäre incipiunt ab autumno auno Juliani

LXYXV- De Euſebio ſupra id oſtenſum eſt aliquot
exemplis, & res ipſa perſuadet non aliud exordium
anni ab eo ſamtum quàm Antiochenum, & Syro-
Macedonicum ab Octobri. Fuit enim Caſareæ, quæ
Palaſtinæa in Syria Metropolis erat, Epiſcoput.
Qui annos Chriſti ad Euſebiani Chronicon adno-
tarunt, ad XVIII Tiberi, & Olympiadis 202.
tertium, quo paſſus ibidem Chriſtus ponitur, an-
num Chriſii XNXII adſeripſerunt. Quare cum
uno ante communen Natalem anno ortam Chriſti
collocavit Euſeblus tertio anno Olympiadis 194.:

annus ille XXXIIEræ vulgaris eſt AXXI, Pe-

riodi Julianaæ 4744. quod à Kalendis Januariis alt
ſolſtitium in curſu fuit annus ſocundus Olympiadis
202. à ſolſtitio verò tertius annus, Conſulibus Ti-
berio V & Seio. Hic eſt annus ille, quo mor-
tunm eſſ- Ohriſtum pluribus docet ac probat Epi-
phanius hareſi 5I. quem cum Tiberii dicat eſſe de-
cimum oltavum, apparet ipſum ab autumno ante-
cedente, tidem ut Euſebium, annorum Tiberia-
norum initia capere; ac revera e&X amborum ſen-
tentia paſſum eſſe Chriſtum anno XV IIcurrente
Wiberi, Olympiadis 202. anno ſecundo. Eadem
& ceterorum Patrum opinio fuit, qui, BEuſebio
auctore, decimo obctavo Tiberii anno mortunm
affrmarunt eſſe Dominum. Nam wpoRXντνσιαι
octa vum decimum Tiberie annum appellarunt, qui
Komanis decimus ſeptimus putabatur.
IV. Sed ratiocinium omne Petavii ex eo corruit,
Sententia quèd non adverterit, in ſententia, ſeu verius
Euſebi à& errore Euſebii in Chronico, Auguſtum anno
lins mti. Eræ noſtræ XIII poni demortuum, quod ipſe-
gata, met lib. II. de Doct. Temp. cap 6. obſervarat, &
à nobis jam ſuprà demonſtratum eſt. Secundè
in eo peccat Petavius, quòd annos Imperatorum
ab anno Abrahami, qui ſequitur prædeceſſoris
obitum, incœpiſſe Euſebium neget: qui tamen

lib. II. de Doct. Temp. cap. 41. id Euſebio ac S.
Hieronymo familiare fuiſſe rectè ſcripſerat: noſ-

que oſtendimus, Euſebium in Chronico initium
Imperii Auguſti deduxiſſe, non ab anno Abra-
hami 1973. quo, ex ejus ſententia, Julio Cæſari
ſucceſſit, ſed ab anno Abrahami ſequenti, ſci-
licet 1974. menſe Octobri poſt Julii Cæſaris
mortem inchoato. Certè cùm ſecundùm Euſe-
bium, Tiberius anno Abrahami 2052. quem cum
anno XXIII Tiberii conjungit, mortuus fue-
rit, ſi Imperii ejus initium anno Abrahami 2029.
quo Auguſti mors ab Euſebio conſignatur, Cœ-
ptum fuiſſet ex ejuſdem Euſebii ſententia, non
annos viginti tres Tiberio, ſed annos viginti
quatuor neceſſariò attribueret. Quare Euſebius
in Chronico exiſtimavit, Chriſtum anno Tiberii
XVIII, Eræ verò Chriſtianæ XXXI, paſſum
eſſe; licèt is Tiberii annus ſecundùm veram de
initio Imperii Tiberiani ſententiam, decimus
tantùm ſeptimus ejus eſſet, ut ipſemet Euſebius
in Hiſtoria ſua tandem agnovit. Ibi enim Au-
guſto annos quinquaginta ſeptem tribuit, eum-
que anno Eræ Dionyſianæ XIV mortuum ſup-
ponit. Aliter itaque in Chronico, aliter in Hi-
ſtoria Euſebius de anno Chriſti emortuali loqui-
tur; ideoque priorem ſententiam, quæ Augu-
ſtum anno Eræ Chriſtianæ XIII demortuum
cenſebat, tanquam falſam rejecit. Petavius in

Animadverſionibus Epiphanianis hæreſi XXVIII, S £ C. I.
aliam annos numerandi rationem Euſebio aliiſ- An. Ch. 32,
que tribuerat, ſcripſeratque pleroſque Chriſtia-
norum Scriptorum ſolere annorum initia à verno
Paſchalique menſe, quod Eccleſiaſtici anni ca-
put eſt, arceſſere: ideoque Euſebium ac reliquos
annorum Imperatorum initium à menſe verno
eorum creationem præcedente zarzs wεαnαναααι+
uſurpare. Sed licèt verum ſit, ex Antiquis ali-
quos . Imperatorum annos ab autumno eorum
inaugurationem antecedente, alioſque à menſe
verno ean iem præcedente deſumſiſſe, certum
eſt tamen, Euſebium Imperarorum annum pri-
mum à menſe Octobri eorum mortem ſubſe-
quente auſpicatum eſſe, ut paſſim videbimus.
A quo menſe Epiphanius Imperatorum annos
inchoarit, imò quo anno Chriſtum paſſum cre-

diderit, nullus, quod viderim, hactenus divi-

nare potuit. Tertiò non advertit Petavius erro-
rem, qui cubat in anno Incarnationis XXXI I=
in editione Scaligeriana adnotato, annumque
Abrahami 2047. cum quo Paſſionem Chriſti
Euſebius connectit, concurrere cum anno In-
carnationis XXXIII ab Octobri pariter cœ-
pto. Si enim primus Incarnationis annus eſt
Euſebio 2015. profectò 2047. ei annus eſt Incar-
nationis KNXNXIII, & hoc ſine controverſia.
uintò Euſebius annos non nuúmerat à Nativi-
tate Chriſti, ſed ab ejus Incarnatione, quæ ſe-
cundùm eum, ſeu ſecundum Alexandrinos inci=
pit anno Juliano XLIII, ab Octobri ſecundum
Euſebium, à Martio verò ſecundum aliquos.
Quare Era Incarnationis Alexandrina triennio
Dionyſianam antevertit. Denique Patres qui
Chriſtum anno Tiberii XVIII ctucifixum
ſcripſere, nullo modo prolepticè annum XVIII
Tiberii eum appellarunt, qui ſecundàm Roma
nos decimus tantùm ſeptimus erat. Sed aliqui
Euſebii in Chronico errorem ſecuti Paſſionem
Chriſti anno Eræ noſtræ XXXI illigarunt; alii
rectam Chronologiam amplexantes, annum de-
cimum octavum Tiberii cum anno Eræ Chri⸗
ſtianæx XXXII copulavere, eoque Chriſtum
paſſum ſcripſere. Quam ſententiam ipſemet Eu-
ſebius in Hiſtoria lib. I. cap. 10. & lib. 10. de

Demonſtratione amplexus eſt; cùm iis locis

ſcripſerit, prædicationis Dominicæ tempus tres
annos cum dimidio complexum eſſe. Unde cuùm
anno XV Tiberii Chriſtum baptizatum Euſe-
bius ſcribat, anno nempe Eræ vulgaris X XIX,
manifeſtum eſt, quatuor eum Palchata in haé
ſecun la opinione Chriſto attribuiſſe; licèt in
priori tria illi tantùm aſſignaſſet. In morte ita=
que Chriſti conſignanda Euſebius varius & in-
conſtans fuit.
Opinio Divi Irenæi de ætate Chriſti, quæ V.
num. CXLIItangitur, admonet, ut quo anno Obinio §.
baptiſmum Chriſti collocarit, inveſtigemus. Trenei de
Irenæus lib. 3. cap. 25. ait: MWatus eſt Dominus di'e kahr⸗⸗
noſter circa primum Sα quadrageſimum annum TiSu orteg
Auguſti Inperii, quem ſi à morte Caii Julii,
quod in dubium revocari non debet, deducat, Baron num,
liquet eum Chriſti Natale anno Juliano XLI CxXIII.
conſignaſſe; cumque lib. 2. capite 39. ſcribat,
Chriſtum ad baptiſmum veniſle, cùm inciperet
eſſe tanquam triginta annorum, (hoc eſt, anno
ætatis triceſimo ineunte, ut ex ejus verbis evi-
denter deducitur) addatque, tria Chriſtum Paſ-
chata peregiſſe, neceſſariò ſequitur, eum annum
XV Tiberii à Luca memoratum, de X V Impe-
rii ejus Proconſularis interpretatum fuiſſe, alio-
quin

§ Æ C. I.
An. Ch. 32.

VI=
Dies &
emenſis Paſ-
ſionis Chri-
Kti.

24 Criica Hiſtorico-Ohronologica

quin tam Evangelio, quàm ſibi ipſi contradi-
ceret. Exiſtimavit itaque ſanctiſſimus Doctor,
anno Eræ Chriſtianæ XXV factum eſſe verbum
Domini ad Joannem Baptiſtam anno X V Impe-
rii Proconſularis Tiberii in finem vergente, Jo-
annem uſque ad initium Eræ Chriſtianæ XXVII
vel circiter miniſterium ſuum exercuiſſe, &
Chriſtum annum triceſimum ætatis inchoantem
baptizaſſe, triaque Chriſti Paſchata celebrata
fuiſſe annis Eræ Chriſtianæ XXVII, XXVIII,
& XXIX, quo ultimo anno, dieque XXV
Martii Chriſtum crucifixum credidit. Neque
enim putandum eum, quead annum & diem
Paſſionis, à ceteris Scriptoribus diſſenſiſſe, aut
ignoraſſe Tiberii annos ab ejus Imperio Procon-
ſulari numeratos fuiſſe; cùm Marco Aurelio, qui
Imperii Collega fuerat, rem Romanam admini-
ſtrante, in Provinciam Lugdunenſem ad prædi-
candum Evangelium miſſus fuerit. Ex iis in ſen-
tentia Irenæi recte ſtabilitis deducitur, ſequen-
tia verba, quæ eodem capite 29. & 30. legun-
tur, in quibus dicitur, Chriſtum à quadrageſi-
mo ad quinquageſimum annum Evangelium
rædicaſſe; corrupta eſſe; non tantùm quia Na-
tale Chriſti, ejus baptiſmo, tribuſque Paſchatis
antea ab eo conſtitutis adverſantur; ſed etiam
quia ex iis ſequitur, Chriſtum in Irenæi ſenten-
tia paſſum eſſe ad minus anno XXXVII. Eræ
Chriſtianæ, idque poſt mortem Tiberii & diſ-
ceſſum Pontii Pilati à Judæa, quod illum exiſti-
maſſe, mihi nunquam perſuaſero. In eo itaque
Irenæi ratiocinium conſiſtit, errare eos qui poſt
Baptiſmum, Chriſtum unum tantùm annum
Prædicaſſe, & complexum triceſimum annum,
cùm nondum provectiorem haberet ætatem,
paſſum eſſe. Ad quem errorem confutandum
ſcribit tria ab eo Paſchata poſt baptiſmum per-
acta, ut jam ætate provectus provectiores etiam
ætate doceret, & Magiſtri ætate, quæ ſecundùm
eum annus triceſimus eſt, magiſterium impleret,
& ab anno trigeſimo ad quinquageſimum Evan-
gelium prædicaret, quæ ſunt Irenæi verba, nem-
pe tribus circiter annis poſt annum ætatis trice-
ſimum. Verba itaque, quæ in iis duobus capi-
tibus contrarium ſonant, corrupta ſunt & inſiti-
tia, quidquid dicar Petavius in Animadverſio-
nibus Epiphanianis, conſtatque Irenæum annum
XVTiberii à Luca expreſſum, de anno X Vejus
Principats intellexiſſe.
A num. CLIII ad CLXIX. Quoad men-
ſem ac diem, quo Chriſtus crucifixus eſt, per
tria priora Eccleſiæ ſecula Chriſtianorum tradi-
tio fuit, Chriſtum paſſum eſſe die X XV Martii,
ut conſtat ex pluribus Martyrologiis ab Henſ-
chenio & Papebrocio eadem die in Actis San-
Gtorum relatis. Cœpit ea traditio turbari quoad
diem, ob Decretum Patrum Synodi Ceæſarienſis
à Beda memoratum, & tempore Theophili Cæ-
ſareæ Epiſcopi emanatum, quo edicitur, Chri-
ſtum pallum eſſe die X XIII Martii. Hunc
diem Baronius elegit; ſed methodus Cyclica ejus
opinioni adverſatur; litera enim Dominicalis
E, quæ poſt biſſextum hoc anno in curſu fuit,
jungitur in Kalendario cum eodem die XK XIII
Martii, ideoque cum feria prima, cùm tamen
Chriſtum ferià ſextà paſſum dubitari non poſſit.
Perſeveravit traditio de morte Chriſti menſe
Martio uſque ad ſeculum XIII, quo Kogerus
Bachonus Anglus, Ordinis S. Franciſci, S. Bo-
naventuræ æqualis, rerum mathematicarum pe-

citiſſimus, novam rationem iniit, Chriſtumque

Aprilis die tertio paſſum affirmavit, à quo tem- S £ C. I.
An. Ch. 322.

pore vetus traditio exolevit.
Quèd ſi quis ſcire aveat, unde factum ſit, ut
traditio illa de morte Chriſti die X X V Martii
annoque Eræ Chriſtianæ XXIX Conſulatu duo-

cia. Primum docere videtur Auguſtinus lib. 2.
de Doctrina Chriſtiana Cap. 28. ubi ait: Nanm &
per Olympiadas & per Conſulum nomina, multa
ſape quaæruntur a nobis, & ignoratio Conſulatüs,
quo natus eſt Dominus, & quo paſſus eſt, nonnul-
los obégit errare: & paulè poſt ait: quot annos
in hac vita Chriſtus egerit, de Hiſtoria gentium
collata cum Evangelio liquidins certiiſqque colligi.
In duobus igitur peccatum videtur, quæ caulæ
fuere, cur Paſſio ab anno Eræ vulgaris XXIX
remota fuerit: primè in anno Olympiadis à
Phlegonte memoratæ explicando; qua de re
infrà. Secundò Imperii Proconſularis Tiberii
ignoratio, quæ ſenſim irrepſit, quæque adeo
animos occupavit, ut hoc etiam erudito ieculo
in dubium revocatum fuerit. Cùm enim ex Luca
conſtaret, Chriſtum anno X V Tiberii baptiza-
tum eſſe, progreſſu temporis, annus ille XV
Tiberii de Imperio ejus Auguſteo explicatus
fuit. Ita Proſper in Chronico à Philippo Lab-
beo in ſua nova Bibliotheca publicato: Luidam
putant Dominum noſtrum ſeſum Chriſtum XV
anno regni Tiberii Caſaris, id eſt, duobus Geminis
Coſſ. crucifixum; quo anno ſecundhm indubitatan
Lucæ Evangeliſta auctoritatem baptixatum eum
ſſe manifeſtum AMt, & Evangelium regni cæalorum
prædicare cœpiſſe. At Lucam de anno XV Imperii
Proconſularis Tiberii, non verè de anno X V
Imperii ejus Auguſtei intelligendum Antiqui
docdetan, quibus facilè fides deneganda non
erat.

Secunda ratio petitur à nimia Aſtrologiæ fidu-
nomia, ſed ex Antiquitatis teſtimonio inveſti-

ſua perfecta Aſtronoinia plenilunia ad tempora
Chriſti, ex pleniluniis feſta judæorum, ex his
& concurſu feriæ annum Paſſionis alium deter-
minarunt, quàm Veteres ætati Chriſti proximi
tradidere qua in re opinione ſua falſi ſunt, ſicut
inquit Keplerus egregius Mathematicus Epiſt.
XVI, ſi hodie, quis omiſſo computo Eccleſia-
ſtico aberrante „ex Aſtronomia perfecta, ac-
commodatis decretis Nicænis, computaret Paſ-
chata, quæ Kalendarium Gregorianum præceſ-
ſere, hic creberrimè ab uſuali Paſchate aberrare
cogeretur. Priſci iraque Judæi uſque ad Chriſti
fere tempora in uſu Kalendarii nihil ultra vulgi
captum ſapuere, inquit Keplerus, parumque de
cœlo fuere ſoliciti, perpetuis bellis exerciti
tandemque à Romanis ſub jugum miſſi. Quare
nodieinu Indacrum computus ad rationes cur-
süs Lunæ aſtronomicas limatiſſimus advocari
non debuit, cùm eo Judæi veteres uſi ncnorari
Nihilominus ſeculo Eccleſiæ XIII Rogerus Ba-
chonus uti jam diximus, ex perfecta Aſtrono-
mia diem ac menſem Paſſionis Chriſti inveſti-
gare cœpit, ac die tertia Aprilis anni Eræ vul-
garis XXKXIII eum mortuum ſcripſit. Sed cùm
antiqua Eccleſiæ traditio quæ Chriſtum menſe
Martio crucifixum ferebat, in Fidelium menti-
bus tenaciùs hæreret, non tantùm ab omnibus
rejectus eſt, ſed & de errore ſuſpectus habitus:
Jug

VII.
Hiſt oriæ

profana co-
1 — en 2 gnitio ad
rum Geminorum notato, rejecta tandem fuerit, znnum TPaſ-

reſpondebo id proveniſſe, & ex nimia Hiſtoriæ ſionis dete-
gentium incuria, & ex nimia Aſtrologiæ fidu- gendum ne=-

ce ſſaria.

VIII.

. ine . . An .
cia. Licèt enim Paſſionis annus non ex Aſtro- ſinie ,,

perfecta

Aſtronomia
innoteſcit.

tiles
vand ider ex traditio-
gandus videretur; quidam tamen Viri docti ex ne quàùm ex

MW

E
bGäFsè

1X
Mgeru
Purpen
Matu
vam /
nem ine
(Ent.

dentent
aſiige
19 hat
Chriei
lede,

l.
Ch. 12.
II.
ris
ing co⸗
0 ag
um a.
dete.
um ni⸗
ig.

VYIIY.
lunur Paſ.
nis potiht
Ltraditio⸗
ne ulnm r
Zerfelhi
Alrouimia
inyoteſeit.

in Annales C. Baroni. 25

§ E C. I. qua de re videndus Wadingus tam in libro de
An. Ch. 32. Scriptoribus Minorum, quàm in ſecundo tomo
Annalium. Altero poſt Rogerum ſeculo Paalus
Burgenſis, qui anno 1435. obiiſſe dicitur, ean-
dem docuit opinionem, facta, ut ipſemet cap.
26. in Matthæum affirmat, Lunæ calculatione
cum Hebræorum peritis. Poſt aliquot annos

idem negotium Toſtatus reſumſit, & inter capita

theſium quæ Senis in Hetruria, ubi Eugenii
quarti Curia tunc erat, diſputavit, hoc unum
fuit, Chriſtum vigeſima quinta die Martii non eſſe
mortuum, ſed tertia Aprilis, idque anno atatts
ſuæ triceſimo tertio, non completo, ſod ineunnte.
Qua in re multorum animos commovit, à qui-
pus de Religione vehementer cœpit agitari, qui,
ut purgaret ſe ‚Defenſorium ſcripſit, ſeu Apolo-
giam, in qua cap. 10. narrat , diebus ſuis &
priùᷣs in Curiis duorum Summorum Pontificum
quæſtionem hanc agitatam fuiſſe, introductoſ-
que Aſtronomos, necnon Judæos, qui affirma-
vere fieri non potuiſſe, ut die vigeſima quinta
Martii Chriſtus moreretur, tum quòd Aſtrologiæ
repugnaret die illa in iis annis Lunam dari XV,
tum quèd Judaicarum ſolennitatum terminis
non minùs adverſaretur.
IX. Non mirum verò,hane poſtea opinionem
Rogeru: prævaluiſſe; cùm qui poſt Burgenſem & Toſta-
Burgenſis & tum de anno & die Paſſionis Dominicæ locuti
Tiſtatus no ſunt, eoſdem ferè exſcripſerint. Teſtatur hoc
H e. Petavius lib. 12. de Doct. Temp. cap. 15. ubi ait:
cunt. Ex amborum ſeriptis velut fontibus, omainum, qist
deinceps in ea controverſia verſatiſunt, diſputatio-

nes & commentarii profiuxerunt. Nihil eſt poſt illos

duos ferèò ab ceteris allatum, quod non inde promn-
ptum ac derivatum fuerit, ut qui illos legerit,
iſtorum induſtriam non magnoperé deſideret. Fal-
litur autem Petavius citatus cap. I3. dum ſibi
erſuadet, Antiquos Solis Lunæque ratiocinia
minùs comperta habuilſſe; ideoque feriarum po-
tiùs, quâm Lunarum rationes ineuntes, contu-
liſſe Paſſionem in annum Julianum LXXIV,
ſeu Eræ vulgaris XK IX, quòèd in eo tantuùm fe-
riam ſextam & diem Martii XXV, concurrere
comperiſſent. Tot enim de Paſchate controver-
ſiæ, tanti nationum inter ſe conflictus, tam gra-
via Orientis Occidentiſque diſſidia, tot ſuper
ea quæſtione celebrati toto Otbe Conventus
Præſulum, ſanctiſſimæ illud Nicænæ Synodi de-
cretum ceterarum deinde ſuffragio comproba-
tum , innumeri denique Paſchales Cycli ad
Lunæ Soliſque viciſſitudines moderandas adhi-
Piti ſatis evincunt, ſufficientem per priora Ec-
cleſiæ ſecula fuiſſe in ea rerum aſtronomicarum
ſcientiam; quam aliunde ab Alexandrinis Præ-

ſules diſcere potuiſſent, niſi perſuaſum habuiſ-

ſent, quæſtionem hanc non ex aſtronomicis de-

monſtrationibus ac Lunæ rationibus, ſed tradi-

tione per manus accepta & Veterum teſtimonio
decidendam eſſe. Hæc mea in re obſcuriſſima
ſententia, ſeu veriùs ſuſpicio, quàm hic propo-
nere placuit, ut magis examinetur.
ð Poſtquam hæc ſcripſeram, in manus meas
Sententia Venit Diſlertatio Gerardi Joannis Voſſii, de
voſſi de æan- Annis, quibus natus, baptixatus, ac mortuns

e baptiſmi Chriſtus, in qua docet Chriſtum anno Juliano

Ser. XLIII natum, & anno Eræ Chriſtianæ XXIX,
jecza. die XX V Martii, anno Tiberii XV, poſtquam
duo Paſchata juxta veterum Doctorum ſenten-
tiam celebraſſet, crucifixum. Quod ita expli-
cat, ut ſecundum Hebræos, qui annum inci-
piunt à menſe T fri, ſeu Septembri, & quod eum
Tom. I.

menſem antecedit, præcedenti anho accenſent; S Æ C. E
ac pro anno numerant, Chriſtus baptizatus fue- An. Ch. 32:
rit anno Tiberii X V, anno nempe Eræ vulgaris
XXVIII; paſſus verò ſecundùm eorumdem
Hebræorum loquendi modum anno X VI Tibe-
rii. At more Romano loquentes, dicendum ba-
ptizatum eſſe Chriſtum anno XIV, paſſum an-
noXV; Lucamque, quando Chriſtum anno
XV Tiberii baptizatum dicit, priorem loquen-
di modum uſurpaſſe. Ita Voſſius. Sed licèt illud
rectiſſime, quèd veteres Patres duo Paſchata
Chriſto tribuerint; falſum tamen, eos Lucam de
anno XIVImperii Auguſtei Tiberii intellexiſſe:
pro fundamento enim ſuæ ſententiæ Imperium
Proconſulare Tiberii ſuppoſuere, ac de eo Lu=
cam interpretandum judicarunt, ut ex iis, quæ
jam dixi, liquet. Immo Tertullianus lib. I. con-
tra Marcionem cap. 15. Chriſtum dicit, baptiza-
tum anno duodecimo Tiberii, ac paulèò pòſt anno
decimo quinto, ut ſecundàùm utramque Tiberii
epocham annum baptiſmi Chriſti magis mani⸗
feſtaret. Præterea ſi divus Lucas, ut vult Voſ-⸗
ſius, annum XIV Auguſtei Imperii Tiberii,
Hebræorum vel Antiochenorum more vocat de-
cimum quintum, eoque Chriſtum baptizatum
docet; cur omnes Patres Latini, qui Chriſtum
duobus Geminis Coſl. paſſum ſcribunt, unanimi
conſenſu à modo loquendi Lucæ diſcedunt,
eumque anno XV Tiberii mortuum affirmant,
cùm, ut ſe Lucæ conformarent, anno decimo
ſexto ſcribere debuiſſent? Nec alio modo Græci

loquuntur, ſi pauciſſimos excipias, præſertim

Julium Africanum, qui apud Syncellum pag-
308. paſſum dicit Chriſtum modò anno XV,
modò anno X VI Tiberii, ut ſcilicet ſecundùm
Orientalium & Occidentalium loquendi mo-
dum annum mortis Chriſti magis exprimeret;
non verò quòd eo uſum fuiſſe Lucam exiſtima-
ret. Patres itaque, qui duo tantùm Paſchata
Chriſto aſſignarunt, Lucam interpretati ſunt de
anno decimo quinto Imperii Proconſularis Ti-
berii, mortemque Chriſti cum anno Imperii
Auguſtei Tiberii decimo quinto copularunt. Sed
Chriſtum tria ſaltem Paſchata peregiſſe, extra
controverſiam eſſe debet.
Reſtat hic explicanda eclipſis, de qua in An- XI.
nalibus num. CXX. Tertullianus, Julius Afri- Erxblicazur
canus, Auguſtinus, & Hieronymus, quos cer- releaſer Cyri.
tum eſt Chriſtum duobus Geminis Coll. paſſum e
exiſtimaſſe, eam eclipſim Phlegontis auctori- 5.
tate ſuadent, argumento manifeſto eos Paſſio- Baron num-
nem eo anno conſignaſſe, quo Phlegon illud cxx, & ſeqq.
Solis deliquium. Si enim Paſſionem altero, quàm
Phlegon eclipſim collocaſſent anno, non mor-
tem Chriſti miraculoſam, quod intendebant,
Gentilibus perſuaſiſſent, ſed ſeipſos ludibrio ex-
poſuiſſent. Præterea Julius Africanus ſeculo poſt
Phlegontem vixit, hujuſque Opus de Olym-
piadibus libris 16. ut docet Suidas, comprehen-
ſum videre potuit. Cùm enim Phlegon Hadria-
no imperante, & Africanus Heliogabali tempo-
re floruerit, vix mihi perſuadere poſſuin nobi⸗
liſſimum illud Opus jam Africani ætate periiſſe.

Ex quo & ſequitur, majorem huic quàm reli-

quis, qui neque Opus illud viderunt, neque ita
proximi Phlegonti vixerunt, fidem adhibendam
eſſe. Africanus autem in Fragmento à Syncello
pag. 323. relato ait, eclipſim à Phlegonte memo-
ratam accidiſſe anno II Olympiadis CCII,
quod etiam habet lib. 5. rar Xeνοννvôd αν aud
Buſebium lib. 8. de Demonſtratione, & apud
M C Hlero⸗

8 ℛ½ C. I.
An. Ch. 32.

26
Hieronymum in cap. 9. Danielis. Annus ſecun-
dus Olympiadis CCII anno Eræ Chriſtianæ

XXX exorditur. Unde Keplerus & Petavius,

XII.
Modus peci-
linri Olym-
bia Tas pia-
za di hacte
nus non ani
mad verſus.

qui mortem Chriſti in annum XXXI confe-
runt, Africanum ſibi ceciniſſe credunt; ille
Epiſtola XIV & XVI, hic lib. 12. de Doct.
Temp. cap. 21. Sed uterque opinione falſus eſt:
nam Afticanus communes Olympiades integro
biennio antevertit, primamque exorditur anno
Periodi Græco-Romanæ 4716. licèet Olympias
communis anno ejuſdem Periodi 4718. auſpice-
tur. Inde Syncellus, qui eam putandi Olympia-
des rationem ſequitur, primam Olympiadem
collocat anno Periodi Alexandrinæ 4726. quia
Periodus Alexandrina annos decem pluſquam
Græco-Romana enumerat. Unde ſi huic decem
anaos addas, habebis annum Periodi Alexan-
drinæ, qui eodem anno incipit. Eandem ob
rem Syncellus ex Africano pag. 308. dicit, capti
Alexandrid inchoatam fuiſſe CLXXXVIIII
Olympiadem, licèt an 0 Periodi Græco Ko-
manæ 5464. quo, exeunte Auguſto, ea civitas
capta, curreret tantùm annus tertius Olympiadis
CLXXXVII, ſi ſecun iùm communem opi-
nionem ſupputatio fiat. Quare Olympias Arri-

cana, ſic enim in poſterum id Olympiadis genus
vocandum „ biennio communem antevertit;
ideoque annus ſecun us Olympiadis CCII,
quo eclipſis à Phlegonte memorata, ab Africano
contigifſe dicitur, non cum anno Chriſti XXXI,
ut Keplerus & Petavius putarunt; ſed cum anno
ejuſdem Eræ XXIX conjungendus, quam-

cumque ſupputationem Phlegon ſecutus fuerit:

Africanum enim Olympiadem ab eo expreſſam
modo ſibi ſolito numeraſſe non dubitandum.
Eodem, quo A fricanus modo Auctor ano-
nymus, qui Chronicon edidit ab Orbe condito
ad annum XIII Alexandri Severi, quod extat
tomo II Antiq. Lec. Caniſii, in putandis Olym-
jadibus utitur. Ait enim: Sant omnium Olym-
piades uſque ad annum XII I Alexandri Caſaris
Ohmpiades CCLEIII, qua ſunt anni mille duo-
decim. Annus XIII Alexandri Severi incipit
menſe Martio anni Eræ Chriſtianæ CCXXXIV,
Periodi verò Græco-Romanæ 5727. quo Chriſti

& Periodi Gæco-Romanæ anno inchoatur an-

nus ſecundus Olympiadis CCLIII, juxta
communem ſupputationem, annus verò Olym-
piadicus milleſimu decimus. Quare Anonymus
alle non Olympiadem communem, ſed Africa-
nam uſurpat. Quod ex eo certum redditur,
quòd ſi præfatos annos Olympiadicos mille duo-
decim addas anno Periodi Græco-Romanæ
4715. qui Olympiadem A ricanam immediarè
præceſſit, pervenies ad annum ejuſdem Periodi
5727. Includit itaque ultimum terminum Auctor

ille anonymus, nempe annum Alexandri Severi

XIII, & annum tertium Olympiadis CCLIII,
quod & ex anno Incarnationis conſtat : addit
enim, eum annum eſſe CCâl Paſſione. Anno
Eræ noſtræ X X IX, quo Chriſtum paſſum cre-
didit, adde CVI, pervenieſque ad annum
Chriſti C CNXNXXXNIV; ſed ea additio anno

XXVIII Hieri debet, ne annus XKXIX, qui

numerari debet, excludatur : qua in re Viros

doctos aliquando errare deprehendo. Keplerus

itaque in Eclogis Chronicis pag. 124. perperam
præfato loco utitur ad probandum, Auctorem
anonymum exiſtimaſſe Chriſtum anno Eræ no-
ſtræ XXXI paſſum. Perperam etiam Marcus
Antonius Capellus libello de Cœna Domini

C ritica Hiſtorico Chronologica

teæ annum difficultas reſtat.

contendit, Cenſo inum lib. de Die natali cap.
21. docere, ſe Opus abſolviſſe anno Chriſti
CCXXXVII, annumque I I Olympiadis
CCXCIV cum anno Juliano XL, in quo
annus tantàùm tertius Olympiadis communis
CCXCIII inchoatur, conneſtere; idque au-
ctoritate memorati Chronici, cujus Olympiades
ſupputandi rationem ignorabat. Eodem nodo ir-
retitus Petavius fuit lib. 12. de Doctrina Temp.
cap. 6. ut enim Capellum, præfatum locum Ano-
nymi afferentem, confutet, aliud non reſpondet,
quàm ab Auctore Chronici certiſſimè erratum eſ-
ſe, non advertens, hunc Olympiadem Africanam,
non verò communem adhibere. Petavius lib. 12.
de Doct. Temp. cap. 21. de illo Solis defectu lo-
quens ait: Nunc illud reſpondeant, velin, qui
PBhlegontis teſtimonio nos oppugnant, ecquid Afri-
canum, Euſebinum, Hieronymum, Phlegontis li-=
bros legiſſe putent. Quod quia de Africano ſaltem
negare non poſſunt, dicant porro quid in illis judicii
fuiſſe cenſeant, ſi cum apud Phlegontem obſer-
vaſſent horribilem Solis eclipfim anno IV Olympia-
dis C CII contigiſe, & eam eſſe vellent, qteg
moriente Chriſio contra naturæ ordinem appa-
ruiſſet, atque idipſum Ethnici illius auctoritate
ſuaderent; ſi hanc, inquam, non anno illi, quoiſte

8 £ C. I.

An. Ch. 32.

ſeripſerat, ſed alteri tribuiſſent, ſat inſanos illos

arbitrentur. Quamobrem ne tantum ſtuporis an-
tiquis illis Patribus afſingatur, propemodum fateri
neceſſe eſt, Africani verba à Librariis fuiſſe cor-

rupta. At cùm Africani verba facilem habeant
explicationem, Librarii hoc in loco non cul-

pandi.
Sed gravis adhuc circa Olympiadis Phlegon-
Africanus enim
apud Syncellum pag. 308. modò dicit, eclipſim
accidiſſe anno II Olympiadis CCII, modè
anno IV ejuſdem Olympiadis. In Chronico
etiam Euſebii ad annum Abrahami 2047. legitur:
Phlegon Olympiadum egregius ſupputator in 13.
libro dicit: Quarto autem anno CCII Ohmpia-
dis magna & excellens inter omnes, quæ ante eum
acciderant, defetio Solis falta, &c. Immo ipſe
Euſebius in eo Chronico eam non anno II aut
IV ejuſdem Olympiadis, ſed IIIilligavit, fi-
cuti & Chriſti Paſſionem. Ad hanc difficultatem
Keplerus & Petavius laudati reſpondent, locum

illum Chronici Euſebiani (Fragmentum enim

Africani apud Syncellum non legerant, aut ad
difficulratem animum non adverterant) cor-
ruptum eſſe, & loco 1α ποα τωα Oνσ¾
iααρο, uti ſcripſerat Euiſe ius, Anognoſten
Hieronymi legiſſe, r6 &, hoc eſt, anno Il, li-
cèt ſcriptum eſſet, anno II. Verùm mendum
non in anno, ſed in Olympiade cubat. Africa-
nus enim, ut in re graviſſima ab omnibus intel-
ligeretur, utramque Olympiades ſupputandi ra-
tionem u urpavit; cumque annus tunc quartus
ducenteſimæ primæ Olympiadis communis cur-
reret, eam etiam numerationem amplexus eſt,
ſcripſitque æ OMBm τπαιαρο , non verò α
ανd id eſt, anno quarto Olympiadis ducen-
teſimæ primæ, non verò Olympiadis ducenteſi-
mæ ſecundæ. Qod ex eo patet, quèd in Fra-
gmento apud Syncellum pag. 324. idem Africa-
nus habet: Auni ab Adam condito ad Chriſti
adventum & ejus R'lurrectionem 5§531. Colliguntur.
A qua temporis epocha ad Olympiadem Co1I. anni
CYCII intercurrunt. Is annus mundi 5531. ſe-
cundùm Alexandrinos, quos ſequitur Africa-
nus ablolvitur menſe Martio anni Eræ vulgaris
XXIX,

XIII.
Olympia des
mendosè e.-
preſſa in Eit-
Rul,
Africano.

4⁰

An, h

XIV.,
Annus, 9
etlipſimi
ratulyſa
tilit, in
ltoribus ee
rEytu

Xy.
Mlineyt
un
lſptii
briſe

. Ch, 32,

XIII.
Ohjmpiader
mendund ex.
preſein Eu-
1, ir

Afruane.

S ſ C. I.
An. Ch. 32.

in Annales C. Baroni.. 27

XXIX, quo & Paſſionem Chriſti Africanus
conſignat. Olympias ducenteſima quinquagelſi-
ma incipit anno Eræ Dionyſianæ CCXXI, qui
annus eſt Olympiadicus DCCCCXCVII;
annus verò quartus Olympiadis CCI, eſt an-
nus Olympiadicus DCCCIV. Unde ſi
DCCCIII addas annos illos CXCII, per-
venies ad Olympiadem C C L. Numerat itaque
ibidem Africanus Olympiades modo communi
& ordinario; aliter non anni CX CII „ ſed
CXCIV à Paſſione Chriſti ad Olympiadem
CCLfluxiſſent. Et quòd ita intelligendus ſit
Africanus, liquet ex iis, quæ habet Syncellus
pag. 212. ubi ait, ducenteſimam quinquageſi-
mam Olympiadem incidere in Conſulatum Grat
Sepyertant, & Seleuci Conſulum creatorum, ad
vulgarem annum mundi 5723. ut autctor eſt Afri-
canus, qui Antonini Anguſti fuit tertius. Ubi vi-
des Africanum initium Olympiadis CCL., anno
Chriſti Dionyſiano C CXXI Grati & Seleuci
Conſulatu notato conſignare, ſicuti opinio com-
munis ſolet. Quòd ſi Africanus modo ſibi pro-
prio de ea Olympiade loqueretur, eandem bien-

nio antea exordiri ſcriberet. Sic Africanus modè

XIV.
Annus, quo
eclipfis mi-
raculoſa ac-
cidit, in Au-
Etoribus cor-
Pko b†αα

dicit Chriſtum paſſum anno Tiberii XV, modò
anno XVI ejuſdem Imperatoris, ut annum
mortis ejus magis manifeſtaret, ut jam dixi.
Patet itaque, Africanum, dum de eclipſi Phle-
gontea loquitur, ſcribere eam anno II Olym-

piadis C CII accidiſſe, utque rem magis ex-

plicaret, ſcripſiſſe poſtea eam contigiſie anno
IV Olympiadis CCI, quæ juxta communem
ſupputationem cum anno Chriſti XXIX con-
currit, progreſſuque temporis erratum eſſe 4
Librariis, & loco Olympiadis CCI ſcriptum
fuiſſe CCII, ac errorem illum vel ab Euſebio,
vel ab Hieronymo derivatum fuiſſe, in Chroni-
con Euſebianum, indeque in alios Auctores.
Non abſimilis error in Euſebio lib. 10. de Præ-
parat. Ibi enim prodit, annum decimum quin-
tum Tiberii incidere in annum quartum Olym-
piadis C CIII, licet annus X V Tiberii, ſeu
Dionyſianus XXIX, concurrat cum anno pri-
mo Olympiadis CCII juxta putationem Euſe-
bio familiarem, qui Olympiadem communem
anno uno antevertit. Quòd ſi ibidem ſupputatio-

nem communem Euſebius ſecutus eſt, quod val-

XV.

Teſtimonium

de veroſimile, dicere debuit, annum XVTi-
berii incidiſſe in annum quartum Olympiadis
CCI, non verò CCIII. Quoad Joannem

Philoponum, qui lib. 2. de Mundi creatione

ait: Harum tenebrarum meminit & Phlegon in
Olympiadibus ait enim anno ſecundo ducente-
Jimæ Olympiadis contigiſſe eclipfim Solis, cujuſmodi
nulla cognita eſt; nihil certi ex eo deduci poteſt,
non ſolùm, quia is Auctor non antiquus, cùm
Juſtino Juniore imperante floruerit, ſed etiam
quèòd pagina ſequenti dicat, anno quarto. Porrò
Ohmpicorum & Chronicorum Collettio edita à
Phlegonte Tralliano adhuc extabat, nono Eccle-
ſiæ ſeculo, quo Photius in ſua Bibliotheca cod.
XCVII, ſe quinque illius libros legiſſe aſſerit,
ex qua & aliqua decerpſit. Incertum tamen an
XVI libri, quibus ea Collectio conſtabat, Phi-
lophoni ætate adhuc omnes ſupereſlent. Ex
eclipſi itaque, quæ Chriſto patiente viſa, annus
Paſlloms determinari non poteſt alius, quàm
annus Eræ Chriſtianæ XXIX.
Ad num. CCXXVI. Petrus Daniel Hue-

tio PEvangelica, propoſitione 3. num. X I, Spen- S £ C. I.
cerus in Notis ad librum Origenis adverſus Cel- An. Ch. 32.

ſum, & Lambecius tomo 8. Bibliothecæ Cæſa-
Tcæ pag. 4. & ſeqꝗq. tuentur teſtimonium Joſephi
de Chriſto, quod Tanaquillus Faber ſingulari
Diſſertatione inſititium atque ab aliquo impo-

ſtore confictum contendit, Euſebii, Hieronymi,

Iſidori Peluſiotæ, Photii, Suidæ, & Chriſtia-
norum communem opinionem fallſitatis arguens.
Certè hujus teſtimonii ingenuitatem demon-
ſtrant omnes antiqui Codices M SS. Græci in-
corrupti, qui ubique terrarum etiamnum extant,;
quibus olim Euſebius, anonymus Antiquitatum
Judaicarum Interpres Latinus, & Scriptores
citati uſi ſunt. Fuit Interpres hic unus ex amicis
Caſſiodori anno Chriſti D XIV Conſulis, qui
cap. X VII libri de Divinis Inſtitutionibus ex-
preſsè teſtatur, Havii Joſephi judaicarum Aunti-
quitatum libros aſque ad ſuam atatem nondum
fuiſſe tranſlatos, ſed ſe primum illos ab amicis ſuis
feciſſe converti in Latinum. Falsò aſſeritur, Eu-
ſebium teſtimonium illud finxiſſe, & Operi Jo-
ſephi per fraudem inſeruiſſe; cùm aliquod Opus
ſuppoſuiſſe Euſebium oſtendi non poſſit. Joſe-
phus quidem in Religione Judaica ſemper con-
ſtans permanſit, ut apparet ex his ejus verbis:
Uque in hodiernum Chriſtianorum genus ab hod
(nempe Jeſu Chriſto) denominatum non deficit
lib. 18. Antiquit. cap. 4. ideoque hæc verba;
⁶Xets τοαRU , non ſunt ſimpliciter accipienda,
quaſi Joſeph Chriſtum habuerit, pro vero Chri-
ſto, ſeu pro promiſſo Meſſia; ſed laborant ea
eclipſi ſive defectu vocis Aeναο hoc eſt, hic
erat ille Sor⸗ qui appellabatur Chriſtus. Si loco
laudato Joſephus nullam Chriſti feciſſet, aut vo-
luiſſet facere mentionem, opus non habuiſſet

cap. 8. lib. 20. earundem Antiquitatum S. Apo-

ſtolum Jacobum cognomine Juſtum vel Mino-
rem expreſsè appellare my a£ α% In νενα⅞—
s Xess, hoc eſt, fratrem Jeſu cognomine Chri-
ſti. Hæc enim verba ibi adjunxit, ad ea reſpi-
ciens, quæ de Chriſto jam narraverat lib. 18.
cap. 4. Origenes quidem lib. I. adverſus Celſum,
ait, Joſephum Jeſum parum agnoviſſe pro Chri-
ſto, αοτα οan ê⅝łı“R ,7ε Aαπαιτα Ine ασNXéIs&.3
ſed ex illo ſimilibúſve locis malè colligit Faber.
Joſephi teſtimonium de Chriſto ſuppoſititium
eſſe; cùm ex illis tantùm inferri debeat, Joſe-
phum non agnoviſſe Jeſum, Meſſiam & totius
Orbis Regem à Scripturis Moſaicis prædictum.
Quamobrem Joſephus vaticinium de Meſſia,
cujus adventum tunc temporis Judæi expecta-=
bant, non de Jeſu Chriſto interpretatus eſt, ſed
de Veſpaſiano, poſtquam Judæorum omnia re-
troire vidit. Lege librum 3. cap. 14. de Bello Ju-
daico pag. 854. Denique conſentit ad hæc omnia
ſtylus & dictionum color, talis nimirum, qualis
Helleniſtarum eſſe ſolet. Locutiones etiam quaſ-
dam obſervare licet Joſepho familiares. Ex qui-
bus omnibus liquet, hanc periocham germanam
eſſe. Qua de re plura Auctores citati.

ANNO PERIODI GRACGO-ROMANÆ½ 5526.
14 D. I5. Indict. 6.

JESuCRRISTI 33. ſecundum Baronium 35.

TIBERII IMP. 20.

Anno Urbis
786.
Olymp. 203.
an. I.

, Ioſephi de tius, Vir eruditiſſimus, Epiſcopus Sueſſionenſis
4 Chriteo. delſignatus, in libro, cui titulus eſt, Demonſtra-
. Tom. I.

D num. I. Coſſ. Ser. Sulpicius Galla, & L. J.—
Sulla Feliæx, ey Inſcriptione Gruteriana Conſulete
2 pag

28 Critica Hiſtorico-Ohronologica

384 C. I. pag. 1087. Galba, qui poſtea imperavit, dicitur
An. C. 33.34. etiam Servius à Tacito lib. 6. & à Dione lib. 58.
ubi hujus anni Conſules laudant. Card. Noriſius
tamen in Epiſtola Conſulari pag. 16. poſtquam
retulit hunc Suetonii locum in Galba cap. 4.
Adoptatus à noverca ſua, (nempe Galba) Livii
nomen &s Ocellæ cognomen aßumſit, mutato prano-
mine. Nam és Lucium mox pro Servio nſque ad
tempus Imperii nſurpavit; ait: Ego mallem in
Conſulatu Lucium vocare (nempe Galbam Nquod
illud pranomen tunc ferebat, eodemque in publicis
monumentis ejus anni obſignabatur. At cum in
laudata Inſcriptione atque à Tacito & Dione
Servius, non verèò Lucius appelletur, manife-
ſtum eſt, Lucii prænomen in Faſtis ei attribuen-
dum non eſſe. Certè Romani ſæpe quibuſdam
nominibus vulgò inſigniebantur, quibus tamen
in publicis monumentis nuncupari non ſole-
bant. Sic Caius in Nummis ſaltem Latinis num-
quam Caligula vocatur: ſic Gallienus Minor in
Nummis eo nomine numquam appellatur.
1I1. Ad num. X XIX. Neque Dio lib. 58. neque
Caligula ft Suetonius in Tiberio cap. 6r. à Baronio citati
Imperator. dicunt, Tiberium, Caligulam ad Imperium
hoc anno evexiſſe, certumque, hunc nonniſi
poſt Tiberii mortem eo honore exornatum
eſſe. .
II1. Pomponius Flaccus Syriæ Præſes hoc anno
oziens pom- ſupremum diem obiit, ut docet Tacitus lib. 6. ad
Torié hac Urbis DC CLXXXVI. Flacco ſuc-
dr Praß anſlie Vitelli hriſti XXXV, de quo
dis. ceſſit Vitellius anno Chriſti de q
Tacitus lib. 6. anno Urbis DCCLXXXVIII,
Baron. anno ait: Cunkctis, quz apud Orientem parabantur L.
37,num. II. Eitellium prafecit, patrem Auli Wuellii, dui
poſtea imperavit. Verum itaque eſt quod ſcribit
Suetonius in Tiberio cap. 41. Hiſpaniam & ²-
riam per aliquot annos ſine Conſularibus egeer⸗
habuiſſe Tiberium. Porrò Em. Card. Nori ius
in Diſſert. III de Epochis Syro-Macedonum
cap. 4. exhibet Pomponii Flacci Numiſins „ in
cujus antica parte viſitur laureata imago Tiberii,
& in averſa intra lauream legitur: EIII ½A“ A K-
KOT. ANTIOXEGO N. E Te BII. ſub Flac-
co. Antiochenſium. Anno LXXXII. Deducitur
annus ille ab Era Antiochena Juliana, anno Pe-
riod: Græco-Romanæ 5445. Urbiſque conditæ
DCCV inſtituta, ut ibidem oſtendi . jdeoaus
hummus ille Flacci anno Chriſti currenti paulo
ante Flacci mortem percuſſus. Duo Flacci nu-
miſmata cum annis Antiochenis LXII &
XCII ab impoſtore quodam ſine dubio conficta.

Anno Urbis ANNOPERIODI GRACO-ROMANE 5527.

Olymp 203.
an. 2. JESu-CHRISTI 34. ſecund. Baronium 36.

TIBERIIIMP. 21.

D num. I. Coſſ. Paullus Fabius Perßicus,
S& L.Vitellius, ut oſtendit Card. Noriſius in
Epiſtola Conſulari, ubi & ait, poſtremum per-
eram à Baronio Nepotem appellari, quòd non
adverterit, apud Onuphrium hanc vocem Nepos
originem Conſulum ab avis indicare, ideoque
pro eorumdem Conſulum cognomine accipi
non debuiſſe. “ä 4
11. Tiberius Imperii Auguſtei Vicennalia dedit,
Vicennalia ut ſcribit Dio lib. 58. & legitur in Collectione
Rbern. Hliſtoriarum apud Scaligerum pag. 339. Vide

I.
Gonſules.

dicta in diſſert. Hypatica hoc anno. §8 Hh C. I.
Obitus Philippi Herodis Aſcalonitæ filii, de An. Ch. 35.

quo anno Chriſti X XKXVII, huc revocandus. 36. II
Obitus Phi-
lippi Herodis
ANNOPERIODIGRECO-ROMAN&E 5§528. Klii.
. 3 Anno Urbis
O 16 B. 17. Indict. 8. 788.
Olymp. 203.
an. 3

.
JESu CHRISTI35. ſecundum Baronium 37.
TIBERII IMP. 22.

D num. I. Coſſ. C. Ceſtius Gallus, & M. I.
Servilius Nonianus, ut oſtendit Card. No- Conſuler.
riſius in Epiſtola Conſulari.
Imperii Proconſularis Tiberii quinta Quin- O ii
quennalia in hunc annum incidunt. Mediobar- Quinquen-
bus tres Tiberii Nummos producit Tribunitia

nalia Impe-
Poteſtate XKXVII, quæ hoc anno cœpit, rii Proconſu-

inſignitos, in quorum altero Quadriga trium- laris Liberil.

phalis, in altero globus cum temone, in tertio
templum pulcherrimum cernuntur: quæ hujus
feſtivitatis indicia. Suſpicabatur Angellonus
triumphi Tiberii memoriam hoc anno renova-
tam fuiſſe: qua in ſententia plane confirmatus
eſſet, ſi annis Decennalibus & id genus feſtis
addictis rerum antea geſtarum memoriam in
Nummis refricari ſolitam intellexiſſet. Medio-
barbus exhibet duos Tiberii Nummos Tribuni-
tia Poteſtate X XXVI praæcedenti anno in-
choata notatos, in quorum altero viſitur tem-
plum, in altero globus cum temone, ad deſignan-
dam nempe ſapientem Imperatoris adminiſtra-
tionem. Quare cùm certum ſit Tiberium anno
præcedenti Vicennalia dediſſe, liquet currenti
anno ſimiles Nummos ob ſimilem feſtivitatem
percuſſos, & aliqua templa horum ſolennium
occaſione, aut ædificata aut dedicata, qui mos
poſtea invaluit. 5

ANNO PERIODI GRAXCO-ROM A N £ 5529. Anno Ur bie

. 1
O17 A G. 18. P. 31. M A R T. Indict. 9. Dlyme. 2033

JrsuCRRRISTI36. ſecundum Baronium 38. an. 4.
TIBERII IMP. 23.

D num. I. Coſſ. Sex. Papinius Allenius, & I.
Q ⸗Plantins, ut oſtendit Card. Noriſius in Cenſulese
Epiſtola Conſulari pag. 23. ubi demonſtrat Plau-
tium per errorem Plautianum à Baronio, aliiſ-
que cognominari, & priorem Conſulem non
Gallienum, ut à Baronio Onuphrioque vocatur,
ſed Allenium dictum eſſe
Tiberius Imperii Cæſarei ſeptima Quinquen- II.
nalia celebravit. Mediobarbus pag. 67. Nummos Septima

hujus Imperatoris deſcribit, Tribunitia Poteſtate inquen-

. . lia Impe
XXXVIII hoc anno inchoata inſignitos, in i Cafee 1
quorum uno viſuntur Quadrigæ triumphales; in Eberii.

altero templum elegantiſſimum, & in alio glo

cum temone; quæ horum ſolennium indicia.

ANNO PIRIODI GRACO-ROMANA 5530. Anno Urbis

O 18. F. 19. P. Indict. 10. 790.
Olymp. 204.
JrsUCRRISTI 37. ſecundäàm Baronium 39. an. 1.

CALIGUIL½ IMP. I.
D num. I. Coſſ. Cu. Acerronius Proculus;

I1.
& C. Pontius Nigrinns, ex Dione lib. 58. & Conſules.
Taciro lib. 6. Annal.

Tiberiug

§E
An.
I1
Obitu.
rüi⸗

III
Dbuur 1
lippi Her
Aſcaln
fui.

Baronar
num., 11

AC
37.
III.
itiu phi.

hilkrogi

nno Drhi
.

npez
4 *

.
ſaler,

I.
Winta
Vingnen-
alia Infe.
ii rocnſa.
luu Nerit.

Auno Urbit
]ſMℳ
Oleng⸗ ;.
Mar &N

6 b
n Cinſulet⸗

*

. . 11.
eptima
le alis ne
in iCiſns
in Mi

us

790,
Oljnpeot⸗

. 11.

1.
N , le.
Con

us

S§ C. JI.

Tiberius X VII Kalend. Apriles ſeu die XVI
An. Ch. 37. Martii, Suetonio in Tiberio cap. 16. & Tacito

obinnn 11 lib. 6. Annal. teſtibus, ſupremum diem obiit,
berii. cui Caius Caligula Germanici filius ſucceſſit.

Quare erravit Dio lib. 58. qui ait, Tiberium
mortuum die vigeſima ſexta Martii, & imperaſſe
annos XXII, menſes VII, ac dies totidem, non
verò, ut perperam legitur in Epitome, annos
XYXII, menſes, V, dies XIII. Regnavit enim
annos XXII, menſes VI, dies X XVI. Quòd
ſi Tiberii anni ab eo tempore, quo Imperii Col-
lega dictus, numerentur, regnavit annos viginti
quinque, menſes ſex, dies novemdecim; ut ex
Clemente Alexandrino lib. I. Stromatum colli-
gitur, ubi tamen per errorem annos viginti ſex
habet. Caligula Kalendis Juliis currentis anni,
Claudio patruo Collega, Conſul ſuffectus pro-
ceſſit, ut habet Suetonius in Claudio cap. 7. &
in Caio cap. 17. ubi tamen juxta antiquas edi-
tiones, quas Baronius ſecutus eſt, malè legitur,
Caium primum Conſulatum ex Kalend. Janu.
geſſiſſe: legendum enim, ex Kalend. Jul. ut jam
inter omnes convenit. Conſulatus iſte Caligulæ
juxta primam Conſulatuum Cæſareorum regu-
lam capeſſitus Octaviani Auguſti exemplo.

1111. Ad num. II. Philippus Herodis Antipæ frater
Oeitus Phi- anno Chriſti X NXIVè& vivis exceſſit. Joſephus

m. enim lib. 18. Antiquit. cap. 6. poſtquam de Vi-

flii. tellii Hieroſolymam adventu locutus eſt, ait:
Tunc etiam Philippus Herodis frater diem ſaum
Baron an. 37. obiit anno Tiberii Principatus vigeſimo, chm ipſe
num. 11II. præfuiſſet triginta ſeptem annis ITrachonitid &
Gaulanitidi ac Patanaæ, & quia ſine liberis deceſ-
ſerat, ditionem ejus Tiberius Provinciæ Sria
attribuit. Ex quo annus mortis Herodis Magni
ejus patris magis innotefſcit. Si enim Philippus
anno Chriſti X XXIV, quo Tiberius viceſimum
Imperii inchoavit, mortuus eſt, patri ſucceſſerat
anno Juliano XLII. Baronius in Annalibus
Philippi mortem in annum Chriſti XXXV
confert, quèd exiſtimet, Joſephum indicare,
eam non contigiſſe, niſi poſtquam Virellius
Hieroſolymam advenit. Quæ tamen ratio non

PRADFECYUS PRETOKRIO ORkIENTYIS, g.
& ſub ipſo Diaceſes quinque. . p,ovieig
ORIENTIS. ,ÆGYPTI. ASI. PONrTI. TaRACT . Hubjedte Pyo,
Sub Diceſi Sub Diæceii Sub Diaceſi daub Diœceſi Sab Diæceſt Lecto Praroj
Orientis, ADLoypttit, Aha, ponti, Tyracie, 16 Orisglig
provinciæ X. Provinciæ PI. Provinciæ X. Provincia A. Provinciæ l
Palæſtina;, Libya ſuperior, Pamphylia, (alatia, Europa,
Phœnice, Libya inferior? Helleſpontus, Bithynia; Thracia,
Syria, Thebais, Lydia, Honorias, Hemimontis;
CGilicia, Ægyptus, piſidia, Cappadocia pri- Rhodope,
Cyprus: Arcadia, Lycaonia, ma; Mœſia I I.
Arabia, Auguſtanica. Phrygia Paca- Paphlagonia, Scythia,
Iſauria, MW tiana, Pontus Polemo-†
Palæſtina Salu⸗ Phrygia Saluta-⸗ niacus, 4
raris, . riss Hellenopontus,
Palæſtina II. Lycia, Armenia I.
Phœnice Libani, Caria, [Armenia I1.
Euphratenſis, Inſulæ. Galatia Salutaris. ſ
Syria Salutaris, . .
Oſthoena, Zçc .
Meſopotamia,
Ulicia ſecund 4
Cilicia ſecunda NI. 1
1

in Annales C. Baroni. 29

Procedit: Joſephus enim, antequam Philippi §& Æ G. I.
mortem hatret, ait Vitellium juſſifle Pilatum An. Ch. i7.
Romam proficiſci, reſponſurum apud Geſarem ad
oljecta per Judaos or—ιina; quæ tamen profectio
ante annum Chriſti XKXVI ſuſcepta non eſt:
Joſephus itaque ordinem temporis plerumque
non ſervat, & Hiſtoricum agit, non Chrono-
logum.
Ad num. VIII & ſeqq. Imperium Roma- 1V.
num jam ab Apoſtolorum temporibus in Pro- Eecleſia pes
vincias diſtributum videtur: Oriens, inquit Pe- Wedtum 24
trus de Marca lib. I. cap. 4. parag. 2. in diſpoßitio- SSH
ne Imperii Kömani eas Provincias omnes omple- 3
uitur ab iplins Veſpaſiani temporibus, quæ à Thra⸗
cia per ,Dgyptum && Aßam Minorem uſque ad
Enphratem & Vygrim pertinent. Hæ Provincig
uinaqjue Diæceſibus comprehendebantur z Thra-
cica, Pontità, Aſiand, Orientali, & Doyptiacui
quæ Magiſtratibus ſibi præfettis parebant. Ubi

quando dicit, quinque Diceſibus, reſpicit Præ-

ſul doctifſimus ad poſteriora temipora, quibus
Thracia, Pontus, Aſia, Oriens; & Agyptus
Dioceſes Imperii vocatæ ſunt, quod primò con-=
tigit ſub Conſtantino Magno, qui Imperium
Romanum ſub variis Præfectis Prætorio ordi=
navit, & Provincias varias ſub unoquoque Præ-⸗
fecto ordinaturus, eas Diœceſes appellavit, uè
Diœceſis ſub ſe habeat plures Provincias, ſicu
Provincia plures civitates. Licèt itaque Dic=⸗
ceſis nomen Conſtantini Magni temporibus pri-=
mm auditum ſit, res tamen ipſa per illum ſigni-
ficata jam erat ab initio Eccleſiæ. Ipſæ Diœce-
ſes & Provinciæ ſub quatuor Præfectis Prætos*
rio exhibentur in Notitia Imperii ultra Arcadiè
Honoriique tempora ſcripta; ut in Operis in-=
ſcriptione dicitur. Ex ea videre eſt, ſub quatuor
Præfectis Prætorio, per totum Imperium fuiſſe
Diœceſes omnino tredecim, ſex Orientis, &
Occidentis ſeptem, illaſque comprehendiſſe
Provincias centum & duodeviginti, quas quia
quilibet Eccleſiaſticæ Hiſtoriæ ſtudioſus ſibi fas
miliares reddere debet, hic apponendas dueo e
ipſa Notitia Imperii.

P & PECTUVS

ritica Hiſtorico-Chr. .
30 Critica Hiſtorico-Chronologica
S . C. I. C. 1I. 6
An. Ch. 37. . PR AFECYVS P „ T kKIO ILLELTERICI,; An. Ch. 37. AuCh.
Zrevineir S& ſub ipſo Diœceſes duæ. “
ſubjecte Pra- MACEDONI FFFT DACIE.
fecto Prato- Sub Diæceſi Maceaoniæ, Sub Diæceſi Dacis
rio Illyrici. Provinciæ VA Provinciæ V.
Achaia, Dacia Mediterranea,
Macedonia, Dacia Ripenſis,
Creta, Meſia prima,
Theſſalia, Dardania Prævalitiana;
Epirus vetus, Pars Macedoniæ Salutaris:
Epirus nova.
P K XFECTUVS PRRN1LTORIO ITALIX2,
S& ſub ipſo Diæceſes trei.
ITALIX. ILLYRICI. AEFRIC g.
Sab Dicceſi Italiæ, Sab Diœceſi Ilyrici, Sab Diœceſi Africæ,
Provincie XVII Provinciæ PI. 1Provincie VI.
Venetiæ, pPannonia ſecunda, Byzacium,
milia, Savia, Numidia,
Liguria, Dalmatæ, Mauritania Sitifenſis,
Flaminia & Picenum Pannonia prima, Mauritania Cæſareen-
Annonarium, Noricum Mediterra- ſis,
Tuſcia & Umbria, neum, Tripolis,
Picenum Suburbicarium, Noricum Ripenſe, Africa Proconſularis.
Campania, 1.
Sicilia, 1
Apulia & Calabria,
Lucania & Brutii, 5
Alpes Corttiarum, .
. Rheætia prima, 4
Rhtia ſecunda;
dannlum, n
Valeria, . Pſtituti
Sardinia, Patnarthe
Corſica. 1 tuum &l
dukerum,
VvII. bR FECTVS FPRAXNORIO G ALrLEIARVM,
Erovinci⸗ S ſub' ipſo Diœceſes tres.
lecele. HISPANI. GALLIARIM. BRITANNIARUM.
E⸗ Gallis- Sub Diæœceſi Hiſpanig; Sub Diœceſi Galliarume, Sub Diœceſi Britanniarnmz;
rum. Provinciæ VII. Provinciæ XVII. Provinciæ E.
Bœtica, Viennenſis, Maxima Cæſareenſis,
Luſitania, Lugdunenfis prima, WValentia,
Gallæcia, 1 Germania prima, Britannia prima,
Tarraconenſis. Germania ſecunda, Britannia ſecunda,
6 Carthaginenſis, Belgica prima, Flavia Cæſareenfis,
Tingitania, Belgica ſecunda,
Baleares. Alpes Maritimæ, 1
Alpes Penninæ & Graiæ,
Maxima Sequanorum,
Aquitania prima,
Aquitania ſecunda, 14
Novempopuli,
Narbonenſis prima,
Narbonenſis ſecunda,
Lugdunen ſis ſecunda,
Lugdunenſis tertia,
Lugdunenſis Senonia- .
VIII. Is Imperii ordo utcumque ex antiqua Provin- & quo propterea populi frequentihe conveniebant,
Hyiſcepi & Cjiarum diſpoſitione deſumtus, ut monumenta quòd ſagulari quodam jure civitates à matrice
ern⸗ ust⸗ Antiquitatis tam rophanæ quàm Eccleſiaſticæ enderint, Apoſtoli itidem Epiſcopos in civitati-
2d Imperium perſcrutanti facilé innoteſcet. Nam, ut obſer- bus conſtituerunt , eo videlicet ordine, ut pende-
palaitnti, Vat Petrus de Marca lib. 4. cap. 1. parag. 31. cum rent ab Epiſcopo in Metropoli ſive urbe priwaria,
in Imperio Provinciæ contributæ eſſent cuidam ci- &c. Id colligitur ex Paulo in Epiſtola ad Titum
vitati primaxiæ, quæ Metropqkis dicebatur, apud cap. I. ubi ſcribit: Reliqui te Cretæ, ut conſtituas

Euam Aagiſtratus luljecterum canſas jndicabent, per civitate: Preibyteros, ſieut & ego Aiſpoſui tibi.
Perx.

——

C. .

It,
rice
tati⸗
Al
ℳ
ui
14
tibi⸗
Per

. in Annales C. B

4 C. I. Per Presbyteros olim quoque ſignificabantur
An. Ch. s/. Epiſcopi, ut obſervant Ambroſius, Chryſoſto-
mus, & ipſemet Paulus hoc loco intellexit, cùm
immediatè addat nomen Epiſcopi. Reliquit ergo
Paulus Titum in Creta intula, quæ & una fuit
ex Provincüs Macedoniæ, ut legitur in Noritia
Imperii, idque, ut ibidem per civitates ordi-
naret Epiſcopos, quod ad Metropolitas in ſua
Provincia ſpectat, juxta Canonem IV Concilii
Nicæni; qui licèt electionem omnibus Provin-
ciæ Epiſcopis adſcribat, & conſecrationem (ſi
plures Provinciales Epiſcopi adeſſe nequeant)
tribus præſentibus tradat perficiendam, abſen-
tibus quoque pari modo per ſcripta aſſentienti-
bus, attamen in eo Canone additur, ut ſirmitas
eorum, quaæ geruntur, per unamquamque Provin-
ciam Metropolitano tribnatur Epiſcopo. Quæ verba
ita interpretatur Lupus, ut ſicut ad Romanæ
Reipublicæ normam Eccleſiæ Provincias ordi-
narint Apoſtoli, ita & Nicænum conſequenter
ſtatuerit, in quavis Provincia eſſe Epiſcopum
Metropolitam „ eumque unicum, cui & electo-
rum Provincialium Epiſcoporum, aliorumque
omnium per Provinciam agendorum competat
confirmatio. Quod ex facto Pauli corroborari
poteſt, qui inſtituto in Creta inſula Tito, ut
Metropolitana auctoritate civitatibus ad Fidem
noviter converſis Epiſcopos conſtitueret & ordi-
naret, factum eſt, ut Gortyna Cretæ Metropolis
jus illud ſubſequentibus ſeculis retinuerit, ut
inquit Schelſtratius in parte I. Antiq. illuſt. Diſ-
ſert. I. cap. 3. art. J. ubi Diœceſes & Provincias
in Imperii Notitia memoratas exhibet, & ex
quo hæc exſcripſimus. H
IX. Porro in tribus majoribus Imperii civitatibus
Inſtitutio inſtitutæ ſunt tres potiſſimæ dignitatis Eccleſiæ,
main - Ek- & præcipuæ Sedes Patriarchicæ. Nicænum Con-
archorum, cilium antiquam conſuetudinem ab Apoſtolis
ortam ſervari mandavit Canone VI: Antiqua
conſuetudo ſervetur per Dopptum, LEybiam, &
Pentapolim, ita ut Alexandrinus Epiſcopus horum
omnium habeat poteſtatem; qui & urbis Romæ
parilis mos eſt. Similiter & apud Antiachiam,
ubi trium Sedium Patriarchalium in præcipuis
Imperii urbibus auctoritas firmatur, quam Leo
I Epiſt. z. ad Anatolium inſtituto Apoſtolorum
Principis Petri adſcribit, & ſtabilem permanere
præcipit. Et quia ſub Præfecto Prætorio Orien-
tis quinque erant Dicœceſes amplifſimæ Imperii,
ut videre eſt in Notitia ſuperiùs deſcripta, & in
Dio ceſi Egyptiaca inſtitutus fuerat Patriarcha-
tus Alexandrinus, ac in Orientali Antiochenus,
reſtabant tres Orientis Diœceſes longè ab Italia
ſitæ, quæ ſicut à ſuis Vicariis regebantur, ex
earum civitatibus præcipuis, ita & Apoſtolos
permoverunt, ut ſimile quoddam Patriarchali
regimen inſtituerent, quod Nicænum Conci-
lium falvum voluit Canone VI, ex pervetuſta
conſuetudine Eccleſiaſtica argumentum deſu-
mens. Cûm enim Alexandrino juxta formam

Romani Patriarchatũs jus ſuum attribuiſſet: Si-

militer, inquit, & apud Antiochiam ceteraſqne

Provincias, ſuis privilegia ſerventur Eccleſiis. Per

ceteras Provincias, inquit Lupus, Vir eruditiſſi-
mus, in illius canonis expoſitione, intelligit
præſertim tres Diæceſes Autocephalas ab omni
Patriarchali poteſtate liberas & exemptas, haben-
teſque Primatem poteſtate pari gaudentem in ſub-
jættas ſibi Provincias, nempe Dicceſim Aſiaticam
ſub Epheſino, Whracicam ſub Heraclienſi, Ponti-
cam ſub Primatu Caæſarezenſi. Tres itaque erant

* △
Baromi. 31
Otientis Diœceſes Antocephalæ, nec Patriar- S £ C. I.
chis Alexandrino vel Antiocheno ſubjectæ, quæ An. Ch. 37.
ſuis Synodis & Exarchis adminiſtrandæ reman-
ſerunt. Poſtea Patriarchatus Cpolitanus inſtitu-
tus, & in Concilio Chalcedonenſi ſtatutum, ut
tres Exarchatus Aſix, Cappadociæ, & Thraciæ
Cpolitano Epiſcopo fubjicerentur, ut in Anna-
libus explicatur. Parte alia Juvenalis quinto Ec-
eleſiæ ſeculo Patriarcha dictus, eique Palæſtinæ,
prima Phœnicia & tertia Arabia ceſſere, eo, quo
in iiſdem Annalibus explicatur, modo.
Ex Nilo Doxopatrio, Tract. de V Thronis Xx.
Patriarchalibus anno M XLIII ad Rogerium Nrtitis anti
Siciliæ Regem ſcripto antiquarum Metropoleon roc.
notitia quædam hauriri poteſt, licèt in eo non aceon⸗
contineantur omnes Metropoles & Dicœceſes,
prout præcisè extitere initio Eccleſiæ & inſtitu-
tarum Sedium Patriarchalium. Refert illum Al-
latius in Opere de Conſenſu Eccleſiæ Orientalis
& Occidentalis, ex quo cum Schelſtratio lau-
dato art. 4. hæc excerpſi, ut pateat, quot Me-
tropolitas & Epiſcopos ſeculo Eccleſiæ undeci-
mo Patriarchæ Orientis ſub ſe habuerint, quot
Patriarcha Hieroſolymitanus contra Sedis Apo-
ſtolicæ judicium uſurparit, & quot Epiſcopus
Cpolitanus ex Patriarchatu Romano injuſtè
avulſerit. Non ſolùm enim tres Exarchatus ſibi
ſubjecit; ſed & integram Illyrici Diœceſim, &
totam Siciliæ Provinciam, quæ primis Eccleſiæ
ſeculis Patriarchatu Romano parebant, in jus
ſuum tranſcripſit. Ad hæc via ſternetur ad intel-
ligentiam urbium & Metropoleon, quarum fre-
quens mentio tam in Conciliis, quàm etiam in
Annalibus.
Antiochenus , inquit Nilus Archimandrita, XI.
cognomento Doxopatrius, poſſidebat univerſam atriarcha
Aſiam & Orientem, Iadiamque ipſam, in quam us Antio-
ad hæc uſque tempora Catholicum ordinans mittit, chenus:
Romogyreos vocatum, & Perſiam, & Babylonem,
cui nunc nomen Bagda eſt eò etiam mittebat An-
tiochenus Catholicum in urbem Fenupolim Irenu-
poleos didtum, &! Armenias, & Abaſgiam, 6&
Teriam, & Mediam, Chaldeam & Parthiam,
& Elamitas, & Meſopotamiam. Habet itaque
Metropoles XIII.
1I Metropolim Dri, qua ſub ſe habet Epiſoo⸗

UI Tuarh, habet Epiſt. er.
III Eueſſæ, habet Epiſo. XE.
IV Apameæ, habet Epiſc. VII.
VHMierapoleos, habet Epiſo. XI.
VI Boſtri, habet Epiſc. XX.
VII Anazxarbi, habet Epiſc. IA.
VIII Seleuciæ, habet Epiſe. EXIV.
IXDamaſci, habet Epiſt. XI.
MX Amidæ, habet Epiſc. VIII.
XI Hagiopoleos, habet Epiſe. V.
1XII Dara, habet Epiſc. X.
1III Eweſæ, habet Epiſc. IV.

Habet praterea & alias Metropoles, quaæ ſub
ſe nullos habent Epiſcopos, numero olto, quæ ckhm
prins eſſent Epiſcopatus aliis Metropolitanis obno-
xiæ, in dignitatem Metropolitanam provectæ ſunt;
decretumque, ne aliis Metropolitanis ſubderentur,
ſed tantummodo Patriarchæ Antiocheno, & quem-
admodum ubique Metropoles per ſe caput eſent,
& quòd antè non erant Epiſoopatus, nullos ſub' ſe
habent Epiſcopos, quemadmodum Metropoles, &
ſunt naumero octo: I Beryti. II Heſiupoleos, qua
ex Throno Damaſoi abſciſſa eſt. III Laodiceaæ. IV.
Samoſatornns. V Martyropoleos. VI Mopſneftæ.
Q⁊ 4 714

32 Critica Hiſtonico-Chronologica

S8 & C. 1. VII Adanæx. VIII Pompeiuleos. Adhuc etiam
An. Ch. 37. Antiovhenus habet ingentes Archiepiſcopatus olto.
I Berræam. II Chalcedonem. III Agaballam.
IV Seleuciam Pierig. V Anaſartham, quæ &α
Theodornpolis dicitur. EI Palton. VII Gabulam.
VIII Balaamam. Prater hbos habet & alios Ar-
chiepiſcopatus tenues & liberos V. I Salamiam.
II Bercum. III Rbaſon. IV Agatem. V Bar-
uαrum. Et haæ Eccleſie omnes T brono Antio-
cheno ſubduntur.
XII. Alexandrinus etiam totam Libyam poſſidebat,
Patriarcha- & Athiopiam, &s Marmaricam uſque ad Tri-
eus Alexax- polim Africanam, necnon univerſam DXkyptum,
Anns. S Palaſtinam ipſam, in qua eſt Jeroſolyma. Habet
itaque & ipſe Provinciam primam Stamnicæ, in
qua prima Metropolis eſt Pelnſium varios lab ſe
habens Epiſcopatus; & ſecundam Provincia
Stamnicæ, in qua eſt ſecunda Metropolis Leonto,
habens diverſos Epiſcopatus; & primam Provin-
ciam OAgypti, in qua Alexandria, quæ cetera-
rum caput, & ſocundam Provinciam DPEgypti, &Æ
Provinaiam Arcadiæ, in qua tertia eſt Metropolis
Oxirichus, habens ſub ſe varios Epiſeonatus; &
ſecundam Provinciam Thebaidis, in qua eſt Me-
eropolis Ptolemais, habens ſub ſe Epiſcopatus di-
verſos; & Provinciam Libyæ, in qua eſt Metro-
polis Darinco, babens nonnullos Epiſcopatus: ad-
huc habet & aliam Metropolim Alexandrinus,
quæ fuerit ſeptima Marico, & octavam Toneſim
in ſeptimo Nuli oſtio ſitam. Septem enim oſtiis Ni-
lus in mare infunditur, in quibus variæ civitates
jacent. He itaque octo Alexandrini Metropoles,
quaæ varios ſub ſe Epiſcopatus habent; quam vis ſint
& aliæ quinque nullis Epiſcopatibus conſpicuæ,
nempe Damiata, Maris rubri, Pharas, Are, ee.
omnes ſimunl XIII. Erant Alexandrino & alii
Throni diverſi, ſed poſt Severi hæreſim à Severia-
=ð nis ſublati ſant, quemadmodum & omnis ditio Je-
roſolymitana, ipſaque Zeroſolyma, omneſque aliæ
Sedes, quæ nunc ſunt ſub Jeroſolymitano Patriar-
cha, &c.
XIII. Thronus Zeroſolymitanus ex Diœceſi ac poteſtate
Patriarcha- Alexandrini (veriùs dixiſſet Antiocheni) avul-
zus Hieroſo- ſus in dignitatem elatus per ſe caput aliarum Ec-
Pwicsms: cleßirunm extitit, & tribus aliis Thronis facultate
par. Sancitum nihilominus eſt, poſt Antiochenum
honore frui, & referri in Diptychis, & Sedem oc-
cupare. Nomenque ſibi Patriarchæ Jeroſolymita-
nus habuit, licèt antea Epiſcopus eſſet ſub Cæſare-
enſi Palaſtinæ, chm illius Metropolis Cæſarea eſſet,
& Caſareæ Jeroſolma, tanquam quæ Cæſareæ
Epiſcopatus erant, ſubderentur. Habuit verò &
alias Metropoles, quæ varios Epiſcopatus ſub ſe
habebant, nempe ſecundam Scythopolim ſive Baſan,
tertiam Petram, quartam Boſtram, ſive Arabiam.
Häabet praterea & Archiepiſcopatus nemini obno-
xios XV., nullis Epiſeopatibus nobiles, & qui
ſubjacent Throno Zeroſolymitano.
I Dioſpolim ſive Georgiupolim.
II Aſcalonem.
III Joppem.
IV Gazam.
V. Anthedonem.
PI Diocletianupolim
VII Eleutheropolim.
VIII Neapolim.
IX Sebaſten.
X Jordanem.
1I Tiberiadem.
IIDiocaæſaream.
X. 111 Maximiannpolin

1IV. Capetoliadem. S K C. T.
XV Myrum. An. Ch. 37.

XVI Gadarum.
WVII Naxaret.
XVIII Thaborium montena;
XIXGriacupolim.
XXMAdriam.
IXXI Gabalam.
XXII ANliam.
XXIII Pharas.
XXIV HRelenupolim.
XXV Montem Sina.
Nunc itaque poſſidet 4 Deo conſervatn,; Thro- XIV.
nus Conſtantinopolitanus, quem primus vocatus Parriarcha-
Andreas fundavit, primum Epiſcopum in eo con- , Chalita⸗
ſKtituens, cum adhuc urbs Byzantium eſſet, partem
non minimam Aſiæ, Europæque, üut infra indicabi-
mus. Quæ ſunt circa Hadriaticum mare ab lilyri-
co uſque ad Propontidem, in qua eſt Conſtantino-
polis, indeque nſque ad Cherſonem & Chaxariam
& Chaldiam, & Gotthiam, & Abaſgiam, & Ibe-
riam, & Alaniam; namque in eam à Patriarcha
Metropolitæ mittuntur. Sed & omnes Mriæ adja-
centes civitates ipſi ſubjiciuntur. Necnon & Da-
nubii fluminis & Cappadociæ urbes, & partes Ar-
meniæ, & Cyclades inſulæ, & reliquæ omnes, quæ
ſubſunt Imperio Conſtantinopolitano , multæ illæ
quidem; & maximaæ inſulæ duæ, Creta & Eubea,
in qua eſt Eurypus: ſed & Peloponeſus, & Gracia:
namque O;prus ſui juris eſt, ut ſupraà memoravi-
mus. Quinimò & in magnam Ruſſiam à Patriar-
cha Conſtantinopolitano Metropolita mittitur. Sunt
itaque Provinciæ & Metropoles Conſtantinopoli-
tano ſubjectæ in Oriente, Occidente, &] in aliis Re-
gionibus hæ:
1 Caſarea Cappadociæ habens Epiſcopatus. VIII.
II Epheſus Aſiaæ habens Epiſc. XXXII.
III Heraclea Thraciæ habens Epiſc. XXV.

IV Ancpra Galatiæ habens Epiſc. WIII.
V O[cius Helleſponti habens Epiſc. XX
VI Sardes Aſiæ habens Epiſc. XXri.
VII Nicomedia Bithyniæ habens Ep. XTL.
VIII Nicaa ejuſdem Bithyniæ habens Epiſco-
patus VI.
IXChalcedon ejuſclem Provinciæ ſine ſubditis.
XSide Pamphyliæ habens Epiſc. XVI.
1I Sebaſtia ſecundæ Armeniæ habens Epiſoopa-
tus VII.
1II Amaſia Helenoponti habens Ep. VIL.
Cujus Epiſcopatus erat & ipſa lberia.
XIII Melitene Armeniæ habens Ep. 7X.

Ex quibus eſt & Epiſcopatus Cucuſus, quò in
exilium miſſus eſt Aurea Lingua ſoannes.
1IV Vana ſecundæ Cappadociæ habens Epiſco-
patus III.
1V Gangra Paphlagoniæ habens Ep. III.
XrI Tyeſſalonica Theſſaliæ habens Ep. VIII.
1VII Claudionopolis Honoriadis habens Rpiſco-
patus .

XVIII Neocaſarea Ponti Polemoniaci habens

Epiſeopatus VII.
XIXPiſinns ſecundæ Galatiæ habens Epiſco-
patus VII.
XX Mra Deciæ habens Epiſc. XXXIII.
XXVI.

XXI H Cariæ habens Ep.
1IXII Eaodicea Phrygiæ Pacatianæ habens Epiſ-
copatus XXI.
XXIII Gnuada Phrygiæ Salutaris habens Epiſ-
XX.

copat. S

XXIV Iconium Lycaoniæ habens Ep. A .
XXV AMtiochia Biſidiæ habens Ep. XXI.

XXV

Aund Urbig
79!. Olym
306 an 1

Enſile,

C. 1
n . y.

W.
kerrig,ihe

1 Cyolite.
aung

o⸗

l.

in Annales C. Baronii. 33

§ & C. I. YXXVII Perge Ee Syleum Pamphyliæ habens

An. Ch. 38. Epiſcopatus WIII.
XXVII Cerinthus Peloponeſi habens Ep. VII.
XXVIII Atheneæ Graciæhabens Ep). XI.
XMIX Moceſus Cappadociæ habens Ep. IV.
IXXCreta habens Epiſc. X.
XXXI Rhegium Calabriæ habens Ep. XIII.
XXXII Patræ Beloponeſt habens Ep. V.

XXXIII Trapezus Laxica habens Ep. X.
XXXIV Lariſa Græciæ habens Ep. XrII.
XXYXYTr Naupactus Nicopoleos habens Epiſcopa-

tus IX.
XAXVI PPkhilippopolis Thraciæ babens Epiſco-
1 X.
X 1 WVII Trajanopolis Rhodopes habens Epiſco-
patus L PjI.
XXMVIII Rbhodos COycladum inſ. habens Epiſ-
CLobpatus XII.
XXXINX Philippi Macedoniæz habens Epiſcopa-
tus VII.
L Häadrianopolis Hemimonti habens Epiſoopa-
tus XI.
XLI Hierapolis Phrygiæ Pacatianæ habens
Epiſcopatus LAX.
XLII Rhodoſtolum ſeu Diſtra Hemimonti ha-
ben: Epiſcopatus V.
XEIII Dyrrachium habens Ep. II.
XEVIV Smyrna Aſiæ habens Ep. Z.
XMeV Sracuſa Siciliæ habens Ep. XXI.

XLVI Catania, quæ cùm Syracuſani eſſet Epiſoeo-
patus, propter S§. Leonem in Archiepiſcopatus
Adignitatem provecta eſt. .
XEVII Ammornm Phrygiæ habens Ep. y.
XLVIII Camuchns Armeniæ habens Epiſeopa-

tus VTIII.
X. LI. X Cotyaium phrygiæ habens Ep. XIII.
L Sancta Severina Calabriæ habens Epe V.
LI Mitylenæ Lesbi inſula habens Ep. VI.
LII Nova Patra Graciæ habens Ep. IV.
LIII Theba Græciæ habens Ep. III.
LIV Serra Theſſaliæ babens Ep. EVII.

LVI Corcyra.
LVII Meſembria.
VIII Amaſtriz Ponti.
LIXCbhonæ Phrygiæ.
LXPompeiopolis.
LXI Atalia à Spleo avulſa.
LXII Paranoxia à Khodo avulſa.

LXIII Lacedemonia à Patris Peloponeſi avulſa.

LXIV Madyta ab Heraclea avulſa.
LXV Abydus 4 Giæyco avulſa; &c. ⸗
Hæc omnia ex Nilo Doxopatrio lib. 5. de
Thronis Patriarchalibus , ubi ultra prædictas
Metropoles ſub Cpolitano, XXXV alias nu-
merat. Et hæc de ſtatu Eccleſiæ Orientalis ſe-
culo X I.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCGO-ROMANÆ 531.
791. Olymp. 9. E. ) I. P. 6. II. Indict. II.
284. an.2 O 19. E. ) I. P. 6 ArN
JEsu CHRISTI 38. ſecund. Baronium 40.

CALIGʒ⸗uLt£D IMP. 2.

1. D num. I. Coſſ. M. Aqnillius ekars: &
Conſules. XP. Nonius Aſprenas, ut oſtendi in Prole-
gomenis ad Diſſertationem Hypaticam num.

XV.

§ Æ C. I.
. r An. Ch. 39.
ANNOPERIODI GRECO-ROMAN ⸗£ 5532. Anno Urbis
. D. ) 2. P. 29. T. Indict. 12. 792. Olymp.
O 20. D. 2. P. 29. MA R 204. au. 3.

Jrsu CHRISTI 39. ſocundum Baronium 41.

CALIGuILE IMP. 3.

A D num. I. Coſſ. Caius Aug. II &y L. Apro- 1I.
eins Ceſianus, ut in Diſſert. Hyparica loco Conſules.

citato monſtravi adverſus Onuphrium in Faſtis,
qui hunc Conſulatum in annum præcedentem

confert, & anno præſenti Julianum & Aſprena-
tem profitetur. Em. Card. Noriſius in Epiſtola
Conſulari mihi dicata ait, me rectè oſtendiſſe in

Suetonio cap. 17. loco horum verborum, ex om-

nibus duos noviſſimos conjunxit, legendum eſfſe;
ex omnibus tres ordinarios conjunxit, ſcilicet
Conſulatus, additque Card. Noriſius, me ſcri-
pſiſſe, Frontinum lib. I. de Aquæductibus diver-
ſam epocham annorum Urbis ſecutum eſſe,
quando ait: Caius Cæſar altero Imperii ſui anno
M. Aquilio ſuliano, & P. Nonio Aſprenate Coſſ.
anno U. C. DCC⅞⅛' duos duttus inchoavit. Sed
facilior reſponſio eſt, inquit Card. Noriſius;
alterum annum Caii Cæſaris initium ſumere

anno Urbis DCCXC, Chriſti X KXVIII,

die XVI Martii, quo ineunte aquæductus illos

inchoavit, Juliano & Aſprenate Coſſ. & qui-
dem anno Urbis D CCXC, qui die XXI
Aprilis exibat, ſuccedente anno DCCXCI. Et
quamvis Frontinus diverſam à Varroniana epo-
cham forte uſurpaverit, id non colligitur ex
laudato teſtimonio, quod perperam pro opinio-
ne Onuphrii adducitur, cùm veræ ſententiæ
apertiſſimè ſuffragetur: neque enim annos Urbis
menſe Decembri, ſed Aprili compleri certum.
Ita Card. Noriſius. At Frontinum diverſam à
Varroniana epocham uſurpaſſe, ſuo loco demon-
ſtravi, non quidem ex laudato teſtimonio, ex
quo ideinferri non poteſt, ſed ex aliis argumen-
tis. Præterea jam Viris doctis obſervatum, Hi-⸗
ſtoriæ Auguſtæ Scriptores annos Urbis à Kalen-
dis Januariis & Conſulibus inchoare. Quare
locus Frontini laudatus mendoſus eſt, legen-
dumque, anno Urbis conditæe D& CIXC, loco,
anno Urbis conditæ DCCXC, ut ibidem oſten-
di: Frontinus enim annum Urbis DCCIXC

auſpicatur anno Chriſti X KXVIII, quo ſe-

cundùm putationem Varronianam anno Urbis
DCCXCI cCœpit. Mirum porro, Onuphrium
in Faſtis, ubi alios Conſulatus à Frontino me-
moratos annis ſuis accuratè reddit, quique ideo
ejus annos Urbis numerandi rationem animad-
verterat, ſcribere Frontinum annum Urbis
DCCXCII vocare alterum annum Caii Cæſa-
ris. Nam hoc Frontinus dicere non potuit, ſi
epocham Urbis biennio tardiùs, quàm Varro
inchoavit, quod ipſemet Onuphrius agnovit, ut
mox diximus. Ceterùm cùúm is Caii Conſulatus
ad nullam Conſulatuum Cæſareorum regulam
revocari poſſit non dubito 5 quin ad illum anno
Chriſti triceſimo quinto, quo adhuc Privatus
erat, aut ſaltem tantùm familia Cæſarea, à Ti=
berio Auguſto deſignatus fuerit in quartum an-
num. Ur enim teſtatur Dio lib. 58. ſuhb illius anni
Conſulibus, Tiberius Antii nuptias Caii Caligulæ
celebravit. Nam ne harum quidem nuptiarum
causd Romam venire volebat. Quemadmodum
itaque Caligula, ubi Imperium adeptus, Clau-
dium patruum, qui poſtea imperavit, in quar-
tum

34
§ C. I. tum annum iterum Conſulem deſignavit, ut in-
An. Ch. 39. frd dicemus ex Suetonio in Claudio cap. 7. ſic
Tiberius Auguſtus eodem honore Caligulam
affecit; iſque Imperator factus Tiberii exemplum
ſecutus eſt. Neque alia hujus Cæſarei Conſulatus
ratio eſſe poteſt, licèt de ea deſignatione Hiſtoriæ
Auguſtæ Scriptores taceant.
Ad num. X XI. Baronius loquens de Petro-
nio, qui hoc anno Vitellio in Præfecturam Syriæ
ſucceſſit, ait: &iendum eſt fuiſſe equeſtris ordinis:,
militiâ clarum, qui & ſub Auguſto (ut de eo te-
ſtatur pluribus Strabo) adverſus ADKEthiopes copias
duxerat: ceterum eum bumili loco natun, a
ueſtrem perveniſſe dignitatem, auctor eſt Lale-
rius Maximus lib. 4. cap.7. Sed, ut obſervat Card.
Noriſius in Cenotaphiis Piſanis Caii & Lucii
Cæſarum pag. 331. Baronius hunc Petronium Sy-
riæ Præſidem cum aliis ejuſdem gentis confun-
dit, & temporis diverſitate non adnotata, ex
tribus Petroniis unum facit. Petronius, cujus
meminit Valerius Maximus, ab eodem nuncu-
patur L. Petronius; qui verò Syriæ præfuit, dice-
batur P. Petronius, ſeu Publii prænomen fere-
bat, ut liquet ex Philone in libro de Legatione
ad Caium. Petronius ſecundus 5Ægypti Præfe-
ctus ſubrogatus fuit ab Auguſto in locum Cor-
nelii Galli anno Urbis DCCXXVIII, ex
Dione lib. 5ʒ. Strabo à Baronio laudatus lib. 17.
ſcribit Legatos Candacis Reginæ Æthiopum
juſſos à Petronio Cæſarem adire: iraque in Sa-
mum profecti Caæſarem invenerunt in Syriam pro-
redi parantem, quod contigit anno Urbis
DCCXXXIV, ex Dione lib. 54. At Petro-
nius Syriæ Præſes Provinciam adhuc tenebat
anno primo Claudii, nempe ſexageſimo ſexto
ab eo anno, quo Caius Petronius (ſic à Dione
lib. 4. nominatus) ab Auguſto l'ræfectus Ægypto
datus fuerat. Tres itaque Petronii diſtinguendi.
111. Clariſſimus Toinardus ſcripſit ad me, extare
Prior epocha in Gaza Regia varia Numiſmata epochâ Antio-
Antiochena chenâ ſignata, & inter ea unum Claudii Aug. in
zrpcatnr. quo legitur, EHII HETFPONIOT q. id eſt,
ſub Petronio anno C. Priorem epocham Antio-
chenam Uſſerius in Annalibus Vereris Teſta-
menti cum anno Periodi Julianæ 46 51. copulat,
qui in annum Periodi Græco -Romanæ 5441.
convenit, quia, inquit, eo anno Pompeius Syriam
in formam Provinciæ redegit, ut teſtatur Appia-
nus pag. 244. & Antiochi nulla ratione habita,
ab Antiochenſibus pecunias accipiens, civitatem
fecit ovρον & ſuo jure uti permiſit, ex Por-
phyrio in Græcis Euſebianis Scaligeri pag. 227.
Verumenimvero, licèt Syriam eo anno juris Ro-
mani factam eſſe in dubium revocari non de-
beat, in Græco Porphyrii nihil quoad tempus
autonomiæ Antiochiæ conceſſæ habetur. Hæc
Porphyrii verba Latinè reddita: Philippus & Se-
leucus frater ejus & filius Grypi Antiochus, &
Antiochus filius Antiochi ab anno tertio 171.
Olympiadis inchoantes inter ſe decertarunt. Et
victus Autiochus ad Parthos profagit, & noviſſimè
Pompeio ſeipſum tradidit, ut ab ipſo redacendus in
SGriam. Ille autem acceptä ab Antiochenſibus pe-
cunià, hujus quidem curam non habuit, ſui juris
autem civitatem eſſe permiſit. Era tamen Antio-
chena in eo Petronii Nummo notata, ea eſt quæ
Juliana vocatur, & deducitur à prima Julii Cæ-
ſaris Dictatura, ideoque ab anno Periodi Græco-
Rom. 5445. annuſque XC inchoatur autumno
anni Chriſti X LI quo Claudius Imperium iniit.

Quare Petronius anno quidem Chriſti XXXIX

II.
Petronius
Syriæ prafi-

citier.

Critica Hiſtorico- Chronologica

præfecturam Syriæ iniit, ſed poſt biennium 8 % C. I.

Nummus ille percuſſus. An. C. 40.41.

ANNO PERIODIGREC O-RO MA N £ 5§S33. Anno Urbis

S 21. CB. ) 3. P. 17. A P RII. Indict. 13. iynb 104

JESuICHRRISTIAO: ſecundum Baronium 42. 20. 4.
CALIGuIL£ IMP. 4.

D num. I. Coſſ. Caius Aug. III. ſolus I.
Conſulatum geſſit juxta quartam Conſula- Conſules.
tuum æſareorum regulam, propter nempe bel- 5
lum Britannicum, ex quo redux, ovans Romam
Natali ſuo ingreſſus eſt, inquit uetonius in Ca-
ligula cap. 43. poſtremo ſcilicet menſis Auguſti
die. Poſt Caligulam Domitianus, & alii qui-
dem Imperatores propter bella aut victorias
Conſulatum ſuſcepere, licèt id rarius, uti in
hujus Operis progreſſu videbimus. Dubitat Ba-
ronius, an Pomponius hoc anno Conſul ſuffe-
ctus fuerit, an verò ordinarius in locum de-
functi. At Pomponium anno tantùm ſequenti
Conſulem fuiſſe teſtatur Dio lib. 5. & quidem
ſuffectum, ut diſcimus ex Joſepho lib. 2. de bello
cap. 10. editionis Genevenſis anni MDCXI
qua utor, ubi ait: Keferentibus Conſulibus Sentio
Saturnino & Pomponio Secundo. Pomponius ita-
que ſuffectus in locum Caligulæ IV Conſula-
tum abdicantis, ut rectè Noriſio Card. in priva-
tis ſuis ad me literis obſervatum.

ANNO PERIODI GRCO -ROMANg 34. Anno Urbis
. 794.
O 22. A. ) 4. D. 9. AFr RII. Indict. 14. Olymp. 205.
an Ie

Jrsu CHRISTI AI. ſecundum Baronium 3.

CLAuIDII IMP. I.

D num. I. & ſeq. Coſſ. Caius Ang. IV, &ẽ 1.
NCn. Sentius Saturninus. Conſules.
Sumtus hic Conſulatus à Caligula juxta ſe- II
cundam Conſulatuum Cæſareorum regulam; in Caligule in⸗
hunc enim annum ejus Quinquennalia incide- teritus.
bant. Sed nono Kalendas Februarias, ut habet
Suetonius in Caligula cap. 58. occiſus eſt. Vixit
annis AIX, imperavit triennio, & A menſilus,
diebuſque VIII, inquit Suetonius. Idem ha-
bent, quoad Imperii durationem „ Clemens
Alexandrinus lib. I. Stromat. Tertullianus ad-
verſus Judæos, Eutropius, Caſſiodorus, & Zo-
naras. Ex quo patet, hos Auctores, quorum duo
priores Dioni coætanei, initium Imperii Cali-
gulæ exordiri à die X VI Martii anni Chriſti
XXXVII, qui ideo Tiberii emortualis fuit,
non verò dies X XVI Martii, ut perperam Dio.
Male etiam in Annalibus ſcriptum, Caligulam
Kalendis Februariis interfectum; illud enim
Antiquis adverſatur, & præterea Joſephum ſcri-
pſiſſe, regnaſſe Caium annis tribus, menſibus ſex.
Id enim in Joſepho Typographi tantům errore
legitur; cùm in Græco habeatur, ? e i-
ve onατο, id eſt, annos tres, menſes olto, qui
tamen locus corruptus eſt, prætermiſſi enim ſunt
menſes decem, & loco dies o&to, Librarius ſcripſit
menſes octo. Caligulæ ſuccedit Claudius ejus pa-
truus.
Ad num. XVIII. Baronius, qui vitioſam III.
vulgarium editionum Euſebii ſcripturam ſecu- o anno
tus eſt, adyventum Thaddæi & Agbari Edeſſeno- Zvanxge ham

rum Regis ſanationem c- i Ohriſt: Edeſſenis
8 m currenti Chriſti anno re- „Sedicatum.
tulit;⸗

7041

Annd Urbis
..
Olymp. 20.
A.2.

1.
inſllen.

+— — —-—-— ——

II.
Evayteliun
elian in J.
Hericg an.
Duntigtug,.
i

V

4 . .
n,C40 4.

An Urbig
93.

Dlmbe
h. 4

l.
Cinſalnz,

=

Auno Urbis
794.
Olymp. 10½,
ANe le
.

« 1I.
Conſillen.

ſe. .
i Caligule in⸗
3 terttus.
et
vit
,
ha⸗
l⸗
.
guo
li⸗
ſl
Wit,
Hio.
lam
nim
ſcii⸗
rore
gui
lunt
Pe
l⸗ . vonle
no⸗= Eaeſms
te⸗ ikikl

in Annales C. Baronii.

§ C. I tulit; in quo tum ab Edeſſenorum publicis Actis,
Ah. C. 41. 42., tum ab Euſebio longè diſcedit. Quippe in Actis
illis diſertè ſcribitur, ſtatim poſt Alcenſionem
Chriſti hæc geſta eſſe: Poſt aſeenſum Ieſu Chriſti,
Judas qui etiam Thomas dictus eſt, Thaddæum
Apoſtolum unum ex ſoptuaginta ad Agbarum miſit.
Idipſum repetit Euſebius in lib. I. cap. 13. ubi
etiam docet, hæc geſta eſſe Principatu Tiberii
Auguſti. Corrupta itaque vulgata lectio Eulſe-
bii, ut rectè vidit Valeſius in Notis Euſebianis,
& loco horum verborum, ανοαντ rατιασαα
exnose, zelre ire, id eſt, geſta ſunt haæc anno
quadrageſimo tertio, legendum, warασα 2
reνοισισοιοτ—rı, hoc eſt, anno quadrageſimoac
erecenteſimo, ut in quibuſdam manuſcriptis ha-
betur. Qui annus CCCXL juxta Edeſſenos
proficiſcitur ab anno Periodi Græco-Romanæ
5I82. ab initio nempe Regni Seleuci, & ab eodem
anno, quo Seleucidarum epocha cœpit. Ex quo
intelligimus, & Thaddæi adventum in urbem
Edeſſlam; & Agbari Regis ſanationem conferri
in annum Eræ vulgaris X XIX, quo Antiqui
Chriſtum & paſſum eſſe & à mortuis reſurrexiſſe
crediderunt, ex quo & ea opinio antiquiſſima
demonſtratur.

.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRꝝRAGO RONXN s,.
795. O 23 G. 5. L. 25. M A R T. Indict. 15.

Olymp. 205= —Rr
an. 2. JEsSsu CHRISTI42. ſecundum Baronium 44.

CLAUDII IMP. 2.

Os s. Clandius Aug. IIT, & Caius Cecina
C Largus, ut oſtendit Card. Noriſius in Epi-
ſtola Conſulari.
Cæcina nomen familiæ, Largus verô cogno-
men eſt. Perperam itaque Baronius C. Licinium
Largum Claudii Collegam profitetur. Suetonius
in Claudio cap. 7. poſtquam locutus eſt de prio-
ri Claudii Conſulatu, qui ſuſfectus fuit, geſtuſ-
que anno Chriſti X X AKVII, ait: Sortitus eſt
& de altero onſulatu in quartum annum, curten-
tem nempe. Ex quo habemus, Imperatores eos
Conſulatus ſuſcepiſſe, ad quos, dum adhue pri-
vati erant, deſignati fuerant, quod dum Diſſer-
tationem Hypaticam compoſui, nondum ob-
ſervaveram. Hujus rei alia ſubinde producam
exempla. Is itaque Confulatus juxta primam
Conſulatuum Cæſareorum regulam ſumtus non
elt. H
11. Ad num. X III & ſeq. Quo anno Apoſtolo-
Evangelium rum diviſio facta, incertum, quemadmodum &
etiam in A- utrum Apoſtoli ad omnia mundi climata Perre-
merica an- xerint. Aliqui Scripturæ ſacræ Interpretes ajunt,
nuntiatum. in loco Marci cap. 16. v. I5. omnem creaturam,
vel omnem terram in Epiſtola Pauli ad Roman.
cap. 10. v. I8. dici per ſynecdochen, ita ut maxi-
ma pars pro toto uſurpetur, vel hyperbolicam
eſſe locutionem innuentem quantùm paucorum
induſtria valuerit. Sunt tamen, qui propaga-
cam ubique terrarum Evangelii notitiam Apoſto-
Iorum ævo ſcribant, quèd multè ſinceriùs in
proprio nimirum ſenſu, Apoſtoli verba intelli-
gantur. Quèòd ſi quis dicat, non potuiſſe Apo-
ſtolos tranſvehi in novum Orbem, & in Perua-
nas ac Mexicanas regiones, reſpondet Torniel-
lus in Annal. vet. Teſt. anno mundi 1931. num.
XL V, Americam cum aliis Orbis partibus ha-
bitatis, præſertim cum Aſia, quà latè patet, aut
occultis ſemitis continnari, aut brevi aliquo

Conſules.

3 5

freto diſtingui: in medio Oceani curſu non § C. I.
raras inſulas eſſe, quaſi ſcalarum vice per has An. Ch. 42.
vias ferri & homines & bruta potuiſſe, aut nau-
ragio Præter 1pem in vaſtiſſimas illas plagas ap-
pelli; nec forſan defuilſe Angelorurn obſequia;
cùm Angelis de prædicatione Evangelii cura;
Deo jubente, fuerit, & Actorum cap. 16. v. 9. de
Paulo dicatur: Vir Macedo quidam erat ſtanc, &
deprecans eum, & dicens: Tranſiens n Wacedo-
niam adjuva nos; ubi Interprete; Angelum Ma-
cedonico in habitu fuile communiter afſleve-
Ad num. X XIX. Quod dicitur, D. Joannem z111. .
. Tr . irgo cuns
in Aſiam migraſſe, & und cum eo beatiſſimam D. loasnne i
Virginem profectam eſſe, Patreſque Concilii Aſiam non
Epheſini indicare eam Epheſi apud D. Joan- migravit
nem habitaſſe; ex Epiſtola Synodi a ad Clerum
Cpolitanum data, deduci non poſſe, Combefi-
ſius in Notis ad Nicetæ Paphlagonis Oratio-
nem in Joannem Theologum, quæ extat prima
parte Auctuarii noviſſimi Græcorum Patrum,
obſervavit. Verba ejuſdem Epiſtolæ hog modo
à Baronio in Annalibus referuntur: Quare &
Neſtorius impiæ hæreſeos inſtaurator, in Epheſio-
rum civitate, quam Joannes Theologus &ſaera
Virgo Deipara Maria quandoque incolaerunt;
conſtitutus, a ſanttorum WPatrum & Epiſeoporurm
u*νu ultro ſeipfum abalienans, & c. Sed verſio illa
Peltani, quam Baronius ſecutus eſt, parum ſin-
cera. Patres enim tantùm dicunt: In Epheſiorum
iviatem veniens, in qua Joannes Theologus, S
Deipara irgo. Ubi margini adſcriptum, quaſi
ſupplendo: Aliqui ſabintelligunt, aliquando ha-
bitaverunt; alii, ædes habent. At eos parum in
lingua Græca verſatos dicit Combefiſius, addens,
Patres intelligere, ſic vocatam majorem Ephe-=
ſiorum Eccleiiam à ſuis Patronis & Tutelaribus.
lta certe Cyrillus auctor eſt in Apologia ad
Theodoſium, Epiphaniuſque hæreli LXXVIII,
num. XI ſeriò impugnans, qui ſorores ſpirituales
domi retinerent, ſeque ea in re Joannis exemplo
tuerentur, qui Domini juſſu ad ſe eam aceepiſ⸗
ſet, certa quadam diſtenſatione ; ſubjungitque
Epiphanius: Praterea poſtquam illud ita geſtum
t; & ad ſeſe ilam accepit, non amplins apud
ipſum permanhßt. Paulò poſt ait: As ckm Joannes
interim in Aſiam profeltas ſit, nuſquam tamen B.
Virginem itineris comtitem ſetum illum habuiſſe
Egnificat. Sed inquit Baronius: Complura tradita
habentur ſine ſcriptis. Verum illud de quo agitur,
nuſquam, nili tantùm Interpretis errore. Græci
in Menæis die XKXVI Septembris inquiunt,
accepiſſe Joannem in Cruce Deiparam in ſua,
illique miniſtraſſe uſque ad eias dormitionem &
poſtea ſortitum fuiſſe Aſiam Provinciam. Quæ
ſit ratio, cur illam tardius adierit, curaturus Ec-
cleſiam, quam jam Paulus fundaverat, ut aucter
eſt Irenzuas.
Ex quibus colligitur, quàm inconſideratè 4
quibuſdam ſcriptum, Magdalenam etiam Ephe-
ſi unà cum Lazaro egiſſe; ab aliiſque addirum,
eam ibidem pio fine quieviſſe, auctoritate præ-
ſertim Anonymi, qui deſcribens peregrinatio-
nem S. W'ilibadi primi Eitetenſis Epiicopi eirca
annum ſeptingenteſimum octogeſimnum ſextum
demortui, ait: Tabentes ſalo artus apud Epheſum

B Magdale-
na nun uam

Epheſt Juit⸗

AMſiæ inſulam exponunt, ubi poſtquam ad ſepul-
chrum S. Joannis Evangeliſta ebulliens inde manna

admirantes, lacrymis perfuderunt, poſtquam ſe
ſeptem Dormientibus, & Mariæ MWagdalenæ ibi-
dem requieſoenti commendaverunt. Sed Sancti-
monialis

S E£ C. I.

36 Critica Hiſtorico-Chronologica

monialis Hildensheimenſis ejuſdem Sancti con-

An. Ch. 42. ſanguinea, quæ longé ante Anonymum illum

V.
Eeccleſia A-
fricana ab
Apoſt olis
non inſtitii-
ta,

VI.

Sémon Ma⸗

§. Præſulis vitam & peregrinationem ad Terram
ſanctam deſcripſit, nullam mentionem habet
de B. Magdalena: Iade, inquit ,ambulaverunt in
illum locum, ubi ſeptem Dormientes requieſeunt,

Cs inde ambulaverunt ad Joannem Evangeliſtam

in loco ſpecioſo ſecus Epheſum. Quare verba illa de
B. Magdalena perperam in illud Itinerarium vel
ab Anonymo, vel abalio quopiam Scriptore in-
ſerta.
Ad num. X XXVIII. Schelſtratius Biblio-
thecæ Vaticanæ Præfectus in Diſſert. I de Eccle-
ſia Africana cap. 2. demonſtrat, nullam in Africa
Eccleſiam per Apoſtolos inſtitutam fuiſſe; idque
non tantùm Donatiſtas; ſed & antiquos Patres
communi conſenſu docuiſſe. Tertullianus lib. de
velandis Virginibus, ubi Italiæ, Græciæ, alia-
rumque regionum Eccleſias, quas tranſinarinas
vocat, eas eſſe dicit, qas & ipſi Apoſtoli, vel

Apoſtolici viri condiderunt: illis opponens Ec-

cleſias Africæ, has vocat poſteras illas, innuere
volens poſt Apoſtolos inſtitutas, prout clarè in-
dicat, cũm Hæreticos Afros libro de Præſcri-
ptionibus ad Eccleſias Apoſtolicas remittit. Nec
Salvianus à Baronio citatus contrarium tuetur.
Cùm enim lib. 7. de Providentia, pleraque de
Atfris & eorum civitate primaria Carthagine tan-
quam omni vitiorum cœno inquinata dixiſſet,
cùm illius incolas fornicatione, adulterio, & ſo-
domia fœdatos deſcripſiſſet, quod ſe de Afris,
hoc Apoſtolum Paulum teſtatum ait de Romanis
tam fœda, omnium conſenſu, perpetrantibus;
ac ſubdit: Iu urbe Chriſtiana, in urbe Ecoleſiaſti-
ca, quam quondam Apoſtoli inſtituerant „ quam

paſſionibus ſuts Martyres coronarant, Viri in ſe-

metipſis fæminas profitebantur, &c. Ubi per ci-
vitatem illam Salvianus non intelligit Carthagi-
nem, de qua paulèò antè diſſeruerat, tanquam
ſodomitico populo repletam, fed urbem Ro-
mam, cujus cives Paulus in Epiſtola ad Roma-
nos vitio ſodomitico infectos indicarat; unde
etiam ſequitur: Atque hoc publicè in civitate Ko-
mana, urbe illi- ſumma ac celeberrima. Quoad
Auguſtinum lib. de Unitate cap. 15. agebat is
contra Donatiſtas, qui cùm ſomniarent, Evan-
elio ab Hieruſalem per ceteras terras prædicato,
ob Traditorum crimina tempore Diocletiani Ec-
cleſiam perüiſſe „S& in ſolis Donatiſtis perſeve-
raſſe, errori ſe ſe opponit Auguſtinus, irridetque
Donatiſtarum commentum, & dicit, ſi hoc ve-
rum eſſet, jam Eccleſias Apoſtolorum labore
fundatas periiſſe, & illis neglectis ex Africana
Donati Eccleſia ceteris gentibus, ad quas non-
dum Evangelium pervenerat, eſſe prædicandum.
Quo loquendi modo indicat potiùs Auguſtinus,
Africam non fuiſſe ab Apoſtolis ad Fidem con-
verſam. Quod etiam eodem libro cap. 13. mani-
feſtè tradit. Auguſtino conſentiunt Gregorius
Magnus in Epiſtola XXXII ad Dominicum
Vaithaginentem Epiſcopum, immo & Innocen-
tius primus Auguſtino æqualis in Epiſtola ad
Decentium Eugubinum Epiſcopum, ut videre
eſt apud Schelſtratium laudatam, qui exiſtimat,
Fidem ſecundo Eccleſiæ ſeculo in Africa diſſe-
minatam eſſe.
A. emlel ad LIX. Statuam cum hac in-
ſcriptlone, SI MONI DHOSANCTO, Simo-

gus à Roma ni Mago poſitam fuiſſe, poſt Juſtinum Euſebius,

nis conſecra-

Cyrillus, & alii referunt. Non deſunt tamen

tass non eſt. * 2 . . .
Viri eruditiſſimi, qui Juſtinum hominem Græ-

cum errore deceptum putant, eumque cum vul- 8s & C. I.
garem ac paſſim extantem epigraphen legiſſet, An. Ch. 42:

SEMONI DEO SANCTO, Simonem pro Se-
mone accepiſſe. Certè, inquit Valeſius, in Ani-
madverſ. Euſebianis lib. 2. cap. 13. ſtatua illa
quam in inſula Tiberina viderat Juſtinus, non
ita dudum effoſſa eſt cum hac inſcriptione, S E-
MONISANGO DEO FIDIO. Sangus, Deus
erat apud Sabinos, qui pactis & fœderibus præ-
erat, à ſanciendo dictus. Unde etiam Deus fi-
dius vocabatur à fide; quin etiam per eum jura-
re ſoliti erant Romani. Fefellerunt forſan Juſti-
num Samaritani quidam, qui ſtatuam illam Si-
moni Samaritano poſitam fuiſſe ei perſuaſerunt.
Quaſi verò Romani magum ac præſtigiatorem
adhuc viventem conſecraſſent; aut quaſi Deum
adjecto epitheto Sanctum vocaverint. Juſtinus
itaque aut nominum vicinitate aut falſa relatio-
ne deceptus.
Ad num. LX II & ſeq. Romæ ſecundo Impe-

VII.

„FImperante

rii Claudii anno, ut prodit Dio lib. 6o. ingenti landio fa⸗
fame exorta, Imperator, ut copiæ alimentorum mes ſabe

proſpiceret, portum Oſtiæ extruxit, opus agrè graſſata ℳ

poſt undecim annos abſolutum, quamvis continuis
triginta hominum millibus ſine intermiſſione ope-
rantibus, inquit Suetonius in Claudio cap. 20.
Porro de ea fame hoc anno agit Dio, non quòd
revera tunc inceperit, ſed quòd magis ea tunc
ſævierit. Mediobarbus enim Nummum hujus
Imperatoris exhibet inſcriptum: T I. CLAUDIUS
CXSAR AUG. Cernitur vas frumentarium
ſpicis repletum. In poſtica: PoON. M. T R. P.
IMP. CoS. DES. IT. S. C. Nummus ſupe-
riori anno percuſſus, cùm præſenti Conſul ite-
rum fuerit. Exiſtimavit Baronius hanc famem,
eam eſſe, quam prænuntiavit Agabus Prophe-
ta, de qua Lucas Act. II. & Suetonius in Clau-
dio cap. 18. Sed regnante Claudio, fames ſæpius
graſſata eſt. Prima fames contigit anno Imperii
Claudii primo & ſecundo, ut mox dixi. Extat
apud Mediobarbum in Numiſmatis Imperato-
rum, Claudii Nummus inſcriptus, TI. CrLAu-
DIuIS C£½SAR. Au G. Cernitur vas frumen-
tarium. In poſtica, PoO N. M. T'R. P. IMr. Cos.
II. S. C. Qui Nummus ad oſtendendam Prin-
cipis providentiam hoc anno, quo ſecundum
Conſulatum geſſit, percuſſus ; quemadmodum,
Cuen jam retuli, anno ſuperiori. Propagata ea
ames in annum ſequentem, ut indicat Num-
mus ab eodem Mediobarbo exhibitus, in quo
habetur, TI. CLAuDIUS CZäTSAR Auc.
Repræſentatur vas frumentarium. In poſtica
PoN. M. TR. P. IM. P. P. CoSs. III. S. C.
Secunda fames anno quarto Claudii exorta, ut

Euſebius in Chronico & Oroſius lib. 7. teſtantur.

Ea in ſequentes annos etiam propagata, ut li-
quet ex Joſepho lib. 20. Antiquit. cap. 2. ubi ait,

Helenam Adiabenorum Reginam Hieroſoly-
. .
mam veniſſe, cùm per id tempus civitas gravi

fame premeretur, & multi perirent alimentorum
inopid. Quod anno ſexto Claudii accidiſſe, eo-
dem anno oſtendam. Tertiò Euſebius in Chroni-
co juxta editionem Scaligeri anno Abrahami
2065. qui Kalendis Octobris anni Chriſti XLVIII
inchoatur, ait: Fames facta in Gracia, modius ſex
drachmas venundatus eſt. Tum anno X Claudii
Euſebius habet : Magna fames Romaæ, de qua
fusè Oroſius citatus, qui ait, eam decimo Clau-
dii anno graſſatam efle. Denique Tacitus lib. 12.
Claudio IV, & Orfſito Coſſ. anno nempe Clau-
dii undecimo, ait: Frugum quoque egeſtas, &
orta

R

PIII,.
Petyenio
gia legato
Vybiu, Mar

ſe ſucelit

Baron an.
4 0 num I.
& an. 46.
num. 111.

— — — — — —

⸗—

—x' —⏑

VII.
Imterante
Clauli, fa⸗
Mes e

Praſſats e.

in Annales C. Baronn. 37

§ £ E. I. orta ex eo fames, in prodigium accipiebatur.
An. Ch. 42. Porro fames ab Agabo prædicta pertinet ad an-
num Claudii quartum, ut Euſebius in Chroni-
co & Oroſius lib. 7. citati. Quod ita intelli-
gendum, ut eo anno cœperit; annoque Claudii
ſexto, quo Helena Regina Hieroſolymam venit,
adhuc ſævierit. Petavius lib. II. de Doct. Temp.
cap. 12. inquit, famem illam, de qua Joſephus,
eandem non eſſe cum ea, quæ Act. II memora-
tur, quòd prior vivo adhuc Agrippa Rege, poſt
annum tertium Claudii mortuo, ſerpſerit; &
Joſephus ubi de quinto Claudii anno locutus
eſt, referat, famem incidiſſe, cui Opitulata eſt
Helena Adiabenorum Regina. Sed, ut recte vidit
Uſſerius in Annal. Veteris & Novi Teſt. eadem
fames, quæ anno Claudii quarto cœpit, duobus
inſequentibus annis Hieroſolymam adhuc affli-
xit „ ideoque una eademque cenſenda cum
fame, cujus Lucas in Actis Apoſtolorum memi-
nit. Vide dicta anno ſexto Claudii.

r. g. Vibius Marſus Petronio in adminiſtranda Pro-
gia Legaro vincia Syria ſucceſſit, ut colligitur ex Joſepho

vibius Mar- lib. 19. Antiquit. cap. 6. à qua eum removit Clau-
ſus ſuecedit. dius Aug. poſt mortem Agrippæ Senioris, ſub⸗
ſtituto in ejus locum Caſſio Longino; ut teſtatur
Baron an. Joſephus initio libri viceſimi Antiquit. ubi ait,
43. num. 1x, Claudium hoc memoriæ Regis amici tribuiſſe,
an. 76. 4 quo vivo adhuc per literas ſæpe rogatus fuerat, ut
Num. VIII. . 2
. Marſum amoveret ab adminiſtratione rerum &)-
riæ. Tacitus tamen lib. Ii. Annal. ſcribit, anno,
uo Ludi ſeculares celebrati, anno nempe Chriſti
XLVII, Marſum in Syria Legatum copiis præ-
fuiſſe. Hinc factum, ut ex recêntibus Hiſtoricis
alii Joſephum, alii Tacitum erraſſe ſcribant.
Toinardus tamen V. C. mecum communicavit
Caii Caſſii Longini Marſi ſucceſſoris Nummum,
qui Joſephum adverſus Tacitum tuetur: legitur
enim in eo annus Antiochenus XCIV. De-
ducta ea epocha ab anno Urbis DCCV, per-
cuſſuſque Nummus ille anno Urbis pccxcvIII,
aut inſequenti, anno nempe Chriſti XLV, aut
XLVI. Erravit itaque Tacitus, niſi forſan co-
piæ militares Vibio Marſo permiſſæ fuerint; Sy-
riæ verò executio Longino conceſſa; quod de
Cincio & Corbulone factum, Tacitus lib. 15. no-
tavit. Baronius in Annalibus initium Marſi in
annum præcedentem confert, & in ejus fine
conſignando Joſephum ſequitur, non advertens
Joſepho Tacitum contrarium efle. Em. Card.
Noriſius in Diſſert. III de Epochis Syro-Mace-
donum pag. 155. ubi eumdem nummum exhiber,
Tacitum & Joſephum de annis Syriacis regimi-
nis Marſi inter ſe non diſcrepare oſtendit, quod
Tacitus uno Hiſtoriæ filo varia ibidem narret.
Præterea demonſtrat Caſſium Longinum anno
Urbis conditæz DCCXCVIII, qui exordi-
tur anno Chriſti XLV in Vibii Marfi locum
ſubrogatum fuiſſe, quod Joſephus loco citato
ſeribat, defuncto Rege Agrippa Claudium Imp.
miſiſſe ſucceſſorem Marſo Caſſium Longinum, &
Agrippa Rex anno Chriſti X LIV mortuus fue-
rit, ut eo anno cum Baronio num. II dixi. Cete-
rum Præfectura Caſſii Longini haud diuturna
ſuit: Tacitus enim lib. 12. ad annum Urbis
DCCCIV laudat T. Vinidium Quadratum
Præſidem Syriæ, qui ideo anno Chriſti L I jam
eam Præfecturam gerebat. Hunc tamen nonniſi
librariorum errore I. Vinidium appellatum fuiſ-
ſe demonſtrat Card. Noriſius citatus pag. 157. tam
ex MS. codice Biblioth. Mediceæ, quam ex egre-
gia inſcriptione in qua appellatur C. Ummidius
Tom. I.

Durmius Quadratus, de quo anno LX agemus. S £ C. I.
An. Ch. 43.

ANNOPERIODI GRACO-ROMAN &£ 5S361 Anno Urbis
7996.
O 24 F. . P. 14. April. Indict. 1.

Olymp. 20¾.
JESU CHRIISTI 43. ſecund. Baronium 43.

CIAuIDII IMP. 3.

D num. I. & ſeqq. Cofſl. Claudius Aug. A.
4 III, & L. Pitellins I L. Baronius Vitellium Conſulxet
ſine nota numerali profitetur; cùm tamen Sueto-
nius in Vitellio teſtetur, eum cum Claudio
Principe duos Confulatus ordinarios geſſiſſe,
certumque ſit, Claudii Auguſti in quarto Con-
ſulatu Gollegam fuiſſe, & ter Conſulem tune
proceſſiſſe. Sumtus is Conſularus à Claudio jux-
ta primam Conſfulatuum Cæſareorum regulam,
& in hunc annum dilatus, quèòd præcedenti ſe-
cundum Conſulatum ante Imperium ſibi deſti-
natum; gelſſerit. Claudius in Britanniam ivit ab
Aulo Plautio accerſitus; & aliquam ejus partem
ſubegit. .;¼86ßMMꝰ UDW
Euſebius in Chronico, Petri in urbem Romam II.
adventum refert anno ſecundo Claudii, quam Quo anno
ſententiam ſecutus eſt Baronius. Scd, ut inquit Peerus Re⸗
Valeſius in Notis ad Euſebium lib.2. cap. 16. ſen- ie.. enen
tentia hæc refelli videtur ex Actibus Apoſtolo-
rum; ex quibus conſtat, Petrum in Judæa ac
Syria ſemper manſiſſe uſque ad ultimum annum
Agrippæ Regis. Qui cùm Hieroſolymis Petrum
in vincula conjeciflet, paulò pèſt, divina eum
inſequente juſtitia, extinctus eſt Cæſareæ, ut re-
fert Lucas. Cùm igitur anno quarto Claudii
mortuus ſit Agrippa, ut inter omines convenit,
Petrus ante hunc annum Romam proficiſci non
potuit. Sed Auctor Chronici Alexandrini ad-
ventum Petri in urbem Romam adhuc tardiùs
refert: Scribit enim Paulum veniſſe Hieroſoly-
mam ob controverſiam de circumciſione, anno
ſexto Claudii; eoque anno celebratum eſſe Con-
cilium Hieroſolymitanum, Apoſtolis nondum à
ſe invicem disjunctis. Itaque ex ejus fententia
Petrus non ante annum VII Claudii Romam
profectus eſt. Denique Lactantius lib. de Mor-
tibus Perſecutorum cap. 2. ait, Petrum, cum ſam
Nero imperaret, Romam veniſſe, quæ opinio
veroſimilior videtur. Neque enim in Chrono-
logia Pontificia Euſebio magna fides habenda,
ut inferiùs oſtendemus. r
Præſtat hic Lactantii citati verba in medium 114
afferre: Apoſtoli per annos XIV uſque ad prin- ee re⸗
cipium Neroniani Inperii per omnes Provincias is Regnan
& civitates Eccleſiæ fundamenta miſerunt. Cum- venit.
que jam MWero imperaret, Petrus Romam advenit;
S& editis quibuſdam miraculis, quc Virtute ipfins
Dei data ſibi ab eo poteſtate faciebat, convertit
multos ad juſtitiam , Deoque templum ſidele ac
ſtabile poſuit. Ex his viginti quinque annis, qui
ad prædicationem omnium Apoſtolorum ex
æquo pertinent, orta videtur opinio de XXV
annis, qui vulgò tribuuntur S. Petro in Sede
Romana. Qui Claudio imperante Petrum Ro-
mam veniſſe volunt, coguntur duplicare profe-
ſectionem ejus in Urbem, & duplex item ejus
cum Simone mago certamen comminiſci, primo
quidem temporibus Claudii, dein Principatu
Neronis; quod tamen à nullo Veterum prodi-
tum, ut ait Baluzius in Notis ad Lactantium.

IIanc etiam ſententiam tuentut Papebrocius in

S Conatu

38 Critica Hiſtorico-Chronologica

K. C.
An. Ch. 44. terum Pontificum, & Ludovicus Da-Four in

I. Conatu Chronico-Hiſtorico ad Catalogum ve-
45.46. Obſervationibus M SS. ad Chronolog iam Pon-
tificiam, quas mecum pro ſua benevolentia com-
municavit.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRXZCO-ROMAN £ 5537

lymp. 205. O 2; E D. ) 7. P. 5. April. Indict. 2.
an. 4 JESu CHRISTI 44: ſecund. Baronium 46.

CLAuIDII IMP. 4.

I. D num. I. Coſſ. L. Quindtius Criſpinus II,
Conſules. 8S M. Statilius Taurus, ut oſtendit Card.
Noriſius ex Epitaphio recitato à Grutero pag.
1041. Falſa ſunt itaque prænomina horum Con-
ſulum apud Baronium & Onuphrium.
II. Ad num. III. Herodis Agrippæ Regis inte-
Otitu: A- ritus rectè hoc anno à Baronio conſignatus. Ei
gripha. ſuperſtites fuere filiæ tres, & filius unus Agrippa
nomine, annum agens XVII, qui Romæ apud
Claudium educabatur, poſtremulque Judæorum
Rex fuit, de cujus Regni initio infrà.
1III. Claudius hoc anno de Britannis triumphavit,
Tiumphus ut teſtatur Dio lib. 6o. Claudius ſtolam Pontifi-
Claudi, & ciam Jud æis reſtituit, quod Baronius anno ſe-
Sals koniif. quenti, quo eam reſtitutionem factam crede-

kia. .
bat, recitat.

Anno Ucbis NNO PERIODI GRACO-ROMANX 5538.

798. Olymp.
206. a.r. O 26. C. ) 8. P. 2 ½. April. Indict. 3.
JESuI CRHRISTI 45˖. ſecundum Baronium 47.
CLIAuIDII IML. 5§.
I1. D num. I. Coſſ. M. Vinicius II, & Taurus
Conſules. Statilius Corvinus, ut oſtendit Card. No-

riſius in Epiſtola Conſulari pag. 31.

—

—

Anno Urbis ANNO PERIOPI GRACO-ROMAN 5539.
799.OIymp. O27. B. 9. P. 10. April. Indict. 4.
1os an N. JESu CHRISTI 46. ſecund. Baronium 48.

CLAuIDII IMr. 6.

D num. I. Coſſ. Valerius Aſiaticus II, &
M. Junius Silanus,„ non verò Valerius
Aſiaticus, & M. Valerius Melſſala, ut habet Ba-
ronius, quem errorem in ultimo Conſule com-
miſſum docte confutat Card. Noriſius in Epiſto-
la Conſulari pag. 32. ubi & oſtendit, M. Junium
Silanum filium fuiſſe Appii Junii Silani ac &mi-
liæ Lepidæ proneptis Auguſti, & fratrem L. Si-
lani Claudii Auguſti generi; quippe qui, ut ha-
bet Dio lib. 60. Octaviam Claudii filiam ejus
Imperii initio uxorem duxerit. Denique Vale-
rium AGaticum iterum Conſulem appellant Ta-
citus lib. II. & Seneca lib. 2. Natur. Quæſt. 17.
11. Hinc liquet, Claudium hoc anno Quinquen-
Quinquen- nalia exhibuiſſe. Annis enim hujuſmodi ſolen-
nalia Clau- niis dicatis, ſi Imperatores Conſulatum non ſu-

I.

i. merent, eum in propinquos, & viros, qui jam
ea dignitate functi eſſent, de more transfere-
Iir bant.
. l Propheta præ-
gelens Re. Hioc anno, fame, quæ ab Agabo Propheta p

gina Iudais nuntiata fuerat, adhuc graſſante, Helena Adia-

epienlainr. benorum in Aſſyriæ & Meſopotamiæ confiniis

Regina, Hieroſolymam venit: cümque multos 8 &£ C. I.
civium inopiâ alimentorum perire videret, co- An. Ch. 46⸗
emptâ ex £Ægypto annonà, famem Judææ ſub- 47. 48.
levavit, ut fusè Joſephus lib. 20. Antiquit. cap. 2. Baron. an.
& ʒ. quæ hoc anno geſta eſſe ex ipſomet Joſepho 46. u. Lxirg.
manifeſtum fit. Is enim antea cap. I. narrat Le- &* ſeqq.
gatos Hieroſolymitanos à Claudio cuſtodiæ ſtolæ
Pontificalis à Vitellio prius conceſſæ confirma-
tionem obtinuiſſe, impetrato reſcripto, cujus
initium eſt : Claudius Cæſar Germanicus Trib.
Pot. F. Coſſ. deſignatus IIIIL. Imp. X. finis verè:
Dat. IVKalendas julias, Rufo & Pampeio Slva-
no Coſ-. Claudius Tribunitiam Poteſtatem V an-
no præcedenti iniit, ideoque ea epiſtola Con-
ſulibus ſuffectis ſubſcripta. Baronius, qui in men-
doſam Joſephi verſionem inciderat, ſtolam Pon-
tificiam hoc tantùm anno Judæis reſtitutam cre-
didit. Præterea cùm hos Conſules ordinarios
exiſtimaret, ait in eorum nomina errorem irre-
pſiſſe, & Sylvanum pro Silano, Rufum verèò pro
Valerio Aſiatico, qui hoc anno Conſulatum
geſſere, poſitum eſſe; cùm tamen Rufus & Syl-
vanus anno præcedenti Conſules ſuffecti fuerint,
ut jam Onuphrius in Faſtis adnotavit. Denique
ad hunc annum revocanda, quæ habet Baronius
anno ſecundo Claudii, de fame, quâà preſſa Hie-
roſolyma, & de munificentia Helenæ Reginæ.

ANNO PERIODI GRAXCGO-ROMANX F40. Anno Urbis
O 28. A. 10. P. 2. April. Indicét. 5. 00. Olymp.

206. an. z.
JESuI CHBRjISTI 47. ſecund, Baronium 49.

CLAuIDII IMP. 7.

Ar? num. I. Coſſ. Claudius Aug. IV, & L. I.
Vitellius III, ut docet Cenſorinus lib. de Conſales.
Die natali cap. 17. ubi ait: Ludos ſeculares ſextos
fecit Tiberius Claudius Cæſar IIII, & E. Vitel-
lius III Ceſ- anno Urbis DCGσια.
Incipit hic annus Urbis die X XIAprilis cur- 11.
rentis Chriſti anni. Quare Ludi illi anno quarto Se*t: LEude
& ſexageſimo poſt quintos ab Auguſto editos ex- leeulares.
hibiti, novuſque mos inductus. Auguſtus enim
numerum ſeculi Romani obſervavit, & poſt
annos centum & decem Ludos ſeculares cele-
bravit, privatis Confulatum gerentibus. Clau-
dius verò Ludos Seculares centenariis Urbis an-
nis illigavit, Conſulque proceſſit. Hincque fa-
tum, ut ex ſubſequentibus Imperatoribus alii
Auguſtum, alii Claudium imitati fuerint. Sexta
itaque Conſulatuum Cæſareorum regula Clau-
dium auctorem habet.

ANNO PERIODI GRAGO -ROMAN &Æ FAI. Anno Urbis
OQO I. G F. II. P. 2r. April. Indict. 6. 801. Olymp.

206. an. 4.
. . .
JESu CRRISTI 48. ſecundum Baronium 50.

CIAuDII IMP. 8.

Num. I ad VIII. Coſſ. A. Paulus Vitel- I.
lius, & L. Vipſanins. Vitellius poſtea im- Conſulese
peravit.
Herodes Rex Chaleidis hoc quidem anno vitià II.
functus, ſed Agrippæ Junioris, quem Claudius oifium Re-
Imp. in ejus regaum evexit, anni ab anno Chriſti en Agribe
X Iunioris.
quadrageſimo nono deducti, ut apparet ex Joſe-
pho lib. 2. de Bello Judaico cap. 13. ubi princi-
pium belli Judaici, quod menſe Maio anni
Chriſti LX Vinchoatum eſt, in decimum ſep-
timum

III.
Gifa in
lades.

. I.
enſuu ſa.
it mte.
am 4.

n konde.
D

—]R— — — —

Anno Urbis
300,01,mp.
206. M. ½.

. I.
Conſaler.

15

1.

„ 1/,
berti Lud
ſeeulates.

ſt

le⸗

„ k
onſi
„ II.
ſn litium Re⸗
ins ni Agnihtt
rilti uriorit⸗
l⸗
Nci⸗
nni⸗
ey⸗
au

in Annales C. Baromit.

5 & C. I. timum Regni Agrippæ annum conjicit. Agrippæ
An. Ch. 48. porro Juniori non Judææ Regnum, quod Agrip-
pa pater, ſed Chalcidis, quod Herodes patruus
obtinuerat, Claudius donavit. Paternum verò
Regnum ita Provinciæ Syriæ additum eſt, ut
proprios tamen Procuratores ab Imperatote ac-
ciperet: Ventidio Cumano Judææ, & Galilææ
adminiſtrationem, ut antea, retinente, in in-
terjectam inter utramque Samariam miſſo Pro-
curatore Felice. Huc revocandum quod habet
Tacitus ſub inſequentis anni Conſulibus lib. 12.
cap. 23. lkuræi & judei, defunctis Regibus ohe-
nr mo atque Agrippa, Provinciæ Syriæ additi ſunt.
Geſta in

tudaa. Urbis DCCCGV, Chriſti nempe LI, ait: Cuùm

Ventidio Cumano Galilægrum natio, Felici Sa-
maritæ parerent, orta inter utrumque diſcordia:
arſiſetque; inquit; bello Provincia, ni Quadra-
tus Syriæ retctor ſubveniſſet, Cumano videlicet
damnato; cüm Felicem in cognitionem cauſæ
in gratiam Pallantis ejuſdem fratris apud Clau-
dium libertorum potentiſſimi, inter judices in
tribunal recepiſſet. Baronius in Annalibus ſcri-
bit: Sed patentis erroris Joſephus arguitur, dum
nit, eſſe damnatam Romæ Cumannm, at inde
Claudium Felicem Pallantis liberti Claudu Ang.
germanum miſſum eſſe in Pudaam. Felix ſimnl cum
Tumano in cam Provinciam miſſus eſt, ſic eà inter
cos divisd , ut Feliæx Samariam adminiſtraret;
Cumanus verò religauam Provincié partem. Ve-
rm ut Card. Noriſio in Cenotaphiis Piſanis Caii
& Lucii Cæſarum Diſſert. 11 cap. I5. paragra-
pho 1z. obſervatum, Joſephus nuſquam dixit,
Felicem Romãâ miſlum Cumano ſucceſſorem
immo apertè lib. 2. Belli cap. II. Oppoſitum inſi-
nuat: ſiquidem eùm prodidiſſet, Cumanum Ro-
mæ damnatum 4 Claudio Imp. ſtatim ait: Poſt
hæc Felicem Pallantis fratrem miſit ad Jadaos,
qui eorum Provinciam cum Samaria & Galilæa
curaret. Agrippam verò de Chalcide in regnum
majus tranſiulit, tradens ei illam quoque Provin-
ciam, quaæ Felicis fuiſſet. Quare Felix, antequam,
damnato Cumano, Judææ imponeretur, Gali-
læam tranſamnanam, quæ, teſte Joſepho, Jor-
dane & montibus Cæleſyriæ ac Philadelphiæ in-
cluditur, regebat: ac proinde in Judæam non
ex Urbe, ut Baronius Joſephe imponit;, ſed ex
Calilæa tranſamnana advenit. Sed liæc anno
Chriſti LI geſta, non verò currenti, quo ea Ba-
ronius recitat. Porro Agrippam anno Chriſti
LII in majus regnum tranſlatum fuiſſe; teſtatur
Joſephus lib. 20. Antiquit. cap. . ubi inquit:
Poſt hæc anno Imperi ſui duodecimo Agrippam
donavit P ilippi Tetrarchid, & Bataned, ad-
juncta his Trachonitide cum Abila, quæ Teétrar-
chia Lyſiæ fuerat. Chalcidem verd ei abſtulit, cum
jam Dynaſta illius fuiſſet quadriennio. Quèd ſi
anno XII Claudii Imp. jam à quadriennio
Chhalcidem Agrippa Junior adminiſtrabat, eâ
anno Chriſti XLI Xdonatus fuerat, ut numero
ræcedenti monſtravi. M
1v. Ad num. I X. Luſtrum, quod ordine LXXIV
Cenſus fa- fuit, hoc quidem anno conditum, ut docet

Rean. a Je. ut Euſebius, vel XLVI, ut Caſſiodorus in
Chronicis, inchoatus. Plinius lib. 10. Cap. 2. ait,

retur.
Phœnicem allatum eſſe in Urbem, Claudii Prin-
cipis cenſurà, anno Urbis DC ο, quod & So-
linus cap. 35. prodit, ideoque anno antecedenti.
Secundèò, quia Claudius in Nummis & Inſcrip-
tionibus dicitur Cenſor, quando gerit Tribuni-
Tom. I. M

Ad num. VIII. Tacitus lib. 12. ad annum

Aus ante- Tacitus lib. I I; ſed cenſus vel anno Chriſti XLV,

39

tiam poteſtatem VII, anno ſcilicet antecedenti. S * C. 1.
Denique cenſura ab Auguſto & Veſpaſiano per- An. Ch. 49.
acta aliquot annis luſtrum præceſſit.

ANNOPERIODIGRCO-RoMAN 5F542. Anno Urbi⸗
S d 14 r. 1. . — 802. Olymp-
O 2 E. D 12. P. z. April. Indict. 7. 207.
JrSsuCHRISTI 49. ſecundhm Baroninm Ft.
CrANFII IMF. 9.
D mum. I. Coſſ. C. Pompeins Gallus, & Q. 1.
4 Vrrannini, ex Solino cap.Dà. CLonſulef
A num. XXVI ad XXXI. Petrus de Marca II.

Archiepiſcopus Pariſienſis in Opuſculis poſthu- D. Perrè

mis à Baluzio V. C. publicatis, de ſingulari Petri Privilegis
primatu loquens tria explicat. Primum eſt, Pe-

tri Apoſtoli cum ceteris Apoſtolis, atque adeo

ipſo Paulo Apoſtolo comparatio. Secundum, in
quo Paulus reliquis Apoſtolis antecelluerit. Ter-
tium; quid ex Petri & Pauli auctoritate in Ec-
cleſiam Romanam derivatum fuerit. Quod ad

primum attinet, Chriſtus apud Matthæum &

Joannem, Petrum collegii Apoſtolici Principem
eonſtituit, in petram Eccleſiæ ædificandæ deſi-
gnavit ; tradendarum clavium pollicitatione,
reliquis Apoſtolis præſentibus; ſpecialiter illi
facta, & demum paſcendarum ovium curꝗ, &
ſollicitudine illi demandatàâ, verbis utrobique
ad Petrum ſolùm directis, ut Præſul doctiſſimus
fusè explicat. Quoad Privilegium Pauli, erũ-
diendarum gentium munus, quod omnibus
Apoſtolis à Domino injunctum erat, illi ſpecia-

liter concreditum eſt, quemadmodum Judæo-

rum inſtitutio Petro impoſita; ut ipſemet Paulus
obſervavit. Quod ita accipiendum, ut liberum
quoque fuerit Paulo cum Judæis colloqui, &
Petro Gentiles erudire; ut factum ab utroque
Apoſtolo, & Acta & Epiſtolæ teſtantur. Quoad
tertium caput, de Petro nullus eſt ambigendi
locus, quin Apoſtolicæ Cathedræ Principatus,
qui ſemper in Romana Eccleſia viguit, teſte
Auguſtino, ex Petri primatu profluxerit. Hoe
docent Concilium Epheſinum & Chalcedonen-
ſe, & omnes Antiqui. Paulus verò in Romana
Eccleſia formanda plenum officium implevit,
inquit Marca, atque adeo Epiſcopi, quod mu-
nus cum poſtolatu conjunctum erat. In ea et-

enim regen diu laboravit, eamque ſanguine

pro veritate, quam docuerat, profuſo, decora-
vit. Quare Epiphanius Petrum & Paulum Epiſ- Baron. an. 4
copos Romanos diſertè vocat: Cui præiverat num. * .
Irenæus, qui ſucceſſionem Pontificum Romanæ

Eccleſiæ deſeribens, Petrum & Paulum primos

enumerat, à quibus ceteros deinceps ad ſuam
ætatem recenſet. Tta Marca. At, ut rectè obſer-
vat Valeſius in Not S ad Euſebium lib. 2. cap. 2r.
Euſebius Apoſtolus in ordine Epiſcoporum mi-
nimè numerat; & Paulum quidem und cum Pe-
tro Romanam Eccleſiam fundaſſe ex Dionyſio
Corinthiorum Epiſcopo & ex Irenæo dicit. Ta-
men cùm de Epiſcopatu Romano loquitur, ſoli
Petro eum attribuit, ut patet ex Chronico Euſe-
biano. Ita etiam intelligendus Irenæus à Marca
laudatus. Quippe Irenæus, perinde ac Euſebius,
Petrum ac Paulum Apoſtolos Romanam quidem
Eccleſiam fundaſſe afſſerit: ſed eos in Epiſcopo-
rum ordine nunquam recenſet. Eodem ſenſu in
hærefi Cerdonianorum Epiphanius ait, Hygi-
num poſt Jacobum, Petrum ac Paulum Apoſto⸗
los, nonum Epiſcopalis ſucceſſionis locum te-
2 nuiſſe⸗

40 Critica Hiſtorico-Chronologica

§⁸ & C. 1I. nuiſſe. Certè ſi quis ex hoc loco contenderet,
An, Ch. 49. Jacobum fuiſſe Epiſcopum Urbis Romæ und
cum Petro, is profectò falleretur. Quare idem
quoque de Paulo putandum eſt. Qua de re plura
Valeſius & Petrus Habertus Epiſcopus Vabrenſis
in libro de Primatu betri.
1I1. Hinc manavit, ut Hieronymus Damaſum
a velte Apoſtolos honore ſequi dixerit, Romani quo-
nken que Pontifices inter cetera Sedis ſuæ decora hoc
liorem locum etiam poſuerint, ſe Vicarios eſſe Petri & Pauli,
zenet eorumque throni ſucceſſores, ut loquitur Ha-
drianus I in Epiſtola ad Conſtantinum & Irenem
Imperatores. Hanc auctoritatis à Petro & Paulo
deductæ communionem impreffæ octingentis
abhinc annis in bullis plumbeis utriuſque Apo-
ſtoli imagines teſtantur, Paulo ad dextram Petri
collocato: unde præcipui quoque honoris Paulo
impenſi argumenta quidam abſurdè traxerunt.
Quod enim latus dextrum videtur, ſi Pauli
imago cum Petri imagine comparetut, eſt latus
ſiniſtrum, ſi referatur ad inſpicientes. Ex qua
relatione ſæpe meriendus eſt honoris gradus in
conventibus puolicis. Hinc profectum, ut Epi-
ſcopus in parte chori ſedeat, quæ dextra eſt in-
gredientibus, & tamen reſpondet cornu ſiniſtro
altaris. In quo ſiniſtrum & dextrum latus nun-
cupamus, reſpectu habito ad divini numinis
præſentiam, ac ſi Dei majeſtas ibi ſederet, veluti
ſuper Cherubim, ut in veteri Teſtamento, vel
Chriſti corpus, vultu ad populum obverſo 1bi
conſiſteret. Ex hac quoque ratione ingreſsũs tra-
ctum, ut in auditorio publico Parlamentorum
Galliæ Præſides id latus occupent, quod ſini-
ſtrum eſt, ſi conſeſsůs ordo à perſonis ſedentium
ducatur: quod tamen reſpondet lateri dextro
adſtantis cœts. Quod ſplendidiùs eminet, Rege
in Senatu Pariſienli pro tribunali ſedente. Ad
ejus namque ſiniſtram conſident Pares Franciæ
Eccleſiaſtici, quibus præcipuus honor defertur;
Duces verò dextram occupant: quæ latera vices
mutant, habita adſtantium ratione, ita ut eo-
rum dexteræ reſpondeat ordo Parium Eccleſia-
ſticorum. Ex præſenti itaque uſu confirmatur,
locum imagini Pauli in bullis plumbeis deſtina-
tum, ſecundum eſſe cenſendum, priorem obti-

. . △
nente Petro, ratione primarüs, ut decebat. Ex

quibus conſequitur, recentiorum quorumdam
dogma in eo peccaſſe, quèòd duo capita Petrum
& Paulum in Eccleſia Romana ex æναο conſti-
tuere videretur. Duo capita ſive duo Epiſcopi
ferri poſſunt ex mente veterum & mediæ ætatis
Auctorum, & ex eo, qui hodie viget, formu-
larum uſu. Sed additamentum illud, ex æquo,
tanquam à traditione antiquorum Patrum alie-
num & juri divino contrarium merito damnavit
Innocentius X, quia primatum, quem in regr-
mine unwverſalis Eccleſiæ ſolus Petrus obtinuit,
ex ipſo Chriſti ore, per indebitam comparatio-
nem cum primatu Pauli, qui verſabatur in ſolo
Eccleſiaſticæ inſtitutionis magiſterio, ut loqui-
tur Maximus Taurinenſis, penitus labefactabat,
ut inquit Marca, ex quo hæc deſumta, cui ſuf-
fragatur Mabillonius lib. 2. de Re Diplomatica
cap. 14. num. X III.
IV. Ad num. L V. Baronii tempore Epiſtola, quæ
Epiſtolæ S. S. Barnabæ nomine ab Antiquis citatur, non

Barnabe. extabat; noſtro ſeculo eam edidere Hugo Me-

nardus, & Iſaacus Voſſius, & à paucis annis
Notis illuſtravit Cotelerius in ſecunda parte
Operum SS. Patrum, qui temporibus Apoſto-
licis floruere, ubi ait, conjicere ſe ex tota ora-

tionis ſerie, eam ad Chriſtianos Hebræos miſ- S † C. T.
ſam, tenaces nimiùm antiquatæ Legis: hincque An. Ch. 49.

potuiſſe fieri, ut, accepto rumore de Epiſtola qua-

dam Barnabæ à ſe non viſa, Tertullianus cap. 2.
libri de Pudicitia, Epiſtolam Pauli canonicam
ad Hebræos, de cujus auctore ac auctoritate
ambigebatur, putaverit à Barnaba fuiſſe deſti-

natam. Porro conſtat inter omnes eam Epiſto-

lam in Canone locum non habere, dignam ta-
men eſſe magna veneratione, quæ tantum ferat
ætatis atque exiſtimationis. Si autem conſidere-
mus prima ſecula, quando canone diverſo ure-
bantur Eccleſiæ; varia in ſtudia ſciſſi fuerunt
Chriſtiani. Quod ut intelligatur, obſervare
oportet cum Cotelerio V. C. Scripturarum, quæ
aut ſacræ ſunt, aut tales ſunt habitæ à nonnullis,
non unam apud SS. Patres reperiri diviſionem.
Interdum duplex ſolummodo fit Scriptura: ca-
nonica, cujus dictator Spiritus S. & apocrypha,
cujus auctor homo ſolus. Aliquando triplex Scri-
ptura perhibetur: canonica, omnino recipien-
da; apocrypha, penitus rejicienda; & dubia,
inter utramque poſita; ab aliquibus videlicet
admiſſa, repudiata ab aliis; mixta & media inter
genuinam & notham, veræ proximam; cui con-
tradicitur quidem, honos tamen habetur ut le-
gatur Catechumenis; quam demum licèt non
eodem in pretio habeant Catholici ac canoni-
cam, ut ex ea Fidei dogmata confirment, non
ideo quemadmodum apocrypham abominantur
atque è templis eliminant, quinimmo cum re-
verentia excipiunt, ac in Eccleſiis ad plebis ædi-
ficationem lectitant. Quibus poſitis, evaneſcit
omnis difficultas. Epiſtola Barnabæ ab Origene
lib. 3. de Princip. cap. 2. & quibuſdam Ecckiſs
canonica reputata fuit: à Clemente Alexandrino
interdum canonica, interdum dubia, interdum
non canonica, ſeu apocrypha in bono ſenſu pri-
mæ diviſionis: ab Euſebio lib. 3. cap. 25. dubia,
ſpuria, citata quidem ab Antiquis, at melioris
notæ apocryphis propinquior: ab Hieronymo in
Catalogo Script. Eccleſ. apocrypha, ſeu extra
Canonem ad Eccleſiæ ædificationem pertinens:
à Nicephoro Cpolitano in canone Scripturarum
non canonica, non apocrypha. ſed cui contradi-
citur: à nullo apocrypha deterioris notæ, noxia
ſcilicet, hæretica, impia; cujus generis videtur
fuiſſe Evangelium inſoriptum nomine Barnabæ,
de quo Baronius. Ceterùm ſecundam illam Scri- H
pturarum diviſionem in canonicam, apocry- x XVIII,
pham, & dubiam, SS. Patrum variis auétorita-
tibus confirmat Cotelerius citatus. Cùm verèò
hæc Epiſtola à Clemente Alexandrino lib. 2.
Stromat. & ab Origene citetur, ante ſecundi ſe-
culi finem ſuppoſita.

ANNO PERIODI GRCO-ROMANg 5543. Anno Urbis
. . . 803. O1 4
O 3 D. 13z. P. 25. Mart. Indict. 8. 207. an a.
JESu CHRISTI. 5O. ſecundum Baronium 52.

CLAuDII IMP. 10.

D num. I. Coſſ. C. Antiſtius Veter, & M. I.
Sauillius Nervilianus, ut oſtendit Card. No- Conſules.
riſius in Epiſtola Conſulari pag. 34.

ANNO

546.
051,
jno l
„40ly.
207. .

1.
u.
Vetennal
Clandiiln

Anno Vrbi
3o;0ljmp⸗
407. atl. 4.

I.
nſele.
1

Annd Urbis
906,0,mn.
208. an. 1,

8A
An.Ch .

til
k,
9 Baron, anno
1. 4. numer:
. XNuI.
ta⸗
X
elo
. 1.
ſe⸗

—

77 9, Olmp⸗
107. l. 2.

XG

—

—

A. CSI. 52 53. ANNO PERIODI GRCO-ROMAN£ 5544:
Anno Urbis

304,0Olymp. 04. C. 14. P. 18. Aptil. Indiét. .
207. n. z. TESI CHRISTI SI. ſocundlm Baroninum 53.
CrAUIDII IMXr. IiI. ad m
11 D num. I. Coſſ. Claudius Aug. V, & Ter.
Confules: Cornelins Ocftuau. Wü
II. Sumtus is Conſulatus à Claudio juxta ſecun-

Decennalia dam Conſulatuum Cæſareorum regulam, pro-

Clandii Imp. pter nempe Decennalia; quotum ſolennium oc-
caſione Neronem Principem Juventutis nuncu-
pavit: Cæſar (nempe Claudius Imp. Jadalatio-⸗
nibur Senatüs libens ceſſit, ut viceſimo ætatis anno
Conſulatum Nero iniret, atque interin deſignatus
Proconſulare Inperium extra Urbem haberet, &
Brinceps Juventutis appellaretur, inquit Taci-
tus lib. 12. Annal. Factum id exemplo Auguſti,
qui anno Urbis D CCXLVIII Caium nepo-
tem XIV annos natum Principem Juventutis
dixerat, & in quinquennium Conſulem deſi-
gnarat, non multèò pòſt Imperio Proconſulari
in Provincias Orientis ei attributo, ut Zonaras
in Vita Auguſti docet. Hinc manavit, ut Impe-
ratores annis Quinquennalibus & id genus feſtis
addictis filios Cæſares renuntiaverint, aut in
conſortium Imperii Auguſtei adſciverint. Ab
hoc anno Imperii Cæſarei Neronis Quinquen-
nalia & id genus feſta proficiſcuntur. Ob Im-
perium Proconſulare Nero apud Mediobarbum
in Numiſmatis Imperatorum dicitur Inperator.
In uno legitur: NERO CLAUD. CAES. IMP.
ET OcCIAVIA AuG. F. qui Nummus ante
Claudii mortem cuſus; cùm nec Nero Auguſtus
dicatur, & Octavia Aug. F. ſine paternæ con-
ſecrationis nota appelletur, ut obſervat Medio-
barbus, qui alium Neronis Nummum producit,
in quo legitur, NHRO CLAuPDIuIS IMP.
Imperii etiam Proconlſularis intuitu Plinius in
Panegyrico n. VIII de Trajano ait: Simul ſilius,
ſimul Cæſar, mox IMPERATOR, & conſors
Tribuniciæ Poteſtatis. Unde in Nummo Trajani
ante Nervæ mortem percuſſo legitur: TRAANuS
IMP. CASAR. Repræſentantur capita Nervæ
& Trajani, ut videre eſt apud Mediobarbum
pag. 147. Is Plinii locus ab ejus Interpretibus
non intellectus.

Anno Urbis ANNO PERIODIGRXCO- ROMAN £ §45.

385,O1ymp .BA. ) 15. P. 2. April. Indict. 10.
Oe Os Ra.) 1. April Indicrio
JIrsu CRRISTI52. ſecundum Baronium 54.
CLAuIDII IMP. 12.
1. D num. I. Coſſ. Fauſtus Salla, & Salvius
Conſiles. AOtho, ex Tacito, non verò Silvius Otho,
. ut perperam Baronius.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMANA 5546.

806.OIlymp. O 6 G. ) 16. P. 25. Mart. Indict. II.
208. an. I. . .
JESuI CHRHRISTIS3. ſecund. Baronium 5y.
CLAuIDIIIMP. I3.
1. D num. I. Coſſ. D. Zunint „& Q Hateriut.
Conſules. Aceucatius Phlegon in lib. de Reb. Mira-

bil. cap. 7. ſcribit Conſules fuiſſe Decmum ja-
nium Slanum Torquatum & Q. Aſterium Antoni-
num; ſed loco Decmum, legendum, Decimum,

*
& loco, Aſterium, legendum, Haterium. Ano- S £ G. fl
nymus ab Em. Card. Noriſio editus Silanum & Ah. C. 54. 5
Antoninum profitetur, quæ, ut inquit Onuphrius,
Junii & Haterii eognomina ſunt.

1

—

ANNOPERIOPDI GRACGO-ROMAN& F47. Anno r
◻7 F. ) 17. P. 14. April. Indict. 12. 267. mo ne
Jssu CHRISTI54. ſecundum Baronium 56.
NERONIS IM p. 1.

D num. I. Coſſ. A. Aßnius arcellus „ q 1

A M. Acilius Aviola. H Conſules.
Ad num. X LII. Mors Claudii Imp. conti- 4,,1 iaig,

git die XIII Octobris, imperavitque annos
XIII, menſes octo, & dies viginti; ut Dio
lib. 6o. & Joſephus lib. 20. Antiquit. cap. 5. qui
tum vivebat, docent. Quod porro ait Baronius,
Neronem Claudii ſucceſſorem natum tunc fuiſſe
annos XVIII, confutatur ex Suetonio, qui in
Nerone ceap. 6. ait: Nero natus eſt Antii poſt no-
vem menſes quàm Tiberius exceſſit, oltavo Ka-
lendas anuarias, ideoque anno Chriſti X XXVII.
Agebat itaque Nero annum ætatis decimum ſep-
timum;, ut Dio lib. 61. & Suetonius cap. S. pro-
dunt. Unde Tacitus initio lib. II. Annal. ait:
anquiſitum fuiſſe, quemadmodum Princeps vix
ſeptemdecim annos egreſus ſuſeipere eam molem,
aut propulſare poſſet, bellum nempe Parthicum-
Ubi vox vix ſignificat non vel nondum. Onu-
phrius in Faſtis, cùm animadverteret, ſcribere
Suetonium, periiſſe Neronem ſecundo & trice-
ſimo atatis anno, dié nempe nona Junii anni
Chriſti LXVIII, exiſtimavit in laudatum Sue-
tonii locum errorem irrepfiſſe, ac legendum
natus eſt ante I X menſes quàm Tiberius exceſſit,
anno nempe Chriſti X XX VI; quia perſuadere
ſibi non poterat, Suetonium aliquot dies pro
anno numeraſſe. Quam Onuphrii ſententiam
Baronius amplectens, Neronem annos XVIII
natum Imperatorem renuntiatum credidit. At,
ut in priori parte Diſſert. Hypaticæ cap. 2. num.
II. oſtendi, locus Suetonii; ubi de Neronis Na-
tali agit, minimè ſollicitandus, explicanduſque
Suetonius de anno ætatis X XXII utrinque in-
completo; ita ut ultimos dies menſis Decembris
anni Chriſti X XXVII pro anno integro mu-
merarit, & ultimum etiam ætatis annum, licèt
incompletum, in ſummam contulerit; quod ab
aliis etiam Hiſtoricis non rarò factum, in hoc
Opere obſervabimus. S 111.
8S. Petrum Apoſtolorum Principem ante præ- §. Petrus
ſentem annum Romam non veniſſe tertio Clau- Rome ſides
dii Imperatoris anno ſtatuimus; ideoque primus eit.
ejus Sedis Romæ annus cum primo Neronis
nobis eſt inchoandus; cùm verus ejus advents
annus nos lateat-

dii Imp.

ANNO PERIODI GRCGO-ROMAN ℳÆ 5548. Aans Drd
&⁸ E. 18. P. 30. Mart. Indict. 13. s . an
Ix su CHRISTI 5). ſecundhm Baronium 57.
SANGTI PETRI z. .
NERONIS IMr. 2.
08 . Nero Aug. & 1. Aatiſtius Vetus. ce es
Neronis Confulatus juxta primam regu-

lam.
P 3 Ejus

An- Ch. 55 .

uinquen-

nalia Impe-
rii Proconſis-
Leris Neror-

II.

2—

De uſu ima-

III.

ginum in

vetori Eccle-

ſia.

IVS

ritica
42² Critica
Ejus Impetii Proconſularis Quinquennalia in
hunc annum incidunt. Victor de Cæſaribus de
Nerone loquens ait: Quinquennium tantus fuit,
augenda Urbe maximè, us meritò Trajanus ſapins
teſtaretur, procul differre cunétos Principes Ne-
ronis Quinquennio: qo etiam Pontum in jus Pro-

vinciæ, Polemonis permiſſu, redegit: cujus gratid

Polemoniacus Pontus appellatur: itemque Cottins
Alpes, Cottio Rege mortuo. Quare ſatis comper-
tum, neque ævum impedimento virtuti eſſe. Idem
habet alter Victor in Epitome, quibus major
fides, quàm Euſebio in Chronico habenda, qui
tam Alpes Cottias, quàm Pontum anno XI
Neronis Provincias factas tradit. Vaillantius

Antiquarius eruditiſſimus mecum Nummum

communicavit, in cujus antica legitur, BAZIAEQYZ

IOAEMGNOZ. Repræſentatur caput Regis Po-

lemonis diademate inſigniti. In poſtica habetur:
ETOTC. IH. id eſt, anno XVIII. Viſitur in ea
caput Neronis adhuc juvenis laureàâ ornati. An-
nus XVIII Polemonis Regis hoc anno adhuc
in curſu erat. Nam Dio lib. 59. anno Urbis
DCCXCI, qui cum anno Chriſti X X XVII
concurrit: Polemoni, inquit, Polemonis filio pa-
ternum Imperium, ex Senatuſconſulto videlicet,
tribuit Caligula. Si itaque Polemon hujus no-
minis ſecundus anno Chriſti XXXVII Regnum
Ponti iniit, currenti anno decimum octavum
explebat. Quare is Nummus horum ſolennium
occaſione videtur percuſſus.
A num. CXI ad CXIX. Petavius lib. 15.
Theologic. Dogmatum de Incarnatione cap. 13.
obſervat Imagines ex eorum per ſe genere eſſe,
quæ aαι¾αιιοο nominantur, hoc eſt, quæ ad ſa-
lutem omnino neceſſaria non ſunt, nec ad ſub-
ſtantiam ipſam Religionis attinent: in poteſtate
ſunt Eccleſiæ, ut ea vel adhibeat vel ableget,
pro eo atque ſatius eſſe decreverit, cujuſmodi
Ppoſitivi vulgè juris eſſe dicuntur. Qocirca pri-
mis ab ortu Chriſtianæ Religionis temporibus,
cùm adhuc gentilis in eam exardeſceret furor, &
in hominum mentibus hæreret adhuc idolorum
ſuperſtitio; non tam frequens fuit ſacrarum uſus
Imaginum, ut neque templorum arque baſilica-
rum. Ex quo nata eſt illa Gentilium exprobra-
tio, quæ apud Minucium Felicem his verbis ex-
primitur pag. 25. Cur nullas aras habent „ templa
nulla, nulla nota ſimulacra? Cui Octavius pag.
95. reſpondens: Putatis autem nos, inquit, oc-
ultare quod colimus, ſi delubra & aras non habe-
mus? Quod enim ſimulacram Deo fingam., Sum ſi
recte aſtimes, ſit Dei homo ipſe ſimnlacrum Tem-
plum quod & extruanm, cum totus hbie mundus
ejus opere fabricatus eum capere non poſſit: G
cùàm homo latius manam, intra unam adiculam
vim tantæ majeſtatis includam? Nonne melius in
noſtra dedicandus eſt mente, in noſtro imo conſe-
crandus eſt pectore? Ergo neque templa tunc ex-
trui Deo fas eſſe quidam opinati ſunt; quod
nondum in Chriſtiano populo inſtitutum erat;
necdum per rerum potientes Ethnicos licebat,
nefas & illicitum rati: & de ſacris Imaginibus
atque ab idolis multàùm diſcrepantibus non diſ-
parem plerique ſententiam habuiſſe videntur.
Quod utrumque paulatim dedocti ſunt Chriſtia-
ni, poſtquam uſu & ratione magiſtra compere-
runt, neutrum damnandum eſſe, ſed ad pieta-
tem prodeſſe poſſe.
Quamobrem uti Baſilicas, ſive, ut appellari

Wus Imagi- tandem cœperunt, Eccleſias & altaria in Dei
aum, Juando honorem ac cultum extruere non dubitarunt, &

hronologi
quidem magniſieè ac ſumtuosè, pace ac liber- S & C. 1.
tate reddita: nec priſtino illo uſu & antiquo An. Ch. F5.
more, ac magnorum etiam virorum autoritate un ido-
deterriti ſunt, quominus ita facerent, ſic ima- alue ſan,
gines Chriſti atque Sanctorum, quarum non- uſurpatus.
dum hactenus percrebuerat uſus, eodem tem-
pore uſurpavit Eccleſia; cùm jam nullum ido-
lolatriæ periculum eſſet, & ad propagandam
Chriſti ac Martyrum Sanctorumque ceterorum
memoriam, & animandos ad pietatis conſtan-
tiam illorum exemplo Fideles, utile id eſſe vide-
retur. Atque hoc neutiquam omnibus in locis
eodem inſtituto ac tempore conſtat eſſe factum:
ſed alibi citiùs, alibi tardiùs, prour nationum
captus & indoles erat; & qui illis præerant, ex-
pedire judicabant. Quod eò diligentiùs obſer-
vandum, quòd ad pleraque valet interpretanda
memoriæ veteris exempla & teſtimonia, quibus
ad oppugnandum Fccleſiæ ritum abutuntur Pro-
teſtantes; nimiumque commoventur interdum
repugnantes illis Catholici Theologi; cùm ſic
ubi conſtet Imagines repudiatas & damnatas ab
Orthodoxis fuiſſe, pro locorum ac temporum
ratione commodè iſtud explicari debeat. Quare
in controverſia de Imaginibus, citerioris Eccle-
ſiæ potiùs exemplorum & inſtitutorum, quàm
antiquioris duci rationem oportet. Cùm enim
plenis adhuc velis Gentilium ſuperſtitio ferre-
tur, multa primis illis Eccleſiæ Eculis vel non
inutilia per ſe ſe, vel etiam commoda ſupprimi,
omittique ſatius viſum eſt, dum periculum erat,
ne offenſionis aliquid traheret externa quorum-
dam rituum ſpecies, cum iis, quæ ab Ethnicis
celebrabantur, ſimilitudine ipſa congruens, ve-
lut ne imagines Chriſti atque Sanctorum, pro
idolis quibus erant aſſuefacti, à rudibus & im-
peritis haberentur, & ut eorum animus ab ina-
nium ſimulacrorum conſuetudine ac memoria
longiùs avocaretur. Credibile itaque eſt, parum
à Chriſtianis uſurpatas fuiſſe primis ferè, qua-
tuor ſeculis; per quæ nefanda dæmonum in ido-
lis religio, & Chriſtiani nominis crudeliſſima
vexatio curſum ſuum tenuit. Quinto demum ſe-
culo, poſtquam adepta libertate lacertos quo-
dammodo ſuos explicare cœpit Eccleſia, pleriſ-
que locis Imagines palam haberi cœptæ, atque
in templis & oratoriis propoſitæ ſunt; cùm ha-
ctenus, etſi in uſu eſſent aliquo, non tamen ab
eo promiſcuè ac frequenter adhiberentur. Hæc
& plura alia Petavius citatus de uſu Imaginum
in veteri Eccleſia.
A num. CXIX ad CXXIII. Baronii tem- V,
pore Concilium Illiberitanum multis ſuppoſiti- ven G.
tium viſum, quòèòd in eo quædam legantur Ca- Kuangen.
tholicæ Fidei dogmatibus apparenter repugnan- aar wete⸗
tia, uti Canon XXKXVII, quo vetatur, ne pi- enm.
Rturæ in Eccleſia habeantur: Placuit picturas in
Eccleſia eſſe non debere, ne quod colitur & ado-
ratur, in parietibus depingatur. Quo ex Canone
Proteſtantes inferunt, quarti Eccleſiæ ſeculi ini-
tio, quo Concilium IIliberitanum celebratum,
cultum Imaginum in Eccleſia non fuiſſe. Sed
ſicut decepti ſunt Catholici, qui de hujus Con-
cilii veritate dubitarunt; ita & errarunt Prote-
ſtantes, qui præfatum Canonem adverſus Ima-
gines militare exiſtimarunt. In eo enim, ut no-
tat Bellarminus lib. 2. de Imaginibus Sanctorum
cap. S8. agitur de imaginibus Dei ſive Sanctiſſimæ
Trinitatis; Deus enim & Sanctiſſima Trinitas
propriè colitur & adoratur. Illius autem imagi-
nes in uſu olim non fuiſſe docent Patres: cujus
rei

=—8 —

mrrrrnrr =

10.1
60h

VI.
Hue pruhibe
tio oceaſone
Gemiilium
fadha.

— —

—— — — —

VI.
d ebba. el
1in qug.
4lin R
iam Rone
Munio con. o
ſmrete. lib

in. Ch. .

nullan ich.
llauri zeri
eulum ſir,
ardam.

f

N

⸗*

is
e
10
m⸗
na⸗
tia
n
4*

6

no⸗
ril⸗
gue
ir
2
e0
W

V
lu. Nun 6
Trinitateſ
Cxr epite⸗
lan- aliet velt.
pi⸗ tpe
in
ℳ⸗
one
ini⸗
um,
ed
on⸗
ore⸗
lma⸗
no⸗
Nru
ne

itas

1⸗
jus
te

W⸗
.

fadta.

in Annales C. Baroni.

S F. C. I. rei rationem reddit Origenes lib. 7. adverſus
An. Oly 55. Celſum, circa finem: Ur qui Deum incorporeum
SE& inviſibilem nulla figurà circumſeribimus. Quam
rationem magis exponit Albaſpineus Aurelia-
nenſis Epiſcopus in Commentario ad eum Cano-
nem: Ia picturis & tabulis, non verò de ſignis aut
Katnis hic agitur, & de picturis quidem, non qui-
bus Santti & Martyres, ſed quibus Deus ipſe,

ipſaque Trinitas repræſentaretur, illi ſiquidem non

adorantur. Vetant igitur Deum in parietibus de-
pingi, ne ſcilicet quem Gentilibus & Catechume-
nis immenſum, omnipotentem, indviſibilem, æter-
num, incomprebenſibilem, ſpiritualem, corporis
& materiæ expertem & immunem prædicarent,
eum ipſi Gentiles & Catechumeni in ipſorum Ec-

N cleſiis, lineis & coloribus circumſèriptum & com-

prehenſum cernerent. Neæ igitur divini Numinis
majeſtas minueretur, & aliud de Deo depingere-
tur quaàm pradicarent, & quem ſupra hominet ex-
tollerent., humana ſpecie depictum oculis objice-
rent, vetant ne in Eccleſia Dei Imagines ſuſpen-
dantur. Hæc ad Sanätorum imagines nullatenus
bpertinent, & c.
e V,, Recté notat Albaſpineus, inquit Schelſtratius
E in Diſſert. de Diſciplina Arcani Cap.6. art. 3. Ca-
Genril im nonem illum ſtatutum fuiſſe pro Catechumenis
potiùs & Gentilibus, quàm pro Fidelibus & Ca-
tholicis. Hi enim ſcientes, Deum ſub variis
olim figuris apparuiſſe, ex imaginibus Deum
ſub illis formis repræſentantibus nullam falſam
opinionem concepiſſent. Sed Gentiles & Cate-
chumeni audientes Deum à Chriſtianis inviſibi-
lem & incorporeum prædicari, humanà figurà
depictum videntes „alienum quid ab ejus ma-
jeſtate concepiſſent: immo ignorantes myſte-
rium ſanctiſſimæ Trinitatis facilè ex picturis illis
Patrem in figura ſenis, Filium in figura viri,
Spiritum Sanctum in figura columbæ repræſen-
tantibus, in notitiam ſummæ Divinitatis veniſ-
ſent, quam eis occultare ſtudebat Eccleſia. Et
hoc eſt quod voluit Bona Cardinalis lib. . Rerum
Liturg. cap. 16. cùm ſcripſit canonis ſenſum, ex
more iſtius ſeculi ſollicits caventis, ne Religionis
noſtræ arcana Infidelibus proderentur, æſtimanda
eſſe. Conſonat Mendoza in Commentario ad eum
Canonem, ut vel Chbriſti humanitatem, vel Patris,
S Spiritus Sanbti aſſumtam formam in parietibus
Aepingi eo tempore Hiſpani Epiſeopi interdixerint,
qui tunc nefas putarent, abſtrußiora Trinitatis my-
ſteria publicari, ne id quod colitur & adaratur,
ab irrumpentibus quandoque in Eccleſia Genti-
libus, & admiſſis quotidie Cathecumenis, in
parietibus depictum cerneretur, & diſciplinâ
arcani eo modo neglectâ, ſacratiora Religionis
Catholicæ myſteria prophanarentur, & non
initiatorum ludibrio exponerentur. Atque hinc
atet, Patres Illiberitanos nihil, quod Prote-
ſtantibus faveat, poſteritati reliquiſſe, ut ait
Schelſtratius loco citato.
Ad num. CCIV & ſeqq. licèt Sabbathum
Dies Sabba- etiam in Quadrageſima fuiſſe apud Romanos
ti in qua- jejunio conſecratum plura demonſtrent, ſunt
drageſima tamen quos movet S. Leonis, Socratis & Caſſio-
stiam Rom Jori auctoritas; &Q quibus Valeſius in Notis ad
112⸗% con zip. 5. Socratis cap. 22. ſibi perſuaſit „ Locratis,
ſeeratme. Leoniſque ætate Romanos in Quadrageſima non
jejunaſſe die Sabbati; ſed tres tantummodo dies
in ſingulis hebdomadibus jejunio deſtinatos à
Leone notari, quinque à Soccate. Leo enim
ſermone 4. de Quadrageſima hanc clauſulam ſibi
in jejuniorum indictione familiarem ita ſubjicit:

Secunda igitur &] quartà & ſexætu feria jeiunemus. S Æ C. I.
Sabbato autem apud B. Petrum Apoſtolum vigilias An. Ch. 541
celebremus: qui commendati ſibi gregis curam ha-
bere non deſinens; cuſtodiam nobis de ſuis preci-
bus obtinebit. Socratis verò locus ſic habet: qui
Komæ ſant, tres continuas hebdomadas ante Paſ-
cha, ExCEFPTIS SABBATO C D OMINICO
DIE,‚ jejunant. Locus Leonis plurimùm torſit
quotquot Quadrageſimalis jejunti materiam
verſarunt hactenus. Bellarminus tomo 3. Con-
trov. 3. lib. 2. cap. 15. autumavit Leonem loqui de
Jeiunio quatuor dierum qui adduntur ante primam
Dominicam Quadrageſimæ, ut numerus quadras
genarius compleatur, etſi non iidem qui olim-
Hugo Menardus Sacramentarium S. Gregorii
commentans, iſtam explicationem meritò reiicit,
oſtenditque quatuor illos dies, Gregorii ipſius
ætate in uſu non fuiſſe, nedum Leonis tempori-
bus. In eam autem it ipſe ſententiam, non plu=⸗
res revera dies Romæ tunc temporis jejunio
fuiſſe conſecratos, quàm qui in eo Sermone 2
B. Leone deſignantur. Subſcribit Menardo Dal-
læus magni nominis inter Proteſtantes Scriptor:
Sabbatum tamen tribus illis diebus ex ſolito
per annum Romanorum more ſupperadendum
exiſtimat. Valeſius ne Sabbati quidem jejunium
per quadrageſimam Romæ tunc celebratum
cenſet, at præter hunc Leonis locum, probatio-
nem adducit nullam. Sic inter Orthodoxos &
Proteſtantes medium Leonem hinc inde trahit
in ſuam quiſque ſententiam, nec tamen quiſ-
quam ante Queſnellum in Diſſert. VI de Jeju-
nio Sabbati, in Eccleſia Romana, eum intelle-
xit, aut rectè explicavit. B
Ait itaque Vir eruditiſſimus, Leonis non eſſe vIII.
verba illa, quæ objiciuntur, ſed Sermoni ejus S. Leo con.
eſſe ſuperaddita, occaſione ac ratione mox ex- Taria opi⸗
plicanda. Nam penes antiquiores & melioris no- Pve S
tæ codices arbitrium eſt & jus & norma de du- 3
biis veterum Scriptorum fœtibus, aut interpola-
tionibus decernendi, & in quinque vetuſtiſſimis
MSS. uno nempe Regio, duobus Thuaneis,
Navarrico & San-germanenſi, verba illa abſunt,
totuſque ille pannus à nobis deſcriptus deſide-
ratur. Eum itaque inſititium eſſe non dubitan-
dum. Norunt omnes in more fuiſſe apud Mo-
nachos & Clericos, Homilias Sermoneſque S8S.
Patrum ſuis uſibus aptare, atque aliqua addere,
quæ propriæ ſolemnitati convenirent. Quare ar-
bitratur Queſnellus ſimile quid contigiſſe huic
Sermoni 4. de quadrageſima; ab ea ſc. ad aliud
jejunium tranſlatum eſſe: atque ut pro more
Leonis, & pro loci etiam conſuetudine, feria-⸗
rum, quæ iſtis jejuniis deputatæ erant, ſolennis
inter officia fieret indictio, concinnata eſt præ-
fata formula, quam bona fide tranſcripſerunt ex
libris Lectionariis, qui de S. Leonis Sermonibus
in unum corpus colligendis, & publicæ luci
dandis primi cogitaverunt. Teſtis eſt enim Gre-
gorius Turonenſis lib. 10. cap. 31. Perpetuum illius
urbis Epiſcopum, qui Leonis æqualis erat, aut
ſuppar, terna in ſeptimana jejunia inſtituiſſe à
Martini depoſitione uſque ad Natale Domini,
quod poſtea in Concilio Matiſconenſi I his
verbis confirmatum: Ue à feria S. Martini aſque
ad Natale Domini, ſecundà & ſextäà Sabbati je-
Junetur, & ſacrificia quadrageſimali debeant ordi-
ne celebrari, &c. Hinc ſumta illa verba, in qui-
bus explicandis ante Queſnellum fruſtra ſuda-
tum eſt.
Quoad Socratem, is egregiè hallucinatus, in- I.
4 quit Socrates &

44

§ £ C. I.
An. Ch. 56.
Caſtodorus
non audien-
di.

Anno Urbis
309. Olymp.
208. an. 4.

1.
Gonſales.

II.
Qus atatis
anno barba
△ Romanis

peoſita.

quit ibidem Queſnellus, Græcuſque homo ſex-
centis ferè leucis à Romana urbe hent ‚Ro-
manæ diſciplinæ ignarus, incertiſſimiſque de-
ceptus rumuſculis, aliis errandi locum dedit. So-
cratis errorem correxit Soꝛomenus, cùm lib. 8.
cap. 19. eandem cum illo quadrageſimalis jejunii
vatietatem ediſſerens, de trium illarum Eccleſiæ
Romanæ hebdomadarum jejunio, deque Sabba-
ti ibidem remiſſione omnino ſilendum putavit.
Caſſiodori, qui Socratis locum in Hiſtoriam
Tripartitam inſeruit, auctoritas potior videtur,
quòd ipſe, qui Senator & Conſul & Præfectus
Prætorio fuit in urbe Roma;, Romanæ Eccleſiæ
morem in obſervatione jejunii Quadrageſimalis
ignorare non potuit. At quis neſcit, hoc eis ple-
rumque contingere, qui compendiis ſcripti-
tandis ſtudent, aut centonibus conſuendis ex
plurium Scriptorum elucubrationibus, ut non
minori curâ etrata exſcribant, quàm quæ ſunt
veritati conſentanea; quia videlicet non ſuam,
ſed aliorum ſententiam repræſentare ſatagunt,
nec alia corrigere curant, ſed referre? Exemplo
ſit Soꝛomeni locus, quem in ſuam pariter Hiſto-
riam tranſtulit Caſſiodorus. Scribit ille lib. 7.
cap. 19. In urbe Roma nec Epiſeopus, nec alius

quiſquam in Eccleſia populum docet. Sed cùm So-

zomenus ſedente Leone Hiſtoriam ſuam ſcripſe-
rit, de hujus narrationis falſitate dubitari non
poteſt; cum S. Leo Sermone 3. de Epiph. & alibi,
officii ſui eſſe dicat ſermonem habere ad popu-
lum, ſibique metuat imputari ad culpam, ſi
huic miniſterii ſui parti defuerit. Vide plura
apud Queſnellum loco citato, & in Diſſert. I
de Vita & Geſtis Leonis M. ad annum coccx.

ANNO PERIODI GRACGO-RO MAN g 5549.
O9 D C. ) 19. P. 18. April. Indict. 14.
JESUCHRISTIS56. ſocundum Baronium 58.
SANCTI PETRI z.

NERONIS IMP. 3.

D num. I. Coſſ. Q. Voluſius, Saturninus &
AF. Cornelius Scipio ex inſcriptione Onu-
phriana & ex Phlegonte in lib. de Reb. Mirabil.
A num. CXXXVI ad CXLIII. de ra-
tione barbæ ejuſque myſteriis plures tractarunt.
Legenda Joannis Pierii Valeriani pro Sacerdo-
tum barbis Apologia anno 1531. typis data. Hic
unum diſcutere juvat, quo nempe ætatis anno
Romani poſt inſtitutum Imperium barbam po-

nerent. Lipſius in Notis ad lib. 14. Annalium

Taciti putavit, Romanos eam ſeris, citius, ple-
rumque ſub annum XXI poſuiſſe eoque anno

Neronem raſum; Caligulam verò anno XX.

Verumenimverò hæc parum accuratè ſcripta.

Barba enim tam à Nerone & Caligula, quàim

etiam ab aliis, de more anno XXII inchoato
raſa. Unde Macrobius in Somnium Scipionis,
ter ſeptenarium numernm requiri ad radendam
barbam, affirmavit, ubi viceſimum ſecundum
ætatis annum non numerat, quia completus eſſe
non debebat. Nero anno Chriſti LIX, poſt
menſem Maium, barbam poſuit, ut eo anno
oſtendemus, ideoque anno XXII. Natus enim
erat anno Chriſti XXKXVII, menſe Decembri,

ut ſuo loco viſum. Caligula eodem ætatis anno

raſus. Suetonius enim in ejus Vita al. 10. ait:

FViceſimo atatis anno accitu, Capreas à Tiberio, une

Critica Hiſtorico-Ohronologica

atque eodem die togam ſumſit . barbamque poſuit. S £& C. I.
Tum cap. 12. Non ita multò poſt Juniam Claudil- An. Ch. 56,

lam Marci nobilißimi viri filiam duxit uxorem;
quod anno Chriſti triceſimo tertio factum tradit
Tacitus lib. é6. Annalium, ubi de rebus ſub illius

anni Colſl. geſtis loquens dicit : C. Cæſar diſee-
denti Capreas avo comes, Glandiam Marti Silani

ſiliam conjugio accepit: nuptiæ tamen anno ſe-
quenti celebratæ. Dio enim lib. 38. de rebus
anni Chriſti XXXIV actis ſermonem habens
inquit: Tiberius Antii nuptias Caii Caligulæ ce-
lebravit. Natus hic erat die ultima menſis Au-

guſti anni Chriſti XII, annoque ejuſdem Eræ

XXXI annum ætatis viceſimum complevit, ac-

cituſque Capreas à Tiberio fuit: inſequenti verò

anno, quo XXII ætatis annum ingreſſus eſt,

uno eodemque die togam ſumſit, barbamque po-

ſuit; ac non multèò pòſt uxorem accepit, nuptiaſ-

que Antii Tiberius celebravit, dum adhuc XXII
ætatis annus in curſu exat. Ita Suetonius ex Ta-
cito & Dione explicandus. Diſceſſit ab hoc
more primus Romanorum Imperatorum Ha-
drianus, adnotante poſt Xyphilinum Baronio.
Ad num. CXVIII Turrianus lib. 1I. pro

Canon. Apoſtol. cap. 25. Baronius, & Binius in

ſua Collectione Conciliorum Canones novem
proferunt Antiocheno cuidam Apoſtolorum
Concilio er Ptè „quos apocryphos & planè
ſuppoſititios eſſe
Præterquam quòd enim nulla eorum occurrit
memoria in veteribus Eccleſiaſticæ Hiſtoriæ
monumentis ante Baronium, neque in Patribus,
Conciliis, aut Canonum codicibus ante Binium,
plurima falſa & abſurda in eis continentur. Pri-
mus Canon decernit, ut eredentes in Jeſum, quos
illius temporis homines vocabant Galilæos, Cpriſtia-

ni vocarentur. Et tamen GalilææGrum nomen non-

niſi ſub Juliano Apoſtata Chriſtianis impoſitum.
IIL, VII, & IX Canon ſanciunt abſtinendum
eſſe à circumciſione, d ſanguine, à ſuffocato „ à

11I.
Concilium
Apoſtolorum
Antioche-

num ſuppo-
. “ ſititium.
demonſtrat Vir eruditiſſimus. Baron. anno

102. num.
XIX. & XX.

fornicatione; & permittunt veſci carne ſuilla, &

piſce teſtam habente, necnon de eo qui ſquam-

mis caret. At Apoſtoli decretum in Epiſtola ſy-
nodica Hieroſolymitani Concilii tam luculenter,
tamque nitidè editum, canonibus verboſis &
inutilibus non recudiſſent. Secundò decernit

nonus canon, ut Chriſtiani anagogicè vivant.
Qui loquendi modus nec Apoſtolis, nec ullis

Scriptoribus ſolennis eſt. Senſum anagogicum
Chriſtiani in Scripturis ſacris norunt, nullus
dixit vitam anagogicam. Denique certum eſt,
imagines Chriſti, & maximeè ſtatuas, primis Ec⸗
cleſiæ ſeculis non fuiſſe ſubſtitutas loco idolo-
rum, nec Fidelium venerationi expoſitas ; ne
cultus idololatrici objectum mataſſ viderentur
Chriſtiani, non verò reliquiſle; quod Patrum
adverſus Ethnicos diſceptationes, & ſuſceptæ
pro noſtra Religione apologiæ diſertè probant:
ut & ipſum Ethnicorum ſilentium „qui Imagi-

num uſum & venerationem Chriſtianis nun-

quam objiciunt, tam ſplendidam tamque ob-

viam objectionem non prætermiſſuri, ſi apud
eos Imagines extitiſſent aliquæ: quod denique
probat prohibitio picturæ & ſtatuariæ artis Chri-
ſtianis primorum ſeculorum facta, teſte Tertull.
lib. contra Hermogenem cap. I. & lib. de Idolo-

latria cap. 3. Imò ſtatuarum uſum nondum fuiſſe

induéctum in Chriſtianorum templa tempore
ſeptimæ Synodi generalis, conſtat ex eadem Sy-
nodo act. 7. & Eruditi conſentiunt. Quare canon
octaus Synodo Antiochenæ Apoſtolorum ad-

ſcriptus

5.
410

Biron. an
37 num c
Sond ibe
Muf MXI

Oymp w
11. 1

Anno Ub
lo.

1.
Conſiler.

AC1
n. C. 6

I.
Conceilium
. Apolelorum
Autioche⸗
num ſußho⸗
Mitium,
Baron. anno
101. num.
AI. KK V.

)
l,

II.
I

ſy⸗

eer,
hit

is

in Annales C. Baronüi. a;

3 F C. I. ſcriptus fictitiæ Synodi ſictitius canon eſt: ſiqui-
Kn. Ch. 5y. dem pro idolis adorandam eſſe decernit ſtatuam

Chriſti Domini. Nititur Baronius auctoritate
Innocentii I Papæ epiſt. 18. ubi de Antiochena
Eccleſia loquens ait: Ei & nomen accepit Religio
Chriſtiana, & Conventum Apoſtolorum apud ſe
feeri celeberrimum mernit. Sed ſi nomine Con-
ventůs celeberrimi Synodus intelligenda ſit, In-
nocentius, quod maximis etiam Viris quando-
que contigit, id tribuit Antiochiæ, quod conve-
nit Hieroſolymis; qua in re labi eò proclivius,
quòd celeberrimus ille Conventus Hieroſolymis
habitus, ſeu Hieroſolymitanum Apoſtolorum
Concilium de Antiochenæ Eccleſiæ cauſa, &
ejuſdem rogatu celebratum fuit. Alterum Ba-
ronii fundamentum eſt, Gregorium Piſinunten-
ſem Epiſcopum in VII Synodo generali act. I.

citare primum illorum canonum e Synodo Apo-

ſtolorum apud Antiochiam. Sed hinc tantùm de-
duci poteſt, Concilium iſtud ante ſeptimam Sy-
nodum confictum fuiſſe. Ejus autem nullam ra-
tionem Patres habuere; càùm ſolas coloribus pi-
Gtas tabulas & icones in Religionis uſum ad-
miſerint, non verò ſtatuas, quarum uſum præ-
fati canonis probaſſet auctoritas , ſi quæ apud
Baron. anno illos extitiſſet. Denique multæ apocryphorum
n ibid. Juiſquiliæ à ſeptimæ Synodi Patribus probatæ,
num. Xxxrv. Jui in ſacrorum librorum Critica rudes erant. Ca-
nonem octavum citatum, qui eſt de Imaginibus,
pluribus explicat ac defendit Baronius: Petavius
verò in tomo 2. Theologicorum Dogmatum de
Incarnatione lib. 15. cap. 14. num. V, explicat, &
ſuppoſititium eſſe concludit. Chriſtianis primis
Eccleſiæ ſeculis videntur dicti Galilæxi; cuùm in
dialogo Philopatris à Luciano ſcripto divus Pau-
lus, qui Tarſi natus erat, vocetur Tæ)οα
Quare prima ratio adversùs Concilium Antio-
chenum inefficax eff.

Olymp. 209. AN NO PERIODI GRACO-ROMANZ£ 555.

Anno Urbis S. 10. B. I. 10. April. Indict. I5.
210. IIsu CHRISTI S7. ſecund. Baronium 59.

SANCTI PETRI A-

NERONIS IMP. 4.

1. D num. I. Coſſ. Nero Aug. II, & L. LPiſo.
Conſules. Dum Diſſertationem Hypaticam com-
poſui, hic Neronis Conſulatus mihi crucem
hxit: ad quam enim Conſulatuum Cæſareorum
regulam revocari poſſet, deprehendere non po-
cui. Tandem mihi certèò conſtitit, illum juxta
rimam ſumtam, Nam anno Chriſti LI Nero
Proconſulari Imperio donatus, Conſulque in
annum ætatis viceſimum, quem currenti abſol-
vit, deſignatus eſt, ut eo anno dixi. Quare hic
Conſulatus Imperio ejus Proconſulari deſtina-
tus. Lipſius in Notis ad lib. 12. Taciti, ubi hic
Hiſtoricus ait, decreviſſe Claudium, ut viceſi-
mo ætatis anno Conſulatum Nero iniret, ſubdit:
Decretum fruſtra. Conſulatum enim inut A VII
ætatis anno: ſed jam Princeps & Legum ſocurus.
At decretum illud minimè fruſtra fuit, cum hoc
anno ideo Nero Conſul proceſſit, quia tunc ad
eam dignitatem deſignatus eſt. Quare ſicut
Claudius Neronis deceſſor ſecundum Conſula-
tum, ad quem adhuc privatus deſignatus fuerat,
Imperator renuntiatus ſuſcepit, ita Nero , cui
potiori titulo hic Conſulatus debebatur.

— An. C. 58.596

ANNO PERIODI GRACGO-R OMANg 555I. Olyvp. 209.
O II. A. ) 2. P. 25. Mart. Indict. I. Ann Urbis
Jrsu-CRRIISTI 58. ſecund. Baroninm 69. 11.
SANCTI PETRI 5F.

NERONIS IMP. 5.

D num. I. Coſſ. Nero Auguſt. II. I, & I.:
Valerins Weſſalla. H Conſulei⸗
Sumtus hic à Nerone Conſulatus juxta ſe- „„ II.
cundam Conſulatuum Cæſareorum regulam; Stazrer⸗
Auguſtei enim Imperii Quinquennalia Nero nis.
dedit, quorum occaſione dicavit macellum, in
quo omnia ad vitam neceſſaria vendebantur,
cujus figuram repræſentat Erizzus pag. II17. Extat
Nummus Neronis, in quo legitur: NERO
CLAUDIUS CXZSAR AUC. GER. P. M.
TR. P. IM P. P. P. In poſtica viſitur ædificium
pulcherrimum cum his verbis: MACc. AucG. S.
C. Mediobarbus qui illum exhibet, putat anno
Chriſti LX percuſſum. Sed ex Dione lib. 61.
liquet, currenti anno cuſum. De Nerone enim
ait: Forum obſoniorum, quod Macellum dicitur;
dedicavit. Poſt hac celebravit feſta alterius ge-
neris, quæ dicuntur uvenalia. Quare cùm Ju-
venalia anno ſequenti inſtituta fuerint, in Quin-
quennalibus, ut in more poſitum erat, ea dedi-
catio peracta.

ANNO PERIODI GRACO-ROMAN 5552. Olymp 1027
OQ 12 G. O 3. P. 15. April. Indict. 2. Anna Urbis
JESUCRRISTI 59. ſecundum Baronium 6I. 312.
SANCTI PETRI 6.

NERONIS IMP. 6.

D num. I. Coſſ. C. ipſtanus Apronianus, E.
S& L. Fonteius Capito. Conſisles.
Ad num. X. Nero Agrippinam matrem Ger- II.
manici filiam die feſto Quinquatrnum Minervæ Ners ma-
interfecit „ ut ex Suetonio in Nerone cap. 4. rem occi-
diſcimus. Quod feſtum X IVKalend. Aprilis, ut dir, & ber
liquet ex Kalendario à Lambecio publicato, ce- bam ponit.
lebrabatur. Cùm ad Urbem rediſſet Nero, &
Agrippinæ defunctæ causâ ſacrificia fierent, Sol
obſcuratus eſt, teſtibus Tacito, Xyphilino &
Plinio, qui ait, eclipſim factam pridie Kalenda-
rum Maii, quæ invenitur, inquit Calviſius in
Opere Chronologico, die X XX Aprilis, Ro-
mæ horâ ſecundàâ poſt meridiem. Teſtatur ibi-
dem Suetonius, Neronem primam barbam non
poſuiſſe ante interemptam Agrippinam: Junxit
parricidio matris amitæ necem. Quam cum ex du-
ritiaâ alvi cubantem viſitaret, & illa trabtans lanu-
ginem ejus, ut aſſolet jam grandis natu, per blan-
ditias fortèò dixiſſet: Simul hanc excepero, mori
volo; conv'erſus ad proximos, confeſtim ſe poſitu-
rum, velut irridens ait: pracepitque medicis, ut
largins purgarent agram. Tacitus lib. 14. ſub hu-
jus anni Conſulibus Agrippinæ cæ de narrata, de
Nerone ait: Ne tamen adhuc publico theatro de-
honeſtaretur, inſtituit ludos Juvenalium vocabulo.
Dio verè lib. 61. poſtquam de eadem morte lo-
cutus eſt, ſcribit: Poſt hæc celebravit feſta alte-
rius generis, quæ dicuntur Juvenilia. Ea propter
M barbam

46
§s & C. I. barbam eius, quæ tum primaum raſa fuerat, falta
An. Che 59. ſunt : Cujus pilos in ſphæram auream conjeltos Jovi
Capitolino tonſecravit. Et herclè ea nominis cau-
ſa; Juvenalia enim dicta, quia ut tirocinii die
pueros exuebant, ſic barbàâ rasà juventutem,
tranſibantque tunc in viros, ut recte Lipfſius in
Notis ad eum Taciti locum. Turbat tamen Sue-
tonius in Nerone cap. 11. ubi de Nerone habet:
Inſtituit & Quinquennale certamen primus om-
nium Romæ, more Græco triplex, muſicum, gymni-
cum, equeſtre, quod appellavit Neronia. Dedica-
tiſque thermis atque gymnaſio, Senatui quoque S
Equiti oleum prabuit. Magiſtros toti certamini
praæpoſuit Conſulares ſorte, ſede Pratorum, &e.
Citharam auiem à udicibus ad ſe delatam adora-
vit, ferrique ad Auguſti ſtataam juſſit. Oymnico
quod in Septis edebat, inter buthyfiæ apparatum,
barbam primam poſuit, conditamque in auream
pyxidem, & pretioſiſimis margaritis adornatum
Jovi Capitolino conſecravit. Cùm enim certum
ſit, Quinquennale illud certamen anno Chrifti
ſequenti inſtitutum eſſe, ſequi videtur eodem
etiam anno Neronem primam barbam poſuiſſe,
cùm Suetonius dicat, factum id eſſe gymnico,
quod in Septis edebat: Quinquennale enim cer-
tamen illud gymnicum erat. At obſervandum,
Suetonium capp. II & 12. temporis ordine non
ſetvato agere de variis ſpectaculorum generibus,
ac aſſerere Neronem Quinquennale certamen,
quod gymnicum erat, inſtituiſſe; quod anno
Chiriſti LX factum. Tum ſabdere, eum dedi-

caſſe gymnaſium , quod Tacitus lib. 14. Hiſt.

Pæto & C. Petronio Coſſ. anno nempe Chriſti
LXI, contigiſſe teſtatur. Et in ea dedicatione
Neronem magiſtros toti certamini præpoſuiſſe
Conſaulares Suetonius tradit. At denique Nero-
nem barbam poſuiſſe in eo gymnico, quod in
Septis edidit. Eo itaque in loco non de unico,
ſed de triplici certamine tribus diverſis annis
editis loquitur Suetonius. Quod autem primùm
habitum eſt, ultimo loco memorat, quia, uti
exiſtimo, duo priora longe fuere celebriora.
Quinquennale enim tunc primùm inſtitutum, &
in ſecundo, quod in dedicatione gymnaſü edi-
tum, Nero primus ad gymnaſia oleum dedit;
cùm antea populo in Congiario tantùm daretur,
ut᷑ vidit Lipſius in Notis ad lib. 14. Taciti. Hæc
partim à Toinardo Viro eruditiſſimo in literis
ad me ſcriptis, partim à me obſervata.

Slymp. 209. ANNO PERKIODI GRACOZ-ROMAN A 5S3.

ane⸗ Urbis OO 13 F E. ) 4. P. 6. April. Indict. 3.
ziz. JESuI CRRISTIGO, ſecundhm Baroninm 62.
SANCTI PETRI -
NSRONIS IM P. 7.
I. D num. I. Coſſ. Nero Aug. IV, & Coſſus
Conſulet. A Cornelius.

11. Sumrus hic à Nerone Conſulatus juxta ſecun-
Decennaliæa dam Conſulatuum Cæſareorum regulam: De-
Imperii Pro- cennalia enim Imperii Proconſularis exhibuit:
gonſularis . 1 .
Wront. ad quæ revocandum quod habet Tacitus lib. 14.
In lalia Vetus oppidum Puteoli jus coloniæ G
cognomentum à Nerone adipiſeuntur. Lipſius in
Notis ſuſpicatur, Tacitum hallucinatum eſſe,
quòd Livius & Velleius ſcribant, anno Urbis
DLX coloniam Puteolos deductam eſſe. Sed
cùm annis, quibus Imperatores Quinquekunalia

Critica Hiſtorico-Chronologica

& id genus ſolennia dabant, coloniæ de more S & C. I.
inſtituerentur, ipſæque ac urbes novis nomini- An. Ch. é6e.
bus appellarentur, fides Tacito minimè dene-
ganda; præſertim cùm Frontinus in Catalogo
coloniarum dicat: Puteoh, colonia Auguſta. Aa-
guſtuns deduxit: Quare rectè A. Gellius lib. 16.
cap. 13. oſtendit, ſæpe commurari ſolere colonias
in municipia, & contrà, optimaque Lipſi con-
jectura, totum oppidum currenti anno in co-
loniæ jus tranſlatum eſſe. Præterea Qainquenna-
le ludicruns Romaæ inſtitutum eſt, ad morem Græci
certaminis, inquit Tacitus lib. 14. quod certa-
men quovis anno quinto exacto agebatur 3 ut
nuüne inter omnes convenit.
Tacitus lib. 14. ſub hujus anni Conſulibus ait: III.
Corbulo in Syriam acceſſit, morre Vinidii vacuam Corbulo ſue-
achibi permiſſum. Quare C. Ummidius Durmius *ſor Qea-
Quadratus, qui Caſſio Longino ſucceſſerat, per ine- e 4.
plüres annos Syriam adminiſtravit. Spanhemius Pszs N.
Vir eruditiffimus in Diſſert. 9. de Præſtantia G
Uſu Numiſmatum, Nummum Antiochenſium
exhibet cum epigraphe: EII KOTAAPATOT
ET. E P. id eſt ,‚ſub Quadrato anno Cr. Profi-
ciſcitur is annus ab anno Urbis DCCV, ſeu
ab anno Periodi Græco-Romanæ 5445. Percuſſus
itaque Nummus anno Chriſti LVI, aut inſe-
quenti.
Joſephus lib. 20. Antiquit. cap. S. narrata Ja-
cobi fratris Jeſu Chriſti lapidatione, & Albini
Judææ Procuratoris in eam regionem adventu
ait: Hoc tempore Agrippa Rex prolatis pomœriis
Caſareæ, quæ Philippi dicitur, mutato nomine in
Neronis honorem vocavit eam Nerodiada - &
theatrum apud Berytiost impendiis magnis exædift-
catum ornavit ſpectaculis annuis, aſſignata in eum
aſum ingenti vi pecuniæ., Frumentum enim dona-
vit ei populo, & oleum viritim diſtribuit: totamque
eam urbem ornavit ſtatuis paſſim diſpoſicis; atque
expreſſis ad antiqua clarorum artificum archety-
pa imaginibus; & omnia penè ſui regni ornamenta
in eam civitatem tranſtulit: Facta hæc Cæſareæ
Philippi ampliatio, & nova appellatio currenti
anno Decennalium Neronis occaſione, indeque
deſumta epocha Nummorum Domitiano impe-
rante cuſorum, qui L. K A. id eſt, annum XYI.
uſque ad annum KZ, id eſt, XXVII præfe-
runt. Hos inter V. Clariſſ. Toinardus mecum
communicavit Nummum, in quo legitur: IM.
CA. VE S. F. DoM. A u. G2 R. Co s. X II. in
poſtica: EIII B A. ATPI. E T K5. infrà, S. C.
id eſt, Imperator Ceſar Erſtaſiani fälius, Domi-=
tianus Anguſtus, Germanicus Conſul XII. Sub
Rege Agzippa anno XXVI Senatuſoonſulto. Do-
initianus anno Chriſti LX XX Conſulatum XII
iniit. Quare ſi tunc Agrippa XX VI Regni an-
num ingreſſus erat, ſub hujus anni finem Cæ-
ſaream ampliarat. Quo pacto annus XXI Agrip-
Pæ poſt diem XIII Septembris anni Chriſti
LXKXXI, quo die Domitianus Tito fratri ſuc-
ceſſit, inchoatus fuit. Poſtica pars Nummi Do-
mitiani habet: BA AlPIIIIIA ET KA, id eſt,
Agrippa Rex anno XXI. Ex his liquet, Jacobum
Apoſtolum cognomento uſtum currenti anno
morte affectum, & Albinum præſenti etiam
anno in Judæam veniſſe; licèêt Baronius utrum-
que in annum ſequentem differat. Non audien-
dus etiam Valeſius in Notis ad lib. 2. Euſebii
cap. 23. ubi Jacobum anno quarto Neronis occi-
ſum contendit; hæc enim opinio prorſus impro-
babilis. .

IV.-
Cæſarez
Philippi no-
vo nomine
appellatg.

ANNO

. 1

I.
6 Rles

II1.
Erema
pylij oli
ante Viar
um dats.

II.
Cur mot ile
mytam,,

— „ —. „

. — x

——

hdio
Ranc ex. l
ns Gidhg, N

1 6 1

UII.
Cibulo ſier
leſon Aa.
drati in bys
läujs .
R,.

IV.
Caſares
Philippi ne.
va nomnine
eNelate,

ano
iam
UII⸗
ien⸗
ſhi
cl⸗
10⸗

0

in Annales

8 F Cc. L. —
An. Ch. 6r. 4 .
Anno Urbis ANNOPERIODI GRACO-ROMAN 5F54·
814. Olymp. 29. Mart i. 2.
210: an. I. O14. D. D5. FP. 29. Mare Indic. 4.
Ir su CaRISTI GI. ſecaundum Baronium 63.
SANCTI PETRI 8.
NERONIS IMP. 8.
I1. OsSs. C. eſonius Patus, & P. Petronius Tun-
Conſules. C pilianus, ut oſtendit Card. Noriſius in Epi-
ſtola Confulari.
11. Ad num. XIII. & ſeqq. Uſus extremæ Untctio-
Extrema nis conferendæ diverfus aliâs fuit ab hodierno.

Vndtio olim
ante Viati-

cum data.

1III.
Cur mos ille
mutatus.

1IV.
Fncbtio
ꝗuando gXι

trema dicta.

Eam enim Unétionem, quam nunc extremam
vocamus, Viatico præmittebant Veteres, qui
ritus apud ſolos Ciſtercienſes Monachos & quaſ-
dam fortè Eccleſias illibatus hactenus perſeve-
rat. S. Chrotildis Regina in Vita Ludovici VI
Francorum Regis à Sugerio ſcripta, triceſimo die
vocationis ſuæ ſecundiuns Apoſtolum inuncta à Sa-
cerdotibus oleo ſancto, & ſacri Corporis & San-
guinis Chriſti percepto Viatico, in confeſſione ſantctæ
Trinitatis corpus exuit. In Vita S. Hunegundis
ab Anonymo coævo, & etiam à Bernero Abbate
Hummolarienſi literis tradita, ubi de morte ejus
ſermo eſt, dicitur: Iuter hac converſa ad eos, qui
aſſidebant ſibi, Presbyteros, unctionis oleum οα
communionem expetiit, quod circa annum DCLX
contigit. Quare cùm in Vita S. Gertrudis Abba-
tiſſæ primæ Nivellenſis anno DCLXXVIII
demortuæ, in Vita S. Euſtaſii, qui circa annum
D CXXVʒ ävivis exceſſit, in Vita S. Richarii
Abbatis Centullenſis, qui circa annum DCXLV
obiit, dicitur, Viatico ſumto ad æternam vitam
migraſſe, nulla ſacræ Unctionis mentione facta;
Scriptores Actorum horum Sanctorum, quæ
apud Mabillonium V. C. leguntur, & ex cujus
Præfatione ad Tomum I. Actorum SS. Ordinis
Benedictini hæc excerpſimus, de ultimo tantùm
Sacramento ab illis Sanctis ſumto loquuntur:
ideoque hujuſmodi exem lis ad Sacramentum
extremæ Unctionis labefactandum abutuntur
Proteſtantes.
Mos iſte antiquus, ineunte ſeculo XIII in
deſuetudinem abiit, cujus ordinis mutationem
ex Britannicis Conciliis conjecturà deducit Ma-
billonius. Falſa hæc vulgò animos eo tempore
invaſit perſuaſio, non ampliùs poſt ſuſceptam
ſemel infirmorum unctionem licere uxoratis, ſi
convaluiſſent, ad opus conjugale reverti. Quæ
ſuperſtitio ad alia erroris capita ſenſim prolapſa
effecit, ut Unctioni Viaticum præmitteretur.
Ricardus Epiſcopus Saresberienſis in Conſtitu-
tionibus circa annum MCCXVII editis, ubi
de Sacramento extremæ Unctionis agit: Dicant
etiam „inquit, ac denuntient confidenter Sacer-
dotes, quòd poſt ſuſceptum hoc Sacramentum lici-
tum eſt reverti ad opus conjugale. Eam verò per-
ſuaſionem accrevifle diſcimus ex Synodis Wi-
gornienſi circa ea tempora habita „ Exonienſi
anno MCCLXXXVII, & Winſonienſi anno
MCCCVIII celebratis, in quibus gliſcentem
errorem Epiſcopi tollere conantur, ut veroſimi-
le ſit, ob ea deliramenta, Unctionem infirmo-
rum in mortis articuium reſervari cœpiſſe, ac
ſenſim ufum in omnes Eccleſias propagatum
eſſe.
Porro extrema ſub finem tantùm ſeculi XII
hæc unctio vocati cœpit. Nec enim in Sacra-
mentorum libris à Menardo editis; nec apud

* £
C. Baronii. 47
Udalricum in libris Conſuetudinum Cluniacen-
ſium; nec apud Lanfrancum, Anſelmum, Pe-
trum Damiani, Petrum de Honeſtis in Regula
Clericorum; nec apud S. Bernardum, aut Pe-
trum Lombardum, extremæ Unctionis nomen
occurrit. Locus in Vita S. Mauræ à B. Prudentio
ſcripta apud Camuſatum, ubi exætremæ Unttionis
mentio, addititius videtur. Denique hæc unctio
antè extrema dicta eſt, quàm Viatico poſterior
eſſet, ut patet ex Vita Guillelmi Archiepiſcopi
Bituricenſis anno MCCIXmortui, ab Auctore
coævo ſcripta, ac relata à Bollando die X Ja-
nuarii: Fratribus convocatis extremæ Unétionis
Sacramentum humiliter ac devotè percepit. Eo
percepto, etiam ſacroſanctam Euchariſtiam ſibi
porrigi inſtantiſimè poſtulavit. Hæc omnia Ma-
billonius. P

ANNO PERIODI GRESGO-ROMAN&
O 15 C. ) 6. P. II. April. Indict. 5.

IIhsu CHRISTI 62. ſecand. Baronium 64.

·

SANCTI PETRI 9.

NERONIS IMP. 9.

D num. I. Coſſ. P. Marius Celſas, & L.
Ad num. IV & ſeqq. Extat Philonis Liber
in quo diſſerit de vita quorumdam Philoſopho

§ C. I.
An. C. 62.

Anno Urbis
815. Olymp;
210. an. 2 .

I.

Conſules.

II.

* Therapeuta
Eſſeni Chri⸗

rum, qui relictis civitatibus in agro & ſolitudi- iani non
ne degentes, orationibus & conter plationi va- erant.

cabant, quos Therapeutas dictos fuiſſe ait, &
mulieres Therapeutrias. Hos Euſebius vulr Chri⸗
ſtianos fuiſſe, aliiſque perſuaſit: quem deceptum
fuiſſe Scaliger lib. 6. de Emendat. Temp. &
Valeſius in Notis Euſebianis lib. 2. cap. 17. ob-
ſervarunt. Nam Philo inquit, habuiſſe Thera-
peutas ſcripta veterum quorumdam ſuæ ſectæ
Auctorum, qui legem allegorice expoſuiſſent;
quæ de Chriſtianis accipi non poſſunt, qui tum
novelli erant, & nudiuſtertius nati. Certeè ſcris⸗
pta illa veruſtorum Auctorum & principum illius
ſectæ, non ſunt Prophetarum libri. Hos enim
diſertè ab illis ſeparat Philo. Quèòd ſi dicas,
eſſe forſitan Evangelia & Epiſtolas Apoſtolo-
rum, reſpondet Valeſius, hæc vixdum ſcripta
fuiſſe Philonis ætate; tantum abelt ut Apoſtoli
& Evangeliſtæ pro vetuſtis Auctoribus haberi
etiam tum poſſent, præſertim à Philone, qui
& Apoſtolicorum temporum fuit æqualis, &
cum Petro familiariter Romæ verſatus eſt, ſi
Euſebio credimus. Ex quibus apertè colligitur
Philonem eo in libro de Chriſtianis non loqui,
ut pluribus oſtendit Valeſius.
Scaliger laudatus duo Eſſenorum genera fuiſſe
ſcribit; alios Practicos, de quibus in priori libro

III.

Therapeut4

Philo agit: alios Zheoreticos. additque, illos 45 Henis

Philonis Therapeutas Eſſenos fuiſſe. Sed hoc
ultimum à Valefio citato confutatum. Nam pri-
mùm quidem Philo in toto illo libro de Vita
contemplativa nuſquam illos Eſſenos nominat5
immo ſtatim in ipſo libri exordio Therapeutas
ait nuncupatos fuiſſe, & mulieres ejuſdem inſti-
tuti Therapeutridas. Deinde Eſſeni in Judæa tan-
tùm erant & Palæſtina, ut diſertè ſcribit Philo,
tum in libro, Quèd omnis probus ſit liber; tum
in Apologia pro judæis, quam citat Euſebius in
lib. S. de Præparatione. Therapentæ verò per om-
nem Græciam ac Barbariam diffuſi erant; ſed
præcipuè in «Ægypto circa Mareotem degebant,
KNt ait

s K C. I. ut ait Philo, qui Mareoticam eorum patriam &
An. C. 62.63 quaſi metropolim fuiſſe teſtatur, quò præſtantiſ-
ſimus quiſque Therapeutarum commigrabat. De-
nique Joſephus diligentiſſimus Scriptor, cům
de Eſlenorum ſecta duobus in locis ex profeſſo
diſſeruerit, tamen de illis Theoreticis Eſſenis ne
verbum quidem dicit. Judaicæ itaque religio-
nis cultores erant Therapeutæ; maximè cùm Phi-
lo, nihil præter Legem ac Prophetas; eos lecti-
taſſe ſcribat: ſed Eſſeni non fuere, ut ante Va-
leſium Photius in Bibliotheca Cod. 10;. tradidit.
Qua de re fuſiùs Valeſius.
IV. Puſebius lib. 2. cap. 17. de Philone loquens
Aſceta „ o ait: & X Wy G10 rer wοανο ασατιισ αα+
2 vati i Aα αR KrαDαυesραα, &c. Qux verba ſic
Alexandriæ Chriſtophorſonus vertit: Zam verò cum eorum
inſtituti. vivendi rationem, qui apud nos Aſcetæ, id eſt,
Monachi Religioſique virtutis ſtudio & exercita-
tioni maximè dediti, appellati ſunt, quam accu-
Fatiſſimè percenſeat, &c. Rectiùs Valeſius: Er
cum Philoſophorum Aſcetarumque noſtrorum vi-
tam deſoribit, &c. Aſcetæ enim priſcis illis tem-
poribus vocabantur, qui inter Chriſtianos ſtri-
ctius quoddam ac durius vitæ genus profiteban-
tur. Quam vocem à Philoſophis mutuati erant,
qui exercitationem virtutis, atque abſtinentiæ
gσνντν vocabant. Eſt apud Arrianum in lib. 3.
Dilſertationum, caput gασιποεια Sic apud
Artemidorum in lib. 4. cap. 33. Alexander qui-
dam Philoſophus &αππι vocatur. Er Philo in
illud: Excitatus eſt Noe, pag. 280. «αππ pie-
tatis exercitiis deditum vocat. Rectè igirur Rufi-
nus citata Euſebii verba tam de Clericis, quàm
de Monachis interpretatus eſt: Sed && abſtinen-
tium vitas eorunz dumtaxat, qui nunc in Eccleſiis
vel Monaſteriis degaunt, deſeribit ad iquidum.
Quæ ſi animadvertiſſet Scaliger, non tam facilè
Euſebium reprehendiſſet. Neque enim is Mo-
nachos à Marco inſtitutos eſſe dicit Alexandriæ,
ſed Aſcetas. Hi autem maultùm diſtant à Mona-
cHis, ut genus diſtat à ſpecie. Et Aſcetæ quidem
in Eccleſia ſemper fuerunt; Monachorum verò
nomen & inſtitutum ſeriùs cœpit. Verum eſt,
Caſſianum lib. 2. Inſtitutionum cap. 5J. Sozome-
num & alios, quos Baronius ſecutus eſt, hunc
Euſebii locum de Monachis accepiſſe. Sed longè
ab Euſebii mente, inquit Valeſius in Notis, à
quo hæc mutuati ſumus.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRGO -ROMAN& 5556.
816. Oymp. OD₰ 16 B. 7. P. 3. April. Indict. 6.

210. an. 3. .
JESuICRHRISTI 63. ſecundum Baronium 65.
S. PETRI I0O.

NEIRONIS IMP. 10.

1. D num. I. Coſſ. C. Memmius Regulus, &
Conſules. L. Verginius Rufus, ut oſtendit Card. No-
riſius in Epiſtola Conſulari ex Inſcriptione Gru-
teriana pag. 8.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRECO-ROMANE& 5557.

817. Olymp. QOO 17 AG. ) 8. P. 22. April. Indict. 7.
o: an 4. JESuCHRISTI64. ſecundum Baroninum 66.
S. PETRI II-
NERONIS IMP. II.
1. Num. I ad XI. Coſſ. C. Lecanius Baſus, &
Conſules.

M. Licinins Craſus.

Crnitca Hiſtorico-Ohronologica

Erat M. Licinius Craſſus filius M. Licini 8 † C. I.
Craſſi Frugi anno Chriſti XXVII Conſulis, ac An. Ch. 64.
frater L. Piſonis Liciniani à Galba Cælſaris dicti,
ut oſtendit Card. Noriſius in Genealogia Craſ-
ſorum adhuc inedita. Quoad Lecanium, legen-
da Inſcriptio Gruteri pag. 427. II. C. LAECANI
C. F. SAB. BASSI. De C. Lecanio Baſſo Pli-
nius lib. 26. Cap. I. S
Nero Imperii Auguſtei Decennalia anno uno II.
dilata dedit, & perſecutionem adverſus Chri- ecsnnz
ſtianos excitavit. Hinc factum, ut ceteri poſtea gekar Nero-
Imperatores, qui Chriſtianos vexarunt, annos nis.
hujuſmodi ſolenniis addictos elegerint, ut con-
ſequentibus annis videbimus. Horum Decen-
nalium indicium exhibet Tacitus lib. 15. Annal.

ſub hujus anni Conſulibus, ubi ait: Wero con-· *

dendæ urbis novæ & cognomento ſuo appellandaæ
gloriam quærere, & ſic juſſum incendium crede-
batur. Ergo abolendo rumori ſubdidit reos, C&
quæſitiſſimis pœnis affecit, quos per P in viſos,
vulgè Chriſtianos appellabat. Eſt hic inſignis
hujus feſtivitatis character: annis enim hujuſ-
modi ſolenniis deſtinatis urbes condebantur;
aut dedicabantur, aut novis nominibus inſi-
gniebantur.
Henricus Dodw'ellus Scriptor celeberrimus, III.
& ſecta Proteſtantium, inter Diſſertationes Cy- Plures ſub
prianicas, quas publicavit, unam habet (ea en, en⸗
ordine XI eſt) de Martyrun pancitate in primaæ- 26. es
vis Eccleſiæ perſecutionibus, deque fide Altorum“ .
atque Martyrologiorum. In ea contendit, paucos
hujuſmodi perſecutionibus abſumtos fuiſſe, quèd
in antiquiſſimis Martyrum Collectionibus no-
inina pauciſſima extent, nec veroſimile ſit alio-
rum nomina intercidere potuiſſe. *Extabant
enim, inquit, Acta Romanorum Magiſtra-
*tuum à Notariis publicis excerpta, ac præterea
ee eorumdem Acta à Chriſtianig, qui rebus inter-
*fuiſſent, concinnata. Accedebat feſtiva illa
*Commemorationis ſolennitas cum annis ſecu-
*liſque redeuntibus ipſa quoque rediens, ac
* denique homiliæ atque panegyrici maximâ
""omnium Eccleſiæ ordinum frequentiâ celeber-
“*rimi. Quæ ſi perpendantur, fieri vix potuit,
* ut in ſingulis Martyrum Eccleſiis propriorum
*Martyrum memoria deficere potuerit. Unde
*& Kalendarium Bucherianum ſeculo Eccleſiæ
* quarto ſcriptum ex aliis antiquioribus monu-
* mentis pauciſſima recenſet, & Prudentius &α
*sιOαιοαα, qui ſub ejuſdem ſeculi finem ſcripſit,
*Latinos Martyres, præcipuè Hiſpanos, ſed
illos pauciſſimos recitat. Ita Dodwellus. Secdd
Baronius ſparſim in Annalibus, ac nominatim
anno XV Domitiani, jam ad hoc argumentum
reſpondit, Acta ſcilicet Martyrum ſollicitè qui-
dem & curiosè ſcripta fuiſſe, ſed omnes ſcrip-
turas in Diocletianea perſecutione miſerum nau-
fragium feciſſe. Nec mirum in antiquiſſimis
Martyrologiis, ac in libro Prudentii, paucorum
Martyrum nomina legi; cùm ante unum aut alte-
rum ſeculum paucorum Sanctorum commemo-
ratio in Miſſali & Breviario Romanis fieret.
Dodvwellus num. X I citatæ Diſſert. agnoſcit I.
quidem ingentem multitudinem in perſecutione Perſecutio
Neroniana paſſam, ſed eopum tantùm Chriſtia- Neroniana
norum, qui Romæ verſabantur; cùm qui Româ &“ ve ſau⸗
aberant, in illos nulla eſſet vel ſpecie tenus ve- fur.
riſimilis ratio, cur intentaretur Urbis incen-
dium. Sed levis hæc ratio. Nero quippe, non
verò Chriſtiani, auctor incendii, ideoque edi-
ctum non tantùm ad Chriſtianos Romæ agen-
868

5
An ct

V.
eriſctum
¹9 herſeru. I
nere omi. Fe
na heriete, D
ſu
on
Ie
Ne
ſey
Perl
ſpo
kum
lum
A⸗
ent
an

II.
ecennalig
nperii Au⸗
Ulei Nero⸗
nit

„ III.
. Plures ſib
Nerone
Margres

aſi

A⸗
nit,
Uum
de
ſie
.
Er

„

,
Eed
tim
tu
qgi⸗
Tip⸗
mau⸗
nois
oru
alte⸗
emmo⸗
—
oſcl
nione mmmiana
iſtiu. verſi⸗
Romi i.
is e.
en⸗
on
edi⸗
agen⸗
16

in Annales C. Baronii.

§ £ C. I. tes vexandos; ſed ad univerſam ſectam per Im-
An. Ch. 64. perium Romanum abolendam, emiſſum, ut ex

V.
Oecciſorum
in perſecu-
tone nomi-
na periere.

his Lactantii lib. de Mortibus Perſecutorum
cap. 2. verbis intelligimus: Cam animaaverteret
(Nero) non modo Romaæ, ſed ubique quotidie ma-
gaam multitudinem deficere a cultu idolorum &
ad religionem novam, damnata vetuſtate tranſire,
ut erat execrabilis ac nocçens tyrannus, proſßili vit
ad exſoindendum cœleſte templum, &c. Hæc ita-
que perſecutio non localis, ſed univerlalis fuit.
Nec refert quòd Tacitus de iis, quæ in Provin-
ciis adverſus Chriſtianos geſta, ſermonem non
habeat; cùm Suetonius in Nerone cap. 16. per-
ſecutionem ad urbem Romam non reſtringat:
Apffecti ſuppliciis Chriſtiani, genus hominum ſuper-
titionis novæ ac maleficæ, inquit Suetonius. Gru-
terus pag. 238. refert veterem Inſcriptionem quæ
extat in Hiſpania, loco Piſuerga, in quo line
dubio hæc Neronis crudelitas tangitur. Ibi enim
Chriſtiana Religio quemadmodum & à Sueto-
nio citato, & in antiqua Inſcriptione Diocletia-
no dicata, quæ refertur à Baronio anno CCCIV,
num. VIII, ſuperſtitio appellatur. Inſcriptio-
nem illam, quæ adhuc in Hiſpania viſitur, pro-
ducit Baronius anno LXIX, ut ipſe numerat
n. XLVII. Eandem Inſcriptionem recitat Sca-
liger lib. . de Emendat. Temp. pag. 471. ſed
dubitat, an ea genuina ſit. Verum perperam;
cùm ſuæ ſuſpicionis rationem nullam in medium
afferat, nec cum fundamento afferri poſſit. Ex
ea itaque deduendum, non tantùm in Hiſpa-
niis ejuſmodi de Chriſtiana Religione proſtrata
erecta trophæa, ſed & in aliis Provinciis ſimili-
ter factitatum eſſe; ſed in odium Neronis eadem
poſtea penitus à Chriſtianis eſſe everſa, ut rectè
Baronius conjecit, quando refert Inſcriptiones
Diocletiano & Herculio dicatas, in Hiſpaniis
adhuc ſuperſtites, in quibus dicitur utrumque
Imperatorem ſuperſtitionem Cheiii ubique de-
leviſſe. Legendæ hæ Inſcriptiones in Annalibus
anno CCCIV, num. VIII. His adde Oroſium
lib. 9. ſcribentem: Denique omuibus flagitiis ſuis
hoc etiam addidit (Nero,) qud primus Romæ
Chriſtianos ſuppliciss & mortibus affecit, ac per
onnes Provincias pari perſecutione érorugtarit im-
peravit. Ipſam quoque nomen extirpare conatus,
beatiſſimos Apoſtolos Petrum cruci afexit, Paulum
capite gladio ſecuit; quod martyrium anno ſe-
quenti contigit, ideoque perſecutio, quæ hoc
anno Romæ cœpit, intra illud tempus in alias
Provincias propagata, niſi, quod veroſimilius,
edictum in omnes ſtatim Provincias miſſum fue-
rit. In ſingulis ſiquidem urbibus natalis Impe-
rii dies celebrabatur, & Decennalia vota ſolve-
bantur.
Ex ingenti porrèò Martyrum multitudine in
hac perſecutione paſſorum, quorum nomen in
veterrimis Martyrologiis non legitur, apparet,
Dodwellum perperam negare in ſequentibus,
ſub aliis Imperatoribus, perſecutionibus ma-
gnum ſanguinem fuſum; eò quòd paſſorum me-
moria in antiquis Martyrologiis non legatur.
Nec enim major ratio, cur Martyrum Nerone
ſæviente occiſorum, ac aliorum, qui in aliis
perſecutionibus paſſi, nomina perierint. Re-
ſpondet Dodwellus, ſe non exiſtimare Marty-
rum in hac Neroniana perſecutione interemto-
rum nomina ex Eccleſiæz archiviis intercidiſſe:
Jed vel dedità operà prætermiſſam eſſe fortaßſis in-
gentem illam multitudinem, qubd non tam Chri-
Kianitatis, quaàm incenſæ Urbis pratexia, liceèt
Tom. I.

49

falſ, paſſi tamen crederentur; vel, quod eſt for- S £ C. I.
taſſe veriſimilius, ſerior erat illo Joculo Martyrum dn. Ch. 64.

haæc annna voenememoratio. At hæ Viri eruditiſſi-
mi conjecturæ vanæ. Chriſtiani enim ſub aliis
etiam Imperatoribus nonniſi criminumn prætextu
malè habiti: Martyrumque dies anniverſaria ac
Ccommemoratio primis ſeculis uſitata; cùm Ter-
tullianus lib. de Corona Militis cap. 3. eam tra-
ditionibus non ſcriptis accenſeat: Oblationes pro
defunltis, pro natalitiis annua die facimus. Quæ
quando ſcripſit Tertullianus, adeo jam antiqua
erat hæc conſuetudo, ut de prima ejus origine
non conſtaret; quod ipſemet Dodwellus loco
laudato non inficiatur.
Denique Martyrologiis fidem adhibendam
non eſſe Dodwellus male ſcribit. Valeſius in
Diſſert. de Martyrologio Romano, quod edidit
Roſw'eydus, quæ poſt Notas ejus in Euſebium
legitur, obſervat nobiliores Eccleſias ſuos ſem-
per Faſtos habuiſſe, in quibus & Epiſcoporum
nomina, & Martyrum, qui apud ipſas paſſi fue-

VI.
Kalendaria
Martprolo-

giis antiqui⸗

oraz, & uträ⸗
que fide
digna

rant, natales dies præſcripti habebantur. Ac de

Catalogo quidem Epiſcopotum Hieroſolymæ
teſtis eſt Euſebius in lib. 5. ſuæ Hiſtoriæ. Tertul-
lianus quoque in lib. de Præſcriptione Hærerti-

corum, Indices iſtos in ſingulis Eceleſiis ſtudiose
ſervatos fuiſſe docet. Sic enim Hæreticos allo-

quitur: Edant ergo origines Eccleſiarum ſuarum,
νο νnt ordinem Epiſeoporum ſuorum, ita per
acoeſſiones ab initio decurrentem, at primus ille
Bpiſoopas aliquem ex Apoſtolis vel Apoſtolicis
Viris » qui tamen cum Apoſtolis perſeveraverit,
habuerit audtorem & anteceſſorem. Hoc enim
modo Eocleſiæ Apoſtolicæ Cenſus ſuos deferunt. De

. . —R . — .
Faſtis verò in quibus ſingulæ Eccleſiæ deſcriptos

habebant Natales Martyrum ſuorum, præter
Tertullianum & Cyprianum, teſtis eſt Epiſtola
Smyruæorum ad Philomelienſes de Martyrio B.
Polycarpi. Sic etiam Romana Eccleſia jam inde
à primis temporibus ſuos habuit Faſtos, in qui-
bus & Depoſitiones Epiſcoporum & Natales
Martyrum erant conſignati; quæ Kalendaria po-
ſterior ætas vocavit. Hujuſmodi Kalendarium
Romanæ Eccleſiæ vetuſtiſſimum, & Liberii Pa-
pæ temporibus conſcriptum, hodie extat apud
Bucherium in libro ſuo de Doctrina Temporum.
Ejuſdem generis & Sacramentarium Gregorii
Magni, item Capitulare Evangeliorum totius
anni nuper à Joanne Frontone Pariſiis editum.
Verùm hæc Kalendaria longe à Martyrologis
differunt. Singulæ enim Eccleſiæ, ut dixi, ſua
habuere Kalendaria, in quibus digeſta erant no-
mina Epiſcoporum & Martyrum, dieſque notati,
quibus memoria eorum anniverſario cultu cele-
braretur. Martyrologia verò non unius loci pro-
pria, ſed totius Eccleſiæ fuere communia, quip-
pe quæ totius Orbis Martyres, Confeſloreſque
generaliter continerent. Et in Kalendariis qui-
dem nomen urbis nunquam adſcribitur; cùm in
uſum dumtaxat unius Eccleſiæ comparata ſint.
At in Martyrologio nomina ſingularum urbium

/

& oppidorum adſcribuntur; propterea quèd ad

uſum totius Eccleſiæ inſtitutum eſt. Ex pluribus
enim diverſarum urbium Kalendariis unum
compoſitum eſt Martyrologium. Itaque Kalen-
daria Martyrologiis vetuſtiora ſunt, quippe quæ
originem illis præbuerint, & in iis nomen dum-
taxat exhibetur Martyrum, dieſque ac locus In
quo fit ſtatio: in Martyrologiis verò & genus
paſſionis, & tempus quo paſſi ſunt Martyres, &
locus ac Judex adnotari ſolent. Qux quidem

omnia

50 Critica Hiſtorico-Chronologica

S C. I. omnia Valeſio doctè obſervata. Certè cuilibet
C. é5 . particulari Ecoleſiæ Faſti & Kalendaria neceſſa-
ria erant; cùm unaquæque ſuos Martyres cele-
braret, eorumque triumphos publica laudatione
exornaret. Eam ob rem deſcripti olim diligenter
dies, quibus unuſquiſque hoſtem vicerat, ut
anniverlaria & feſtiva hilaritate peragi poſſet.
Tertullianus lib. de Corona Militis, hos Faſtos
ſolennitatibus Gentilium, quæ vel ob victoriam,
natalemve Principum, vel in quoque munici-
pio peculiari inſtituto agebantur, opponit. Quare
Fidelibus notiſſimi erant, & temporis ragteſu
ex illis Martyrologia conficere non difficile fuit.
Ex quibus apparet, quàm immerito Dodw'ellus
fidem Martyrologiis deneget, cùm ex antiquis
certiſque documentis originem ſumſerint. De
Martyrologiis Hieronymi, Bedæ, Adonis, Uſu-
ardi & aliorum legenda, quæ Bollandus in Præ-
fatione ad priorem tomum menſis Januarii ſcri-
pſit, quibus conſtat Martyrologiis, quemadmo-
dum & Actis Sanctorum, tutò fidem haberi
poſſe. Denique, ut ad Neronem redeam, cùm
Sulpicio Severo lib. 2. Hiſt. Auguſtino lib. 20. de
Civitate Dei cap. 16. & Lactantio lib. de Morti-
bus Perſecutorum cap. 2. teſtibus, Fideles olim
exiſtimaverint, Neronem Antichriſtum in fine
mundi futurum ob perſecutiones, quarum ipſe
initium fecit, liquet eum non tantùm in Roma-
nos, ſed etiam in alios aliarum regionum Chri-
ſtianos furorem ſuum exercuiſſe: quod eò magis
certum, quòd poſt Domitianum ſecundum Ec-
cleſiæ perſecutorem, Imperatores, qui Chri-
ſtianos exterminare voluere, nova plerumque
edicta adverlus eos non emiſerint, ſed ea Nero-
nis ac Domitiani vim habere præceperint, ut
inter omnes convenit.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRXCO-ROMANAX 5558.

n Qm. O 18 F. ) 9. P. 14. April. Indict. 8.
IESuCeRISTI65. ſecund. Baronium 67.
LINI PAP &£ I.
NERONIS IMP. 12.
I. D num. I. Coſſ. A. Licinius Nerva Silia-
Conſules. nus, & M. Veſtinus Atticus, ut rectè Em.

Card. Noriſius in Epiſtola Conſulari.
II. Quindecennalia Imperii Proconſularis Nero-
Quindecen- nis in hunc annum incidunt, quo & perſecutio
nalia Impe- adverſus Chriſtianos continuata, in qua Romæ
rii Proconſu occubuerunt Apoſtolorum Principes Petrus &
Varis Nere- pPaulus, quorum martyrium anno Chriſti LXVII
ni6 in Annalibus narratum, ad currentem revocan-
dum. Petro ſucceſſit Linus, qui jam ab aliquot
annis ejus Vicarius erat, ut infraà.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO- RO MAN&g 559.

819. Olymp. O 19. E. 18. P. 30. Mart. Indict. 9.
Srn e JzSsu CHRISTI66. ſecundum Baronium 68.
LrINI PAPAX 2.
NERONIS IMP. 13.
k. OSSs. C. Lucius Teleſinus, & C. Suetonius
Coenſules Paulinus, ex Grutero pag. I102. & Cle-

mentino in Hiſtoria Ariminenſi lib. I. ut me per
literas monuit Card. Noriſius qui & obſervat,
Teleſinos è gente Lucia fuiſſe.

Ad num. XLIV & ſeqq. Belli Judaici ini- S £ C. I.
tium rectè hoc anno à Baronio conſignatum; id- An. Ch. 66.
eoque hallucinati ſunt Scaliger lib. de Emendat. ,,
Temp. pag. 468. & Petavius tam in libris de zeism.
Doctrina Temporum, quàâm in Rationario, qui
illud in annum præcedentem retraxere. Joſephus
lib. 20. Antiquit. cap. 9. de Geſſio Floro Albini
ſucceſſore loquens ait: Secundo anno poſtquam is
venit Procurator in Provinciam, duodecimo verò
Neronis Inperi, bellum id cœptum eſt. Idem Jo-
ſephus lib. 2. de Bello cap. 13. ait bello Judarco
datum eſſe exordium, duodecimo ſeilicet anno
regni Neronis, decimo ſeptimo autem regni Agrip-
pÿe, menſe Artemiſio, nempe Maio. Quid cla-
rius? Imperium Nero iniit menſe Octobri anni
Chriſti LIV, ideoque menſe Maio currentis
anni, duodecimus ejus Imperii annus in curſu
erat, & Geſſius Florus anno præcedenti Albino
ſucceſſerat. Baronius in Annalibus deceptus ab —
eo, qui Additiones in Chronicon Euſebii inſe-
ruit, Geſſium cum Ceſtio Præſide Syriæ confun-
dit, quos tamen Spondanus rectè diſtinxit. Mi-
ſus in Syriam anno præcedenti Ceſtius, cujus
extat hoc egregium Numiſma, EIII KEXTIOTr
ANTIOXEQN ET AIP. id eſt, ſub Ceſtio, An-
tiochenſium anno CXI. Incipit is Antiochenus
annus Kalendis Septembribus præcedentis Chri-
ſti anni: deducitur enim ab Era Antiochena anno
Periodi Græco-Romanæ 5445. inchoata. Quare
errarunt Viri docti, qui annum Antiochenum
in hoc Nummo expreſſum copularunt cum anno
decimo vel undecimo Principats Neronis, vel
cum ejuſdem Imperatoris anno XIV. Ceſtius,
cùm propè eſſe, ut Templum Hileroſolymitanum
caperet, ſine ulla juſta cauſa obſidionem ſolvit,
atque Antipatrida ſe recepit, multis Romano-
rum & auxiliarium in itinere amiſſis, & cæſis à
Judæis, qui eos inſecuti ſunt: hæc quidem Dii
menſis VIII die geſta ſunt, anno XII Neronis
Principatuùs, id „die XIINovembris, inquit
Joſephus lib. 2. de Bello cap. 24. ubi annus XII
Neronis intelligi debet abſolutus: decimus enim
tertius à die XIII Octobris cœptus erat.
Poſt varios caſus adverſos, Ceſtius Sanlum & m; .
.B . gus belli
ceteros in Achaiam ad Neronem miſit, belli cau- zyitiuz, ma-
ſas derivaturos in Florum, ut inquit Joſephus e in annum
lib. 2. de Bello cap. 25. qui initio libri tertii ſub- anteceden-
dit, Neronem, ubi res apud udæam non proſperè em reirs-
geſtas accepit, miſiſſe Veſpaſianum: ille autem Tum.
protinus ex Achaia, ubi cum Nerone fuerat, Ti-
tum quidem filium ſuum mittit Alexandriam, ipſe
verò tranſmiſſus ad Helleſpontum, terreno itinere
in Syriam pervenit, inquit Joſephus citatus.
Nero hujus anni initio adhuc Romæ erat, ur
liquet ex Xyphilino, qui Romæ ſub hujus anni
Conſulibus ab eo geſta recitat. Quare cùm men-
ſe Novembri in Achaia fuerit, apparet, eum
hoc anno in Græciam tranſüſſe. Soluta obſidio-
ne, Judæi in Templo Præfecturas diſtribuunt,
ubi Joſephus Hiſtoricus utramque Galilæam re-
gendam accepit, ut ipſemet ſcribit lib. 2. Belli
cap. 25. In Vita verò ſua pag. 1004. dicit, ſe tunc
egiſſe annum triceſimum. Quamobrem cùm anno
Chriſti X XXVII, regnante jam Caligula, natus
ſit, ipſo teſte, ſequitur, bellum Judaĩcum ante
tæſentem annum cœptum non tuiſſe; cùm ab
anno Chriſti XXXVII ad currentem, anni tan-
tùm triginta, utrinque incompleti numerentur,
& erraſſe Scaligerum & Petavium citatos, qui
anno antecedenti bellum hoc inchoatum con-
tendunt. Cauſa erroris fuit tam duodecimus
Neronis

III.

6
An. l. 6

,

VI
Romani4
Iudaisre-

.

(ngl, .

Auno Drbis 4
3200 m,.

1

Il.

Lreunt, 4,. 10,
90 Nery ex

Oyien:
ente e.
giit. 6

bie
dir
der
Ver
de .
U
anne
bu!
gul⸗
imr
6.
don
lim

Ner

nitiun.

V.
6 Hujus beli
Al⸗ zyitiun ma⸗
lus N in annun
ob⸗ anteceden-
, ten fetta⸗
ri Gum.

A.
Ji-
e
nere
ltus,
anni
wen⸗
eum
dio⸗
nunt,
mn Ie⸗
Bellit
tune
ann
gatus
ande
im 4
ni ta⸗
entul,
un
co-
cimus
exonis

in Annales C. Baroni.

§ £ C. I. Neronis annus numero præcedenti à nobis ex-
An. Ch. 66. plicatus, quàm quod ſcribit Joſephus lib. 2. de
7. Bello cap. 17. de ſtrage facta à Manahemo die
VI Septembris: capite enim ſequenti ait, ſoquen-
ti die Pontificem Ananiam interfectum eſſe; ac
mox loquitur de cohorte, quam ducebat Meti-
lius Tribunus, præter Metilium cæsà Sabbato.
Unde cùm anno elapſo dies VII Septembris &
Sabbatum concurrerent, hæ ſtrages eo anno,
non verò currenti actæ. Ita Scaliger, & Peta-
vius ratiocinantur. At Joſephus ab utroque per-
peram explicatus. Is enim initio capitis 18. ſcri-
bit, ſequenti die Ananiam occiſum, ſeptimo
nempe Septembris, qui erat feria prima, ut
litera Dominicalis E, quæ hoc anno in curſu
fuit, demonſtrat. Tum loquitur Joſephus de
cohorte Metilii Sabbato trucidata; ideoque de-
cima tertia Septembris, in quam Sabbatum hoc
anno concidebat. Quocirca quæ cap. 18. Joſe-
phus narrat, diverſis diebus, non verò una ea-
demque, ut Scaliger & Petavius arbitrati ſunt,
peracta; id eſt, Ananias die VII Septembris pe-
remtus, cohors verò Metilii Sabbato proximo
Ccoecxſa.
VIL. Geſſius Florus Judææ Procurator, ob cujus
Resen rapinas & ſævitiam arma à Judæis ad verſus Ko-
zulſßt. manos ſumta, hoc anno pugna victus eſt, multiß-
que cum ipſo cadentibus, ſuaque olade extremam
toti genti noſtræ calamitatem attulit, inquit Joſe-
phus in libro de Vita ſua, ubi ait cladem illam
contigiſſe poſt occiſum Manahemum, qui, ut te-
ſtatur lib. 2. de Bello cap. 18. poſt diem VII
Septembris cæ ſus eſt. Rectè ĩtaque Suetonius in
Veſpaſiano cap. A. ubi dicit, Judæos rebellaſſe,
ait: Cæſoque Præpoſito Legatum inſuper Griæ Con-
ſalarem (nempe Ceſtium ) ſuppetias ferentem,
raptà Aquilà fugaverunt. Joſephus qui lib. 2. de
Bello cap. 24. loquitur, de ingenti clade à Ju-
dæis die VIII Novembris accepta, nihil de
amiſſa Aquila ſcribit, quæ tamen circumſtantia
minimè in dubium revocanda.

—

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMAN 5560.

s26 Olymp. O20 D.) II. P. 19. April. Indict. 10.
211. an. 3.
JESsUCHRISTIG67. ſecunduim Baronium 69.
S. CIEMENTIS PAP I.
NERONIS IMP. 14.
1. D num. I. Coſſ. L. Fonteius Capito, & C.
Conſules. Julius Rufus.
I1 Nero, non ineunte anno, ut exiſtimavit Ba-

Exeunte an. Tonius, ſed eo exeunte, & Græcia Romam rediit.
no Nero ex Dbi intellexit conjurationem in ea contra ſe
Oriente re- factam, ſubitò in kaliam navigavit. Spes erat vi
geit⸗ hiemis illum periturum, verum fruſtra id gau-
dium pleriſque fuit, inquit Dio lib. 6z. Hiemem
Scriptores Græci à die undecima menſis No-
vembris auſpicantur, ut videre eſt in Ephemeri-
de anni Macedonici cum Juliano collati apud
Uſſerium Diſſert. de Macedonum & Aſianorum
anno S lari. Quare Nero menſe circiter Decem-
bri Romam rediit: Reverſus & Gracia Neapolim,
quòd in ea primhim artem protulerat, albis equis
introit, disgjeéta parte muri, ut mos hieronicarum
eſt. Simili modo Antium, inde Albanum, inde
Romam. Sed & ' Romam eo curru, quo Auguſtus
olim triumphaverat, &c. inquit Suetonius in
Nerone cap. 5 Qod ſub hujus anni finem ſine
Tom. I.

dubio factum. Manſit itaque Nero in Oriente S £ C. I.
ferè biennium, majorem nempe partem anni præ- An. Ch. 67.
cedentis & totum ferè currentem. Ex quo con-
ſequens eſt, primoò, Petrum & Paulum hoc an-
no martyrium non pertuliſſe; cùm ut communis
traditio fert, Nerone Romæ præſente, paſſi ſue-
rint, & quidem die XXIX Junii utrique feſto
conſecrato ; quo die præſenti anno Neronem
Romàâ abfuiſſe planè certum. Secundèò, non poſt
reditum Neronis ex Oriente, ſed antequam in
Orientem Nero proficiſcerentur, eoſdem oc-
ciſos.
Ad num. II. Morti ergo addiéti Principes III.
Apoſtolorum, Nerva & Eiſtino Coſſ. ut legitur o⸗ anzo
in Catalogo veterum Pontificum, id eſt, anno aot „
Chriſti ſexageſimo quinto. Eo anno, menſe Julio, yrinm paßi.
Nero adhuc in Occidente erat. Ait enim Euſe-
bius in Chronico: Olympias CCI non eſt abla,
Nerone in ſuam præſentiam differente. Ea lolenni
Ludorum celebratione anno Chriſti LX V in
Græcia agi debuit: ſed Ludi illi dilati in ad-
ventum Neronis, qui intereſſe & certare vole-
bat. Unde & hæc Olympias præterita eſt Eleo-
rum in libris, ut teſtatur Pauſanias. In Julii quo-
que Africani Stadionicarum Catalogo, Olym-
piade CCXI, à Nerone agon Olympiacus
actus dicitur non legitimo tempore, ſed, us me ànα
duo, id eſt poſt duos annos, ut videre eſt in Græ-
cis Euſebianis Scaligeri pag. 44. Acta itaque
Olympias C CXI currenti Ohriſti anno, ineun-
te nimirum anno ejuſdem Olympiadis tertio, ut
legitur in Collectaneis Græcis Hiſtoriarum apud
Scaligerum pag. 340. ideoque exeunte Junio
Romæ Nero eſle non potuit. Præterquam quèd,
cùm perſecutio adverſus Chriſtianos anno LXIV
decreta fuerit, ac inſequenti continuata, non
dubium, quin priori anno Petrus & Paulus in
carcerem conjecti ſint, ac poſteriori necati. De-
nique Vir clariſſimus Paulus Pezronius Doctor

Pariſienſis, ex Ordine Ciſtercienſi, dum quæ
de Chronologia Pontificia obſervavimus inter

nos conterremus, inſigne argumentum miht
aperuit, quo rem extra conttoveruiam poni exiſti-
mo. Tacitus lib. 16. Annal. loquens de iis, quæ
Nerva & Veſtino Coſſ. geſta, ſic narrationem
ſuam concludit: Tot facinoribus fædum annum
etiam Du tempeſtatibus & morbis inſignivere.
Vaſtata Campania turbine ventorum, qui villas,
arbuſta, fruges paſſim disjecit bertulitque violen-
tiam ad vicina Urbi. In qua omne mortalium ge-
nus vis peſtilentiæ depopulabatur, nulla cæli zn-
temperie, quæ occurreret oculis. Paulus verò Oro-
ſius lib. 7. cap. 5. ait: Primus (ſcilicet Nero)
Romæ Chriſtianos ſuppliciis & mortibus affecit, ac
per omnes Provincias pari perſecutione excruciari
imperavit: ipſumque nomen extirpare conatus,
beatiſſimos Chriſti Apoſtolos Petrum cruce, Paulum
gladio occidi. Mox acervatim miſeram civitatens
obortæ undique clades oppreſſere. Nam ſubſoquente
autumno tanta Urbi peſtilentia incubuit, ut tri-
ginta millium funerum in rationem libitinæ veni-
rent, &c. Quæ Oroſius ex Suetonio in Nerone
cap. 39. exſcripſit: Acceſſerunt tantis ex Prin: ipe
malis, probriſque, adam & fortuita; peſtilen-
tia unius autumni, quu triginta funerum millia
in rationem libitinæ venerunt; clades Britannica,
quà duo præcipua oppida, magna cimium ſocio-
rumque cæde direpta ſuntrignominia ad Orientem,
legionibus in Armenia ſub jugum miſſis, agreque
Sria retenta, quæ etiam Oroſius recitat. Petrus
itaque & Paulus eo anno morti traditi quo Ur-
E 2 bem

K C. I.

An. Ch. 67. anno Chriſti

IV.

Quo dis oc⸗

giſe.

52 Criica Hiſtorico-Chronologica

bem peſtilentia afflixit. Quare cùm, teſte Tacito,
ſexageſimo quinto peſtis Romæz
graſſata fuerit, Principum Apoſtolorum marty-
rium perperam 4 Baronio uſque ad præſentem
annum dilatum. Baronius ait, ſuam ſententiam,
uam ab Onuphrio acceperat, quamqueé Viri
docti paſſim amplexi ſunt, graviſſimos habere
aſſertores, Caium antiquum Theologum, Ze-
phyrinum Papam, 8& Dionyſium Corinthiorum
Epiſcopum, quos citans Mieraplraſt apud Su--
rium die X XIX Junii, iiſdem adſtipulatur,
dum anno XXXVI poſt Paſſionem Domini
eos trucidatos affirmat. Sed hinc potiuùs noſtra
ſententia confirmatur. Antiqui enim Chriſtum
anno Eræ Chriſtianæ viceſimo nono paſſum arbi-
trati ſunt; à quo anno ad LXV triginta ſex
effluxere. Denique Hieronymus de Scriptoribus
Eccleſiaſt. tam in Elogio Divi Petri, quâm Divi
Pauli, Pontificale Romanum, Chryſoſtomus,
Honorius, Iſidorus, Beda, Rabanus, Nicephorus,
aliique tradunt, Petrum & Paulum triginta
ſeptem annis poſt Paſſionem Chriſti elapſis mar-
tyrio coronatos eſſe, qui à præcedentibus Do-
Gtoribus in eo tantàùm differunt, quòd utrumque

extremum annum incompletum pro integro nu-

merarint.
Ad num. III. Petrum & Paulum martyrio co-

ronatos die N NX I X Junii, docent Martyrolo-
gium Romanum & Græcorum Menologia, in-
dicatque Oroſius loco numero præcedenti cita-
to, quando ait, autumno martyrium illud ſub-
ſequente, peſtilentiam Romæ ortam eſſe. Ante
autumnum itaque Beati Apoſtoli morti addicti.
Mitto varia Martyrologia, aliaque veteris Ec-
cleſiæ¶ monumenta, qualia ſunt Sacramentarium
Gregorii Magni, Ordo Romanus, ipſius S. Hie-
ronymi Lectionarium omnium vetuſtiſſimum.
Non defuere tamen, qui exiſtimarint, marty-
rium illud VIII Kal. Martii accidiſſe, quòd ad
eandem diem in Laterculo Sylvii legatur: Depo-
ſitios S. Petri & Pauli, quibus ex verbis intule-
re, Petrum & Paulum non 71 IKal. Julias, ſeu
die X XIX Juni, quo coluntur, paſſos eſſe,
ſed die VIII Kal. Martias. Veràùm vana hæc
illatio. Antiquitus enim ſicuti & nunc, VIII
Kal. Martias, ſeu die viceſima ſecunda Februarii,
Cathedra S. Petri Antiochiæ celebrabatur. In
Indiculo Depoſitionis Martyrum apud Buche-
rium, eo die legitur: Natale Petri de Cathedra.
Reliquiæ autem Sanctorum jiſdem ſæpe diebus,
ui horum natales erant ‚factæ. Quare ex Later-
culo Sylvii, ubi ad VIII Kal. Martii legimus
Depoſitionem S §. Petri & Pauli, intelligimus,
horum Reliquias, die, quo jam Petrus Antiochiæ
colebatur, tranſlatas fuiſſe. Tranſlationem enim
Sanctorum Depoſitionis nomine ab Antiquis ſæ-
pe expreſſam, pluribus exemplis conſtat. Sic in
Martyrologio Hieronymiano ad diem ſecundam
menſis Julli habetur: Depoſßtio Miltiadis Papæ.
Papebrocius in Conatu Chronico-Hiſtorico ad
Catalogum Pontificum ait, videri Librariorum
Vitio factum, ut pro voce, Ordinatio, legatur, De-
poſitio; cùm conſtet Miltiadem die ſecunda Julii
ordinatum eſſe. Verùm locus purus eſt, Reliquiæ-
que Melchiadis die ejus Ordinationis Ranllatz.
Sic etiam anno ducenteſimo quinquageſimo
octavo, quando S. Sixtus Romanus Pontifex
eorumdem Apoſtolorum corpora ad Catacum-
bas transferre voluit, ut ardente perſecutione
Chriſtiani tutids Stationes ibi habere poſſent,
non alium diemelegit, quàm viceſimum no-

num menſis Junii eorum

Natali dicatum „ ut S % C. I.

diſcimus ex laudato Indiculo: III Kalend. Julii An. Ch. 67.

Petri in Catacumbas & Pauli Oſtienſe, Tuſco &
Baſſo Coſ. Quæ verba Baeten iellgens.
in margine ait, Conſules fuiſſe luxatos, perſuaſus
agi ibi de SS. Apoſtolorum martyrio; cùm ta-
men ſermo ſit de Tranſlatione die eorum natali
facta. Pearſon in Annalibus Cyprianicis ad an-
num CCLVIII, quo Tuſcus & Baſſus Con-
ſules fuere „exiſtimat, alia die Petri & Pauli
martyrium accidiſſe, alia eorum Tranſlationem,
hancque ſecutam poſtea eſſe ſolennitatem & fe⸗
ſtum, & ante Pſeudo-Iſidori ætatem , & Geſta
Pontificalia edita Natalibus SS. Petri & Pauli
alium diem aſſignatum, idque ex Sylvii Later-
culo conſtare. Sed fallitur Vir eruditiſſimus:
Sixto enim ſedente, Petri & Pauli Reliquiæ, quæ
antea in Vaticano & Oſtienſi aſſervabantur, ut

teſtatur Caius, qui circa annum CC floruit, ad

Catacumbas tranſlatæ ſunt die X XIX Junii,
quo eorum ſolennitas celebrari ſolita erat. Quare
dies natalis SS. Petri & Pauli in dubium perpe-
ram revocatus. Malè etiam Queſnellus in Notu-
la ad Sermonem S. Leonis in Cathedra S. Petri
Apoſtoli, ait, Laterculum Sylvii vel ſuppoſitio-
nis argui, vel ſaltem depravationis, eo loci, ubi
pro feſto Cathedræ VIII Kalend. Martii, De-
poſitionem utriuſque Apoſtoli notatam habet.
Ibi enim Depoſitio idem denotat ac Tranſlatio;
ut dixi. Denique falluntur, qui dicunt, quam tue-
mur opinionem, antiquam non eſſe, cùm nullum
extet monumentum antiquius Indiculo Depo-
ſitionis Martyrum à Bucherio publicato, in quo
Cathedra S. Petri memoratur VIII Kal. Mart.
Poſt primam hujus Tomi editionem deprehen-
di nihil certi ſtatui poſſe de die quo Principes
Apoſtolorum martyrium fecerunt, & quæ hic in
medium attuli tantum probare Eccleſiam diem
XX IX menſis Junii ad Natale eorum, diem
veròè XKXII Februarii ad feſtum Cathedræ
Sancti Petri celebranda elegiſſe, iiſdemque die-

bus aliquos eorumdem Reliquiarum Tranſſlatio-

nes aliàs peractas eſſe.
Ad num. XXXV & ſeqq. quia Annalium Ec-
cleſiaſticorum præſtantiſſima pars Chronologia
Pontificia, in eaque ordinanda ſæpe Baronius

V.
Aliqua re-

gula ad

Chronolo-

offendit, maxima à me diligenti
uantm fieri poſſet, in gencin harnent. Len Tonrr
4 ri poſſet, in integrum reſtitueretur. ficiam reſti-
Fateor tamen mihi non ſemel aquam hæſiſſe, & ezuendam.

uſque ad quartum ſeculum variorum Pontificum
initium & finem; etiam poſt longum moleſtum-
que ſtudium, detegere potis non fuiſſe. Ut au-
tem res magis ex animi ſententia procederet, ad
eaque vitanda incommoda, in quæ Baronium,
Viroſque doctiſſimos incurriſſe deprehendi,
certas quaſdam regulas ſtatuendas duxi, quarum

peneficio hanc Chronologiæ partem non parum

me promoviſſe arbitror. Jacienda quippe fuere
aliqua fundamenta, quorum ſoliditate ſtructura
conſiſtere poſſet, cùm, ut ait Lucretius lib. 4.
Denique ut in fabrica, G prava eſt regula
prima,
ong⸗ mendosè fieri, atque obſtipa, neceſum
eſt.
Prima regula Baronio in Notis ad Martyrolo-
gium Romanum die X VI Aprilis, quo SS.
Cletus & Marcellinus coluntur, obſervata, circa
Romanos Pontifices Latinis potiùs quàm Græ-
cis inhærendum, illiſque, urpote Romanæ Ec-
cleſiæ alumnis, major fides adhibenda. Quam
regulam criam Henſchenius in Apparatu ad

VI.
Prima regss⸗

Chro-

46

V..
Secunda -
ula.

— — — — .

— — — — 2 —

Ii

1
VII ſe

(rehu ſ

— — „. S——.ꝗãñ

D

en
lemm
Ara
.

k
nius nenl⸗
t eih gian benti
tut. ſtian ii⸗
& wenllan,.
N
⸗
all⸗
1,A
zium,
endi,
aru
arun
foete
nckuta

8 £ C. I.
An. Ch. 67.

VII.
Secunda re-
gula.

VIII.
Caralogus

Bucheriansss.

in Annales C. Baronii.

Chronologiam Pontificiam ſequendam edicit,
quòd Euſebius in iis, quæ ſunt Romanæ Eccle-
ſiæ, non rarò à veritatis tramite recedat. Certè
poſtquam lib. 7. cap. 32. aſſeruit, Caium & Mar-
cellinum ſua atate vixiſſe, Caii deceſſori Euty-
chiano, qui ſedit annos octo, vix decem menſes
concedit. Denique SS. Marcellinum & Mar-
cellum hujus ſucceſſorem in unum eumdemque
hominem conflat, aut certè ob nominum ſimi-
litudinem, Marcello omiſſo, ſucceſſores S. Mar-
cellini in Chronico ſtatuit SS. Euſebium, Mel-

chiadem & Silveſtrum, ſub quo ſuum Chroni-

con terminat. Euſebii itaque auctoritas in rerum

Occidentalium narratione, quando in ea cum

Latinis non convenit, parvipendenda.
Secunda regula. In trium priorum ſeculorum
& initii quarti Chronologia digerenda, Libro
Pontificali, ceteriſque de Pontificibus Romanis
Scriptis præferendus Damaſi Liber de KRomanis
Pontificibus, ut paſſim à ſuperioris ætatis Aucto-
ribus allegatur. Illum primus Bucherius in Ope-
re de Doctrina Temporum à Bollando acceptum,
ut teſtatur Henſchenius loco laudato, publicavit.
Eo uſus eſt Onuphrius in Faſtis ordinandis, ma-
ximaque ex parte Cuſpinianus in ſuis Faſtis ante
Onuphrium exſcripſerat. Sed is Damaſi Liber à
Baronio contemtus, quèòd in Hygino, Pio &
Aniceto corruptus ſit, & aliunde ejus Chrono-
logiæ ſæpe repugnaret. Primus fuit Henſche-
nius, qui ſumma ejus antiquitate & Auctoris
anonymi ſcribendi methodo, quâ tempora ſin-
gulorum Pontificum per Conſules deſignantur,
attentis, Chronologiam Pontificiam uſque ad
initium Liberii, in quo Liber Damaſi deſinit,
ordinandam docuit. Sed malè aliqua in eo Libro

immutavit, cùm in MSS. Numiſmatis & In-

ſcriptionibus deſcribendis ipſa etiam opificum

aut Librariorum errata repræſentari debeant; ne-

que quidquam in iis immutare liceat, ut Lectores
verum ſenſum elicere poſſint. Meliùs Buche-
rius Librum illum juxta exemplar à Bollando
communicatum de verbo ad verbum tranſcripſit.
Cuſpinianus etiam plura ex illo refert, nihil de-
tracto, nihilque eidem addito. Henſchenius ta-
men, quæ in illum Librum inſeruit, deſumſit
ex alio Catalogo veterum Pontificum ad Felicem
IV & tempora Juſtiniani Imperatoris dedu-
ctum, qui in Bibliotheca Reginæ Sueciæ reper-
tus eſt. Hujus Catalogi Auctor anonymus Li-
brum Damaſi vidit, ex eoque duo Conſulum
paria, quæ cum ſingulis Pontificibus junguntur,
mutuatus eſt, fuſiuùs quemlibet Pontificatum de-
ſcribens, & diem, quo quilibet Pontifex ſepul-
tus, de more annotans. Baronius & Onuphrius
Librum Damaſi legerunt, unumque exemplar
MS. extabat alias in Bibliotheca S. Victoris Pa-
riſienſi; cùm in Catalogo librorum MSS. hodie
legatur, Chronica Damaſi- ſed, ut retulerunt
mihi Canonici Regulares ejuſdem Monaſterii,
exemplar illud, ſicut & quædam alia, jam diu
deperdita. Suſpicor autem omnia Libri Damaſi

exemplaria ab uno eodemque proceſſiſſe; quod

videam illud, quo Cuſpinianus uſus, eoſdem
nævos continere, qui in exemplari Bollandiano

habentur. Certé Harduinus V. C. e Societate

Jeſu, qui Bibliothecæ Collegii Ludovici Magni
Pariſiis præeſt, dixit mihi extare inter ejuſdem
MS S. exemplar Libri Damaſi à Sirmondo de-
ſcriptum, ſed à Bollandiano in nullo diver-
Cùm Catalogus veterum Pontificum Roma-
Loom. I H

73

53

norum ab Ægidio Bucherio in Comment. de
Dct. Temp. pag. 269. publicatus (quem Chro-
nicon Damaſi nominandum diximus) occaſio
fue it reſtitutionis Chronologiæ Pontificiæ, ju-
vabit hic variam ejus fortunam paucis explicare.
Eo uſus eſt Onuphrius in Chronico Eccleſiaſti-
co; Baronius verò, quod ejus Chronologiæ non
congrueret, & aliunde aliquot erroribus fœde-
tur, leernarus eſt. Tum cum anno MDCXX
exemplar ejus MS. ad manus Peireskii Viri no-
ſtro ſeculo futuriſque memorandæ eruditionis
perveniſſet, longe aliud quàm Baronius de eo

§ £ C. I.
An. Ch. 65.

judicium tulit, ut liquet ex Epiſtola, quam dum

Pariſiis eſſet die X XVII Novembris illius anni
Romam ad Aleandrum Virum doctiſſimum
ſcripſit, quæque intra paucos annos lucem vi-
debit operà Illuſtriſſimi ac eruditiſſimi domini
Ludovici de Thomaſſin, domini de Mazaugues.
In ea ille Aleandrum monet D. Schilderum
ſummiſiſſe ſibi eum Catalogum, ad Præſidem
Attrebatenſem pertinentem, ea conditione, ut
ad alienas manus non veniret, & poſtquam il-
lum examinaſſet, ac deſcripſiſſet, tutò tranſmit-
teret. Addit Peirestius in unico illo MS. ab annis
circiter octingentis exarato, contineri quatuor
illa opuſcula, quæ, quemadmodum & Catalo-
gum illum pluribus laudibus effert, aſſerens au-
tographum ſeculo Conſtantinianeo videri com-
poſitum, pollicenſque Alexandro ſe exemplar
exactiſſimum quam primùm miſſurum. Poſt ali-
quot annos idem numero MS. in manus Bu-
cherii venit. Is enim cap. 14. de Doct. Temp.
ait, ſe, cum menſe Oaοb anni MCXXXII
Antuerpiam veniſſet, Bollandam quaſdam ſibi
Heriberti Roſweidi ſchedas obtuliſſe, exſcriptas
vetuſtiſſima membrana, quam D. Joannes Bren-
nerus Regius olim in Senatu Luxemburgenſi Se-
cretarius & Auctuarius diu penes ſe habuerat, &
tandem D. AMenvillio Regi Catholico à priva-
tis Bruxellæ Conſiliis dono dederat. Ea quinque
Opuſcula, egregia Anti quitatis monumenta, Bu-
cherius anno MDCXXXIV Antuerpiæ typis
mandavit, monuitque laudatum Pontificum
Romanorum Catalogum reliquorum fontem vi-
deri poſſe.
Anno MDCXLVIDavid Blondelus Am-
ſtelodami promul

uti & in ejus Præfatione Catalogum illum valde

commendat, eoque ad veterum Pontificum

tempora dirigenda in illo Opere utitur. Tandem
Henſchenius eundem Catalogum, aliumque
ſexto Eccleſiæ ſeculo compoſitum, Chronicon
Auctius veterum Pontificum ad majorem ho-
rum Catalogorum diſtinctionem, à me appella-
tum, Tomo primo Sanctorum menſis Aprilis
anno MDCLXXV edito præfixit illuſtravit-
que; eoque demortuo, uterque Catalogus 4

Papebrocio non ſolùm magis explicatus, ſed
etiam Chronologia Pontificia ad noſtra uſque

tempora producta. Tantorum Virorum de Cata-
logo Bucheriano judicium cùm diligenter per-
pendiſſem, non dubitavi, quin ad illius normam
antiquorum Pontificum Romanorum anni ordi-
nandi eſſent, locis tamen, in quibus ille cor-
ruptus & depravatus, emendatis. Parum autem
curavi, quod Auctori illi trium aut quatuor
priorum Pontificum tempora ſatis perſpecta
fuiſſe non videantur, ſicuti nec quis eorum
rius aut poſteriùs ſederit, cum nulla eorum
Acta habeamus „nullaque teſtimonia hiſtorica,

1x.
. gavit Apologiam pro ſententia AViris gdas
Hieronymi de Epiſcopis & Preshyteriz, in qua, :

vis com-
mendatus.

3 gu⸗x⸗

54 Critica Hiſtorico-Chronologica te
8 C. I. quæ prioris illius ſeculi tenebras depellere pol- „in editionem Chronici irrepſiſſe videatur, S Æ C. l⸗ ach
An. Ch. 67. ſint; & in Chronologia arbitraria aut commen- „ idem etiam haud minor, ſed major apparet in An. Ch. 67°
titia ſatius ſit adhærere alicui Scriptori antiquo, „Hiſtoria. Illic enim lib. 7. cap. 2 7. Pontifi-
quam incertis conjecturis inniti. „Catui Xyſti tribuit annos XI. Nec mirum;
X. Prima hujus Tomi editione abſoluta miſſa ad „nam quem ordinatum eſſe docuit ſub initio
Sed non ab me ex Anglia Diſſertatio poſthimma goannis „Valeriani Chronicon, eundem ſub Gallo or-
omnibus. Pearſonii . Geſtrienſis Epiſcopi Proteſtantis, de 2 dinatum eſſe narrat Hiſtoria. Primèò igitur in-
Serie & Succeſſione primorum Romæ Epiſcoporum „gens error ubique committitur in Pontificatu
anno MDCLXYXXVIII Londini prælo ex- „Xyſti, ſive initium, ſive finem ejus ſpectes.
cuſa, cui ſubjuncta eſt alia de eadem ſucceſſione „Nam ſi ſub Gallo ordinatus eſt Xyſtus, ſuc-
Diſſertatio, Auctore Henrico Dodwello, Viro »„ ceſſit Lucio, & Stephanus Papa nunquam
ejuſdem ritûùs doctiſſimo. Contendit Pearſonius, „fuit; ſi ſub primo vel ſecundo Gallieni, error
in primis Eccleſiæ Romanæ Traditionibus, Græ- „adhuc manet, qui & alium in Chronico ſibi
Cis potiùs „quam ipfis Romanis acquieſcendum, „adjunxit. Nam inde in eo legimus ad annum
eamque ob rem uſque ad Anicetum, Eutychium „Valeriani ſecundum: Cyprianus Carthaginienſis
Epiſcopum Alexandrinum ſequitur; addens Ca- „Epiſeopus martyrio coronatur. Qui manifeſtus
talogum Bucherianum, ſi opportunè, ubi hiul- „eſt aliquot annorum prochroniſmus. & Cy-
cus eſt, ſuppleatur, & ubi depravatus, emende- „prianus vel proximo vel eodem anno, quo or-
tur, in Aniceti ſucceſſoribus nos tutiſſime ſequi „dinatus eſt Xyſtus, martyrium ſubiit, quod
poſſe. Verùm, licet rectè obſervarit Pearſonius, „verum eſt, initium Xyſti multèò maturius
Euſebium non ex Archivis Eccleſiæ Romanæz „quàm oportuit ab Euſebio ponitur. Unde con-
Pontiſicum tempora hauſiſſe, nec ex aliquo alio „ſtat eum non habuiſſe certum aliquem Ro-
Scripto certis temporum characteribus inſigni- „manorum Epiſcoporum Catalogum, quod ad
tò; cum alios in Chronico, alios poſtea in Hi- „annos Cornelii, Lucii, Stephani & Xyſti per-
ſtoria Epiſcopis Romanis annos ſæpe tribuat; & „tinet. Ita Pearſonius, qui & eundem errorem
in poſterioribus quoque & ſuæ ætati proximis, „aliis argumentis manifeſtat. Cum itaque in ſe-⸗
quæ prioribus notiora fuerunt, manifeſtèò lapſus quentibus Pontificibus Romanis, iiſque præſer-
ſit, etiam tum cum eorum Catalogus Romæ tim; qui ſua ætate vixéêre, cæcutierit Euſebius;
conſervaretur, peſſimum tamen ducem elegit. alteri non monſtrabit viam, qui ſibi ſemitam
Eutychius enim homo externus, & decimi ſe- non ſapuit.
culi Scriptor, cujus hiſtoriam Edwardus Pro- Porro quia Papebrocius in Opere cui titulum XII.
cochius anno NMDCLVII I in Latinam lin- fecit, Conarus Chronico-Hiſtoricus ad Catalogum Catalogi
guam vertit, veterum Pontificum Romanorum Romanorum Pontificum, quatuor alios Pontifi- Pontißcum
tempora ſcire non potuit, cum etiam deceſſo- cum Catalogos exhibet, quorum prior deſum- 77400 nomi-
rum ſuorum, quæ tamen ab Euſebio rectè con- tus eſt ex Bibliotheca Palatino-Vaticana, alius 1 inſignien-
ſignata fuerant ‚ignoraverit, & in ſingulis fer- verò inſcribitur, Nomina Apoſtolicorun, qui 6
mmè& aliis narrationibus craſſos errores Chrono- cum duobus Corbeienſibus confertur: ne in tot
logicos admiſerit; cum contra Auctor Catalogi variis Catalogis citandis aliqua confuſio oriatur,
Bucheriani quarto Eccleſiæ ſeculo vixerit, in Librum Damaſi, Chronicon Damaſi; Catalogum
ipſo Eccleſiæ Romanæ ſinu natus ſit „& quam- verèò in Bibliotheca Reginæ Sueciæ repertum,
plurima referat, quæ ipſo Pearſonio teſte, nullus Chronicon aubtius veterum Pontificum appello; III.
jure in dubium revocarit. Præterea ſi poſt Anice- cum Faſti in quibus ſola Conſulum nomina le- Baron nume e unt
tum, Bucherianum Catalogum, dummodo ſup- guntur, Cbronici nomine inſigniri ſoleant, & XXX . den
pleatur & emendetur, tutè ſequi poſſumus „cur manuſcriptis Operibus Auctorum Anonymorum id8n
non & in præcedentibus Pontificibus, ſi eadem aliquis ſemper titulus attribuendus ſit. Non opus Ctironei
cautela adhibeatur, eo uti poterimus: hic monere, egregium illud Chronicon falsò Dumaß.
XI. Dod wellus Catalogo Bucheriano ubique fer?è Damaſo adſcriptum fuiſſe; cùm id jam à Baronio
Euſebius in fidem derogat, & Euſebium uſque ad Marty- obſervatum fuerit, qui tamen perperam ſuſpi-
Chronologia rjum S. Fabiani Papæ, quod Decio imperante cabatur, ex diverſis Auctoribus ab Anaſtaſio
D contigit, rectum tramitem tenuiſſe contendir, collectum fuiſſe: cum contrà ex Damaſi Chro-
ac poſtea eum nihil explorati habuiſſe. At, ut nico, omnium, quæ de Pontificibus Romanis
inquit Pearſonius cap. 10. ſuæ Diſſertationis, ſi egerunt, antiquiſſimo, Conſules, aliaque Ana-
appareat Euſebium in temporibus eorum, qui ſtaſius ſeu Libri Pontificalis Auctor deſcripſerit,;
ſuæ ætati propiores erant, referendis, nullum cúmque in Anaſtaſio, Libroque Pontificali
certum Indiculum habuiſſe, quem ſequeretur; iidem nævi, qui in Chronico Damaſi, repe-
hemo cum fundamento dixerit, ei certa magis riantur, ſanioris exemplaris Chronici Damaſi .
& explorata fuiſſe priora Pontificum tempora à inveniendi minor ſpes affulget.
„ ſuis longe remotiora. In Chronico Euſebii ad Tertia regula. In Chronici Damaſi priori par- XIII.
„annum Valeriani primum vel ſecundum hæc te, in qua nullus Conſulatus bis repetitur, obi- Tertia regu:
„legimus: Romanæ Ecoleſie Epiſcopatum tenet tus Pontificum ſemper cum ultimo pari Conſu- las
„YXIII Miſus annis VIII. Et ad Gallieni lum illigatur, uti & plerumque ſucceſſoris ini-
„decimum vel undecimum: Alexandrina Ec- tium. In eo v. g. dicitur, Alexandrum fuiſſe 4
„Ad ejuſdem undecimum vel duodecimum: geſto, aſque Aℳhliano & Vetere, qui anno cente=- .
„ Romaäne Eccleſiæ XXIV Epiſéopus conſtituitur ſimo decimo ſexto nomen dederunt. Quare pro
„Dionyßus annis IX vel XI I. Et rurſus ſub ini- certo tenendum, illius Chronici Auctorem Ale-
„tio imperii Probi: Romanæ Eccleſiaæ Epiſcopa- Xandrini Papæ martyrium cum anno CXVI .
»tum ſuſeipit X XV Feliæ. Duobus igitur Ro- Tliani & Veteris Conſulatu inſignito copulare,
„„manis Epiſcopis Xyſto & Dionyſio ſimul ſum- & Sixtum ei ſucceſſiſſe eodem anno, iiſdemque
„tis annos tribuit ſupra viginti. Qui quidem Conſulibus, licèt aliquando contigerit, Inter- . 4
„immanis prochroniimus eit. Ac ne forte error pontificium ad ſequentem Conſulatum proro:.

gatum

—
—

XII.
Catalogi
. Nontiſcun
alig unomi⸗
ne inſgniey⸗
d.
I

t
I,
n
. Parod Nr
KN.
um
s
nio

W C. I.

gatum fuiſſe. Qux regula ut intelligatur, obſer-
An. Ch. 67. fe. Qup reg Zarur,

vandum, Henſchenium & Papebrocium ejus in
Sanctorum Actis illuſtrandis colle gam, quique
non ſolùm Chronicon Damaſi uſque ad noſtra
tempora perduxit, ſed etiam plura, quæ Hen-
ſchenius indeſinita reliquerat, accuratius deter-
minavit, ih ea utrumque fuiſſe ſententia, in
Priori parte Chronici Damaſi, (quæ in Urbano
deſinit, quæque ſcripta fuit ab Auctore anony-
mo, ab altero, qui ſecundam partem elucubra-
vit, diverſo) ultimum Conſulatum ei Pontifici
attribui, qui majorem partem ſub illo vixir;
adeo ut v. g. Alexander liano & Vetere Con-
ſulibus paſiſus non fuerit, licèt id diſertè in eo
Chironico dicatur; quia, inquiunt Henſchenius
& Papebrocius, Auctor illius Chronici totum
Tliani & Veteris Conſulatum Alexandro aſſi-
gnat, cùm eo durante ſemper in vivis fuit, ne-
que martyrium fecit, niſi die tertio Maii anni
CXVII, quo Niger & Apronianus Conſules
. fuere; qui tamen Conſulatus ei non attribuitur,
quia tantùm quatuor priores illius anni menies
ſedit. Rem magis explicat Papebrocius pag. 27.
Conatûs Chironico-Hiſtorici ad Caralogum
Pontificum, ubi ait: Pontificum annos ex eoͤ(ſcilicet
Damaſi Chronico) ſc digeſſimur, ut ſi prior in
ſao ultimo anno tranſcendiſſet menſem Junium,
intelligeremns ſucceſſori eius ſollkim adferibi primos
Conſules, proximo anno Magiſtratum ingreſſos;
Iin autem infra Julium eſſet mor-nus, tunc anni
praæcedentis Conſales clandere cenſeremus Ponti-
kilatum iſtum, ut ſequentis initium notari poſſet
Conſulum illorum nominibus, ſub quorun: Magi-
ſtratu major anni primi pars erat decurſa. Cui
explicationi hanc tertiam regulam opponimus,
& tanquam certum indubiratumque ſtatuimus,
Pontifices in priori parte CDhronici Damaſi me-
moratos ſub illis Conſulibus demortuos intelli-
gendos, ad quos in eo perveniſſe dicuntur, ſive
parùm, ſive multàùm ſub illis vixerint.
XIV. Primò, quia nullus Auctor hujuſmodi nume-
Qua nume- randi ratione uſus reperitur. Secundèò, ex ipſo-
randi watio met Chronico illa explicatio evertitur: in eo
Aacten⸗ enim dicitur, Petrum fuiſſe ſque Nervæ &
Chronici Veſtin: Conſulatum anno Chriſti ſexageſimo
Damaſi. quinto initum, & paſſum eſſe dietertia Kalendas
Julias. Cùm itaque majorem illius Conſulatus
partem non vixerit, neque ad menſenr Julium
pervenerit, ſecundùm eam explicationem mar-
tyrium ejus contigiſſet ſub præcedentis anni
Conſulibus, ſcilicet Lecanio Baſſo & Licinio
Craſſo. Et tamen tam Henſchenius, quàm Pa-
brocius, Divi Petri martyrium cum Nervæ &
Veſtini Conſulatu, annoque Chriſti ſexageſimo

quinto conjungunt; quod cum explicatione ab

utroque data manifeſté pugnar. Sic etiam in eo
Chronico Chriſtus in æternum Pontifex paſlus
dicitur duobus Geminis Conſalibus III Kalendas
Ahprilis, anno nempe Eræ Chriſtianæ viceſimo
nono. Quòd ſi regula ab Henſchenio excogitata
vera eſſet, ſequeretur, illius CDhronici auctorem
Dominicam Paſſionem cum anno Eræ vulgaris
XXVIII illigaſſe; ſed eandem ſub illius anni
Conſulibus non recitaſſe, quia Chriſtus totum
annum viceſimum octtavum vitam duxit, &
inſequentis partem tantům delibavit. Quod eum
Auctorem ſenſiſſe nullus ſibi perſuaſerit. Tertièò,
Papebrocius in Conatu Chronico-Hiſtorico lau-
daro pag. 69. refert periocham Geſtorum MSS.
Romanorum Pontificum uſque ad Martinum V,
in qua Auctor anonymus illorum geſtorum ſty⸗

1
4

in Annales C. Baroni. HZ 55

lum primæ partis Chronici Damaſi imitatus, s £ C. I.
hon repetens ſcilicet nomina Conſulum, Pon- An. Ch. 67⸗
tificatum Hormiſdæ; Joannis & Felicis I V,
cum Conſulibus copulat, uſque ad quos Ponti-
fices illi dicuntur perveniſſe, aitque præfatum
Joannem Papam fuiſſe zlque ad Conſulatunz Oly-
brii anno DXXVI geſtum. Cùm itaque certè
conſtet, Joannem die viceſima octava Maii ejuſ⸗
dem anni DXXVI ſupremum diem obiiſſe,
mors ejus cum Conſulatu anni DXXVab Au-
tore Geſtorum illorum M SS. conjungi debuiſ-
ſet, ſecundùm Henſchenii & Papebrocii regu⸗
lam. Et tamen Papebrocius, qui expreſsè obſer-
vavit, hunc Auctorem non aliam numerandi
rationem uſurpare, quàm qui priorem Chronici
Damalſi partem exaravit, Joannis Papæ mortem
anno DXXVI Olybrii Conſulatu notato col-
locat. Quare ipſemet regulam, quam adſtruxit,
veram non eſſe inſinuat. Præterea Henſchenius
S. Felicis I V, Joannis ſuccéſſoris initium cum
die duodecima menſis Julii anni DXXVIOly-
brii Conſulatu inſigniri jungit; cùm tamen hic
Conſulatus juxta Henſchenii, Papebrociique re-
gulam neutri Pontifici attribuendus eſſet, cum
neuter majorem illius anni ac Conſulatůs par-
tem ſederit. Ex quibus tandem omnibus mani-
feſtiſimum fit, veram eſſe quam ſtatuimus regu-
lam Henſchenianæ contrariam, Auctores nempe
tam prioris partis Chronici Damaſi, quàm Ge-
ſtorum MSS. Romanorum Pontificum, hos de-
mortuos docere ſub Conſulibus, uſque ad quos
perveniſſe dicuntur. Illud tantùm uterque Au-
ctor anonymus peculiare habet, quòd ſucceſlo-
rum initium non à Conſulatu, à quo deceſſores
obiêre, aut ipfimet eos excepêre, ſed ab inſe-
quentis anni Conſulibus repetant: qua in re ſe-
cuti ſunt, Theophanem, Cedrenum, & quoſ=
dam alios, qui annum, quo aliquis Imperator
mortuus eſt, eidem totum attribuunt, & pri-
mum ſucceſſoris annum à Kalendis Septembri⸗
bus cum anno populari exordiuntur; neque
unquam eundem annum inter Imperatorem de-
mortuum, ejuſque ſucceſſorem partiuntur; quæ
eſt ipſiſſima ſupputandi forma, quam Auctor
Chronici Damaſi, & Scriptor Geſtorum MSS.
Pontificum Romanorum adhibuerunt.
Decepêre Viros doctiſſimos Acta Sancti Ale- XV.
vandri Papæ, quæ dicunt habere poſt Alexandri Aca §. Ale-
mortem, nutu Dei, eodem anno defunltum eſſe an gſa.
Trajanum, quod certum eſt contigiſſe in Cilicia
die decima Auguſti, Nigro & Aproniano Caſſ.
anno ſcilicet Chriſti CXVII. Ex quo inferunt,

ideo Nigri & Aproniani Conſulatum in Chro-

nico Damaſi Alexandro non attribui, ſed Sixto
ejus ſucceſſori, quia Alexander iis Conſulibus
uſque ad diem tertium Maii dumtaxat vixit;
Lamiaæ verò (non verò liani) & Veteris Con-
fulatum, qui in annum CXVI incidit, Ale-
xandro in eo Chronico aſſignari, quia eos toto
anno habuit. Hæc illi, qui ad illam numerandi
rationem probandam non Chronico Damaſt, in
quo ea dicitur uſurpari, ſed Actis S. lexandri,
iiſque ſolis utuntur. At jam Baronius obſervavit,
S§. Alexandri Acta ſua antiquitate mendoſa eſſe;
quod licèt nullo argumento oſtendat, facile eſt
demonſtrare. Hæc Actorum verba: Totus populi
verum affectum ei (nempe S. Alexandro) gratia
Divina contulerat, ut & v Senatorum maximam
partem converteret ad Dominum VUnde ckm
hac opera ejus ad Trajanum Principem perveniſ-
ſent, miſit Aureliannm Comitem utriuſque militig;
24 de Selencia

5 £ C. I.
An. Ch. 67.

56 Critica Hiſtorico-Chronologica

de Seleucia Iauriæ, ad interfectionem omnium
Chriſtianorum : unde nutu Dei eodem anno defun-
tus eſt Trajanus. Et ingreſſo Urbem Aureliano,
Senatus ita famulatus et eſt, ut ipſum Principem
crederent eſſe Trajanum. otatim ergo ut Bi Huf
eſt Romam, & c. Quæ profectò verba indicant,
Acta illa non eſſe primogenia, ſed aliquot ſecu-
lis poſt Alexandri paſſionem, quod de multis
aliis contigiſſe conſtat, ſcripta. Nam quomodo
Trajanus Aurelianum de Seleucia Iſauriæ anno
Chriſti centeſimo decimo ſexto, aut decimi ſep-
timi initio, Romam mittere potuit, qui tunc in
ea urbe non erat, ut ex iis, quæ de Trajani
Imperio loquentes diximus, evidenter apparet.
Hanc Legationem Aureliani eo tempore factam,
quo Trajanus Seleuciæ Iſauriæ erat, S. Alexan-
dri Acta infirmare ſuſpicatus eſt ipſemet Hen-
ſchenius, dum in primo tomo Sanctorum menſis
Maii eadem illuſtraret; quod ex punctuatione
ab illo mutata colligo. Nam cùm in menſe
Aprili rectè ſcripſiſſet: Miſit Aurelianum Comi-
tem utriuſque militiæ, de Seleucia Iauriæ; poſt
aliquot annos Acta integra S. Alexandri in men-
ſe Maio edens, virgulam ſuo loco movit, nulla
hujus mutationis reddita ratione, ſcripſitque:
Miſit Aurelianum Comitem de Seleucia Haurig;
Seleuciam non ad Trajani in eam urbem adven-
tum, ſed ad Aureliani, qui Comes utriuſque
militiæ in Iſauria erat, referens. Sed perperamn:
nam utriuſque militiæ Comitatus ‚qui ſummus
honoris & dignitatis titulus erat, non cum urbis,
ſed cum regionis nomine ab Antiquis memora-
tur. Sic in Notitia Imperii recenſentur duo virs
ſpebtabiles, Comites rei militaris per ADDoyptum
& Iſauriam. Martyrologi, aliique Veteres, qui
de S. Alexandri martyrio locuti ſunt, ſcribunt
ipſum paſſum ſub Aureliano Comite utriuſque
militiæ, vel ſub Aureliano Præfecto, vel ſub

Aureliano Principe; ſed ex his nullus Seleuciæ

XVI.
Si Acta legi-
rima, malè
gblsνα.

mentionem facit. Quòd ſi Auctor Actorum S.
Alexandri Seleuciam ad Aurelianum retuliſſet,
ſine dubio ſcripſiſſet, Trajanum miſiſſe Aurelia-
num Comitem utriuſque militiæ in Selencia Iaurig.
Trajanus itaque Aurelianum ex urbe Seleucienſi
Romam mittere non potuit, quod tamen in lau-
datis Actis dicitur; cùm in ea urbe circa tem-
pus, quo Alexander paſſus, Trajanus non fue-
tit. Quòd ſi ea delegatio facta eo tempore, quo
Trajanus Seleuciæ erat, ea circa finem anni cen-

teſimi decimi quarti, vel ſub initio decimi quinti

contigit. Secundò, Trajano imperante Senato-

rum maximam partem Chriſto nomen dediſſe,
prorſus fabuloſum, nullumque rei tam memo-
rabilis in aliquo probato monumento veſtigium.
Falſum præterea, Trajanum ſub finem vitæ de
omnibus Chriſtianis occidendis cogitaſſe; cùm
jam ab anno centeſimo undecimo Plinio Junio-
ri, qui Bithyniam regebat, eum ſcripſiſſe con-
ſtet: Conquirendi non ſunt (nempe Chriſtiani;)
ſi deferantur & arguantur, puniendi ſunt, &c.
Denique hæc verba, in quibus Henſchenius vim
facit, unde nutu Dei eodem anno defunctus eſt
Trajanus, inſititia ſunt, ut ex antecedentibus &
ſubſequentibus liquet, licèt in omnibus exem-
plaribus inveniantur. 4
Quèd ſi quis contendat, Acta illa in omni-
bus legitima, reſpondebo, magnam Chriſtiano-

rum ſtragem factam anno Chriſti centeſimo de-

cimo ſexto, quo S. Alexander martyrium fecit,
quôve Trajanus Vicennalia celebravit. Quæ cum
toto anno continuata fuerit, ut in Decennali-

bus & id genus feſtis fieri ſolitum erat, ad eam S & C. I.
carnificinam Scriptor Actorum S. Alexandri ani- An. C. 67.
mum attendens ait: Miſßie Aurelianum ad inter-
fectionem omnium Chriſtianorum: unde nutu Dei
eodem anno defunbtus eſt Trajanus; non eodem
quidem anno Juliano, quo Alexander paſſus,
ut perperam Heniſchenius interpretatur, ſed eo-
dem anno, ſeu intra annum, quo tot Chriſtiani
occiſi: & ea verba eo modo explicanda ex eo
liquer, quòd ea Auctor ille ſcribat ante narra-
tam tam Alexandri, quâm ſociorum paſſio-
nem. Si enim Trajani mortem ad ſolam S. Ale-
xandri necem referret, nonniſi eà recitatà dice-
ret, nutu Dei eodem anno defunctum eſſe Traja-
num; cùm contrâà Trajani obitum cum deſtina-
tione omnium Chriſtianorum ad mortem copu-
let, etſi in animo haberet eam, quæ poſtea facta
eſt, carnificinam. Exiſtimandum itaque Traſa-
num, dum anno centeſimo decimo quarto aut
circiter, Seleuciam Iſauriæ obiret, Aureliano
Comiti, qui Chriſtianos graviter torquere ſole-
bat, ut in Actis SS. Nerei & Achillei legitur,
Romam adverſus Chriſtianos proficiſci mandal-
ſe; & Scriptorem Actorum S. Alexandri conſi-
lium Trajani nimis exaggerantem dixiſſe, illud
ad omnium Chriſtianorum occiſionem ſpectaſſe,
ac præterea propter aliquorum Senatorum ad
Fidem Chriſtianam converſionem, aſſeruiſſe
maximam Senatůs partem eandem Fidem am-
plexam elle; ac denique pro certo tenendum,
caſu, quo Acta in omnibus ſint genuina, quod
non exiſtimo, eum ſignificare voluiſſe, Traja-=
num eodem anno, quo Chriſtianos Romæ per-
ſequebatur, in Cilicia obiiſſe, & perſecutionem
diu poſt martyrium S. Alexandri, quod menſes
quindecim ante Trajani obitum accidit, propa-
gatam fuiſſe. l'erperam itaque Henſchenius &
Papebrocius ad Acta S. Alexandri confugerunt,
ut oſtenderent Auctorem Chronici Damaſi ulti-
mum par Conſulum ei Pontifici attribuere, qui
iis Magiſtratum gerentibus majorem anni par-
tem vixiſſet.
Quarta regula. Tempus cujuſcumque Ponti- XVII.
ficatus non ab electionis, ſed ab ordinationis Quartas res
Epiſcopalis die numerandus; quod tam multis 4 s
exemplis conſtat, inquit Papebrocius in Cona-
tu Chronico-Hiſtorico ad Catalogum Pontifi-
cum pag. 4. ut nihil certius haberi poſſit. Tan-
tum enim aberat, ut ante characterem Epiſco-
palem cum ordinatione ſuſceptum, primis duo-
decim cum dimidio ſeculis Pontificem faceret
ſola electio, & in Patriarchium Lateranenſe
ipſo electionis die facta introductio, (quod
cùm crederet Baronius, verorum Pontificum
numerum Stephano uno poſt Zachariam electo,
ſed numquam conſecrato, ideoque ab aliis om-
nibus præterito auxit) ut nequidem primum
in Clero Romano locum is teneret, ſi erat ex
gradu inferiori aſſumtus. Patet hoc ex Epiſtola,
quam poſt Severini Papæ mortem & Joannis IV
electionem, anno D cXL, Epiſcopis, Presbyteris,

Dodioribus, ſen Abbatibus Scotiæ ſeripſerunt Hi-

larius Archipresbyter & ſervans locum Apoſtoli-=
cæ Sedis, Noannes Diaconus, & in Dei namine ele⸗
tus, item ſoannes Primicerius & ſervans locum
Apoſtolicæa Sedis, & ſoannes ſervus Dei Conſilia-
rius ejuſdem Apoſtolicæ Sedis, velut penes quos,
Sede vacante, ejus Vicarium reſideret ſecun-
dùm gradus ſui ordinem. Tempus ergo ceſſan-
tis Epiſcopatus, (ut Catalogi loquuntur) ſive
(ut nunc loquimur) vacantis Sedis, à morre
unius

5 46

uch

XVII.
Qunta re.
ℳ

4C. I.
N c. 67

i⸗ .
. Quarts
15
.
ſ⸗
n⸗
⸗
N.
hle
od
un
to,
⸗
ex
oln⸗
SIV
it,
H-
⸗
Ale⸗
a⸗
uos,

ſe
oe

in Annales C. Baromii.

S £ C. L. unius ad ordinationem alterius ſupputabitquiſ-
An. Ch. 67. quis ex uſu illorum temporum, quibus ſcripti

XVIII.
Quinta re-
gula.

Catalogi ſunt, loqui volet, eoſque rectè intel-
ligere. Quorum nihil ſibi obſervandum ſciens
Baronius, quid mirum, ſi ferè ſemper malèe
exorſus eſt, & ſi inter ſcriptos diverſimodè nu⸗=
meros definiendis Pontificatuum atque Inter-
pontificiorum ſpatiis, nequiverit diſcernere,
quinam eſſent recipiendi, ut veroſimiliores,
quinam rejiciendi, ut alterati Librariorum ſo-
cordiãâ, quæ illi notiſſima fuit, unde nec ſolet
numeris multum fidere, quotieſcumque affulget
ſpes aliqua certioris criterii ? Hæc eruditeè Pa-
pebrocius, qui tamen in eo fallitur quod eum
morem proroget uſque ad medium ſeculum de-
cimum tertium; cùm, ut infra viſuri ſumus, S.
Leo hujus nominis I N anno MXLIX conſe-
cratus Pontifex Rom. annos ſuos à die inthro-
nizationis ſuæ deduxerit, non verò à die con-
ſecrationis, poſtea verò aliqui hunc morem ſe-
cuti fuerint, & alii ab ipſo electionis die annos
ſuos numerarint, quæ numerandi ratio duode-
cimi ſeculi initio prævaluit. Sed hac de re ſuo
loco.
Quinta regula. Ante conſtitutam à Conſtan-
tino Magno Eccleſiæ pacem, Pontificum Ro-
manorum Ordinationes quocumque die indiſ-
criminatim peractæ. Hanc regulam tertio Ec-
cleſiæ ſeculo tot exemplis comprobabimus, ut
ea in dubium revocari minimè poſſit. In Mar-
tyrologio Hieronymiano ad diem xXVIII De-
cembris legitur: Nomæ Felicis & Bonifacii Epiſ-
copi de Ordinatione; quæ ultima verba à Libra-
rio corrupta & poſita loco iſtorum, Epiſc. dies
Ordinationis, id eſt, Epiſeoporum. Nam in Mar-
tyrologiis aliquando legitur: Ordinatio N. Epiſ-
copi, vel Epiſcopatus N. vel Natale Epiſeopatus
N. vel Natale Cathedræ; id eſt, S. Petri Antio-
chiæ. Quare S. Felix hujus nominis primus
anno centeſimo ſexageſimo nono die viceſima
octava menſis Decembris, quæ in feriam ter-
tiam incidebat, ordinatus eſt. Mitto alia exem-
pla ſuis locis in medium adducenda. Poſt ita-
que tria priora Eccleſiæ ſecula in morem indu-
ctum, ut Ordinationes tam Romanorum Pon-
tificum, quàm ceterorum Epiſcoporum, diebus
Dominicis, vel feſtis ſolennioribus perageren-
tur. Pari eodemque modo Tranſlationes Reli-
quiarum, Eccleſiarum Dedicationes, Cæſarum
nuncupationes, aliaque id genus poſt quartum
Eccleſiæ ſeculum diebus Dominicis aut feſtis
ſolennioribus fieri ſolitæ, ſed quarto Eccleſiæ
ſeculo mos ille nondum introductus, ut ſuis lo-
cis apparebit. Papebrocius tamen loco laudato
perſuaſus, Dominicæ diei ad iſtum actum obſer-
vantiam ab Apoſtolica traditione fluxiſſe, regu-
lam contrariam ſtatuit, Pontificales nempe Or-
dinationes diebus Dominicis, coram collecta
quantà potnit Fidelium plebe, ipfis etiam in per-
ſecutionibus, celebratas eſſe, in cujus rei confir-
mationem alia exempla non affert quàm Ordi-
nationum quinto Eccleſiæ ſeculo factarum, quæ
ideo ad eam ſententiam ſtabiliendam nihil con-
ferunt. Immo ipſemet Vir doctiſſimus ſuam re-
gulam obſervatam non fuiſſe indicat, cùm pag.
41. ſcribit, S. Marcellinum anno C Cx cvVIor-
dinatum fuiſſe die XXIanii, ferid tertid, prop-
ter perſecutionem; quod de variis aliis Pontifici-
bus, annis, quibus ſæviit perſecutio, ordina-
tis dicere debuit, non verò contendere, eas or-
dinationes in diem Dominicam incidiſſe; cdm

eas diebus Dominicis illigare non potuerit, niſi
les, quos ſupra annos & menſes ſedêre, vel au-
gendo vel minuendo.
Nec eſt quèòd quis dicat, S. Leonem in Epiſto-
la quarta ad Anaſtaſium The alonicenſem Epiſ-
copum, in Epiſtola ITxxXXIV, & in Epiſtola x1
ad Dioſcorum „Clarè ſignificare, Ordinationes
factas aliis diebus, qudm Dominicis, eſſe contra
Canones & tradxionem Patrum. Nullibi enim
S. Leo Canones hanc in rem factos commemo-
rat; nec revera ullos habemus ante ejus tempo-
ra, quibus ejuſmodi Ordinationes qualibet die
celebrari prohibeantur. Per Canones igitur, in⸗
quit Queſnellus in Notis ad eas Epiſtolas, ni-
hil aliud Leo intelligit, quàm regulam Eccle-
ſiaſticam ſolo uſu & traditione Eccleſiaſtica fir=
matam, quomodo ſæpe ſæpius uſurpare videtur.
Sic intelligendus etiam Les in Epiſtola II ad Ru-
ſticum Narbonenſem Epiſcopum in Inquiſitio⸗
ne 2. ubi ait: Alienum eſt à conſuetudine Eccle-
RKaſtica, ut qui Presbyterali honore aut in Diaco-
i gradu fuerint conſecrati, ii pro crimine aliquo
Iuo per manus impoſitionem remedium accipiant
Pœnitendi; quod ſine dubio ex Apoſtolica traditio-
ne deſecendit. Quibus ex verbis eruitur inquit

Quelſnellus, minoris ordinis Clericos, inter

quos Subdiaconi numerabantur, non ſemper
agendæ pœnitentiæ lege exemptos fuiſſe. Sed
quod hanc diſciplinam à conſuetudine Eccle-
ſiaſtica, imò ex Apoſtolica traditione arceſſit
Leo, illud benignè intelligendum: nec enim de

hac traditione uſpiam apparet, cùm potius tri-

bus ferè primis ſeculis Glericos etiam majores
Pœnitenriæ publicæ fuiſſe ſubjectos multis pro=
bet Morinus in Commentario de Pœnitentia. Fa-
miliare itaque eſt Leoni, ut cùm de Apoſtolica

traditione ſermonem habet, de ea loquatur,

quam ab Apoſtolo Petro Eccleſiæ Romanæ reli-
ctam putabat. Ea verò ex B. Petri traditione

deſcendere exiſtimavit, quæ & olim obſervata,

& decretis ſancita inveniebat eorum Eccleſiæ
ſuæ Pontificum, quorum monumenta ſuper⸗
erant illa ætate. Conſtat autem tum ex Dio-⸗
nyſii Collectione, qui præteritorum Sedis
Apoſtolicæ Præſulum conſtituta, quant4 valuit
curàâ diligentiãque collegit, & quorquot à ſe re⸗
perta ſunt, digeſſit, tum etiam aliis argumen⸗
tis probabile, nullius Pontificis Romani Siricii
ætate ſuperioris decreta in Eccleſiæz Romanæ
ſcriniis reperta fuiſſe tempore Leonis Pontifica=
tum ſubſequente, ut credibile ſit, iſtam tradi-
tionem à &ricio Leonem hauſiſſe, qui putavit
Siricium Decretum ſuum condidiſſe ſecundum

prædeceſſorum ſuorum conſtituta ac diſcipli-

nam. Sed cùm aliter uſitatum eſſe aliquando in
Eccleſia Romana deprehendamus, indulgen-
tiùs explicandus eſt Leo, qui, cùm ſine dubio ex
traditione Apoſtolica deſcendere hunc uſum aſſe-
rere contentus ſit, nulla alia niti ſe probatione
prodit, quàm ea conſuetudine, quam ſua in Ec-
cleſia à Siricii ætate ad ſua uſque tempora vi=
guiſſe noverat. Ita Queſnellus. Quod ad ſacras
Ordinationes extendendum, quamvis extra du-
bitationem eſſe videatur, hanc cæremoniam ip-
ſo die Dominico inter ſacras ſynaxes celebratam
fuiſſe ab Apoſtolis, & Apoſtolicorum tempo-
ribus; quod etiam poſt redditam Eccleſiæ à Con-
ſtantino Magno pacem reſumtum fuit.
Sexta regula. Poſt Maxentium à Conſtanti-

8 £ C. I.

XIX.
Ordinationes
quando die=
bus Dominis
cis fadta

XX5

n0 Magno debellatum & pacem Eccleſiæ da- Séxts regn

tam, Romanorum Pontificum Ordinationes die-
bus

la,

58

§ % C. I. bus Dominicis, vel feſtis ſolennioribus pera-

XXI.
Septima re-
gula.

ctæ: quod idem dicendum de aliorum Epiſco-
porum Ordinationibus. Priorem hujus Regulæ
partem omnes admittunt: poſteriorem plura
exempla demonſtrant. S. Martinus Epiſcopus
Turonenſis die decima quinta Junii anni tre-
centeſimi ſeptuageſimi quarti, quæ cum Do-
minica concurrebat, conſecratus eſt, ut infrà
oſtendam. Divus Athanaſius Epiſcopus Ale-
xandrinus diexXVVI0 1 Decembris Sancto Joanni
Evangeliſtæ ſacra ordinatus, ut ſuo loco dice-
tur. Idem dicendum de Sancto Baſilio Cæſareæ
in Cappadocia Epiſcopo, de S. Joanne Chryſo-
ſtomo Epiſcopo Conſtantinopolitano, de S.
Ambroſio Epiſcopo Mediolanenſi, aliiſque de
quibus ſuis locis agemus.
Septima regula. Per tria priora Eccleſiæ ſe-
cula, ſi Linum, & fortè Cletum & Clementem
excipias, Romanorum Pontificum nulli Vi-
carii inſtituti ſunt, quidquid in contrarium
ſcripſerint Henſchenius in Apparatu ad Chro-
nologiam Pontificiam, & Papebrocius in Co-
natu Chronico-Hiſtorico ad Catalogum Roma-
norum Pontificum pag. 14. Et ratio eſt, quia
Chronicon Damaſi, in quo uterque fundatur,
Lini tantäm mentionem facit, & ubi de Pi0
ſermonem habet, vel corruptum eſt, vel ſaltem
illius Chronici Auctor Hygini, Aniceti & Pii
ſucceſſionem & eorum Sedis durationem igno-
ravit, ut ſuo loco monſtrabitur. Præterea ideo
tot Vicarii Pontificum ab Henſchenio & Pape-
brocio obtruſi, vel quia exiſtimarunt, Pontifi-
cum mortem iis Conſulibus non contigiſſe, qui-
bus Chronici Damaſi Auctor eam illigavit, vel
quia diem, quo priores Pontiſices coluntur, pro
corum emortuali habuere, vel denique quia
non animadverterunt errorem plerumque ir-
repfſiſſe in annos, menſes & dies, qui in eo in
Chronico cuilibet Pontifici aſſignantur, ut de
ſingulis ſuis locis oſtendemus. Certè ſi per tria
priora Eccleſiæ ſecula aliqui præter Linum Vi-
carii fuiſſent, Auctor illius Chronici, qui Con-
ſules, quibus Magiſtratum gerentibus Linus re-
nunciatus eit Vicarius, diſertè memoravit, Con-
ſules etiam ſub quibus alii inſtituti fuiſſent, ex-
primere non prætermiſiſſet; & parte alia aliquis
ex Scriptoribus tam priorum, quàm poſterio-
rum ſeculorum ,„hujuſmodi Vicariorum memi-
niſſet, imprimis Auctor auctioris Chronici ve-
terum Pontificum, vel Anaſtaſius Bibliotheca-
rius, qui de Pontihcibus ex profeſſo tractarunt.
Ad hæc Pearſonius in Annalibus Cyprianicis ad
annum cCLIII, oſtendit ex Cypriano in epi-
ſtola ad Stephanum de Marciano Arelatenſi, Vi-
carios Pontificum ac ſucceſſores pro uno & eo-
dem uſurpatos fuiſſe: Servandus eſt enim, in-
quit Cyprianus, antæceſſorum noſtrorum beato-
rum Martyrum Cornelii & Lnueciihonor glorioſus,
quorum memoriam cùm nos honoremus, multò
magis, tu frater chariſſime, honorificare & ſerva-
re gravitate & auctoritate tua debes, qui Vica-
rius & ſucceſſor eorum factus es. Sic enim Latini
eam vocem uſurpabant, ut obſervat Suidas:
Biwaet e PoHαενια vοο,, id eſt, Vica-
rius apud Romanos ſucceſſor. Sic denique Cy-
prianus ipſe epiſtolâ ad Florentium Pupianum:
Qui dicit ad Apoſtolos, ac per hoc ad omnes Præ-
poſitos, qui Apoſtolis Vicaria ordinatione ſucce-
unt: qui eam alibi ordinationem ſuccidaneam
vocat. Ita doctè Pearſonius. Eos itaque Vica-
rios ab Henſchenio invectos, omni Antiquita-

ſuppoſititios eſſe mihi certa ſtat ſententia.

Critica Hiſtorico-Chronologica

& falſis fundamentis innixos, S £ 8. 1I.
An. Ch. 67.

ti incognitos,

Octava regula. Poſtquam ſecundo hujus Cri-
ticæ Tomo manum admovi, comperi Ponti-
fices Romanos, aut die mortuali, aut uno ve
altero poſt obitum die de more ſepultos eſle.
Quare verum non eſt quod ſcribit Papebrocius
laudatus ſolemnes eorum exequias longe poſt
eorum mortem aliquando dilatas fuiſſe, ideo-
que nec Anaſtaſium rei, quæ nunquam fuit ra-
tionem habuiſſe. Octava itaque Chronologiæ
Pontiſiciæ ac Anaſtaſianæ regula hæc eſt. Dies
quibus Sancti Pontifices coluntur, aut quos
eorum morti, vel ſepulturæ Auctor Auctioris
Chronici veterum Pontificum, Anaſtaſius &
Martyrologi attribuunt, aliquando ſunt dies
eorum emortuales, aliquando dies ſolum, qui-
bus ſepulturæ mandati fuére, uti compluribus
exemplis in hac Critica videre eſt. Anaſtaſius
U. G. quando dicit Simplicium Papam V INo-
nas Martii ſepultum eſſe, diem mortis ejus in-
telligit, ut anno C C CCLX XXIII num.
I oſtendi. Quando verò Sanctum Leonem Ma-
gnum 11. I Idaus April. ſepultum aſſerit, de
ſecunda ejus ſepultura, ſeu Translatione in-
terpretandus eſt, ut ſuo loco demonſtravi. Unde
nonniſi ex duratione ſedis, aliiſque indiciis
detegi poteſt, an Anaſtaſius & Martyrologi
de die mortis, aut de die ſepulturæ, aut alicu-
jus Translationis, aut Reliquiarum elevatio-
nis, aut alicujus Baſilicæ in eorum honorem
conſtructionis, aut dedicationis explicandi
ſint. Quod tamen poſtremum de ſolis Ponti-
ficibus Romanis Sanctorum honoribus donatis
dici debet. Exequiæ verò Pontificum Romano-
rum ſaltem ante decimum ſeculum, vel die
mortis vel uno aut altero inſequenti ſemper per-
a2ctæ. Denique in Martyrologio Hieronymiano,
ut vulgè dicitur, à Florentinio publicato, ali-
quando dies mortis, aut ſepulturæ Pontificum
Romanorum, aliquando dies alicujus eorum
Translationis annotantur, ut ex iis quæ paſſim
in hoc Opere in medium adduxi, liquet. Qua-
re fallitur Papebrocius qui vult in eo Martyro-
logio dies mortis non verò ſepulturæ ſemper
annotari.
Hæc portò regula ad alios etiam Sanbtos om-
nes, imò ad Cbriki, Deiparaque Virgini dies
feſtos extendenda, Anniverſarios nempe dies
in Martyrologis ſignatos non ſemper cum die-

Ssancti
diebus mor-

XXII.
btava re-

1 gula.

XXIII.

ui, quàm

quibus ſaæpe

bus illis congruere, in quibus quæ recoluntur, soluntnr.

evenerint; in id enim præcipuè Eccleſia incu-
buit, ut repræſentata myſteria temporum op-
portunitate conſtabilita, ita à Fidelibus vene-
rarentur, ut in Fidei potiùs, morumque pro-
ventum, quàm in præciſam dierum obſervatio-
nem collimarent, quemadmodum pluribus de-
monſtrat Florentinius in Admonitionibus præ-
viis ad Martyrologium Hieronymianum, Ad-
monitione XI. Legendus S. Petrus Damiani in
Opuſculo cui titulum fecit, Dominus vobiſecum,
cap. 15. ubi variis exemplis oſtendit, hunc eſſe
morem Eccleſiæ, non tantùm in feſtis, quæ
Mobilia vulgè vocantur, ſed etiam in San-
Gorum commemorationibus, concluditque:
Sandta Eccleſia non tam conſtringitur lege tem-
porum, quàm vices ad ſuum cohibet nutum. San-
cti itaque plerumque, aliis diebus, quàm qui-
bus ad cœleſtem patriam migrarint, culti, ſive
quia periecutionis tempore minùs exquiſita no-
tatio haberi potuerit dierum, quibus paſſi ſunt,
ſive,

aliis

6
An.C!4

XXIV.
orlo faß
pum in B
leſtis Cs
atotie ·

XXV.
Chrißi Na.
tivita, 6
yybania
Alverſiz gie.
m in Orien.
e Alebree

c. .
* Ch,.
XXII.

ava e.
la.

i⸗
tis
o⸗
gie
er-
no,
ali⸗
UE
n
r⸗
to⸗
nper

on. XIIII.
lies Sonct li
, Khlus M,-
i, Ma
e⸗ h, ſiß⸗
NuNt, Aent
ncu⸗

1 ſand,
ſwe,

in Annales C. Baroni. 659

§5 £ C. I. ſive, quia celebriores fuerint Translationis Re-
An. Ch. 67 liquiarum eorumdem Sanctorum, quàm dies
natalis feriæ, ſive denique ob alias cauſas nunc
nobis ignotas. Hinc pauci Sancti quibus obie-
runt diebus, coluntur; ſæpeque etiam eorum
corpora diebus, in quos eorum Natales inci-
debant, elevata, & in decentiorem locum re-
poſita. Hac obſervatione Annales variis in lo-
cis illuſtrari & emendari poterunt; variique
errores in quos Viri doctiſſimi lapſi ſunt, vita-
ri. Uide Florentinium loco laudato.
XXIVv. Hlic tamen prætermittere non poſſum, quæ
Ordo faſto- Zacagnius Vir Cl. in Præfatione Tomi I ad
laßi ch. Collectanea Monumentorum Veterum Eccleſ.
padocis. Græcæ ac Latinæ num. XXXIII habet ex Lau-
datione Sancti Gregorii Epiſcopi Nyſſeni de
laudibus Sancti stephani. Ibi pauca de hoc San-
cto Proto-Martyre præfatus, ſtatim ad cele-
brandos S8. Apoſtolos digreditur, & nos docet,
cui ipſe præerat Eccleſi?, & fortaſſis totius
Cappadocum gentis inſtituto, una eademque
die, quæ S. Stephani ſolemnitatem proximè ſe-
quitur, Apoſtolorum Petri, Jacobi & Joannis
feſtum celebratum fuiſſe. Meminit hujus mo-
ris non modo eo in loco Nyſſenus; ſed & initio
alterius Orationis funebris in Sanétum Baſi-
lium fratrem, quam his verbis orditur: Bonum
impoſuit Deus ordinem anniverſariis hiſce noſtris
feris, quas per ordinatam quandam viciſſitudi-
nem, & ſeriem his diebus & jam celebravimus,
S& rurſus celebramus, &c. Sed primam celebri-
tatem unaà cum aliis non numero; nam quæ propter
divinam unigeniti filii apparitionem per partum
Wirginis, feſtivitas inſtituta eſt, ea non ſimpliciter
ſanbta celebritas eſt, ſed ſancta ſanbtarum, &s
celebritas celebritatum. Igitur eas, quæ hanc
conſequuntur, enumeremus. Primum nobis Apo-
ſtoli, & Prophetæ ſpiritualis catus initium fece-
runt, ſunt autem hi otephanus, Petrus, Jacobus,
loannes, & Paulut. Deinde poſt hos conſervato
ordine ſuo, Paſtor & Magiſter præſentem nobis ce-
lebritatem auſpicatur, nempe Baſilius, cujus
feſtum primè Januarii die Græci celebrant.
XXV. Nec mirum cuipiam videri debet Nativita-
Chriſti Na- tis Domini feſtum die X XV—rehDecemb. Occi-
svita⸗ & dentalium more in Cappadocia celebratum
Epiphania fuiſſe ; cum eumdem morem in ſua quoque
d'verſ, die. Eccleſia obtinuiſſe teſtis ſit Gregorius Nazian-
bus in Orien- . . . .
te celebrata. Zenus in Orat. 39. in Epiphaniam pag. 632. ubi
Nativitatis Domini, & Magorum adorationis
feſtivitatem, de qua peculiarem orationem ha-
buit, ab Epiphaniæ feſto diverſam fuiſſe diſer-
tè affirmat: At Chriſti quidem Nativitas apta
Jolemnitate prius tum à feſti Duce, & auſpice, tum
à vobis, atque adeo ab omnibus, tam qui in mundo
verſantur, quam qui in mundo ſublimiores ſunt,
celebrata eſt, &c. nunc verò alia Chriſti altio,
aliudque miſterium ſequitur. Hinc autem colli-
git Zacagnius Chriſoſtomi verba in Sermone 35.
de Chriſti Nativitate Tom. V hujus Operum
pag. 466. quibus ante decem annos idem feſtum,
ſeorſim ab Epiphania, die XX“NV Decembris
celebrari cœptum fuiſſe teſtatur, intelligenda
eſſe de Antiocheni Patriarchatus Eccleſus, in
quibus Æ gyptiorum more una eademque die
Epiphaniæ „ & Nativitatis feſtum antiquitus

ter erat Chri ſoſtomus, quo tempore eam ora-
tionem habuit, ut Combefiſius oſtendit in No-
tis ad Joannis Nyſſeni Epiſtolam Tom. II Au-
ctarii Bibliothecæ Patrum pag. 311. Hæc omnia

ibidem Vir eruditiſſimus ex quibus infero s β c. I.
Chriſti ac Sanctorum feſti vitates juxta tempo- An. Ch. 6†²,
rum ac regionum diverſitatem, ipſis etiam
prioribus Eccleſiæ ſeculis diverſis diebus cultas
fuiſſe, & hanc regulam amplius in dubium re=-
vocandam non elſſe.
Nona regula. Quando Martyrologi aut Chro-⸗ XXVI.
nicorum Pontificiorum Scriptores in alicujus Nonæ Fepa⸗
Pontificis emortuali die aſſignando, uno tan- la.
tùm die inter ſe diſſident, prior ad mortem,
poſteriot ad ſepulturam, quæ poſtridie conti=-
git, referendus. Sic quia Anaſtaſius S. Simpli=
cium VI Nonas Martii; Auctor verò Auctioris
Chronici veterum Pontificum eum V Nonas
Martii ſepultum ſcripſit, collegi hunc S. Pon-
tificem VI Nonas Martii, ſeu die ſecunda
Martii demortuum, & V Nonas Martii fu-
nera cjus celebrata. Papebrocius, qui neu-
trum Scriptoris diem mortis Pontificum reci-
tare arbitratur, obitum Simplicii die deci-
ma menſis Februarii collocat, ſicque tam ejus,
quàm ſucceſſoris Chronologiam perturbat, ut
ſuo lo co oſtendo. Error enim in die emor-=
tuali alicujus Pontificis conſignanda commiſſus
non poteſt non alios parere. Indeque apparet,
quam arduum ſit, Chronologiam Pontificiam
quamplurimis in locis labefactatam reſtituere;
cùm dies mortis in Martyrologiis vel Libris
Pontificalibus notatur, nobis plerumque fucum
faciat. Hæc porrèò regula rarò fallet.
Ubi præcedens regula deficit, ad diem tam XXII
Ordinationis, quàm mortis Pontificum è te- Interpontift.
nebris eruendum, eorum Sedis & Interponti- cia ſape mæ⸗
ficiorum duratio in Libris Pontificalibus anno- le in Ange
tata, aliaque indicia Hiſtorica diligenter diſcu- iagte netef
tianda; ſed incertis nimium numeris, & ſæpe
inter ſe diſcrepantibus, qui in Pontificum Ca-
talogis leguntur, ſicuti & Interpontificio, tam
in Auctiori Chronico Veterum Pontificum
quàm in Anaſtaſio memorato, multàùm non fi=
dendum, ut jam Baronius obſervavit. Ca-
talogi enim illi Librariorum, & tranſcriben-
tium culpàâ errorum pleni, & ab Auctoribus
Parum accuratè confecti. Magis peccatum in va=
catione Sedis, quæ poſt cujuslibet Pontificis
mottem contigit, aſſignanda: non enim ex cer-
tis monumentis, ſed ex proprio Auctorum cal-
culo multoties deſumta. Poſt S. Sixti Pontificis
S. Leonis Magni deceſſoris mortem, Sedem va-=

caſſe dies viginti duos Anaſtaſius ſcribit; Au⸗

ctor verò Auctioris Chronici veterum Pontifi⸗
cum, dies viginti unum. Et tamen Proſper in
Chronico, qui tum vivebat, Eccleſiam qua⸗
draginta ampliùs diebus ſine Antiſtite fuiſſe te⸗
ſtatur. Quare non mirum ſi variorum Pontiſicum
tempora, & aliqua Interpontificia certò defini-
re non potuerimus. Satius itaque viſum ea non
deciſa relinquere, quâm frivolis conjecturis in-
nixi decretoriam ſententiam ferre.
His novem Canonibus, quibus nihil alicujus X X VIII
momenti opponi poteſt, Chronologiam Pontifi- Linus Petre
ciam illuſtrare conabimur, & ubi difficultares Hccedite
perrumpere non poterimus, eas Lectori indi-
cabimusꝭ, ut ſciat quid adhuc enodandum ſu- Daron-num
perſit, & ipſemet propriam induſtriam exercere 1&eg

valeat. Quia verò Auctorem hronici Damaſi
agebatur; nam Antiochenæ Eccleſiæ Presby-

in prioribus Pontificiis digerendis ut plurimàm
ſequemur, ejus verba in cujuslibet Pontificatus
fine recitabimus. Hæc ille de S. Petro: Petrus
annis viginti quinque menſe uno, diebus noven
Fuit temporilus Tiberii Cæſaris, & Caii, & 7:
beris

§ E£E C. LI.
An. Ch. 67.

XXIX.

60⁰
herii Claudii & Neronis, à Conſulatu Vinicii &
Longini (qui eam dignitatem anno Chriſti x x xX
geſſere) uſque Nervæ & Veſtini (anni Chriſti
PXV Conſules non verò Nervæ & Veri, ut ha-
bet Codex Bucherianus, aut Neronis & Ueteris
ut male Bucherius in locum Nervæ & Veri ſub⸗
ſtituit.) Paſſus autem cum Paulo die tertia Kalen-
das Qulias Conſulibus ſupradictis, imperante Ne-
rone. Quod ibi, imèò & in hoc Opere, de dura-

tione Sedis Petri dicitut, incertum: ſed eum.

anno Chriſti LXV ac die xXIX Junii Marty-

rium feciſſe, extra controverſiam eſſe debet.

Petro ſucceſſit Linus, qui jam ejus Vicarius erat,

ut in ejus morte dicemus. Lino currenti anno

demortuo, Clemens in ejus locum ſubrogatus
ut infra, Baronii ordinem ſe quentes explica-
bimus.

Ad num. XLVIII & ſeq. Veſpaſianus cum

Geſts in Iu- omni exercitu ad fines Galilææ venit, & Gada-

Aa,

XXX.
Mucianus

renſium civitatem aggreſſus, primo impetu ca-
pit & vaſtat. Unde Zotapatan die xXXI Maii
veniens, eandem expugnavit. Hanc Joſephus
Hiſtoricus, qui iſthic cum Imperio erat, for-
titer defendit: ſed tandem poſt quadraginta
dierum obſidionem vi capitur, evertitur & in-
cenditur Kalendis Zuliis, anno Neronis A1II. 7,
inquit Joſephus lib. 3. de Bello cap. 13. Joſe-
phum in ſpecu latirantem capit Veſpaſianus, &
captivum tenet. Deinde Taricheas, quèò multi
udæi confluxerant, obſidione cingit, eàâ que
captàâ, VI Iaus Septembris, juvenum validiſſi-
mos ſex millia lectos ad IEſtihmon Neroni tranſmiſit,
inquit Joſephus in fine libri quarti de Bello.
Quibus ex verbis conſtat, Neronem hoc anno
menſe Septembri in Græcia fuiſſe, non verò
Romæ, ut Baronio aliiſque viſum, ideoque
SS. Apoſtolos Petrum & Paulum currenti an-
no, exeunte Junio, Romæ, præſente Nero-
ne, paſſos non eſſe. Poſt eas victorias Veſpa-
ſianus Gamalam urbem, quæ Romanæ ſocieta-
tis erat, ſed quæ rebellatur, poſt menſem, die
XXIII Octobris cepit. Tum Giſcala evertitur,
atque hoc modo Galilæa tota ſubacta eſt, poſt-
quam multo ſudore Romanos exercuit, inquit
Joſephus lib. 4. de Bello cap. 4. poſt præfatas
victorias relatas.
Ceſtius, qui Syriam obtinebat, hoc anno
fato aut tadio occidit, ut ait Tacitus lib. 5. Hiſt.

Syrie prapor Nero in ejus locum, P. Licinium Müucianum

nitlr.

in Syriam miſit. Extat in Gaza Regia Num-
mus æteus medii moduli mecum communicatus
à4 Clarifſmo Toinardo, in cuſus antica legitur,
IM. SER. SuL. GALBA CAE. Viſitur Galbæ caput
laureatum. In poſtica, EIII MOT KIANOT
ANTIOXENN ET. 21. in Laurea, id eſt,
Jab Maciano, anno Antiocheno CXVII. Profi-
ciſcitur is annus ab anno Periodi Græco-Ro-
manæ 5445. ideoque Kalendis Septembribus an-
ni Chriſti ſequentis inchoatur. Jam tamen Ma-
cianus Syriæ prægrat. Ex Nummis portèò Præ-
fectorum Syriæ hinc inde in iſto Opere me-
moratis intelligimus, Antiochiam tribus Eris
intra triginta & aliquot annos inſtirutis uſam
eſſe, nempe Pompeianàâ, Cæſareâ ſeu commu-
ni, & Auguſtanâ. Secundam communem voco,
quia tam in Nummis, quâm in Libris legi-
tur, cùm duæ aliæ in Numiſmatis tantùm me-
morentur.

Critica Hiſtorico-Chronologica

ANNO PERIODI GRECO-ROMANX 5561. Anno Urbis

O 12. CB. 12. P. 10. April. Indict. II.
Jr su CHRISTI 68. ſecundum Baronium 70.
CIE MENTIS PAP £ 2.

GAL B £ I.

D num. I. Coſſ. C. Silius Italicus, & M.
CGalerius Trachalus. Em. Card. Noriſius
in literis ad me Florentiâ ſcriptis doctè obſer-
vat, Suetonium in Nerone duos hujus Impera-
toris Romam adyentus, poſt ejus ex Oriente
reditum, diſtinguere. De priori agit Suetonius
cap. 25. aitque, Neronem reverſum & Græcia,
Neæapolim albis equis, ac dein Romam triumphan-
tis more, coronamque capite gerentem Olympia-
cam introjiſſe. Quod præcedentis anni exitu fa-
ctum, ut tunc explicavimus. Rediiſſe poſtea
Neapelim Neronem, liquet ex Suetonio cap.
40. ubi ait: Neapoli de motu Galliarum cognovit
die ipfſo, quo matrem occiderat.. Sed argenti-
bus aliis ſuper alios nuntis Romam pratrepidus
rediit. Poſiquam deinde etiam Galbam & Hiſpa-
nias deſciviſſe cognovit, prope intermortuus jacuit.
Eſt hic ſecundúùs Neronis Romam adventus à
priori longè diſſimilis; cùm tunc triumphans,
nunc prætrepidus illuc redierit. Prior adventus
pertinet ad menſem Decembrem anni præce-
dentis, poſterior ad menſem Aprilis anni cur-
rentis. Occidit enim matrem Nero, cùm feſti
dies Quinquatruum uno aut altero antè die ce-
lebrati fuiſſent, ut colligitur ex Tacito lib. 14.
Annal. Feſtum illud in Kalendario à Petro Lam-
becio tomo 4. Bibliothecæ Cæſareæ publicato
celebrabatur XIV Kalend. Aprilis, & Galba,
qui in Hiſpaniis Proconſul erat, die tertia men-
ſis Aprilis currentis Chriſti anni Imperium ar-
ripuit, ut ex iis, quæ anno ſequenti dicemus,
conſtabit. Julius Eindex Proprætor in Galliis
Galbæ Imperium obtulit. Nec duiu cunctatus
(ſcilicet Galba) conditionem partim metu, par-
tim ſpe recepit, inquit Suetonius in Galba cap.
10. Exiſtimavit Onuphrius lib. 2. Faſtorum,
Vindicis & Galbæ defectionem anno præceden-
ti contigiſſe, eodemque Neronem & Græcia te-
diiſſe & Principes Apoſtolorum Petrum & Pau-
lum m utyrio coronatos eſſe. Quæ omnia ex di-
ctis corruunt. Certè ſi menſe Martio anni elapſi
Nero è& Græcia redux defectionem Galliarum &
Hiſpaniarum accepiſſet, Galba anno ampliùs in-
tegro ab Imperio capeſſendo abſtinuiſlet; ſicque
Hiſtorici, quæ tam longo ſpatio geſta fuiſſent,
in literas retuliſſent, vel ipſa ſeditio diſſipata
fuiſſet. .
Nero ea ſeditione accepta, Romam prætre-
pidus rediit, eredenſque expeditionem neceſſa-
riam, Conſules ante tempus privavit honore, at-
que in utriuſque locum ſolus iniit Conſulatum;
quaſi fatale eſſet non poſſe Gallias debellari, niſi à
Conſule ac ſuſceptis faſcibus, inquit Suetonius

8 £ C. 1.
An. Ch. 68.

821 Olymp-
211. ane 4.

I.
Con ſules:

II.
Rui⸗ ntus Ne.
ronis Conſass
latuz,

cap. 43. Onuphrius citatus Conſulatum illum

ſuffectum in finem præcedentis anni confert,
quòd Suetonius cap. 46. loquens de portentis
ſomniorum, quibus territus eſt Nero, ſcribat:
Kalend. Januarii exornati Lares in ipſo ſacrificii
apparatu conciderunt. Jam autem cap. 43. de illo
Neronis Conſulatu verba habuerat Suetonius.
At non advertit Onuphrius, hunc Hiſtoricum
teſtari, Neronem territum portentis tumz vete-

540
An. Ch,.

III.
MWronit in⸗
eritus.

V.
6fe in ly-
Marn 41
10/1 num.
4
Spon. an
Ro l n, n.

r

3AC.
An Ch .
Anno Urbis
821 Olymp.

I.

Ge
lent,
ipan .

Il.
lle- Niucer
. eni, Cinſt⸗
, At⸗ latu,
tuR
i
olius
lum
llert .
entis
flbar:
erfen
oils⸗
Oicutn.
elt⸗

ribus;

8S Æ C. I.
An. Ch. 68⸗

III.
Neronis in-
keritus.

IV.
Geſta in Iu-
daα.

Baron an-
noz! num-.
11
Spon 1. an-
no 71. n. III.

in Annales C. Baroni.
pite 3. lib. 5. Joſephujn Nqui de rebus hot an-

ribus, tum novis. Kalendæ itaque Januariæ loco
citato memoratæ alterius anni, non verô cur-
rentis. Unde & ibidem Suetonius ait: Ocſa
demum matre, vidit per quietem, navem ſibi re-
genti extortum gubernaculum. Quæ viſio ad præ-
cedentes etiam annos referenda. Meliùs Bto-
nius quintum illum Neronis Conſulatum hoc
anno conſignavit. Extat Nummus Neronis apud
Goltzium in quo legitur: NH RO CEAu. CAE-
SAR. AudG. GrR. P. M. TR. P. XIIII. Cos. IIII

IM P. P. P. Sumſit Tribunitiam Poteſtatem XIV

Nero die XIII Octobris anni elapſi. Quare
eo anno menſeque Octobri quintum Conſula-
tum nondum inierat: nam ultimum in Num-
mis exprimi ſolitum fuiſſe certum. Quis autem
ſibi perſuadeat, Neronem menſe Martio anni
Chriſti LXVII nuntium de excitata in Gal-
liis d Vindice ſeditione, Hiſpaniarumque defe-
ctionem accepiſſe, & nonniſi poſt menſem.
Octobrem ejuſdem anni expeditionem adver-
ſus Vindicem paraſſe ? Hanc enim ſuſce-
pti Conſulatus cauſam teſtatur Suetonius. Ca-
peſſitus porrèò à Nerone Conſulatus V juxta
quartam Conſulatuum Cæſareorum regulam;
imò hinc diſcimus, ob expeditiones bellicas,
Imperatores quandoque Conſulatum cepiſſe, &
hanc quartam regulam certam eſſe.
Ad num. II. Occiſus eſt Nero, non die de-
cima Junii, ut habent Baronius & Onuphrius,
ſed die nona. Imperium enim ſuſceperat die
XIII OGobris anni Chriſti LIV, impera-
vitque annos XIII, menſes VII, dies XXVIII,
ut habent Clemens Alexandrinus, & Euſebius
in Chronico, ſeu, ut habet Zonaras, annos tre-
decim, menſes otto, biduo minus; ideoque die
nona Junii interitus ejus contigit. Quod con-
firmat Caſſiodorus in Chronico, qui ait: Regna-
vit annos XIIh menſibus VII, diebus XXVIL.
ubi diem emortualem excludit. Non poteſt au-
tem in die mortis Neronis conſignando error
committi, quin in morte Galbæ, Othonis & Vi-
tellii narranda etiam peccetur. De ætate Neronis,
Imperii ejus initio egimus. Neroni ſucceſſit Galba.
Joſephus lib. 5. de Bello Judaico geſta à Veſ-

paſiano in Judæa fusè deſcribit, aitque cap. 3.

eum Gadaram tranſamnanæ regionis metropo-

lim validiſſimam menſis Martii quarta die in-
greſſum eſſe. Tum cap. 4. inquit: Hac dum
aguntur, motus circa Galliam nuntiatur, & qud
Pindex unaà cum Optimatibus indigenarum defe-
ciſſet. Quo ex Joſephi loco prorſus evertitur ſen-
tentia Onuphrii & Baronii, qui exiſtimarunt,
Neronem initio anni præcedentis e Græcia re-
düſſe; cùm Orientem non reliquerit, niſi poſt-
quam accepit ſeditionem à Vindice motam,
quam hoc tantùm anno cœpiſſe, ex laudatis Jo-
ſephi verbis innoteſcit. Subdit Joſephus cap. 8.
Omnibuſve jam captis prater caſtella Herodion, &
Maſſadam, & Macharunta, quæ a latronibus te-
nehantur, ſola jam Hieroſolyma ante oculos erat,
quæ expugnanda reſtabat. Quibus ex verbis li-
quet, veruin eſſe quod ſcribit Tacitus lib. 5. Hiſt.
Veſpaſianus iutra duas aſtates, cuncta campo-
rum, omneſque prater Hieroſolyma urbes, victo-
re exercitu tenebat; deceptoſque Viros doctiſſi-
mos, qui bellum Judaicum anno Chriſti LX V
inchoatum contendunt; cùm eo modo non in-
tra duas aſtates, ſed intra tres, TLacitus ſcribere
debuiſſet. Hæc Baronius in Annalibus, & Spon-
danus in Epitome, anno ſequenti tanquam tunc
facta recitant, cùm tamen certum ſit toto ca-
Tom. I.

61

no geſtis.

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN 5562.
O22. A. ) 13. P. 26. Mart. Indict. 12.
JESu CHRISTI G69. ſo-und. Baronium 71.
CLEMENTIS PAP 38

OTHO
VITELLIUS
VESPASIANUS

IMPP.

D num. I. Coſſ. Servius Sulpicius Gaiba
A Aug. & 7. Vinius Rufinus, ut oſtendit Card.
Noriſius in Epiſtola Conſulari. Conſulatus Gal-
bæ juxta priorem Conſulatuum Cæſareorum re-
gulam.
Galba non die decima ſexta Januarii, ut ha-
bet Baronius, ſed die decima quinta occiſus.
Joſephus enim, qui tum vivebat, lib. 5. de Bel-
lo cap. 6. ait, Galbam imperaſſe menſes EII, &
dies VII, cui uterque Victor ſuffragatur. Qua-
re cùm Nero die nona Junii anni præcedentis
perierit, interitus Galbæ in diem XV Janua-
rii incidit. Clemens quidem Alexandrinus, &
Theophilus Antiochenus habent, menſes VII,
dies VI, quia nempe diem emortualem exclu-
dunt. Alia in hanc rem argumenta attuli in Pro-
legomenis Diſſert. Hypat. num. XIX. Quèd
ſi à tempore, quo Imperatot in Hiſpania dictus
eſt, vivente adhuc Nerone, Imperium ejus
exordiri placeat, tunc, ut Xyphilinus & Zona-
ras ex Dione habent, regnavit menſes noVem;
dies tredecim, quot menſes & dies à tertio Apri=

§ £ C. Ie
An. Ch. 60.

Anno Urbis
822. OIymp.
212. ane: I.

I.
Conſules.

II.
Galba inte
ritus.

lis anni præcedentis ad decimum quintum ja-

nuarii præſentis anni fluxerunt. Adoptavit Gal-
ba Piſonem, Cæſaremque renuntiavit; ſed is
intra ſextum adoptionis diem periit, ut habet
Tacitus lib. 1. Hiſt. HW
Suetonius in Nerone cap. 10. de Galba ſcri=
bit: Conſalutatuſque Imperator Legatum ſe Sena-
tus ac populi Romani profeſus eſt, tum cap. 11. U
occiſum Neronem cognovit, depoſita Legati ſuſce-
pit Caæſaris appellationem, non potuit ſtaque ſe-
cundum Imperii annum inchoare, licet in mul-
tis Nummis Græcis legatur L B. ideſt anno ſe-
cundo, ſed cùm omnes hi Alexandriæ percuſſi

fuerint, jure merito obſervarunt aliqui Alexan-

drinos non numeraſſe annos Imperatorum, à die
natali eorum Imperii, ſed à die vigeſima nona
menſis Auguſti; id enim confirmat Dio lib. 5r.
pag. 4 57. ubi ait: Diem, quo capta fuit Alexan-
dria feſtum eſſe cenſuerunt, ab eoque reliquis an-
nis numerandis initium ſumendum. Nunquam
in Nummis Ægypti alia epocha notata quàm
Regum & Imperatorum, quare ea à primo an-=
ni die non exordiebatur, & quando mors Prin-
cipis ſub finem anni nunciabatur, ſtatim Num-
mi in honorem ſucceſſoris cudebantur cum LA.
ideſt anno primo, & poſt aliquot dies novo
anno Alexandrino inchoante die XXIX Au-
uſti in nummis exprimebatur annus ſecundus
à die XXIX Auguſtus deſumtus. Sic Trajano
mortuo, & Hadriano in locum eius ſubroga-
to, ac Alexandriæ agnito Imperatore initio an-

111.
Eæxplicantiss
Nummi in
quibus an⸗
nus II eius
imperii leg⸗
tur.

ni CXVII nummi percuſſi cum LA. & dein-

de die XXIX Auguſti cum L B. ita ut ultimus

S

hujus Imperatoris annus in Nummis £Æyptiacus

præferat LCB, ideſt annum XXII, quod
F nonnifi

62
3 C. I. nonniſi in nummis Alexandrinis occurrit. Præ-
An. Ch. 69. terea in Canone Aegyptiaco Ptolomæi anni Re-
gum non à vero die eorum natali, ſed à Thoth
vago, poſtea pro uſu civili Auguſto regnante diei
XXIXAuguſti alligato, numerantur.
IV. Diligenter autem obſervandum poſt Nero-

Poſt Nero- nem in quo Julia familia extincta, etiam qui ab
en l Auguſtis originem ducebant, Cæſares appella-
ſed dignita- 105 hon eſſe donec à patribus Imperatoribus
tis nomen eo nomine ac dignitate cohoneſtarentur, idque
fuit. cum ſpe ad ſucceſſionem Imperii, eiuſque ali-

quo conſortio. Eam in rem Otho apud Tacitum
lib. I. Hiſt. dicit: Agendum, audendumque, dum
Galbæ auctoritas fiuxa, Piſonis nondum coaluiſ-
ſet. Non ſolùm itaque Cæſaris nomen cum cer-
ta Imperii ſucceſſione Piſo acceperat; ſed au-
ctoritatem aliquam, quæ nondum coaluerat, ne-
que ſatis ſtabilita erat. Nec refert, quòd paulò
antea Tacitus de Legatis ad Germanicum exer-
citum mittendis, ac de Piſone loquens dicat:
Mi (nempe Legati) auäctoritatem Senatus: hic
ſcilicet Piſo) dignationem Cæſaris laturus. Non
enim inde ſequitur Piſonem nullam auctorita-
tem, nullùmve Imperium habuiſſe; illud quip-
e Cæſaris nomine ab Hiſtorico brevitatem af-
fectante ſatis deſignatur. Cæſaris honores pau-
latim aucti, tandemque Regis & Imperatoris
nominibus appellati, ut infrà demonſtrabo. Ve-
rum quidem eſt, ſatis non innoteſcere, in quo
ſitum eſſet illud Imperium Cæſareum; ſed
cùm de re conſtat, certa, propter dubia & in-
certa, non deſerenda. Itaque ante Neronis mor-
tem quicumque filius Cæſari patri naſcebatur,
is origine naſcendi dicebatur Cæſar, ac fllius
Auguſti, immo & Imperii ſucceſſor reputaba-
tur, ſi tamen ab Imperatore vel Tribunitia Po-
teſtate, vel Imperio Proconſulari exornatus fuiſ-
ſet, aut ab eodem teſtamento ſucceſſor nomi-
natus eſſet. At poſt Neronem, neque nativitas,
neque adoptio Cæſaris nomen ſecum invehebat,
ut multis exemplis conſtabit.
vV. Plutarchus in Galba pag. 1063. Confirmat
Tnirium Vi- quod diximus de initio Vitellii, quod ſc. die
r cjeni⸗ ſecunda menſis Januarii dictus fuerit Imperator,
a . & Galbam ac Piſonem Cæſarem interfectos fuiſ-
ſe ad Octavum decimum Kkalendas Februarias.
Quæ Plutarchi loca ab Hiſtoriæ Auguſtæ Inter-
pretibus miror non animadverſa.
VI. Vitellius anno ſuperiori ſub ipſas Kalendas
Othonis in- Decembris, ingreſſus eſt Germaniam, ubi ſu⸗
teritus. perioris Germaniæ exercitus ipſo Kalendis Ja-
nuariis die currentis anni imagines Galbæ di-
rumpit, & in acta Senatùs jurat, & die poſtero Vi-
tellius Imperator conſalutatr, ut habet Taci-
tus lib. 1. Hiſt. Inde Otho Auguſtus, qui Gal-
bæ ſucceſſerat, ſe ipſum interficit, poſtquam
biduum, treſque menſes, Imperium tennit, inquit
Joſephus lib . de Bello cap. S. ideoque die deci-
cima ſexta menſis Aprilis, non verò die viceſi-
ma, ut habet Baronius. Joſepho ſuffragatur Cle-
mens Alexandrinus, qui Othoni tribuit aus,
uiεανι α9 id eſt, menſes V, diem unum, ſed le-
gendum, uiva Y, id eſt, menſes tres, ubi
diem emortualem excludit. ITdem deducitur ex
Tacito, qui lib. 2. Hiſt. ait, Othonis mortem
Romæ nuntiatam, dum Cereales Ludi ex more
pectabantur. Hi Ludi tertio Ildus Aprilis inchoa-
bantur, & die decimo tertio Kalendas Mai, id
eſt, XIX Aprilis, abſolvebantur, ut patet ex
veteri Kalendario à Lambecio in Bibliotheca
Cæſarea publicato. Cùm autem Otho Bebriaci

peremtus fuerit, mors ejus ante diem XX Apri-

Critica Hiſtorico Chronologica

(vicus eſt Veronam inter & Cremonam ſitus) 3 & C. I.

lis contigit; alioquin dum Ludi Cereales cele-
brabantur, Romæ nuntiari non potuiſſet; cùm
Romam inter & Bebriacum via longa interce-
dat, nonniſi intra aliquot dies percurrenda. Ex
quo manifeſtum eſt, erraſſe Suetonium in Otho-
ne, qui ſcribit, hunc Imperatorem nonageſnzo
quinto Imperii die funeratum eſſe, die ſcilicet
viceſima Aprilis. Accuratiùs Xyphilinus &
Zonaras ex Dione tradunt, regnaſſe Othonem

An. Ch. 69.

dies X C: quo pacto, die XVI, quod verum

eſt, periit. Ait Baronius in Annalibus, Otho-
nem à Nerone fuiſſe aliàs in Hiſpaniam miſſum
Quæſtorem. Sed, ut obſervavit Card. Noriſius,
Otho non Quæſtor miſſus, ſed Quæſtorius, poſt
Quæſturam nempe in Urbe adminiſttatam; fuit
enim in Luſitania Legatus Auguſti Proprætor:
Provinciam (ſc. Luſitaniam) adminiſtravit Que-
ſtorius per decem annos, moderatione atqué ab-
ſtinentia ſingulari, inquit Suetonius in Othone
cap. 3.
Ad num. III. Poſtquam in Orientem, ubi
Veſpaſianus agebat, Othonis mortis nuntium
eſt allatum: Tiberius Alexander Praæfeètus AFgy-
pti primus in verba Veſpaſiani legiones adegit Ka-
lend. Julii, qui Principatus dies in poſterum obſer-
vatus eſt. Qudaicus demde exercitus IWMus Zulii
apud ipſum juravit, inquit Suetonius in Veiſpa-
ſiano cap. 6. Tacitus verò lib. 2. Hiſt. cap. 79.
habet: laitium ferendi ad Veſpaſianum Imperii
Alexandriæ cœptum, feſtinante Tiberio Alexan-

dro, qui Kalend. qul. ſacramento legiones ejus ade-
git. Hque primus Principatüs dies in poſterum ce-

lebratus, quamvis udaicus exercitus V Nonas
Jal. apud ipſum juraſſet, eo ardore, ut ne T nus
quidem filius expectaretur. Lipſius in Notis ad

Baron. n. 16

VII.
Imperii Ve⸗

paſiani du⸗-

plex epochaz

eum locum ait, Suetonio ſoriptum, v. Idus, ubi

Tacitus v. Nonas: ſed eum ad exemplar Taciti

emendandum videri non vanè pronuntiat Clariſſi-
mus Torrentius. Utriuſque conjecturam certam
eſſe demonſtrabo in morte Veſpaſiani, cujus Im-
perii anni ab Antiquis, vel à Kalendis Julii, vel
à VNonas Julii, numquam verèò à V Idus Ju-
lii, deducuntur & ſeq.
Ad num. I V. & ſeq. Vitellii Auguſti interi-
tus die viceſima prima Decembris contigit. Dio
enim ſcribit, imperaſſe Vitellium anno uno,
decem diebus exceptis, à die nempe ſecunda

Januarii ad viceſimam primam Decembris. Se-

cundò Zonaras inquit: Vixit annos L IV, G
dies LXXXIX, imperavit annum unum, de-
cem diebus demptis, Suetonius autem in Vitellio
ait: Natus eſt EIII Kalend. Octobris, vel, ut
quidam, VII UWus Septembris, Druſo Cæſare,
NWorbano Flacco Coſ. Quare ſecundùm Zonaram
natus eſt Vitellius die XXIV Septembris, ſeu
VIII Kalend. Octob. anni Chriſti X V Druſi
Cæſaris & Norbani Conſulatu notati, periitque
die XXI Decembris currentis anni; quod à
claſſico Auctore accepit Zonaras. Tertiò, Jo=
ſephus lib. 5. de Bello cap. 13. inquit: In media
urbe jugulatus obto menſes ac dies quinque poti-
tus Imperio. Regnum Vitellii Joſephus à die
XVI Aprilis, quo Otho ſe ipſum interfecit,
exorditur, diemque emortualem excludit quod
ex ſequentibus ejus verbis manifeſtum fir: ſub-
dit enim, aτ ro ν Hαναο ααW wοπανd3/ne.
Quæ verba ſic Gelenius vertit: Hæc quidem
geſta ſunt die tertio menſis Oltobris. Sed perpe-
ram; ipſemet enim Gelenius de Bello cap. 4.
diem

VIII.
Vitellit inle⸗
ritus.

5

5

IX.
Damitiani
Con ſalare
Inprrium
xylicany.

n.
*
le⸗

U

ex

tur
Alte

C. Baronii. 6

in Annales

4 s8 & C. I. diem XXII menſis Hyperbetæi vocat diem Noriſius in Cenotaphiis Piſanis Diſſert. II pag. SÆ C. h.
7 àn. Ch. 69. XXKVI menſis Octobris. Quare Apellæus ibi- 208. Conſularem Poteſtatem ab Imperio Con- Am. Ch. 69.
dem ulurpatur à Joſepho pro Decembri: ſecun- ſulari diſtinguit, explicans vetus elogium Gru-
dùm quod lib. 12. de Antiquit. cap. 7. com- teri pag. 454.
parat menſem Caſleu, qui partim Novembri, C. PIINIuIS. C. F. C. N
partim Decembri reſpondet, cum eo qui à Ma- CAECILIUIS. SECUNDUS
. cedonibus, inquit, dicitur Appellaus, qui menſis Cos. Aucuk. LECAT. PRO PRAET
Syro-Macedonicus die viceſima tertia Novem- PROVINC. PONT. CoNSuILARI. PO
bris noſtri inchoatur, dieque viceſima tertia TESTATE. I N. EA M PROVINCIAM. A B
Decembris abſolvitur. Cùm itaque dies viceſi- IMP. CAESARE. NERVA. TRA) A NO
mus nonus Apellæi dicatur à Joſepho tertius Auc. GERMANIGO. MISSuS, &c.
dies Apellæi, deſinentis ſcilicet menſis, ſecun- ** Rectè dicitur, inquit Card. Noriſius, cum
dùm morem loquendi Syro-Macedonum, con- * Confulari Poteſtate, non Imperio in eam pro-
m ſtat, Vitellium interfectum die viceſima prima * vinciam miſſus Plinius (Bithyniam (c.) Im-
, Decembris noſtri, qui à Syro-Macedonibus vo- perium enim abſolutam belli gerendi, ſeu rei
catur dies tetrius menſis Apellæi deſinentis, ut “ militaris adminiſtrandæ poteſtatem deſigna-
dir videre eſt in Tabula menſium Macedonico- “ bat; poteſtas verô civilis juriſdictionis exer-
N: ucn nr. rum & Aſianorum apud Ullerium in Diſſerta- cendæ liberam facultatem, uti optimg adno-
4e. tione de Macedonum & Aſianorum anno Sola- “tarunt Panvinius lib. I. Faſt. ad annum Urbis
4. ri. Ex laudato porro Joſephi loco, à Criticis, *CCCCXXVIII,& Sigonius lib. 3. de An-
e uod viderim, non diſcuſſo, liquet, Joſephum tiq. Jure Provinc. cap. 5§. Plinius verò quam-
in libris de Bello, menſibus & anno Syro-Ma- “vis Legatus Proprætor Trajani Auguſti, quòd
bi VII. cedonicis aliquando uti. Is enim, qui jam ſcrip- ſine exercitu ſive legionibus Bithyniam rege-
mn Tnpri n ſerat, Vitellium imperaſſe menſes octo, & dies * bat, Conſulari tantùm Poteſtate præditus inſ-
4. Kaſianidt. . quinque, ideoque indicarat, eum die viceſima “ cribitur. Ita Card. doctiſſimus. At Panvinius
prima Decembris interfectum eſſe, ſe ipſum & Sigonius de iis, quæ ſtante Republica facta

Alex edochad

AA⸗
Nli

. eum imperaſſe menſes octo, diem unum, exclu-
7. ſo nempe emortuali die, uti Caſſiodorus in Chro- rem & Imperium Conſulare per hæc tempora
u nico & Eutropius, ac ante eos Clemens Ale- diſtinctas Poteſtates non fuiſſe. Denique Pli-
4- xandrinus, qui habet, Vitellium imperaſſe men- nius lib. 10. Epiſt. 60. & 61. Trajanum admo-
ute⸗ ſes ſeptens, diem unum, ubi ſine dubio legen- net, ſe ſuſcepiſſe & ſolviſſe cum commilitonibus
nce⸗ dum, uvas àxrα,, αιαHν. , ideſt, menſes olto Vota, in Decennalibus nempe & id genus feſtis
Mas diem unum. Sed hæc ſententia, ut jam dixi, fal- emitti ſolita. Quare Plinius & cum Imperio
uus ſa; qui tamen eam docuerunt, non alio die Vi- Conſulari & cum Conſulari Poteſtate in Bithy-
8 1d tellium occiſum credidere, quàm die XXI De- nia erat. Hac tamen de re cùm ad Card. Nori-
,i cembris. Horum trium Imperatorum emortua- ſium ſcripſiſſem, reſpondit: Domitianum ha-
iein lis dies à Scaligero in lib. de emendat. Temp. & buit initio Poteſtatem Conſularem, ut ait Sueto-
ariſe⸗ à Petavio in Animadverſionibus Epiphanianis, nius, qui lato modo eam pro Imperio Proconſulari
Atann & in lib. II de Doct. Temp. cap. 16. fruſtrà in-h acepit. Habes exemplum pag. 208. in Cenota-
Im- veſtigatus, ſed jam, ni valde fallor, in manife- phus ex Tacito. Domitiamis exercitum duxit con-
ſtam lucem à me prolatus. tra Germanos. Hoc erat Imperium Proconſulare
⸗ IX. Interfecto Vitellio, Veſpaſiano Conſulatus Domitian: Cæſaris. Vide Tacitum in ſine lib. 4.
n. Domitiani cum Tito kilio, Praætura Domitiano . GS. Conſula- Hiſt a0 oſephum lib. 7. de Bello. Cum Plinio eXα
neir eline⸗ H re Inperium decernuntur „ inquit Tacitus lib. lib. 19. epiſt. 60. & 6 1. erant milites non qui Went
1.Dio a. exzüirarar. 4. Hiſt. Suetonius verò in Domitiano cap. I. Ho- legio, ſed cohortes, uti crant Hieroſolymis ſub Pi-
un norem Præturæ Urbanæ cum Canſulari PBoteſtate lato Procuratore, cujus nullum erat Imperium
cund ſuſcepit titulo tenus: quam juriſdictionem ad Col- Proconſalare. Hinc Trajanus lib. 10. epeſt. 82.
Fe- legam proximum tranſtulit „nempe Mucianum. ſe ribit P linio: Si qur ſe contra diſciplinam meam
7,8 Uterque locus Onuphrio in Faſtis fucum fecit: geſſerint, ſtatim coëtceantur; ſi milites erunt, Le-
m, N- exiſtimavit enim inde ſequi, Domitianum in gatis eorum, quæ deprehenderis, notum facies;
telio annum ſequentem Conſulem ſuffectum deſigna- quare Plinius non habebat Imperium Proconſula-
1e 4 tum elſe; licèr de Imperio Militari ſeu Con- rve, quo qui pollebat, habebat plenum jus in mili-
Calr, ſulari, non verè de Conlſulatu Tacitus & Sueto- tes, atque pœnam capitis, ut innumeris exemplis
4 nius loquantur, conſtetque, anno ſequenti Domi- paſſinz patet. Ex hac epiſt. 82. palam infertur ſola
danen tianum Conſulatum non geſſiſſe; cùm Prætura Poteſtas Conſularis Plinii. Hæc Card. Noriſius.
ru ante Conſulatum, non verò ſimul cum eo admini- Verùm cùm inter varia diſcrimina quæ inter
he ſtrari ſoleret. Spanhemius Vir eruditiſſimus in Proconſules Legatoſque ac Proprætores erant,
günge⸗ Cæſaribus Juliani Imperatoris pag. 69. egregium illud unum eſſet, quèòd illi in populi Provincias
guod Nummum producit, in quo viſuntur duo ca- mitterentur, quæ ferè inermes, hi vero in Cæſa-
1, l. pita Titi & Domitiani Cæſarum ſe ſe reſpicien- ris, quæ copiis inſtructæ erant, hoc dubium
,ntlis tia cum his verbis circùm : CAESAR AudG. aliis magis examimnandum relinquo.
e u⸗ F. COS. CAESAR F. PR. Ubi vides utrum- In excerptis ex Dione à Valeſio editis, ubi de
14 die que Cæſarem ac Auguſti filium, Titum veròà Hadriani Imperio agitur, hæc leguntur: Jalius Bithynia
lellecit, Conſulem, & Domitianum Prætorem appellari. Severus poſt partam de JQudæis viltoriam, mißus shte Ha-
lit gual Huic itaque Prætura quidem, ſed non Conſu- A in Bithyniam, qua quidem eifi non armis, præ- dTrisnum
hr: y. latus hoc anno delatus; deceptuſque Onuphrius, ſide tamen ac reétore juſto, & pruaentia ac digni- 3 Nas
wefll quem omnes ſecuti ſunt, qui Potentiam Con- tate pradito egebat, &c. Ceterum Senatui ſorti- Autete
ln ſularem cum Conſulatu confudit. E contrà Card. e, Bythiniæ loco tradita eſt Pamphylia. Quare
lalpe⸗ Tom. I. . F à antg
cah. 4.

eln

SEE

OèòOòð

Folſten magis explicat, nulluſque ſui ſeipſo me-
ior interpres. Qui cum Suetonio Vitellii ini-
tium à die viceſima Aprilis deſumunt, aiunt

ſunt, non verò de more poſt Imperium inttitu-
tum ſervato loquuntur, & ex laudatis Taciti &
Suetonii eamdem rem diverſis verbis expri-
mentium locis colligitur, Potentiam Conſula-

Critica Hiſ

§S C. I. ante Hadrianum Bithynia provincia inermis
An. Ch. 69. erat, eoque imperante à populo Romano in Im-
peratorem tranſlat.
XI. Cenſores aliquid apud Card. Noriſium in
Domitianus Epiſt. Conſul. pag. 177, reprehendunt me, quèòd
Imperio Ca- jn Diſſert. Hypat. ſcripſerim, Domitianum Im-
ſareo pradi- r ei 1: id.& feſta edi-
eus fult. perii Cæſarei Decennalia & id genus feſta edi
diſſe: Nosplanè, inquiunt, ignoramus quidnam
ſit hocce Imperium Domitiani. Nam Dio lib. 53.
diſſerens de tituli Imperatorum, teſtatur appella-
tionem Caſaris nihil peculiaris potentiæ ſignifr-
ficare, ſed tantuym ſucceſſionem ſtirpis. Et ne
à Domitiano diſcedamus; Tacitus in fine lib. 3.
Hiſt. ſeribit, Domitiannm poſt necem V'itellii 4
frequenti milite Cæſarem conſalutatum, & initio
lib. 4. ait: Nomen, ſedemque Cæſaris Domi-
tianus acceperat. Eo autem titulo nullum eidem
Imperium collatum patet ex is, quæ ſtatim ſubiun-
git: Pratura Domitiano & Conſulare Imperium
decernuntur Pratura nullum Imperium, ſed ju-
riſdictionis tantum poteſtatem Domitiané confere-
bat. Ceterkm, ut Caſar, idemque filius Veſpaſßiani
Auguſti, quidpiam aubtoritatis ac poteſtatis ſupra
rivatos Prætores haberet, eidem Conſulare Im-
perium S. C. deeretum fuit, quöd nuda illa Cæſa-
ris appellatio nullum eidem Inperium tribuebat.
Unde concludunt cenſores, Domitianum & re-
liquos Cæſares omnes Imperii expertes fuille ;
At Domitianum alioſque deinceps Cæſares in
aliquod Imperii conſortium modò majus, mo-
do minus, modè citius, modò tardiùs adſcitos
fuiſſe non dubito. Et ut hic tantùm de Domi-
siano loquar, Tacitus in fine lib. 4. Hiſt. Domi-
tianus ſperni aà ſonioribus inuventam ſuam cernenl,
modica quoque & uſurpata antéa munia Imperii
omittebat. Simul ſimplicitatis ac moleſtiæ imagi-
ne, in altitudinem conditus : ſtudiumque litera-
rum z amorem carminum ſimulans, &c. Ubi
Tacitus de Domitiano loquitur, otium & Poë-
tam, ante patris ex Oriente adventum, ſimu-
lante. Egregius eſt in hanc rem Quinctiliani
locus de Domitiani Operibus poëticis: Quid iis
nis ſucceſſerat, ſublimius? Ubi loco ſucceſſerat,
Lipſius in Notis ad laudatum Taciti locum re-
tè ſcribit, ſeceſſerat: Nec obſtat locus Taciti à
cenſoribus citatus : Nomen, ſedemque Ceſaris
Domitianus acceperat, nondum ad curas inten-
tus, ad Imperii ſcilicet adminiſtrationem; cuùm
non multèò pòſt animum ad eam adjecerit. Ta-
citus ibidem de Senatu coacto agens, ait: Rfe-
rente Ceſare. Tum ⸗ Primo Senatu inchoante
Caſare. Infrà: Abrogati inde, legem ferente Do-
mitiano, Conſulatus, quos Vitellius dederat. No-
men itaque loco laudato dignitatem ſignificat,
ut ſæpe alibi, non verò purum putum æſaris
nomen. Ceterùm quandiu Veſpaſianus ab Urbe
abfuit, Domitianum cum Muciano omnia ſummâ
poteſtate adminiſtraſſe teſtantur Dio lib. 66. Jo-
ſeph. lib. 5.de Bello cap. 13. & Zonaras in Veſpaſia-
no. Denique Suetonius in Domitiano cap- I. Cæ-
ſar conſalutatus, Hhonorem Praæturæ Urbana cum
Conſalari Poteſtate ſuſcepit titulo tenus; quam
juriſdictionem ad Collegam proximum tranſtulit.
Ceterlns omnem vim Dominationis tam licenter
exercuit, &c. Patre ex 5Ægypto reduce, ea au-
Gtoritate Domitianus potitus non eſt, conſors
tamen Imperii fuit; cùm Suetonius in Tite
cap. 9. ſcribat : Fratrem (ſcilicet Domitianum)
inſidiari ſibi non deſinentem, nec occidere, ac ne
iu minore quidem honore habere ſuſtinuit: ſed ut

ipſis Operibus eus, in qaæ donatus Imperio javer

orico Chronologica

à primo Imperii die, conſortem ſuceeſſoremque S £ C. I.
teſtari perſeveravit. Quèòd ſi Suetonius in Do- n. Ch. 69.
mitiano cap. 2. de Domitiano dicat: Patre de-
fantcto, numquam jactare dubitavit, relittum ſe
partieipem Imperii, ſed fraudem teſtamento ad-
hibitam; intelligendus eſt Suetonius de Impe-
rio Proconſulari, quod vivente Veſpaſiano Ti-
tus obtinuerat, & in quod Domitianus ſucce-
dere ſe ſe debere exiſtimabat. Locus Dionis lib.
53. à cenſoribus citatus ad rem non facit. Lo-
quitur enim Dio de Romani Imperii inſtitutio-
ne: ait enim, Auguſtos vocatos fuiſſe Procon-
ſules, Patres Patriæ, Imperatores, iiſque Tribu-
nitiam Poteſtatem eſſe collatam; additque: Ad
hunc itaue modum ratione eorum nominum, quæ
in populari civitatis ſtatu uſarpantur, omnem
totius Rei, ublica poteſtatem accipiunt: ac Regiam
etiam, niſi quòd invidiam nominis vitaut. Nam
Caæſaris & Auguſti vocabula nihil eis quidem po-
tentiæ adjiciunt peculiaris, ſed alterum ſucceſſio-

nem ſtirpis, alterum ſplendonem dignitatis ſignifi-

cat. Loquitur itaque Dio de Auguſtis, non verò
de puris putis Cæſaribus, aitque, Cæſaris & Au-
guſti vocabula nihil eis potentiæ adjicere, ſed
Imperatores ratione aliorum nominum eam ha-
bere. Ex quibus intelligere poſſumus, Augu-
ſtos, cùm filios ſuos Cæſaris dignitate exorna-
runt, aliis poſtea decretis eos in Imperii conſor-
tium vocaſſe.
Mucianus, qui Syriæ præerat, Romam ad- XII.
verſus Vitellium à Veſpaſiano jam Imperatore Caſennius
creato miſſus eſt, anno exeunte, ut inſinuat Jo- Petus Syris
ſephus lib. 5. de Bello cap. 1z. ubi ait: Mittit in Praſes.
Italiam Mucianum cum multis equitum peditum-
e Copiis . ui tamen propter hiemis aſteritaten
veritus navigare, per Cappadocas & Phrygas dm-
cit exercitum. Mucianus nonniſi occiſo Vitellio
Romam pervenit, ut teſtatur Xyphilinus, qui;,
ea morte narrata, ait: Eis confeltis rebus, Mua-
cianus venit, iſque omnia unà cum Domitiano ad-
miniſtrare cœpit. Poſt Mucianum Cæſennius Petus
Rector in Syriam miſſus, ut docet Joſephus lib.
7. de Bello cap. 21. Eam Provinciam, jam quar-
to anno Veſpaſiano adminiſtrante Imperium, adhuc
gubernabat Petus, ut diſcimus ex Joſepho ibi-
dem cap. 27. qui tradit, eum Antiochum Re-
gem Comagenes apud Veſpaſianum defectionis
accuſaſſe, bellum contra eum moviſſe, & vin-
ctum Romam e Cilicia miſiſſe. Hactenus de
Præſidibus Syriæ, quorum aliqui in Annalibus
prætermiſſi, aliorum verò Chronologia non ſa-
tis accurata. Poſt captam Judæam Syriæ Præſi-
dum notitia Hiſtorico Eceleſiaſtico non neceſ-
ſaria, ideoque eorum ſucceſſionem hic termi-
namus.
Nihil hoc anno alicujus momenti in Judza XIII.
geſtum. Nam quod ait Baronius, quintà menſis Geſta in Ia-
Junii, Veſpaſianum Cæſareâ profectum, quæ dar.
reliqua eſſe videbantur loca Judææ, Romano Baros. n II.
ſubjeciſſe Imperio, tribus exceptis caſtellis, acd
ipſa Hieroſolymorum civitate, pertinent ad an-
num præcedentem, ut tunc diximus, & legen-
ti Joſephum lib. 5. cap. 8. à Baronio citatum ma-
uifeſtum fiet.

A N N G

II.
Runthn
TWocapt

a Cne,

XII.
te Ceſennits
o⸗- Petus SYris
ig Praſes.
nn-
Nlm
.
Nlo
gli⸗
al-
etu
hib.
ar⸗
N

S. £ſ C. I.
An. Ch. 70.
Anno Urbis
823.
Olymp. 212.
An. 2.

I.
Gon ſiales.

11.
Hiero ſolyma
à Lito capta.

o ibi⸗
Ke⸗
10s
AN⸗
us de
alöbus
on ſa⸗
Rrch⸗
nece -
terthi⸗

III.
Udea II .
P) lr lan i
4Me 4. dis.
, 4
Romnen dulht
elis,
tad an⸗
lkeen⸗
tuun ⸗

N.

An

1II.
TBitus Romam
redit,

in Annales

ANNO PERIODI GRCo-ROMAN 4 F3.
O 23. G. ) 14. P. 15. April. Indict. 13.
IyxsO CHRISTI 70. ſecund. Baronium 72.
CLEMENTIS PA DP A 4.
VESPASIANI IM P. 2

A D num. I & ſeqq. Coſſ. Fl. Vzſpaſianus Aug.
11, & Titus Caſar I. Uterque juxta pri-
mam Conſulatuum Cæſareorum regulam. Veſpa-
ſianus, Claudio imperante, Conſul ſuffectus
fuerat, ut teſtatur Suetonius in Veſpaſiano cap.
4. ideoque cum nota numerali in Faſtis efferen-
dus. Quam cùm Baronius omiſerit, non mirum
ſi ſequentibus annis eos eorrumpere coactus fue-
rit.
Joſephus lib. 6. & 7. de Bello Judaĩrco, ela-
dem Flieroſolymitanam egregiè deſcribit. Titus
adverſus Hieroſolymam caſtra ponit paulò ante
Azymorum diem feſtum. Incidit autem dies fe-
ſtus Azymorum xXIV Aprilis. Sed Baronius, qui
hanc cladem cum anno Chriſti LXX perpe-
ram conjungit, exiſtimabat locum Joſephi cor-
ruptum eſſe, & loco xIV legendum eſſe xX;
cùm tamen ex eo J oſephi loco inferendum fuiſ-
ſet, Hieroſolymam non alio Chriſti anno, quàm
ſeptuageſimo, captam. Iia quidem Hieroſolyma
capta eſt, ſecundo anno Principatus Veſpaſiani,
Septembris menſie octavo die inquit Joſephus
lib. 7. de Bello cap. 18. Aqdit Dio: & Hieroſoly-
ma die Saturni, quem diem pracipuè qudaæi nunc
etiam adhuc colunt, exciſa fuere. Quare cùm eur-
renti anno littera Dominicali G. inſignito, dies
Saturni ſeu feria ſeptima in octavum Septembris
inciderit, urbs eodem die capta & exciſa eſt,
eam enim totam & templum funditus everti &
complanari juſſit Titus. Uſſerius in ſuis Annalibus
ait, extare Nummum Agrippæ Regis ſub finem
anni xxi regni ejus cuſum cum hac Inſcriptione:
ATTOKPATQP OTEXIIACIANOC KAICAP

IOTAAIAC. EAAQKTAZY. ETEI KA. ATPIIIII. id

eſt, Imperator Veſpaſianus Ceæſar Judæa capta,
anno 1I Aerippæ. Sed is Nummus ex duabus
poſticis confictus, ut videre eſt apud Occonem
pag. 149. Multi autem hoc anno cuſi, in quibus
legitur: JupAEA CAPTA S. C. ut videre eſt
apud Mediobarbum in Numiimatis Imperato-

rum.

Ad num. XXXIV. Clemens Alexandrinus,
aliique Veteres, quando annos à Veſpaſiano nu-
merant, eoſdem à ſecundo ejus Imperii anno,
currenti nempe, quo Hieroſolyma expugnata,
deducunt. Judæi etiam computant annos deſo-
lationis Templi, quos ipſi vocant Eram deſola-
tionis. Titus & Judæa Romam proficiſcens cele-
bravit Domitiani fratris Natale Cæſarex, &
circa Natale patris Beryti magnificentiſſima
ſpectacula edidit, ac diu ibidem commoratus eſt,
ut habet Joſephus lib. 7. de Bello cap. 20. Uſſe-
rius loco laudato Joſephum explicat de Natali
Imperii Veſpaſiani, quod die prima Julii eele-
brabatur. At eo menſe, præſenti anno, Hiero-
ſolyma nondum capta erat, & inſequenti jam
triumphus Judaicus ante eum menſem actus.
Joſephus itaque utrobique de Natali genuino
loquitur. Natale Domitiani in diem xxIV Octo-
bris, Veſpaſiani verò in diem xvII Novembris
incidit, ut Suetonius teſtatur. Beryto Titus An-
tiochiam ſe contulit, indeque iterum in Palæſti-

Tom. I.

C. Baroni.

nam, ac tandem anno ſequenti oneraria nave in & C. i.

65

Italiam appulit, ut ex Joſepho lib. 7. de Bello An. Ch. 7*

liquet. Qui autem Titi itinerarium à Joſepho
deicriptüm examinabit, illum nonniſi exeunte
Aprili anni inſequentis Romam pervenire po-
tuiſſe comperiet. Tardiùs illuc accedere non po-
tuit, cùm ante diem primum Maij triumpharit;
ut anno ſequenti oſtendam:

*

ANNO PERIODI GRXCGO-ROMAN ½ 564. Anno Urbis

O24. F.) I5. P. 7. April. Indict. 14.
JnSsu CHRISTI 7I. ſecund. Baronium 73:
CIE MENTIS P AP .

VESPASIANI LM P. 3.

D num. I & ſeq. Coſſ. Veſpaſianus Aug.
III; &- M. Cocceius Nerva.
Sumtus hic à Veſpaſiano Conſulatus juxta
quintam Conſulatuum Cæſareorum regulam,
Propter triumphum nempe Iudarcum, de quo
mox. Ceteri deinceps Imperatores, annis qui-
bus triumpharunt, Conſules proceſſere „ vel
triumphum cum Decennalibus & id genus feſtis
copulavete. At inquiunt aliqui cenſores apud
Card. Noriſium in Epiſtola Conſulari pag. 158.
ſcripſiſſe me in Diſſert. Hypatica parte 1. cap. 1I.
pag. 8. paulò poſt initum annum Conſules in an-
num ſequentem creatos, & tamen ante menſem
Auguſtum ſuperioris anni Titum Hieroſolymam
non expugnaſſe. Sed infirma hæc ratio: nam li=
cèt mos ferret, ut anni initio Conſules in an-
num ſequentem deſignarentur, deſignatio ta-
men in ultimos anni menſes aliquando dilata;
prætereaque ex Plinio in Panegyri diſcimus, Im-
peratores Conſulatus privatis deſtinatos in ſe ip-
ſos aliquando tranſtuliſſe; quod anno anteceden-⸗
ti à Veſpaſiano, poſt Hieroſolymorum expugna-
tionem auditam, præſtitum videtur. Nec magis
urget, quod iidem cenſores ſubjungunt, Veſpa-
ſianum nempe, poſt Kalendas Martias trium-
phaſſe, ideoque Conſules ſuffectos jam munus
ſuum obiiſſe. Imperatores enim annis, quibus
triumphos exhibuere, Conſulatum de more ſuſ-
cepere, non quidem ut eo durante, ac intra
priores duos anni menſes, quibus magiſtratum
illum gerere ſolebant, triumphum agerent; ſed,
ut Imperator ab illo dignitatis cumulo, quemad-
modum Libanius in Panegyrico Iuliani Aug.
loquitur, eo anno magis celebraretur. Unde
Procopius lib. 2. Hiſt. Vandalicæ loquens de
triumpho Beliſarii anno Chriſti DxxXIV geſto
ait: Non multò poſt Beliſario, quod ei ex veteri
more ad triumphi ſpeciem deerat, acceſſit ; Con-
ſul enim eſt factus. Vetus ille mos hoc anno 4
Veſpaſiano inductus.
Kalendis Martiis Domitianus Cæſar Conſula-
tum ſuffectum iniit, Cu. Pedio Caſto Col-
lega, ut obſervavit Card. Noriſius in Epiſt. Con-
ſulari pag. . ubi ex Grutero refert decretum, quo
quidam Veterani civitate donantur ab Imp. Veſ-
paſiano I R. PO T. Cos. III. DES. IIII. cur-
renti nempe anno. Idem verèò decretum dici-=
tur ſcriptum NoN. APRII. CAESAR E.
Aud. F. DoMITIANO. CN. PEDIO CAS-
TO. Cos. Qua ex Inſcriptione rectèe Norilius
Card. deducit, Domitianum jam menſe Aprili
Contulatum geſſiſſe. Onuphrius in Faſtis Mu-
cianum II Domitiani Collegam ex Plinio lib.35.

824.
Olymp. 212.⸗
an. 30

1.
Conſules.

1I.

Conſulatis
mitianis

§ F C. I.

66

. . X 111 .
cap. 12. proponit; cùm tamen ibi ſoluùm Plinius

An. Ch. 71. dicat, Mucianum altero Conſulatu ſuo exprobraſ-

III.

ſe Vitellio, quòd patinam quamdam immenſi
pretii condidiſſet: ideoque is ſecundus Muciani

Conſulatus anno Chriſti LXIX geſtus fuerit.

Hactenus exiſtimatum fuerat, Domitianum an-
no ſuperiori Conſulatum primum ſuffectum geſ-
ſiſſe. Sed ex Prætura ejus ac Imperio Conſulari
anno 1XIX à nobis explicatis contrarium evinci-
tur. Præterquam quòd Zonaras de triumpho
Veſpaſiani hoc anno acto loquens ait: Cum Ti-
to filio triumphum duxit; cui DVomitianus quoqut
Conſul equo ſingulari interfuit. Quæ poſtquam
oblervavi, gaviſus ſum videre Card. Noriſium
in Epiſtola Conſulari, communem illum erro-
rem etiam emendaſſe, tam ex laudata Inſcrip-
tione, quàm ope trium Nummorum Theſauri
Medicei primæ magnitudinis in antica parte in-
ſcriptorum. MP. CAES. VESPASIAN. Auò. P. M.
TR. P. Cos. III. in poſtica: IMr. Auc. F.
Cos. DES. IT. CAES. Anc. E. DES. S. C. Hi Num-
mi præſenti anno percuſſi ante Martium, cum
id temporis Titus Imperator Auguſti filius Con-
ſul deſignatus iterum eſſet in annum ſequentem
LXXIT, & Domitianus Caſar Auguſti filius
deſignatus eſſet Conſul ad proximas Kal. Mar-
tias, ut doctè Noriſius notat. Ex iis Nummis
etiam liquet, Conſules prioribus anni menſibus
in annum ſequentem deſignari ſolitos. Ac de-
nique Titum hoc anno, ante Kalendas Martias,
Collegam Imperii nuncupatum eſſe; cùm iis
Nummis Imperatoris titulo exornetur.
Titus enim, quemadmodum & ante eum

Titus Impe- Tiberius, ac poſt eum Trajanus, Imperii Col-

rii Collega
dRictus.

lega fuit, ideoque Imperatoris titulo exornatus.
Imperii Collegæ Tribunitia Poteſtate, & Im-
perio Proconſulari donabantur, ratione cujus
Imberatores nuncupati. Titum Tribunitia Pote-
ſtate à patre cohoneſtatum eſſe teſtatur Sueto-
nius in Veſpaſiano cap. 6. ubi de Tito ait: ium-
bavit cum patre, Cenſuramque geſſit unà: ei-
dem Collega, & in Tzibunitia Poteſtate, & in
ſeptem Conſulatibus fuit. Quæ Tribunitia Pote-
ſtas in Nummis Titi, tam Græcis quàâm Latinis,
memorata. De Imperio Proconſulari eidem col-
lato, neque Suetonius, neque alius Hiſtoriæ
Auguſtæ Scriptor expreſſis verbis agit. Sed cùm
eum tam Plinius, quâm Philoſtratus, & Joſe-
phus Imperatorem appellent, hoc illi Imperium
conceſſum fuiſſe certò inſinuant. Plinius Hiſto-
riam ſuam naturalem Tito dicavit, dum adhuc
Veſpaſianus pater Rempublicam Romanam ad-
miniſtraret In Præfatione autem præterquam
quod eum ſemel & iterum Imperatorem vocat,
ait: Sciantque omnes quàm e aus tedum vivat
Imperium. Triumphalis & Cenſorius tu, ſexieſque
Conſul ac Tribunitiæ Poteſtatis particepa. Turne-
pus ait, Plinium per hæc verba, tecum vivat
Imperium, intelligere Imperium Triumphale &
Cenſorium, quia eum fugiebat, Titum imperio
Proconſulari ornatum fuiſſe. Paſſim etiam in Hi-
ſtoria Titus Imperator à Plinio appellatus. Phi-
loſtratus lib. 6. de Vita Apollonii Tyanæi cap.
14. inquit: Aααdie!e 3 aνασντααι o T Paα,
2 a%ερ αοh r8 , æταας ονοαιαοα ανο
xrανοαοτοτι &c. ideſt: Cm igitur Imperator
eſſet Romaæ appellatus Titus, omnibus ornatus dig-
nitatibus, abire conſtituit, ut ſimul cum patre
Imperaret. Maximi tamen faciens Apollonium,
permultim perficere poſſe arbitratus eſt, R etiam
brevi tempore alloqui eum poſſet. Quapropter ab

Critica Hiſtorico-Chronologica

eo peétivit, ut Argos accederet; eò echm veniſſet 8 £ C. I.
Apollonius alacriter eum complectens Titus, &c. An. Cn. 71.

Ego autem annos natus ſum triginta, iiſdem que
honoribus, quil'us pater ſexagenarius ornatus, SW
cum eo pariter ad Imperium vocatus, prater id,
quod dubito, an rectè ſatis imperare ſeiam: vereer
etiam ne majora, quuàm me deceat, aggredi mo-
liar. Demulcens autem ejus cor Apollonius, quod
robuſtum erat, perinde atque eorum, qui corpus
exercent, Dié mihi, inquit, quis tam valida cer-
vice taurum jugum ſubire cogeret? Is, inquit Titus,
qui me vitulum a primordliis educavit: patrem illis
verbis denotans, &c. Gaudeo, inquit Apoilonius,
primhm quòd te patri obtemperare paratum video,
cujus dominatu gandent etiam ſubditi, & qui na-
turà filii non ſunt. Quòd ſi frequenter domi cum es
verſaberis, inde honorem conſequeris. Juventute
enim unà cum ſenectute regnum gubernante, qud
lyra, quæ fiſtula adeo ſuavem & temperatam reſo-
nabit harmoniam, nam ſeniora junioribus concor-
dabunt; unde & ſenectus roboris aliquid accipiet,
& juventus inordinatè non efferetur. Qui locus
egregius ad oftendendum, Titum Imperii Col-
legam fuiſſe. Caſaubonus tamen, qui illum in
Animadverſionibus ad lib. 8. Suetonii refert,
ſcribit: At quod ait (nempe Philoſtratus) de
ſalutato Romæ tunc temporis Tito Inperatore, an
verum? Non ſanè, ſed prorſus nugatorium nam
id factum in caſtris ad Fieroſolyma, ut modo dicit
Suetonius, & narrat Joſephus lib. 6. Cap. 32. neque
aliter ſalutatus a ſuo exercitu Titus Imperator,
quàm vetuſto ſub Republica more, qui omnibus
notus. Sed valde fallitur Caſaubonus: Titus
enim eo modo, quo Auguſti poſt inſtitutum Im-
erium, appellatus Imperator, non verò more
ſub Republica uſurpato, ut mox videbimus; ne-
que verum eſt, Titum tantùm in caſtris ad Hie-
roſolyma dictum eſſe Imperatorem; cùm Romæ
etiam à patre hoc anno Imperator dictus fuerit.
Anno enim elapſo poſt capta Hieroſolyma Titus
à militibus Imperator appellatus, ut narrant Jo-
ſephus lib. 7. Cap. 13. aut ſecundàùm Græcum cap.
32. & Suetonius in Tito cap. 5. currenti verò
anno eo nomine à patre vocatus. Denique tam
Joſephus quàm Suetonius de nomine Imperato-
ris dari ſolito loquuntur, ideoque uterque Au-
ctor à Caſaubono non intellectus.
Joſephus lib. 7. de Bello cap. 24. de Veſpa-
ſiani & Titi triumpho agens, utrumque Impe-
ratorem vocat : e'ne Jap ανιταιοντο ανρNονυ-
οναι ταιτιοαν; id eſt, ut Gelenius vertit,
lbi enim (nempe prope Iſidis templum) Prin-
cipes nocte illa quieſcebant, id eſt, Imperatores.
Græci enim uno eodemque nomine utrumque
exprimunt; quamvis Imperatores rectiùs vertiſ-
ſet Gelenius. Ibi Imperatoris nomen Proconſu-
lare Titi Imperium ſpectare, minimè dubitan-
dum. Capitolinus in Marco de ejus avo loquens
ait: Avus Annius Verus, item Conſul & Praæfe-
Kus Urbi adſeitus in Patritios à Principibus Ve-
ſpaſiano & Tito Cenſoribus. Salmaſius in Notis
ait : Verba illa à Principibus non leguntur in

1 V.
Titus Impe⸗
rio Procon-
ſalari orna⸗
tus.

noſtro Palatino, & delenda ſunt. At ſi Titum

Collegam Imperii, & Imperatorem fuiſſe intel-
lexiſſet, verba illa retinenda, & Codicem Pala-
tinum hac in parte mancum eſſe non dubitaſſet.
Titum in Nummis dupliciter Imperatorem nun-
cupatum apud Mediobarbum videre eſt. Quod
nomen ubi præponitur, Imperium Proconſula-
re; ubi poſtponitur, victorias Titi reſpicit. Præ-
ponitur autem vel hoc modo, T. CAHSAR
LMP.

9

u Ch.

V.
Ar de li.
tu Ineri
Cillya
iclul

Vor
lian,

dr⸗

n. CM.. 5 Æ C. I. I MP. VESP. vel iſto, IMPERATOR T. CSAR
An. Ch. 71. AucGuS. F. id eſt, Imperator Titus Caæſar Aun-
gaeſti filius. Quando verò Imperatoris nomen ad
Titi victorias refertur, nomini ejus poſtponitur
hoc modo, T. CXSAR VESPASIAN IMP.
IIII. Denique aliquando in eodem Nummo
Titus Imperator dicitur, & ratione Imperii Pro-
conſularis, & ratione victoriarum, ut in iſto
Nummo apud eundem Mediobarbum : T.
CXZSAR IMP. VESPASIANUS. in poſtica:
IMP. XIII. COS. VI. Titum itaque Imperio
Proconſulari præditum fuiſſe, illudque Impera-
toris nomine expreflum, quod nemini vidi ob-
ſervatum, certum. Titum Imperii Collegam
fuiſſe, ita diſertè Dio lib. 66. in literas retulit, ut

e5 . 1- . . . e/
te mirum ſit tam diu hanc dignitatem latuiſſe: &d0
. 8 Tias oνσd σà.â So„ανααςμò rs s6&ναει ονα

6⸗ Xrv* οισ*ςαe; id eſt, Titus ex quo tempore
Principatum ſolus obtinuit, necç cæades fecit, nec

4 amoribus inſervivit, ut rectè vertit Interpres:
5 novHνιο enim eſt, ſolus impero, ut omnibus
. notum. Porro Titus hoc tantùm anno Imperii
. G Collega dictus, ut liquet ex ejus Nummis, in
quibus Tribunitia Poteſtas VIII cum Conſulatu
n ſeptimo jungitur; quod fieri non poſſet, ſi anno
. præcedenti eam obtinuiſler; cùm Conſulatum
6 ſeptimum anno Chriſti ſeptuageſimo nono Titus
ℳN gelſlerit; quo pacto, Tribunitia Poteſtas VIII
1 anno Chriſti præcedenti, quo tantùm Conſul
4e ſextùm erat, abſoluta fuiſſer.
, v. Nunc inveſtigandus dies, quo Titus Collega

n Quo die Ti- Imperii renuntiatus, quem me detexiſſe exiſti-

itus rus Imperu mo. Quinto Kalendas alicujus menſis ea dignitas
In⸗ Collegag de more collata, ut alibi demonſtravi. Quare
wre Sicei cùm Veſpaſiani & Titi triumphus ipſo fine men-
be⸗ ſis Aprilis anni præſentis ductus füerit, ut ex
Hie- dicendis liquebit, & Titus verſatus ſit anno ſu-
ome periori die decima ſeptima menſis Novembris
erit. Beryti, quæ Phœniciæ urbs, ut tunc oſtendi-
Titus mus, non alio is die, quàm quinto Kalendas
. Aprilis Imperii Collega creatus eſt. Et ratiò eſt,
. quia, ut colligitur ex Joſepho lib. 7. de Bello
jerd cap. 24. longè poſt eum diem Titus, ut Romam
n veniret, mari ſe ſe commiſit, ideoque cùm hu-
iato⸗ jus nuncupationis nuntium, dum Argos eſſet,
e Au⸗ teſte Philoſtrato citaro, acceperit, ante medium
menſem Aprilem ad illum non perlatum; ne-
br. 1V. que aliunde Veſpaſianus filium hac de re mone-

re diſtulit. Unde Titus Imperii Côllega quinto
Kalendas Aprilis, ſeu die XXVIII Martii, ap-
pellarus eſt, ſtatimque miſſus, qui rem ei nun-

e- Tu mpi⸗
rio Procon-

e ſe tiaret. Is Argos erat, ſive in Peloponneſo, ſive
in Epiro; ſive in Theſſalia, (triplex enim hujus
noes⸗ nominis urbs) quando Romam veniens, ſe Im-
ungue peratorem creatum audivit. Parte alia ante me-
eni. dium menſem Aprilem Titus Argos pervenire
onr⸗ non potuit; quia ex Joſepho citato poſtquam
bitn⸗ Titus aliquandiu Beryti, ubi anno elapfo die
oquens XVII Novembris erat, commoratus eſt, An-
Pysfr tiochiam Syriæ venit, & continuò ad Zenugma
. Euphratem verſus iter contendit, inquit Joſe-
Nors phus loco citato. Eſt autem Zeugma urbs Syriæ
mm, “ in Comagene ad Euphratem fluvium. Inde An-
Lium tiochiam remeavit: ex ea urbe ad AP gyptum diſ-
eintel⸗ ceſſit, & iter agendo ad Hieroſolymam venit.
mn Pale- Titus autem propoſitum iter ad Wägyptum tendens,
biraler emenſa velociter ſolitudine, pervenit Alexan-
em om driam: decretoque ad Italiam navigare, capti-
, o vorum duces Simonem & Joannem ilico ad la-
conlila- liam partari præcepit. Peracta vero navigatione
1. biæ- pro voto, &c. Hæc Joſephus. Quod iter poſt

in Annales C. Baronii.

67

diem XVII Novembris inchoatum, vix ante S Æ C. k.
medium menſem Aprilem, attentâ earum urbium An. C. 71. 72.
ac locorum diſtantiâ, abſolvi potuit.
Quoad Veſpaſiani & Titi triumphum, extant vI.
multi Nummi apud Mediobarbum V. C. illum vVeSaßani.
repræſentantes. In uno legitur : IM P. C s. TLiti trinum-
VESPASIAN. Aud. P. M. TR. P. CoSs. III. ?Pm.
In poſtica parte: TRIIuIMP. AuG. Vilſitur Im-
Perator in quadrigis, qui dextrà ramum tenet, &
à Victoria coronatur; ante eum tibicen, & ante
currum duo captivi, manibus poſt terga revin-
ctis, qui videntur eſſe Joannes & Simon præci=
pui Judæorum Duces, quos in triumpho ductos
ſcribit Joſephus lib. 7. de Bello cap. 24. In po=
ſtica parte alterius Nummi eâdem anticâ notati
habetur: Ju DAA CAFTA. Cernitur figura
muliebris inter ſpolia ſedens prope palmam;
quæ ſymbolum eſt Palæſtinæ. Porro triümphus
menſe Aprili exeunte ductus. Nam Domitianus
eidem Conſul interfuit, qui, ut ait Suetonius
in Domitiano, nullum Conſulatum geſſit ultra
Kalendas Maii.
Ad num. VI. Oroſius lib. 7. cap. 6. prodit,
Veſpaſianum & Titum, Janum geminum poſt &αs is
triumphum illum, ſextùm clauſilſe. Illum Au- at d vaa⸗
guſtus ter clauſerat, ut ſuo loco dictum; bis hiano rlag⸗
verò Nero. Primùm, anno Chriſti LVIII, quo ſus.
Quinquennalia Imperii Auguſtei dedit, ut vide-
re eſt in Nummis Neronis apud Mediobarbum.
Secundè, anno Chriſti LXVI: extat enim ibi-
dem Nummus inſcriptus: I MP. NEKkO CLAU.
CZSAR AuG. GERM. P. M. TR. P. XIII.
P. P. In poſtica parte: PAcCE P. R. TERRA
MARIQHE PARTA JANUM CLüuSIT S. C.
Cerniturque templum Jani. Rectèe Oroſius de
Jano à Veſpaſiano hoc anno clauſo ait : Jure
idem honos altioni Paſſtonis Domini impenſus eſt;
qui etiam Nativitati fuerat attributus, ut nempe
Janus clauderetur.

VII.

Ianus bis 4

ANNO PERIODI GRAC-ROMAN&£ 5565. Anno Üböa

O 25. ED. ) 16. P. 22. Mart. Indict. Iy5. 825. Olymp.
J1 su CRHRISTI 72. ſecund. Baronium 74. 4
CLEMENTIS PAPD & 6.
VESPASIANI IMP. 4.

AU num. I. Coſſ. Teſpaſßanns Aug. IF. & 1.
Tuus Ceſar II. Sumtus à Tito Conſulatus Conſuley.
juxta primam Conſulatuum Cæſareorum regu-
lam quia nempe anno præcedenti Imperio
Proconſulari donatus eſt; à Veſpaſiano verò
juxta tertiam, ut filii ſcilicet Collega eſſet. Ba-
ronius hoc anno Veſpaſianum III & Titum 1 1
Conſules proponit, indeque per Veſpaſiani tem⸗
pora faſti ejus depravati. Natus illi error ex de-
pravato Plinii Codice, quo uſus eſt: in eo enim
lib. 2. Ccap. 12. quemadmodum & in multis im-
preſſis, habebatur: Nam at duodecim diehus
atrumque ſidus quæreretur, & noſero ævo accidit;
Imperatoribus Veſpaſianis patre IIr, flio trerum
Conſulibus. Cùm tamen quartus Veſpaſiani Con-
ſulatus cum ſecundo Titi neceſſariò copulandus
ſit. Cùm Diſſertationem Hypaticam compoſui.
in I parte cap. i. num. V, hunc locum reſtituere
conatus ſum: cumque viderem, Calviſium in
Opere Chronologico ſcribere, nullam hoc anno
eclipſim Solis accidiſſe, ſuperiore autem die I V
Martii Lunam defectum paſſam, & die vigeſi⸗
ma ſecunda ejuſdem menſis Solem, arbitratus
4 ſum,

68

IV Conſulem appellaſſe, quia in præſentem
annuin Conſul IV deſignatus erat. Imperatores
enim abſolute Conſules dictos, licèt ſolùm de-
ſignati eſſent, multis exemplis conſtat. Verùm
poſtea in mentem venit, rem quæ anno Chriſti
LXXI contigit, Conſulibus anni LXX II
ſignari non potuiſſe. Præterea legi apud Riccio-
lum in Chronologia Reformata lib. 4. pag. 161.
præſenti anno die VIII Februarii Solem dee-
ciſſe in It lia ante meridiem, & die X XII ejuſ-
dem menſis Lunam defeciſſe Romæ ſeſquihorâ
ferè poſt occaſum Solis, quod ſe ſe ex Tabulis
Aſtronomicis colligere ait Ricciolus. Quare cùm
Plinius in Italia Opus ſuum compoſuerit, non
dubium, quin de utraque illa eclipſi interpre-
tandus ſit. Eam ob rem tria MSS. Plinii, quæ
in Bibliotheca Regia extant, conſulenda cen-
ſui. In priori à ſeptingentis aut octingentis an-
nis exarato, quod numero eſt 4759. legitur: Im-
peratoribus Veſpaſianis patre ac filio, numerali-
bus notis prætermiſſis, & ſupra illa verba alia
manu additum, tertium Conſalibus. Quod Ms.
à Petavio in Paralipomenis librorum de Doct.
Temp. pag. 861. viſum exiſtimo, aut ſaltem ſimi-
le; ait enim: Vel IIII Conſul pro III legi, vel
ut in MS. comparet, ſine ulla numerorum nota,
Veſpaſiano patre & ſtlio Conſulibus. In alio MS. à
quingentis circiter annis deſcripto habetur: Im-
perateribus Veſpaſianis patre l 1I, ſilio I1. Coſ. In
tertio, quod eſt ducentorum circiter annorum:
Imperatoribus Erſpaſianis patre I IIac ſilio II Coſ.
Tandem in manus meaꝛs venit nova editio Plinii,

ab Harduino Viro eruditiſſimo à biennio in lu-

cem emiſſa, in qua totus Plinii locus ſic expri-
mitur: Nam ut quindecim diebus utrumque Ridus
quareretur, & noſtro ævo accidit, Imperatoribus
Veſpaſianis patre I V, filio terum Conſulibus. Et
rectè quidem quoad dierum numerum, non ſo-
lùm quia Plinius ignorare non potuit ſpatio duo-
decim dierum binas eclipſes accidere non po-
tuilſe; ſed etiam quia in tribus Regiis Codicibus
citatis diſertè legitur, quindecim diebus, quem-

admodum & in aliis quibuſdam Codicibus MSS.

ab H rduino laudatis. Verùm non dubito quin
notæ numerales addititiæ ſint, & quin Plinius
ſcripſerit, Veſpaſßanis patre ac filio Coſ. ut habe-
tur in priori MS. Regio; non tantùm quia Vir
dociſſimus, qui tot MSS. Plinii præ manibus
habuit, nullum profert, in quo idem Veſpaſia-
ni patris, & Titi filii Conſulatus cum Notis nu-
meralibus edatur; ſed etiam quia Conſulatus
ille in duobus citatis Codicibus Regiis his ver-
bis memoratur, patre III & filio II Coſ. ab
Harduino verò, & ab aliis Plinii editoribus Titi
Conſulatus hoc modo enuntietur, filio iterum
Conſulibus. Quæ diverſa iterati Conſulatus ex-
reſſio, eam inſititiam eſſe declarat. Ceterùm,
quod Harduinus in Notis tradit, Titum ‚licèt à
Plinio Imperator vocetur, non idcirco eum
Collegam Imperii fuiſſe, & primum omnium
Marcum Lucium Verum Collegam adſciviſſe, ex
dictis protſus evertitur, liquetque, duplicis ge-
neris Collegas Imperii fuiſſe, quoſdam ſc. qui
Imperio Proconſulari & Tribunitia Poteſtate ex-
ornati erant, alios verò qui exiam Auguſti no-
mine donabantur, ut ſuo loco dictum.

„ ,./ 6 . . 8 *
Critica Hiſtorico-Chronologica
S C. 1. ſum, Plinium de hac eclipſi locutum, & Veſpa-
An. Ch. 72. ſianum, qui tertiùm tantùm Conſul erat, ideo

8 EK C. I.
An. C. 73.·74.

ANNOPERIODI GRCO-ROMANXÆ 566. Anno Urbis

O 26 C. )) 17. P. II. April. Indict. 1.
JESuCRRISTI 3. ſecundum Baronium 75.
CIEMENTIS PAV& 7.

VESPASIANI IMP. §.

D num. I. Coſſ. Domitianus Caſar II, &
M. Valerius Meſſalinus.
Baronius proponit hoc anno Veſpaſianum IV,
& Valerium Meſſalinum ex Frontino lib. 2. de
Aquæduct. & ſecundum Domitiani Cæſaris
Conſulatum in annum LXXVII, ſeu, ut ipſe
vocat, LXXIX, differt; quòd Veſpaſianus
anno Chriſti LXXV Conſul VI proceſſerit, &,
ut ipſe arbitratur, Conſules ſuffecti in Faſtis
non numerarentur. At jam ſuperiori anno de-
monſtravimus, Conſules ſuffectos in Faſtis nu-
meratos fuiſſe. Ex quo ſequitur, Veſpaſianum
anno Chriſti LXXV in Faſtis Conſulem VI
appellari, non quèd ille Conſulatus ſit inter or-
dinarios ſextus, ſed quòd ſextus ſit comprehen-
ſo ſudecto, quem ante Imperium geſſerat. Veſ-
paſianus itaque hoc anno Conſul non proceſſit,
neque Frontinus quartum ejus Conſulatum cum
Valerio Meſſalino jungit, ut dicit Baronius; ſed
Domitiani nomen ex S. C. abolitum omittit, &
Valerium, & Meſſalinum alterum Conſulem
tantùm nominat, quem in duos partitur. Hunc
uſum ejuſdem Conſulis nomina in duos divi-
dendi, ab aliis etiam quandoque uſurpatum vi-
debimus. Porro extat apud Mediobarbum pag.
122. Nummus Titi inſcriptus: T. C S. VESPA-
5IA N. AuG. IMP. III I. PO N. IT R. POT. II.
CoS. I 1. In poſtica parte: CSA R DoMI-
TIA N. CO S. DES. II. S. C. Cuſus Nummus ille
anno ſuperiori, quo Titus Tribunitiam Poteſta-
tem ſecundam iniit, & Domitianus in annum

826.OIymp.

T.

Sonſules.

11.

Quinquen-

nalia Domi-⸗
tiani Cæſa⸗
ris.

præſentem deſignatus eſt Conſul II, juxta ſe-

cundam Conſulatuum Cæſareorum regulam:

Cæſarei enim ejus Imperii Quinquennalia in
hunc annum incidunt. Suetonius in Domitiano
cap. 2. ait: Ia ſex Conſulatibus nonniſi unum ordi-
narium geſſit, eumque, cedente & ſuffragante fra-
tre, quia nempe Domitiani Quinquennalia hoc
anno acta. Unde Titus non tantùm hunc ei
Conſulatum ceſſit, ſed etiam propria Quin-
quennalia in annum ſequentem diſtulit, ſicut
pater ſua in annum LX XV. Ex quibus duorum
ſequentium annorum Conſulatuum Cæſareorum
cauſæ innoteſcunt. Hæc porro Suetonii verba
malè à Baronio explicata;, ut ex dictis intelli-
gitur.

ANNO PERIODIGRAC O -ROMAN & 5567.
O 27. B. ) 18. P. 3. April. Indict. 2.

JESuICRHRRISTI74 ecundum Baronium 76.
CLEMENTIS PAP S8.
VESTPASIANI IMP. 6.

D num. I. & ſeq. Coſſ. Veſpaſianns Aung.
NV. & Tuus Caæſar III. Domitianus verò
Cæſar Conſul ſuffectus III.
Sumtus eſt hic à Tito Conſulatus juxta ſe-
cundam regulam, propter ſcilicet ejus Cæſarei
Imperii

Baron. anna
79 hum. e

Anno Urbis
827 . Olymp-
213e 3A⸗ e

I.
Conſules.

II.
Luinquen⸗
nalia Titi
Cæſaris.

4C. 1.

iIt

LuPm
ncN.

Anno Drbis

1.
Cynſalet. .
8

—

Il,
Ouinguen-
nalia Veßßa.
. he
ſiani,
ardn. ma.
1
lic

Ano Nibi

1

Conſalet.

11 ſul

Luinguen.
nalia It; (E
Calegeln.
Neri,
III. .
nienn,n
iCie. A

—

Pu

u

e. .

Anno Uibis
11601m,.
lz. An. lr

Enſilet,
V.
Abinguen
nalig Domt.
tiani Ceſa⸗
rit.
8

m.
in

ydi paron.anind-

1 . 79 nulbi
hoc
in⸗
ncut
Dro.
orumn
Velbe
nelli⸗

—
Pi⸗
Anno ;
6. 197,0,f.

1 mn

n s.

l.
4 onſch⸗
5
I.
ſe⸗ Lihu⸗
xlare uls 1

cope

1

Luſtrum

in Annales C. Baroni.

5§ K C. I.
An. C. 74.75.
76.
III.

Imperii Quinquennalia, à Veſpaſiano verò juxta
tertiam, ut nempe filii Collega eſſet. J
Cenſorinus lib. de Die Natali cap. 15. ait: Cum
inter primum à Servio KRege conditum Luſtnum,
ab Imp. Veſpaſiano- , & Tito Caſ. III Coſ. fa-

&tum eſt, anni interfuenant paulo minuùs D CL;

conditur.

Luſtra tamen per ea tempora non plura quàm

LXXV ſunt facta, & poſtea planè ſieni deſierunt.
Vides Cenſorinum evertere opinionem Baronii,
qui Conſulatum Veſpaſiani V cum Conſulatu
Titi II I hoc anno conjungendum eſſe neg
Porro licèt Luſtrum hoc tantùm anno peractum
ſit , Cenſus tamen jam ab anno ſeptuageſimo
primo inchoatus fuit; cùm Veſpaſianus in Num-
mis dicatur Cenſor, quando Conſulatum III
gerit & Plinius in lib. 7. Hiſt. cap. 49. de hoc
Cenſu loquens ſcribat: Quem intra quadriennium
Imperatores Cæſares Eeſpaſianus pater filiuſque
Cenſores egerunt. Vides, Titum Imperatorem

vocari, quia ſc. Imperio Proconſulari decora-

tus erat.

Anno Urbis A N

gmb ,⁊ 28 A.) 19. P. 23. April. Indict. 3.
JESu CHRISTI 75. ſecundum Baronium 77.
CIEMENTIS PAP £ 9.
VESPA SIANI IMr. 7.
I. D num. I. Coſſ. Veſpaſianus Aug. V. 7, &
Conſules. Titus Cæſar I1, Domitianus Cæſar Con-

ſul fuffectus I V, ut oſtendit Onuphrius in
Sumtus is 4 Veſpaſiano Conſulatus juxta II
Conſulatuum Cælſareorum regulam, propter
nempe ejus Quinquennalia anno uno dilata; à
Tito juxta tertiam, ut ſcilicet patris Collega
eſſet: neque enim Domitianus & Titus eodem,
quo pater, anno hujuſmodi ſolennia exhibue-
re. Horum Quinquennalium indicium dedica-
tio celeberrimi Pacis templi, de quo Baronius.
Accedunt duo Veſpaſiani Numiſmata apud Me-
diobarbum pag. II in quibus legitur : IM P.
VESPASIA N. Au G. Viſitur Orbis cum temo-
ne. In poſtica: P. M. TR. P. P. P. Cos. VI.
Caduceum. Qui Nummi ei ſimiles, qui in Vi-
cennalibus Liberii percuſſus.

II.

Quinquen-
nalia Veſpa-

ſiani.

Baron. nu. I,

Anno Urbis ANNOPE RIODIGRXCO-ROMAN 5569.
829. Oy'mp. O1IGF. 1. P. 7. April. Indict. 4.

JESu CHRISTI76.ſecundum Baronium 78.
CLEMENTLS PAL F£ I0.
VESPASIANI IMPD. 8.
I1. D num. I. Coſſ. Vſpaſianus Aug. VII, &
Conſules. YTuus Caæſar V, Domitianus Cælar Conſul
ſuſfectus VY, ex Faſtis Onuphrianis.
II. Titi Conſulatus juxta I I Conſulatuum Cæſa-
Qeinquen- reorum regulam: Imperii enim Proconſularis
naliæ Nit: Quin uenilalia dedit ‚ut ex ejus Decennalibus
Collega lm-— 4 “
berii. UAett. —
III. Doctiſhimus Card. Noriſius Faſtos Conſulares,

Corriguntur qui in Bibliotheca Cæſarea MSS. aſſervabantur,
Haſti Caſa- publicavit, & calci egregii ſui Operis de Epo-
e chis Sro-Macedonum ſubjecit, qui licet omnium,
qui hactenus prodierint, accuratiores exiſtant,

abat.

ſuis tamen nævis non carent. In iis enim hoc 5 W C. I.
anno Conſules exhibentur Veſpaſßianus EII, & A.C. 76.77.
Domitianus y contra diſertum reſtimonium Sue-

tonii in Tito cap. 6. ubi ait Titum Veſpaſiano

Patri Collegam in Jeptem Conſulatilus fuille,
quod verum eſle non poteſt, ſi currenti anno
Conſul cum Patre non proceſſiſſet. Secundè,
Suetonius in Domitiano cap. 2. de hujus Impera-
toris Conſulatibus agens ſcribit: In Joex Conſula-
tibus, nonnißi unum ordinarium geſſit; quæ Verba
nonnilſi de ſex prioribus Domitiani Conſulatibus

intelligi poſſunt; cum ceteri omnes ordinaris

fuerint. Quod ſi hoc anno, urt in illis Faſtis le-
gitur „ Domitianus Conſulatum ordinarium
geſſiſſet, inter priores ſex ejus Conſulatus, duo
ordinarii numerandi eſſent; cum anno Chriſti
LXXIII Domitianus Faſtis nomen dederit,
u etiam in eiſdem Cæſareis Faſtis recte ha-
etur.

NO PERIODI GRCO -ROMAN g §F68.

ANNOPERIODI GRACO-ROMAN £ 57G. Anno Urbi-
O 2. E. O 2. P. 30. Mart. Indict. 5. lrnb. 1se
JESsU CHRISTI 77. ſecund. Baronium 79. an. I.
CrETI PAP I.

VESFPASIANI IMP. 9.

Aà D num. I. Coſſ. Veſpaſianus Auguſßt. VIrII, I.
& Titus Cæſar VI, Domitianus Cæſar Con- Conſulet-
ſul ſuffectus V I. Baronius perperam edit Veſpa-
ſianum VIII & Domitianum Cæſarem; Titum
verò Conſulem ſuffectum V. Certum enim, Do-
mitianum anno Chriſti LXXIII, quo Quin-
quennalia dedit, Conſulem ordinarium fuiſſe,
neque ullum ſuſtectum Conſulatum Titum geſ-
ſiſſe. Fundatur Baronius in figlina Onuphrio
laudata lib. 2. Faſt. in qua legitur: T. VESPAS.
Au G. VIII. FL A V. Do MIT. V I. Cos. Sed
idem Onuphrius pag. 38. Deſcriptionis urbis
Romæ aliter legit, ſcilicet: T I. VESP A S. Auc.
VII. DoMIT. VI. Cos. Verùm, cùm Titi

prænomen in Nummis & Lapidibus filio, non

patri detur, legendum eſt cum Noriſio: T.
VESP. AuG. VIII. FI. Do MIT. VII. Cos.
Sicque Inſcriptio illa ad annum Chriſti octoge-
ſimum, non verò ad præſentem pertinet. Sum-
tus hic Conſulatus à Veſpaſiano juxta III regu-
lam, ut Titi nempe Collega eſſet; ab hocautem
juxta ſecundam: Imperii enim Cæſarei Decen-
nalia anno uno anticipata dedit, niſi, quod ve-
roſimilius eſt, & non tarò factum obſervabimus,
præſenti anno Conſulatum ſuſceperit, & ſe-
quenti Decennalia dederit; quodeò magis exi-
ſtimandum, quòd Domitianus Cæſar currenti
anno Imperii Cæſarei Decennalia ediderit. Ne-

que enim Domitianus anno ſequenti, quemad-

modum præſenti, Conſulatum futffectum geſſit;
ideoque ejus Decennalia præſenti anno videntur

peracta. In Catalogo antiquiorum Pontificum

Damaſo adſcripto, Cletus Papa dicitur fuiſſe
Conſulibus Veſpaſiano VIII, & Domitiano VI,.

uſque Domitiano IX, & Rufo, id eſt, à currenti

anno uſque ad annum LXXXIII. Quibus ex
verbis etiam liquet, Conſulatus Domitiani ſuf-
fectos rectè à nobis conſignatos fuille.
S. Cletus hoc anno Sancto Clementi in Pon- I. ,
tificatu Romano ſuccedit, ut ex dicendis anno Tee.
C conſtabit.

ANNO

S XX C. 1.
An. Ch. 78.
Anno Urbis
231.
Olymp. 214.
l. 2.
I.
Conſule

1 I.
Decennaliæ
Titi Caſaris.

1I11.
Obitus §.
Lini P B.

70

ANNO PERIODIGRAXCGO-ROMANX 5571.
O 3 D. ) 3. P. 19. April. Indict. 6.

JE Su CHRISTI 78. ſecund. Baronium 80.

CrIETI PDAP &£ 2.

VESPASIANI IMPD. IO

A D num. I. Coſſ. L. Ceionius Commodus, &
D. Novius Priſcus, ut oſtendit Card. No-

riſius in Epiſt. Conſul. Prior fuit avus L. Ceionii

Commodi, quem Hadrianus adoptavit, & Cæ-
ſarem dixit. V
Titus Imperii Cæſarei Decennalia dedit,
quorum varia extant indicia. Mediobarbus Titi
Nummum exhibet, in quo legitur: T. CÆ SA R
IM P. VESPASIANUS. In poſtica, CosS. VI.
Cernitur bos & vacca cum aratro, quod de-
ductæ coloniæ ſignum: annis enim hujuſmodi
ſolenniis addictis coloniæ de more inſtitutæ.
Præterea Mediobarbus alium Titi Nummum
producit in poſtica inſcriptum: IMpP. X II I.
CoS. VI. Viſuntur quadrigæ triumphales, ad
renovandam nempe triumphi Judaici memo-
riam. Denique varia Numiſinata Titi recitat, in
quorum poſtica parte habetur: Ju D Æ A CAPTA
§. C. In Decennalibus enim & id genus feſtis
victoriæ antea relatæ memorari ſolitæ. Certè in
Titi Nummis cuſis anno octogeſimo, quo Pro-
conſularis Imperii Decennalia edidit, legitur
etiam, Ju DA A CAPFTA, ut videre eſt apud
Mediobarbum, quæ verba in aliis Titi Nummis,
præterquam in utriuſque Decennalibus per-
cuſſis, non exprimuntur. Immo in Nummo
Veſpaſiani octavo ejus Conſulatu ſignato legi-
tur etiam, Ju Dε A CAPTA,quia æquum non
videbatur, ut Veſpaſianus, qui cum Tito trium-
phaverat, eodem tunc titulo non exornaretur.
Ultimum porro Imperatorum Conſulatum de
more in Nummis expreſſum, etiam poſtquam
eo functi eſſent, omnibus notum.
Sanctus Linus Papa, non hoc anno, ut Ba-
ronius exiſtimavit, ſed anno Chriſti ſexageſimo
ſeptimo ad cæleſtem patriam migravit, ut liquet
ex Chronico Damaſi, in quo dicitur: Linus an-
nis duodecim, menſibus quatuor , diebus decem.

Fuit temporibus Neronis, à Conſulatu Saturnini,

& Scipionis, uſque Capitone, & Rufo, qui anno
Chriſti ſexageſimo ſeptimo Faſtis nomen dedê-
re: ſed legendum cum auctiori Chronico vete-
rum Pontificum, Linus annis XI. Neque enim
ab anno Chriſti LVI ad LXVII, anni duo-
decim & aliquot menſes fluxere. Ex quibus ap-
paret, Linum Petri fuiſſe Vicarium, quod etiam
4 quibuſdam Antiquis traditur. In auctiori
Chronico veterum Pontificum dicitur: Sepultus
eſt juxta corpus B. Petri in Vaticano IXKRKalen-
das Octobris, die ſcilicet XXIII Seprembris,
quo in Martyrologiis colitur. Sed non exiſti-
mandum, Linum eo die ad ſuperos tranſiiſſe;
cùm dies, quibus in Martyrologiis veteres Pon-
tifices coluntur, & in auctiori Chronico vete-
rum Pontificum dicuntur ſepulti, ad aliquam
eorum Tranſlationem ut plurimùm pertineant.
Lino ſucceſſit Clemens, ut teſtantur Tertullia-
nus lib. de Præſcriptione Hæreticorum cap. 32.
& vetuſtus Auctor Conſtitutionum Apoſtolica-
rum. Immo Clemenrem ante annum Chriſti
LXXI Eccleſiam gubernaſſe, ex ipſomet Cle-
mente deduci videtur. Patet namque ex Epiſto-

Critica Hiſtorico-Chronologica

la ad Corinthios miſſa nomine ejus, cui præerat, S £ C. I.

Eccleſiæ, exaratam eam eſſe, ſtante Templo
Hieroſolymitano, ac durantibus ejus ſacrificiis.

Scripta itaque ante annum LXXI, quo Tem-

plum everſum. Hinc conſtat, inquit Iſaacus
Voſſius in Epiſtola II ad Andream Rivetum
ſcripta, & à Pearſonio in fine Vindiciarum Epi-
ſtolarum Sancti Ignatii relata, quantùm errave-
rit Euſebius, qui initium Epiſcopatůs Clemen-
tis contulit ad annum Chriſti X CIII, &
quàm rectè in Chronico Damaſi ſtatuatur anno
Chriſti LXVII. Euſebium tamen ſecutus eſt
Baronius, à quo nobis hac in parte diſceden-
dum putamus.

AxNNO PERIODI GRACO-RONMANA 5572.
QQO4 C. O. 4 P. 4. April. Indict. 7.
JESuI CHRISTI 79 ſecundum Baronium 81.
CLETIPAP & 3.
TITIIMr. I.

D num. I. Coſſ. Veſpaſianus Ang. I X, &
Titus Caæſar VII. Veſpaſianus juxta I I
Conſulatuum Cæſareorum regulam: Decennalia
enim dediſſet, niſi morte præventus eſſet; Titus
juxta tertiam, ut nempe patris Collega eſſet.
V eſpafianas die XXIV Junii extinctus eſt,
ut docet Suetonius in Veſpaſiano. Regnavit an-
nos X, ſex diebus exceptis, inquit Dio, qui à Ka-
lendis Juliiis anni Chriſti LXIX initium ejus
repetit. Euſebius in Chronico, Caſſiodorus,
Clemens Alexandrinus, & Theophilus Antio-

chenus, qui Imperium ejus à V Nonas Ialii, ſeu

à die III ejuſdem menſis, exordiuntur, tra-
dunt, eum imperaſſe annos I X, menſes XI,
dies XXII. Ex quo manifeſtum fit, locum Sue-
tonii à nobis allatum anno LXIX num. VII,
ubi dicitur, Judaicum exercitum Idus julis
apud Veſpaſianum juraſſe, mendoſum eſſe, aut
Suetonium erraſſe, ac legendum, V Nonas Julii,
ut rectè Tacitus ibidem laudatus. Veſpaſiano
Titus ſilius ſucceſſit.

ANNO PERIODI GRCO -ROMAN £ 5573.
O 5. B A. 5. P. 26. Mart. Indict. 8.
JESuCHBRISTISoO. ſecundkm Baronium 82.
CLETI PAP A4-
TITI IM p. 2.

D num. I. Coſſ. Titus Aug. EIII, & De-
mitianus Cæſar VII. G
Titus juxta primam regulam, ob initium
nempe Imperii ejus Auguſtei, ac juxta tertiam;
Imperü enim ejus Proconſularis Decennalia
in hunc annum incidunt. Domitianus juxta
tertiam, ut nempe fratris Collega eſſet. In qui-
buſdam Nummis Titi octavo ejus Conſulatu in-
ſignitis apud Mediobarbum legitur, Ju D & 4
CAPTA, quia, ut jam dixi, præcedentium
annorum victoriæ annis Decennalibus addictis
de more expreſſæ. Inuno arcus triumphalis hoc

An. Ch. 79.
80.

Anno Urbis
832.
Olymp. 214.
an. 3.

I.
Conſules.

I1.
Obitus Veſ-

paſiani.

Anno Urbis
833.
Olymp. 214.
An. 4 8

I.
Conſules.

1II.
Decennalia
Titi.

anno Romæ erectus ad radices Palatini adhuc Baron. an. 73.
vifitur cum Inſcriptione, in qua Titus dicitur nu n. II.

gentem Judæorum deleviſſe. Refert eam in-
tegram Baronius. Sic in Decennalibus Con-
ſtantini Magni anno CCCXVI editis con-
ſtructus triumphalis arcus à Senatu ob Maxen-
tium quadriennio antea debellatum, ut videre
eſt

Baron an.-
312. num-
L X.

3K C.
An, Ch.

Anno Urb

334.
Olymp. 21,
alm l,

Cnſeia

II.

Olitm: i

—

,/

III.

Huthe

Au Noo

ſuer

tata

exyli

3K C. .
ct. N
. .

71.
AnndVide

8z1,
N Oimgu
Al 3.

X 1
. Conſales,
lia
WS
ber.

eſt
2 I..

g. Olitu, j.
⸗ veſini.
jus
us,
Wd⸗
‚ſen
tra-
X,
1due⸗
VIh.
. l
e, aut
Mli,

Kan

—

Anno Ubi
73 .
Olyml4⸗

40. 4
d2.

I.

initiun II.
eltiam, Devenn⸗
ennalia Nin.
1 juxla
lu gar⸗
laruin-
uD44
dencium
dcictis
. Zuonu.r
en nll.
dicirut
eam in-
u5 CN.
litis . O 4.

en⸗ Bare
M zu. Numn

ele
11

11

in Annales C. Baronim. 7.1

§ ſ C. I. eſt apud Baronium. Sunt qui exiſtimant, Inlſ-
An. Ch. 81. criptionem, quæ in arcu TLiti legitur, fictitiam
eſſe: ſed decima Tribunitia Poteſtas Liti, ejuſ-
que Deceannalia, eidem plurimùm favent; cùm
antea nullus adverterit, arcus triumphales in
Decennalibus Imperatoribus poſitos.

Anno Urbis ANNO PERIODIGRCO-ROMANX 5574:

834. – . 4 r.
Olymp. 215. O 6. G. ) 6. P. 1). April. Indict. „.
am 1, IJESu CHRISTI Sr. ſecundum Baronium 83.

CIETI PAF & 5.
DOMITIANI IMD. ft.

1. D num. I. Coſſ. Sex. Annius Silvanus, &
Conſules. 7. Verus Pollio, ut oſtendit Card. Noriſius
in apiſt. Conſulari ex Inſcriptione Gruteriana
pag. 1040.
II. Titus exeeſſit Idibas Septembris, poſt bien-
Obitus Titi. nium, ac menſes duos, dieſque viginti, qudm ſuc-
ceſſerat patri, altero & quadrageſimo ætatis an-
no, inquit Suetonius in Tito cap. 11. Natus eſt
III Kalend. Jan. inſigni anno Caiana nece, ait
idem Suetonius. Quem natalem Titi diem

etiam exhibet antiquum Kalendarium à Lam-
becio publicatum. Occiſus autem Caius Cali-
gula de XXIV Januarii anni ChriſtiX LI,
quo ideo Titus die X XX Decembris in lucem
prodiit. Qiare vixir annos quadraginta, men-
ſes octo, dies quindecim. Quod confirmat Dio
lib. 66. quando ait itum, antequam eſſet Im-
perator, annos XXXIX, menſes V, dies XXV
vixiſſe, quæ ver a Zonaras exſcripfit. Erravit
itaque Euſebius in Chronico, ubi dicit, Titum
mortuum pridie Idus Septembres anno atatis
XLII. Nam licèt vox alter à Suetonio uſurpa-
ta, numeralibus juncta ſæpius ſecundum ſignifi-
cet, aliquando tamen pro grimo uſurpatur, ut
vel hic Suetonii locus demonſtrat.
1II. Qudd ſi anni ejus à tempore, quo Collega
Epocha ab Imperii dictus, quéôve Tribunitiam bot ſta-
anno novo tem accepit, numerentur, eum Tribunitiam Po-
Iaero expli- teſtatem X I ſuſcepiſſe ex Nummis conſtat. Sic
ct⸗ in Nummo Græco apud Occonem pag. 166. le-
gitur: ATT. TITOT KAIZXAPOX OTEZ-
IIAXIANOT 2 EB. ETOTZ NEOT IE-
POT IA. id eſt, Imperatoris Titi Cæſaris Fe-
ſpaſani Auguſti anno novo ſacro XI. Quo ex
Titi Nummo ſimilibuſve manifeſtè apparet, de-
ceptos Viros eruditos, qui negant annos TLibe-
rii, Titi, aliorumque Imperii Collegarum nu-
meratos fuiſſe. Hæc porro epocha nonniſi in
Veſpaſiani, Titi, Domitiani & Nervæ Nummis
occurrit. Primus, qui eam explicare tentavit,
Erizzus fuit, qui eam à Hieroſolymitani Tem-
pli conſtructione deductam credidit; cùm ta-
men ultima Hieroſolymitani Templi conſtru-
ctio, regnante Herode Aſcalonita, antequam
ſcilicet Veſpaſianus in lucem prodiret, facta

fuerit. Hinc aliam hujus epochæ cauſam aſſig-

navit Seguinus V. C. eamque deduxit à Capi-
1 5 1D X
tolio, ſive à Jovis Capitolini templo à Veſpa-

ſiano reſtaurato, de quo Tacitus, Suetonius, &

ceteri, Inſcriptionemque Nummi Veſpaſiani à
ſe prolati ſic explicat, ETOTGC NROTY IE-
POT H. anno novi templi oltavo. Firmataque
proprià ſententiãâ, Henrici Valeſii profert opi-
nionem, fſcilicet ea verba Græca interpretari
debere: Anno novo ſacro oltavo, nempe Impe-
rii Veſpaſiani, cujus anni ſacri vocati, quòd rem
Romanam renovaſſet atque inſtauraſſet. Valeſia-

dem reſpondeat,

mam opinionem, utpote probabiliorem, Nori-S & c. I.
ius Card, eruditiſſimus, in Epiſtola ad Toinar- An. Ch. 81,
dum Virum etiam doctiſſimum ſcripta, ample-
titur, & his argumentis confirmat. Niſi enim
hoc modo in Nummis Titi „Domitiani & Ner-
væ epocha hæc explicetur, impoſſibile eſt;
Nummos inter ſe poſſe convenire; cùm eorum
Imperii annos non excedat, ſed adamuſſim iiſe
m re. prout etiam reſpondet Do⸗
mitiani argenteus Nummus, qui ſervatur in
gaza Domini Joannis Dominici Theupoli, in
quo
KAIZAP DOMITIANOZ Z EBAEZ.
Ceſar Domitianus Aug.
NEOT IEPOT ENATOT, Movi ſacri
nono, ſcilicet anno. Aquila unguibus ful⸗
meh tenens.
Si epocha hæc initium ſumeret 2 Capitolio re⸗
ſtaurato, annus, quo euſus eſt ſuperior Num-
mus, caderet in annum Urbis D CCCXXX I,;
quo tempore Domitianus non erat Augutſtus.
Hinc ad Valeſianum epochæ caput acceden-
dum, ſcilicet ad initium Imperii Domitiani
anno Urbis DCCCXXXIV, ex quo pro⸗
ducti anni noveno numero ſignati cadunt in
annum Urbis D CCCXLIII, quo tempore
Domitianus Auguſtus erat, & Tribunitiam Po-=⸗
teſtatem I Xinierat. Præterea, inquit Card. No⸗
riſius, templum Jovis Capitolini, de cujus in⸗
ſtauratione agitur, Romæ erat. Nummi cum
hujus epochæ mentione vel in Græcia, vel, ut
puto veriùs, in Ægypto cuſi ſunt, Græciſque
litteris exarati. Denique Eræ particulares non
deducebantur à templorum ædificatione vel re-
ſtauratione, ſed, ut ex Evagrio docer Scaliger
Canon. Iſagog lib 3. num. I I, ab AUTONO-
MIA, urtbibus conceſſa, ex qua epochæ An-
tiochenæ, Laodicenæ, Tyriorum, & ſimilia-
Hinc cùm populus Romanus & cum eo univer-
ſus Orbis, qui ſub Caligula, Claudio „Nerone;
Galba, Othone & Vitellio dura ſervitute ſervies
bat, Imperii habenas ſuſcipiente Veſpaſiano, in
libertatem aſſertus ſibi videretur, cuſi Numm
cum Latinis Inſcriptionibus: LIEER T. P. R.
REST FT. ex S. O. vel Libertas reſtituta aqui-
tas, pax, ſecnritas Auguſti fides publica, RNoma
reſurgent, & c. Quod imitari volens, vel Ætgyp-
tus, vel Græcia, Nummos cum EFrOTGCN. S 0T
IEPOT, percuſſit, epocham ſtatuens peculia⸗
rem ab AUTONOMIA univerlo Orbi

conceſſa, Imperio Veſpaſiano delato. Ubi ver-

bum IEPOT intelligas velim, ut præmonuit
Henricus Stephanus in Theſauro Græco inter⸗
dum ſumi, ab Homero ſcilicet, quod humano

generi aliquam utilitatem affert, ſicque urbes
vocat I EPAX, quia ſunt ouſtodiendi perita, ex

quo hæc epocha ab utilitate & libertate uni-⸗
verſo Orbi per Imperia Veſpaſiani, Titi S&
Nervæ procurata, deducitur, nihil moramti-
bus Nummis Domitiani, utpote potiùs ab adu-
latione & timore, quàm à genuino populorum
animo exſculptis. Caput itaque hujus epochæ
ſtatuendum ſecundùm annos Imperii Veſpaſia-
ni, Titi, Domitiani & Nervæ, qui ſoli eà Num-
mos habent inſignitos. Hæc & plura hujuſmodi
Noriſius Cardinalis.
Viro eru litiſſimo ſubſeribo, niſi quòèd ſpe- IV.
ctat ad regionem, in qua ea epocha ulurpata. 12 Jra &
Nullus enim dubito, quin ea epocha ex expe- d Sn „5
ditione Syriaca Veſpaſiani originem duxerit, & ove ſori
in Syria ac Ægypto tantùm adhibita fuerit. Et Jarpate
xatio

72 Critica Hiſtorico-Chronologica

38 C. I ratio eſt, quia nulla alia re hujus Imperatoris
An. Ch. 82, nomen magis inclaruit, & nullibi ſacri nomen
frequentiùs, quàm in Nummis in Syria &
Egypto percuſſis uſurpatum. Spanhemius, cui
tantùm res Antiquaria debet;, in ſuo Opere de
Uſu & Præſtantia Numiſmatum pag. 789. hunc
Seleuciæ Syriæ Nummum producit: CEAET-
KEAN. THC. IEPA C. K AI. ATTONO-
MO Y. id eſt, Seleucenſium ſacræ & liberæ civi-
tatis: eam enim Pompeius Tigrane é Syria eje-
cto libertate donavit, ex Strabone lib. I5. pag-
751. Goltzius in Theſauro ſuo pag. 215. hunc
Nummum repræſentat: TAA APON IEPA
2TNKAHTOZ. id eſt, Gadarenſium ſacer
Senatus; Gadara autem Syriæ oppidum in De-
capolitana regione. Ibidem: T ABAAITQ N.
T HC. IE PAC. KAI. ACIAOT. id eſt, ci-
vitatis ſacræ & inviolate?, Nummus eſt Helio-
gabali; Gabala verò urbs Syriæ, cx Plinio lib. 5.
Et quia, ut ait Suetonius in Veſpaſiano cap. 6.
Tiberius Alexander Præfeätus Agypti primus in
verba V'eſpaſiani legiones adegit Kalend. Iulii,
in gypto etiam, ubi ſacri nomen freque ns,
ea epocha adhibita. Goltzius in Auguſto ta-
bul. 71. HTOAEMAIAOZ. IEPA. ZT N-
KAHTOZ, id eſt, Ptolemaidos ſacer Sena-
eus, Mitto innumeros hujuſmodi Nummos, qui
in Principum Cimeliis aſſervantur, aut in libris
leguntur. Hæc ad obſcuriſſimæ epochæ explica-
tionem obiter dicta, ut conſtet, Collegarum Im-
perii annos ab Antiquis numeratos fuiſſe, non
quidem in Actis publicis, in quibus nec Augu-
ſtorum anni memorabantur, ſed in Nummis &

Inſcriptionibus.
Anno Urbis .
235. ANNO PERIODI GRÆCO-ROMANÆ 5575.
O vmp. 215. 6 .
an. 2. P O 7. F. 7. P. 31. Mart. Indict. 10.
JESuI CHRISTI S82. ſecundum Baronium 84.
CLETI PAPZ 6.
. DoOMITIANI IMPF. 2.
nſuler. Dnum. I Coſſ. Domitianus Axg. VIII, & 7.
Flav us Sabinus. Domitiani Conlſulatus jux-
ta priorem Conſulatuum Cæſareorum regulam.
11. Car d. Noriſius in Epiſtola Conſulari pag. 152.
Conſula- de quibuſdam cenſoribus, quibus eorumdem

tuum Cæſæ- Conſulatuum regulæ non probantur, loquens
reorum re ait: De Octavo illius Conſulatu (nempe Do-
gula vindi mitiani) quem anno primo Imperii ſuſcepit,
egee⸗ priorem tuam regulam admittunt, quòd Plinins
laudat moderationem Trajani, qui delatum ſihi
anno primo Principatus poſt Nervæ mortem Con-
ſulatum recuſavit, quem, novi, inquit, Impera-
tores, deſtinatum aliis in ſe transferebant. De
z ac commentitias reliquas tuas
regulas pronuntiant ,quas variis hine ind⸗ petitis
exemplis oppugnant. Sed peto ab iſtis ardelioni-
bus, num verum non eſſet, Conſulatum Im-
perii initio Augauſtos capeſſere ſolitos, ſi ea
Verba Plinius in literas non miſiſſet? Quod ſi
negent, publico ſe riſui exponent; cùm id ex
Faſtorum diſpoſitione manifeſtum fiat, & ut in-
frà oftendam, Imperatorum filii priùs Conſules
deſignarentur, quàm Cæſareo nomine donaren-
tur. Ita licet nullum Auckorem in medium ad-
ducere votuerim, qui Imperatores, annis De-
cennalibus & id genus feſtis deſtinatis, Conſu-
les de more proceſſiſſe ſcripſerit, non ideo 14
tamen minus verum, cuùm Faſtorum ordinatio

ceteris verò von

id apertè monſtraret. Tandem poſt Diſſertatio- S £ C. 1.
nem Hypaticam in lucem emiſſam prodiit nova An. Ch. 243.
Operum Themiſtii editio tredecim Orationibus
& MSS. recèns erutis aucta, quarum XVI,
quæ eſt de pace & Conſulatu Siturnini, reſ-

ponſiones omnes cenſoribus iſtis eripuit; cùm

in ea diſertè dicatur, Imperatores ſingulis quin-
quennüis ac decennüs Conſulatum de more ſuſ-
cepiſſe. Themiſtii locum anno cccLXXXIII,
quo Theodoſius Magnus Quinquennalia cele-
bravit, recitato, quo uno ceteræ regulæ con-
firmabuntur, cüm nihil adverſus has proferri
poſſit, quod contra ſecundam non militet. Cer-
tè& cm cenſores iſti primam regulam ſeſe ad-
mittere profiteantur, adeo ab aliis abhorrere
non debent; hæc quippe plures, quàm aliæ,
exceptiones habet. Ex Imperatoribus enim alii
ipſo Imperii exordii Conſulatum ſuffectum; alii
Conſulatum ordinarium proximis poſt ſuſcep
tum Imperium Kalendis Januarii; alii tardius
alii nullo modo inierunt. En quot exceptiones.
Hinc tamen regulim retinendam, quinque
verò poſtremas rejiciendas cenſent cenſores
iſti, qui, ſi ſine animi impetu non recto lo-
cuti eſſent; primam, ob eas, quibus ſubjacet,
exceptiones, contemnendam, non verò novas
obptrudendas dixiſſent. Nec denique verum eſt
quod aiunt pag. 151. Epiſtolæ Gonſularis, eas
nempe ſæpius ab Imperatoribus contemptas,
quàm obſervatas videri. Ut enim Opus iſtud
percurrenti liquebit, verùm quidem eſt, Im-
peratores aut initio Imperii aut quinto ac deci-
mo Imperii anno Conſulatum non ſemper ſum-
ſiſſe, ac privatis eam dignitatem gerentibus,
aliquando triumphaſſe, bella moviſſe, ac Lu-
dos Seculares celebraſſe. Sed falſum, eos aliis
annis, præterquam à me memoratis, annum
aperuiſſe, ſi unum Heliogabalum virum ſto-
lidiſſimum excipias. Regulæ itaque illæ de more
ſervatæ, & non mediocti rei literariæ emolu-
mento è tenebris eductæ.

ANNO PERIODI GRACO -ROMANXÆ 5576. Anno Urbis
O 8. E. 8. P. 20. April. Indict. 11. 5

JESu CRRISTI S83. ſecundùm Baronium 85.

ANACLETI PAP £ I.

O ymp. 21 52
an 3.

DoMITIANI IMF. 3.

D num. I Coſſ. Domitianus Aug. I X, & I.
Q. Petilius Kufus II, ut ex Phlegonte Conſules
cap. 24 de Mirabilibus, & ex Græco Epigram-
mate demonſtrat Card. Noriſius in Epiſtola
Conſulari.
Domitiani Conſulatus juxta ſecundam Con- 1I1.
ſulatuum Cæſareorum regulam: Imperii enim eris, e.
Cæſaræi Quindecennalia uno anno dilata cele- tiane Quin⸗
bravit, quorum indicium quod ſcribit Euſebius decennalia.
in Chronico: Domitiani uxor Auguſta appella-
tur; quæ nuncupatio in quibuſdam exemplari-
bus, ut Pontacus notavit, in hunc annum col-
lata, quod certum red it Suetonius in Domi-
tiano cap. 3. ubi ait: Domitianus uxorem Do-
mitiam, ex qua in ſecundo ſuo Conſulatu filium
tulerat, alteroque anno conſalutaverat ut Augu-

II.

₰
ſtam, repudiavit, intraque breve tempus reda-
xit. Suetonium verò de ſecundo Domitiani
Conſulatu ordinario hoc anno geſto loqui,

eumque hoc in loco ſuffectorum Conſularuum
nullam

III.
Conſelatus d
ſufechi in
Nummis G
Inſeriptioni 1
bur ſihe 1
reterniſ⸗ p
l1e

⸗
dos,
Lu-
Aliis
num

more
nolu⸗

—

6. Nund Vrdis
W⸗ 836.

— 00ρ☚mg. 215
41u ⸗
S.

gone
graln⸗
Pinol⸗

Orſiis

II.
ncor⸗ Imperii
enin rei yni⸗
4 cele⸗ tiant Eir⸗
aſebis leuinii
rele
nplurr⸗
m col.
Domi-
em Do-
fliun
A
l.
owmiimn
9 ll⸗
muum
Nullam

S X½ C. I. nullam rationem habuiſſe rectè vidit Euſebius,
An. Ch. 33. rem iſtam hoc anno narrans. Ex quo liquet pri-
mò, verum eſſe quod in Diſſert. Hypatica plu-
ribus demonſtravi, ſuffectos nempe Conſula-
tus tam Domitiani, quâm aliorum Imperato-
rum ſæpe ab Hiſtoricis neglecétos fuiſſe, & in
Nummis ac Inſcriptionibus prætermiſſos, &,
quod mirum, ab ipſo Suetonio, qui poſtea
Cap. 14. eos enumerat, dicens: Conſulatus XVII
cepit. Scaliger in Animadverſionibus Euſebianis
ait, Euſebium ſeptennii metachroniſmum com-
mittere, qui ſibi in animum induxit, Suetonium
nullum Domitiani Conſulatum prætermiſilſſe,
& inſinuare, Domitiam anno poſt ſecundum
Domitiani Conſulatum, qui ordinarius fuit,
Auguſtam appellatam. Quod nollem à Viro
doctiſſimo dictum, cùm Domitianus ſecundum
Conſulatum ordinarium anno Chriſti LXXIII
geſſerit, & Domitia anno inſequenti à Domi-
tiano Auguſta diei non potuerit: nam ipſemet
tunc nondum Auguſtus erat. Liquet ſecundèò,
Imperatores uxores Auguſtas appellaſſe, vel
poſtquam prolem procrearant, ut Viris doctis
obſervatum, vel eam nuncupationem in De-
cennalia, & id genus feſta diſtuliſſe, uti Hadria-
nus & alii. Liquet denique nonum Domitiani
Conſulatum ob Imperii Cæſarei Quindecenna-
lia capeſſitum, cùm Domitia hoc anno Augu-
ſta renuntiata fuerit.
11I1. Noriſius Card. eruditiſſimus, qui in Diſſert.
Conſulatus de Votis Decennalibus in vulgarem opinionem
br, S abierat, & omnes Conſulatus ſuffectos tam Do-
Inſeriptioni- mitiani, quâm aliorum Auguſtorum, connu-
bus ſape HMeratos fuiſſe autumarat, in Epiſtola Conſul.
pratermiſi: pag. 52. illam quidem falſam fatetur; ſed perpe-
ram ſcribit: Ia vetuſtis Lapidum Inſcriptionibus
ſuffetti Domitiani Conſulatus una ſimul cum ordi-
nariis ſemper connumerantur. Deges llos in ma-
gno Theſauro pag. 5. 68. 244. 300. 574. 575. Smyr-
nenſem nondum editam proximè exhibebo. Nec
ſecus in Nummis eoſdem Conſulatus ſcalptos vi-
di. Illum vero Scaligero recitatum, in quo Do-
mitianus dicitur Auéusrus P. M. Cos. VI.
perperam ſeripſerunt: in illo enim dubio procul
ſcalptum fuerat CosS. VII. detrita tamen injuria
temporum ſeu alio caſu poſtrema nota numerali,
quæ caligero tibique ſupplenda erat ex innumeris,
quos vidi, ejuſdem Nummis, in quibus dicitur:
CoS. VI I. & in poſtica: PRINCEPS JuVEN-
TuTIS. Ita Card. Noriſius in ea Epiſtola tunc
errore vulgari nondum omni ex parte liber, cu-
jus ideo radices, harumque fibræ mihi hic
evellendæ. Alios enim Viros eruditos in eodem
verſari video. Extat Domitiani Nummus apud

Occonem pag. 170. in quo legitur: IM P. Do-

MIT. Auc. P. M. Cos. I I. S. C. Refert il-
lum Occo initio annorum Domitiani, cùm
tamen tunc neque Auguſtus, neque Pontifex
Maximus eſſet. Mediobatbus in præclara ſua
Collectione Numiſmatum iſtud omittit, quia
ſine dubio illud pſeudographum exiſtimat. Fal-
conerius in Notis ad Inſcriptiones Athleticas
pag. 1z. recitato illo Nummo aureo, inquit: Fal-
ſus eſt Occo, ut alias ſepe. Sed ipſimet Viri do-
Ctiſſimi hallucinantur: Conſulatus enim ſuffecti

in Nummis aliquando omiſſi; deoque præfatus

cuſus anno Chriſti LXXXI, quo Domitia-
nus jam Auguſtus erat, duoſque tantum Conſu-
latus ordinarios geſſerat. Erizzus pag. 150. refert
poſticam partem Nummi argentei Domitiani,
in quo viſitur Provincia jacens ac mœſta, in
Tom. I.

in Annales C. Baromii.

IR.

73

cujus latere eſt haſta confracta cum epigra- S & C. I.
phe: IMP VIIII. CoS. VI. CENSOR.. . An. Ch. 83.

POTESTAT. P. P. id eſt, Cenſoriæ Poteſtatis.
Quæ Provincia, ut recte Brizzus, Germa-
niæ devictæ figura. Percuſſus is Nummus anno
octogeſimo ſexto, quo Domitianus Conſulatum
XII, fi ſuffectos numeres, geſſit, & ſecun-
dum bellum Dacicum inchoavit. Domitianus
anno antecedenti, quo Conſulatum XI ſuſce-
pit, in Nummis apud Mediobarbum dicitur;
IMP. VIIII; in Nummis verò XII Conſu-
latu ſignatis dicitur, Imp. 1I, Imp. 1II, Imy.
XIII, & in Nummis Conſulatu XIII in-
ſignitis dicitur, Inp. XIII & Imp. XIIII.
Ex quibus apparet, Goltzio parum fidendum,
qui Domitiani Nummos exhibet, in quibus is
dicitur Inp. 1111, Coſ. XI, & Imp. XIIII,
Co. KII, contra fidem præfarorum Nummo-
rum à Mediobarbo recitatorum; quod obiter
dictum ſit. Neque enim Nummus ab Erizzo
relatus anno Chriſti LXXVII, quo Domi-
tianus ſextum Conſulatum geſſit, eumque ſuf-
fectum, cudi potuit; cùm Domitianus in Num-
mis Imperator ob victorias non appelletur,
niſi cum jam dignitatem Auguſteam a eptus
eſt. In Præfato itaque Nummo omnes ſuffecti
Domitiani Conſulatus neglecti. Alios duos Do-
mitiani Nummos Occo refert, in quibus iidem
Conſulatus tacentur. In uno legitur: I M r.
CÆ S. DoMITIANuIuIS AuGuST. P. M.
P. Cos. VI. In altero: IMPD. Do-
MITIAN. C£ S. PIVI. WS P. AuG. F. P.
M. TR. P. Cos. VI. qui nonniſi poſt Veſ-
paſiani & Titi mortem percuſſi, poſt ſepti-
mum nempe Domitiani Conſulatum; cüm is
nondum Auguſtus eſſet, & Veſpaſianus pater
nondum Divus, quia nondum mortuus. Præ-
fati itaque Nummi minimè ſupplendi, ut vult

Card. Noriſius, neque injurià temporum ſeu alio

caſu poſtrema nota numeralis detrita.
Sed non tantùm in Nummis, verùm etiam
in Inſcriptionibus Conſulatus Auguſtorum quan-

1 V.
Conſulataas

doque contemti. Sponius in Miſcellaneis eru- F-as: ,

ditæ Antiquitatis pag. 93. refert Epigraphen,
quæ Arculi in Italia adhuc ſupereſt, quæ poſita
dicitur I M r. DoMAITIANO CAE5S. Aud.
GERM. Cos. In ea unicus Conſulatus expri-
mitur, ceterique omnes tam ſuffecti, quàm or-
dinarii, prætermiſſi, ſeu verius Conſulatus ſim-
pliciter & abſolutè ſine numerali nota expri-
mitur. Nec refert, quòd Card. Noriſius dicit,
ſe nempe non vidiſſe Nummos, in quibus Do-
mitianus appelletur Auguſtus ac Conſul vI. An-
tiquarii enim Nummos, in quibus Domitianus
ita vocatur, vel detritos vel mendoſos eſſe exi=
ſtimantes, eoſdem projecêre, neque typis man-
darunt, ut evidenter patet de Mediobarbo V.
C. qui in præſtanti ſuo Auctario, Occonis duos
citatos Nummos, qui apud hunc extant, omiſit,
quia eos ſine dubio pſeudographos arbitratus
eſt. Qui Antiquariorum agendi modas pror-
ſus damnandus: Nummos enunm integra ſide
referre debent; nam quod ipſi non intelligunt,
alii tandem feliciter explicare poterunt, ut jam
dixi in Diſſert. Hypatica pag. I5I. Immèò Au-
ctor Chronici Alexandrini, & Marianus Sco=
tus in Chronico in recenſione Faſtorum Conſu-
larium Conſulatus ſuffectos Domitiani omnes
tacent, ſicuti & Leunclavius in Indice Con-
ſulum, quos libro 67. Dionis præfixit. Miratur
Card. Noriſius laudatus, quòd in Diſſertatione
Hypatica

Faſtis quir
buſdam
omiſti.

74

S8 E C. 1. Hypatica eum Indiculum Dioni attribuerim,
An. C. 83. 84. nec animadverterim Leunclavium ultimis Dio-

V.
Anacletiss

lkt Papa.

Anno Ur-
bis 837.

Olymp. 215.

an. 4.

I.
Conſules.

11.

nis libris Conſules præpoſuiſſe, & Indicem
Conſularem Dionis in Caio Caligula deſinere.
At quando Auctores duo conjunctim leguntur,
uni tribuere quod alterius eſt, valde pronum eſ-
ſe Card. eruditiſſimus non inficias ibit. Ipſemet
enim in Diſſert. de Synodo Quinta cap. I. pag. 8.
verba Chronologi anonymi in Victoris Tunu-
nenſis margine impreſſi ipſi Victori aſſignat, &
in Diſſert. de Votis Decennalibus cap. 5. Con-

ſules in Farraginem Græcam à Scaligero inſer-

tos, tanquam Euſebianos citat; quamvis jam
Viris doctis obſervatum fuerit, Auctorem
Chronici in Victoris Tununenſis margine editi
alium eſſe à Victore, & Euſebium Cælſarienſem
Conſules in ſuo Chronico non annotaſſe. Cùn
itaque Leunclavius ſe ultimis Dionis libris Con-
ſules præfixiſſenon monuerit, adeo mirum vi-
deri non debuit, quèòd me in errorem traxerit.
S. Cletus Papa hoc anno ad Deum migravit,
eique Anacletus ſubſtitutus, ut ſuo loco vide-
imus.

ANNO PERIODI GRCO -ROMANA 5577.
O 9D C. 9. P. II. April. Indict. 12.
JESuCHRISTI S84. ſecund. Baronium 87.
ANACLETI PAP &£ 2.

DoMITIANY IML. 4.

D num. I. Coſſ. Domitianus Aug. 1, &
Appius Sabinus, ex Onuphrio in Faſtis.
Em. Card. Noriſius in Epiſt. Conſul. pag. 56.
Domitianum Aug. X, & C. Oppium Sabinum
profitetur, quòd Suetonius in Domitiano cap. 6.
ſcribat, Domitianum duas contra Dacos expe-
ditiones ſuſcepiſſe, primam Oppio Sabino Con-
ſulari oppreſſo, & Grutero pag. 446. laudetur,
Hadriano imperante, C. OPrPIuIS SABIN u§,
qui hujus Oppii Sabini à Dacis interfecti filius
videri poſſit. At cùm Eutropius, qui Suetonii
verba exicribere ſolet, habeat Appium Sabinum,
non verò Oppium, & Pæanius in Metaphraſi
omittat vocem illam Appium, licet de Cornelio
Fuſco, de quo eodem loco Eutropius, utrum-
que nomen exprimat, conjectura eſt, jam Pæa-
nii ætate dubium fuiſſe, an is Sabinus Appius
vel Oppius tam à Suetonio, quàm ab Eutropio,
dictus fuerit. Quare adhuc ſub judice lis eſt, li-
cêt Grævius V. C. in nova Suetonii editione,
quâm præclaris Notis illuſtravit, Sueronii tex-
tum immutaverit, & loco horum verborum,
Oppio sabino Conſulari oppreſſo, ſcripſerit, Ap-
pio Sabino Conſulari oppreſſo, quia, ut ait, in No-
tis ad eum locum, Eutropius & Faſti Conſulares
Appium habent, non verò Oppium. Sed hujuſ-
modi immutationes ſine Codicum MSS. audo-

ritate fieri non poſſunt, immo nec horum au-

Ctoritate contra omnium exemplarium ſcripto-
rum textus mutandus; niſi quando error am-
pliùs excuſari non poteſt. Suetonii autem tex-
tus e& minùs depravandus fuit, quò Faſti Con-
ſulares ſeculo tantùm elapſo ab Onuphrio elu-
cubrati, & Eutropius e Suetonio, non & contrà,
corrigendus ſit.
Sumtus is à Domitiano Conſulatus juxta

Bellum ad. quartam Conſulatuum Cæſareorum regulam,

Verſus Cat- ob bell

165.

5 bellum nempe adverſus Cattos, Heſſos ho-
die dictos. Eutropius enim lib. 7. ait: Expedi-

1

Critica Hiſtorico-Chronologica

tiones quatuor habuit, unam adversus Sarmatas,
alteram adversus Cattos, duas adverſus Dacos.
De Dacis Cattiſque duplicem quidem triumphum
egit, de Sarmatis ſolam lauream uſurpavit. Mal-
tas quidem calamitates iſäaem hellis paſſus eſt.
Nam in Sarmatia legiones ejus cum duce ñinterfe-
e: & à Dacis Appius Sabinus Conſularis, &
Cornelius Faſous Præfellus Pratorio cum magnis
xercitibus occiſi ſunt. Quæ ex parte Eutropius
ex Suetonio in Domitiano cap. 6. ut aſſoler, mu-

§ F£ C. 1.
An. C. 84. 85.

tuatus eſt, niſi quòd Sabinum, Oppium Sueto-

nius vocat. Expeditio adverſus Cattos, de qua
Dio lib. é7. etiam loquitur, currenti anno ſuſͦ-
cepta: prior verò adverſus Dacos anno ſequen-
ti, ut tunc videbimus. Mediobarbus in Domi-
tiano hujus Imperatoris Nummum producit
inſcriptum: IMP. CS. DIVI VESP. F. DO-
MITIAN AuG. In poſtica parte, Cos. X. Vi-
ſitur Germania, quæ mœſta ſedet inter ancilia,
ſeu inter ſcutos oblongos Germanicos. Bellum
igitur adverſus Cattos hoc anno ſuſceptum, &
Domitianus Imp. V dictus, ut liquet ex hoc
Nummo à Mediobarbo recitato: P. M. TR. Por.
III. IM P. V. Cos. X. P. P. Porro Domitianum,
ob expeditiones bellicas Conſulatum ſuſcepiſſe
teſtatur Zonaras in Domitiano, ubi ait: Falſis
vilctoris jactandis Conſulatum in decennium Cen-
Juram per omnem ætatem accepit. Quod aliis ver-
bis explicat Kyphilinus, & uterque ex Dione:
Adeoſtultè elatus eſt & inſolenter, ut Conſul de-
cem annos perpetuos, & Cenſor quandiu viveret,
primus ſoluſque ex privatis civibus atque Impera-
toribus deſignatus ſit. Ubi tam Zonaras quàm
Xyphilinus loquuntur de Conſulatibus ordina-
riis à Domitiano, poſtquam Tito fratri ſucceſ-
ſit, initis. Primum Conſulatum initio Imperii
capeſſiit, tres propter expeditiones bellicas,
unum anno Ludis Secularibus dicato, alioſque
in Decennalibus & id genus feſtis, in quibus
victoriæ ab Imperatoribus reportatz Nummis
inſculpi ſolitæ, earumque memoria de more re-
novata. .

ANNO PFRIODIGRCO-ROMAN g 5578.
OO10ο. B. ) 10. P. 3. April. Indict. 13.

JESuCRRꝝꝓ.S.STI S85. ſecund. Baronium 87
ANACLETI

*

PAP &£ 3.

DoMITIANI IMP. 5

D num. I Coſſ. Domitianus Aug. 1I, &
1.Aurelius Fulvus. Domitiani Conſulatus
juxta V Conſulatuum Cæſareorum regulam; ob
Priorem nempe ejus triumphum de Cattis Da-
ciſque. Suetonius enim in Domitiano cap. 6. ait:
Expedetiones Partim ſponte ſuſcepit, partim neceſa
Jarid ſponte in C Attos; neceſſarib unanz in Sar
matas. In Dacos duas, primam Oopio Sabbino
Conſulari oppreſſo: ſecundam Cornolig Faſoo Præ-
felcto cohortium Pratorianarum. De Cattis Daciß

que, poſt varia pralia, luplicem eriumphum egit. Ob

prius bellum, quia ſponte ſuſceptum , ſeſe Con-
ſulem, nempe decimum deſignav ĩt. Quo abſoluto
ſe ſe Conſulem XI, in currentem annum ad
triumphandum deſgnavit, licèt hoſte nuſquane
viſo, ut inquit Dio lib. G. ubi ait: Domitianus
profelclus in Germaniam cum eercitu, hoſte nuſe
quäam viſo, revertit. Imperatores enim Conſu-
latus jam aliis deſtinatos in ſe quandoque tran.
ftulitle, certum. Interim natum eſt prius bel-
lum Dacicum, quod Sabino Conſulari commiſ-

ſum

Anno Urbis
83 8.
ane I.

I.
Conſules

II.
yur li e.
eis Iti:
l.

Paton. anno
90. Al⸗

Ano Utbis
339.
Olmp. us.
21,2.

I.
Clhſier
Il.
anndan
Gelun Da⸗
cirum.

ac.
. nC

—

„ „ ——

0⸗

lin,
um

0C
or.
m
de
alit
Cen-⸗
Vel=
ne:

Kd. Aono Urbis
88.
Olymnp. 216,
ner.

997

, G 1
Ulatus Conſaletz
W; 0
15 De-
.6. dit:
yeteſ⸗
daur⸗
Subbin⸗
10 Vre⸗
Dui-
r0b
ſe Con-
blolno,
lum 4
nijnanß
gitiunß,
Gern
Coulu⸗
e lan⸗
us bel
olnthit⸗
ſum

in Annales C. Baroni. „75

§ £ C. 1. ſum fuit, quo oppreſſo, ideoque poſt annum
An. C,¶ 35.36. præcedentem, quo Conſul fuit, Domitianus al-
teram expeditionem iniit; indeque factum ut
ræſenti anno tam de Cattis, quàm de Dacis
;— triumphum egerit, licèt anno præcedenti ad
triumphandum de Cattis feſe tantùm in præſen-
tem annum Conſulem deſignaſſet.
11. Prius bellum Dacicum hoc anno confectum
prior de Dæ- fuiſſe, & Domitianum de Cattis Daciſque pri-
eis Trium. mum triumphum ecxhibuiſſe, liquet ex Nummis
Phus. apud Mediobarbum. In uno legitur: IMpP. CAES
DOMITIAN. AuG. GERM. COS. X. in po-
Baron., anno ſtica parte: GERMANICuS. Viſitur quadri-
20. n. I. ga, quam Imperator dextrà regit, ſiniſtrà ſcep-
trum tenens. In altero: I M P. C£ s. DoMIT.
Auc. GERM. COS. XI. CENS. POT. P. P.
In averſa parte: GERMANIA CAFTA §. C.
Cernitur Germania ſedens captivæ habitu. Re-
præſentat aliud Numiſma Mediobarbus XI
Domitiani Conſulatu notatum, in cujus poſtica
legitur: ADvENT. AudusI S. C. Imperator
dextram porrigit Romæ paludatæ globum tenen-
ti; quod Mediobarbus refert ad reditum Domi-
tiani ex Germania poſt Dacos debellatos. Porro
Domitianum hoc anno dictum Imp. VII, VIII
&IX, patet ex Nummis apud Mediobarbum.

Anno Urbis

3:9. ANNO PERIODIGRCGᷣO-ROMANX 579.
Olymp. 2r6. Q II. A. D 11. P. 16. April. Indict. 14.
Q. 2Z⸗

J=su CuRISTI S86. ſecund. Baronium 88.
ANACLETI PAP 4.
DoMITIANI IMP. 6.

I. D Num. I & ſeq. Coſſ. Domitianus Aug.
Conlets. 4 A. XII ‚& Ser. Cornelius Dolabella.
ecal l Sumtus Hic à Domitiano Conſulatus juxta
Selam Daæ- ſecundam Conſulatuum Cæſareorum regulam,

cieum. ob Quinquennalia nempe ejus Auguſtei Impe-

rii. Card. Noriſius in Epiſt. Conſul. pag. 163.

ait, miratos quoſdam, quèd, cùm Domitianus
quatuor bellicas expeditiones contra Qattos,
Marcomannos, Dacos & Sauromatas ſuſcepe-
tit, nec unus inter tot ejuſdem Conſulatus ex-
peditioni bellicæ à me in Diſſert. Hypatica de-
utetur. Sed hæc omiſſio triplici cauſæ attri-
Fuencdh I. Quèd tunc exiſtimabam, Domiria-
num in Conſulatibus capeſſendis ſervatas ab aliis
Imperatoribus hac in re leges aſpernatum eſſe,
& ex tot Conſulatibus ordinariis aliquos teme-
rè& iniiſſe. I I. Quia arbitrabar, dedicationes tem-
plorum à domo Auguſta ædificatorum, inſtitu-
tionem Certaminis Quinquennalis, de quo po-
ſtea, aliaque id genus ad Imperatorum nomen
ad poſteros propagandum facientia, ſufficien-
tem fuiſſe ſuſcipiendi Conſulatus rationem. III.
Quia anni, quibus Domitianus bella illa gefſit,
incerti tunc viſi. Sed cùm jam mihi conſtet,
hunc Imperatorem prædeceſſorum veſtigia in
Conſulatibus ordinariis ineundis ſecutum, ac
dedicationes aliaque hujuſmodi capeſſendo-
rum Conſulatuum cauſas numquam fuiſſe (licèt
de more Imperatoribus Conſulibus fuerint) ac
denique annos, quibus expeditiones à Domitia-
no ſuſceptæ, ſuis annis reddiderim, mihi per-
ſuaſiſſimum eſt, eum Conſulatum XII ob ſe-
cundum bellum Dacicum geſſiſſe; eõque magis,
uòd ſecundus ejus de Dacis triumphus anno
Ohriſti nonageſimo actus fuerit, ut jam in Diſ-
ſert. Hypatica monſtravi. We
Tom. I.

Poſtquam hæc ſcripſeram, gaviſus ſum legiſſe S & C. 4
in Chronico Euſebii tam ſecundùm editionem An. Ch. S6.
Pontacenam, quàm Scaligerianam, ad annum
Abrahami 2102. qui menſe Octobri anni Chriſti
LXXXVinchoatur: Naſamones & Daci di-
micantes contra Romanos vicéti. Erant autem Na-
ſamones populi Lybiæ, qui adverſus Domitia-
num rebellarant, ut docet Scaliger in Notis Eu-
ſebianis ex Zonara lib. 2. Ariſtide in Smyrnaĩco,
& Dionyſio in Deſcriptione totius Orbis num.
210. Solet autem Euſebius in Chronico, bella eo
anno, quo cœpta ſunt, conſignare, unoque te-
nore omnia recitare. Quare non dubium, quin

juxta Euſebium prius bellum Dacicum hoc an-
no inceptum fuerit, & quidem per Legatos.

Nam ante annum LXXXIX ipfemet Impe-
rator in hoſticum profectus non eſt, ut infrà
oſtendam.

Card. Noriſius tamen laudatus pag. 165. ait: 1I11.

Mihi penè certa ſententia ſtat, anno LXXXVIII Tnitium ſe-⸗

Domitianum alterum triumphum de Germanis eundi zei

duxiſſe; ac proinde bellum anno LXVIIge- Pacici.

ſtum arbitror. Tum pag. 175. ex variis Domitia- Baron. an-
ni Nummis annis Chriſti octogeſimo octavo & 07%. num.
octogeſimo nono cuſis, in quibus Imperatoris“
titulus ſæpius iteratur, colligit, eum ob victo-
rias de Dacis reportatas illos titulos obtinuiſſe,
ac eaſdem ad annum LXXXIX referendas eſſe.

FEgregiè quidem Card. Noriſius; ſed ex Num-

mis duodecimo Domitiani Conſulatu inſignitis
ſecundum bellum Dacicum præſenti anno in-
choatum intelligere poterat. Præterquam quòd
enim ſæpius Imperatoris titulus in iiſdem multi-
plicatur, diciturque Domitianus Cos. XII,
IMPD. X, XI, XII, XIII, cùm antea tantùm
eſſet I M P. I X, ut videre eſt apud Mediobar-
bum in Domitiano pag. 135. In uno ibidem le-
gitur: I MP. CÆ Ss. DO MIT. Auc. GERM.
Cos. XII. In poſtica parte: Abzocur. cConoRr.
S. C. ubi Imperator alloquitur cohortes. In
averſa parte alterius Nummi, qui eandem anti-
cam habet, legitur: GERMANIA S. C. viſitur-
que Imperator ſtans paludatus, cum haſta &
arazonio, ad cujus pedes figura genuſflexa cum
clypeo oblongo, quales Germani gerebant. In po-
ſtica parte alterius Nummi eodem Conſulatu xir
notati cernitur figura Germaniæ genuflexa, cly-
peum oblongum Imperatori porrigens. In alte-
ra denique poſtica habetur: VICTORIAAu-
GusSsTI S. C. cum Victoria trophæum exten-
dente. Ex quibus tandem omnibus innoteſcit,
alterum bellum Dacicum hoc anno inceptum
eſſe, & non bene Baronium hanc expeditionem
in annum LXXXVII contuliſſe.
Certè Xyphylinus aſſerit, bellum iſtud ma- YV.
gnum ac diuturnum fuiſſe; ait enim: Per id Secundum
tempus maximum bellum fuit populo Romano cum bellum Da-
Dacis, apud quos Decebalus regnum obtinebat. Ie ienn, Aiu
erat in cognoſcendis rebus bellicis perſpicax, in dars veer
agendo ſolers, &c. Quamobrem diutiſſimè adver-
ſarius gravis fuit populo komano, &c. Domitia-
nus ducto in eos exercitu, quamquam ipſe bellum
nulla ex parte attigit, tamen miſſis ducibus ad
bellum gerendum, ac magna parte militum tur-
piter amiſſa, ut viétor Romam literas miſit. Rectè
porro ab Oroſio lib. 7. Hiſt. ſcriptum: Bellum
adverſus Germanos & Dacos per Legatos geſſit,
Domitianus ſcilicet; quod & teſtatur Dio lib.
67. Neque enim in Daciam profectus eſt ante
annum Chriſti LXXXIX, ut infrà oſtendam.
Nec refert, quòd in ejus Nummis hoc anno cu-
62 ſis

76 Critica

Ss †£ C. I. ſis titulus MP. multiplicetur: Imperatores enim

V.⸗
Inſtitutio
Certaminis
Quinquen-

nalis.

Baron. n. J.

propter victorias per Duces ſuos reportatas ti-
tulum illum augere ſolitos multis exemplis
conſtat.
Auctor Chronici Alexandrini ſub hujus anni
Conſulibus ait: Primum Gunie Qzejuenaal
Certamen inſtitutum, & allum eſt in Urbe, præ-
ſente, ut Suetonius cap. 4. teſtatur, Domitiano,
qui certamen illud inſtituit, poft diem XIV
Martii, & ante menſem Julium, ut de Pupieno
& Balbino Impp. loquentes oſtendemus. Tem-

pus enim, quo agon illud celebrabatur, hacte-

nus ignoratum. Porro Cenſorinus cap. 14. de die
Natali, & Suetonius in Domitiano cap. 4. de

uno eodemque agone, non verò de diveriis ſer-
monem habent. Unum enim idemque Certa-
men muſicum, equeſtre & gymnicum fuit. Di-

catum illud Jovi Capitolino, cui Domitianus
anno præcedenti novam excitavit dem in Capi-
tsolio Caſtodi Jovi, ut tradit Suetonius in Domi-
tiano cap. 5. rei tamen geſtæ anno non expreſſo.

Mediobarbus in Nerone pag. 89. Neronis Nu-

miſmata exhibet, in quorum poſtica parte legi-

tur: JurirER CusTros. In Nummis veròô

Domitiani primo Imperii ejus Auguſtei anno

percuſſis habetur: JueITER CONSERVATOR.

quod unum & idem eſt cum Jove Cuſtode. Is
itaque titulus à Nerone primàùm uſurpatus, tem-
plum Jovis Conſervatoris Imperii Domitiani
initio ædificari cœptum, & anno præcedenti,
quo de Cattis Daciſque triumphavit, dedica-
tum. Mediobarbus enim Domitiani Nummum

refert Conſulatu XI ſignatum, in quo legitur:

VI.
Duo anno
inſtitutum.

SALuITI AudusTrI S. C. Cernitur templum
clauſum cum quatuor columnis, quod videtur
eſſe illud, de quo Suetonius in Domitiano ca-

pite . Novam excitavit adem in Capitolio Caſtodi
Jovi, quèòd nempe incenſo Capitolio mortem

evaſiſſet, ut ex Tacito infrà explicabo. Poſt hæc
in ejuſdem Jovis Conſer vatoris honorem etiam
Quinquennale Certamen inſtituere voluit.
Antiquus Chronologus apud Clementem Ale-
xandrinum ait: Hinc ad victoriam Auguſti, (à
morte nempe Alexandri Magni) quando Anto-
nius ſibi ipſi mortem conſcivit Alexandriæ, anni

. .
ducenti nonaginta quatuor, cum tunc eſſet Augu-

ſtus quater Conſul. A quo tempore ad certamen,
quod Romæ exhibuit Domitianus, anni centum
quatuordecim. Ita ille lib. . Stromatum. Scaliger
lib. . de Emendat. Temp. pag. 481. hic ad aquas
hæſit, quòd à Conſulatu I V Auguſti, qui anno
Periodi noſtræ 5464. illigatur, ad præſentem

annum, qui ejuſdem Periodi eſt 5579. anni nu-

Anno Urbis

840 Olymp.

2 16. an. 30 .

Conſulet.

merentur CXV, non verò CXIV, Res tamen

nullam difficultatem habet. Antiqui enim in
intervallis temporum dimeriendis ultimum ter-
minum ſæpe excludunt, ut innumeris exemplis
liquet. Quate malè Scaliger concludit, Cle-
mentem anno uno minùs dicere, & ſcribere de-
buiſſe anni centum quindecim.

ANNOPERIODI GRAGO-ROMAN 5580.
O 1a G. ) 12. P. S8. April. Indict. 15.
JESu CHRISTI 87. ſecundum Baroninm 89.
ANMACLETI PAEY 5.

DoMITIANI IMP. 7.

. D num. I. Coſſ. Domitianus Aug. 1XIIh.

& A. Vohiſius Saturninns. Domitiani Con-

Tiſtorico-Q

Rhronologica

ſulatus juxta ſecundam regulam: Imperii enim
Cæſarei Vicennalia dedit.

Euſebius in Chronico juxta editionem tam
Pontaci, quàm Scaligeri, anno Abrahami 2102.
qui Kalendis Octobris anni Chriſti LXXXV
inchoatur, ait: Primus Domitianus Dominum ſe
& Deum appellari juſſit: Ea itaque novitas inſo-
lentiaque ad Quinquennalia Imperii Auguſtei
Domitiani, non verò ad præſentem annum re-

Euſebium, quàm Hieronymum in Chronicis
annum à Kalendis Octobris inchoare, & ad

58 ££ C. 1,
An. C. 87.88.
Vicennaliæ
Domitiani
Caſaris.
II. ⸗
Novitates
quibus ann is
inducta.

ferenda. Sed Baronius, qui non obſervarat, tam

Abrahami, non verò ad Imperatorum & Incar-

nationis annos ibidem expreſſos attendendum
eſſe, in utroque Chronico citando non rarò de-
cipitur. Scaliger in Notis ad præfatum locum
BEuſebii ait: An hoc anno ſe Dominnm ac Deum
vocari edixerit, ne ipſi quidem Hieronymo conſta-
bat, qui hæc ex Eutropio depromfit. Sed ſi Con-
ſulatuum Cæſareorum regulæ ipſi innotuiſſent,
hæc non ſcripſiſſet. Annis enim hujuſmodi ſo-
lenniis addictis novitates de more inductas in-
tellexiſſet, ideoque Hieronymum non fruſtra

hoc anno hæc retuliſſe.

ANNO PERIODI GRACO -ROMAN& 5S1.
1 FE. 13. P. 30. Mart. Indict. 1.

Anno Urbis
341. Olymp.-
216. an. 4

Jksu CnRISTI S88. ſecundnum Baronium 90.

ANACLETI PAPX 6.

DoMITIANI IMP. 38.

D num. I. Coſſ. Domitianus Aug. XI, &
AL. Minucius Kufus.

Sumtus hic à Domitiano Conſulatus juxta

ſextam Conſulatuum Cæſareorum regulam, pro-
pter nempe Ludos Seculares. Nam, ut ſcribit
Cenſorinus lib. de Die Natali cap. 17. ſeptimos
(nempe Seculares Ludos) Domitianus celebra-
vie, ſe XIV, & L. Minucio Kufo Coſſ. anno
(nempe Urbis) DC C]OXLEI. Quare Ludorum
Secularium rationem à Claudio inſtitutam con-
temſit: Fecit & Ludos Secalares, inquit Sueto-
nius in Domitiano cap. 4. computata ratione

temporum, ab anno, non quo Claudius proximè,

ſed quo olim Auguſtus ediderat: quamquam nec
hoc tempus recte obſervavit, cùm ſex anni ad-
huc deſint. Cenſores quidem apud Card. Nori-
ſium in Epiſt. Conſul. pag. 167. & ſeqq. cano-
nem de aſſumto ab Imperatoribus Conſulatu ob
Seculares Ludos à me ſtatutum, ludicrum pu-
tant, quòd Auguſtus Ludos quintos Seculares,
privatis Conſulibus annum in Faſtis ſignantibus,
ediderit, & Onuphrius in libro de Ludis Secu-
laribus, ex Nummis Domitiani inſcriptis: IMT.
CAES. DoOMIT. AuG. GERM. TR. P. vIII.
& in poſtica: Cos. XIIII. Luo. SAEC. FEC.
S.C. collegerit, Domitianum non exhibuiſſe eos
Ludos ante Idus Septembris, quia ea tantùm die

Tribunitia Poteſtas vIII eidem inchoabatur:

& tamen Conſules ordinarii de more bimeſtres
erant. Addunt, me paginãâ 184. Diſſert. Hypat.
De Claudio ſcribere: Sed quòd Conſalari munere
fungens eos Ludos ediderit, omnes præter Seve-

rum, ſequaces habuit. Hoç quidem à nullo neque

ex Veteribus, neque ex Recentioribus animadver-
ſum. Verùm, miror, hos cenſores hæc in me-
dium adducere; cùm diſertè ſeripſerim, morem
illum annis Secularibus Ludis dicatis Conlſula-
tum

I.
Conſulee.
II.
Ludi Secte-
lares Jepti=
mi.

II
Ludi Ectu. Vit
laret Aate qu
tlebrati⸗ .

ant

leb

oa

VI.
ln
ehae
1,
dee
Su:
Pren
Mit,
(4⸗
aſ

S.
ag
n iernal
11. Dimiini
V Caſart.
II.
* Wvitater

. uibnt annz
ei inducte
.
n
cis
A
cal⸗
lun
de⸗
tum
eum
Nr.
on⸗
ent,
ſo.
in⸗
Kra.

—
or. Anno Urbis
84. Olymp,
116. M
19o.

, & 1
Cinſeler,
uwa „ R .
il e ſ
—R
Ar.-
Anno
OrN
co⸗
ueto⸗
Auut
limt,
A Ne
ma-
Nori-
cano-
ru ob
n hu-
Ulares,
Ntibus,
decl-
.IMI.
b vIIl⸗
EEC.
iſſe eos
lbatut:
nelkres
Hy ar⸗
untt!
,„.
N
cdoer-
in me-
motemn
onlal⸗
tun

RH

An. Ch. 88.

tum ineundi à Claudio primuùm invectum eſſe,
ac præterea expreſſis verbis docuerim, Conſula-
tum ordinarium ultra Kalendas Martias, ut
plurimùm, continuatum non elle; ideoque pro
certo poſuerim, Conſules ſuſectos jam munus

ſuum exercuiſſe, quando Ludi Seculares editi;

III.
Ludi Secu-
lares afſtate
celebrati.

& Quinquennalia , ceteraque id genus feſta ce-
lebrata. Quando igitur dixi, Imperatores Con-
ſulari munere fungentes, aut trabeâ indutos ea
ſolennia exhibuifle, intellexi id factum annis,
quibus Conſules proceſlere, & Faſtis nomen de-
dêre, ut centies & ampliùs in eo Opere repetii,
ubi & modum loquendi Capitolini in Gordiano
III cap. 23. uſurpavi, qui de Ludis Secularibus
ab utroque Philippo, poſtquam Conſulatum
depoſuere, editis, loquens ait: Mlleſimum ab
Urbe condita annnm in Conſulatu ſuo & ſilit ſui
celebravit, die nempe X XI Aprilis urbis Romæ
natali, quo jam Conſules ordinarii dignitatem
abdicarant, ipfis adverſariis fatentibus, qui
ideo ſibimetipfis lucem invident. Ludos verò
Seculares ante Idus Septemb. editos fuiſſe, mox
demonſtrabo.
Poſtquam hæc ſcripſiſſem, accepi literas à
Viro clariſſimo Guilelmo Loydio in omni anti-
quitate tam Græca quàm Latina exercitatiſſimo,
quibus ſignificat ſe exiſtimare, Domitianum
ante ſequentem annum Ludos Seculares non ce-
lebraſſe. Ejus fundamenta hic tranſcribere vi-
ſum, ut hæc controverſia certiùs dirimatur:
Haud tam facile eſt iudicare, inquit, an Ludos
Seculares rettè collocaveris in annum Chriſti
LXXXVIII; & propterea buic anno Conſula-
tum XI V rele tribueriz. Domitianum eo auno
fuiſſe Coſ. KIV, idque cum L. Minucio Kufo,
ſatis conſtat - & LPudos Seculares Domitiano Coſ.
XIV celebratos Nummi indicant. Sed càm anno
Cbriſti LXXXIXeoͦ titulo uſus ſit : utrum anno
LXXXVIII aut LXXXIXi Ludi ſint cele-
lrati, boc quidem jure ambigitur. Pro anno
LXXMVIII facit Cenſorinus à Lindenbrogio
eorrelctus, neſeio an ſoc-undum mentem Aultoris.
Ait enim hos Ludos egiſſe Domitianum, ſe XIV
& L. Minucio Rufo Cofl. anno Urbis conditæ
IDCCCXLI. Iz exemplari, quo uſas eſt Lin-
denbrogius, ſeriptum erat, anno Urbis conditæ
I9CCCLVII. Docuit autem Magnus scaliger
de Emendat. Temp. lib. 5. pag. 486. mendum eſſe
in his annis Urbis condita apud Cenſorinum, qud
ille emendavit ſecundum veſtigia Auctoris pro
12CCGCGLEVII ſeribendo I9 GCCXLEII. Haæc
maneant parumper in medio: dum ad animum
tuum revocem, que ſcio te legiſſe ( Diſſert. Hypa-

ticaæa Prologomen. XI) de anni tempeſtate, quan-
do edi ſolebant Ludi Seculares. Zoſimus edit.

oylb. bag. 670.) qui hanc rem penitus indagarat,
ait, diebus æſtivis celebratos idque meſſis initio,

quod etiam frugum primitiæ tunc oblatæ teſtantur.

Meſſis tempore obſervatos oſtendit etiam Claudia-
nus tuugs, ut mihi videtur: ſed quando aliter tibi
viſum eſt (in Diſſert. Hypat. parte 2. cap. 10. num.
VII) nolo huic argumento inſiſtere. Certè diebus
longiſſimis celebratos Carmen Sibyllinum à ſe ex
eodem Auctore Zoſimo citatum (in Proleg. Diſſert.
Hypat. num. II) oſtendit. Ea quidem anni tem-
peſtas maximè conveniebat Apollini; cujus laudi-
bus Carmen Seculare dicatum ait Zoſimus, &
prater alios confirmat is, qui adfuit his Ludis Do-
mitiani (Statius Sl. l. 4.) Onuphrius quidem
(de Lud. Secul.) & poſt eum Bucherius (de Can.
Paſchali pag. 232.) Viri longeè doctiſſimi, eos in
Tom. I.

in Annales C. Baroni.

dienz natalen Imperii Domitiani Auguſti retule- S F C. I.

Tunt. At ſine ullo Aultore. Utriſque, ſi errarnnt,
(ut ego quidem non dubito erraſſe) condonandum
ſt Onuphrio, quòd nondum ei conſtiterit, Domi-
Dtanum eundem titulum Coſ. XIV, quem acce-
Perat auno EXMXMVIII, retinniſſe etiam anne
PA. XAIX; Bucherio & aliis Viris doctißſimis,
quòd tantum Virum, etiam in errore, ſecuti ſint.
Prraſſe autem in anni tempeſtate non magis oſten-
dunt ea quæ dixi, quàm in ipſo anno erraſſe oſten-
dent ea quæ ſoquentur.
Hos Ludos feciſſe Domitianum R. P. VIII

indiçant omnes Nummi qui habent ullam mentio-

cum annus olctavus TRIB. POT. ordiatur ab
Idibus Septembris anni LXXXVIII, oportet
Ludos aſtate ejus anni oltavi celebratos incidiſſe in
annum EXXAAIX. Vis hnjus argumenti pendet
ab illa probatione, in qua neſcio an tibi ſatisfe-
Cerim. Pergo igitur ad aliud argumentum, in
quo nihil adbuc probatum præſumitur. Nemini
magis conſtitit, quo anno hi Ludi ſunt celebrati,
quam Auncltori Faſtorum Capitolinorum, utpote
qui exarati ſunt Domitiano imperante, quod con-
ſtat ex titulis, eo vivo ibi inſertis, & protinus poſt
ejus mortem eraſßis (Scaliger de Emend. Temp.lib.
5. pag. 486. & Graterus pag. 295.) Hi autem Faſti
docent hos Ludos celebratos fuiſſe anno Urbis con-
ditæ I9 CCCXLI, boc eſt, ſecundum Cenſori-
num anno U. C. I2CCCXLII. Nam omnes
anni Urbis conditæ horum FEaſtorum unitate mino-
res ſant, quàm anni Urbis conditæ Cenſorini.
Exempli gratiâ, Coſſ. anno U. C. C CXCII in
his Faſtis, üidem ſunt qui Coſſ. U. C. CCXCVrIII
Cenſorini, ſab quibus primi Ludi Seculares. Iti-
dem Coſſ. U. C. D AII in his Faſtis, idem ſunt
qui Coſſ. V. DAVIII Cenſorini, ſub quibus
terti Ludi Seculares ſunt celebrati. Annus autem
U. C. in his Faſtis I 9COα el EI, qui Cenſorino
eſſet I9 CCCXLEII, orditur à Parilibus anni
Chriſti LXXXIX, (aut ſi quis malit, Idihus
Septæmbris, hoc anno certè) hi Ludi ſunt celebrati
ſecundlm Faſtos Capitolinos, quorum hac in re in-
dubitatum eſt teſtimonium.
De Cenſorino meritò poteſt dubitari, ſeripſe-
rit ne I2 CCONWLEI, an I9CCCXLEII, m
ſuprà oſtendi. Si poſterius, mecum facit : ſin prius,
malim credere, Cenſorinum erraſſe, quàm illos
Faſtos. Et quidai erraret in re quam tam negli-
enter habuerit, & in qua ut minimlm incurioſus
tam facile labi potuerit? Claudiani certeè Ludi Se-
culares, ipfis Parilibus celebrati, longè alii erant
ab illis Auguſti, aut ab his Domitiani: quos ta-
men Cenſorinum cum illis Claudianis confudiſſe tu
rectè obſervas (in Diſſert. Hypat. parte 2. Cap. 10.
num. II & III) Addis de Ludis Secularibus An-
tonini Pii ſilere Cenſorinum. Nolim te ab ejus ſi-
lentio inferre, illos ſub Pio editos non fuiſſe, contra
kdem Vittoris tui Aultoris graviſſimi, & contra
fidem probæ Inſeriptionis, quæ à magno Scaligero
(de Emend. Temp. pag. 183.) perperam tribuitur
Secularibus Severianis, ſed procul dubio ſpectat
ad hos Antonianos. Cenſorino autem, qui vixit tot
Tai poſt Domitianum, quantò facilius fjuit hujus
Ludos anno citius colocare, quaàm illos Antonini
ſuis temporibus tantò propiores omnino omittere?
Sanè video quemodo potuit facillimè in errorem
induci, cum Domitiani Conſulatu X IV hos Ludos
notatos vidiſſet. Sed nolo tantùm indulgere conjectu-
ris meis. Satis eſt errorem ſive Cenſorini, ſive eius
Exſeriptors, ex Faſtis Capitolinis demonſtraſſe.
6 3 Aliud

An. Ch. 88.

₰ Domitia⸗
. .. „. . no anno ſes
nem Tribunitiæ Poteſtatis cum is conjunttam. Sed quenti cele-
brati juxte
Loydium.

*MRl

78

§ * C. I. Aliud argumentum adjiiciam, quod non ſolkm
An. Ch. 88. banc rem extra controverſiam ponet, ſed etiam de
Secundm ello Dacico Domitiani ea te monebit, quæ hacte-

b um Da. nus vidéris non animadvertiſſe. Loquor de ſecundo
cicum Do- bello Dacico, ad quod Domitianus poſt cædem
mitian: tri- Cornelii Faſci P. P. aiente Suetonio (in Domitiano
nnnle. cap. 6.) profectus eſt: & a quo poſt aliquot cladei
Dacis illatas, ita tamen reverſus eſt, ut nonniſi ab
olſidibus emptis & pactione immenſis muaneribus
obtenta pacem reportaverit (Dio pag. 764. & Plin.
Paneg. S. 12.) Martialis (A. 70. vide & X. 65. 9
ita Epigranmhata ſua ſex annorum in libros digeſſit,
ut ferè ſingulis annis ſinguli ejus libri conſcripti
ſint. It autem ea omnia quæ dixi, in libros ita or-
dine diſpoſuit, ut plane conſtet, intra trium anno-
rum ſpatium contigiſſe. Qui autem fuerint hi tres
anni juliani, ex hoc Anctere non conſtat, ſed hoc
etiam ope Nummorum poteſt indagari.
VII. Ex Nummis conſtat, Domitianum I R. P. VIII
Domitianis ſepties Imperatorem nuncupatum, nempe IMT. XV,
e ann XVI, X VII, X VI IIL, XVIIII,XX, XXI.
acos Victit
juxta Loy- Paſtea auten, IMP. X A manſiſſe nſmue 44 TR. P. xII.
dinm. Domit ani autem TR. P. vIII. ab Idibus Septembris
anni LXXXVIIIad EXXXIXetenditur-ut in-
fra hsc ſpatium temporisz oporteat toties IMP. appel-
latuni fniſſe. Quæritur utri anno XXXVIII, am.
LWXIXtot viétoriæ(veræ, an falſæ, nihil intereſt.)
quarum cania toties I M P. andiit, aſſignandaæ ſint.
Certè non anno LXXXIA. Nam aliquot men-
ſebus poſt Idus Septembris Domitianui adhuc erat
in procinctu. Ita Martialis (lib. VII. 6.) Mro
eunc congelato, ait, populi Komani animos cum
illo peregrè fuiſſe: Hiberna quamvis Arctos &
rudis Peuce & ungularum pulſibus calens Iſter.
Teneat domantem regna Perfidæ gentis. Proximo
Epigrammate (lib. VII. 8.) cum aundiſſet, bellum
confeltum, & Priucipem mox reverſurum, ita
canit, Certa facis populi tu primus Vota De-
cember. Felix ſorte tua (ob nuntium reditüus jam
deſgnati) poteras non cedere Jano, Gaudia ſi
nobis, quæ dabit ille, dares ( dares nimirum
ipſum FPrincipem reducem.) Et quidem anno
LXXXIXIannario menſe Princeps reverſus eſt.
laque Poeta lib. VIII. 8.) ita Jano gratulatur:
Eifi annum ordiaris, & novos Conſules habeas,
& Vota, &c. Tu tamen hoc mavis Latiæ quod
contigit urbi Menſe tuo reducem, Jane, videre
Deum. Ibi rationee habes, (ut hoc obiter dicam)
uare Domitianus Aug. hot anno LXMXIXnon
proceſſit Conſul, quod ſemper antea fecerat. Komd
nempe nunc primum ablfuit Kalendis Zannariis.
Abfuerat certò EIII menſibus, ut Poeta alibi
indicat (lib. IX. 32. J hoc eſt, à menſe Maio anni
LXXMVIII ad menſem Jannarium anni
LXXXIX.ͦ Sed poſt Mus Septembris anni
LXIVIII IMr. X V appellatus, deinceps

intra menſes duos ant tres auxit numerum ſexies:.

quod non erit mirum cogitanti Claudium quin-
quies I M P. appellatum in Britannia noſtra, cum
ibi nonniſi fuerit ſedexim diebus (Dio pag. 679.)
Non opus eſt, nec mibi vacat, omnia, quæ huic
rei lucem afferrent, huc undique comportare.
VIII. Redeo ad Martialem, impuriſſimum licèt, & eo
Secunda ex- nomine deteſtandum, horum temporum tamen ferè

hectt De gnicum ordinatum Scriptorem. Huajus librorum
cica ordina

tim à Mar-
tiali deſeri: monui. Nunc moneo, ſingulos libros ab uno aut

pta juxta altero ad Cæſarem Epigrammate extra ordinem
Loydium. poſito initium ducere; in ceteris ferè paſſim tem-
poris ordinem ſervare. Horum quæ nunc dico,
bartem autea probavi, reliqua, ne probatione indi-

ſex numero ordinem per annos diſpoſitum antea

Critica Hiſtorico-Chronologica

geant, f. aciam, ſimul annos & lipros quaſi in tabula S F C. l.
ſubjiciendo oculis tuis. An. Ch. 88.

Anno Chriſti 87. Epigrammata continet (Martial.

lib. VI.) Caus anni Iäibus Septemb.orditur
Domitiani IR. P. V II.
Epig. 76. . .. circiter Novembri & Cornelius FPaſéus
F. P. (de cujus morte Martial. I. 76.) à Da-
cis ocoiſus.
80. ... De Bruma loquitur. Hæc clades Domitia-
num ad ſecundum bellum Dacicum excitavit.
(Suetonius cap. 6.)
Anno Chriſti 88. Domitiano Aug. XIIII& Mi-
nutio Rufo Coſſ. (Martial. 15. VII.)
Epig. I. ... De lorica quam Domitianus ſibi facien-
dam curavit ituro adverſus Dacos. Maio men-
ſe profetctus videtur. Nam IIImenſibus Roma
abfuit ( Martialis I X. 32.) & redit Januaris
ſequenti. AEſtatem puto egiſſe in Germania &
Pannonia, comparando auxilia, de quibus
Dio. Septemb. XIII erditur TR. P. vIII,
quo numero currente Domitianus tum auxit nu-
merum tituli I M P. à XN VadXXI. Tum Lua-
dos Seculares fecit, poſtquam Romam rediiſſet.
Sed hac referenda ad annum «LE XIXIIX.
Epig. 6. . circiter Octobri. Publica victrices
teſtantur gaudia chartæ, Martia laurigera
cuſpide fila virent. IM F. IMr.
7. . circiter Novembri. Adhuc Princi-
pem tenet — — ungularum pulſibus calens Iſter,
S&c. IM P. I M P. IM P. I M P.
S.... Decembri. Certa facis populi, &c. epi-
gramma antè laudatum de nuntio victoriarum &
Cæſaris mox redituri.
80. 4. Quatenus Othryfios jam PAX Ro-
mana Triones Temperat, & tetricæ conticuere
tubæ, &c.
84. . I liber ad Geticam Peucem Iſtrumque
tacentem; Hæc loca, perdomitis gentibus, ille
tenet, cc.
Lib. VIII anno Chriſti LXXXIX Aur.
Falvo, & Sempr. Atratino Coſſ. Nam abfuit
Domitianus, quamvis nunc in reditu. Nota Præ-
fationem bhujus libri I M P. DOMIT. C. Aud.
GER. DACICGO, quem titulum uſquam alibi me
legiſſe memini.
Epig. ..eere annario., Janus victorem modè
cùm videtet Iſtri, & c.
4.. Jannarii die tertio. Quantus 10 Latias
mundi conventus ad aras Suſcipit, & ſolvit pro
DucEVOTA ſuO! &c.
8.. Adhuc menſe Januario. Principium des,
Jane, &c. De Caſare nunc reverſo Epigramma
antea laudatum.
IOI. . De acclamationibus ſive in APDPVENTI
AuG. &c. ſive poſtea in Ludis Secularibus. Sar-=
maticas etiam gentes, Iſtrumque Getaſque Læti=
tiæ clamor terruit ipſe novæ. De Circenſibut.
Dum te LoNGA lacro venerantur GAuDIA
Circo , Nemo quater miſſos currere ſenſit
equos. B
Hur relaturus enam etiam illud de laurea pa-
cis, VIII. 15. quod paci hoc bello partæ ſatis con-
grueret. Sed reſticiens ad illa Suetonii cap. 6. veri-
tus ſum, ne hac ſit illa de Sarmatis laurea, quam
ibi Domitianus Capitolino Zovi retuliſſe dicitur. Id
ſi verum ſit, hoc epigramma erit anni LXAXFh
utcumque huc irrepſéerit. IX.
De Seæcularibus Ludis nihil habet uſquam Mar- De Ludis
tialis : niſi ad hos ſpectet illud jam citatum lib. aneg, 55 4
VIIL. II. & ſand in Circo LoNGA erant GAU- Martialis
PIA, qkando proe ſolitis XKXVmiſſililus perage- non loqui-
utur tur.

Z

401
An. Ch, .

+— — —

— —

.
Lulieculae I
res ſate
bujus anni
lelelrani.
k.
4

— — —– 2

=OA

n. Ch. A.

1

nci⸗
lter,

.

f⸗
&
N
Uere

gue
Ue

Aur.
Pfuit
Ecs⸗
UG
Nme

nod

Latias
o

Ges,
mt

NTU
1. Late
leii⸗
t.
u14
ſeulit

eA
r A⸗
. Vert
,
. 1
b i,
y Ludij
Me grulanihe
Domitia
Gl Martill
mdle: non l
on, r.
eut

§ £ C. I. rentur centum. Hoc autem ſemel tantum fecit
An. Ch. 88. Domitianus . ique in Ludis Secularibus. Saeton.

cap. 4. Hic autem vides, anno ſuperiori Domitia-
num his Ludis adeſſe non potuiſſe. Hlenc conſtat
etiam ratio, cur Domitianus hos Ludos tantò ci-
tils, quàm ab Anuguſti LPudis numeranti par
fuit, ediderit. Nihil quippe majus addere potuit
celebritati hujus anni, quem ob gloriam belli Da-
cici confælti totum feſtum eſſe voluit. Huc etiam
referenda ſunt es quæ ſequuntur.
Epig. 26. G 30. De ſpectaculis . de quibus
etianz Dio pag. 762. D &c. Septembri XIIIordi-
tur TR. P. VIIII, & circa hoc tempus videntur
fuiſſe imbres illi & tempeſtates, de quibus Dio
abidem.
36.39. . „ De zædium Palatinarum modò con-
Etrabtarum miraculo. Domus erat ipfi ſovi convivæ

excipiendo.

X.

5O. .... De convivio quo ibi populum Romanum
excepit. De hoc vide & Statii Syl. I. 6. Carmen de
Cæſaris Dec. I. Saturnalibus, eo die aut ſequenti
compoſitum. Et confer Suetonium cap. 4. DDionem

pag. 76 3. Alib. IX, anno Chraſti XCDomitiano
Aug. AV& NervaII Coſ. Hoc anno, & ultra

manſit P AX, enque bello Dacico parta. ta deſinit.
Wictima jam ferro non opus eſſe docet. Et
Ep g. 103. Templa Deo, mores populis, dedit
ocla ferro. Ne miremur titulum I M P. ſtetiſſe in
numero 1Ià TR. P. vVIII ad LR. P. X II. Sed
Jam metam exc ſſi, quam mihi in hac excurſione

Verùm Domitianum currenti anno Seculares

Luli Secula- Ludos edidiſſe, ideoque & anno tantùm ſequen-

zes aſtr⸗-

bujus anni
sgelebrats.

ti in Zetmaniam profectum eſſe certum videtur.
Extat apud Mediobarbum in Numiſmatis Imp.-
ratorum pag. 137. æreus Domitiani Nummus, in
quo legitur: IM FP. CAES. DoOMITI. AuG.
GER M. P. M. LR. P. VII. CENS. PER. P. In
poſtica: Cos. XIIII Lup. SEc. F. S. C. Vi-
ſuntur figuræ tres ſacrificantes ad aram in tem-
plo. Quem Nummum cùm in Tribunitia Po=⸗
teſtate depravatum dubitarem, ſeripſi ad Clariſ-
ſimum Toinardum, ut pro ſua erga me benevo-
lentia videret, an ſimiles Pariſis reperirentur,
qui reſpondit jamdiu hunc Nummum negotium
ſibi faceſſiiſſe, miſitque epigraphen alterius
Nummi argentei in Muſæo Clariſſimi Abbatis
Drontii Canonici Eccleſiæ Sancti Tomæ in Lu-
ara, in quo is cum Vaillantio V. C. hæc verba
diſtinctè legit: IM P. CAES. DOMIT. Auc.
GER. P. M. TR. P. vII. Viſlitur caput Domi-
tiani laureatum. In averſa parte: Cos. X IIII.
Lu p. S AE C. FE C. Repræſentatur Salius gra-
diens, dextrâ bacillum in modum columnulæ
ſtriatæ; ſiniſtià clypeum, quo pectus eKi⸗Qur-
bus ex Nummis intelligimus Domitianum æſta-
te præſentis anni Ludos Seculares celebraſſe: die
enim decima tertia menſis Septembris hujus anni
Tribunitiam Poteſtatem octavam iniit Domitia-
nus, cum qua Ludi Seculares in compluribus
Nummis conjunguntur. Verum itaque eſt quod
obſervavit Loydius, Onuphrium, & Buche-
rium erraſſe, quan do ſcripſere hos Ludos editos
Idibus Septembris ipfe Natali Inperatoris ſic
enim non æſtate, ſed autumno celebrati fuiſſent,
quamvis dubitandum non ſit, quin eadem anni
tempeſtate continuati fuerint, cùm in varus
Nummis cum Tribunitia Poteſtate vIII co-
pulentur. Toinardus tamen athirmat, e diſtinctè
cum Drontio & Vaillantio in Nummo, in quo
Salius repræſentatus, haberi IR. P. VI I. Quod

in Annales C. Baronii.

79

magis communi ſententiæ favet. At dici non S c. L.
poteſt, Cenſorinum erraſſe, dum ſeptimos editos An. Ch. 88.

ſcripſit Domitiano Aug. XIIII, & L. Minucio
Rufo Coſſ. annoque Urbis Varroniano, quâ erâ
uti ſolet, D CCCXLI, & Ludos Seculares
Antonianos prætermiſiſſe. Nam Antoninus Pius
Ludos Seculares non exhibuit, ut anno Chriſti
CXLVII demonſtrabo, & Ludi Seculares
Domitiani ab eo Conſulatu annoque Urbis Var-
roniano removeri nullo modo poſſunt.
Nec obſtant Faſti Capitolini à Verrio Flac-

Conſules, qui in Tabulis marmoreis, ab Onu- Pitolinis de
iis non ſir
mentio.

phrio in calce ſuorum Faſtorum deſcriptis, reci-
tantur, ſunt C. Sicilius & L. Munatius Planeus
qui anno Chriſti XIII, Urbis verò Varro-
niano DCCLXVI Magiſtratum geſſere. An-
no enim ſequenti, quo Auguſtus obiit ea Ma-
giſtratuum Romanorum deſcriptio finita eſt, ut
notat Onuphrius in præfatione ad ſuos Faſtos.
Quare Inſcriptio, in qua Vir doctiſſimus fun-
datur, quæque poſt Faſtos Verrii Flacci majori
ex parte eraſa legitur, ei attribui non debet.
Eam hic majoris claritatis gratia refero.
A. P. R. C. p ccCXLI

* .

e er ee e
* „. 0% *
., % % 6 „.
.„ °% 9 0 0
„ % „ „
9 90 0°*
„ „ b6
ebr e
o o d

Ex. S. C. LvVoOI SCVLARES. FACTI.
Eo in marmore Domitiani nomen non legitur,
quia, ut inquit Suetonius in Domitiano cap.
23. Senatus Domitiani eradendos ubique titulos
abolendamque omnem memoriam decrevit. Quo⸗=
modè enim Verrius Flaccus eam Inſcriptionem
ponere potuit? cùm Suetonius in libro de Ilu-
ſtribus Grammaticis cap. 17. de eo ſcribat: De=
ceſſit æatatis exactæ ſub Tiberio. Statuam habet
Praæneſte, in inferiori fori parte, contra hemicy-
clum: in quo Faſtos à ſe ordinatos, & marmo=
reo parieti inciſos pullicarat; ideoqne quin-
quaginta & amplius annos poſt ejus mortem ea
epigraphe ad caleem Faſtorum Capitolinorum
adjecta fuerit. Verùm itaque eſt, Verrium Flac=
cum in ſuis Faſtis ordinandis uti annis Urbis
conditæ unitate minoribus, quàm anni Urbis
conditæ Varroniani à Cenſorino uſurpati; ideo=
que ſi ea Inſeriptio Faſtorum Verrii Flacci pars
eſſet, dubitandum non foret, quin Ludi Se-
culares anno ſequenti, quo annus Urbis Capi⸗
tolinus D CCC XLI exorditur, celebrati
fuiſſent. At Domitiano imperante opera publica
anno Varroniano de more notata, ut variis
exemplis oſtendit Card. Noriſius in literis ad
me datis: Lados Seculares inquit, Domitiani
ob Cenſorini teſtimonium altos puto anno Chriſti
LXMMVIII.,Id temporis anni Urbis Varronia-
ni in Saxis ſealpebantur. Heinc Gruteri pag. OCC
initio Deomitianus Coſ. XVI dicitur. A. U. C.
DCCCXLIV, quia illa cooptatio facta eſt
ante diem XXI Aprlis. Ilbi tamen Claudius
Coſ. V ponitur A. U. D C IV Varroniano.
Veſpaſianus III cum NervaA. V. Dc cauXIV.
VLVarroniano. Quare cum Gruteri pag. CCXCV
Ludi Domitiant, hujus nomine detrito, dicuntur
acti A. E DCCCXLI, de annis Varronianu
actipiendos puto. In Nummis Domitiani, in
quibus ſignantur Lup. SAEC. viſitur hujus
Imperatoris Imago cum prætexta, ut videre eſt
in Libello Gallico de Ludis Secularibus Domi-
tiani à Rainſantio Viro erud tiſſimo publicato-

co ordinati & marmori inciſi. Ultimi enim In Faſtis Ca⸗

38 K C. I. At, ut advertit Card. Noriſius ex

80

rætexta ne-

An. Ch. 88. quit inferri, Domitianum tunc fuiſſe Conſu-

XII.
Geſta per

lem, quia Sacerdotes ſive Imperatores, cùm
ſacra facerent, prætextam induebant. Lampri-
dius in Alexandro Severo cap. 40. Accepit pra-
extam etiam chm ſucra faceret, ſed loco Pontifi-
cis Maximi, non Imperatoris. Tacitus lib. 2.
Hiſt. cap. 4. tradit, Germanicum ſacriſicantem
ſanguine victimæ prætextam aſperſiſſe: Qua
de re plura Lipſius in Notis ad eum Iaciti lo-
cum, & idem Card. Noriſius in Diſſert. 2. de
Cenotaphiis Piſanis cap. 5. Domitiani itaque
Conſulatus XIV indicium quidem Ludorum Se-
cularium hoc anno editorum, ſed prætexta, quæ
hoc tempore veſtis Gonſularis erat; ad annum,
quo ii peracti, detegendum nihil Tonfert.
uoad alterum Viri eruditiſſimi fundamen-

tum ab ordine librorum Martialis deductum,

eres annos à octâ is obſervavit, Poëtam hunc libros Epi-

Domitiano.

.

grammatum ordine digeſtos emiſiſſe; ſed quæ
Bbro 6. recitantur, non ad annum Chriſti
LXXXVII, ut ipſe putat, ſed ad curren-
tem referenda: hincque intelligimus, Oppium
Sabinum iplo initio primi belli Dacici & Cor-
nelium Fuſcum ipſo ſecundi initio occiſos non
eſſe, ut communiter omnes hæc Suetonii in
Domitiano cap. 6. verba interpretantur- Ex-
peditiones ſuſcepit in Dacos duas: primam Op-
io Sabino Conſulari oppreſſo: ſecundam Corne-
lio Faſeo Praæfelto cohortium Praætorianarum,
cui belli ſummam commiſerat. Neque enim ſe-
cundum bellum Dacicum hoc tantum anno,
ſed ab anno LXXXVI inchoatum, ut dixi:
& Martialis ſatis indicat, bellum ab ejus morte
non incepiſſe. Quare recte Jornandes de rebus
Geticis cap. 13. ſcripſit: Longum namque poſt
intervallunz, Domitiano Imperatore regnante ri-
pam Danubii longè poſſeſſam ab Imperio Komano,
I⸗letis militibus cum eorum Ducibus, vaſtave-
runt (nempe Gothi) cai Provinciæ tunc poſt
Aorippam Popæus præerat Sabinus. Gotis autem
Dorpaneus Principatum agebat, quando bello
commiſſo Gothi, Romanis devictis, Popæi Sabini
capite abſciſſo, multa caſtella & civitates inva-
dentes de parte Imperatoris publicè deprædarunt:
qua neceſſitate ſuorum Domitianus cum omni vir-

tute ſua in Ulyricum properavit, & totius penès

Reipublicæ militibus ducétore Fuſoo pralato cum
lelctiſſimis viris amnem Danubium confertis navi-
bns ad inſtar pontis tranſmeare coëgit ſuper exer-
cuum Dorpanei. Tum Gothi haud ſegnes reperti
arma capeſſant, primoque conftiétu, mox Roma-
„os devincunt, Eaſcoque duce extinéto, divitias
de caſtris militum deſpoliant; magnàque potiti per
loca victorid, &c. Suetonius itaque loco citato
aliud non inſinuat, quàm, Domitianum in
Dacos profectum eſſe, primùm Sabino, ſecun-
dùm Fuſco interfectis. Quod & de Fuſco etiam
indicat Martialis, cùm poſt hujus mortem pro-
ſectionem ſecundam narret. Quæ portò habet
Martialis lib. 7. anno ſequenti contigere: quæ
vVerò lib. 8. omnino ad annum X C pertinent,
niſi quòd eodem libro ſermo eſt de Sarmatica
laurea poſt eum annum relata, ut infràâ vide-
bitur; ideoque eo libro geſta quædam duobus
ſequentibus annis etiam memorata: ſed quæ li-
bro nono habentur, poſt bellum Sarmaticum
& in fine Imperii Domitiani ſcripta videntur.
Ex obſervatione itaque Loydii diſcimus quod
antea ignorabamus, Domitianum ſcilicet ini-

Critica Hiſtorico-Chronologica

tio anni X C Romam adventaſſe, ubi trium- S £ C. L.
phavit, & Decennalia celebravit; quod utrum- An. C. 83.39.
que apud me certum, ſicuti & adventus ille
Domitiani hoc anno Romam.
Baronius qui ad Ludos Seculares præſenti XIII.
anno Romæ à Domitiano exhibitos animum De ea dem
non advertit, & de iis non meminit, ſcribit, Profectione
Domitianum in decimo quarto ſuo Conſulatu actverſus
hoc anno ſuſcepto expeditionem habuiſſe ad- Darer.
versůs Dacos. Verùm ex mox dictis liquet, Baron. n. 1
durante illo Conſulatu Romàâ non abfauiſſe, ideo-
que profectionem illam ad annum ſequentem
ſpectare.

ANNOPERIODI GRCO-ROMAN Z 5582. Anno Urbis
O 14. D. ) 14. P. 19. April. Indict. 2. MIr

Olymp. 21y.
JESuCHRISTI 89, ſecundum Baronium 91. 2n. 1.

ANACLETI PAP &£ 7.

DOMITIANI IMP. 9.

D num. I. Coſſ. Z. Aarelius Falvus II, & I.
A. Sempronius Atratinus. Fulvus cum no- Conſulet
ta numerali edendus, ut ex Chronico Alexan-
drino, & Capitolino in Antonino Pio cap. 1.
apparet.
Secundum bellum Dacicum quod Domi- II.
tianus hactenus per Legatos, hoc anno præ- Secunds ex-
ſens geſſit, ut ex iis, quæ anno præceden- 1 “D De⸗
ti, tempus quo libri Martialis editi inveſti- ziani. eme
gans, dixi, manifeſtum fit. In ſeptimo itaque

que Martialis libro varia hujus expeditionis in- Baron. anne

dicia extant, quæ tunc ex Loydio Viro eruditiſ- 90, num.1
ſimo propoſui. Cùm verò per menſes octo ea ex-
peditio durarit, ut docet Martialis libro 9.
epig. 32. annique ſequentis initio Domitianus
Romam redierit, ut mox dicetur, eum adul-
to verè ex illa digreſſum conſtat. Mediobarbus
anno præcedenti, quo Domitianus die XxIII
Septembris Tribunitiam Poteſtatem vIII ſuſ-
cepit, varia ejus Numiſmata profert ex quibus
diſcimus, Domitianum titulum Imp. à numero
XV ad XXI auxiſſe. Verüm, cum tunc Ro-
mæ ob Ludorum Secularium celebrationem
fuerit, Nummi illi hoc anno percuſſi, titulus
que IMF. toties multiplicatus. Licet autem
anno ſequenti ex ea expeditione redux ſe-
cundum triumphum Dacicum egerit, & hoc
anno ut victor Romam literas miſerit, magnam
tamen militum partem turpiter amiſiſſe docet
Dio lib. 67. Menſe Decembri Daciam reliquit
Domitianus, ut ſequentis anni initio Conſula-
tum XV Decennalibus ejus deſtinatum inire
poſſet: indeque Martialis lib. 7. epig. 8. ait,
quod ſi eo menſe in Urbem adventaſſet, De-
cember Januario anteponi potuiſſet. Denique
tertio Nonas Ianuarii, quo Vota pro ſalute
Imperatorum nuncupari ſolita, Domitianus
Romaæ erat, ad quem eſt Epigramma 4. Mar-
tialis in libro octavo.
uantus, io, Latias mundi conventus ad aras,
Sauſcipit, & ſolvit pro Duce vota ſuo!
Singulis enim annis eo die pro ſalute Im-
peratoris Vota præterito anno concepta ſolve-
Pantur , & nova in annum ſequentem ſuſcipie-
bantur. Sic uti anno Chriſti XxIV dixi, ſingulis
Luſtris poſt peractum Cenſum Vota ultimo

Luſtro concepta ſolvebantur, novaque in pro-
““ ximum

0
Au. Ch

III.
ylſe 6.
manit feb
1at, vi
i.

ria
De

Can

An
ton.
cide
ide
Aune
non

An R 9 J . . A4 DR 1—⁊æòẽ .ℳ₰½
in Annales C. Baroni. 81
un § £ C. I. ximum nuncupabantur, quod Pariter in Quin- hoc Auctorum conflictu nihil habeo dicen- 8 F C. I.
Neiln An. Ch. 89. quennalibus & id genus eis Præſtitum; ideo- dum, niſi Suetonium in temporum notatione Pa- An. Ch. 90.
hrofechiene que errant; qui ſcribun . Decennalia Vota rum accuratum elſſe, indeque cap. 4. Ludos Secu-
lrerſu v. g. anno uno ſoluta, ſequentique Vota Quin- lares ante Quinquennale Certamen poſuiſſe.
Dac:. decennalia ſuſcepta, ut in Diſſert. Hipatica de-
,Himr v) III. Hoc erirn enn vel Slrein ſaherior z bel ANNO PERITODI GRCO-ROMANÆ 5)583. Anno Urbis
Praſes Ger- um civile in Germania profligatum. De oeoo „ Dp, Aoril. Tedict 2 844.
5 ⸗ rebel- Suetonius in Domitiano . 6. ſcribit: Belum OQ 5. C. ) 1. P. 4. Ap fil. ladict. ;,. Olymp. 217.

ar, &. vin. ciyvile motum à Lucio Antonio, ſuperioris Ger- JEsu CRRISTI90. ſecundum Baronium 92. h 2
- eurar. maniæ confecit abſens, felicitate mira-
chm ipſa dimicationis hora reſolntus repentè Rbe-
nns, tranſituras ad Antonium copias Barbarorum
inhibuiſſet. Victus captuſque à Lucio Maximo

ANACLETI PAP S8.
uo DoOMITIANI IMP. 10.

lnhn Antonius, ut prodit Xyphylinus; qui & tempus Aà D num. I. Coſſ. Domitianus Aug. XV., & I.
vidoriæ reportatæ deſignat; cuùm eam referat A. M. Cocceius Nerva Il.l. Lanſulet.
inter ea, quæ memoriæ digna bello Dacico,. Sumtus hic à Domitiano Conſulatus juxta ſe- II.
contigere. Secundò Mediobarbus pag. 137. hunc cundam Conſulatuum Cæſareorum regulam: Pecennalis
Domitiani Nummum exhibet: IMP. CS. Do- Auguſtei enim Imperii Decennalia dedit, ut Imperii Au⸗
NXI I. GER M. COS. XIIII CENS. PERPD. jam dixi in Dillſert. Hypat. At inquiunt aliqui . . Domi.
E GAX in poſtica Kn ENuS §. C. Cùm autem in cenſores in Epiſtola Conſulari apud Card. No-
.gin Rot Nutminis hujus Imperatoris ab eo Au- riſium pag. 172. Quis tibi Apollo revelavit, Do-
W⸗ QRore velatis nulla Rheni mentio præterquam mitianum edidiſſe Decennalia hoc anno, quo ini-
h1. in iſto hoc anno percuſſo occurrat, hunc ob bat annum decimum Imperii, non verò ſequenti
eam victoriam cuſum omninò veriſimile, ideo- quo eundem decimum annum complebat ? Reſ-
wi- II ue hoc anno vel præcedenti, quo in Nummis pondeo, ſtudium aſſiduum ac vehemens ad ve-

2. Sruuc .
diditie Der
cica Domii
tir nan.
Nue
DW- Don. ann
iti- 90. um,
ey⸗

COS. XIIII,; eàâ reportatà, dictus eſt. Ter-
ad cædes faciendas induxiſſe, quod Lucius
Maximus literas omnes inventas in eapſis An-
tonii combuſſiſſet, ſubjungitque illis tempo-
ribus Lucianum Proclum Senatorem –
que ruri vitam agentem, coactum fuiſſe profi-
ciſei ex urbe cum Domitiano; ne i videretur

ras Conſulatuum Cæſareorum cauſas expro-
mendas hanc mihi vaticinandi artem peperiſſe,
cujus operâ vulgarem opinionem, quæ docet,
Decennalia exeunte tantùm anno decimo edi-
ta, quàâ cenſores iſti adeo imbuuntur, aliaſque
hujuſmodi, quas ipſi mordicus tuentur, falſiſſi-

mas eſſe comperi. Secundèò, quod ipſis vel fal-

ſum vel dubium apparet, ex Nummis conſtat

9.
u eum in periculis deſerere, morte aficeretur. Sed eſſe certiſſimum. Mediobarbus in Domitiano
Adul⸗ poſtquam nuncium de parta victoria allatumn unum hujus Imperatoris proponit inſcriptum .
Atbus eæhje intellexit; Viciſti, inquit, Imperator, ut op- IM P. C £ S. D o MIT. AuG. G ERM. T K. P.
tiii tabam, quamobrem ut ruri me reſtituas, peto. VIIII. In poſtica Parte legitur: V 0TA
liazue dimiſſus, rus abiit. Hæc autem victo- PuBLICA CG ⸗ XV. Cernitur Imperator ad
lbus ria alia non videtur, quäâm quæ de Antonio aram ſtans, dextrâ pateram tenens, ante eum fi-
Nri per Legatum ſuum à² Domitiano reportata: gura ſtans, tibicen, taurus, popa, & alia figu-
Ro⸗ neque etiam ea profectio Domitiani alia, ra haſtam tenens. Quo ex Nummo, ut recté
Mem quàm quæ hoc anno ab eo ſuſcepta. Ad Mediobarbo obſervatum, diſcimus ⸗ Decenna-
in hæc, poſtquam hæc recitavit Xyphilinus, lo- lia Domitiani hoc anno, non verò ſequenti,
uen quitur de quibuſdam prodigiis, quæ evenere celebrata, & erraſſe Onuphrium in Faſtis, quan-
eſ. Dtieo T'ajano & Acilio Glabrione, gui tum unà do ſcripſit, Decennalia anno tantum decimò
r Cunſulatum gerebant. Qui Conſulatus in annum exacto celebrata. Præſtantiſſimum illud Opus
nam Chriſti XCI incidit, ideoque ante eum Chri- de Enperatorum Romanorum Numiſmatis „
et ſti annum Antonius ſuperatus „non verò anno poſt Di ertationem Hypaticam publicatam in
e. XCII, quo ejus cladem Calviſius in Opere lucem emiſſum, Quare ſine hujus Numiſmatis
eligu Chronologico conſignat. Eo enim anno Sar- ope, ſoloque regularum Conſulatuum Cæſareo-
nlal⸗ maticum, non verò civile bellum conſignandum, rum ſubſidio jam inveteratum illum errorem
n inite ur infrà videbimus. Difficultatem tamen fa- everteram. Quèòd ſi tunc Opus illud vidiſſem,
9. Ait, ciunt Tacitus in Vita Agricolæ & Sueronius in Domitianum primum ex Imperatoribus fuiſſe,
t, he⸗ Domitiano cap. 10. Ille ait, Domitianum pri- qui Vota Decennalia, implicitis tamen verbis,
enique muͤm per intervalla ac ſpiramenta temporum, & Nummis ſculpenda voluerit, notare non Ppræter-
ſdute poſtea Collega Priſcoque Coſſ. anno nempe miſiſſem. Sic antequam Baluzius V. C. egregium
itianus X CIII, continnò & velut ano ictu Rempublicam librum Lactantii de Mortibus bPerſecutorum
Mu-⸗ exhauſiſſe. Suetonius verò poſtquam aliquot publici juris feciſſet, Diocletianum anno trecen-
cædes narravit, ſpeciatimque Metii Pompoſia- teſimo tertio, quod tunc in obſcuro erat, Vi-
1A ni, ait: Verm aliquanto poſt civilis belli victo- cennalia celebraſſe, Conſulatuum Cæſareorum
riam ſaævior, &c. Tumque alia crudeliter à regulis detexeram. Prodiit denique nuper nova
gte I⸗ Domitiano patrata refert. Qua in gradatione Orationum Themiſtii editio, in cujus Oratio-
lolye⸗ cum Tacito citato conſentire videtur. Et tamen ne XVI dicitur, Imperatores ſingulis quin-
ulcipie⸗ Xyphilinus Pompoſiani cædem poſt devictum quenniis & decenniis Conſulatum capere ſoli-
ſoguli Antonium factum dicit, ita ut ſecundàm Sue- tos, indeque quod jam ſtatueram, extra omnem
ultim tonium magna carnificina, de qua Tacitus, ac- controverſiam poſitum. En Apollo, qui mihi iſta
„ ciderit paulò poſt Germaniam recuperatam, n revelauit. . III.
en ideoque hæc Imperio Romano reſtituta fuerit Card. Noriſius in Epiſtola Conſulari pag. 16 . = nher

anno XCII vel XCIII, & Pompoſianus
non poſt victoriam, ſed ante eam perierit. In

& 175. cribit, ſecundum Domitiani trium-

Domitiani

phum anno præcedenti vel anno LXXXVIII d- Dacis
ductum trinmphus:

8 £& C. I.
An. Ch, 89.

IV.
Nerva in
exilium
actus.

Baron. an.

91,. num. I.

madverſionibus Euſebianis ait:

ductum eſſe. Vide ejus verba anno LXXXVI,
num. III à me adducta. Sed decepere Card. do-

Giſſimum Domitiani victoriæ per eos annos

reportatæ. Exiſtimavit enim eaſdem triumphum

proximè ſecutum eſſe; cùm tamen Diocletia-

nus, aliique quidam Imperatores triumphum
poſt victorias aliquot annis diſtulerint. Præter

. . . N
Domitiani X V Conſulatum hoc anno geſtum,

Nummus in Diſſert. Hypatica à me productus,
& Euſebius in Chronico ibidem citatus, ſecun-
dum hujus Imperatoris triumphum hoc anno
exhibitum fuiſſe teſtantur. Quare res hæc cer-
tiſſima. Ad annum Abrahami 2107. qui menſe
Octobri currentis Chriſti anni inchoatur, idem

Euſebius ait: Domitianus de Dacis & Germanis

triumphavit. Tum: Domitianus tantæ ſuperbiæ
fuit, ut aureas & argenteas ſtatuas ſibi in Capi-
tolio poni juſſerit. Ad quæ verba Scaliger in Ani-
Domitianus
tuntaæ ſuperbiæ, &c. ex Eutropio Hieronymus,
qui hæc in hunc annum conjecit: cum tamen
de ea ei non conſtaret. At fallitur Vir doctiſſi-
mus; Hieronymus enim libros legerat, qui ad
nos non pervenerunt. Accuratè itaque Hie-

ronymus. Nam annis Decennalibus & id ge-

nus feſtis addictis novitates de more inductæ,
& ſtatuæ Principibus ac magnis Viris poni
ſolitæ, ut innameris exemplis liquet. Hæ
itaque ſtatuæ Decennalium Domitiani indi-
cium.
Euſebius in Chronico tam ſecundàùm Pon-
taci quàm Scaligeri Editionem, ad annum

Abrahami 2104. qui Kalendis Ocobris anni

Chhriſti LXXXVII auſpicatur, ait: Domi-
tianus plurimos nobilium in exilium mittit, atque
occidit. Indeque Baronius intulit, Nervam præ-
cedenti anno exilio atfectum eſſe. Scribit enim
Philoſtratus lib. 7. cap. 3. Nerva, qui poſt Do-
mitianum juſtè modeſteque imperavit, jam dig-
nus Inperio videbatur; eademque de Orfito &
Rufo fuit opinio. Hos Domitianus paratarum
contra ſe inſidiarum inſimulans, in inſulam rele-
avit: Nervam quoque Tarentum ſecedere juſſit.
Verüm hæ cædes exiliaqque ante annum XClIII,
eoque jam affecto, non contigere. Tacitus enim
in fine Vitæ Agricolæ, poſtquam eum, Conlega
Priſcoque Coſſ. anno ſc. Chriſti X CIII, decimo
Kal. Septemb. exceſſiſſe narravit, de eo ſcribit:
Sicut durare in hac beatiſſimi ſeculi luce, ac Prin-
cipem Trajanum videre, augurio votiſque apud
aures noſtras ominabatur: ita feſtinatæ mortis
grande ſolatium tulit, evaſiſſe poſtremum illud
tempus, quo Domitianus, non jam ber intervalla
ac ſpiramenta temporum, ſed continuò & velut
uno ittu Rempublicam exhauſit. Non vidit Agri-
cola obſeſſam Curiam &s clanſum armis Senatum,
E eadem ſtrage tot Conſularium cædes, tot no-
biliſſimarum feminarum exilia & fugas. Vna ad-
buc victoria Carus Metius cenſebatur, & intra
Abanam villam ſententia Meſſallini ſtrepebat,
& Maſſa Bæœbius jam tum reus erat. Mox noſtræ
duxere Helvidium in carcerem manus: nos
Maurici, Ruſticique viſus, nos innocenti ſangui-
ne Senecio perfudit, &c. Eo itaque anno Ner-
va in exilium miſſus: quod clariſſimus Guiliel-
mus Loydius in literis ad me ex Anglia ſcriptis
deducit ex epiſtola Plinii 33. lib. 7. in qua ait
Plinius, Nervam, miſſis ad ſe graviſſimis literis,
gratulatum ſibi eſſe, quod Bæœbium Maſam de
repetundis à Bœrticis accuſatum damnaſſet. Eæ
enim, inquit Vir doctiſſimus, literæ Tarento,

Critica Hiſtorico-Ch

nronologica

ubi in exilio agebat, à Nerva ſcriptæ. Hinc ita- S & C. I.
que annus exilii Nervæ, imèò & perſecutionis An. Ch. 89.

adverſus Chriſtianos decretæ tempus innoteſcit:
cùm enim Domitianus anno X CIII continuò
uno ictu rempublicam exhauſerit, in Chriſtia-
nos etiam ſæviiſſe non dubitandum. Hinc etiam
liquet, in Chronico Euſebii res ſæpe aliis quàm
contigerint annis, conſignatas eſſe.
Ad num. III. Baronius ſecundam perſecu-
tionem adverſus Chriſtianos à Domitiano' exci-
tatam præſenti anno conſignat. In Diſſertatio-
ne autem Hypatica eam anno tantùm nonageſi-

mo tertio motam indicavi, quod à cenſoribus

quibuſdam in Epiſtola Conſulari apud Card.

Noriſium pag. 179. irriſum, hac ratione, quòd

magnus Ecelefiaſticorumi Annalium conditor per-
ſecutionem à Domitiano decretam alligat anno

XYCI. Baronius tamen præſenti anno eam per-

ſecutionem incipit. Verùm videamus, quis no-
ſtrům irridendus, an ego, qui à tanti Viri ſen-

tentia graviſſimis argumentis ductus receſſi, an

verò illi, qui vulgaribus opinionibus pueriliter

delectantur. Baronius itaque, à quo ſine magno
fundamento diſcedere non ſoleo, hanc unicam

ſuæ opinionis rationem affert, quàd nempe San-
ctus Cletus Papa anno ſequenti martyrii gloriaâ
coronatus fuerit. Quod cùm nec ipſe probet,

nec ab aliquo probari poſſit, illud martyrium

tam citò conſignandæ perſecutionis caula eſſe
non potuit. Præterea fatetur Baronius, Euſe-

bium in Hiſtoria hanc perſecutionem in finem

Imperii Domitiani contuliſſe. Tertiò Euſebius
in Chronico, tam juxta Pontaci, quàm Scalige-
ri editionem, hanc perſecutionem collocat an-
no Abrahami 2110. qui Kalendis Octobris an-
ni Chriſti nonageſimi tertii inchoatur; quo
etiam Abrahami anno perſecutio Domitianea

copulatut in Collectaneis Græcis apud Scalige-

rum pag. 395. Quartò Auctor Chronici Alexan-
drini eandem recitat Olympiade ducenteſima
decima octava anno primo. Hujus porro Chro-
nici Auctor in putandis Olympiadis Euſebianam
rationem ſequitur, ideoque annus ille Olym-
piadicus anno Chriſti nonageſimo ſecundo in-
choatus, inſequenti verò abſolutus. Habentur
& alii characteres in eo Chronico, ſed depra-
vati, niſi qui ſumitur ab anno XAIII Domitia-
ni, & à quarto Conſulatu ante hujus Impera-
toris mortem, ita ut indubitatum ſit, Auctorem
illum eam perſecutionem cum anno Chriſti no-
nageſimo tertio conjunxiſſe. Ex quibus liquet,
relegationem Joannis Apoſtoli in inſulam Path-
mos, quæ, teſte Hieronymo, anno XVI Do-
mitiani contigit, hoc anno à Baronio conſigna-
ri non debuiſſe, ſicuti nec perſecutionem hoc
anno inchoari; cùm Sancti Cleti Papez mors,
quàâ ſuam opinionem firmat, anno ſequenti non
contigerit.
Certe Domitianum nonniſi ſub finem Impe-
rii perſecutionem excitaſſe teſtatur Euſebius in
Hiſtoria, in qua accuratior eſt, quàm in Chro-
nico: Domitianus, cùm jam multa in multos
crudelitatis ſuæ ſpecimina edidiſſet, nec paucos
nobilium atque illuſtrium virorum urbis Romaæ in-
juſtò interemiſſet, alios præterea innumerabiles
ſummæ dignitatis viros, licèt inſontes, exilio &
bonorum proſoriptione multtaſſet, ad extremum

V.

Mmitium
perſeciationis
Domitianes-

VI.
Per ſecutio
Domitiane
magis expli-
CcatA

MWeronianæ ee, , bellique & odii adverſus

Deum, ſucceſſorem ſe ipſum profeſſus eſt, inquit
Euſebius in Hiſt. lib. 3. cap. 17. In Chronico au-
tem anno Chriſti X CIII periecutionem reci-
tat,

on 2n90 i

VII.
Donien

ruent

ſi

. Ch. 90

A Ch i,.

NV
ieium
. hoſecuiagis
Vintinee.
8
.
„
40
l
0⸗
⸗
2

ius
ge⸗
A⸗
A-

quo
anea
lige⸗
anr-
ma
RN⸗
anam
lym⸗
loin⸗
entu
epta⸗
Utia⸗
gere⸗
N
li no⸗
ligael,
Path-
IDo⸗
nligna-
n hoc
mols,
mi non
1
Impe- .
bius 1n Duntiuanea
Chro- nli; inhli
multos
gauen
ms ir.
eralilj
lA
mmu
nſis
inqur
nico al⸗
n leci⸗
tal,

VII. Nec placet etiam quod Dodwellus ſcribit,
Domitiani eam ſcilicet perſecutionem eruentam non fuiſſe.
berſecutis Si Tertulliano credimus in Apolog. cap. 5. inquit
SS Dodvw'ellus, ne ad cruciatus quidem progreſſus

exerceret inviſam dominationem, ſubhjebtorum
tamen cervicibus incubavit, quàm diutiſſimò, tu-
tuſque regnavit, donec impias manus adverſus
Dominum tenderet. Poſtquam verò ad perſequen-
dum juſtum populum inſtinétu dæmonum incitatus
eſt, tunc traditus in manus inimicorum luit pœnas.
Immo Dowellus celeberrimus Angliæ Scriptor,
in Diſſert. XI Cyprianica de Paucitate Marty-
rum, ait perſecutionem Domitianeam fuiſſe
breviſſimam, at viæx unum annum implere potue-
rit: ſtatim Domitianum extinctum eſſe innue-
re Lactantium, (cujus verba mox citavi) &
tempus ipſum certiſſimis characteribus conſig-
naſſe Brutium, (cujus verba anno CVnum.
1. recitabo) Flavii ſcilicet Clementis Conſula-
tum anno XCVgeſtum. Quare cùm Tribunitiam
Poteſtatem X V à Septembri XIII inierit Do-
mitianus, ſub finem illius anni perſecutionem
contigiſſe neceſſe eſſe. Atqui ſub finem Sep-
tembris anni ſequentis occiſus eſt: his itaque
terminis illam concluſam fuiſſe ait Dodwyellus,
ita ut vixr annum implere potuerit. Sed non aſ-
ſentior; quia ideo Brutius, cujus liber periit,
perſecutionem cum anno X VDomitiani jun⸗
xit, quia tunc maximè graſſata eſt, ipſeque Fla-
vius Clemens vix depoſito Conſulatu ordinario
occiſus, & Domitilla ejus neptis in inſulam
Pontiam deportata. Quæ utpote magis illuſtria
4 Brutio anno Domitiani XV, quo accidére,
conſignata. Ex quo malè infertur, Domitia-
num antea in Chriſtianos non ſæviiſſe; præſer-
tim cùm Hieronymus tradat, Joannem Evan-
geliſtam anno Domitiani XIV in oleum igneum
conjectum eſſe. Ad hæc, verum quidem eſt, per-
ſecutiones adverſus Chriſtianos annis Decenna-
libus & id genus feſtis deſtinatis excitari ſolitas,
ideoque anno Domitiani XV Quindecennalium
occaſione vexatos. Verùm ipſa perſecutio natali
Imperii die de more non decreta, ut arbitra-
tur Vir doctiſſimus. Sed quemadmodum totus
annus Julianus, quo ea ſolennia acta, feſtivus
fuit, templa ædificata aut dedicata, & res ad
Religionem pertinentes ſolicitè curatæ: ſic per-
ſecutiones, non ipſo anno decimo v. g. Impe-
ratoris, ſed anno Juliano, quo Decennalia edi-
ta, exque quocumque illius die indiſcrimina-
tim decretæ. Præclarum hujus rei exemplum vi-
debimus in Imperio Diocletiani. Is enim perſe-
cutionem quidem in ſuis Vicennalibus anno
CCCIII celebratis decrevit, ſed menſe Fe-
bruario, & pluribus menſibus ante diem Impe-

Baron. anno rii ſui natalem, & ante eum, quo Vicennalia

27. num. xvI exhibuit. Licèêt igitur perſecutio anno XV Do-
XVII. mitiani arſerit, non ſequitur, die Domitiani
natali, & non priùs, eam inchoatam eſſe. De-
nique ſi Domitianus anno tantùm Imperii X V
Chriſtianos affligere cœpiſſet, perſecutio ali-
quot tantùm menſes duraſſet; cùm Baronius il-
lum ante mortem à perſecutione deſtitiſſe clarè
oſtendat.

eſt, nedum ad cadem. Ita enim ille. Tentaverat
& Domitianus portio Neronis de crudelitate;

2 . »a
in Annales C. Baronii.
§ £ C. I. tat, poſtquam proximè dixit, Domitianum
An. Ch. 90. multos nobiles perdidiſſe, quoſdamque etiam in
exilium miſiſſe. Præterea Lactantius in lib. de
Mortibus Perſecutorum cap.. ſub finem Imperii
Domitiani perſecutionem ortam inſinuat: Clm

gladio ferocçiit. KRelegavit etiam bonfeſſos,

ſed quà & homo facilè cœptum repreſſit, reſt
tutis etiam, quos relegaverat: Zentavit itaque An. Ch. 90.
dumtaxat, non item Cæſariano, quod fecit Nero,

83

oN CaA-

Pitali etiam, ſed nec membrorum ſapplicio affecit,
&c. bο iddem eodem Auctore Tertulliauo lih.
de Praæſeript. cap. 36. Nannem Apoſtolum à Domi-

ano in oleum ignenm eſſe conjeltum, tum ſtu-

pendo miraculo ſalvum in inſulam deinde

ſſe re=

R . . .
legatum; verum eo miraculo ita deterritus eſ

Fortaſſis Tyrannus, ut ne auderet quidem
in mnnocentes pro ingenio ſuo ſavire. Haæc
ſunt , ſuſpelta erunt deinde recentiorum

deinde
IR vera
monu-

nenta omnia, quacumque Martyres Domitiano

tribuendos eſſe cenſuerint. Ita Dodwellu

§, qui

ſatis animum non attendit ad Domitiani ſævi-=

.

tiam, ratione cuj

us ab Ethnicis Nero eſt ap-

pellatus, à Tacito Nerone ſævior dictus, à Ter-

tulliano veroè portio Neronis, ut oſtendit

nius in Annalibus. Cum itaque Domitianus Baron anno
anno Chriſti XCIII Imperii ejus Cæſarei quin- * num. III.
. . . . 7 . . 1
tis Quinquennalibus addicto, vel anno Chriſti &DV⸗

XCV, quo Quindecennalia celebravit,

Baro-

perſe-

cutionem adverſus Chriſtianos excitarit, &
quoad rei geſtæz annum, Neronem exemplar
ſibi propoſuerit, non dubium, quin Chriſtianos

crudeliter habuerit, &
habent Tabulæ Eccleſiaſticæ, martyrium

quin eorum plures, ut

fece-

rint. Quia verò perſecutio Domitianea Nero-
nianâ minor fuit, de ea loquitur Tertullianus
quaſi prioris tantùm adumbratio fuiſſet; non
quòd multi occiſi non fuerint, ſed quòd non
tantæ adverſus eos crudelitates exercitæ. Quòèd
ſi Tertullianus de relegatis tantùm loquitur, fa-
ctum id, quia eoſdem Domitianus ante mortem

reſtituit; nec opus erat, ut de iis, qui interfecti

fuerant, loqueretur; cùm eos Domitian

.*

US ad

vitam non revocaverit. Denique vel ſolum Joan-
ni Apoſtolo irrogatum ſupplicium demonſtrat,
plures capitali ſupplicio affectos. Nam miracu-
lo, quod tunc accidit, deterritum Domitianum

fuiſſe, & ab innocentibus perſequendis illum

deſtitiſſe, gratie à Viro doctiſſimo aſſeritur. Vi-
de dicenda anno X CIV num. V, & Baronium

anno 94. num. VII.

»

Revocanda ad præſentem annum quæ anno

i- S £ C.

VIII.

LX XXVIII retulimus ex libro 8. Martialis, Decennalia,

git
„ 2
vit. Spectacula itaque, de quibus ibidem,
vivium, quo populum Romanum Domiti

excepit, adeſque Palatinæ recêns conſtructæ

quæ Loydius Vir eruditiſſimus ſummariè col
duæque perperam anno præcedenti illiga-

on- ſfacta.
anus

, de

quibus ibi ſermo eſt, pertinent ad præſentem
annum, quo Domitianus & Decennalia Imperii

buit. Antè ædificatum illud palatium, non

Auguſtei & ſecundum triumphum Dacicum exhi-

bo⸗

terant in aula celebrari ſolennia populi convi=-
via, ut prodit Martialis lib. 8. Epig. 39. Quare

anno præcedenti illud à Rabirio celebri Domi-
tiani architecto ædificatum, ut elicio ex Mar-
tiali lib. 7. Epig. 56. ubi tunc ejus conſtructioni
Rabirium incubuiſſe teſtatur. Liber autem 7.
Martialis geſta anno Chriſti LXXXIXcom-
plectitur. Ad Decennalia itaque ſua Domitianus
reſpiciens, Regiam ilam, quam Poëta lib. 8.
Epig.36. Pyramidibus, Auliſque Ægypti antepo-
nit, condere voluit. Illud etiam notatu dignum,
Domitianum à Martiali lib. S8. in Præfatione, &
à Juvenali Satyra 6. Dacicum cognominari: ſed,
ut obſervat Scaliger in Notis Euſebianis ad
num. 2107. nullus Nummus extat, nullumque
monimen-

le- triumphus,

& pax
Domitiane

„ „ * 8 K C.
84 Critica Hiſtorico-Chronologica tt⸗
§ x C. I. monimentum, in quo Dacici cognomen ſit; cùm In Chronico Damaſi de Cleto legitur: Cletus S Æ C. 1. Kr

An. Ch. 90. tamen Germanicus ſæpiſſime in Nummis voce- annis ſox, menſibus duobus, diebus ſeptem. Fait An. Ch. 91. ojmyan

tur; ſive id à Domitiano decretum, ſive ab iis, temporibus Veſpaſiam & Titit, &; initio Do- Opis Cleti 1,4.
qui Nummis cudendis præerant. Quare Num- mitiani, à Conſulibus Veſpaſano V III, SS Def Cteis
mi & Inſcriptiones titulorum & cognominum Domitiano VI, uſque Domitiano IX, & Ru-
Imperatoribus attributorum normàâ haberi non fo. Migravit itaque ad Chriſtum anno octo-
poſſunt, quà certò definiatur, an hoc vel illud geſimo tertio, quo Domitianus IX, Rufo
cognomen Imperatores tulerint. Marcus Aure- Collega, Conſulatumgeſſit. Pontificatum ſuſ- 1
lius poſtquam Tribunitiam Poteſtatem & Im- ceperat anno Chriſti ſeptuageſimo ſeptimo, octa- nſal
perium Proconſulare conſecutus eſt, nunquam vo Veſpaſiani Conſulatu & ſexto Domitiani L
in Nummis & Inſcriptionibus Imnperatoris præ- ſuffecto inſignito. Ubi obiter notabis, Titum
nomine inſignitur. At hinc malè Vir doctiſſi- Conſulem VII cum Veſpaſiano VIII proceſ- II.
mus nuper inferebat, illum Imperatoris titulo ſſſe, ſed Domitianum Tito ſuffectum fuiſſe; Om⸗
ante Antonini Pii mortem decoratum non fuiſ- ideoque ex hoc loco manifeſtum fieri, ſextum S
ſe; cùm ille omnibus Imperii Collegis attributus Domitiani Conſulatum ſuffectum cum octavo ctt⸗
fuerit; regulaqque à Nummorum ſilentio dedu- Veſpaſiani patris conjungendum, & præceden- Ats.
cta fallax comperiatur. Non etiam prætermit- tes rectè ſuis annis conſignatos eſſe. Colitur S. W.
tendum, in Nummis, annis quibus triumpha- Cletus die XXVI menſis Aprilis, quo & in Pellum an
tum eſt, percuſſis, mentionem pacis de more fa- Auctiori Chronico veterum Pontiſicum ſepul- S matuun.
ctam, ut in Nummis Veſpaſiani & Titi filii an- tus dicitur. Verùm, ut jam monuimus, hujuſ- V
no LXXI, quo de Judæa triumphum egere, modi dies, quibus veteres Pontifices Romani
cuſis, ut videre eſt apud Mediobarbum. Sic in mortui aut ſepulti dicuntur, ad aliquam eorum
Nuammo Domitiani apud eundem legitur: I M P. Tranſlationem plerumque pertinent. Incertum
DOMIT. AuG. GERM. CO S. X V. Viſitur etiam quot diebus poſt ejus mortem Sedes va- .
caput muliebre oleâ redimitum, cum ramo oleæx, caverit. In auctiori quidem Chronico veterum .
quæ pacis ſymbolum. In poſtica: S. C. Corvus Pontificum dicitur, Epiſcopatum ceſſaſſe dies .
ramo oleæ inſtans. XVI; in Libro verò Pontificali dies X X. Sed .
IX. Ex anno porro ſecundi triumphi Dacici cer- hæc ex certis monumentis non depromta, ve-
Ex anno ſe- ro indubitatoque in notitiam venimus anni, rùm ex proprio Auctorum, qui præfata Opera
acrrrzte quo primus Dacicus triumphus actus eſt; in compoſuere, calculo; quibus ideo tutò fides ha- )
3 d quo Nummis enim anno LXXXV, quo priorem beri non Poteſt. 4
prior geſtus, triumphum conſignavimus, cuſis, quôòve Con- In Breviario Romano à Pio Vedito die XKKVI III.
innoteſcit. ſulatum X I Domitianus geſſit, eadem figura Aprilis, quo Clerus colitur, hæc verba legun- Prmula ö5.
cernitur, quæ in Nummis X VDomitiani Con- tur. Primus in literis verbis illis uſus eſt: Salu- Cleto perpe⸗

ram attria

ſulatu hoc anno inito apparet. Exemplum ſit tem & Apoſtolicam benedictionem. Sed præter- puta.

iſte apud Mediobarbum, in cujus poſtica legi- quam quèd nullæ extant S. Cleti literæ, ſcrip-
tur, IMY. VIII. Cos. XI. Viſitur Germania tum id abſque ullius veteris Auctoris teſtimo- M .
ſeminuda, quæ mœſta ſcuto inſidet, ponè ſagit- nio à Martino Polono in Chronico. Recentior
ta fracta. In alia poſtica eadem verba præferen- itaque illa formula, quàâ tamen Joannes V, &

te, cernitur figura nuda, quæ ſcuto oblongo hu- Sergius I uſi ſunt, ut conſtat ex eorum Reſcrip-
mi poſito inſidet, caputque ſiniſtra manu ſuſten- tis 4 Mabillonio V. C. in Opere de Re Diplo- i
tat, adeſtque ſagitta in medio confracta. In alia matica productis. Addit Papebrocius in Cona-
poſtica legitur: GEBRMANIA CAPFTA S. C. tu Chronico-Hiſtorico ad Catalogum Romano- .ę 1
viſiturque Germania ſedens captivæ habitu. rum Pontificum, eam formulam ante Leonem ę H
Quæ ſymbola in quibuſdam Nummis hoc anno IX, vel ſaltem ante Gregorium VII, ſtabili uſu .
percuſſis etiam repræſentata, ut in iſto, in cujus recchrarm non fuiſſe. Cleto ſucceſſit Anacletus
averſa parte habetur, GrRMANIGuS CO. die & menſe incertis.
XV. Exhibetur Germania ſedens lugubri habi- Ad num. VII & ſeq. Epiſtola S. Ignatii ad 1V.
tu. In alia poſtica, GE RMANICuS5 CoS. XV. Mariam vulgèò Caſſabolitem inter Epiſtolas ejus perſseutio
Viſitur figura ſeminuda mœſta ſeden, ad cujus ſupoſititias recenſetur à Cotelerio V. C. in boc anno del
pedes ſagitta fracta. Ita ex certis obſcura lucem Operibus S8. Patrum, qui temporibus Apo- nondem in- ha
accipiunt, & Nummorum ope Chronologia ſtolicis floruerunt, quemadmodum & Epiſtolæ choste. M
promovetur. Non me latet, quoſdam Viros do- ad Antiochenos, ad Tarſenſes, ad Philippenſes, ul
tos exiſtimare, Euſebium in Chronico prioris & ad Heronem. Quæ quinque Epiſtolæ divo ſ
triumphi Dacici mentionem facere, quando ait: Ignatio adicriptæ. Baronius quidem has Ignatii A
Naſamones & Daci dimicantes contra Komanos eſſe germanas, eaſdemque ſinceriſſimas tuetur. 4 Tie
vidi. Verùm, ut diximus, ea Euſebii verba de Sed noſtro ſeculo Opera Ignatii magis diſcuſſa, Nn
initio ſecundi belli Dacici intelligenda. Sicur & utrimque de iiſdẽm plura literis mandata. ine
enim ſecundum diſertis verbis memorat, ita & Legendi Uſſerius de Epiſtolis Ignatianis, Iſaa- 4 ,
primum conceptis etiam verbis recitaſſet, ſi de cus Voſſius, & Joannes Pearſonius in Vindiciis .
eo loqui voluiſſet. Prioris itaque tam belli Ignatianis, qui plura habent de veris & de ſpu-
quàm triumphi Dacici non meminit FEuſebius. riis Ignatii Epiſtolis, de quibus nos infrd. Ex “ den
his liquet, Baronium ſecundam Eccleſiæ perſe- n m li poſt
Aano Urbis ANNO PERIODIGR ACO-ROMANA 584. cutionem be peram hoc ann nlignall cùm è fn ſ Cite
44. . . martyrium S. Cleti, in quo fundatur, hoc anno uurtan D. Vetd
alymd:en. O 16. B. 16. P. 27. Mart. Indic. . non contigerit, & Epiſtola Ignatii ad Mariam Nine ldeh
3· Jr su CHRWISXTI 91. ſecund. Baronium 93. Caſſabolitem, in qua de exiliis & vinculis Igna- ude dis .
AxACETI DA Pe 9. tii agitur, germana non ſit. ʒ diſſe
0 . r. Gurar⸗
MITIANI IMF. II. dli

1. D num. I Coſſ. M. Ulpius Trajanu, & AnNe
Conſules. es H .

4KC .
e An. n9.
II

.
„Obitz glr
Dhitus Clet;
b.

ð

*
U
ſ.
e
u
370
en⸗
1§.
Cin
pul
jul⸗
nani
un.
ttum
Va⸗
Wn
dies
ec
ye-
pera

ha-
WII. II.

eguo- AMrmula 5,

9, (lety derze⸗
Su. ram Attri⸗
tetel te.

ſonip⸗
Aimo-
centiot
V, &
elcrip⸗
Diplo⸗
Cona⸗
omi-.
conem
dli u
NaOerus

mtiad I.
s ejus Eerſituii
in hoe M
onlum in⸗
hyafs.

us Apo⸗
Ppiſtole
ihenſe,
ole dino
1s lgnaii
astmenn.
ileull,
wandata.
nis, Iu.
Vindiciis

S Æ C. I.
An. Ch. 92.
Anno Urbis ANNo PERIODI GRACO-ROMANX 5S85.

ymp.2u,. O 17. AG. ) 17. L. 15. April. Indict. 5.
An. 4. JESu CHRFISTI 92. ſecand. Baronium 94.
ANAGCLETI P AP &£ 10.
DoMITIANI IMP. 12.
1. D num. I. Coſſ. Domitianus Aug. X ElI,
Conſules. & Q. VLoluſius Saturninus, ut ex Inſcrip-
tione Gruteri pag. 300. oſtendit Card. Noriſius
in Epiſtola Conſulari pag. 577.
II. Sumtus hic Conſulatus à Domitiano juxta
Quinta ſecundam Conſulatuum Cæſareorum regulam,
Lidten, ſcilicet propter quinta Quinquennalia Imperii
, Caſe e 4 Cæſarei, quæ tamen in annum ſequentem diſtu-
dilata, lit, ut tunc videbimus.
111. Hujus dilationis cauſam bello Sarmatico at-
Bellum Sar- tribuendam exiſtimo. Hanc expeditionem po-
matienum. ſtremam

Domitiani fuiſſe optimè demonſtrat
Card. Noriſius in laudata Epiſtola, tam ex Mar-
tiali varis in locis, quâm ex Statio. Martialis
inquit Card. Noriſius, lib. VII epig. 7. ſcribit,
Domitianum menſe Januario Romam ad veniſſe
poſt expeditionem Germanicam. Ibi tamen lo-
quitur de expeditione contra Sarmatas, ut pa-
tet ex quinto epigrammate, quod in hæc car-
mina deſinit.
Sed jam lætitiæ quæ ſit fiducia major.
Sarmaticæ laurus, nuntius ipſe veni.
Martiali addendus Statius lib. 3. ubi de lachry-
mis Hetrufci, qui laudans Domitianum ait:
Hac eſt quæ victis parcentia fœæ lera Cattit,
Quaæzue ſuum Dacis donat clementia montem.
Qua MO5ꝶdo Marcomanos poſt horrida bella,
vagoſque. L
Sauromatas Latio non eſi dignata triumpho.
Eam victoriam Card. doctiſſimus ad annum ſe-
quentem refert, quèd præſenti, quo Domitia-
nus erat Tribunitiæ Poteſtatis XV, ac Coſ. X V I
in Gruteriana Inſcriptione Pag. S?S. ac Nummis
dicatur: IMP. X XI, & anno ſequenti, Gru-
teri paginâ 574. idem dicatur: TRIBUNIC.
LPoTESTAT. XII. I MpP. X XII. CosS. X VI.
Hinc, inquit, ſi anno Chriſti xCIII ſemel
r ſupra XXI Imperator dictus eſt, ob victoriam
Sarmaticam eum titulum iterum auxit, qui
etiam poſtremus fuit; nuſquam enim in Num-
mis deinceps auctus legitur. Ita Card. Noriſius.
Sed ex præfatis Nummis & Inſcriptionibus bel-
lum iſtud præſenti anno confectum eſſe apparet.
Domitianus enim Tribunitiam Poteſtatem X I
uſque ad diem X III Septembris currentis Chri-
ſti anni geſſit, eodemque die duodecimam iniit.
Quare titulus Imperatoris X X II hoc anno Do-
mitiano poſt diem XIII Septembris attributus.
Nam ex ea expeditione Kalendis Januariis anni
inſequentis rediit, ut ex Martiali lib. 8. Epig. 8.
ad Janum colligi videtur.
Tu tamen hoc mavis Latiæ quod contigit urbi,
Menſe tuo reducem, Jane, videre Deum.
IV. Ubi Martialis de Domitiani Romam adventu
De Sarmatis poſt expeditionem Sarmaticam loquitur, ut eru-

non triumn- dité Card. Noriſio obſervatum.
phum, ſed

Domitianum
verò Deum & Dominum appellari voluiſſe, ſuo

reream Do loco dictum. Dixi autem, Domitianum Kalen-
Da btanius . .. . .A .
teruli dis Januariis currentis Chriſti anni Romam re-

diiſſe, quia hujuſmodi expeditiones biennio
durare non ſolebant; hancque brevem fuiſſe ex
eo liquet, quòd de Sarmatis non triumphum,
Tom. I.

in Annales C. Baroni.

ne Hypatica ſcripſerim, ſumtum à Domitiano
Conſulatum XVI ob quinta Quinquennalia,

85

ſed lauream, quæ minor triumpho erat, retule- S £ C. I
rit, ut teſtatur Suetonius in Domitiano cap. 6. & An. C. 91.5*
Martialis loco laudato Epig. 15. HM
Hos quoque ſecretos memorabit Noma triumphos;
NWNec minor iſta tuæ laurea pacis erit.
Secretos triumphos vocat, quòd de Sarmatis
triumphare recuſavit. Suetonius enim ait: De
Sarmatis lauream modo Capitolino Jovi retulit.
Mediobarbus in Numiſmatis Impp. pag. 138.
Nummos tres aureos Domitiani producit, in
quorum antica legitur : DoMITIANuS Audusrus.
In eorum poſtica: GXRMANICuS COS. X VI.
Sed in uno viſitur Pallas cum clypeo & noctua;
in alio repræſentantur quadrigæ triumphales
pulcherrimæ. In tertio cernitur figura ſedens lu-
gubri habitu. Ait Mediobarbus: Omnes in ſe⸗
cundo de Germanis & Dacis triumpho cuſi, quem
præſenti anno ductum arbitratur. At ad lauream
Sarmaticam, ideoque & ad annum ſequentem
referendi; non ſoluùm quia jam à biennio Do-
mitianus triumphum illum egit; ſed etiam quia
quadtigæ triumphales ſæpe abſque triumpho
Imperatoribus decretæ. Quòd ſi Domitianus
poſt bellum adverſos Cattos & primum Daci- L
cum, quæ annua fuere, triumphavit; nullus
dubito, quin & de Sarmatis etiam triumphum
egiſſet, ſi expeditio Sarmatica per biennium du-
raſſet, annoque tantùm Chriſti X CIV ineunte
Romam Domitianus adveniſſet. Cùm itaque
Ppræſenti anno Domitianus ab Urbe abfuerit,
Imperii ejus Cæſarei quinta Quinquennalia in
annum ſequentem dilata. Opinio Guilelmi Loy-
dii de anno hujus expe ditionis legenda anno
LXXXVIII, num. VII.

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN A 586 Anno Urbig

18 F. 18. P. 31. Mart. Indict. 6. 16 a
JEs u CHRISTI 93: ſecundhm Baronium 95.
ANACLETI PAP& II.
DOMITIANI IMP. 13.
D num. I. Coſſ. Pomyeius Collega & Cor- T.
nelius Priſcus. Conſules.

Celebrata hoc anno à Domitiano Imperii Ceæe- II.
ſarei quinta Quinquennalia, quod ex variis in- Deinta
diciis colligo. I. Quia perſecutio adverſus Chri- Wengzen- .
ſtianos hoc anno ab eo decreta, ut anno XCI ri Caſae,
demonſtravi. Imperatores enim niſi ipſo Imperii Domirtiani,
initio crudelitatem in Chriſtianos exercere cœ-
perint, nonniſi in Quinquennalibus & id genus
feſtis edictis Eccleſiam vexarunt » ut jam de
Nerone viſum, à quo reliqui Eccleſiæ perſecu-
tores exemplum ſumſere. Hujus rei in Diſſerta-
tione Hypatica rationem attuli, petitam ex Vo-
tis, quæ in Decennalibus & hujuſmodi feſtis
ſuſcipiebantur & ſolvebantur, & ex ſacrificiis
quæ tunc offerebantur. Cùm enim in hu juſmodi
feſtivitatibus pro incolumitate Imperii & ſalute
Imperatoris Vota nuncuparentur & ſolverentur,
& Imperatores quæ ad Religionem Ethnicam
pertinerent, ſummo ſtudio curarent, Religio
Chriſtiana, ut nova & peregrina vetita, & in
ſectatores ſævitum. In Epiſtola Conſulari pag.
178. ſugillant me cenſores, quèòd in Diſſertatio-

nnnniſi tamen anno ſequenti celebrata: Hec
doctrina, inquiunt cenſores, nobis monſtro ſimilis
videtur. Si ſumit Conſulatum ob RQuinquennalia,
cur

§ £ C. Il.
An. Ch. 93.

cur eadem in eodem Conſulatu non celebrat? i
differt Quinquennalia, cur non etiam Conſulatum!
Videſne ut hac ſententia, at alicubi Tertullianus
ait, ſe ipſam ſtrangulet. Sed illud argumentum
uerile. Severus enim Auguſtus anno Chriſti
CCII Conſulatum propter Decennalia ſumlſit,
Gt nunc dubitare non licet, & tamen ejus De-
Cennalia in annum C CIII dilata, ut ex Num-
mis certò conſtat. Præterea Beliſarius anno
DXXXIV de Wandalis triumphavit, Conſu-
latum tamen eidem triumpho debitum nonniſi
anno ſequenti obtinuit, de quo Conſulatu Pro-
copius lib. 2. Hiſt. andalicæ loquens, ait:
Non multò poſt Beliſario, quod ei ex veter! morée
ad triumphi ſpeciem deerat, acceſſit. Conſul enim
Jactus, &c. Si Conſulatus ad Beliſarii trium-
phum tantum ſplendorem collaturúe erat, cur
1s in annum Chriſti DXXXV, quo Conſulatus
geſtus, dilatus non eſt: Quid ad præteritam

triumphi pompam præſens Conſulatus faciebat:

1I1II.
Duz Cle-
mentis PP.

Epiſtolæ.

Vides Beliſarii triumphum & Conſulatum, quàm
joculatoria cenſorum iſtorum argumentatio ſit,
oſtendere. Alunt præterea, me petére princi-
pium, ac pag. 206. Dilſert. Hypaticæ ſcribere,
Domitiani quinta Quinquennalia dilata fuiſſe in
hunc annum ob perſecutionem contra Chriſtia-
nos, & pag. 1IIO. perſecutionem motain anno
XCIII, ideoque me probare, annum Quin-
quennalinm ab anno perſecutionis; alibi * contra-
rio annum perſecutionis ab anno Ouinquennalium.
At prorſus falſum, ſcripſiſſe me ob berſecutionem
Quinquennalia dilata. Dixi itaque, ea quinta
Quinquennalia dilata fuiſſe, ex duobus indiciis
colligi. I. Ex perſecutione annis hujuſmodi ſo-
lennns addictis moveri ſolita, quæ ante præſen-
tem annum cœpra non eſt. II. Ex librorum
Joſephi de Antiquitatibus Judaicis publicatio-

ne, quèd Scriptorum moris eſſet in Quinquen-

nalibus & id genus feſtis Opera ſua in lucem
proferre. Joſephus enim lib. 20. ait, ſe eos ſcri-
pſiſſe decimo tertio Principatus Domitiani anno,
ætatis verò ſuæ ſexto & quinquageſimo: in libro
verò de Vita ſua ſcribit, ſe natum anno primo
Imperii Caligulæ, Ohriſti nempe X XXVII.
Quare currenti anno nobiliſſimum illud Opus,
annumque ætatis LVI abſolvit, & annum ætatis

LVII inchoavit. Perperam itaque Baronius id

anno ſequenti factum dicit. Verum eſt, cenſores
illos in Epiſtola Confſulari pag. 179. eum morem
libros publicandi in Quinquennalibus invaluiſſe
negare. Sed tot illud exemplis demonſtravi, ut
res certiſſima eſſe debeat. .
Ad num. III. Exiſtimavit Baronius, nonniſi
fragmenta quædam Epiſtolæ S. Clementis Papæ
ad Eccleſiam Corinthiorum ad nos perveniſle.
Verùm felicior noſtra ætas, inquit Schelſtratius
in parte 2. Antiquit. Illuſtr. Dilſert. 1 11. Ccap. 2.
ad edenda veterum Patrum ſcripta, & tenebris
educenda quæcumque Antiquorum monumenta.
Eam Epiſtolam ferè integram publicavit Patri-
cius Junius Scotus, qui eam habet ex antiquiſ-
ſimo Codice circa primi Concilii Nicæni tem-
pora manu Theclæ nobilis fœminæ Egyptiæ exa-
rato, quem Codicem anno 1632. ab eo in lucem
datum, refert, ex Oriente dono miſſum ad An-
gliæ Regem. Extat tomo I Conciliorum. Puta-
vit etilarn Baronius, ſecundam Clementis ad
Corinthios Epiſtolam 4 Veteribus reprobatam
non extare. Illius tamen fragmenta habemus
Latina, interprete Vendelino, & cum Græco
rurſus excuſa tomo I Conciliorum. Quantum

Critica Hiſtborico-Chronologica

ex fragmentis colligitur, continebat hæc Epi- S &£ C. I.
ſtola ſalutaria documenta: admonitionemque vitæ A&h. Ch. 94.

melioris continet, ait Photius in Bibliotheca cod.
CXXVI.

ANNO PERIODI GRECO -ROMAN & 5587. ane Wann
Oο 19 E. 19. P. 20. April. Indid. 7. 213. an. 2.
JESsuüuCHRISTI 94. ſecundum Baronium 96.

ANACLETI PAP& 12.

DOMITIANI IMP. 14.

D num. I. Coſſ. L. Nonius Aſprenas, & M. 1.
Aretinus Clemens. Conju kr.
Conſulatus penes Senatorium, Præfectura II.
verò Prætorii penes Equeſtrem Ordinem erat, Prafecti
ut docet Dio lib. 52. Equites tamen non rarò ratoνâoa no
Senatores creati. Suetonius in Auguſto cap. 40. FPunft, rr.
ait: Comitiis Tribunitiis ſi deeſſent candidati, dine Eque-
Senatores ex Equitibus Komanis creavit: ita at ſtri.
Poteſtate tranſalta, in utro vellent Ordine mane-
rent. Contrà verò Senatores Præfecturàâ Prætorii
aliquando donati. Anno Chriſti LXX, dum
Veſpaſianus adhuc in Oriente agebat, Macianus,
Romæ Arrio Varo Præfecturâ dimoto, ſubſtituit
Arretinum Clementem hoc anno Conſulem, ut
prodit Tacitus lib. 4. Hiſt. Ditclitans, ipfum,
quamqunm öenatori Ordinis, ad utraque munia
Iuficere. Suetonius in Tito Cæſare cap. 6. de eo
ait: Præfelturam quoque ſuſeepit, nunquaz ad id
tempus, niſi ab Equite RKomano adminiſtratam.
Quod & tradit Plinius in Præfatione ad Hiſt.
Naturalem: Dum illad patri, inquit, pariter &S&
Equeſtri Ordini præſtas, Præfectus Prætorio ejus.
Quam dignitatem anno Chriſti LXXVIII
Imperii ejus Cæſarei Decennalibus nobilitato
Titum geſſiſſe exiſtimo, ideoque & eo anno,
ut morem fuiſſe libros publicandi, alias obſer-
vavimus. Nam licèt ibidem Plinius dicat: Tyi-
umphalis & Cenſorius tu, ſoxieſque Conſul, ac
Tribunitiæ Poteſtatis particeps , & ſextum Con-
ſulatum anno Chriſti LXXVII capeſlierit,
non inde tamen ſequitur, ut plerique omnes in-
ferunt, eam Hiſtoriam in ſexto Titi Conſulatu,
ſeu anno Chriſti LXXVII in lucem emiſſam
fuiſſe. Quemadmodum enim Plinius Tribuni-
tiam Poteſtatem abſolutè ponit, & quotus ejus
annus eſſet, non determinat; pari eademque
ratione ſextum Conſulatum tanquam ultimum 2
Tito ſuſceptum commemorat, nulla ratione ha-
bita anni; quo illum iniit, aut quo Præfectus
Prætorio fuit; ſicut nec ullam habet anni, quo
triumphavit, aut Cenſuram geſſit, quando ait:
Triumphalis & Cenſorius tu.
Obſervandum autem, Præfecturam Prætorii
& Conſulatum ab uno codemque ante hæc tem-
pora geſta fuiſſe, ut egregiè notavit Card. No-
riſius in literis nuper ad me datis: Liberius enim,
inquit, Collegam in ſuo Conſulatu Sejanuns
habuit, hicque Præfecturam retinuit uſque ad
poſtremos vitæ dieęs, cùm Sertorium Macronem
ſucceſſorem accipiens ſtarim occiſus fuerit, ut
refert Dio lib. 58. Lipſius in Notis ad lib. 4. Hiſt.
Taciti, Suetonii laudati errorem notavit, qui
ſcribit, Lium primum é Senatoriis Prætorio Præ-
fectum fuiſſe, cùm tamen Arretinus Clemen⸗
hoc anno Conſul ante Titum Præfecturam Præ-
torii, licèt Senator eſſet, adminiſtrarit, ut mox
dixi. Quem Suetonii errorem, laudatum Sejani
exemplum magis adhuc patefacit. Deni que
notatu

III.
Prafecti
Prætaries
Conſieles alar
quan do

creati.

An. 6ℳ,.

IV.
nepbu l-
Sros Anti-
guitatum

ſeribit.
. .

Baron, 1. 1. I

Perſetutit
entinuata,

6

I.
Conſuler. A
II.

Nerſerutio
ecesſione lecl
Vuleen. Q

alium al
Kucke.

1M. Ch.e,

7. Anno Uibis
218. An. 24

K N
Cnſalt.
ras 1II1.
at, Praſelti
rd Pratoyio nin
lenmper af.
eamtitr 0,.
atl, gine Eque
1 n ſi.
mne⸗
tori

Ium
us,
NR
, u
lm,
us
e e
Aid
tam.
W.
er &
1 /t.
VUI
blirato
anno,
Obler⸗
G, KN
Con⸗
Ged,
nnes ih⸗
nlalatu,
einiſlarn
Inburi⸗
tus ejus
lemqus
mum 2
eNa⸗
Zlectus
ai D Jo
ndo an:
„ Ill.
Pretotl nrufehi
ec teln- prten.

5
An

natoriam dignitatem requiſitam fuiſſe; ſed etiam

in Annales C. Baroni.
* C. L. notatu dignum exiſtimo, quod ait Spartianus
n.C. 94.25. in Pladriano cap. 8. ubi habet: Cùm Aetianam

(ita enim legendum J er Præfecto Pratori orna-
mentis Conſularibus praditumn, faceret Senato-
rem, &c. Quibus ex verbis non tantùm liquet,
ornamenta Conſularia viris ex Ordine Equeſtri,
qualis erat Attianus, ut ibidem cap. I. docet
Spartianus, conceſſa, nec ad ea obtinenda Se-

qui Præfecturà Prætorii cohoneſtati fuerant,
aliquando Senatores renuntiatos fuiſſe, ſicque
eis viam ad Conſulatum patuiſſe. Quæ occaſione
Arretini Clementis (non verò Arricinii, ut
perperam eum Onuphrius in Faſtis vocat, aut
Arricini, ut Baronius) primùm Præfecti Præ-
torio, ac poſtea Conſulis, annotare viſum. Te-
genda quæ anno CCXVIII de Macrino, &

quæ anno CCLXXXV de Ariſtobulo in me-

IV.
Toſephus li⸗
Sros Anti-
quitatum

ſeribit.

Baron. n. I.

V.
Perſecutio
zontinuata.

Anno Urbis
348.OIymp.
218. an. 3.

I.
Lonſules.
II.
Perſecutio
oοαaͤionε
Quindecen-
nalium

gukta.

dium attulimus. Porro loco Tutiani apud Spar-
tianum legendum Attianum, oſtendam anno
CXXVII.
Joſephus libros de Antiquitatibus Judarcis
anno præcedenti publicavit, ut ibidem oſtendi-
mus. Porro liber Joſephi de Vita ſua nihil aliud
eſt, quàm appendix vel epilogus libri viceſimi
Antiquitatum. Quamobrem Euſebius lib. 3. cap.
10. eum vocat epilogum Antiquitatum. In Græco-
Latinis Editionibus malè divulſus eſt à libro z0.
Antiquit. cùm Joſephus ipſe doceat in calce li-
bri viceſimi, & in fine ipſius Opuſculi de Vita
ſua, epilogum eſſe, ut obſervavit Euſebius in No-
tis ad eum Joſephi locum. HDZ
In Chronico Alexandrino ſub hujus anni
Conſulibus legitur: Bratus narrat magnam
Chriſtianorum copiam ab XIV Domitiani anno
ſublatam & martyrio affectam. Liber Bruti, aut,
ut eum Euſebius in Chronico vocat, Brutii, non
extat. Sed veroſimile eſt, tempore Auctoris il-
lius Chronici ejus Hiſtoriam nondum fuiſſe de-
perditam. Hinc apparet, deceptos Viros do-
ctiſſimos, qui perſecutionem anno tantùm ſe-
quenti inchoatam exiſtimarunt.

ANNO PERITODI GRACGO -ROMAN ⸗£ 5588.
O 20 D. ) I. P. 12. April. Indict. 8.
JESu CHRü:ISTI 95.- ſecundum Baronium 97.

EVARISTI PAPE I.
DoMITIANI IMP. IJ).

D num. I. Coſſ. Domitianus Aug. X VII,
+ & 7. Flavius Clemens.
Sumtus hic Conſulatus à Domitiano juxta
ſecundam regulam, ob nempe Auguſtei Imperii
Quindecennalia, quorum occaſione perſecutio
aucta. Euſebius enim lib. 3. cap. 18. ait: Hi⸗ ipſis
temporibus doctrina Fidei noſtræ tantopere Rore-
bat, ut Scriptores etiam à KReligione noſtra alie-
viſſimi & perſecutionem & martyria noſtrorurm
monumentis ſuis tradere non dubitarint. Qui gui-
dem etiam tempus ipſum perſecutionis accuraté
notarunt. Seribunt enim anno Principatüus Domi-
tani quinto-decimo Flaviam Domirillam Havii
Clementis, éjus, qui tuno temporis Romæ Conſul

fuit, ex ſorore neptem, unà cum aliis plurimis ob

confeſſionem Chriſti in inſulam Pontiam fuiſſe de-
ortatam. Dodwellus Vir eruditiſſimus in Diſ-
ſert. X I. de Paucitate Martyrum illis Euſebii
verbis innixus contendit, perſecutionem Domi-
tianeam hoc tantùm anno inchoatam. Sed Euſe-
bius, qui Brutii Hiſtoriam legerat, (de ea enim
Tom. I.

87

ibi loquitur, ut ex ejus Chronico conſtat/ per- S Æ C. 1
ſecutionem anno Chriſti N CIII inceptam in An. Ch. 95.
Chronico ſcribit; quod & in Hiſtoria confir-
mat. Jam enim cap. 17. libri tertii, de perſecu-=
tione Chriſtianorum ſub Domitiano locutus
fuerat. Quare quæ habet poſtea cap. 18. citato,
oſtendunt tantùm, perſecutionem hoc anno au-
ctam. Martyrium Flaviæ Domitillæ in annum
ſequentem Baronius petperam diſfert. H
Statius lib. 4. Syl varum de Conſulatu X VII
Domitiani hoc anno geſto ſcribit,
Subiere novi Palatia faſoes;
Et requiem bis ſextus honos, precibuſque re-
ceoptis, V
Curia Caſareum gandet viciſſe pudorem.
Hunc duodecimum Conſulatum Domitiani or-
dinarium, qui connumeratis quinque ſuffectis
eſt XVII, bis ſextum honorem vocat Poëta:
Cùm dicit, eundem Conſulatum ſubiiſſe quietem;
teſtatur, Domitianum non ſemel oblatum ſibi
Conſulatum recuſaſſe, quem enixis Senatũs pre-

III.
Conſulatus
ſaffelti ‚ate
neglesiti

cibus victus tandem recepit, gaudentibus Patri-

bus victam Principis non una repulsà delatos
faſces reſpuentis moderationem. Inde quidam
apud Card. Noriſium in Epiſt. Conſul. pag. 181
deducere ſe putant, regulas Decennalium à me
ſtatutas commentitias eſſe; cùm Domitianus
Conſulatum XVII, anno, quo Quindecenna-
lia dare debebat, recuſaret, & nequidem de ea
regula cogitaret. At ex illa ficta Domitiani mo-
deratione prorſus contrarium colligitur, conſtat-
que, ideo anno ſuperiori Conſulatum XVII
Imperatori oblatum, quèòd in præſentem annum
Imperii ejus Auguſtei Quindecennalia incide-
rent, ipſeque de more annum aperire deberet.
Valeret argumentum, ſi currenti anno nulla id
genus feſta celebranda fuiſſent. Quare iſtis cen-
ſoribus ſuadeo, ut Ciceroni pro Oluent. 4. auſ-
cultent: & quam opinionem mentilbus veſtris com-
prehendiſtis, ſi am ratio convellet, nec repugnetis;
eaniqte animis libentibus remittatis. Re ipia een-
ſores iſti animadvertere poſſunt, quantùm referat
falſas opiniones deponere; eùm antequam Diſſer-
tationem Hypaticam in lucem emiſiſſem, Statii
Interpretes ad citatos verſus hærerent, & hæc
verba, bis ſextus honor, corrupta concluderent.
Joannes Federicus Gronovius „qui longo inter-
vallo ceteros ſuperavit, Poſtquam dixit, vulga-
tam Statii lectionem defendi poſſe, i quis, in-
quit, velit argutari, aſſerendo Poëtam Conſu-⸗
latus tantùm ordinarios Domitiani memorare;
eam conjecturam, quæ certiſſima erat „ mox
rejicit, aitque loco, bis ſextus, legendum eſſe,
textus; cùm tamen locus puriſſimus ſit, & in eo
Conſulatus Domitiani ſuffecti negligantur.
Rectè Domitiani Conſulatum hoc anno ge⸗ 1V.
ſtum, XVII Baronius vocat. Sed inde intelli- Domitianu;
gere poterat, Conſulatus ſuffectos ante Seve- Conſulatus
rum Imperatorem in Faſtis numeratos fuiſſe, “ 1 egis
ideoque prioris Veſpaſiani, qui ſuffectus fuit, s Limſin
rationem habitam, ſecundum Titi Conſulatum Baronn
cum quarto Veſpaſiani copulandum, & quintum
ejuſdem Veſpaſiani cum tertio Titi ; quod
cùm Baronius non obſervarit, Faſtos Conſulares
Per Veſpaſiani tempora ſuſdeque vertit. Porro
quod Auſonius, & Plinius in Panegyri Trajani;
toties iteratos Domitiani Conſulatus irriſerint,
non ſequitur, ut putarunt quidam cenſores apud
Card. Noriſium in Epiſt. Conſul. pag. 152. hunc
Imperatorem præter regulas Conſulatus illos ca-
peſſiiſſe. Hæc Auſonii verba in Panegyrico: Scis
H 2 lebpten

8*

98 Critica Hiſtorico-Chronologica

§ Æ C. 1. ſepten ac decem Domitiani Conſulatus, quos ille
An. Ch. 95. invidiâ alios provehendi continuando conſeruit, ita
in ejus aviditate deriſos, ut hoc cum pagina Faſto-
rum ſuorum, immo Faſtidiorum fecerit inſolen-
tem, nec potuerit praſtare felicem. Inde, inquam,
non ſequitur, Domitianum morem in Imperio
receptum contemſiſſe; cùm ex dictis conſtet,
eum hac in re ceteros Imperatores ſecutum. Irri-
ſus itaque Domitianus, quèòd illos Conſulatus
invidiäâ alios provehendi continuarit, ut dicit Au-
ſonius; quèòd falſis victoriis jatctandis eos ſumſe-
rit, ut Zonaras habet; quèòd plures Conſulatus
ceperit, quàm ante eum alii Imperatores, ut
ſcribunt Suetonius in Domitiano cap. 13. & Xy-
philinus ex Dione; ac denique quèòd continuis
Conſulatibus fecerit longum quemdam & ſine diſ-
erimine annum, ut inquit Plinius citatus. Reli-
qui enim Imperatores ſæpe præ modeſtia, aut ut
locum privatis darent, à Conſulatu ſuſcipiendo
annis ſibi deſtinatis abſtinuere. Domitianus
verò non ſolùm ſemper illum uſurpavit ; ſed
etiam ſzultò & inſolenter, ut ait Dio lib. 67. uti
v. g. propter falſum à Germania triumphum, emtis
per commercia, quorum habitus & crines in cap-
tivorum ſpeciem formarentur, ut verbis Taciti
in Vita Agricolæ utar. Conſulatus itaque ſæpius
præ ambitione, aliiſque de cauſis ab aliquibus
Imperatoribus ſumtus, ſe ed Conſulatuum Cæſa-
reorum regulæ de more ſervatæ.
V. Obrechtus V. C. in Epiſtola de Nummo Do-
Perſecutio mitiani Iſiaco, hujus Imperatoris Numiſina ar-
Domitianen genteum producit in antica inſcriptum: CS.
in Nummo DoMIT. AuG. GERM. P. M. T R. P. Xx V. In

Iſiaco non . SSõ 1 e 4 An
aæpreſa. oſtica viſitur Sacrigerulus Iſiacus veſte propè

muliebri, qui galeo calvitium tegente navi in-
ſidet; dextràâ perſeæx fructum tenet cum ramo,
ſiniſtrà crucem; prope navim Luna dimidiata.
Omnia in corona ex perſea. Inviſum in ejus ævi
Nummis crucis ſymbolum quoſdam impulit, ut
ad Chriſtianam Religionem hoc ænigma refer-
rent, de qua Domitianus, qui ſecundus Eccleſiæ
perſecutor fuit, trophæum hoc monumento
erigere voluerit. Sed ut recté Obrechtus, inter
literas Ægyptiorum kεααααο figurà Dominicæ
Crucis vitam venturam denotari, dudum pluri-
bus conitat. Quare eo in Nummo exhibentur
cujuſdam Iſaci Sacrigeruli inſignia: hi enim
Sacerdotes veſte utebantur muliebri, & obtecto
calvitio incedebant. Lunâ verò dimidiatàâ ſeu
cornutâ Iſidem deſignari inter Mythologos
convenit. Iſiacus itaque Sacrigerulus Domitia-
nus eſt, qui, ut ait Suetonius in Domitiano cap.
I. ardente bello Vitelliano, Hiaci celatus habitu,
inter Sacriſßculos vanæ ſuperſtitionis latuit, &
mortem vitavit, ac potiente rerum patre, Jovi
Conſervatori aram poſuit, caſuſque ſuos in mar-
meore expreſſit, inquit Tacitus lib. 3. Hiſt. Quare
veroſimile, Domitianum eoſdem etiam in Num-

mis memorari voluiſſe. Hoc autem anno potiùs

quàm alio; quia annis Decennalibus & id ge-
nus feſtis addictis rerum antea geſtarum, vel ac-
ceptorum beneficiorum memoria de more reno-
vata. Unde & Jovis Capitolini templum à Do-
mitiano, quòèd in bello Vitelliano mortem eva-
ſiſſet, ædificatum, currenti anno etiam in Num-
mis repræſentatum. Mediobarbus enim Num-
mum exhibet inſcriptum: IM P. C½ S. DoMIT.

AudG. GER M. COS. X VII. In ejus poſtica

cernitur templum quatuor columnarum, in quo
ſedet figura, duabus ſtantibus hinc inde icun-
culis extra templum, quod, uti dixi, Jovi Con-

Perpe- 8 M C. Il-

ſervatori ante aliquot annos dedicavit.
neam An. C. 55.96.

ram itaque ad perſecutionem Domitia B
Nummus Domitiani Iſiacus relatus „ qui etiam
an ſincerus ſit, dubitat Vir eruditiſſimus, qui ſe
illum præ manibus habuiſſe dicit.
Obitus Anacleti Papæ in hunc annum inci- VI.

. . E . UKus
dit, ut infrà oſtendetur. Anacleto ſucceſſit Eva- e gaze.
riſtus.

—

ANNO PERIODI GRCO-ROMANEZ 5589. Anno Urbis
O 21 CB. 2. P. 27. Mart. Indict. 9. 349. Olymg.

. . 218. an. 4Z
JESu CHRISTI 96. ſecundum Baronium 93.
EVARISTI PAP Æ 2.

NERVE IMP. 1I.

D num. I. Coſſ. C. Fulvius Valens, & C. 1.
Antiſtius Vetus. Loglilet⸗
Flavius Clemens anno præcedenti à Domitia- II.
no morti traditus, & Flavia Domitilla Clemen- Conſularas
tis neptis relegata. Euſebius enim tam in Hiſto- eeze
ria, quàm in Chronico, & Xyphilinus ex Dio- D es 4An
ne tradunt, Clementem Conſulem morte affectum.
Verum quidem eſt, Suetonium in Domitiano
cap. 15. ſcribere: FHavium Clementem tantum non
ipſo ejus Conſulatu interemit. Sed hi Auctores
inter ſe contrarii non ſunt : priores enim inſi-
nuant, Clementem eo anno, quo Conſulatum
geſſit, interfectum; Suetonius verò eum, paulò
poſtquam Conſulatum abdicavit, occiſum. Con-
ſules enim ordinarii, licèt per aliquot tantùmnm
menſes munus illud exercerent, toto tamen
Conſulatůs anno Conſules ſæpius vocati, ac
poſtmodum Exconſules aut Conſulares. Ex quo
apparet, quàm immeritèò in Epiſtola Conſulari à
quibuſdam cenſoribus reprehendat, quòd in
Diſſert. Hypatica ſcripſerim, Imperatores Con-
ſules aut Conſulari munere fungentes Decenna-
lia, Triumphos, & Ludos Seculares exhibuiſſe,
quèd, ut plurimum, poſt depoſitum Conſula-
tum id factum eſſe conſtet. Nam qui modum
loquendi Scriptorum Hiſtoriæ Auguſtæ imita-
tur, nullum juſtæ reprehenſioni locum relin-
quit. J
Ad num. IX. Domitianus occiſus eſt XIV. Kal. III.
Oktobris, anno atatis XL F Inperü XE, inquit Domitians
Suetonius in Domitiano cap. 17. Vixit Domi-ioTitnd
tianus annos IV & L, menſes J, dies EI &
XX. Regnavit annos 1V, dies V, ait Xyphi-
linus ex Dione. Addit Suetonius, eum cædem
ominatum affirmaſſe, fore, ut ſequenti die Luna
ſe in Aquario cruentaret. Die autem decima
octava Septembris, quàâ periit, Luna fuit in
vigeſimo tertio gradu minut. x Aquarii. Quare
interitus ejus hoc anno cestiſſime contigit.
. .
Scaligar lib. j. de Emendat. Temp. anno præ-
cedenti illum conſignavit, ea ratione, quòd
Hadrianum annos XXII imperaſſe exiſtima-
ret. Quàâ etiam motus Card. Noriſius in Diſ-
ſert. de Votis Decennalibus Hadriani mortem
in annum CXXXIX diſtulerat; quam opi-
nionem poſtea in Epiſtola Conſulari meritèò
damnavit. Ita annus unus Hadriani Imperio
additus magnos illos Viros in errorem induxit.
Sed in priori parte Diſſert. Hypaticæ Hadrianum
annos tantm XXI regnaſſe ita certò demon-
ſtravi, ut res in conrroverſiam vocari in poſte-
rum non poſſit.
Ad num. XXII. Sirmondus in Editione 1V.
.1; . Hõ Diony-
Concilierum Galliæ, & Dillertatione de duo- ſius Areopa-
bus gita.

Auno Uirbi
go.
Oherp. 21,.
1.

1,
tmhli⸗

U1.
ajanus di-
Ciſar
ImptriCl.

— — ——

6

n An. C959
ſe

8N C.

. VI.
⸗ Evariſi;
t kaze.

α

. Anno Urbis
149,01,mg.
a 4

XC. b.
l
itia⸗ Il.
nen- Conſularas
iſto- sligusnd,
Do⸗ Chbſalet K
um. *
jano
n ne
Ctores
Ninl⸗
latum
Daul
Con⸗
arum
CNden
, 2c
quo
Wlari4
nod in⸗
36Con⸗
cenna⸗
lbuiſe,
lula-
lodumn
Wüta⸗
Eelil⸗

V.Ct. Ul.
Doyomi/ian
n. izteriſi⸗
Dom⸗
616
Wehi⸗
(R.
e Ma
decima
fuit in
i. Quare
conugit.
n0 e
, o
exiſtima⸗
in Diſ.
1 mottem
nam Ol-
ri merleo
Inpen
jnduxlt.
dtianum
5 demon-
in pole.

1

IV.
tione , in
uo- Ael.

§5 & C. I. bus Dionyſiis , Launoius in libro de duobus
An. Ch. 97. Dionyſiis, aliique quidam, Dionyſium Pari-
ſienſem Epiſcopum negant, eundem eſſe cum
Dionyſiſio Areopagita, quem Epiſcopum Athe-
nienſium eſſe volunt; quibus ſe poſtea alii op-
oſuere. Utriuſque partis rativnes ſummatim re-
* Schelſtratius in 2. part. Antiquit. Illuſtr. Diſ-
ſert. III cap. 3. artic. 3. N. du Bois Vir eruditiſ-
ſimus Eccleſiæ Pariſienſis Hiſtoriam ſub prælo
habet, in qua celebrem iſtam controverſiam
accuratiſſimè tractaturus eſt.

1
.

Anne Urbis ANNO P ERIODI GR O-ROMANEZ 5590.
850. O22. A. O 3. P. 16. April. Indict. 10.

Olymp. 219. ßMMßMVäU
an.I. E Su CHRISTI 97. ſecundhm Baronium 99.

EVARISTI PAP ℳ 3.
NERV IMP. 2.

I1. A D nmum. I. Coſſ. Nervæ Aag. III, & E.
Eonſulo. Verginius Rufus III, ut habet Card. No-
riſius in Epiſtola Conſulari. Nervæ Conſulatus

lam.
11. Ad num. XIII. Nerva Trajannm in liberi
Trajanus di- ocum, inque partem Imperii adoptavit, cum quo

Imperii Col-

n Trajanus itaque non tantum Cæſar; ſed & Col-
J α.

lega Imperii renuntiatus, idque v Kalend. No-
vemb. cùm Nerva, anno ſequenti, exeunte Ja-
nuario, ſupremum diem obierit, & nuncupa-
tiones Cæſarum ac Imperii Collegarum, quinto
Kalendas alicujus menſis de more factæ fuerint,
ut in Diſſert. Hypatica oſtendi. Dio lib. 68. ait,
Nervam in Capitolium conſcendiſſe, ibique
magna voce dixiſſe: Quod felix fanſtumque ſit;
inquit, Senatui populoque Romano, mihique ipſi,
Marcum VlIpium WNervam Trajanum adopto;
eundemque poſtea in Ssenatu Geſarem deſignavit.
Itaque Trajanus tuno Cæſar, ac poſtea Imperator
factus eſt. Quibus ex verbis liquer, Trajanum
primò adoptatum fuiſſe, ſecundò Cæſarem di-
ctum, tertiò Imperio Proconſulari donatum,
quod Imperatoris nomine exprimi diximus an-
no LI, cùm de Nerone eodem Imperio Pro-
conſulari cohoneſtato verba haberemus. De
Tribunitia Poteſtate Trajano collata non loqui-
tur Dio; ſed certum, eam illi cum Imperio
Proconſulari collatam. Plinius in Panegyrico
cap. S. de Trajano ait: Simul filius, ſimul Cæſar,
mox Imperator, & conſors TWribunitiæ Poteſtatis,
& omnia pariter & ſtatim factus es, quæ proximè
parens verus tantům in alterum filium contulit:
Loquitur Plinius de Veſpaſiano, Titi non adop-
tione, ſed vero parente, qui Imperium Procon-
ſulare & conſortium Tribunitiæ Poteſtatis in
Titum contulit, nulla ratione habita Domitia-
ni alterius filii. Addit Plinius capite ſequenti:
Non ſolum ſucceſſor Inperii, ſed particeps etiam
ſociuſque placuiſti. Mitto alia ejuſdem Plinii lo-
ca, ex quibus certiſſimum redditur, Trajanum
cum Nerva corregnaſſe, & Imperatorem appel-
latum fuiſſe.
111. Dodwellus in doctiſſima Appendice ad Diſ-
Nerva Im- ſertationes Cyprianicas num. XL, Nervam
Beir Trajanum non tantùm adoptaſſe, ſed & non
*ε*ιν.. multè pôſt Imperium abdicaſſe ſcribit. Unde
tres epochas Trajano aſſignat, primam ab eo
tempore, quo Cæſar nuncupatus, deductam;
ſecundam ab eo, quo Imperator dictus; tertiam
Tom. I.

juxta priorem Conſulatuum Cæſareorum regu-

atus Caſar & tribus vixit menſibus, inquit Victor in Epitome.

89

à die, quo Nervæ demortuo ſucceſſit. Exiſtimat S £ E. 1
autem, Nervam ſub hujus anni finem Impe- An. Ch. 97
rium depoſuiſſe, tuncque Trajanum, qui jam
Orxſar erat, Inperatorem appellatum, quòd Dio
ſcribat „Trajanum primò Cæſarem, & e*α TT
τοτι dοσιρο, id eſt, poſten Inperatorem voca-
tum fuiſſe; ac denique hallucinari Eruditos;
qui Auguſteam hic à Cæſarea dignitatem diſtin-
guant; cum, inquit, in ipſa etiam Auguſtea dig-
nitate varii ſemper eſſent gradus, quorum pri-
mum uſque ad abdicationem tenuit ipſe Ner-
va. Hunc verò abdicaſſe colligit ex Plinio lib.7.
Epiſt. XK XXIII, in qua dicitur: Divus qui-
dem Nerva I(nan privatus quoqur attendebat
his, quæ rectè in publico fierent) miſſis ad me gra⸗
viſſimis literis è non mihi ſollum, verùm etiam ſe-
ulo gratnlatns eſt, cai exemplumä(ſic enim ſeripfit)
ſRimile Antiquis contigiſſet. Geſta hæc coram Con-
ſulibus de cauſa Bæbii Maſſæ ſcribit Plinius;
quibus tamen Nerva Kn privatus attenderit:
Alios illos Conſules fuiſſe oportet, quàm ipſum
Nervam. Atqui anno X CVIII alios præter
ſe Conſules non vidit ne ſuffectos quidem: nec
enim menſis Januarii hinem attigit. Sub ſupe-
rioris itaque anni X CVII finem cauſam illam
actam neceſſe eſt coram menlſis illiu? Con-
ſulibus ſuffectis. Convenit & ſenior Victor
in Cæſaribus, qui ait: Menſe ſexto ac decimo
Jſemet eo (Imperio) abdicavit, ſcilicet Nerva:
Ita Dodwellus, qui addere poterat Lactantium
lib. de Mortibus Perſecutarum cap. 18. ubi air
Galerium Maximianum, ut Diocletianum ad
Imperium abdicandum adduceret, Nervæ exem-=

plam propoſuiſſe: Simul & exemplum Nerva

proferebat, qui Imperium Trajano tradidiſſet-
Ille verò (nempe Diocletianus) aiebat ei inde-
cens eſſe, poſt tantam ſublimis faſtigii clarita-
tem, in humilis vitæ tenebras decidiſſet, & mi-

R —. . .
nus tutum, quod in tam longo Imperio multorum

Ebi odia quaæſiſſet. Nerva verò unv anno imperans
te, Cum pondus & curam tantarum rerum, vel
ætate vel violentid ferre non quiret, abjeciſſe gu⸗
bernaculum KReipublicæ, atque ad privatam vi⸗
tam rediiſſe, in qua conſenuerat. Hæc Dodwelli
fundamenta.
Verumenimvero; Nervam hunquam Impe- IV.
rium abdicaſſe; ſed poſtquam Prajanum adop- Ex Plinio
tavit, rerum publicarum curam depoſuiſſe, Nervam non
eamque Trajano mandaſſe certiſſimum eſſe de- *bdicaſſe lis
bet. Diocletianus enim primus ex Imperatoribus ?u“**.
fuit, qui depoſito Imperio ad vitam privatam
redierit: Diocletianus privatus in villa, quæ hand
procul à Salonis eſt, præclaro otio ſenuit, inuſitata
virtute aſus, ut ſolus omium poſt conditum No-
manum Imperinum ex tanto faſtigio ſponte ad
privatæ vitæ ſtatum civilitatemque remearet,
inquit Eutropius. Nec Plinius in Epiſtolis do-
cere potuit , Nervam Imperium depoſuiſſe

cùm in Trajani Panegyrico poſt Nervæ mor-

tem recitato, Trajanum dumtaxat in Imperii
ſocietatem adſcitum ſæpius inſinuet. Ubi de
Trajani adoptione locutus eſt Plinius, de Ner-
va cap. 8. hæc ſcribit: Inde Qu ASI DEPOSI-
70 IMPERIO, quä ſecuritate, quäâ gloriäâ læ-
tus ?* (Nam quanlulum refert, DEPON AS;
AN FP ARTIARIS IMPFERIUIM, zniſi quod
diſſicilius hoc eſt) non ſecus ac praſenti tibi inni-
xus, iis humeris ſe patriamque ſuſtentans, tuds
Juventä, tuo robore invaluit, ſatim conſedit om-
nis tumultut. Nerva itaque Imperium non de-
poſuit, ſed illud partitus eſt, dum Trajanum
H 5 Imnperii

90 Critica Hiſtorico Chronologica

8 & C. I. Imperii Collegam dixit; quod Plinius cap. in-
.Ch. 97. ſequenti rurſus indicat: Magnum hoc tuæ mo-
derationis indicium, qud non ſollkm ſuc ceſſor
Inperü, ſed particeps etiam Jociuſque placuiſti.
Nam ſuceſſor, etiam ſi nolis, habendus eſt, non
eſt habendus ſocius, niſi velis. Ad hæc Plinius
cap. 6. loquens de tumultu adverſus Nervam
concitato, qui adoptionis Trajani cauſa fuit,
quique poſt eam ſedatus, ait: Ea ſilius ac parens
uno eodemque momento rem maximam praſtiti-
ſtis: ille tibi Imperium dedit, tu illi reddidiſti.
Solus ergo ad hoc ævi, qui pro munere tanto paria
accipiendo feciſti, ꝛmo ulero dantem obligaſti:
comimunicato enim Imperio ſolicitior tu, ille ſecu-
rior factus eſt. Mitto alia multa ejuſdem Pane-
gyrici verba, quæ Nervam quidem ſocium alſ-
ſumſiſſe, nunquam verò Imperium depoſuiſſe,
manifeſtè oſtendunt. Quòd ſi abdicaſſet, quar-
tum Conſulatum diebus viginti ſex ante mor-
tem non capeſſiſſet. Nec ad rem facit Epiſtola
Plinii à Dodwello laudata; cùm ea quidem Tra-
jano imperante ſcripta, ſed cauſa, de qua in ea
agitur, pertineat ad annum Chriſti XCIII,
quo Domitianus Imperium adminiſtrabat, ut
diſertè teſtatur Tacitus in Vita Agricolæ, ver-
ſus finém, ubi hujus morte, quæ Conlega Priſ-
coque Coſſ. contigit, anno ſc. X CIII, narra-
tà, ait, Agricolam feſtinatæ mortis grande ſola-
tium tuliſſe, evaſiſſe peſtremum illud tempus, quo
Domitianus velut uno ictu Rempublicam ex-
hauriebat. Subjungit Tacitus: Maſſa Beæbius
jam tum reus erat. Anno itaque XCIII Maſſa
. à Bæticis de repetundis accuſatus, ſequenti-
que X CIV damnatus, Plinio injunctam à Se-
natu aecuſationem exequente, ut ipſemet in ea
Epiſtola tradit. Quando Nerva Plinio gratu-
latus eſt ob præfatæ cauſæ judicium, age at
Tarenti in exilio, quò à Domitiano miſſum
fuiſſe prodit Philoſtratus in Vita Apollonii lib.
7. capite 3. Quam conjecturam, uti & alia
multa debeo eruditiſſimo Gulielmo Loydio in
literis ad me nuper ex Anglia datis, hincque
Nervæ exilium anno X CIII exeunte aut in-
ſequentis initio contigiſſe elicio, ut ſuo loco
dixi.
V. Nec alterum fundamentum à Victore de Cæ-
Onmnia qua ſaribus deductum majorem firmitatem habet.
victor le Hæc Victoris verba: Quid enim Nerva Cretenſi
Nerva Lri- prudentius, magiſque moderatum!? Qui chm ex-
W.. borten ,poma atate apud Sequanos, 20 Vranni defe-
cit metu, Inperium arbitrio legionum cepiſſet,
&c. Omnia falſa & portentoſa inquit caliger
in Animadverſionibus Euſebianis ad numerum
2113. Sed quæ ſequuntur, non minds falſa: Vbi
proſpexit, niſi à ſuperioribus robuſtioribuſqque cor-
pore animoque geri non poſſe, menſe ſexto at de-
cimo ſemet eo abdicavit. Quèd ſi quis conten-
dat, Victorem in his ultimis verbis non erraſ-
ſe, reſpondebo, Antiquos Imperii cum altero

communicationem depoſitionis & abdicatio-

ais nomine quandoque expreſſiſſe ‚;quod Her-
Wartus in ſua Chronologia capite 248 num. vr.
re dt& intellexit. Ibi enim de Tiberio Collega
Imperii ab Auguſto dicto ſermonem habens
ait: Patet ex Panegyrico Maximiano & Con-
ſtantino dicto, Auguſtum aliqua ſaltem ex par-
te depoſuiſſe ante mortem Imperium, anno ſci-
licet ætatis ſuæ LX X, & Imperii I. Siquidem
illius Panegyrici Auctor ſub urbis Romæ no-
mine depoſitionem Imperii diffuadens, inquit:
Quonſque hoc, Maximine, patiar, me qati, te

quieſcere, mihi libertatem adi ni, te Kſur pare tibi §5 F C. LE
ilicitam miſſionem ? An quod Divo Aaguſto poſt An. Ch. 97⸗
ſeptuaginta atatis, quinquaginta lnpern non li-
cuit annos, tam citò lucuit tibi? Hæc Panegyriſta
anonymus, inquit Herwartus. Orator itaque,
ut eum is doctè interpretatur, indicat, Augu-
ſtum, Tiberium in Imperii conſortium vocan-
tem, illud ante tempus depoſuiſſe, ideoque
& multò magis Maximianum Herculium, qui
poſt viceſimum Imperii annum ad privatam vi-
tam rediiſſet. Quam Herwarti explicationem
menti Oratoris conformem eſſe loca ſuperiùs
adducta manifeſtum faciunt. Hic porro locus,
menſe ſexto ac decimo ſemet eo abdicavit, à Li=
brario corruptus. Scripſerat Victor: Menſe XIV
ſemet eo abdicavit: Librarius verò nota nume-
rali loco mutata, poſuit, menſe XVI, tandem-
que progreſſu temporis notæ numerales omiſ-
ſæ, ſcriptumque, menſe ſexto ac decimo. Quod
non rarò contigiſſe norunt Eruditi. Tacitus in
Vita Agricolæ versùs finem, ait: Natus erat
Aericolæ, Caio Cæſare tertium Conſ.- Idibus Ju-
nii: exceſſit ſexto & quinquageſimo anno, decimo
Kalend. Septemb. Conlega Priſcoque Coſ. Conſu-
latus III Caii Caligulæ in annum Chriſti X L.
Conlegæ verò Priſcique Conſulatus in annum
XCIII convenit. Intervallum igitur inter
utrumque Conſulatum eſt tantuùm LI V anno-
rum, non LVI, ait Savilius in Notis: Fami-
liaris Tacito aluſque Hiſtoricis error eſt calculi
pluſeulum excurrentis. Sed frivola hæc evaſio
ubi uterque extremus annus ſuis characteribus
inſignitur. I, itaque Librarii error eodem mo-
do in Tacito, quo in Victore commiſſus. ed
hæc ex abundanti. Nam Vidtorem in Cæſari-
bus nonniſi falſa de Nerva ſcripſile, apud me
certum.
Lactantius lib. de Mortibus Perſecutorum VI.
Dodwello non favet; Galerius enim Maximia- Pactantius
nus, ut Diocletianum ad Imperium abdican- vr“ dixit,
dum adduceret, falsò ſupponebat, Nervam, Wrogz
quando poſt adoptatum rajanum rerum cu- iloſaiſe
ram abjecit, & in Trajanum tranſtulit, Im-
perium abdicaſſe, quod tamen falſiſſimum erat,
ut ex dictis conſtat. Nec ſatisfacit Dodwelli
reſponſum & explicatio, raianum ſcilicet, li-
cet primum in mperio gradum conſecutus eſ-
ſet, Nerva tamen ſuperſtite, eum uſurpare no-
luiſſe, quod P'linius in Panegyrico cap. 10. di-
cat: Jam te providentia Deorum primum in lo-
cum provexerat, tu adhuc in ſecundo reſiſtere at-
que etiam ſeneſcere optabas: privatus tibi vide-
baris, quandin Imperator & alins eſſet, ideſt,
viveret inquit Dodwellu. Verùm perperam
hic locus addutus: nihil enim aliud Plinius
denotat, niſi tantam fuiſſe Trajani moderatio-
nem, ut licèt Inperator eſſet, & primum in lo-
eum provectus, id eſt, Collega Imperii (rario-
ne cujus dignitatis Imperator dicebatur) priva-
tum tamen ſemetipſum exiſtimaret, quandiu
Nerva in vivis fuit. „
Fallitur præterea Dodwellus, quando ait, VII.
ex Dione, Trajanum Cætarem ac poſtea Augu- ajaner .
4 . ℳ Te-⸗
ſbum appellatum, & in Auguſtea digmitate vente Impe-

varios gradus fuiſſe. Nam Dio dicit quidem, raror, ſed non

Traianum primùm Cæſarem ac poſtea Imperato- Auguſtus
rem appellatum. Sed Imperatoris nomine Au- vit.
guſtum non intelligit. Collegæ enim Imperii
qualis Trajanus fuit, Inperatores propter Im-
perium Proconſulare eis conceſſum appellaban-
tur; ſed Auguſti nomine nunquam exornaban-
tur

14h97.

PIII.
Ciſina G0
Auguſtea
gignita⸗
ſemzer di.
ſtinche fuire.

SE C. 1
Ag,
i.
t
e;
*
*
VE
N

Llari⸗
d me

orum
em! Adahts
n , daet,
Nervam
NW, mgeriutn
n (N⸗ ſepoſiſe.
„In⸗
nerak,
WWehi
cet, li⸗
uis el-
te no⸗
. K
ie l-
ere At⸗
wile⸗
, idelt,
eperam
Plinius
leratio⸗
ainlo⸗
(tatio⸗
CIra-⸗
Ai,
eell
1do t, Trajeus
Alpl. Nemis .
guntate unte Ime
nidem,

emun ſl uß

Æ C. I.
An. Ch. 97

in Annales C. Baroni.

tur. Unde Plinius in Panegyrico Traianum
ſæpe Imperatoris, nunquam verò Auguſti nomi-
ne cohoneſtat. Superſunt complura Numiſma-
ta Titi, vivente patre percuſſa, in quibus filius
Auguſti & Imperator, nunquam verò Augu-
ſſtus nuncupatur. Nec denique in Auguſtea di-
gnitate alius gradus erat, quâm ſenioris & ju-

nioris Auguſti. Sed hoc tantùm poſt Marci

VIII.
Caſaren &
Auguſtea
dignitas
ſemper di-
ſtincta fusre.

Aurelii Imperium in uſu vocatum. Antea enim
Imperium Romanum, vel ab unico Auguſto, vel
ab uno Auguſto cum Collega Imperii regeba-
tur : neque duo Auguſti niſi poſt Marcum Aure-
lium viſi. Unde Traianus in Nummo anno ſe-
quenti cuſo, qui extat apud Triſtanum tomo I.
pag.378. dicitur tantùm Cæſar; qui tamen ſecun-
dům Dodwellum Auguſtus dici debuiſfſet:
NERVATRAJAN. CAHEBS. GER M. N E R.
Auc. F. P. Cos. II. ideſt,; Nerva Traianus Caſar
Germanicus, Nervæ Auguſti filius Pontifex Trib.
Pot. Conſul. II. In averſa parte: ADorTIO.
Neque dicat Dodwellus, Trajanum Nerva
ſuperſtite primum in Imperio gradum, quem
adeptus erat, uſurpare noluiſſe. Nam ſi hoc
fuiſſet nullus in Imperio primum gradum te-

nuiſſet; cùm Nerva, juxta Dodwelli mentem

ad privatam vitam rediiſſer. B
Urt oſtendat Vir eruditiſſimus, Auguſteam
dignitatem à Cæſarea diſtinctam non fuiſſe,
. . R
ſubdit: KRecentiorem illo tempore; (cùm nempe

Trajanus mortuus eſt) fuiſſe tantam illam Ca-

ſaris atque Auguſti diſerepantiam teſtis eſt Aiſer-
tiſſimus Viltor in Ceſaribus (in Vita Trajanii)
*Abhinc; inqui, diverſa nomina Cæſarum ar-
* que Auguſti, induétumque in rem publicam,
6c uti duo ſeu plures ſummæ potentiæ; diſſimi-
* miles, cognomento ac poteſtate diſpari ſint.
* We verò hac Victori temere excidiſſe ſuſpicemur,
**ödem ſeribit, quod Victor, Spartianns. Ad
* Padrianum nſque eos dumtaxat ait à ſe com-
„ memoratos, qui Principum locum rerentaſ-
ſent; deinde illorum ſe vitas ſeripturum Pollice-
* mr, qui Cæſarum nomine appellati eſſent,
* gec Principes aut Auguſti fuiſſent. Horum pri-
* mum ait fuiſſe DAklium Verum, qui primus,
** mquit, in ℳWßlio Viro cap. I. tantum Cæſaris
*nomen accepit adoptione Hadriani familiæ
* Principum adſcriptus. Sic in Vita Lucit Vert

6 Capitolinus cCap. I. Huic naturalis pater fuit L.

Elius Verus, qui ab Hadriano adoptatus,
* primus Cæſar eſt dictus, & in eadem ſtatione
* Conſtitutus periit. Probabile eſt, Hadrianum
*oc NKolium Caſarem turpibus de cauſis &
* promiſſis adattus Cæſarea dignitate ornaret;
** propterea dignitatem ipfam illi datam imminuiſ-
ſe. Aliter certè illum Cæſarem ab Hadriano eſſe
* factum, quam fuerit a ervu Irgjarat, we, 44
habemus Spartiani, in ABlio Vero cap? ex-
* preſſiſſima. Sic etiam ad Diocletianum iliic:
Non teſtamento, ut antea ſolebat neque eo
*„modo, quo Trajanus, eſt adoptatus: ſed
* eo prope genere, quod noſtris temporibus à
veſtra Clementia Maximianus atque Conſtan-
* tius Cæſares dicti ſunt, quaſi quidam Prin-
*cipum filii viri, & defſignari Auguſtæ Ma-
* jeſtatis hæredes. Hæc obiter, quia nondum com-
** peri obſervata ab Eruditis. Videat itaque Cla-
* riſſimus Paci (nempe in Diſſertatione Hypa-
cc cica) quam ſidem mereantur tot Cæſares digni-
se tatis ante NAlium Caſarem Quinquennalia at-
cc gue Devennalia ab eo priminm commemorata.
Ita Dodwellus, qui paucis multas difficulta-

tes attingit, nec tamen intentum aſſequi-
Dico itaque locum Victoris de Cæſaribus in-
fartum & inſititium eſſe, quod verba imme-
diatè præcedentia & ſubſequentia manifeſtè
demonſtrant; ipſaque nullis aliis interjectis 4
Victore ſeripta fuiſſe ipſa lectio oſtendit. Hæe
verba Victoris de morte Trajani loquentis:
Morbo periit, grandæva atate; adſéito prius ad
Imperium Hadriano cive propinquoque. Ab hinc
diviſa nomina Cæſärum, atque Auguſtis indu-
btnumque in rem publicam uti duo ſeu plures ſum-
maæ potentiæ, diſſimiles, cognomento ac poteſtate
diſpari ſint. Quamquam alii Plotinæ Trajani
conjugis favore Imperium aſſecutum putent, qud
viri teſtamento haredem regni inſtiiutum ſimu-
larat. Quis non videt poſt hæc verba: Adſcito
prilhs ad Imperium Hadriano cive propinquoque;
Victorem ſtatim ſcripſiſſe: Qauamquam alii Plo-
tinæ, &c. Illud itaque additamentum nullam fi-
dem meretur; præſertim cùm certum ſit, in
Trajani morte nullum novum morem indu-
ctum quoad Cæſaris & Auguſti nomina, & tam
ante obitum ejus, quâm poſt illum, Cæſares
& Auguſtos cognomento ac poteſtate diſpares
ac diſſimiles fuiſſe. Quoad Spartianum, ait is,
ſe ſcribere decreviſſe illorum Viram; qui vel
Cæſarum nomine appellati ſunt, nee Principes
vel Auguſti fuerunt. . quorum præcipuè de
Alio Vöro dicendum eſt, qui primus tantiym Ca⸗
ſaris nomen accepit. Sed ex illis verbis malè in-

fertur, ante Elium Verum Cæſares, & Augu-

ſtos inter ſe non fuiſſe diſtinctos. Fateor tamen
locum illum difficilem eſſe, nullumque me
Auctorem legiſſe, qui eum rectè interpretatus
fuerit. Si quis autem velit hæc Victoris in Cæ-
ſaribus verba: Abhinc diviſa nomina Caſarum,
atque Auguſti, per parentheſim dicta eſſe, nu-
meranda erunt inter falſa & portentoſa, quæ
in Victore leguntur, de quibus num. V dixi.
Denique verum non eſt Hadrianum, cùm Cæ-

An. Ch. 97.
Locus Vikxto⸗
ris inſititiusé

ſaream dignitatem lio conceſſit, eam immi- Caſarea da

nuiſſe; cùm ex Nummis lii conſtet, eam 4a”t B
Wlio Vero
. *m zzon immäinis
tem non multò poſtquam eum Cæſarem Hadria- ta.

illi cum Tribunitia poteſtate collatam, aut ſal=

nus dixit; & tamen neque Piſo à Galba, neque
Domitianus à Veſpaſiano Tribunitia Poteſtate
decorati ſunt, cùm Cæſaris nomen obtinuere.
Et licèt Elius eo modo Qæſar creatus non fue-
rit, quo Trajanus, neque teſtamento, ut com-
munius factum, non tamen inde inferre licet,
Cæſaream dignitatem ipſi eum aliqua reſtri-
ctione collatam; cùm Spartianus citatus diſertè

aſſerat, eam illi cum ea amplitudine datam, quâ⅛

poſtea Conſtantio Chloro & Galerio Maximi-
niano, utroque & Cæſareo nomine & Tribuni-=
tia Poteſtate ornato. Immo Cæſaream dignita=
tem in 5.lio auctam oſtendit Capitolinus in

Albino cap. 2. ubi teſtatur, £lio Vero ſimul

cum appellatione Cæſaris datam eſſe faculta-
tem utendi coccinei pallii: Sanè tibi uti inſigne
aliquod Imperialis majeſtatis accedat, habebis
utendi coccinei pallii facultatem, me præſente, &
ad me, &cum mecum fueris, habiturus & purpu-
ram, ſed ſine auro: quia ita & proavus mens Ve-
rus, (nempe lius Cæſar) qui puer vità funbtus
eſt, ab Hadriano, qui eum adoptavit, acce-
pit, inquit Commodus Auguſtus in literis,
quibus jubet, ut Albinus Cæſar eſſet, à Capi⸗
tolino laudato recitatis. Verum itaque non eſt,
ante £lium Verum digmitatem Cæſaream &
4 Augu

as in

§8 C. I. Auguſteam nomine tantùm diſcrepaſſe, & Tra-
A, C. 97.2. janum Nerva vivente Auguſtum fuiſſe. Neque
præcedentium Cæſarum Quinquennalia, De-
cennaliave à me primùm commemorata, com-
mentitia, licèt nullo teſte à me in medium
adducta. Nam ex poſt factis eos ea ſolennia
exhibuiſſe deduxi: certum enim videtur, po-
ſteriores Cæſares ideo hæc feſta edidiſſe, quod
nullus inficias ierit, quia qui eos præceſſere,
idem præſtiterant. Præterea animadverti Nero-
nem, Domitianum, Titum & Trajanum quin-
to Imperii Cæſarei anno, quemadmodum Au-
guſti quinto Imperii Auguſtei anno, Conſu-
latum capeſſiiſſe, indeque certò mihi conſti-
tit, non aliam ob cauſam Conſulatum ab illis
Cæſaribus ſumtum, quàm propter Quinquen-
nalia aliaque id genus feſta. His duobus fun-
damentis innixus arcanum illud detexi; cùm-
que obſervarim, quinto vel decimo Imperii
Cæſarei anno eadem fieri ſolita, quæ ſingulis
quinquenniis & decenniis Auguſtorum, quin
res mihi ex voto ſucceſſerit, non dubitavi.
Quæ fuſiùs explicanda fuere novæ Dodwelli
Viri eruditiſſimi opinionis occaſione.
XI. Em. Card. Norifus in diſſert. V de Epochis
Traſanus Syro-Macedonum cap. 6. exiſtimat, Trajanum
ante men. hoc anno à Nerva adoptatum non eſſe ante ini-
6 Novem- tium menſis Novembris, quèòd Plinius in Pa-
rem à& Ner- . . 1. .
va adopta. Negyrico dicto anno Chriſti C quo is Con-
es. ſul ſuffectus fuit à Kalendis Septembris ad pri-
die Kal. Novemb. his verbis eum alloquatur:
Nam quod eum potiſſimum menſem attribuiſti,
videlicet ſuffecti Conſulatus) quem tuus nata-
lis exornat, quàm pulchrum nobis, quibus ſpe-
ä&taculo celebrari continget diem illum triplici
gaudio lætum, qui Principem abſtulit peſſimum;
dedit optimum, meliorem optimo genuit, diem
nempe XVIII menſis Septemb. quo Domi-
tianus occiſus, Nerva dictus Auguſtus, & Tra-
janus natus. Indeque colligit Noriſius, Trajani
adoptionem poſt Octobrem contigiſſe 3 aliàs
inquit, Plinius diem quoque Natalem Imperii
ejuſdem Principis ſibi Conſuli celebrandum eſ-
ſe dixiſſet, geminoſque Trajani natales laudaſ-
ſet. Sed cum Traianus neque menſe Septembri,
neque die XVIII alicujus alterius menſis Cæ-
ſar creatus ſit, Plinius eum laudare non de-
buit, neque à die, neque à menſe ejus adop-
tionis, ſicuti nec eum laudavit à die, quo Au-
guſtus dictus eſt. Verùm itaque eſt quod mul-
tis exemplis adſtruxi, alias Imperatores Colle-
gas Imperii nuncupaſſe die V Kalendas alicu-
jus menſis, quia eum diem Octavianus Augu-
ſtus celebrem reddiderat.

—

SEE

Elic ixcipit
Critica in ANNO PERIODI GRACO-ROMANEZ 5591.
Znam 1 23. G.) 4. P. S8. April. Indict. 1I.
Annaliuss 8. AP
Baronii. 1 .Baronin
Anno Vrbie JESuI CRHRISTI 98. ſecund ium 100.
851. EVYARISTI PAP& 4.
Olymp. 2l9.
an. 2. TRAJANI IMP. I.
I. D num. I. Coſſ. Nerva Aug. W, & M.
Conſules. Dlpius Trajanus Cæſar II. Sumtus hic à
Trajano Conſulatus juxta priorem Conſula-
II tuum Cæſareorum regulam; à Nerva juxta ter-

Obitu, Ner- Ciam. .
vs Aug. Obiit Nerva Aug. Sexto Kalend. Februarias, ſeu

—

Critica Hiſtorico- hronol ogi C

die viceſima ſeptima Januarii, ut ex Hiſtoriæ 8 Æ C. L.
Auguſtæ Scriptoribus colligitur: Regnavit an- An. Ch. 9.
num unum, menſes quatnor, dies novem, inquit
Dio, ubi diem emortualem includit. Eutropius
verò qui ait, Nervam regnaſſe annum unum,
menſes quatuor; dies octo, diem natalem &
emortualem excludit. Clemens denique Ale-
xandrinus, & Theophilus Antiochenus tra-
dunt, eum imperaſſe annum unum, menſes
quatuor, dieſque decem; hique extremum
diem incompletum pro completo numerant-
Quos diverſos numerandi modos recentiores
Chronologi non ſatis animadvertentes, iſtos
Scriptores inter ſe diſſidere arbitrati ſunt, licèt
inter eos præclarè conveniat.
Trajanus Conſulatum ſecundum hoc anno III.
geſtum jam Imperator quidem, ſub Imperatore HS
tamen iniit, ideoque receperat; quia Princeps & ſzquenti an-
pater detuliſſet. Geſſit autem non in hoc Urbis otio no Trajans
& intimo ſianu pacis, (conſederat enim ſtatim poſt oblatus, .
adoptionem omnis Urbanus tumnlins) ſed juxta
barbaras gentes ita ut exercitibus & Provin-
ciis munus ſuum probaverit 3 Roma non oculis, ſed
famaæ ac rumoribus de ejns juſtitia, bumanitate
E& patientia crediderit. Ita Plinius in variis lo-
cis ſui Panegyrici oſtendit, eum anno præce-
denti Proconſulare Imperium accepiſſe; cùm
eum Imperatorem vocet; & præſenti in Gert-
mania, ubi erat, quando Cæſar dictus eſt, mo-
ratum eſſe. Plinius ibidem de Trajano inquit-
Tertium Conſulatum recuſavit, ex ea pracipuè
ratione, quòd enm abſens gerere, non poterat: &G
adhuc initio Principatuùs, ut jam expletus hono-
ribus ab ea dignitate abſtinuit, quam novi In-

peratores deſtinatam aliis in ſe transferebant. Fa-

bretus qui pag. 272. Syntagmatis de Columna
Trajani cap. 9. hæc loca coacervavit „ait, I ra-
janum ſecundo anno Imperii tertium illum
Conſulatum recuſaſſe, proximoque poſt illum
rejectum anno, eum tandem Conſulatum,
qui Principi primus fuit, recepiſſe. At cùm
Imperatores proximis poſt ſuſceptum Impe-
rium Kalendis Januariis Conſulatum inire
ſoliti eſſent; juxta primam Conſulatuum Cæ- Baron. anne
ſareorum regulam, facile eſt, Plinium etiam 101. num. 7.
à Baronio aliiſque non ſatis intellectum ex-
plicare. Plinius itaque num. TVI & I VII lo-
quens de tertio Conſulatu à Trajano recuſato,
rem narrat præſenti anno peractam: Geſtum
Conſulatum, inquit, mirer, an non receptum
Oeſtus non in hoc Urbis otio, & intimo linu pa-

cis, ſed juxta barbaras gentes, & c. Heæc laus

acti Conſulatus; illa dilati, quòd adhuc initio Prin-
cipatus, ut jam exſatiatus honoribus & expletns
Conſulatum recuſaſti: quem novi Imperatores de-
ſtinatum aliis in ſe transferebant, &c. Tandem
numero inſequenti his verbis concludit: Conti-
git ergo privatis aperire annum, Faſtoſque reſera-
re, &c. quia ſcilicet Trajanus Conſulatum hoc
anno ſibi oblatum admittere noluit, ut paulè an-
tè Plinius dixit. Cùm verò num. LX Orator ait:
Atque ego video proximo anno Conſulatus recuſan-

di hanc præcipuam fuiſſe rationem, qaod enum ab-

ſens gerere non poteras, ſed jam Urbi votiſque
publicis redditus, quod eſt in quo magis ſis appro-
baturus, quæ quantaque fuerint quæ deßideraba-
mus, indicat anno ſequenti, Chriſti nempe
XCIX, Trajanum tertium illum Conſulatum
rurſus recuſaſſe, tandemque admiſiſſe. Et ra-
tio eſt, quia Plinius eam Orationem anno Ghriſti
centelſimo recitavit. Quare quando ait, proxi-

MMMW

Ac 1
. (1,98. 1

— — „

— ⏑n — —

IN.
Tajns
zam ob VI. )
Zorias quaſ
5 Imderiun
pyursnlale:
ze diclus In.

erator⸗

no III.
ye Eonſalaty;

III hoe
2 ſeguenti a⸗
1i0 „o Tvajans
E aslan.
M
2
44
ge
lo⸗
ece⸗
m
et⸗
o.
lit:
m
6
no-
Im⸗
Fr.
Umna
Tra⸗
ilum
Uon
un,
ONn.
wape⸗
inire
CE- zon,annd
etam wwlnumel
n ex
1 l-.
lato,
ens
gum.
e.
e lans
Prir
ren
e5 de⸗
andemm
Conti
rhſers-
um hoc
uld⸗ dn-
or ain
llis-
ℳ Ab⸗
otiſq
8 Ar-
Slerd
nelße
ilnum
,Et fa⸗
Ghridi
rox
1 9

in Annales C. Baronii. 93

C. I. wo anno Trajanum Conſulatum recuſaſſe, lo-
An. Ch. 98. quitur de anno nonagelimo nono, non veròô

de currenti, ut perperam Plinium interpretatur

Pabrettus. Primæ repudiationis hanc rationem
affert Plinius num. LVII, quèd adhuc initio
Principatus honoribus expletus Trajanus eſſet:
ſecunda verò, quòd abſens gerere non poterat
Conſulatum illum tertium. Duæ itaque ratio-
nes illæ duobus diverſis annis, non verò uno
eodemque à Trajano allatæ, rectéque à Plinio
diverſis locis ſuæ Orationis recitatis.
IV. Idem Fabrettus pag. 282. refert ex Goltzio hos
Trajanus duos Trajani Nummos:
tam ob vi NERVA. TRAIAN. CAaES. GE R. NER. Auc. F. P.
Gorias ATldns Tk. D. Cos. I I. I
ob Imperium R. S. 1I I. 1 M b.
Proconſula- NERVA. CAE S. NERVAE. AuG. F. TRAIAN
re dictus Imm - GERM. PONT. LR. P. Cos. II. IMP.
berator. Addit Fabrettus, ad hunc annum ante ſuſcep-
tum à Trajano Imperium, vivente adhuc Ner-
va, eoſdem pertinere. Ex quo, inquit, I M P. ti-
tulo huic Cæſari ſtatinz ab initio nti conceſo, ut
ex Panegyrico etiam Pliniè num. LXAV W
LXXXVI habetur regula illa, ex tot multis,
quibus argumentum ſuum involvit Aubtor Dicher-
tationis Hypaticæ de Conſulibur Cæſareis pag. 54.
Imperatoris ſeilicet nomen Cæſaribus ante WM. Aa-
relium denegatum funditus ſubvertitur s immo
ante Trajanum non ſomel, ſed ter & decies Falſa
obſervatio ejuſmodi deprehenditur, tot vicibus in
Tito adbuc Cæſare & Auguſti ſilio, multiplicato
Inperatoris titulo, prout cap. 3. Pag. 90. allata
Auiflavienſi Iaſoriptione Gruteri probavimus.
Haæc ea Inſoriptio: ð
IMP. CAES. VESP. AuG. PONTI

MAxX. LRIB. POT. X. I M P. XX. CO S. I X. PP.

IM P. TITUS. CAE S. AuG. F. PoNT. TRIE
Por. VIII. I M P. XII I. Co s. VI &c.
Sed valde hallucinatur Vir eruditiſſimus, dum
nomen Inperatoris, qui in prænomen Auguſto-
rum tranſut, cum Imperatoris nomine ob victo-
rias Auguſtis dato confundit. Imperatoris ita-
que titulus, quando prænomen eſt, ſummamque
potentiam oſtendit, præponitur; quando verò
victorias denotat, daturque Auguſtis, vel quia
rem feliciter geſſere, vel alii ipſorum auſpiciis,
poſtponitur, & multiplicari ſolet, ut videre eſt
in laudata Titi Inſcriptione. Ego de eo præno-
mine, non verò de titulo de more multiplican-
do locutus ſum, certamque regulam ſtatui. Hæc
mea loco citato verba: Poſt M. Aurelium plu-

reſque Auguſtos ſimul imperantes, Imperatoris

nomen tam Ceſaribus, quàm Anguſtis datum, li-
cèt antea Collegis quiden Imperti, Cæſaribus ve-
zyò minimè tribueretur. Paginâ verò 4. ejuſdem
Diſſertationis diſertè ſcripſi, Tiberium cum
Auguſto, Titum cum Veſpaſiano patre, Traja-
num cum Nerva, Antoninum Pium cum Ha-
driano, ac M. Aurelium cum Antonino Pio
corregnaſſe, & Imperii Collegas fuiſſe. Falli-
tur ſecundò Fabrettus, quando putat Iuperato-
yis nomen, cùm præponitur, omnibus indiſcri-
minatim Cæſaribus conceſſum fuiſſe: ſic enim
Domitianus Cæſar & Ælius Cæſar eo cohone-
ſtati fuiſſent; nec veriùs loquitur, ſi intelligit,
Imperatoris titulum ad victorias relatum attri-
butum etiam puris putis Cæſaribus fuiſle; cùm
certum ſit, illud eiſdem denegatum, & Collegis
Imperiüj, aut ſaltem Imperio Proconſulari dona-
zis tantùm collatum.

§ &£ C. I.
An. Ch. 99.
ANNOPERIODI GRACO-ROMAN &£ 592. Anno Urbis
852
O 24. F. OD 5. P. 4. April. Indict. 12. Olymp. 219.
an. 3.

JESUCHRISTI 99. ſecund. Baronium 101.
EVARISTI PAPSJ.

TRAIANI ILIMP. 2.

D num. I Coſſ. C. Soſius Senecio II, & 1.
Cornelius Palma, ex Idacio, Auctore Chro- Conſules
nici Alexandrini, Proſpero & Caſſiodoro. Ba-
ronius in Senecione notam numeralem præter-
mittit, quæ tamen, quando ſciri poteſt, accuratè
deſcribenda. Animadverti enim, iteratos Conſu-
les, vel inſignioribus annis, vel in conſortio
Imperatorum, Faſtis nomen dediſſe, præſertim
in Decennalibus & id genus feſtis, ſi Impera-
tores, aut ejus propinqui annum non aperirent.
Quare, cùm Trajanus hoc anno Conſulatum
non acceperit, illum in Senecionem jam Conſu-
larem tranſtulit.
Trajanus anno præcedenti Conſulatum ter- IL
tium Imperii ſui Auguſtei initio debitum recu- Trajanus
ſavit, hac ratione, quòd jam explecus honoribus onkeletum
eſſet. Præſenti verò anno iterum Conſulatum 112 ir e-
illum recuſavit, poſtquam in Urbem advenit, li- cigavin⸗
cêt tandem cellerit, ut anno ſuperiori explica-
vimus. Trajanum porro anno præcedenti Con-
ſulatum tertium recuſaſlſe, præter ibidem dicta,
certum reddit Plinius in Panegyrico cap. 59. ubi
de tertio Trajani Conſulatu à Trajano recuſato
loquens ait: Quonſque abſentes de abſente gaude-
bimus? (erat itaque abſens Trajanus, quando
Conſulatum recuſavit) Liceat experiri, an ali-
quid ſuperbiæ tibi ille ipſe ſecundus Conſulatus at-
tulerit. MWultum in commutandis moribus homi-
num medius annus valet, in Principibus plus. Me-
dius itaque tantùm annus à ſecundo ejus Con-
ſulatu jam elapſus erat, quando ei tertius obla-
tus. Secundum autem Conſulatum uſque ad Ka-
lendas Martias anni Chriſti X C VAII Trajanus
geſſlit. Quare eo anno menſe circiter Septembri
tertius ei Conſulatus in annum ſequentem obla-
tus. Quèd ſi Plinius eo in loco loqueretur de
rebus hoc anno geſtis, ac de ſecunda Trajani
recuſatione, non diceret, in commutundis mori-
hus mediunm annum multùm valere, ſed annum
& aliquot menſes multùm valere allereret; cùm
Trajanus præſenti anno ante vernum tempus
Romam non advenerit, ubi Comitiis, in quibus
tertiùm Conſul deſignatus eſt, interfuit, unde &
præſens, non verò abſens Conſulatum illum re-
cuſavit, quamquam multhm reluctata verecun-
dia Principis noſtri, tamen tandem ceſſit, inquit
Plinius citatus cap. 60. Perperam itaque Baro-
nius duas tertii Conſulatus denegationes, quæ
diverſis annis contigere eidem anno aſſignat.

ANNO PERꝝIODI GRCO -RO MAN £ 5593. Olymp. alg.
O 25. E. O6. P. . April. Indict. 3. Anno Urbis
JESUCBRISTI I0O0. ſecund. Baronium 102. 853.
EVARISTI PAP EB 6.
TRAJANI IMP. 3.

D num. I. Coſſ. Trajanus Aug. IIh & M. I.
4 Julius Fronto. Trajani Conſulatus juxta Cenlules.

. priorem regulam Conſulatuum Cæſareorum.

Non

8 £ C. I.
An. Ch. 100.

II.
Bbitus Cle-
mentis Papa-

1III.
Decretales
S. Clementis
an germanaæ?

Baron. n. v.

IV.
Epiſtolaæa De-
cretales, ut
genuinaæ, ubi-
que per Ec-
eleſiam ſpar-

ſs

Baron. num.
VII & b vzII-

94

Non ſolùm enim Trajanus, ſed & alii quidam
Imperatores Conſulatum in ſecundum Imperii
annum diſtulere.
Card. Noriſius in Epiſtola Conſulari exiſti-
mat, Trajani Collegam eſſe Se. Julium Fronti-
mum, qui de Aquæductibus ſcripſit, & cujus liber
adhuc extat. Is tamen nuper ad me ſcripfit, M.
Julium Frontonem probabiliùs Collegam Tra-
jani poni; cùm Dio in Nerva Frontonem tunc
Conlſulem nominet. Erat Conſul II, vir toga-
tus, non verò militaris, qualis Frontinus fuit. In
lib. 48. Digeſt. L. . De pœnis. recitatur reſcrip-
tum Trajani ad Julium Frontonem. Fjus filius
fuit Præfectus claſſis ſub Hadriano, Gruteri
pag. 573. Hæc doctè Card. Noriſius. Rectè por-
ro Onuphrius ex Plinio in Panegyri probat,
Trajanum ejuſque Collegam Conſules III ſcri-
bendos; Plinius enim Imperatorem commen-
dat, quòd Conſul tertium duos itidem Collegas
Contules III deſignavit.
In Chronico Damaſi de Clemente Papa, qui
hoc anno martyrium fecit, legitur: Clemens an-
nis novem, menſibus undecim, dielbus duodecim.
Fuit temporibus Galbaæ Veſpafhani, à Conſulatu
Trachali & alici, aſquet Veſpaſiano VIIS Ti-
to. Clemens itaque juxta eum Catalogum,
quem hic ſequendum duco, anno Chriſti ſexa-
gelimo ſeptimo S. Lino ſucceſſit, & Eccleſiam
gubernavit uſque ad annum Chriſti leptua;eſi-
mum ſeptimum, quo abdicavit Pontificatum,
ut colligitur ex Epiphanio hæreſi 27. Clementi
ſucceſſit Cletus, qui anno octogeuimo tertio ad
ſuperos tranſiit. Cletum excepere Anacletus, ac
dein Evariſtus, qui hoc tempore ſedebat. Baro-
nius aliam viam tenuit, & ſequenti anno Ana-
cletum Pontificatum ſuſcepiſſe vult, ſed nullo
teſte. De Pontificatu Clementis primi plurious
agit Schelſtratius part. 2. Antiquit. IIluſtr. Diſ-
ſert. 111 Cap. 2. ubi & poſt Cletum ſediſſe cre-
dit. Sed in re incerta nobis à Catalogo Damaſi
non diſcedendum. Aliqua etiam non contem-
nenda de Clemente Cotelerius in Notis ad Con-
ſtitutiones Apoſtol. pag. 300. habet.
A num. V ad I X. Præter duas Clementis
Papæ ad Corinthios Epiſtolas, de quibus ſuprà
actum, circumferuntur quinque ejuſdem Pon-
tificis, quarum prior eſt ad Jacobum fratrem
Domini; II ad eumdem; III ad omnes Epiſ-
copos, Presbyteros, & Fideles; IV ad Julium
& Julianum; V ad Hierololymitanos: quas

oheras multis nominibus ſuſpectas notat Labbeus

in margine, apud quem hac de re plura.
Quoad Epiſtolas Decretales primorum Pon-
tiſcum ſummatim hic referemus, quæ de iis
habent Schelſtratius in parte 2. Antiquit. Illuſtr.
Diſſert. 11 I. cap. 5. Petrus de Marca, & alii. Eo-
rum antiquitatem videtur oſtendere vetuſtas
Collectoris, qui non ſua ſponte, ſed rogatus ab
octoginta Epiſcopis Opus illud aggreſſus eſt, &
ſummo Hiſpaniæ plauſu in lucem edidit: quos
intra ſolos Hiſpaniæ terminos non manſiſſe te-
ſtatur Opuſculo contra nepotem cap. 54. Hinc-
marus Metropolita Remenſis: De libro collecta-
rum Epiſtolaram ab ISidoro, quem de Hiſpania
allatum Kiculphus Epiſcopus Moguntinus in hu-
juſmodi, ficut & in Capitulis Regiis ſtudioſus ob-
tinuit, & iſtas regiones ex illo replere fecit. Circa
finem ſeculi Eccleſiæ octavi, & initium noni
Horuit Riculphus Moguntinus Epiſcopus, & à
tempore, quo Iſidori Mercatoris Collectionem
per Gallias divulgavit, Fidelium non mins

Critica Hiſtorico-Chronologica

quàm Epiſcoporum veneratio erga Decretales s & C. I.
Romanorum Pontificum Epiſtolas nata. Petrus An. Ch. i09⸗

de Marca Archiepiſcopus Pariſienſis doctiſſimus
lib. 3. de Concordia cap.5. paragrapho 3. de tri-
bus ultimis Capitularium libris loquens ait: Hos
ex ſeriniis Eccleſieæ Moguntiacenſis in unum corpus
compegit Benedictus Levita, juſſu Autgarii ejus
Eccleſiæ Epiſcopi; eoſque Lothario, Ludovico, &
Carolo nobiliſſimis Regibus, filiis Ludoviei Pii,
inſoripſfit circa annum D CCCL. In is libris
paſſim & Clementis, Anacleti, Pii, Evariſti, Fa-
biani, & ceterorum Pontificum .Epiſtolis,
quamvis ſuppreſſo Auttorum nomine, aubtoritas
petitur: quod uſurpatum etiam ab Auctoribus
Additionum, quæ libris Capitularium adjiuntla
ſunt, &c. Tum Marca lib. 3. cap. 6. paragrapho
2. inquit: BEo deventum eſt, at tantis nomini-
bus veterum Pontiſicum ceſſerint una cum reliquis
Epiſeopis etiam Gallicanæ Eccleſiæ Reltores, qus
in Concilio Remenſi ab Hagone & Koberto Kegi-
bus Francorum coacto, anno D CCCXCILAna-
cleti, ulii, Damaſi, & aliorum Pontificum Epi-
ſtolas expendunt in cauſa Arnulphi, ac ſi in Ca-
nonum cenſum receptæ eſſent. Qaare Burchardus
Wormatienſis Epiſeopus, cum novam Collectio-

nem Canonum inſtitueret circa annum M X, eam

ex ſeculi ſui ſenſu primorum Pontificum Epiſtolis
anxit: quibus & ſelectos ex Anguſtino, Hieron)-
mo, Gregorio & Mdoro locos adjunxit. Eanden
rationem ſecutus eſt vo Carnotenſis in ea Colle-
dtione Canonum, quam ad Eccleſiæ Gallicanæ uſum
circa annum M C publicavit, &c. Succeſſit Gra-
tianus, qui Decretorum Corpus nova quidem me-
thodo adornavit, ſed Collettionem tam Dionyſii

Evxigui, quàm Hidori & onis in partes diſſectam

in unum corpus induſtrid ſuâ temperatum compe-
git, &ρ aliquot legibus, conſtitutionibus novis
Pontificum, & Conciliorum & Patrum locis am-

plificavit, circa annum MCL. In Scholis publi-

cà& recitatur, & quotidie perlegitur Gratiani De-
cretum, &c. Ex quibus patet, quanta Gallica-
norum Præſulum conſenſione Decretales Epi-

ſtolæ receptæ fuerint, donec anno MCL pu-

blicè in Scholis cœperint recitari; à quo tem-
pore non ſolæx Romanorum Pontificum Epiſto-
læ teſtimoniis illarum Decretalium abundarunt;
ſed etiam omnium Doctorum ſcripta ubique
perſonarunt.
Hac in opinione Fideles fuere uſque ad Con-
ſtantienſis Concilii tempora; tunc enim eorum
auctoritatem infringere conatus eſt Joannes
Wiclefus, qui palam prorfeſſus eſt, Decretales
Epiſtolas eſſe apocryphas; quod adeo graviter
tulit Concilium Conſtantienſe, ut ſeſſione 8.
inter alias propoſitiones Wiclefi damnarit hanc
xxXVIII: Decretales Epiſtolæ ſunt apocryphæ, &
ſeducunt à Chriſti fide: & Clerici ſunt ſtulti, qui
Ktadent iis. Poſt Wiclefum alii Hæretici hæc
Decretalia impugnarunt, ſed inventus Franciſ-
cus Turrianus, qui Magdeburgenſes confutavit,
& poſt Turrianum Severinus Binius; unde &
jamdiu tomis Conciliorum inſerta. Aliud porro
eſt inquirere, an erroneis diſciplinæ & fidei

V.
Ab Haretö-
cis primiva
impugnatæ,

dogmatibus repletæ ſint Decretales Epiſtolæ, an

tantuùm ex aliorum teſtimoniis interpolatæ. Po-
ſtremum dumtaxat amplexi ſunt eruditiores Ca-
tholici, qui, cum de iis graviſſima noſtro ſe-
culo orta eſſet difficultas, num genuinæ ſint,
num ſuppoſitiæ, cas ſuppoſitionis arguendas
ingenuè judicarunt. Marca lib. 7. cap. 20. Para-
grapho 2. Cerinm quidem eſt & omnino indubita-
tum

õ

. 1/4
An.Ch 0 ,

vI .
um ib 0/- lſs
olirin & Ph
geilu fe. cu
ueih i
ce
1.

r
4
Dho
MI=
is
gui
ehi⸗
Sa-
Epi-
C*⅓
.
li⸗
eam
Polis
riyy.
Alu
le⸗
ſunm
Gra⸗
we⸗
i
Alam
mme-
noris
1t A⸗
dbli⸗
ni De-
AMica⸗
Lpi⸗
W
temm⸗
pilto⸗
runt;
abigue

„ l.
n Primi,tg
nne egnete,
cretales
rriter
ſone 8.
rit hanc
Ai,
tci hec
Francil-
kurzwit,
vnde
ud vorlo
N ſcei
Kole, n
ur. Po-
res Ca.
oltro ſe⸗
ine ſyt,
gens
10 Ar.
Reta-
tum

s F£ C. 1I. taum ex ſententia omnium Virorum ernduißimo-
An. Ch. 100. rum, ac Baronii quidem & Bellarmini Cardina-
lium, eas Epiſtolas veterum Pontificum, Clementis
nimirum, Anteri, Evariſti, Teleſphori, Calliſti,
Julii, Damaſi, & in univerſum omnes illas, quæ
tempora Sirici & Innocentii antecedunt, fabrica-
tas fuiſſe ab hoc Iidoro, &c. Quæ ſententia hoc
noſtro ſeculo vulgaris.
VI. Rationes arguendi has Epiſtolas ſuppoſitio-
Tum ab Or- nis attigit Petrus de Marca lib. 3. cap. 5. paragra-
thodoxis, & pho I. Primèò ob verborum fordes à ſecundi ſe-
uur. Rin. culi, quo datæ dicuntur, elegantia & nitore
Gateént. alienas. Secundè ob ſtyli ſimilitudinem, & eun-
dem ſcribendi characterem, qui in omnibus
Epiſtolis occurrit; ita ut ab uno Auctore, non à4
diverſis Pontificibus conſcriptæ eſſe videantur.
Tertiò ex uſu frequentiſſimo vulgatæ Seriptura-
rum verſionis; unde fit, ut poſt Hieronymi æta-
„tem effictas eſſe neceſie ſit. Quartè, quòd &
Hieronymo, qui Scriptorum Eccleſiaſticorum
Catalogum texuit, & Innocentio; Leoni, ce-
teriſque Pontificibus, quorum germanæ Epiſto-
læ ad nos pervenerunt, omnino fuerunt incog-
nitæ, uti Dionyſio Exiguo, qui dam Romæ
magno ſtudio & diligentià præteritorum Apo-
ſtolicæ Sedis Præſulum Conſtituta colligebat
tempore Juſtiniani Imp. à Siricio initium ſum-
ſit. Quintò, ex obſervatione Antonii Auguſtini
Tarraconenſis Archiepiſcopi, qui in Notis ad
Capitula Hadriani Papæ omnium primus anno-
tavit: Ipſa legum Imperatoriarum verba, & quæ
ſub Aniani nomine extant ad Codicem Theodoſia-
num ſcholia, in illis Epiſtolis uſurpata fuiſſe:
quamvis Pontiſices, quibus Epiſtolæ tribuuntur,
duobus & tribus ſeculis Codicis Theodoſiani editio-
nem praæceſſerint. Videri poteſt Antonius Augu-
ſtinus in laudatis Nortis cap. 7. & 8. & 16. & ſeqq.
Sexto, quia Blondelli induſtria ab aliquot annis
eèò procellerit, ut ſententiæ & verba ipfſa, ex qui-
bus Epiſtolæ contextæ ſunt, à quibus Auctoribus
petita ſunt, accuratiſſimè demonſtraverit in li-
bro, qui inſcribitur Pſéudo-Iſidorus & TInrrianus
vapulantes: quo in Opere ficut ejus criterium,
quo Epiſtolas illas priſcis Pontificibus abjudicat,
laudandum; ita ei in eo fuffragari non poſſum, in-
quit Marca, qud atrocioribus verbis Epiſtolas
dilacerat: quas ſententiis & verbis legum, Ca-
nonum antiquorum & Sankllorum Patrum, qui
quarto ſeculo floruerunt: ſi pauca demas, concinna-
tas eſſe conſtat. Septimèò, quòd uſque ad Hadria-
ni primi tempora nullus Catholicorum Scripto-
rum, nullus Romanorum Pontificum, Syno-
dorum nullæ teſtimonium aliquod ex hiſce lite-
ris adduxerint, quin immo Phortius tempore
Nicolai I eas ſe ſe in Oriente nuſquam vidiſſe te-
ſtatus ſit, cui, licèt earum auctoritatem admiſe-

rit; favere videtur Hincmarus Metropolita Re-

menſis, qui & ideo frequentiùs à literis Siricii

. . . . . . . . „
Papæ initium duxit, & in teſtimoniis ſubſequen-

tium Siricio Pontificum hæſit. Octavò, ex Leo-
ne Papa IV, qui ante Nicolaum I in Epiſtola ad
Epiſcopos Angliæ de his Decretalibus conſul-
tus repoſuit, Sedem Apoſtolicam Decreta-
lium regulas admittere: d eſt (inquit) qui
babentur apud nos ſimul cum illis in Canone:
quibus autem in omnibus Eccleſiaſticis utimur
Jnaiciis, ſunt Canones, ui dicuntur Apoſtolorum,
Wicanorum, Anoyranorum, Neovſareenſium,
Gangrenſiung, Antiochenſium, Laodicenſium,
Conſtantinopolitanorum, Epheſinorum, Chalſedo-
nenſinm, Sardicenfiung, Africanenfium, Cartha-

in Annales C. Baromii.

9

ginenſium, & cum illis regulæ Præſulum Roma- 5S +£ C. I.—
noram Silveſtrt, Siricu, Innocentit, Zozi- An. Ch. 100,
mi, Caleſtini, Leonis, Gelaſii, Helari, Symma-
chi , Hormiſdæ Simplici, & Gregorii junioris,
iſti omnino ſunt, & per quos judicant Epiſcopt,
& per quos Epiſoopi ſimul judicantur. Hæc cir ca
annumm PcCcCCI LeoO IV, ubi non Epiſtolas De-
cretales à Clemente, ſed poſt ſtatuta Silveſtri
Papæ, à Siricio inchoat: Etenim, inquit Petrus
de Marca lib. 3. cap. 4. paragrapho 5. ſuppoſititiis
af czuos um Pontificum Epiſtolis, quæ jam à ſexa-
Ginta annis ſub Ißdori nomine conſarcinatæ, per
Europam ſparſaæ vulgabantur, locum inter Cano-
nes dare noluit. Nonè, ex Codice Vigilano,
quem à Vigila Monacho anno DCcCLXXVI
compilatum tradit Garzias Loalſia in Præfatio-
ne Conciliorum Hiſpaniæ, aitque, Epiſtolas
Decretales continere centum & unam, ſed in-
cipere à Damaſo, & finire ad Gregorium I. De-
cimòô, ex veteri Codice Canonum Eccleſiæ Ro-
manæ iterum edito Moguntiæ anno M DXXV, ut
adverſùs Lutherum Eccleſia eo ſe tueretur. Ha-
bet titulus, hunc Codicem ex tribus vetuſtiſſi-
mis exemplaribus tranſcriptum, & tamen ſolas
Epiſtolas Decretales exhibet à Siricio uſque ad
Gregorium Magnum.
Quæ à Turriano, aliiſque, qui eas Epiſtolas, vVII.
ut genuinas, agnoſcunt, in medium afferuntur, Quis auckos
levia ſunt, & à Viris eruditis ſoluta. Quoad Epiſtolarum
Auctorem, qui præfatas Epiſtolas fabricavit, ac Peécreta-
priſcis Pontificibus ſuppoſuit, Blondellus exi- linm.
ſtimavit, harum mercium auctorem fuiſſe ali-
quem Epiſcopum Germano-Francum, Caroli
Magni Imperio ſubditum, non verò Hiſpanum,
ſive Monachum, ſive Antiſtitem. Sed rationes

quibus nititur, rem non evincunt. Morinus ar-

bitratur, illarum Auctorem fuiſſe Iſidorum

quemdam Imagni nominis Monachum, qui ſe

peccatorem dicere ſoleret, & nomini ſuo hoc
ſemper elogium adderet, quem Epiſoopi ad has
Epiſtolas cudendas impulerunt. Ex peccatore
porro Mercatorem Scribas oſcitantes feciſſe con-
jicit Morinus. Alii hoc peccatoris elogium ſer-
vantes Ilidoro, ipſum fuilſe Epiſcopum ſuſpi-
cantur; quèd ſolennis eſſet mos Sanctorum Epi-
ſcoporum ut ſe peccatores ſubſcriberent. Ita
conjicit Marca. Quare quiſnam fuerit, & cujus
Iſidorus harum Epiſtolarum artifex, incertum.
Ad num. I X, & ſeqq. Conſtitutioner Apoſtolo- VIII.
vum nomine inſcriptas, & octo libris compre- Conſtitutio-
henſas, Carolus Bovius Oſtunenſis Epiſcopus nes Apoſtolo⸗
anno MDLXIII in lucem emiſit e Græco in La- W
tinum ſermonem à ſe tranſlatas, quas poſtea
Turrianus Latinè interpretatus eſt, & commen-
tariis illuſtravit. Eas Labbeus in noviſſima Con-
ciliorum editione, Franciſco Turriano interpre-
te, ac libros 8. adjunéto textu Græco, exhibuit.
Verùm harum Conſtitutionum auctor non eſt
Clemens Romanus, quia Euſebius, & Hierony-
mus libro de Scriptoribus Eccleſiaſticis, cùm de
ſcriptis S. Clementis agunt, unam dumtaxat il-
lius ad Corinthios Epiſtolam recenſent. Lega-
tur Euſebius lib. 3. cap. 15. Præterea Humbertus
Cardinalis Epiſcopus Sylvæcandidæ, Leonis I X
apud Conſtantinopolim Legatus, Nicetæ Pecto-
rato Conſtitutionum Apoſtolicarum loca quæ-
dam contra Sabbati jejunium obſicienti his ver-
bis reſpondet: Hoc aſſerere conaris e apocryphis
libris & Canonibus pari ſententia & S. Patrum re-
Pudiatis. Et paulò poſt: Unde nos quoque omne
apooryphum abſicienzes, dedignamur audire eo-
rum

96 Critica Hiſtorico Chronologica

§ F C. I. rum fabuloſas traditiones, quia non ſunt ut lex
An. Ch. 100. Domini. Citaverat autem Nicetas quintum S&.
ſeptimum librum Ordinationum ſeu Conſtitu-
tionum Apoſtolicarum. Ex qua Humberti re-
ſponſione Lupus Vir doctiſſimus in parte 2. ad
Canonem 2. Trullanum colligit, Conſtitutiones
illas apocryphas eſſe, Sedis Apoſtolicæ, cujus
Legationem Humbertus gerebat, fuiſſe ſenten-
tiam. Addit Lupus: Pariter Marco Epheßio apud
Kiſtum Senenſem reſpondet Beſſarion Metropolita
Nicænus. Barum in Clemente Romano non memi-
nit ſoriptus à S§. Hieronymo Catalogus virorum il-
luſtrium, quinimmo ut apocryphas abjicit in Roma-
na ſua Synodo S. Gelaſius, ejuſque judicium om-
nis ſomper Latina Eccleſia eſt ſecuta, noſtris nomi-
narim temporibus, D. Cardinalis Baronius, D.

Cardinalis Bellarminus, D. Cardinalis Perronins,

& Gabriel Albaſpineus doctiſſimus Epiſcopus Ec-
eleſiæ Aurelianenſis. Quare bonas horas, quàm il-
lis vindicandis melins lotéare potuerant Carolus
Boviur, & Franciſeus Turrianus, &c. Videndi
etiam Schelſtratius in parte 2. Antiquit. IIluſtr.
Diſſert. II. cap. 2. & Natalis Alexander, aliique
qui plura de his Conſtitutionibus habent.
1X. GCircumfertur etiam Colletio ſub nomine Cle-
Eanonum mentis qui Apoſtolorum Canones numero LxxxIV
Apoſtolorum in unum corpus collectos Fidelibus propoſuiſſe
ntiquitas, perhibetur. Heæc Collectio, inquit Marca lib. 3.
Baron. n. x. Cap. 2. num. v., anterior Synodo Nicæna, ſed po-
ſterior videtur anno cCcLVIII. Pirmilianus
Cæſareæ Epiſcopus iis uſus non eſt ad proban-
dam conſuetudinem, quæ vigebat in Oriente,
repudiandi Heæreticorum baptiſmi. Enimvero
Firmilianus in Epiſtola ad Cyprianum contra
Hæreticorum baptiſina militans, conſuetudi-
nem à Stephano laudatam ſtylo acriori, quàm
oportebat Catholicum Epiſcopum „excepit: In-
famans Petrum && Paulum beatos Apoſtolos, quaſi
boc ipfi tradiderint, qui in Epiſtolis ſuis Hareticos
execrati ſant, & ut eos evitemus, monuerunt. Un-
de & poſtmodum: Conſuetudini Rkomanorum con-
ſuetudinem, ſed veritatis opponimus : ab initio hoc

tenentes quod à Chriſto & Apoſtolo tradutum eſt.

Ubi ſolummodo reſpicit, quæ jam retulimus,

ab Apoſtolo nimirum Paulo execratos fuiſſe Hæ-
reticos, tanquam ab omnibus Catholicis evi-
tandos; quæ ſanè multò fortiùs urgere non du-
bitaſſet Pirmilianus, ſi Canones Apoſtolorum
tunc extitiſſent, inter quos xL VI: Epiſcopus vel
Presbyter eum, qui verè habet baptiſmnum, ſi de
integro baptivaverit, vel ſi eum, qui ab impiis
pollatus elt, non bapti zaverit, deponatur, ut qui
irrideat martem & GCrucem Domini, & non diſ-
cernat Sacerdotes à falſis Sacerdotibus. Et Canon
XLV præcedens : Epiſoopum vel Preibyterum,
qui Hereticorum baptiſinum vel ſacrificium admi-
ſerit, deponi jubemus. Quz eſt enim conventio
Chriſti cum Belial? Vel quæ pars eſt Fideli cum
Infideli? Hos canones Apoſtolorum apertèé Fir-
miliano faventes, ſi extitiſſent, cùm anno ccrvr
aut CcLVII Epiſtolam ad Cyprianum milſit.
locus erat allegandi ſuprà : quod cùm factum
non ſit, è ſilentio Firmiliani, inquit Marca,
licet colligere, incognitos ea ætate Orientalibus
fuiſſe Canones Apoſtolicos. Sed divinat Pari-
ſienſis Archiepiſcopus, inquit Schelſtratius in
parte 2. Antiquit. IIluſtr. Diſſert. II cap. 1. tunc
fuiſſe pro parte Firmiliani collectos, ut contra
Stephanum ad traditionem Apoſtolicam Petri &
Pauli recurrentem, Orientalibus perſuaderetur
ex his canonibus aliam fuiſſe Apoſtolorum Con-

ſtitutionem. Unde Baluzius V. C. qui pr olixio S Æι C. 1.
rem Marcæ diſcurſum in compendium redigit, An. Ch. 100.
ait: Conjicitur poſt Synodum Iconii ea de re habi-
tam initum fuiſſe conſilium edendæ hujus Collectio-
nis ſub nomine Clementis & Apoſtolorum, ut Ste-
phano Pontifici opponeretur Petri Apoſtoli aucto-
ritas.
Hos Canones ante Synodum Nicænam cogni- X.
tos fuiſſe, liquet ex Conſtantino Imp. qui Epi- Quo ſenſua
ſtola II ad Euſebium & Antiochenos Epiſcopos cen
citat canonem XIII. Item ex aliis plurimis, qui 4dse-
his Canonibus uſi videntur, poſt quorum tem- eryphi dichi.
pora tam in Oriente, quàm in Occidente apud
quoſdam Catholicos prævaluiſſe, (varià tamen Baron. n.
de eorum numero fortunâ) licèt colligere ex I. XII. &
antiquiſſima Canonum Collectione, quæ pri- XI.
mum in Oriente à Græcis fuit confecta, & an-
te tempora Dionyſii Exigui extitit. Unde quod
Gelaſius Papa in Romana ſeptuaginta Epiſcopo-
rum Synodo poſuit: Liber Canonum Apoſtolorum
apocryphus, commodo ſenſu venit intelligen-
dum. Præterquam enim quòd hæc verba non ha-
beantur in Codice Juſtelli, dici poteſt, id à Pa-
a Gelaſio dictum, quia hi Canones non ſunt ab
Apoſtolis, ſed ab aliis collecti. Rectè Marca
lib. 2. cap. 2. parag. 7. Variæ ſunt claſſes apocry-
phorum in Nortitia Gelaſii, ut obſervarunt Viri
eruditi; chim non tantuům fignenta Heæreticorum
veniant in hunc ſenſum, ſed etiam Opuſcula Tra-
btatorum, in quibus ſunt naævi quidam. Nec alio
exemplo indigemus, quàm Euſebii Hiſtoriàâ,
quam apocryphis accenſet Gelaſius, cùm tamen
parum antea illam recipiendam ſtatuiſſet, quòd
nimirum velit hos Hiſtoriarum libros nævis
quibuſdam permixtos, licet, inquit, propter
rerum notitiam ſingularem, quæ ad inſtrubtionem
pertinent, uſquequaque non dicimus renuendos.
Idem dicendum de Canonibus Apoſtolorum ſin-
gulari quadam Eccleſiæ primitivæ doctrinâ re-
fertis, licèt aliunde ob certos nævos inter apo-
crypha à Gelaſio recenſitis. Hæc Schelſtrarius lo-
co laudato, ex quo & ſequentia exſcribenda du-
ximus.
Neque ab antiquis, tam Græcis, quàm Lati- XI.
nis Scriptoribus fuere rejecti, ut patet ex L Ca- Eecleſia Ce-
nonibus ubique olim receptis, ut confirmat idenprali:
poſt Gelaſium Collectio Dionyſii Exigui à Baro- ducsre-
” ,. . ta Canones
nio citati. Poſt Dionyſium Creſconius, neſcio Apoſtolorum
cujus civitatis in Africa Epiſcopus, qui in ſua admittit.
Collectione uſque ad L Ganones Apoſtolorum
enumerat, & ad titulos ſuos comprobandos ad-
ducit. Meminit & Anaſtaſius Bibliothecarius Baron. nu.
Stephani Papæ IV, qui in Synodo Lateranenſi *½„ X &
anno DCCLXIX ſtatuit Actione I V: MWon am.
pliks ſuſoipiantur Apoſtolorumöm Canonum prolata
per S. Clementem, uiſi quinquaginta capita, qua
ſuſcipit ſancta Dei Catholica Romana Eccleſia. Poſt
Baronii mortem publicavit hoc Concilium Hol-
ſtenius, & laudatam ex eo deciſionem confir-
mat Humbertus Leonis IX Legatus in reſpon-
ſione ad libellum Nicetæ Presbyteri & Mona-
chi contra Latinos editum, Clementis librum,
id eſt, Petri Apoſtoli itinerarium, & Apoſtolorum
Canones numerant Patres inter apocrypha, ex-
cepti L capitulis, quæ decreverunt orthodox«
fidei adiungenda. Et hæc quidem de Eccleſia Oc-
cidentali, quinquaginta Apoſtolorum Canones
non improbante, ſed demum per Pontiſices &
Synodos approbante, & ubique ferè recipiente.
At latiùs ſe ſe extendit Orientis Ecclena in XII.
recipiendis Apoſtolorum Qanonibus, quos TXXXE
LXXXV Canenes

A. Ch.
Aol
ℳ Oru
libus 41

niſi.

Anno Urbi⸗
Olnp.220.
, I.
CG

I.
Conſuler
II
Ainguen.
4 li⸗ lnpe
ui Procon ſe.

ni aja.
73.

0X. 1
1.
1.
19.

.

. Xx.
- Lu ſſe
95 Canonet
1 Apoſolo.
N ⸗
4 i⸗ dich,.
en Baron n,
I. MI.
Pri⸗
n
nod
o⸗
runm
gen⸗
ha⸗
da⸗
nt ab
rca
er)
Vir;
rum
yrg.-
alio
di,
men
gudd
NNNS
nixer
ionem
Eendo.
n ſin⸗
ina re⸗
a0-
eig lo⸗-
d⸗
alanr. I.
1C. kalſi e⸗
cidentali:
firmnar guinquegin⸗
Daro- t5 Canonet
neſcio 4etrun
in Iun aamittit.
lortum
l⸗
Necümd 1WV, &
elanenl! ,.
Von am-
prolats
ta, 4ℳ
r Loſt
um Hol-
conh-
relpon-
. Monx-
. librum,
olmn
a, 4X.
Gtlohhr⸗
lela Oc-
Canones
ſces
ecipie Il

cen n 11

3, 41s Conere,
111*

Bon. .

in Annales C. Baromi.

38 C. II. L XXNXVoOmnium primus ſuæ L titulotum Col-
n. S. 101. ectioni inſeruit Joannes Scholaſticus, ut no-
Poto7†*α⁄α tat Juſtellus in Præfatione ad tomum 2. Biblio-

ab Orienta .
libhus ad. thecæ Juris Canonici, & idem Joannes Antio-
mißsi. chenæ Eccleſiæ Presbyter ex ordine Scholaſtico-

rum, qui in Præfatione ait: Sancéti Donini Diſ-
cipuli & Apoſtoli olctoginta quinque Canones Cle-
mentis operâà ediderunt. Eos, poſt hanc Joannis
Collectionem, recepit & probavit Synodus
Trullana Canone II, & poſt eam Synodus gene-
ralis VLI, quæ Actione 1I conſenſit ex Biblio-
theca Patriarchii Cpoleos tam Canonum 88.
Apoſtolorum, quàm S 8. Synodorum libros in
medium afferri: Et Notarius venerabilis Patriar-
chii legit: Canon S . Apoſtolorum quinquageſi-
mus tertius: (nunc LII) Se quis Presbyter eum,
qui convertitur à peccao, non ſuſceperit, ſed ab-
jecerit, deponatur, &c. Uſque ad LxXVII re-
cenſet Alexius Ariſtinus Eccleſiæ Conſtantino-
politanæ Diaconus, quæ nunc primèò publicata
eſt in tomo 2. Bibliothecæ Juris Canonici, ubi
poſt Ariſtinum ſubnectitur Epitome Canonum
Symeonis Magiſtri & Logothetæ, in qua exhi-
bentur Canones Apoſtolorum ocoginta duo.
Subnectitur & Synopſis Canonum Arſenii Mo-
nachi, qui ad cap. 4. ſubdit: SS. Apoſtolorum
canan L YNXNNXVI, & alios Apoſtolorum Cano-
nes paſſim exhibet, ut octoginta quinque Ca-
nones admiſiſſe conſtet, quos & diu ante illos
Collectores admiſit Photius in Nomocanone,
ad quem edita Prœfatione ſcribit: Canones, qui
SSS. Apoſtolorum dicuntur, Clementis opera col-
letti LIXXV. Ex quibus videre licet, Orien-
tales paſſim omnes LXXXV canones admiſiſſe,
qui de facto poſt Decrerum Gratiani juſſu Gre-
gorii NIII editum, inveniuntur, uti & paſſim
in omnibus Conciliorum editionibus. Plura
Schelſtratius laudatus, & Natalis Alexander,
Diſſert. xVII Seculi primi Eccleſiæ. Videndus

etiam Cotelerius in Notis ad Canones Apoſtoli-

cos, quæ habentur in parte ſecunda Operum
88. Patrum, qui temporibus Apoſtolicis florue-

runt, pag. 327.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRECO-ROMAN &Æ 5)594.

352. I. Indi
Siap.220. O 26 C. )7. P. 4. April. Indict. 14.

an. . JzsuCHRISTIIOI ſécandlm Baronium 103.
EVARISTI PAP X 7:

TRAIANI IMP. A4.

. D num. I. Coſſ. Trajanus Aug. IIl,„ &
Conſules. Sex. Articuleius Pætias.
II. Sumtus hic à Trajano Conſulatus juxta ſe-
Qiuinquen- cundam Conſulatuum Cæſareorum regulam, ob
nalia Impe- Quinquennalia nempe Imperii Proconlſularis.
aron Card. Noriſius in Epiſt. Conſul. pag. 62. ex eo
zf. quèòd Trajanus quartum iſtum Conſulatum ſibi
delatum recuſarit, ac vix tandem Senatüs preci-
bus exoratus admiſerit, ut teſtatur Plinius in Pa-
negyrico infert: Trajanus ergo regulas de Quin-

quennalibus in Conſulari prætexta celebrandie

ignoravit. At cùm anno præcedenti Conſulatus
iſte Trajano à Senatu oblatus fuerit, in annum
ſeilicet, quo Imperatores eam dignitatem ſuſ-
cipere ſoliti erant, manifeſtiſſimum eſt Plinium
regulis meis non refragari, ſed ſuffragari; quæ
poſt Orationem Themiſtii de Conſulatu Satur-
nini in lucem editam, non videntur in dubium
Tom. I.

revocari debere. Occaſione horum ſolennium S C. II.
renovata memoria beneficii in ggyptios à Tra- An. Ch. 101,
jano collati, dum præcedentibus annis Nilus
Syptum non fœcundaret. Plinius enim in Pa-
negyrico anno præcedenti Trajano dicto cap. 31.
ait: Kefudimus Nilo ſuas copias, recepit frumen-
ta quæ miſerat, deportataſque meſſes revexrit. Hinc
cuſus hoc anno Trajani Nummus, qui extat apud
Mediobarbum pag. 150. in cuſus poſtica habe-
tur: P. M. IR. P. IIII. I MP. II. Cos. I III.
NILuS. Repræſentatur in ea Nili ſimulacrum.
Conſulatum quartum Trajanus hoc anno inüt,
Quare annis præcedentibus Trajanus frumen-
tum in Ægyptum miſit, illaque providentia in
Quinquennalibus, ut moris erat, rurſus lau-
data prædicataque. Cujus moris paſſim exempla
occurrunt.
Plinius Panegyricum ſuum non hoc anno, ut III.
putavit Baronius, ſed præcedenti recitavit, id- io aago
que ineunte Septembri, cùm Conſulatum ſuum e„
ſuffectum auſpicatus eſt, ex lib. 3. epiſt. XIII raheg ⸗.
& XVIII. Quod eò magis dicendum, qus d
certum eſt, tunc Trajanum quartum Conſula-
tum non geſſiſſe. Quare perperam Baronius Pli- Baron. nu. ;
nii Conſulatum præſenti anno conſignavit, ex
quo & malè deduxit, Plinium anno ſequenti
Proconſulem in Bithyniam miſſum.
Ad num. II. In Chronico Damaſi legitur: IV
Anacletus annis duodecim, menſibus decem, die- Anacleti Pa:
bus tribus. Fuit temporibus Domitiani, à Conſu- be obims,
libus Domitiano X, & Sabino, uſque Domitia-
no XVII, & Clemente. Succeſſerat itaque Cle-
to anno Chriſti octogeſimo tertio, quo Domi-
tianus I X, & Rufus II Conſules fuere. In
Chronico enim Damaſi Pontificatus ſucceſſo-
ris inchoatur à Conſulibus, qui poſt mortem
deceſſoris annum aperuere. Ejus autem obitus
contigit anno Chriſti nonageſuno quinto, quo
Domitianus XVII, & Clemens Conſulatum
geſſere. Colitur Anacletus decimo tertio die
Julii. Sed is dies ad aliquam ejus Translatio-
nem referendus, ut de aliis veteribus Pontifici-
bus exiſtimandum efſe jam diximus. Non de-
ſunt viri doctiſſimi, qui Cletum & Anacletum
non diſtinguunt, & unum eundemque eſſe affir-
mant. Verum in re incerta à communi opinio-
ne non diſcedam. Anacleto ſucceſſit Evariſtus
juxta idem Damaſi Chronicon.
Circumferuntur Anacleti Epiſtolæ Decreta- V.
les tres, quas Eruditi ſuppoſititias judicant. Pri- Anacleti
ma eſt ad omnes Epiſcopos & Fideles, ſed con- Perretaleis
ſuta eſt tam ex locis Scripturæ, quàâm ex Cle-
mentis ad Jacobum epiſtolis, uti ex Rufini, Da-
maſi, aliorumque auctoritatibus. Secunda eſt
ad Epiſcopos Italiæ, in qua ſunt teſtimonia ex
Auguſtino, Idacio, Gregorio Magno deprom-
ta. Tertia ad omnes Epiſcopos, agitque de Pa-
triarchis, quorum nomen hoc & ſequenti ſecu-
lo ignotum; denique habet teſtimonium ex Con-
cilio Romano ſub Gelaſio, & ex aliis poſterio-

Baron. an,
112u n. 1,.

ribus Patribus.

Ad num. III. Trajanus duas adverſus Da- vI.
cos expeditiones ſuſcepit, quæ in Columna Duas adwer.
Trajana repræſentantur, & ab Antiquis ſine tem- Jus Dacos
poris nota numerantur, niſi quòd Dio tradit, "xbeditione,
hoc bellum ſecarò magis, quam celeriter geſtum, ITraimus
& Dacos viæ tandem ſubactos, & Julianus Im- ¹ Rehit.
perator lib. de Cæſaribus, Trajanum hoc modo

loquentem inducit: Et hoc quidem tantum opus

annis fere quinque confeci. Baronius priorem ex-
peditionem præſenti anno conſignat, quèd
I Onuphrius

98 Criticx Hiſtorico-Chronologica

8 C. II. Onuphrius lib. 2. Faſtorum recitet è veteri Lapi- IMP. CSA R. D. NERVAE. F. NERVA S K C. II. 340I
An. Ch. 101I. de elogium Trajani, in quo legitur: DAcIcus TRAJANMS. GERMANICI S. PONT. An. Ch. 101. Au Ch.lo
TRIB. POT. IIII. Cos. I V. VICTO DECEBALO. MAX. LRIB. POT. VI IMP. II. Cos. ¹⁰2²:.

Ex hac Inſcriptione Baronius, ac alii paſſim cre-
diderunt, à Trajano quartùm Conſule bello Da-

P AT R E. S I O. PERFICIEN D A M
. . . . X .
cico priori victum Decebalum, ecum tamen ſpu- CuRAVIT.
ſ.

ria ſit illo Inſcriptio, (inquit Card. Noriſius in Extat apud eundem pag. CLXXVII. 2. alia Im-

IIII. P. P. IN CHOATA M. A. D. NERVA

Epiſtola Conſulari pag. 64.) utpote ab eodem
Panvinio confitka. Lazius lib. I12. cCap. 7. idem epi-

gramma laceratum ac detritum recitarat, teſtatus

extare in oppido Gumpendorff, primo a Vienna mil-
hiario, ex fragmentis male sompaltis, ubi lege-
batur: NERU. ACICu., us. Auc. lem
VICT. D., D., V. ADIA. L.. R. P. IIII.
CoOS. V. Gruterus pag. 190. I. idem elogium
Lazio repetit: at non fdeliter, cum ibi ſeribat:
VICTO DECE. uti & DAcCcIcuS, & alia
verba minhs detonſa. Panvinins tamen integrè il-
lud concinnavit, & CoSs. IIII. repoſuit, cum
eptimè intelligeret, Conſulatum quintum Trajani
non poſſe cum quarta ejuſdem Tribunicia Poteſta-
te componi. Rejecta itaque ea Inſcriptione, quam
Baronius Annalibus inſeruit, quærenda alia ar-

ſcriptio, in qua Trajanus dicitur etiam, TL R.
PDoT. VI. I MP. I IJ. Cos. IIII. Præterea
Occo pag. 200. hunc Trajani Nummum pro-
ducit: IM P. CAES. NERVA. TRA] A N.
AuG. GERM. P. M. TR. P. vI. in poſtica;
IMP. IIII. Cos. IIII. DES. V. P. P. J. C.
Fabrettus in Syntagmate de Columna Trajani

cap. 9. duos alios Trajani Nummos exhibet,

in quibus eadem verba leguntur. Ex quibus ap-
paret, anno ſequenti, poſt V Kal. Novemb.

quo ſextam Tribunitiam Poteſtatem Trajanus

ingreſſus eſt, titulum Imperatoris multiplicaſ-
ſe, ideoque tunc bellum maximè arſiſſe. Tertiæ
acclamationis Imperatoriæ mentio non occurrit
neque in Nummis, neque in Inſcriptionibus.
Sed Trajanum ſequenti anno IMF. III dictum,

pancis

gumenta ad prioris belli Dacici epocham ſuo quartus Conſulatus junctus cum TR. POT. vI.
anne reddendam. Card. Noriſius in enadem Epi- IMP. II. indubitatum reddit. Fabrettus lau- .
ſtola mihi dicata, ait: Meam de tempore nutriu- datus initium prioris expeditionis Dacicæ rectè .
que belli Dacici, ac de profectione Trajani in hoc anno collocavit, quemadmodum & clariſ-
⸗Orientem, ſimulque de quinto ac ſexto ejuſdem ſimus Loydius in Specimine Imperii Trajani .
Conſulatu Romæ inito ſententiam tibi proponam, quod mecum communicavit. .
quam ipſe poſtea ad limam revoces, vel ad incudem. .
Poſtea prius bellum Dacicum anno Chriſtia- . B
næ epochæ CII à Trajano ſuſceptum ſcribit. NNO PERIODI GRAC. o-R 0MAN 5595. n Uibis
. Verùm videtur illud præſenti anno inchoatum, π27 B. ) 8. P. 24. April. Incdhct. 15. lympa20. B
. rum Euſebius in Chronico anno Abrahami 2117. JESUCRBRISTI IOZ. ſeæcund. Baronium 104. an. 2. .
dicat: Traianus de Dacis & Septhis triumphat. 7
Exorditur hic Abrahami annus à Kalendis Octo- EVARISTI PAPA S8.
bris præcedentis Cæriſti anni. Sed cùm Plinius TRAANI IM P. 5.
in Panegyrico iiſdem anno & menſe recitato
nullum belli Dacici mentionem faciat, certum D num. I & ſeqq. C. Soſius Senecio III, & I.
eſt, illud tunc nondum inchoatum fuiſſe, ideo- A L. Licinius Sara II, ut ex dicendis anno *nales:
que Eufebium de præſenti Chriſti anno, ſen de CVII conſtabit.
potiori Abrahamitici anni parte intelligendum. Baronius, qui exiſtimabat Plinium juniorem II. II
Ne ab Euſebio hac in re diſcedendum, cùm in anno præcedenti Conſulatum ſuffectum geſſiſſe, Reſeriptamn aunf
utraque editione tam Pontaci, quàm Scaligeri Legationem ejus Bithynicam in hunc annum Ta- r iyi. Alur a. .
eodem anno ea verba legantur, & Hermannus confert. Sed præterquam quèd is Plinii Conſu- Sinh rn. nor à giſto
Contractus, ac Marianus Scotus in ſuis Chroni- latus cum anno Chriſti centeſimo copulandus, Onſiluun
cis eadem verba anno quarto Trajani recita- Plinius nonniſi diu poſt abdicatum Conſulatum Rihfnun
verint. Euſebium verò rerum geſtarum initium in Bithyniam miſſus. Card. Noriſius in Epiſtola niſut. n
ac finem uno tenore plerumque recitare, & ei- Conſulari pag. 68. in tempus, quo is ad Traja- 5
Adem anno illigare certum. num de Chriſtianorum cauſa è Bithynia ſcripfit, 1
VII. Hanc opinionem confirmant Nummi, in qui- ſedulò inquiſivit. Plures enim Trajani Reſcri- 4.
Initium bus Trajanus Imperatoris titulum non auget, ni- ptum poſt acceptam Plini Epiſtolam datum, 0
prieris beli ſi poſtquam Tribunitiam Poteſtatem ſextam & eamque Epiſtolam interpretati ſunt, ut videre i
Dacici: Conſulatum quartum iniit. Antea enim Impe- eſt in calce Operum Plinii Junioris in Hollan-
tator II tantůùm, poſtea Imperator III ap- dia editorum, ſed pauciſſimi, quo anno data fue- 7
pellatur, ut in Nummis apud Mediobarbum vi- rit Epiſtola, ex profeſſo examinarunt. Card. No- u
dere eſt, apud quem hic exhibetur: I M r. CAS. riſius in Epiſtola Conſulari pag. 69. ait: Cum rel
NERVA TRATANUS AuG. in poſtica: P. M. Plinius Junior Bithyniæ Proprætor Chriſtianos 4
T. P. IIII. IMP. I I. Cos. IIII. Tri- edictis ac ſuppliciis perſecutus fuerit, Trajano ni
bunitia Poteſtas quarta in curſu fuit uſque ad etiam tum Nomaæ degente libeat hujuſjee perſocutio- 1,
V Kalend. Novemb. currentis anni, quo Tra- nis tempus deſiqnare, quod ſili incompertum fate- lor
janus quintam capeſſiit. Quare cùm Trajanus tur Scaliger in Notis Euſebianis num. 2124. Baro- c
præſenti anno Conſul IV proceſſerit, is Num- uius ſeribit de Plini Præfectura Bithynica: Poſt iny
mus ante bellum Dacicum videtur percuſſus, functionem ſuperioris anni Conſulatus, more C
cùm titulum Imperatoris nondum Trajanus majorum, Provinciam ſuſcepit adminiſtrandam. rer
multiplicaret. In omnibus vero Nummis præ- I quidev mos ſtante Republica, ſed ſub Cæſaribus ali⸗
cedentibus annis cuſis Trajanus Imperator ſine Africam & Aſiam decimo anno à geſto Conſulata
numerali nota appellatur. Gruterus pag. cx c. ſortiebantur, quæ tamen decennii intermedii de- 2
3. hanc Inſcriptionem refert. ſoriptio in altis Provinciis non ſervabatur. Et ſanè i
mihi compertum eſt, Plinium non perrexiſſe ſtatim ,
à geſto Conſalatu in Bithyniam. Rem altins, 8

*
l⸗

II=

9) Mnne Ubis
655.
Olymp 10,
2. 2.

4

, 1.
no Me

ee. .
ile Mtee
Iraſani in
luln aſa Chri⸗
NiN- ſtignoren.
tum
tola
upn,
eleri⸗
Auln,
videre
ollan⸗
. fue⸗
4 No-
0
Fiandt
Tyujant
eutil⸗
nufal
.Mr-
hoſt

more

P

Conſulatu in

in Annales C. Baronin. og

8 F C. II. paucis licét, repetam. Tüullius Juſtus anno Chr’ſti
An. Ch. 102. ¶ CVIIBithyniam regebat, ad quem extat Im-
peratoris Nervæ Epiſtola ante Epiſt. 67. Plinii
lib. 10. Zuſtus Proconſul ſucceſſorem habuit Zulium
Baſſum, qui in exilium à Domitiano miſſus, in-
quit Plinius lib. 4. Epiſt. 9. revocatus à Nerva,
ſortituſque Bithyniam, rediit reus. Idem lib. 6.
Epiſt. 29. narrans Quadrato ordinatim canſas ab
ſe agitatas ait: Acculavi Marium Priſcum: de-
inde tuitus ſum Julium Baſſum. Accuſavit Ma-
rium Priſoum coram Trajano tertium Conſule
anno centeſimo ex lib. 2. Epiſt. II. menſe Jannario,
chm eſſet Conſul deſignatus in Kal. Septembris, ex
lib. 10. Epiſt. 20. Idem lib. 4. Epiſt. 8. narrat ſe
poſt Conſulatum accepiſſe à Trajan Anguratum;
epiſtola verò ſèquenti abta in cauſa Baſſi deſeribit.
Itaque anno Cl Julii Baſſi cauſa cognita fuit. At
lib. 10. Epiſt. 64. & Bithynia ſoribit Trajano quem-
dam in perpetuum relegatum à Jilio Baſſo Pro-
conſule. Quod verò ſeiebat alta Baſſi a Senatn
reſciſa, dato jure damnatis ab eodem ex integro,
inquit, agendi dumtaxat per biennium, interro-
gavi hunc, quem relegaverat, an adiiſſet, do-
cuiſſetque Proconſulem, negavit, cum idem
captus coram Plinio ſtetiſſet. Cui Trajanus reſpon-
dit, eum, qui exiſtimans ſe injiurià relegatum,
cùm per biennium agendi facultatem habuerit,
nec adierit Proconſulem, vinétum dimittendum
ad Præfectos Pratorio. Iaque anno C III, hoc
eſt, biennio poſt reſeiſa acta jali Baſſi, alins ante
Plinium Proconſul Bithyniæ praerat. Idem lib. 5.
Epiſt. 20. Urſo ſeribit: Iterum Bithyni poſt breve
teipus à Julio Baſſo, etiam Rufum Varenum
Proconſulem detulerunt. Hec autem Vareni cau-
ſa in aliquot annot protralcta eſt, teſtibus ex Bi-
thynia advocatis a Vareno, Bithynis Legatos modo
contra eundem, modò mutatà ſententia, pro eodem
ad Trajanum, tum in Daciam, tum KRomam de-
ſtinantibus, Plinio Varenum defendente, quæ qui-
dem conſtant eæ varus ejuſaem Epiſtolis lib.6. Epaſt.
§. I3. & 29. & lib. 7. Epiſt. 6. & 10.
111. UMem lib. 10. Epiſt. II3. ſoribit Trajano, Anicium
Plinius poft Maximum Proconſalem Bithyniæ largitionenz pe-
aliquot an- cuniæ, quam ſuper namerum in Decariones Tra-
20s αρ t jani indulgentiä allelti faciebant, in quibnſdam
Bithyniam civitatibus ad eos quoque extendiſſe qui à enſor
miſſus. ribus legebantur. Itaque Aeicius Maximns altus
fuit ante Plinium ſub Trajano Proconſul Bithyniæ.
Denique lib. I0. Epiſt. 64. ſignificat Trajano quem-
dam ſibi denuntiaſſe adverſarios ſuos à Servilio
Calvo clariſſimo viro in triennium relegatos,
in Provincia morari, illis econtra afirmantibus,
à Calvo Proconſule ſemel reſtitutos. Reſpondit
Trajanns Epiſt. 65. ſe proximè reſeripturum de iis,
qui à P. Servilio Calvo Proconſule in triennium
relegati dicebantur, ubi primlim rem ab ipſo Calvo
didiciſſet. At certum eſt nondum elapſum trien-
nium ex quo illi relegati fuerant, cum ea Plinius
Principi ſeripſit, alias nullus fuiſſet accuſationi
locus. Ioyitur & Servilins Calvus fuit proximus
deceſſor Plinii in Præfettura ſeu Proconſulatu Bi-
thyniæ. Unde apparet poſt aliquot annos à geſto
Conſulatu eundem in Bithyniam miſſum; &um plu-
res ſuos deceſſores, Trajano imperante laudet, &
aliquot etiam præter eidem memoratos, Bithyniam
fortaſſis adminiſtrarint. Et quidem nullus dabito,
quin Plinius novem libros Epiſtolarum ad priva-
tos ſeripſerit, antequam in Provinciam Legatus
proficiſceretur. Nuſquam enim in aliqua earundem
quidpia m legitur, quod Bithynicam ejuſdem Le-
gationem attineat. At lib. 6. Epiſt. 10. ſoribit
Tom. J. H

Albino vidiſſe ſe ſepulchrum Verginii Rafi imter- S C. II.
Ffettum, ac poſt decimum mortis annum reli- An. Ch. roz,
quias neglectumque cinerem. Càm verò obierit
Verginius anno XOVI 1 Chriſtiana epochæ ea Plia:
nius ſoribebat anno CVII, aut etiam ſeguenti
CVIII. nem lib. 8. Epiſt. 4. laudat Geminum,
qui deſtinaſſet bellum utrumque Dacicum ſeribere,
ac carmine narrare pulſum Regiâ, pulſum etiam
vitâ Regem nihil deſperantem. Super hæc actos
bis triumphos, quorum alter ex invicta gente

primus, alter noviſſimus fuit. Porro ex hucuſque

narratis Legatio Bithynica Plinii videtur mihi
Ratuenda circa Septembrem anni CII, aut ſe-
quentis. Ille verò non Proconſul, ut alii, ſed Le-
gatus Auguſti, ac Proprætor Conſulari Poteſtate in
Provinciam miſſus fuit, ex vetuſto elogio ejuſdem
Gruteri pag. CCCOLII. z3. (eam Inſcriptio-
nem retuli anno LXIX, num. VII) & quidem
Trajano adhuc Romæ degente, quod eX lib. 10.
Epiſt. 13. 14. 15. 49. & 82. apertè colligitur. Ita
Card. Noriſius, quæ ex literis ejus ad me ſcriptis
magis declaranda.
Conſtat, inquit idem Cardinalis eruditiſſi- IvVN
mus, Aſiam Minorem ſeu Proconſularem & Vini Conſu-
: .T. . lares in Pro-
Africam fuiſſe Provincias populi Romani, in vincias mitti
quas viri tantùm Conſulares à populo ſortitò poteran, ſta-
mittebantur. Cùm verò plures uno anno Con- tim poſt ge-
ſules ſuffecti & ordinarii eſſent, neque annua Kum Conſu-
eſſer illarum Provinciarum gubernatio, debe- latum.
bant Exconſules expectare modèò minùs, modè
plus, quouſque ordinatim eiſdem illæ Provin-
ciæ deſtinarentur. Sergius Cornelius Malugi-
nenſis fuerat Conſul ſuſfectus Ex K AI. Jux.
anno Urbis D CCLXIII ex Faſtis apud Gru-
terum in fine pag. 295. Is anno Urbis DCCLXXV
ex lib. 3. Annal. Taciti, ut Aßzam ſorte haberet,
Poſtulavit. Repulſam tulit, ut inferiùs ait Taci-
tus, quòd erat Flamen Dialis, qui non poterat
pluſquam binoctium Urbe abeſſe: Na ſors Aſis
in eum qui Conſularium Maluginenſi proximus
erat, conlata. Tacitus de vita Agricole ait: Con-
Jul egregiæ tum ſpei filiam juveni mihi deſpondit,
40c poſt Conſulatum collocavit, & SsTATIM Bri-
tanniag propoſitus eſt. Cùm verèò fuſiùs narraſſet
geſta per octennium ab Agricola in Britannia, ait
eumdem à Domitiano revocatum, in Urbe de-
giſſe »& poſtea: iderat jam annus, quo Procon-
Iulatum Aſæ & Africæ ſortiretur. Hinc vides
juxta ordinem geſti Conſulatus, viros Conſu-
lares Aſiam & Africam ſortitos, quod tempus
medium modèò minùs, modò plus erat, quàm
decennium; ſed erat circiter decennium. In alias
Provincias, quæ erant præter Aſiam & Africam,
ſtatim etiam poſt Conſulatum viri Conſulares
mittebantur. Sic Agricola ſtatim poſt Conſula-
tum legatus Proprætor in Britanniam miſſus
fuit, ex laudato genero Tacito, qui lib. 6. ſcri-
bit L. Vitellium fuiſſe Conſulem ordinarium
anno Urbis DCCLXXXVII, & anno ſequenti
C. Ceſtio M. Servilio Coſſ. de Tiberio ait: Et
cunctis quæ apud Orientem parabantur, L. Vitel-
lium prefecit. Quare etiam in Bithyniam Con-
ſulares ſtatim poſt geſtum Conſulatum mitti po-
terant: illa enim regula de Aſia & Africa tantùm
intelligitur. Porro ſcriptis à me in Epiſtola Con-
ſulari obſtat Inſeriptio dicata Plinio, in qua dici-
tur in Provinciam AB IM P. CAESAR E. NERVA.
TRA) ANo. AuG. GERMANICO. MISSus,
&c. Cùm Trajanus DACICuS non dicatur,
jam vides quid inde inferatur. At certum eſt,
Plinio moranze in Bithynia, Trajanum fuiſſe
1I 2 RKomæ;

100
S E C. II. Romæ, quod produnt epiſtolæ à me citatæ in
An. Ch. 102. Epiſtola Conſulari. Hic mihi, amicorum cariſ-
ſime, hæret aqua. Vadum ipſe tentabis; nolo
enim hic corrigere ſcalptorem; neque lapides
ſunt membranæ. Ita Card. Noriſius, qui in
Epiſtola Conſulari pag. 70. ait, Legationem Bi-
thynicam Plinii videri ſibi ſtatuendam circa Sep-
tembrem anni CIX aut ſequentis: illum verò
non Proconſulem, ut alios, ſed Legatum Augu-
ſti, ac Proprætorem Conſulari poteſtate in Pro-
vinciam miſſum fuiſſe, ex vetuſto Elogio ejuſ-

dem Gruteri pag. 454. .
V. Card. Noriſii & Loydii infrà laudandi doctiſ-
Plinins in ſimarum obſervationum, & ſecundæ Conſula-
Sa an ο tuum Cæſareorum regulæ ſubſidio, annum quo
TWajanus Plinius Bithyniæ Legatus de cauſa Chriſtiano-
Natalem rum ad Trajanum ſcripſit, me detexiſſe arbitror.

Imperii cele- Cùm enim perſecutiones adverſus Chriſtianos
Sra vir. annis Decennalibus & id genus feſtis deſtinatis
de more excitarentur, aur ſi jam motæ eſſent,
ingraveſcerent, & Plinius teſtetur ſe bis in Bi-
thynia ejuſmodi ſolennia celebraſſe, apparet ip-
ſum intelligendum de Quindecennalibus Impe-
rii Proconſularis Trajani, ejuſque Imperii Au-
guſtei, quæ in annos Chriſti C XI & CX II
incidunt; præſertim càùm Idacius in Faſtis Tra-
jano VI & Africano Coſſ.: anno nempe Chriſti
CXII, ſcribat: His Conſ. perſecutio Chriſtiano-
rzum. Plinius lib. 10. Epiſt. 60. ad Trajanum ſcri-
bit: Diem, Domine, quo ſervaſt’ Imperium dum
ſuſcipis, quantà mereris latitiâ celebravimus &c.
Plinio Trajanus reſpondet Epiſt. 61. Quanta reli-
gione ac latitia commilitones cum Provincialibus,
te præunte, diem Imperii mei celebraverint, li-
benter, mi Secunde cariſſime, cognovr literis uts,
ubi ſermonem eſſe de die, quo Trajanus Impe-
rii Collega dictus eſt, certum. Trajanus enim
ſuſcipiendo Imperium quando adoptatus eſt à
Nerva, repreſſit ſeditionem quam Prætoriani
moverant, quo pacto dicitur ſervaſſe Imperium,
ur etiam Plinius in Panegyrico Trajani habet.
Cm autem dies natalis Imperii non celebrare-
tur ſingulis annis, ut Natalis genuinus, ſed tan-
tum ſingulis quinquenniis, decenniis „& ſic de-
inceps, non dubium, quin Plinius de Quinde-
cennalibus Trajani, aut ſaltem de aliqua hujuſ-
modi feſtivitate loquatur. Præterea Plinius lib.
10. Epiſt. 103. ad Trajanum ſcribit: Diem, in
quem tutela generis humani feliciſſima ſucceſſione
zranſlata eſt, dehita religione celebravimus, quod
ſibi gratum fuiſſe ſcribit Trajanus Epiſt. 104· ubi
Plinium de Auguſteo Imperio Trajani, dieque,
uo Nervæ ſucceſſit, verba facere manifeſtum
eſt. Quare non tantùm Imperii Proconſularis,
ſed etiam Imperii Auguſtei Quindecennalia, aut
ſaltem aliqua id genus ſolennia Plinium in Bi-
thynia celebraſſe, ideoque & per tres annos
uttinque incompletos in ea Provincia fuiſſe li-
quet. Aliàs exiſtimavi, uti paſſim etiam alii,
Epiſt. 101. lib. 10. Plinii ad Trajanum, in qua ait,
Vota, Domine, priorum annorum nuncupaätd,
alacres, latique perſolvimns, de hujuſmodi ſo-
lenniis interpretandam eſſe, ſed monuit me
Card. Noriſius, eam explicandam eſſe de Votis,
quæ pro incolumitate ac ſalute Cæſarum fiebant
III Nonas Januarias, quemadmodum &α— Epi-

geſt. L. 233. De verborum ſignificatione, ait,
Poſt Kal. Jan. die III pro SALUTE Principis
Vora ſuſcipiunntur, quod & indicavi anno Chriſti
XXIVnum. I. Ea itaque Vota, quemad modum

Critica Hiſtorico-Chronologica

ſtolam 44. & 45. Paulus enim J. C. lib. 50. Di-

& pro Quindecennalibus ,bis Plinius in Bithy- S «£ C. II.

nia peregit.
Plinius igitur anno Chriſti centeſimo decimo

An. Ch. 102.

VI.

Bithyniam intravit, idque XV Kal. Octob. ut Quo anne
ipſemet lib. 10. Epiſt. 24. ad Trajanum ſcribit, Plinius de

dieque inſequenti Natalem genuinum Trajani
celebravit, ut ibidem ſcribit. Tum anno cente-

cauſa Chri-
ſtianorum
ad Traja-

ſimo undecimo Trajanus Imperii Proconſu- num ſeripſit.

laris Quindecennalia dedit. Horum autem ſo-
lennium occaſione rurſus perſecutio in Chri-
ſtianos excitata, quemadmodum & anno inſe-
quenti, ut jam ex Idacio in Faſtis docuimus.
Plinius, cùm in omnes Bithyniæ Chriſtianos,
quorum immenſa multitudo erat, animadverte-
re durum admodum exiſtimaret, celebrem illam
epiſtolam, quæ 97. eſt libri decimi ad Traja-
num, ſcripſit. Tradit autem in ea, ex Chriſtia-
nis unum ante viginti annos fidem Chriſtianam
ejeraſſe, ubi ad perſecutionem Domitianeam
anno nonageſimo tertio motam reſpicit. Qua-
mobrem cùm ab eo Chriſti anno ad centeſimum
duodecimum viginti anni fluxerit, patet eum
numero rotundo loqui. Marianus Scotus in
Chronico ſub Trajanĩ & Africani Conſulatu an-
no CXII geſto eam epiſtolam exaratam tra-
dir, & eum Conſulatum cum anno Chriſti CX
perperam con jungit. Hermannus Contractus in
Chronico ſub anno Chriſti CXI de eadem epi-
ſtola loquitur, & ex utroque intelligimus, Eu-
ſebium in Chronico, quem illi exſcribere ſo=-
lent, quique de ea epiſtola ſermonem habet an-
no Chriſti CVII aut CVIII, non ſenſiſſe
eam epiſtolam anno CVII datam, ſed Ter-
tiæ, ut vocat, perſecutionis occaſione, uno
tenore, ut aſſolet, narraſſe quæ ad illam perſe-
cutionem ſpectabant. Hinc anno Hadriani de-
cimo ejus Decennalibus inſignito loquitur de
libro ab Ariſtide in Chriſtianorum defenſionem
compoſito, & de Apologia in eundem finem 2
Quadrato edita, quamvis hæc in Quindecenna-
libus Hadriani oblata fuerit, ut infrà oſtendam.
Nec huic ſententiæ contraria eſt Inſcriptio, de
qua ſuprà, in honorem Plinii Bithyniæ Legati
poſita, ut arbitratur Card. Noriſius, quèòd in ea
Trajanus DACICuS non dicatur; quem titu-
lum longè ante annum CXII obtinuit. Cùnm
enim idem titulus in quibuſdam Nummis Tra-
jani ſexto ejus Conſulatu notatis, ideoque & poſt
annum CXI percuſſis non legatur, quid mi-
rum ſi in Inſcriptionibus prætermiſſa fuerit: Me-
diobardus in Numiſmatis Impp. pag. 159. hunc
Nummum exhibet: IMP. CAE S. NER. TRA-

IANOOPTIMO AuG. GER M. in poſtica:

P. M. TR. P. CoS. V I. P. P. S. P. Q. R. Re-
præſentatur columna Cochlydis Trajani. Tum
pag. ſequenti: IM P. CAES. NER. TRAjA N.
OPTIM. Auc. P. M. Cos. VI. in poſti-
ca: S. P. Q. R. OoPTIMO PRINCIPI S. C.
Viſitur portus ferreâ catenà præcluſus. Sic in
Nummis Marci Aurelii TR. P. XX, XXI„
XXII, & XX III ſignatis aliquando dicitur
tantm ARMENIACUS, aliquando ARM.

PAR T. M AX. & aliquando ſine neutro titu-

lo ſolum ejus nomen legitur, ut videre eſt apud
Mediobarbum citatum. Quare ex omiſſione ti-
tuli DACICIin laudata Inſcriptione nihil in-
ferri poteſt contra noſtram ſententiam.
Ex his liquet, Baronii ſententiam, qui pu-
tavit Plinium ſtatim à Conſulatu in Bithyniam
miſſum eſſe, ſuſtineri non poſſe, non quèòd ali-
qui Proconſules in eam, poſtquam ea dignitate
. functi

VII.
Plinius ſta⸗
tim poſt
Conſulatum
in Bithy-
nia m non
miſſus.

— — —

u., ꝛ.

—. ——,., — —

PIII.
ratn
anxo Cjri⸗
ſic

.
4
.
1

1
1

3E. Il.
VI.
An annn
bliniut ge

caiſi ii
1. Ahorum
ad Vaja.

num ſerihſie.

e

0
le⸗
ge⸗
de
dem
m ²
n⸗
m.
de
Ni
d
titu⸗
Cüm
TIa⸗
volt
wü⸗
NM⸗
nunc
A=
ſtica:
Re⸗
Tum
holi⸗
6, (C.
Gic in
11I1,
licitur
ARM-
0 lilu⸗
1 2ud
neli⸗
bilir
plinigi.
e iin ot
iun Cinſln
4 A- , ih-
itate nin nu
uoct nle

in Annales C. Baroni.

§8 K C. II. functi ſunt, proximo anno delegati non fuerint,
An. Ch. 102. uti Cælius Clemens, qui, ut obſervat Clariſſi-

VIII.
Nee etiam
anno Chri⸗

ſti cII.

mus Loydius in Epiſtola de Pliana Legatione ad
me data, poſt Conſuletum ſtatum eidem Provin-
ciæ præfectus eſt, qua de re Trajano gratias agit
Plinius lib. 10. epiſt. 12. quòd ad finem Conſula-
tus Cælium Clementem in hanc Provinciam tran-
ſtulerit, ſed quia, ut notavit Card. Norifius
laudatus, Plinius in lib. 4. epiſt. 9. narrat ſe de-
fendiſſe in Senatu Julium Baſſum Proconſulem
Bithyniæ, ſeque tunc Conſulare fuiſſe tradit illis
verbis, poſt duos, & Conſulares, & diſertos, &.
nempe poſt ſemet & Lucceium Albinum. Heæc
cauſa acta eſt anno Chriſti C I. At Senatůs de-
creto acta Baſſi in Bithynia reſciſa ſunt. Et lib.
10. epiſt. 64. & 65. cùm Plinius eſſet in Bithynia,
jam elapſum erat biennium, ex quo acta Baſſi
abrogata fuerant. K
Liquet ſecundè admittendam non eſſe Loy-
dii ſententiam, qui exiſtimat Plinium menſe
Septembri anni Chriſti centeſimi tertii Bithy-

niam ingreſſum, ibique manſiſſe uſque ad ini-

tium anni centeſimi quinti per menſes octode-
cim. Arbitratur enim Vir doctiſſimus, Plinium
oſt Conſulatum cauſas Centumvirales non am-

plis egiſſe, & omnibus advocationibus renun-
tiaſſe, exceptis iis quas in Senatu agendas vo-

luntate ampliſſimi Ordinis adactus ſuſceperit,
& de rebus poſt ſuam Legationem à ſe geſtis,
ante decimum Epiſtolarum ſuarum librum, va-
riis in locis loqui. Verùm utrumque fundamen-
tum Card. Noriſius in literis ad me datis evertit,
„Pliniumque poſt Conſulatum cauſas Centum-
„virales agitaſſe oſtendit. Ex X XXV Tribu-
„bus Urbanis CV Judices eligebantur, terni
„ex ſingulis Tribubus, qui rotundo numero
„Centumviri dicebantur. Hi erant tum plebeii,
„tum ex ordine Equeſtri; ac Ovidius qui fuit
„Eques, non Senator, lib. 2. Triſtium ad Au-⸗
„guſtum de ſeipſo ait:
Nec mals commiſſa eſt nobis fortuna reorum
Uſque decem decies inſpicienda viris.
„Fuerat enim Eques, & in cauſis Centumvira-
„libus Judex. At Advocati, ac præſertim æta-
„te Plinii, quo tempore cauſæ Centumvirales
„omnium erant celeberrimæ. Auctor Dialogi
„ de Oratoribus, qui, ut ibidem ait, librum
„ſcripſit anno VI Veſpaſiani, paulò ante finem
„ de ſe habet: Quod majus argumentum eſt, quum
„ quòd cauſæ Centumvirales, qua nnnc P RI M U M.
„»obtinent locum, adeo ſplendore aliorum judicio-
„rum obruebantur, & c. nempe florente Cicerone.
„Et aliquantò ſuperiùs verſus initium Dialogi
„Aprum ita loquentem inducit: Ego quidem,
„ ut de meipſo fatear, non eum diem latiorem egi,
„ quo mihi latus cla? us oblatus eſt, vel quo homo
„novus, &c. Quaſturam, aut Tribunatum, aut
„ Praturam accepi, quam, &c. ant reum proſpe-
„rò defendere, aut apud CENTIMVIROS
„ Cauſam aliquam feliciter orare, &. Tum mihi
„ſupra Tribunatus, & Preturas, & Conſulatus
„ aſcendere videor, tum abire. Hinc Plinius lib.
„6. epiſt. 12. advocationem ſuam promittit Ve⸗
„ ctio Priſco, praſertim, inquit, in arena mes,
„ hoc eſt, apud Centumviros. Infima enim, me-

„ dia, ſumma ingenia ea ætate ex cauſis Cen-

„tumviralibus laudem gloriamque captabant.
„Epiſt. 24. lib. 4. ait: Proximè cum apud Cen-
„tumviros in quadruplici iudicio dixiſſem, ſubiit
„ recordatio egiſſe me juvenem, &c. Legenda
„tota epiſtola, ex qua patet eundem jam Præ-
17 Tom. Z.

4. „%

*

„torium, ac Conſulem egiſſe cauſas Centumvi- 8 £ C. 11.
„rales, cùm grandior eſſet ætate. Ibi ait: dtu dis An. Ch. 102,.

„Eroceſſimus, (fuit enim Prætor ſub Domitia-
„no ex epiſt. 16. lib. 7.) Kadiis periclitati ſumus;
„(poſtremo anno Domitiani lib. z. epiſt. 11.
„»„rurſumque proceſſimus, nempe ſub Nerva aeé
„Trajano Præfectus rario; dein Conſul. Ex
„quo conſtat eum Senatorem, ac Prætorium
„vVirum (quod negari nequit) & Conſularem
„cauſas Centumvirales egiſſe. Ego quidem, ſub=
„dit Card. Noriſius, puto omnes epiſtolas libro⸗
„rum novem ſcriptas ante Legationem Bithyni-
„cam, cùm homo ſui laudator nec ſemel in tot
„epiſtolis quicquam quod eam Legationem
„ attineat, ſcripſerirt.
Cererùm recte Loydio obſervatum, totum
illud tempus Trajanum Romæ egiſſe, quo Pli-
„nius in Bichynia fuit. Quando intravit Pro-
„Vinciam, XV Kalend. Octob. tunc Traja-
„nus fuit Romæ, unde Plinius petiit Menſorem
„mittendum, lib. 10. epiſt. 28. & 29. Trajanus
„ autem reſpondit: Menſores viæ etiam iis operi-=
8 bus, quæ aut Romaæ aut in proximofinnt, ſußfcien-
» tes habeo. Poſtea cùm Architectum mittendum
„ petiiſſet, Trajanus reſpondit lib. 10. epiſt. 48.
„& 49. Ne exiſtimes brevius eſſe ab Urbe mitti;
„Jguàm ex Græcia etiam ad nos venire ſoliti ſunt.
„Denuo cùm Libratore egeret, Trajanus ait:
„Ego hinc aliquem tibi mittam, lib. 10. epiſt.
„50. & 5I. Quando Plinius excuſat, quòèòd exem-
„ plaria edictorum non miſerat, quia in ſoriniis
„ tuis eſe credebam, lib. 10. epiſt. 71. Trajanus
,epiſt.27. reſpondet ſe ea non habere; nec quic-
„quam inveniri in commentariis eorum Prin-
„cipum qui ante ſe fuiſſent. Lib. 10. epiſt. 13. &
, 14. Plinius loquens de Legatione à Rege Sau-

„romata Urbem petitura, protinus ait, nondum

„Legationem, ſed ad Trajanum Tabellarium
„miſſum eſſe. Lib. 10. epiſt. 82. Trajanus de Ju-
„liopolitanis Romam venientibus vult à Pli⸗
„nio præmoneti, E in Urbem verſus venturi
»erunt, mihi ſeribes. Quibus Baronii ſenten-
tia convellitur, noſtraque confimatur. Certum
enim videtur, cutrenti anno Trajanum in Da⸗
cia fuiſſe, anniſque CX, CXI, & initio in-
ſequentis , quo Conſulatuim ſextum iniit, ab
Urbe non abfuiſſe. Quèd ſi quis contendat,
relationem ſeu conſultationem Plinii, & ad
hanc Reſcriptum Trajani Imp. de Chriſtianis,
ante annum CXI millam fuiſſe, negare ille
non poterit, eam ſaltem in Decennalibus

Trajani ſcriptam eſſe, cùm Plinius locis ſuprà

laudatis diſertè tradat, ſe bis hujuſmodi ſolen-
nia in Bithynia celebraſſe,

AxNNO PERIODIGRACO-ROMAN 4 5F596:
28. A. 9. P. 9. April. Indict. i.
JSSuCRRmISXT 1 10; ſecundhm Baroninm 10).
EBVARISTI PAFℳ 9.
TRATANI IMP. 6,

D num. I. Coſſ. Trajanus Aug. E, & L. Ap-
pius Maximus II.
Hic cum numerali nota in Faſtis Cæſareis &
Anonymo, quo uſus Cuſpinianus, editur, & in
Inſcriptione Onuphriana dicitur, Appin, Ma-
ximus, bis Conſul, confector belli Germani, ſci=-
licet Dacici. Ei itaque hie Conſulatus in præ-
“”M”MM 1 „ mium

Anno Urbis
856. Olymp⸗

220 an. 3.

Conſules.

§ & c. I1.
An. Ch. 103.

11.
Quinquen-
nalia Impe
vii Aaug uſt ei
Trajani.

III.
Quintus
Trajani
Conſulatus
hor anno ge

Kus,

„

102
mium virtutis datus, ut aliquo modo in trium-
phi Dacici partem veniket. Ex quo & illum
præſenti anno actum datur intelligi. Sic Pro-
motus & Timaſius anno CCCLXXXIX,
uo Theodoſius M. de Maximo Tyranno trium-

phavit Faſtis nomen dedére; quia in expeditio-

ne contra Maximum Promotus equeſtribus co-
piis, Timalius pedeſtribus præfuerat. Medio-
barbus cum Trajano V, Q. Meſſium Maximum
profitetur, ſed ſine reſte.
Trajani Conſulatus juxta ſecundam Conſu⸗
ſatuum Cæſareorum regulam, oh Quinquenna-
lia nempe Auguſtei Imperii, quæ cum priori
ejus triumpho Dacico fuere conjuncta. Sed
gravis noſtris diebus controverſia exorta, an
Trajanus præſenti anno, ut hactenus creditum,
vel inſequenti, hunc Conſulatum geſſerit. Me-
diobarbus in Numiſmatis Imperatorum Roma-
norum pag. 152. Card. Noriſius in Epiſtola Con-
ſulari pag. 64. & Fabrettus in Syntagimnate de
Columna Trajani cap. 9. quintum H rajani Con-
ſulatum anno tantùm ſequenti geſtum conten-
dunt fulti au ctoitate trium Nummorum, in qui-

bus Trajanus dicitur: TR. P. vII. IMP. IIII. Cos.

IIII. DES. V. Sumſit Tribunitiam Poteſtatem
ſeptimam Trajanus V Kal. Novembris anni
cênteſimi tertii, currentis nempe. Si itaque exg-
unte Octobri Trajanus adhuc Conſul V deſi-

gnatus erat, is Confulatus nonniſi anno ſequenti

ſuſceptus. Hoc Virorum eruditiſſimorum fun-

damentum.
Anno CI num. VII diximus, tria Trajani
Numiſmata ab Antiquariis referri, in quibus 15
dicitur: TR. POT. vI. IMP. IIII Cos. IIII.
D ES. V. quæ cuſa ſunt exeunte anno præcedenti
& poſt diem V Kalend. Novemb. quo Nra-
janus Tribunitiam Poteſtatem VI ingreſſus.
Quare ſi Faſti vulgares, quos hactenus omnes
ſecuti, depravati non ſunt, Nummi hoc anno
percuſſi hanc Inſcriptionem præferre debuere:
TR. Po T. VI IMP. IIII. Cos. V. ſed nul-

lus Antiquarius aliquem cum hujuſmodi epi-

graphe huc uſque produxit. Indeque factum, ut
Mediobarbus & Fabrettus exiſtiment, tres illos
Citatos, in quibus dicitur Trajanus: TR. Por.

VI. I MP. 1III CoS. II II. DE S. V. ad præ-

ſentem annum, non verèò ad præcedentis finem

. 1 . A .. 3
referendos. Verumenimvero cum Onuphrius,

Scaliger, Baronius, Petavius, Cointius, alii-
ue ſummi nominis Scriptores labyrintheis ſe
alioſque flexibus implicarint, quoties Faſtos ſo-
licitarunt, ab unanimi conſenſu veterum Aucto-
rum, qui Chronica Faſtorum condidere „non
videtur diſcedendum; cùm nunquam contigerit,
ut in uno eodemque Conſulatu conſignando
omnes errarint, licèt inter ſe non rarò diſſi-
deant & diſcordent. In omnibus autem vereri-
bus PFaſtis quintus Trajani Conſulatus cum præ-
ſenti hriſti anno connectitur, etiam in Ano-
nymo MS. quo uſus eſt Cuſpinianus, quique in
Bibliotheca Cæſarea aſſervatur. Hic Auctor,
cujus luculentum fragmentum Bucherius pu-
blicavit, biſſextiles annos, & ferias;, quibus
ſinguli incipiunt, annotat, ceteriſque Faſtorum
conditoribus longè accuratiſſimus eſt. Quare
cùm præſenti anno Conſulatum quintum Tra-
jani exhibear, non poteſt is ſine Chronologiæ
damno in ſequentem annum differri. Prærerea

Mediobarbus, qui in Præfatione ſuæ Collectio-

nis ait: Sciant, me Eaſtos ad fidem Nammorum
accomodare, non Nummos ad fidens Faſtorum de-

Critica Hiſtorico-Chronologica
buiſſe. Tamen pag. 360. poſtquam retulit Galli S &£ C. 11.
Auguſti, qui ſecundum Imperii annum tantùm An. Ch. 103.

delibavit, Numiſmata, inquit: Etſi in Nummis
Galli & Voluſiani LR. P. IIII. reperiatur, eoſqque
ex hac Inſeriptione occiſos anno ſequenti (Chriſti
nempe CCLIV) dicendum eſſet; tamen ckhm
& nullus Hiſtoricorum ultra biennium eorundens
Imperium extendant, & anni non ſuppetant, qui-
bus poſſit augeri epocha, eorundem, hac in parte
potius Hiſtoricis & Chronologiæ ſtandum daxi,
quàm Nummis. At ſi in Imperio Galli ex Chro-
nologiæ regulis deſcribendo Nummi deſerendi;
cur in Imperio Trajani ad temporis rationem
exigendo, iiſdem adhærendum? Quamobrem
quemadmodum iis omnibus, qui in Imperio
Galli juxta accuratam Chronologiam declarando
Nummos Tribunitia Poteſtate I V notatos con-
temnere noluere, res infeliciſſimè ſucceſſit;
contrà verò, qui antequam tot difficultates in
ſerie Conſulum occurrentes, quæ inſuperabiles
videbantur, complanatæ eſſent, eaſdem diſſi-
mularunt, & tritam viam ſecuti ſunt, cautiùs
ſeſe geſſere. Sic qui in Trajani Imperio Chro-
nologicè exponendo tribus præfatis Nummis
Tribunitia Poteſtate VII, & Conſulatu V de-
ſignato inſignitis adhæreſcere voluerit, Faſtos
ſine dubio perturbabit. Neque negari poteſt,

quin artifices, ſi Gallo imperante, in Nummis

cudendis errarunt, Trajano imperante, in ſimi-
lem errorem induci potuerint. Profectò plura
Trajani Numiſmata & Marmora extant, quàm
aliorum Imperatorum, quæ aut dubia, aut con-
ficta, vel quæ ex parte corrigenda veniunt, ut
liquet ex illis, quæ Fabrettus in Syntagmate de
Columna Trajani cap. S. & 9. habet. Denique
ſi Trajanus legitimo tempore Imperii Auguſtei
Quinquennalia celebravit, non alio anno, quàm
currenti Conſulatum capeſſiit. Unde donec ma-
jor lux affulgeat, à vulgari Faſtorum diſpoſitio-
ne per Trajani tempora non recedendum.
Ex tribus Nummis, in quibus Trajanus dici-

IV.

tur: LR. P OT. VI I. IMP. IIII. CoS. IIII. Nummus
DES. V. prior aſſervatur in Muſeo Coſpiano, Trajani

alter in Muſeo Magnavaccæ, tertius in Gaza
Regia. Priores duo certæ indubitatæque fidei
ſunt. Sed ultimus difficultatem facere non de-
bet. Hæc varia ejus fortuna. Cùm anno MDCLXXXVI
Pariſiis agerem, & manuſcripta Bibliothecæ S.
Genovefæ percurrerem, in manus means incidit
Catalogus præcipuorum Numiſmatum, qui in
Muſeo ejuſdem Monaſterii extant; quo in Cata-
logo ipſa Numiſmata delineata, & in uno Tra-

jani hæc verba dicuntur deſcripta: TR. P. vIII.

IMPD. III I. Cos. I III. D ES. V. P. P. Hinc
ſtatim intuli, mirum non eſſe, ſi Monetarii Tri-
bunitiam Poteſtatem VII Trajani cum ejus Con-
ſulatu quinto deſignato, per errorem junxerint,
qui Tribunitiam Poteſtatem VIII eidem illiga-
rint; adiique Virum clariſſimum Carolum du
Molinet, Bibliothecarium, ac rogavi, ut mihi
hujuſmodi Numiſma oſtendere vellet. Re pon-
dit is poſſideri illud à V. C. Quenello, à quo
Bibliotheca Genovefana aliqua manuſcripta ha-
buiſſet. Cùm verò paucos poſt dies eum Num-
mum ad Gazam Regiam & Muſeo Quenelli tran-
ſiiſſe accepillem, Verſaliam, ubi ea nunc aller-

vatur, me contuli, ut illum videre & in examen

vocare poſſem. Ibi tam à Rainſantio eidem
Gazæ Præfecto, quàm ab Andrea Morellio, ſin-
gulari urbanitate exceptus ſum; propter tamen
aliqua, quæ occurrére impedimenta, Nummum
. videre

estus,

— ——

3461.
Aunh 1o

1. .
Duo Traja.
„j Numni
erplitatm
iftcile⸗ ha⸗
bimes.

— — —

VI.
Inheratoren in
fis hoteſte
iemn à gie
Sbezti .
r.

E=. — c —

–a◻

=S

— — —,

An. Ch, 1

“ I.
„Nummis
Vajani

“
D ſußeltut⸗
ke⸗
I
.
it

An. Ch. 103. Morellius Pariſios veniens illum ſecum detulit,
ſignificavitque, ſe & Rainſantium non dubitare,
quin kæc Inſcriptio, quæ in eo legitur: IR. P.
VII. I M P. I II I. Cos. IIII. D k Ss. V. P. P. ab
aliquo imperito inſculpta Nummo fuerit; cùm
antea in eo legeretur, SP Q RR oFrTIMO
PRINCIPI, idque adeo verum eſſe, ut artifex
oblitus fuerit delere duas ultimas litteras PI,
quæ adhuc diſtinctè in Nummo apparent. Eſt
autem æreus magnæ molis. Illum Vaillantius in
tomo I. Selectorum Numiſmatum pag. FI. deli-
neavit cum I R. P. VII. qui tamen perperam

aulo poſt ſcribit, extare in Muſeo Genovefano
P P

Trajani Nummum inſcriptum : TR. P. Vv III.
IMP. IIII, &c. quia ſcilicet Catalogum Nu-
miſmatum in eo Muſeo extantium legens, eam
epigraphen reperit, neque ei in mentem venit
videre, an reapſe Nummo inſculpta eilet, vel
ſcriba in eo delineando peccaſſet.
Reſtant igitur tantùm duo Numiſmata, quo-
Duo Traja- rum unum, nempe Coſpianum, Noriſius,
ni Nummi alterum verò quod eſt Magnavaccæ, Fabrettus
explicatus examinarunt, & utrumque indubitatæ fidei eſſe

difficiles ha- concluſerunt „ quæ Toinardus ſic explicanda
bentes.

cenſet. Tribuni plebis IV Idus Decembris crea-
bantur, ut teſtatur Dionyſius Halicarnaſſenſis.
Dio autem lib. Sʒ. de Imperatoribus ſcriblt: Iri-
buniciam Poteſtatem, quanta unquam maxima
fuit, accipiunt, & quia quotannis eaum cum Tri-
bunis plebis ejus anni renovant, annorum Imperii
ipſorum hinc ſumma concipi ſolet. Ex his infert
Toinardus, Trajanum anno Chriſti X CVII, V.

Kalend. Novemb. Tribunitia Poteſtate ornatum

eſſe, ac IV Idus Decemb. ejuſdem anni cum

Tribunis plebis Tribunitiam Poteſtatem reno-

vaſſe, id eſt, Tribunitiam II numeraſſe. Quo
pacto anno Chriſti CII, IV. Id. Decembris,
cùm adhuc Conſul V deſignatus eſſet, Tribuni-
tiam Poteſtatem VII inchoare potuit. Variis
Nummis ſuam opinionem Vir doctiſſimus mi-
hique amiciſſimus confirmat. v. g. in Nummo
Græco Galbæ Imperatoris legitur: T R. Por. II.
quem tamen certum eſt ſecundum Imperii an-
num non inchoaſſe. Is itaque juxta Toinardi
conjecturam, Tribunitiam Poteſtatem ineunte
menſe Aprili anni LXVIII ſuſcepit, eodemque
anno, I V Idus Decemb. ſecundam Tribuni-
tiam Poteſtatem ingreſſus eſt!, occiſus menſe
Januario inſequentis anni: Eo modo de multis
aliis Numiſmatis, quæ germana eſſe conſtat,
Toinardus diſcurrit. Sed quidquid de hac con-
jectura ſit, quæ ſuprâ dixi, à vulgaribus Faſtis
recedendum non eſſe demonſtran.
vVI. Jamdiu Chronologos torquent varia Numiſ-
Imperatores mata, in quibus plures tribuuntur anni quibuſ-

Trib. poteſte- dam Imperatoribus; quam ex certis Hiſtoriæ mo-

tem à die numentis eos regnaſſe conſtat. Superſunt Num-
aſ-ehti In- mi Græci Nerveæ, in quibus tertius annus notatur;
a- cùm tamen ſecundum Imperii tantum delibarit.
Sic in Nummo Græco Heliogabali à Vaillantio
Tom. 2. Numiſmatum Coloniarum recitato, le-
gitur annus quintus, quem is prætermiſit, quod
Heliogabalus ad illum non pervenerit. Toinar-
dus, qui me monuit de illa Nummi Heliogabali
mutilatione, exiſtimabat difficultatem ceſſare,
ſi advertamus, Imperatores annos Imperii, ac
Tribunitiam poteſtatem à die IV Iaus Decem-
bris cum Tribunis iniiſſe, & menſes, qui à die
ſuſcepti imperii ad IV Idus Decembris fluxe-
rant, pro anno computaſſe, eodemque die an-

in Annales C. Baronii.

⁶ K C. II. videre non potui; ſed poſt aliquot hebdomadas num ſecundum, ſeu Tribunitiam poteſtatem II S £ C. I1.

inchoaſſe, & ſic deinceps. Verum eam ſenten- An. Ch. 10,.
tiam Nummi refellunt. Mediobarbus duos Ne-
ronis exhibet, in quibus is dicitur TR. P. 111.
Cos. II qui tamen anno Chriſti LVII, quo
ſecundum Conſulatum geſſit, IRIB. POT. I v.
Cos. II diceretur, ſi menſe Decembri anni
LIV ſecundam Tribunitiam poteſtatem, ut vult
Vir doctiſſimus, auſpicatus eſſet : menſe enim
Octobri illius anni Claudio ſucceſſerat. Sic Do-
mitianus in Nummo apud Mediobarbum dicitur
TR. P. II. CoS. VIII. Imperare cœpit Domi-
tianus die XIII Septembris anni LCXXXI:
quare anno LXXXIII, quo Conſulatum INX
ſumſit, non TRIP. P. II. Sed TR. P. III di=-
ceretur ſi ea ſententia vera eſſet. Marcus Aure-
lius Tribunitia poteſtate anno Chriſti cxLvVII
ornatus eſt, qui ideo initio anni CLXI, quo
tertium Conſul proceſſit, dictus fuiſſet T RIB.
POT. XVI, & tamen Mediobarbus varios hu-
jus Imperatoris nummos profert, in quibus le-
gitur, IRIB. POT. X V Co s. II I. denique
Severus Alexander in variis nummis apud Me-
diobarbum dicitur, TRIB. P. IIII COS. II=
qui, cum anno Chriſti C CXXII menſe Mar-
tio regnare cœperit, annoque CCXXVI ſe-
cundum Conſulatum capeſſierit, priùs Tribu-
nitiam poteſtatem V, quam Conſulatum II ſuſ-
cepiſſet, ſi IV Idus Decembris eam exorſus
eſſet.
Hæc mea de hujuſmodi nummis conjectura. VII.
Omnes nummi Latini, in quibus anni Tribu- 1 e:
. . . Sstrariunm
nitiæ poteſtatis, annos Imperii excedunt, aut explicantur.
mendosè deſcripti, aut à Monetariis in iis cu-
dendis erratum, aut anni unius Imperatoris;
alteri attributi, ut de Gallo & Voluſtano lo-
quens oſtendi. Quoad Nummos Græcos, in
quibus plures Imperii anni leguntur, quam
reapſe Auguſti regnarint, vel idem dicendum
ac de Latinis, in quibus anni Tribunitiæ po-
teſtatis annos Imperii ſuperant, vel exiſtiman-
dum annos illos, non ad Imperium, ſed ad ali-
quod aliud nobis incognitum referri. Extant in
Gaza Regia Baſiliſci Tyranni, qui menſes tan-
tum viginti imperavit, Numiſmata in quibus
ſignatur annus III, in aliis annus IV, in aliis
annus V, quos nullus dicet de ejus Imperii an-
nis intelligendos eſſe, ſed quos nullus negabit
ſine aliquo conſilio illis Nummis Græcis inſcul-
ptos. Anno CCXXXVIII num. VI varios
nummos exhibui Tarſi percuſſos, in quibus
annus ſecundus ad annos Imperatorum in iiſ-
dem expreſſorum ordinem non habent. Denique
annus tertius qui in quibuſdam Nervæ Num-
mis habetur, ad ejus Imperium referri non bo-
teſt; cùm tam apud Mediobarbum, quâm in
Cimeliis Principum, complures Nummi Latini
extent in quibus Nerva (qui anno Chriſti
XCVI, menſe Septembri Imperium iniit,
annoque X CVIII, exeunte Januario mortuus
eſt, cum Kalendis ejuſdem menſis Conſulatum
IV cepiſſet) dicitur T R. P. 111. Cos. IIII.
Quare in Nummis illis annus tertius ad ejus Im-
perii durationem pertinere non poteſt.
Trajanus hoc anno é Dacia Romam redux de VIIII
Decebalo Dacorum Rege triumphavit, ut cer- 1 ans
tum facit Nummus à Card. Noriſio in Epiſtola 5 g .
Conſulari pag. 67. ex Theſauro Mediceo pro- Baron. ann.
ductus: IM P. CAES. NERVA. TRA] A N. 103.nu m. II;.
AuG. GERM. DACICUS. P. M. in poſtica:
TR. P. VII. IM P. IIII. CoS. V. P. P. S. C.
1 4 Viſitur

104 Critica Hiſtorico-Chronologica

§ C. II. Viſitur Imperator in curru; ſeu in quadrigis
An. Ch. 103. triumphans, qui dextra laurum, ſiniſtrà ſceptrum

IX.

Trapanus

tenet: quo Nummo prior Trajani triumphus
ſine dubio ſignatus, & hoc anno, quo Tribuni-
tiam Poteſtatem VII inüt, & Auguſtei Imperii
Quinquennalia dedit, ductus. Animadverti
enim, Imperatores poſt Veſpaſianum annis, qui-
bus triumpharunt, Conſulatum cepiſſe, vel ſal-
tem triumphum cum Decennalibus & id genus
feſtis conjun ciſſe. Quia verè Maximus belli
Dacici coniector fuit, ut num. 1. dixi, anno quo
Trajanus triumphavit, ejus in Conſulatu Col-
lega fuit, ut in partem aliquam triumphi veni-
ret. Trajanum verò poſt debellatos Dacos plures
colonias, non verò unicam deduxiſſe in Daciam
rectè oſtendit Fabrettus in Syntagmate de Co-
lumna Trajani pag. 243. tam ex Inſctiptionibus,
quâm ex Ulpiano J. C. in L. I. D. de cenſibus.
quæ coloniæ vel in Quinquennalibus, vel in
Decennalibus Trajani, ut moris erat, inſtitutæ;
quod Virum eruditiſſimum fugit, qui nuſquamm
hujuſmodi feſtorum à Trajano celebratorum
meminit. Hæc porro Inſcriptio, quam ipſemet
pag. 288. ex Grutero refert, Quinquennalium
Auguſtei Imperii Trajani indicium : IMrF.
CAESA RI. DIV I. N ERVAE. F. NERVAE
TRAIAN O. AuG. GERMANICO. DACICo.
PONXTITFICI. MAXIMO. LRIB uNIC. POT.
VII. I M P. IIII. CoS. V. P. P. T RIB I S. XXXV.
QuoOD. LIBERALITATE. OPTIMI. PRIN-
CIPIS. C O MMO D A. EARIM. ETIA M. LOCO-
RHIM ADIECTIONE. CuMuIL ATA. SINT
Xyphilinus ex Dione lib. 68. narrato priori
bello Dacico ait: Traiann? de Dacis triumpha-

Dacicus ap. vit, & Dacicus cognominatus eſt. Et tamen Card.

pellatur.

Noriſius in Epiſtola Conſulari pag. 65. ait, extare
in Gaza Medicea Nummum argenteum cum epi-
graphe: I M P. CAE5S. NERVA TRAAN.
AuG. GER M. & in averſa parte: DACIcCIHS
COS. I II I. Viſitur Hercules ibidem dextrà cla-
vam, ſiniſtrà ſpolium leonis tenens. Mediobar-
bus pag. 5I. duos alios Trajani Nummos habet,
in quibus is dicitur: GERM. D AC. P. M. T' R.
P. CO S. IIII. P. P. qui, ſicut præcedens, anno
elapſo percuſſi. Trajanus itaque Dacicus ante-
quam triumpharet, appellatus. Sic Spartianus
in Severo cap. 9. ait, hunc Imperatorem in

riori bello Parthico recuſaſſe Parthici nomen:

Kecuſavit & Parthici nomen, ne Parthos laceſſe-
ret: quod tamen in Nummis Severi tunc culis
legitur. Immo idem Xyphilinus ex Dione lib.
68. poſtquam de victoriis de Parthis à Trajano
reportatis locutus eſt, ait: Tam verò multa de-
creta ſunt à Senatu „Veed in primis Optimus cogno-
minatus eſt; quod etiam Zonaras habet. Et ta-
men Plinius in Panegyrico anno Chriſti cente-
ſimo di to, cap. 88. inquit: Jaſtiſne de cauſis Se-
natus Populaſque Romanus Optimi tibi cognomen
adjecit? Extat apud Mediobarbum pag. 158. Tra-
jani Numiſma inſcriptum: I MP. CS. N ER.
TRAJANO OPTIMO AucG. GER. DA C.
in poſtica: P. M. I R. LP. XIIII. IMP. VI.
CS. V. P. P. OFTIMO PRINCIPI. Vides
Trajanum diu ante Armeniam captam Optimum
nominari; licèt tradat Dio illum poſt eam 71
riam Optimum cognominatum. Quare ſicat
cognomen Optimi, quod primis Imperii annis.
Trajano concellum, Senatus, poſt captam Ar-
meniam, eidem rurſus confirmavit; ſic & Daci-
ci cognomen, quod ardente bello Dacico, Tra-
jano attriburum, eidem poſt priorem frium-

„.

hum à Senatu confirmatum. 8 † C. II.
Cùm Decebalus Dacorum Rex, præter con- An. Ch. 103.
ditiones fœderis icti multa ageret, bellum Tra- p, gerioris
janus adverſus illum iterum ſuſcepit, tuncque d.itionis
lapideum pontem ſuper Iſtrum fecit, cui cetera Dacica epo-
illius opera viæ adæquari poſſunt. Pons, ut ob- ca.
ſervavit Cuſpinianus in Auſtriæ Deſcriptione, in Baron. Ad.t⸗
inferiori Pannonia, non procul à Canizza op-
pido ſitus erat. Dio pluribus eum defſcribit. Sed
ejus conſtructio, & ſecunda in Daciam ex edi-
tio perperam hoc anno in Annalibus conligna-
tur. Exiſtimavi alids ſecundam expeditionem
Dacicam ante annum CVI ſuſceptam non fuiſ-
ſe, quòd ſub illius anni Conſulibus Auctor Chro-
nici Alexandrini ſcribat: His Coſſ. gravi bello
Romanis incumbente à Perſis, Gothis, & alits
gentibus Traianus expeditione in hoſtes ſuſoepta,
ſuis gratiam tributorum, quoad reverteretur,
fecit. Præterea Spartianus in Hadriano cap. 3.
ſcribit de eodem: Tribunus plebis factus eſt Can-
dido e&& Quadrato iterum Coſſ. Et ſtatim: Seccunda
expeditione Dacica Trajanus eum prima legioni
Minerviæ propoſuit, ſecumque duxit. llud colle-
gium Conſulum ſignatur in Faſtis anno Chriſti

CV. Quo anno cùm Hadrianus Romæ Tribu-

nus plebis fuerit, altero anno CVI Legatus le-
gionis ad bellum ſecundum Dacicum à Trajano
ductus fuit. Tribunatus enim Magiſtratus an-
nuus erat. Ex quo cum Card. Noriſio in Epiſto-
la Conſulari pag. 67. inferebam, Hadrianum
toto anno, quo illud munus geſſit, Romæ man-
ſiſſe. Verùm poſtquam vidi Specimen imperii
Trajani à doctiſſimo Gulielmo Loydio ex An-
glia ad me tranſmiſſum, non dubitavi, quin ea
expeditio anno CV inchoata fuerit. Tribunatus
enim plebis, ut ad me idem Vir clariſſimus .
ſcriplit, ſtante veteri Republica munus quidem
annuum fuit; ſed Trajani temporibus etiam ſe-
meſtre uiſſe Plinius lib. 4. epiſt. I V teſtatur.
Imò foriſan & bimeſtre fuit, ſicut Conſulatus.
In veteri autem Republica quando Tribunis
plebis ne una quidem nocte extra Uibem mo-
rari liceret, tamen ex Senatauſconſulto aut Ple-
biſcito tunc licebat quòvis proficiſci Reipublicæ
causà. Quantò magis nunc quando Tribuni
omni munere vacarent, quando tantùm locum
in Senatu ſupplerent, & ſibi ad majora gradum
præſtruerent: præſertim à Principe juſſi, qui
pro more horum temporum omnem populi Ro-
mani poteſtatem in ſe tranſtuliſſet. Sané de
Tribunis plebis in hujus ævi Scriptoribus tam
pauca habentur, ut unius exemplum, qui Tri-
bunatüs anno militavit, vix edere poſſimus. Sed
Quæſtoris exemplum habemus in ipſo Hadriano
Trajanum ad primum Dacicum bellum familia-
riùs proſecuto. £Ædilem verò videmus Clodium
Albinum non ultra decem dies munere deſun-
Qum, ut ait Capitolinus in Albino cap. 6. Quòd
ad exercitum feſtinanter mitteretur. Quidni ĩgi-
tur Hidrianum etiam ab initio Tribunats quar-
to Idus Decembris quarto aut quinto menſe
Trajanus in Daciam feſtinan ſecum lucere po-
tuerit, inquit Loydius ? Auctoritas Chronici
Alexandrini hac in re parvipendenda: exſcripſit
enim Euſebium in Chronico, ubi eodem Chriſti
anno uno tenore varia bella recitat, quorum ali-
qua, uti bellum Parthicum, ultimis Imperii
Trajani annis geſta eſſe conſtat. Julianus in
Cælſaribus ſcribit Trajanum intra annos quinque

Getas ſubjugaſſe. Quare Ronfam rediit anno

CVI 1 aut CVIII, & ſecundum triumphum
Dacicum

8461I..

10/.

957.
Olymp.20.
An. 4.

Conſales.

11.
Slsnc
Trani
miumtbut, 1
G Columna
Trajana
ra.
(
1

—

EI

Annd Vi
1s
888.

0 VInp. 221.
W. 1,

onſii,

8KC. .
An. Ch. 103˙
X.

P oſterioris
erpelitiozi
Dacier .
cha.

Haron nlt.

le⸗
n
n⸗

=
ti⸗
N⸗
e

us
den
ſe⸗
atur.
n.
nis
Me⸗
lice
Dai
ocutn
adum
qui

de
SW.
Ti⸗
8. ded
lriano
milia⸗
dium
leun⸗
Ouid
di ge⸗
gün⸗
menle
e o.
nonicl
ſt
Chnlti
Al⸗
nus II
uiuf
annO
phurn
cicui .

§S C. II. Dacicum Decennaliaque exhibuit, ut infrà di-
An. Ch. 104. cetur. Loydius quidem ejus reditum in annum
105. CIXhdiffert; ſed cùm triumphi cum Decenna-
libus & id genus feſtis, ſi Imperatores Conſula-
tum non ſumerent, conjungi ſoliti eſſent, ei hac
in re non adhæreo.

Anno Urbis ANNO PERIODI GR½ CO-RO MAN 5597.

357. 4 . . .
lymp.220. OI. G F. 10. P. 31. Mart. Indict. 2.
an. 4. JESuCHRISTIIOA. ſecund. Baronium 106.

EVARISTI PAP I0.
TRAIJANI IM p. 7.

1. D num. I. & ſeq. Coſſ. Sara I L, & Mar-
Conſules. cellus.
11. Guùm utrumque bellum Dacicum per annos
Secundus ferme quinque durarit, ut jam diximus, Tra-
Trajani janus ſecundo bello Dacico confecto Romam
triumphus, non rediit, niſi exeunte anno Chriſti cVII, aut
, Gl veroſimilius, anno Chriſti cviIf, quo Decen-

zreds. nalia celebravit, & ſecundum triumphum Da-
cicum duxit. Patinus in Nummis Theſauri Mau-
roceni pag. 116. unum Græcum Trajani producit,
in quo legitur: L. I A. id eſt, anno undecimo. Viſi-
tur in eo Quadriga triumphalis. Superſunt qui-
dem multa hujus Imperatoris Latina Numiſma-
ta, quæ ad iſtum triumphum ſpectant; ſed cùm
in eis annus Tribunitiæ Poteſtatis non exprima-
tur, incertum quo anno illi cuſi. Gruterus pag.
CXC. 4. exhibet Inſcriptionem Trajani, in qua
is dicitur: GER MANICUS. DACICUS. PONTIF.
M XAXIM. TRIB. POTEST. xXxII. I M P. VI.
Cos. V. P. P. OPERIBUIS. AMPLIATIS. R ESTI-
TuIT. Sumta Tribunitia Poteſtas XII à Traja-
no quinto Kalend. Novemb. anni Chriſti cvrI.
Quare anno c vVIII dictus is Imperator VI
occaſione ſecundi triumphi Dacici ac Imperii
Auguſtei Decennalium, in quibus præcedentes
victoriæ de more renovatæ; & opera publica,
ut etiam moris erat, ampliata. Quod Columnam
Trajanam, quæ etiamnum Romæ viſitur, & cu-
jus hoc anno Nummum exhibet Baronius, in
quo Conſalatus tantùm ſextus exprimitur;, præ-
ſenti anno non erecta; cùm Traſanus anno tan-
tüm c XII Conſulatum ſextum inierit. Ea ita-
que anno tantùm cxIII Trajano poſita, ut le-
gitur in baſi ejſuſdem Columnæ in medio Foro
Trajani. SENATUS. PoPuLusenr RoOMANUS IMP.
CXSARI. DIVI. NERVAE. F: NERVAE LRAIA-
NO. AudG. GERM. DACICO:. PONTIFE MAXIMO.
TRIB. POT. XVII. IMBP. VI. Cos. VI. P. P. AD.
PECLARANDIM. QANTAE ALTITUDINIS MONS.
ET. LOCUS. TANTIS RUDERIBUS,; SIT. EGESTUS

Anno Urbis ANNO PERIODIGRECO-ROMAN £ 5598.

Olymp. 221. ◻ 2 E. ) II. P. 20. April. Indict. 3.
dn. d. JE Ssu CHRISTI IO5. ſecund. Baronium 107.

EVARISTI PAP £ II.-
TRAJANI IMP. 8.

I. D num. I. Coll. Ti. Julius Candidus II &
Conſules. A. Zulius Quadratus, ex Inſcriptione
Onuphriana. Mediobarbus pag. 153. C. Julium
Candidum II. & C. Numid. Quadratum profi-
tetur. Sed neſcio unde id acceperit. In veteri
enim inſcriptione apud Sponium in Itinerario
Athenienſi legitur: Tiναν AYοY Ie ον,, AX1%2

in Annales C. Baronii.

FKevæ αατο ανατιoν Ayrlaamw“ A'olasg, &c. id S £ C. 11.
eſt, C. Antium Julium, Auli ſilium Luadratunz; An. Ch. 1052:
Conſulem iterum Proconſulem Aſiæ, & c. Additur,
ex auctoritate Inp. Nervæ Trajani Ceſj. Aug. Ger-
manici, Dacici, Provinciæ Dyriæ, &c. adeo ut
indubitatum ſit, ſermonem hic eſſe de Quadra-
to hoc anno Conſule;, aliis poſtea dignitatibus
Exornato.
Bellum Parthicum anno tantüm Chriſti cxI, „-II.
⸗ Bellim Pärs
inchoatum; cùm Trajanus in Nummis Parthi- rhicrn:
cus non dicatur, niſi poſt Conſulatum ſextum,
quem eo Chriſti anno ſuſcepit. Card. Nori-
ſius in Epiſtola Conſulari pag. 72. profert
ex Gaza Medicea inſigne Numiſma Trajani cum
epigraphe: IMP. CAES. NERVAE ILRAANO Aué.
GER. DAc. P. M. 1 R. P. Cos. VI. P. P. & in
poſtica: PROoFrECTIO AuG. S. C. Ibidem viſitur
Imperator eques milite ſcutato præeunte, tri-
bus aliis haſtatis ſůbſequentibus. Hinc, inquit
Card. Noriſius, ante ſextum Conſulatum, qui
in Nummis obſignatur, in Orientem non tranſ-
miſit. Sed cùm ultimis Imperii Trajani annis is
Nummus percuti potuerit, & de facto à Me-
diobarbo cum anno Chriſti cxvVI copuletur,
certus inde annus deduci non poteſt. Nec eſt
quòd quis dicat, malè cum eo anno à Medio-
barbo conjungi; cùm Trajanus non Parthicus;
ſed Dacicus tantům in eo nuncupetur. Nam in
Nummis ſæpe antiqui tituli Imperatorum ſerva-
ti, novi veròô neglecti. Sic in Portu Anconæ à
Trajano ædificato extat Inſcriptio ab Onuphrio
anno Urbis PDcCcCCLXIX recitata, cujus ini-
tium: IMP. CAESARI. DIVI. NERVAE. F. NER-
VAE. LRAIANO. OPTIMO. Aud. GERMANIG. DA-
cIco. PoNT. MAX. TR. PoT. xVIIII. IMP. I X.
Cos. VI. P. P. &c. Et tamen jam tum Parthi-
cus in Nummis & Inſcriptionibus de more Tra- .
janus dicitur. Standum itaque alteri argumento
à Card. Noriſio ibidem allato. Obſervat Cardi-
nalis doctiſſimus Trajanum bello Parthis illato,
cùm Athenas appuliſſet, Legatos Parthorum
Regis illic cum muneribus conveniſſe, teſte
Dione lib. 68. rogantes ut delatum Parthamiſiri
Armeniæ regnum ratum haberet. Trajanus re-
pudiatis muneribus; reſpondit ſe cùm primum
in Syriam adveniſſet, facturum omnia, quæ fie-
ri par eſſet. Athenienſes, què præſentis Impe-
ratoris gratiam magis emererentur, Hadrianum
ejuſdem conſobrinum Archontem crearunt, ex
Phlegonte cap. 25. de Mirabilibus, ſcribente mu-
lierem Romæ edidiſſe maſculum bicipitem, qui
monitu poſtea Aruſpicum in Tiberim projectus
tuit: Athenis, inquit, Arzhonte Hadriano, qui
Emperator fatctus eſt: Conſulibus Komaæ Imperatore
Trajano VI; & Tuo Sextio Africano. Cujus Ma-
giſtratůs anno Chriſti cxiI Hadriano delati
nulla ratio aſſignari poteſt, niſi ejuſdem cum
Trajano adventus Athenas.
Sed Dio loco laudato aliam rationem ſugge-⸗ III.
rit, quæ mihi rem evincere videtur. Poſtquam Webe 1
is de ultimo bello Dacico locutus eſt, ait: Bi- unnz 1
bliothecas extruxit, ac in foro (ſuo) Columnam Ccxin ſuſcep⸗
maximam collocavit, partim ſepeliendi ſui causd, tum.
partim ut opus quod ipſe circa forum fecerat, po-
Rteris offenderet. Nam eum locCum montoſum,quan-
ta eſt altitudo columnæ, perfodit, forumque eo pa-
Ccto complanavit. Poſt hæc bellum intulit Armenis
Parthiſque, propterea quòd (ut ipſe dicebat) Rex
Armeniorum non ab ſe, ſed à Rege Parthorum dia-
dema accepiſſet: ſed revera id bellum ſuſeepit ad-
ductus gloriæ eupiditate. Victor de Cæſaribus de
Trajane

IV.
Geſta in
Oriente à
Trajano.

106
S £ C. II. Trajano ait: Adhuc Romæ à Domitiano cρα
An. Ch. 105. Pyra, atque alia multa magnificè coluit, ornavit-

que. Alter verò Victor de Trajano ſcribit: Hajius
exuſti corporis cineres relati Romam, bumatique
Trajani Foro ſub ejus columna: quod & Eutropius
habet. Cùm itaque Trajani Columna in eo Fo-
ro anno Chriſti cxIII exeunte erecta fuerit, illud
anno antecedente, nempe cxII, Trajani Quin-
decennalibus nobilitato dicatum fuit. Medio-
barbus pag. 100. Trajani Nummum refert, in

quo legitur: IMP. TRAANUS. AucG. GER. DAC.
P. M. TR. P. Cos. VI. P. P. in poſtica: Fo-

RuM TRAANI. Repræſentantur ædificium pul-
cherrimum & Quadrigæ triumphales. Quod
Forum in alio ibidem Nummo ſexto etiam Con-
ſulatu notato memoratur. Mediobarbus utrum-
que Nummum cum anno Chriſti cxIV conjun-
git. Sed cùm Trajani Columna in eo anno Chri-
ſti cxiri collocata fuerit, nullus dubito, quin
ea dedicatio anno cxrI peracta fuerit; quod &
ræfatæ Quadrigæ indicant. Annis enim Decen-
nalibus & id genus feſtis addictis annorum præ-
cedentium victoriæ, triumphi, aliaque id ge-
nus rurſus Nummis inſculpta, & dedicationes
de more factæ. Ammianus lib. 16. cap. 10. de
Conſtantio Auguſto Romam inviſente loquens
ait: Verum chni ad Trajani forum veniſſet, ſin-
galarem ſub omni cælo ſtructuram, ut opinamur,
numinum aſſenſione mirabilem harebat attonitus,
per gigantéos conteztus circumferens mentem, néc
relatu effabiles, &c. Unde non mirum, ſi Num-
mis inſcriptum fuerit. Columnam verèò Traja-
nam Imperatore Tribunitiam Poteſtatem XVII
gerente poſitam in eo Foro fuiſſe liquet ex epi-
graphe anno proximo à nobis relata. Quare,
cùm teſte Dione Trajanus in Parthos non move-
rit, niſi poſt Forum à ſe conditum ac dedicatum,
& prædictam Columnam erectam, bellum illud
oſt annum cxII, quo Trajanus Conſulatum
VI & Tribunitiam Poteſtatem XVI iniit, cer-
tiſſimè ſuſceptum.
Trajanus, relictis Athenis, Aſiam, Ciliciam-
que finitimis cum Provincus peragravit; ac S eleu-
ciam appulit. Antiochiæ cum eſſet, Augarus Oſroe-
nus ei munera & Legatos cum mandatis ab amici-
tia nou alienis miſit. Quæ ad annum cxII re-
ferenda. Anno inſequenti Trajanus in fines ho-
ſtium pe rvenit, ac cepit cuncta, nullo fabto præ-
lio: dein Satala & Elegiam, quæ ſunt urbes Ar-
meniæ, profectus, Heniochorum Regem honore af-
ecit, & Parthamiſirem KRegem Armeniorum
punivit: captäaque Armenid totâ, KReges, qui de-
ditionem fecerant, habuit in aumero amicorum.
Quæ ad annum c xIII & C XIV pPertinent.
Trajanus ad oppidum Armeniæ Elegiam Partha-
miſiridi copiam adeundi ſui fecit. Hic diadema
capiti detraxit, & ad Trajani pedes poſuit. Quo
facto milites clamorem unà ſuſtulerunt, ac Tra-
janum tanquam in viltoria quadam Imperatorem
appellarunt, ut teſtatur Dio, qui addit, Traja-
num Parthamiſirim quidem dimiſiſſe, ſed Ar-
meniam retinuiſſe. Trajanus dum gerit Tribuni-
tiam Poteſtatem xVII, Imperator VI dicitur,
ut videre eſt in Inſcriptione ſuperiori anno rela-
ta, nec Imperator VII dicitur, niſi quando
gerit Tribunitiam Poteſtatem xvIII, ut liquet
ex duabus Inſcriptionibus apud Fabrettum in

Syntagmate de Columna Trajani pag. 293. ex

quibus unam refero:
IMP. CAESAR. DIVI. NERVAE. F. NERVA. LRA-

IANUIS. OPTIMUS. Aue. GERMANICuS. DACI-

„„ . . 2⸗ .
Critica Hiſtorico Chronologica
cus. PoNTIF. MAx TRIBIuNIC. POTEST. XVIII. S . C. II.
IMP. VII. Cos. VI. P. P. SACRARIA. NUIMI- An. Ch. 105.

NUM. VETUSTATE. DILAPSA. RESTITUIIT. Tribu-
nitiam Poteſtatem xvIII die v Kalend. Novemb.
anni cCxIV Trajanus ſuſcepit; ideoque eo Chri-
ſti anno exeunte vel inſequenti incipiente, Tra-
janus Imperator VII dictus. Eo autem Tribu-

nitiam Poteſtatem XVIII gerente, bellum ma-

ximè exarſiſſe colligo ex Inſcriptione ibidem à

Fabretto deſcripta, in qua Trajanus dicitur:

TRIB. PoT. XVIII. IM D. V III. Cos VI. vel, IRIE.
Por. xvIII. IMD. VIIII Cos. VI. P. P. T unc
itaque Trajanus Edeſſam venit, cui adventanti
cùm Augarus Rex obviam profectus eſſet, ſe-
que purgaſſet, veniam conſecutus eſt. Inde in
Meſopotamiam & Adiabenem venit, & Singa-
ra ac alia quædam oppida citra pugnam ullam
operâà Luſii ducis cedit. Tum vero multa Traja-
no decreta ſunt à Senatu, ſed imprimis Optimus
cognominatus eſt... Ad hac Niſßibi, Batniſque
captis, Parthieus cognominatus eſt... dum mo-
raretur Antiochiæ, terræ motus factus eſt, &c.
inquit Dio lib. &S. Quare cùm terræ motus ille,
ut ſuo loco oſtendam, exeunte anno Chriſti
c xv contigerit, nullus dubito, quin eo anno
Niſibis & Batnæ expugnatæ fuerint, Trajanus
Imperator VIII & VIIII;; ac præterea Opti-
mus & Parthicus dictus fuerit. Fabrettus citatus
pag. 292. ait, in nullo vel Marmore vel Nummo
non ſuſpecto titulum PARTEICI ante XxIX Trib.
Pot. reperiri, & omnia certiora monumenta
hac Parthici nuncupatione deſtitui, quod &
obſervavit doctiſſimus Aſaphenſis Epiſcopus in
Specimine Imperii Trajani à ſe in lucem eden-
do, quod ad me ex Anglia tranſmiſit; licèt,
cùm illud compoſuit, Fabretti Opus non vidiſ-
ſet. A neutro itaque diſcedendum, exiſtiman-
dumque titulum Imperatoris I X Trajano attri-
butum anno Chriſti cxv poſt diem v Kalend.
Novembris, quo Tribunitiam Poteſtatem X1X
capeſſiit. Quoad cognomen Optimi, Fabrettus
pag. 293. Inſcriptionem exhibet dicatam, IPI-
Bus. JANUARIS. L. VIPSTANO MESSALLA. M.
PEDONE. Coss. anno ſc. Cxv, in qua OPTIMI
vox pro cognomine, non verò laudationis loco
accipienda videtur: & pag. inſequenti obſervat,
appellationem Parthici cum alia Optimi, ſeu
APIEXTOT in Græcis ſemper copulatam procede-

re. Hæc ad varia Annalium loca reſtituenda ex-

plicare neceſſe fuit.

Dio lib. 68. narrato utroque bello Dacico,
ait: Per id tempus Palma Praæfeltus Syriæ cepit

eam Arabiæ partem, quæ Petram attingit, redi-
itque in ditionem populi Romani. In Collectaneis
Græcis apud Scaligerum pag. 341. prius bellum
Dacicum illigatur anno primo Olympiadis ccxx,
qui menſe Julio anni Chriſti c 1 inchoatur:
victoria Palmæ de Arabibus Petreis, anno ſe-
cundo ejuſdem Olympiadis. Quare Palma anno
Chriſti c III, quo annus ſecundus Olympiadis
CCXX adhuc in curſu erat, adverſus Arabes
Legatus, iique non multo poſt debellati. Au-
ctor enim Chronici Alexandrini ſub Candidi
& Quadrati Conſulatu hoc anno geſto, hæc
habet: Petrei, & Boſtreni ab hoc anno ſuam
Eram inchoant. Quare eo anno vel anteceden-
ti in Romanorum poteſtatem redacti. Quæ
cùm apud me certa elſent, non parum turbatus
ſum, lecta Nummi Græci Trajani inſcriptio-
ne, à Patino V. C. in Theſauro Numiſmatum
Mauroceniano relata, in qua legitur: ARABIA

1o6.
1
.
1.
.
e
4
1
1
1
I.
t
te
(?
XI.
Dellum Da⸗
licum,
Anno Ur-
bis .
Olyn-. 221,
A..2.
..
Conſulen. .

Il.
ani populi
Trajano
Udi,
m.
45
Be
l
B
D
a

1 III.
anhyer ſub.
hijez a lin
Oriente te

ere, ſin
O
bz

4
Ur:
In.
unc
aui
ſe⸗
e in
lga⸗
Hlam
d⸗
mus
ue
mno⸗
c.
le,
W
Ann
janus
Oui-
atus
nmmo
Tub.
Nenta
od &
us in
eden⸗
licet,
Vicil⸗
timan-
altri⸗
alend.
nxIX
NRENS
‚Iol-
4. M.
TIMI
S loco
hſervat,
7, ſen
cede⸗
A.e

Nꝛcico,
64 eptt
, relt
ectanels
bellumm
is cα
choax:
anno ſe⸗
na anno
mmhiads
Aubes
nAu.
Candidi
o, hac
ſum
teceler⸗
B. E
ubalus
ihtio⸗
lmatum
AXAI/

l.

in Annales C. Baroni.

S £ι C. II. L. IT. id eſt, anno AIII. Ait Patinus in Num-
An, Ch. 105. mo cerni figuram ſtantem. Quo pacto, Arabia
Los. anno CX acquiſita fuiſſet. Unde Fabrettus,
qui tamen Nummum illum non viderat) pag.
290. putat Palmam anno CIX Conſulatum
conſecutum ob Arabicam expeditionem tunc
tandem per eundem confectam, & Trajano no-
vum Imperatorium titulum, nempe VI, quæ-
ſitum fuiſſe. Quæ cùm mihi minimè probaren-
tur, & tamen præfata Inſcriptio à Patino rela-
ta negotium faceſceret, dubium meum ad Toi-
nardum V. C. ſcripſi, qui reſpondit, ſe illud ad
Vaillantium in Numiſmatographia verfſatiſſi-
- mum retuliſſe, eumque ſibi dixiſſe, Patinum
Hadriani Nummum FTrajano per errorem at-
tribuiſſe: penes ſe enim, aliàs fuiſſe Hadriani
Nummum, in quo eadem Inſcriptio inſculpta.
Impliciti nodi enucleata explicatio; cùm Ha-
drianus XIII Imperii ſui anno Arabiam pe-
ragrarit, ut ſuo loco dicam. Hinc intelligere
eſt, quantum obſint eruditioni Antiquarii, dum
quæ in Nummis & Inſcriptionibus habentur,
non ſatis accuratè deſcribunt, & quod pejus
aliquando corrumpunt correctionis prætextu,
ne quidem Lectores monendo quid in eis im-
mutarint. Cùm itaque in Nummo Maurocenia-
no, Trajanus Hadrianus legatur, ut in infini-
tis aliis, Patinus illum Trajano aſſignavit. Quod
tacendum non fuit, ne alii in errorem indu-
cantur.
VI. Secundum bellum Dacicum hoc anno cœ-⸗
Bellum Da- ptum, & duobus ſequentibus continuatum, ut
icnd. oſtendi anno CIII.

Anno Ur- ANNO PERIODI GRA CO- ROMAN &£ 5599.

bis 859. . .
Olymp. 221. O 3. D. O 12. b. 5. April. Indict. 4.
an 2. IESüUCHRISTIIGö6. ſecund. Baronium 108.
EVARISTI PAPX IZ2.
TRAJANI IMP. 9.
I. D mnum. I Cofſl. L. Ceionius Commodus Ve-
Conſules. rus, & L. Tutius Cerealis, ex Onuphrio.
I1. Euſebius in Chronico, ad annum V Tra-

Varii populi
Trajano
victi.

jani hæc habet: Trajanus, viäto RKege Deceba-
lo, Daciam fecit Provinciam: Iberos, Sauro-
matas, Oſroeènos, Arabas, Boſphoranos, Chol-
chos in fidem accepit: Seleuciam, Cteſiphontem,
Babylonem occupavit & tenuit. In mari Rubro,
claſſem inſtituit, ul per eam Indiæ ſines vaſtaret.
Baronius non animadvertens, Euſebium belli
Dacici occaſione de aliis à Trajano ſequentibus
annis geſtis agere, & quæ ad varios annos
pertinent uno tenore, ut plurimùm ecitare,
hæc hoc anno conſignavit. Et tamen Dacia an-
no Chriſti CVIII in Decennalibus Trajani
Provincia facta, aliæque victoriæ à Trajano,
ſextum Conſule reportatæ, ut anno præceden-
ti inſinuavimus, magiſque infrà explicabitur.

111. Ad num. II. Martyrium 8. Romuli & mi-

Martyres ſub itum Chriſtianorum à Trajano, dum in Orien-

Traſano 5
Oriente
agente.

* te eſſet, morti addictorum, ante annum cente-
ſimum duodecimum, quo is Imperator in
Orientem transmiſit, ut anno præcedenti pro-
bavimus, contingere non potuit.

2

5 £ C II.
An Ch 107.

ANNO PERIODI GCGRCO-ROMAN 5600. Anno Urbis
. . . 8 ii . gco.
4 8 O 13. P. 28. Mart. Indict. 5. Olymp. 2r.
Jrsu CHRISTI IO. ſecund. Baronium 109. 2n 3.

EVARISTI PAP E I3.

TRAJANI LMP. 10.

Naum. I ad XVIII. Cofl. C. Soſßt Se- I.
Anecio IIII, & L. Licinio Sara III. Ita Conſules-
Onuphrius ex Figlina & Caſſiodoro. Suram *
etiam tertiüm Conſulem Auctor Chronici Ale- =
xandrini profitetur, indeque liquet hunc anno ?
CI V cum nota numerali II proponi debuiſſe. 2 ½=
Decennalia Imperii Proconſularis uno anno II.
dilata Trajanum exhibuiſſe indicant uterque
Conſul ea dignitate alias exornati, & perſe- conſualäris:
cutio Chriſtianorum, quæ ita aucta eſt, ut ab Trajani.
hoc anno Euſebius in Chronico tertiam Eccle-
ſiæ orſus fuerit.
Euſebius in Chronico ſub anno decimo Tra- III.
jani, tertiam perſecutionem conſignans ait, in Martyrium
ea & vmeonem Cleophæ Hieroſolymorum Epiſ- Enatii Ep*

copum, & lnatium Antiochenum Antiſtitem “ Antiog

paſſos eſſe: hincque factum, ut omnes S. Ignatii eheni,⸗

Martyrium, vel cum hoc vel cum ſequenti ano :

conjunxerint. Veruùm Euſebius Epitomatorum
more variis annis geſta uno tenore recitavit. Nam
infrà demonſtrabimus, Trajanum ante annum
centeſimum duodecimum in Orientem profe-
ctum non eſſe; ideoque & ante eum annum
hoc martyrium contingere non potuit; cùm:
Trajano Antiochiæ exiſtente, Ignatium ad
eum adductum Acta ejus referant. Quæſtio
igitur eſſe poteſt, an Ignatius Trajano & Atfri-
cano Coſſ. ut vult Marianus Scotus in Chroni-
co, ſcilicet anno Chriſti CXII, Romam per-
ductus fuerit, ibique beſtiis traditus, an verò
anno tantum centeſimo decimo quinto morte
affectus fuerit, ut Joannes Malela Antioche-⸗
nus ab Uſſerio in Notis ad Acta S. Ignatii ci-
tatus inſinuat. Ait enim Malela in Chronico:
Agebat in ea Urbe Traianus Imperator, quando
divina illa erupit ira. Martyrium verò paſſus tunc
ſanbtus eſt lnatius civitatis Antiochenæ Epiſoopus:
indignatione enim in illum commotus eſt, quod
ipſum convicio affeciſſet. Loquitur is Auctor de
terræ motu Antiocheno, quem menſe Decem-
bri anni Chriſti centeſimi decimi quinti accidiſ=
ſe narrat, eo tempore, quo Trajanus Antiochiæ
hiemabat. Cùm verò anno inſequenti, verno
tempore, Trajanus in Parthos moverit, Acta-
que S. Ignatii referant, Trajano in Parthos
movente, illum Romam perductum eſſe, Igna-
tii Martyrium quod die vigeſima menſis De-
cembris, ut mox oſtendetur, contigit, ad an-
num CXVI potiùs referendum. Veruùm eſt in
eodem Malelæ Chronico legi: Ex Daphne
proceſſit Inperator & per vdem Chriſeam ſive
Daphniticam intra Nit Auntiochidm Syriæ coronam
capite geſtans gα olivddnmn raenliſoulis contextam
menſe Audinao ſive Jafrrio, die ſeptimo, ferid
quintâ, horàâ quartà matutinâ. Qui character,
inquit Uſſerius in Notis ad Epiſtolas S. Ignatii,
ubi locum illum refert, indicat annum CVII,
quo dies VII Januarii in feriam quintam in-
cidit. Sed cùm poſt annum centeſimum duode-
cimum, quo Ignatium paſſum, certum vide-
tur, dies VII Januarii & feria quinta in toto
Trajan

Decennalis
Imnperti Prox

—

340 1

2 4 9 2* ,1
10SHàꝑ Critica Hiſtorico-Chronologica ae
S & C. II. Trajani Imperio non concurrant; non dubito “ tos dies urbis reliqua trepidaſſe, Trajanum S 11.
An. Ch. 107 quin error in numeros irrepſerit. Joannes Fellus interea ſub dio in Circo ſe tenuiſſe. Quid An. Ch. 107.
Epiſcopus Oxonienſis nuper defunctus „Joannis “*agentem putemus: Victor in Epitome nos
Malelæ Chronicon ex Typographia Scheldonia- „docebit: Terræ motus gravis, atroxque peſti-
na edendum ſuſceperat; ſed poſtquam compe- c ſentia, fameſque & incendia fabta ſunt, 4as.
rit, Auctorem fuiſſe nullius judicii, & librum *' bus omnibns Trajanus per exquiſita remedia .
fabulis ſcatere, noluit eum edendo, tum prælo * opitulatus eſt. Proculdubio ea ſedulò procu-
tum operâ ſuà abuti: Liber tamen non eſt nihi- ravit, quibus ira Deum maximè avertenda .
li. Habet quædem præclara, præcipuè in ea par- *fuit. In quibus nihil antiquius habuerunt “
te Hiſtoriæ, quæ ad ſua tempora pertingebat. * Dæmonia quàm Chriſtianorum excidium,
Vixit autem ſub Magno Juſtiniano, & videtur “„ quibus omnes publicas calamitates deberi
Fe⸗ al, 7. mael. ₰ lo. Aialeles anno ejus X XX V aut citrciter, ſeri bere deſüſ- perſuaſerant cultoribus ſuis. Hoc de omnibus
Ro Prn r, Sen. 2 griaum ſe. Ita clariſſimus Guilielmus Loydius Epiſcopus “ ejuſmodi caſibus oſtendit S. Cyprianus in li⸗
ena EEE hen ass Aſaphenſis & Secta Proteſtantium, vir ſolidiſſi- bro ad Demetrianum. Hoc præcipuè de terræ
2 7 ishante decs nGhe mi ctiterii. Chronicon illud adhuc ineditum * motu Dodweellus meus Diſſert. Cyprianica xxI,
4. 4 a , 4 . — 3„¼ cùm videre non potuerim, ad Loydium ſcripſi, S. XXXI V. Eô magis veroſimilia exiſtimo, quæ
es pitcfrr NeFtn qui non tantùm quæ de eo Martyrio in eo ha- nabet Joannkr Malela de 5§ Igrurit martyrio
— bentur, mihi deſcribenda curavit; ſed & mihi e. Juo evenit hoc tempore, ac Get W
. otdunt, Kam cerz ſuam de illo ſententiam indicavit. Vix fieri potuit, quin ob hanc cau ſam Epiſ-
ͤ M, jan I5e IV. * Suppono, in Juit, illud eſſe verum, quod copus Chriſtianorum ‚quiſquis ille fuiſſet, ab .
eilg maänv. Raeſht Geſta à Tra- tum omnes Veteres docent, tum præſertim z Ethnicis Trajano ſiſteretur. Unde ab eo inter-
re zvs Gſticie, jano ante cc Acta martyrii, Ignatium paſſum ſub Trajano *rogatum & faſſum oportuit, puniri, ſecun-
A Men Eamſibe Waririnm c Imp. poſt Dacicum bellum confectum; & eo “ dùm ſua reſcripta (Plinius lib. 10. epiſt. 98.)
rläcte, d iſte rir. ghati c potiſſimum tempore quando ipſe Trajanus *Hero autem S. Ignatii ſucceſſor viginti annis .
ar ne. nrs Antiochiæ fuit in expeditione adverſus Par- * Cathedram tenuit, & diu Trajano ſuperſtes
2 , uen onas cc thos, ſive Perſas: tunc à Trajano Antioch iæ c fuit. Non igitur tunc temporis (auſim di-
,4 S Eeigin damnatum; & poſt aliquandiu Romæ paſſum e cere) Hero Epiſcopus fuit, led ipſe S. Igna- “
„— Fua , 7. Sv. cc fuiſſe. Dacicum bellum à Trajano confectum “ tius. Hoc rationi eſt maximè conſentaneum. VII.
V 4 n * anno Chriſti cVIII exiſtimo. Anno autem *& hoc diſertè aſſerit Joannes Malela; cui cer- uc P
lacettn e, azedt. t Chriſti cxII ad bellum adverſus Parthos ge- dté idem Auctor; qui annum terræ motüs rectè .
eEv„ rendum Trajanum Roma profectum probavi “ tradidit, æquè redè Ignatii martyrium trade- b
ciis argumentis, quibus non video quid poſ- e re potuit. Neque tamen confeſtim S. Ignatius
* ſit opponi. Cùm ea æſtate fuerit Athenis & martyrium perpeſſus eſt, ſed poſtquam Traja- 1
inde in Aſiam profectus ſit, teſte Dione pag. * no illi pravam ſuperſtitionem objicienti, ille m
778. D. cum Phlegonte & Nummis collato, ee viciſſim idololatriam increpuiſſet, (quod in- 8
*puto ex Aſia moville menſe Ocobri, idque er dicat Malela) tunc ab eo damnatus „ S poſtea
Antiochiæ auditum Joanni Malelæ Auctori “* perſeverans, ductus eſt, primuùm Seleuciam
cE cäaſionem dediſſe tradendi, Romaâ profectum c unà cum Rufo & Zoſimo; dein mari aperto
. *Trajanum menſe Octobri anni XV Imperii “ Smyrnam navigavit. Ibi aliquanto detentus 5
c ſui, repono I E pro I B, ut Malela cum ſe- 6 & forſan juſſu Trajani ) ad ejus conſtantiam ſu
ipſo conveniat:] dein menſe Decembri [xX VI te frangendam , quod aitr diſertè Chryſoſtomus
te Imperii] veniſſe Seleuciam; & CcXIII Orat. ad Antiochen. tom. 5. pag. 502. edit. Sa- 1
* Chriſti] Januarii die VII die Veneris Antio- “ vil. Ibi certè die X XIV Auguſti ad Roma- y.
ec chiam veniſſe hic itidem reponos pro E, die e nos Epiſtolam dedit. Inde Troadem, illinc di
cE Veneris pro die Iovis.] Hæc vera eſſe poſſunt, * Neapolim, &c. Demum ut nos Acta docent,
„aut ſaltem veroſimilia: ad meam autem de * Romam delatus, ibi martyrium complevit- 1
cc morte S. Ignatii ſententiam nihil faciunt, nec in Sigillaribus, videlicetxIII Kalend. Janua- 1e
c ofhiciunt. Hoc anno Chriſti cxIII putO Tra- "rias anni Chriſti CXVI. len
*c janum in hoſticum progreſſum, ea, quæ Dio Hoc eodem anno etiam S. Symeonem 5. L. e
t pag.779. D. narrat, Samoſatis, &cc. feciſſe, dein Cleopæ ‚Hieroſolymorum Epiſcopum, paſſum * . nne ln
K«annO Antiocheno cLXII & XVII Imperii ⸗ oſtendit Dodwellus meus Diſſert. Cypr. X 1, oh* ,. ,. i
ccin Armenia hibernaſſe. Annum noto Antio- cS§. XXI. Rationes, quas profert, meis ſunt tyrium paf- ð
„Chenum Malelæ cauſa. Anno Chriſti cxIV ſatis conſentaneæ. Ille ait, S. Symeonem ob ſus ſit. ke
«Armeniæ omnia reliqua in ſuam poteſtatem c motum Judaicum accuſatum » idque potiùs 1 .
cc redegiſſe, & Parthamiſiri eum adorante IMr. e quòèd ex ſtirpe Davidica; quàm quèd eſſet tit
cE VII. audiiſſe, & eâà Provinciâ conſtitutà an- & Chriſtianus. Mihi videtur veroſimile motum Baron. n. I.
cc no Antiocheno CLXIII, XVIII Imperii illum Judarcum hinc originem traxiſſe, quòèd N
c Edeſſæ hibernaſſe. Anno Chriſti cCcx v Meſo- tertæ motus, &c. procurarentur eorum ſan- da
*potamiam & Adiabenem ſuæ ditionis feciſſe, * guine æquè ac Chriſtianorum. Noſtram quip-
cτ p. VIII & VIIII acclamatum fuiſſe. “ pe Religionem iis temporibus pro Judaiſmo e
ccDemum anno Antiocheno cLXIV, & XI X * à Gentibus habitam fuiſſe, tum ex Dione in l
*Imperii ſui, Antiochiam rediiſſe; poſt inte- “ Domiriano & in Nerva „ tum aliunde con- zin
*grum biennium, & quod excurrit. Ita enim ſtat. De tempore fſatis patere videtur, quòd §. Rn
* intelligo illa Malelæ verba, quando ait, bien- Symeon, aiente Hegeſippo apud Euſeb. lib. 3. ul
**nio poſt Trajani in Orientem profectionem ter- * Cap. 32. coram Trajano Ceæſare & Attico Con- h
cr&ι motum contigiſſe. Antiochia Romanis fuit *e ſulari fidem Chriſti conſtanter profeſſus ſit.
c Oriens: Malelæ autem homini Antiocheno *Hunc Atticum Syriæ Legatum, Conſularem non
Vv. cOriens fuit majoris Aſiæ Provincia. cfuiſſe non dubito. Græca autem S. Ignatii Acta Amn
§. Ignatins „Terræ motum Malela nos docet contigiſſe “ ejuſdem Attici meminerunt ( quidni Conſula- l,
Mare ving ¹cc die XXIII Decembris. Dio pag. 782. DE. ”* ris 2) & Urbani & Marcelli (fortè Conſulum de
ſatii, * ait ex 60“ Trajanum ægre evaſiſſe, poſtea mul- ſuffectorum. Non abſonum eſt arum
um

SAC TII

.

*

4

l⸗

cer⸗
(16
Ee⸗
AIns
it-
Ue
In⸗
oſten
ciam
peito
entus
ttiam
Ofhus
N⸗
Uha⸗
Woc
ocent,
lerit,
ſanus⸗

Ge VI.
aliun W eng
valg gienn
l. X1, Clope mar⸗

lun znun i
etn b ſt.
Otills
elet
motuln
, Goo
ſan⸗
m guiß-
Diope n
le col.
Nod .
b. li. 5.
c Con-
,ſſus 2

Baron.⸗

in Annales C. Baroni.

58 † C. II. *ſuffectum Româ abſentes geſſiſſe. Hi ſane
An. Ch. Io7. Antiochenis notiores fuiſſe videntur, quâm

VII.
Epiſtolæ S.
Ignatii.

* anni Chriſti CXVI novi Conſules ordinarii.)
*Anno CXVI hæc geſta fuiſſe oſtendit, quèòd
*Coram Trajano, qui antea ſemel tantùm fuit
*Antiochiæ, & nunc primuùm hoc ex terræ
*motu irritamentum habuit adverſus Chriſtia-
*„nos. S. Symeonem autem ſenem CXXanno-
*„rum, quòd minus idoneus eſſet qui Romam
*mitteretur, non abſimile eſt, Antiochiæ paſ-
*ſum. Sin autem paſſus fuerit Aprilis XXVII,
* quem ejus Natalem habent Græci in Menæis
*ſuis, eadem tempeſtate Trajanum in hoſti-
*Ocum diſceſſiſſe, ideoque tunc temporis hunc
*oocciſum, & S. Ignatium Antiochiâ Seleu-
*ciam miſſum fuiſſe crediderim. Hæc erudi-

tiſſimus Loydius, quibus in utroque martyrio
nihil veroſimilius afferri poteſt. Illud certum,

Ignatium poſt annum Chriſti CXII, ac poſt
inchoatum à Trajano bellum Parthicum, mor-
te affectum eſſe, & quidem die X X Decem-
bris, ut non tantùm ad eum diem habent Me-

næa, ſed etiam Acta Græca martyrii ejus. De-

nique Marianus Scotus in Chronico anno pe-
nultimo Trajani, Ignatium Antiochenum Ro-

mæ paſſum ſcribit, quamquam ſub Trajano

VI & Africano Coſſ. id eſt, anno Chriſti CXII,

jam eum Romam ductum, & beſtiis traditum
ſcripſiſſet.
A num. XVIII ad XXXV. Epiſtolæ S.
Ignatii Martyris noſtro ſeculo in magnam con-
troverſiam vocatæ. Et quidem ex Proteſtanti-
bus Salmaſius, Blondellus & Dallæus eas om-
nes adulterinas eſle contendunt; Uſlerius verèô,
Pearſonius hoc anno MDCLXXXVIdemor-
mortuus, ac Iſaacus Voſſius pro iſdem pugnant,
& pleraſque ex iis ſinceras eſſe docent. Ait enim
Pearſonius in Vindiciis Epiſtolarum S. Ignatii,
ingens diſcrimen verſari inter tres Latinas , &
duodecim Græcas; ac illas, quarum una ad B.
Mariam, duæ aliæ ad S. Joannem Apoſtolum,
ſuppoſititias eſle, tum quòd Græcis omnibus
fuerint incognitæ, neque Græciſmum omnino
redoleant; tum quèd in vetuſtiſſimis vulgatæ
verſionis Mſl. Codicibus non inveniantur. Ad-
dit Pearſonius, ne ipſas quidem Græcas duode-

cim, quas Baronius amplectitur, & incorrup-

tas exiſtimat, parem ſibi auctoritatem vindica-
re, ac rectè poſitam diſtinctionem inter ſep-
tem Epiſtolas ab Euſebio in ſua Hiſtoria me-
moratas, & antiquiſſimis Patribus frequenter
laudatas, ac quinque alias, quæ nonniſi poſt
aliquot ſecula in lucem prodiere, atque ideo
jure vel in dubium vocantur, vel eriam plané
rejiciuntur: idque non tantùm, quia veriſimile
non eſt, Euſebium, ſi ejus ævo extitiſſent, la-
tere potuiſſe; ſed etiam quia vel ob modum lo-
quendi ab Euſebianis multùm diſcrepantes ap-
parent; vel ob materiam doctrinæ, inſtitutis &
moribus poſterioris Eccleſiæ magis conſonæ, &
Ignatianis Buſebio memoratis ſola imitatione,
eaque nimis affectata, ſimiles. Ait denique Pear-
ſonius, etiam illas ſeptem antiquiſſimas & ma-
ximè genuinas Epiſtolas, in editione Græca
tunc temporis vulgata interpolatas & corruptas
fuiſſe; quod planum faciunt, cùm loca à vete-
tibus Patribus adducéta, quæ in ea editione aut
non comparent, aut non rectè repræſentantur,
tum etiam alia non pauca, quæ neque antiqui-

tati, neque ſententiæ S. Ignatii congtuunt, ne-

que tenori Epiſtolarum ſatis convenienter inſe-
Tom. I.

109

runtur. Diligentia incredibili quæcumque ad S † C. I1.
Græcas & Græco-Latinas Polycarpi & Ignatii An. Ch. 107.

Epiſtolarum editiones, earumque verſiones an-
tIquas, novas, novantiquas, pertinent, inveſti-
gavit Vir doctiſſimus, & libros duos Latinos
Mſſ. nactus eſt, qui Ignatii Epiſtolarum inter-
Pretattonem à Latina vulgata diverſiſſimam
continebant. Et ſtatim collatione facta „teſti-
monia Patrum omnium, qui intra quinque
poſt Chriſtum ſecula floruere, à Græcis Latiniſ-

que Codicibus diſſidentia, cum hac verſione

optimè convenire, & multa à Græculis poſte-
rioribus inſerta & intertexta, ab eadem pariter
abeſſe deprehendit, ac ex veteris Verſionis fi-
de. Græcas Ignatii Epiſtolas recognovit, & aſ-
ſuinenta ſtellionum ope à2 genuinis facilè &
aperté ſecrevit. Ad cumulum acceſſit quòèd
poſt eam editionem publicatam, Iſaacus Voſſius
Græcum exemplar & Medicea Bibliotheca deſ-
criptum produxerit, & cum Latina verſione ab
Uflerio publicata imprimendum ac noris illu-
ſtrandum anno MDCXLVIcuravit. Quo fa-
ctum, ut eaſdem Epiſtolas Ignatii nunc habea-
mus, quas habuit Euſebius, quas edidit Poly-
carpus, quas ſcripſit Ignatius; quo ſubſidio Ba-
ronius deſtitutus , qui ideo loca ex Epiſtolis
Ignatii interpolatis, in Annalibus aliquando
in medium adducit. Joannes Baptiſta Cotele-
rius menſe Auguſto currentis Chriſti anni
MDCLXXVI Pariſis denatus, idem de
Ignatianis Epiſtolis judicium, ac Pearſonius, tu-
lit in libro cui titulus, Sauctorunm Patrum ,gui
temporibus Apoſtoliciz flornerunt, Opera; ubi ta-
men queritur Uſſerium Epiſtolam ad Polycar-
pum contra expreſſlum teſtimonium Euſebii &
Hieronymi, & contra Epiſtolam Polycarpi ſub
finem à reliquis ſex disjunxiſſe, & Ignatio ab-
judicaſſe. Certum itaque nunc apud Gatholi-
cos, & doctiores ex Proteſtantibus, Epiſtolas
Ignatii ab Euſebio laudatas, ſinceras & legi-
timas eſſe. Quæ verò adverſus eaſdem à Sal-
maſio, aliiſque afferuntur, ſolidè confutata ab
illis, qui opinionem à nobis explicatam tuiti
ſunt.
Ad num. LI & ſeqq. An D. Dionzfians Areopa-

VII I-
. 14— Opera Dio-
gita, Opera, quæ ejus nomen præferunt, ſcri- nyſii Areo-

pferit, in magna diſceptatione poſitum. Plu- pagitæ.

res enim tam ex Orthodoxis, quàm Proteſtan-
tibus contendunt, Opera illa non ab eo, ſed

ab aliquo Dionyſio juniore conſcripta fuiſſe;

de quo etiam certatur, vixeritne ante Conci-
lium Chalcedonenſe, an poſt illud. Legendi
inter ceteros Iaacus Habertus in Archierari-
co, Joannes Launoius in Opuſculis de duo-

bus Dionyſiis, Athenienſi, & Pariſienſi, Joan-

nes Morinus in Opere de Sacris Ordinatio-
nibus, Schelſtratius in ſecunda parte Anti-
quit. illuſtr. Petrus Franciſcus Chifletius in Diſ-
ſertatione ſingulari de hac re, aliique. Hoc
enim examinare in tam brevi Opere hon vacat.

ANNO PERIOPDI GRCO-ROMAN&£ 5601. Anno Urbis

O 5. B A. 14. P. 16. April. Indict. 6. 861.
Jssu CHRISTIIOS. ſ dundiunm Baronium II0O. an. 4.

ALEXANDRI PAP& I.

TRAAN I IM PD. II.

nutn. I ad VLII. Coſſ. Ap. Aeuniu, Tre-

I.

bonianus Gallus, & M. Atilius WMerlius Con ſules.

K Bradun,

IIG

§ E& C. II. Bradua, ex Inſcriptionibus ab Onuphrio in Fa-
An. Ch. 108. ſtis relatis.

Gritica Hiſtorico-Chronologica

An. Ch. I10.

§8 £ C. 11.

105.1 Trajanus Imperii Auguſtei Decennalia dedit, ANNO PERIODI GRCO -ROMANA 5603. ur. .V 54601
Decennalis & ſecundum triumphum Dacicum exhibuit, ut O 7 F. ) 16. P. 24. Murt. Indict. 8. nmo Urbis An.Ch.I
Auguſtei anno 103. oſtendimus. Ad hæc Decennalia, re- lymp. 222, e
Imperü, & ferenda quæ habet Dio lib.68. poſtquam ſecun- JESuCRRISTI IIO. ſecund. Baronium 1II2. an. 2. Olym
Ha 1, ia dum bellum Dacicum narravit: Ad Traianum ALEXANDRI PAP 3. m 4,
ti. reverſum in Vrbem quamplurimæ legationes 4
barbaris gentibus, & inprimis ab Indis venerunt. TR A A NI IM P. 13.
I. ſpectacula edidit dierum centum viginti trium, D num. I & ſeqq. Coſl. cri Hinus Priſcia- I.
in quibus interdum cæſæ ſunt feræ manſuetaque NXunus, & Solenus Orfitut. Conſules.
beſie mille, interdum etiam ad decem milia: Anacletus Papa anno Chriſti nonageſimo II. .
itemque gladiatornm decem millia (inter ſe) er- quinto demortuus. In Chronico enim Damaſi Anacleti Cnſle.
taverunt. liſdem temporibus ſtravit Paludes legitur: Anacletus annis duodecim menſibus de- Pana odirur.
Pontinas lapidibus, extruxitque juxta Vias adi- cem, diebus tribus. Euit temporibus Domitiani à
firia, ponteſque magnificentiſſimos fecit, ac num- Conſulibus Domitiano A & Sabino 6 qui anno 11.
mum omnen adulterinum conflavit. Hæc enim Chriſti LXXXIV Faſtis nomen dedere) nimute
omnia Decennalium indicia. Cùn verò in hu- que Domitiano LrII & Clemente, anno Chri⸗ nula as
juſmodi ſolenniis novi ſæpe tituli Imperatori- ſti X C V Conſulibus. Sed loco monſite jy decem ni z.
bus darentur, hæc Inſcriptio in Trajani hono- legendum mesnſibus duobus, cum Catalogo Pala-
rem tunce dicata. Refert eam Sponius in Miſ- tino. Colitur Anacletus die xIII Jului. Verum
cellaneis Eruditæ Antiq. pag. 268. is dies ad aliquam ejus Tranſlationem referen-
IMP. C AESAR DIVI NERVAE F TRANANO dus, ut jam de aliis Natalibus attributis anti-
Auc. GERM. DACICO PONTIF. MAX. TLRIB. quis Pontiſicibus diximus.
PoT. xXII. I M p. V I. Cos. V. PRoPAGATORI Circumferuntur Anacleti Epiſtolæ Decreta- aalla-
OXSIS TERRARuM LOGuFLETATORI les tres, quas Eruditi ſuppoſititias judicant. Decserales.
OMNiIUIM CuLTORES LARU M E T Prima eſt ad omnes Epiſcopos & Fideles,
IMA'GINUM DOMuS AucusTISOLO duzx conſuta eſt tam ex Scripturæ locis, quâm
PRIVATO SUuAPECuNIA FFCERuHuINT. cx Clementis ad Jacobum Epiſtolis, uti ex Ru-
. .. fini, Damaſi, aliorumque auctoritatibus. Secun-
Egregii certè tituli, quibus poſtea Hadrianus qa eſt ad Epiſcopos Italiæ, in qua ſunt teſtimo-
Trajani filius adoptivus cohoneſtatus eſt, & ut nia ex Auguſtino, Idacio, Gregorio Magno de- UI
ex uſu, qui invaluerat, conjicere licet, in De- promta. Pertia ad omnes Epiſcopos, agique de Nintar.
cennalibus, vel aliis id genus feſtis. patriarchis, quorum nomen hoc & ſequenti iun.
111. Martyrium S. Ignatii longè poſt præſentem ſeculo in Eccleſia incognitum; denique habet
S. Ignatius. annum contigit, ut ex dictis anno ſuperiori cer- teſtimonium ex Concilio Romano ſub Gelalio, .
tum redditur. .1. .. &E ex aliis poſterioribus Patribus. Anacleto ſuc- kriat
IV. Adnum. X. Oneſimus Pauli diſcipulus, ali- ceſſit Evariſtus, qui ante hunc annum jam ad Cirſtuune.
S: Oneßmus. que de quibus Baronius, eodem circiter tem- Ccleſtem vitam migrarat, ut oſtendit initium mnn.
pore, quo Ignatius, martyrii p almam conſecuti Alexandri ejus ſucceſſoris, qui ab anno Chriſti
videntur. . . CvVIII ſedit, ut ex dicendis in ejus morte
v. Ad num. XI I. Cerdo Epiſcopus Alexandri- liquebit.
Obitus Cer- nus defunctus eſt die Sabbati undecimæ Lunæ, in-
donis Epiſc. quit Auctor Patriarcharum Coptitarum poſt
Alexand. Baronii mortem publicatus id eſt, die uinn ANNO PERIODI GRACO-ROMAN &£ 5604. ane⸗ rbn
unii, ideoque anno præcedenti, quo is dies 864 Olymp. Auno D
Snidir. bee “ O S. E. 17. P. I13. April. Indict. 9. 222. ah. 3. 2865. cg
VI. Evariſto Papæ hoc anno demortuo ſucceſſit JIESuCHRISTIIII. ſecund. Baroninm 113. Olhmnezz.
Alexander Alexander; juxta Chronicon Damaſi. .
lit Papa. ALEXANDRIFPAPA 4.
— TRAIANI IMP. 14.
Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO -ROMANA 560.
an. 1. us, ptionibus Gru- onſules. Cnhle.
JESuICHRISTI 109, ſecund. Baronium 1II. terianis pag. 163. 7. & pag. 128.
AIrXANDRI PAPA2. Imperii Proconſularis Quindecennalia, quo- II.
rum causà Dacicarum victoriarum memoria re- Quindecen- .
TRA ANI IMP. 12. novata, Trajanus exhibuit, ur deducitur ex duo- nain Impe⸗
. bus apud Mediobarbum Nummis, in quorum S
I. D num. I Coſſ. A. Cornelius Palma II, & uno legitur: IM P. CA S. TRAIANO Auc. rajani. i
Conſules. C. Calviſius Tullus I1. Hunc bis Conſu- GER. D ac. P. M. TR. P. CoS. V. DS. VI.
lem fuiſſe docet Capitolinus in Marco cap. I. Pal- in poſtica: S. P. Q. R. OrFTIMO PRINGIPI 4
mam verò, Aulum Cornelium vocatum, patet DACIA. Cernitur Victoria jnicribens clypeo. 1
ex Inſcriptione Onuphriana anno X CI X, quo Præterea Trajanus Optimi cognomen admilſit, ut

priorem Conſulatum geſſit, relata.

apparet ex Nummo anno CIII à nobis recita-

to, cuſoque dum Trajanus Trib. Pot. X1V gere-

bat, quæ hoc anno uſque ad diem V Kalend. Ju-
lii in curſu fuit.

ANNO

—

— — — ——-—

= R/Z

3RC. I.
An. Chent⸗
. II.I.
Auno Urbe
86.
n. Olym 22r,
All. 2.

„ l.
Conſulet.
dd II.
all nacleti
l. ihr obitus,
4
nno
.
hu.
lem,
ala-
tüm
ten-
nti⸗

. IlI.
1 AMacleti

W. Perrezglet.

eles,
juan
Ku⸗
cun⸗
imo⸗
ge⸗
de
gend
hahbet
Salio,
1o ſac⸗
n ad
nitiurm
Chrilti
morte

—

Anno Vrbis
604. 864½. Om.
121,h .

II.

& M.
u Gru- Cnſile⸗

II.
W Grlntg-
notia . e Imde
ex duo⸗ i prdeo.
guorucn Trajant.

as peo⸗
umili, t
bis tecna
41 V gele⸗

alend, 4

AXNO

§ Æ¾ C. II.
An. Ch. 112.
113.
Anno Urbis
265. Olymp.
122. A, 4.

I.
Conſules.

II.
Quindecen-
nalia Traja
ni Aug.

11I.

Bellum Par- cus, ut adverſus Armenos Parthoſque bellum
gereret, juxta dicta anno CIII, quæ huc re-

shicism.

IV.
Per ſecutio
Chriſtiano⸗
norum.

866.

Olymp. 223.

In. à1.

1.
Conſules.

in Annales

ANNOPERIODI GRACO-RO MAN 3 5605.
OO 9 D C. ) 18. P. 4. April. Indict. 10.
JESuCHRISTI II2.- ſecundum Baronium II4.
ALEXANDRI PAP J.
TRATANI IMP. I5.
D num. I. Coſſ. Trajanus Aaug. VI, & T.
Sextius Africanus, ut oſtendit Card. No-
riſius in Epiſtola Conſulari ex Phlegonte lib. de
Mirabilibus cap. 25.
Sumtus hic à Trajano Conſulatus juxta ſecun-
dam regulam, ob Quindecennalia ſc. Auguſtei

Imperii. Forum Trajani, in quo Columna Co-

Chlidis erigenda erat, hoc anno dedicatum, ut
dixi anno CIII: ſed Columna, quæ hæc ſo-
lennia, quemadmodum & Forum, exornavit, an-
no tantùm ſequenti, propter cauſas nobis igno-
tas, poſita. Mediobarbus pag. 161. hunc Trajani
Nummum producit: IMP TRAANO Aud.
GER. DAC. P. M. TR. P. Co Ss. VI. P. P.
in poſtica: DACIA PROVINCIA S. C.
Cernitur figura ſedens cum puerulis. In alia
poſtica ejuſdem anticæ :
PROVINCIA S. C. Vides in Decennalibus &
id genus feſtis præteritarum victoriarum me-
moriam renovatam.
Trajanus currenti anno in Orientem profe-

trahenda.
Idacius in Faſtis ſub hujus anni Conſulibus
habet: Hes Coſſ. perſecutio Cbriſtianorum. Ea
enim annis hujuſmodi ſolenniis deſtinatis de
more decreta; unde & ad Traſanum celebrem
Epiſtolam de cognitione cauſæ Chriſtianorum
Plinius Junior ſcripſit, ut anno CII diximus, id-
que anno præcedenti, quo etiam in Oriente
Chriſtianos vexatos fuiſſe dicendum.

Anno Urbis ANN O PERIODI GRACO-RO MAN g 5606.

O 10. B. ) 19. P. 24. April. Indict. II.
JESuCHRISTI IIʒ3. ſecund. Baronium II5.
ALEXANDRIPAPX 6.
TRATANI IMP. 16.

D num. I. Coſſ. L. Pablius Celſus II.

C& C. Clodius Criſpinus, ex Inſcriptione ab
Onuphrio in Faſtis recitata. Priorem Baronius
Publium Celſum ſine numerali nota perperam
edit.
Ad hunc annum referenda Columnæ Traja-
ni erectio, ut liquet ex Inſcriptione, quam anno

CIV recitavi. Præterea Trajanus à Lyttiis novo

titulo exornatus, & Orbis Conditor appellatus,
ut videre eſt in Inſcriptione Græca apud Grute-
rum pagina MLXXXIV. Z. (/⸗
ATTOKPATOPI. K AICAPI.
OEOT. NEPP. PI. NEPOTA.
TPAIANQ CEBACTO.
APXIEPEI. METICTG.
AHMAPXIK HC. EEOTCIA C. TO. 12.
THATA TO. T HATPI. HATPIAOC.
TAO THC. OIKOMENHC. KTICTIH.
ATTTIAN. H. HOAIC.
AIA HP?QOTOKOCMOTY M. HOMIIHIOTY.
NAEIMENIAA.
Tom. I.

.* .

C. Baronii.

DACIA AuGuST.

III
Id eſt, Imp. Cæſarei Divi Wervæ E MWerve Tra-S F C II.
jano, Augnſto, Bontifici Max. Trib. Pot. EVII. An Ch. rI5.
Conſuli III. Patri Patriæ, Orbis Conditori, LVyt- 114. 775.
tiorum civitag, per Protocoſcaum M. Pompi ium ́?JUMBc
Climenide F. Eſt Coſmus apud Cretenſe Magi-
ſtratus idem, qui apud Lacedæmonios Epho-
rus. Porro loco, T IHIATO. TO. T. id eſt, Con-
ſali III. legendum, THATA TO. D. id
eſt, Conſuli VI. Erravit enim Gruterus, qui pu-
rum gamma poſuit loco gamma longiori tractu
inferiùs ſinuato, quæ nota numeralis æquivalet

minori 5, & deſignat ſextum numerum. Simi-

lem Gruteri errorem anno ſexto Antonini Pii
infrà emendabimus. De Lyttio urbe legendus
Strabo lib. 10. pag. 476. & Harduinus V. C. in
Nummis antiquis illuſtratis pag. 300.
Rebelliones adverſus Trajanum à gentibus II.
domitis excitatæ pertinent ad ultimum ejus Im- Bellam in
... bi 4 .. — . H . Or: en te in⸗
perii annum, ubi de iis mentio erit. Hoc enim
. choatum.
anno bellum in Oriente inchoatum, & ſequen-
tibus continuatum, ut diximus anno CIII, quæ
huc ex parte referenda.

ANNO PERIODI GRCO-ROMANX 5607. Anno Urbis

OO II. A. ) I. P. 9. April. Indict. 12. iym P. a2
IESuICHRꝝSISTIIIA4. ſecund. Baronium 116. h 249

ALENXANDRI PAPX 7.

TRAJANI IMP. 17.

D num. I. Coſſ. Q. Ninius Haſta, & P. I.
Wanilius Vopiſeus, ex Inſcriptionibus Conſules.
Onuphrianis.
Narrat Baronius ex Dione, rebellionem Jju- II.
dæorum, qui circum Orrenen habitabant, An- ar
drea duce conſtituto, & cladem Judæis in Inſu- .
la Cypro £Ægyptoque commorantibus illatam.
At cùm hæc recitentur à Xyphilino ex Dione
longe poſt terræ motum Antiochenum, qui ſub
ipſum finem anni ſequentis contigit, ea rebel-
lio ad annum CXVI, quo in Chronico Eu-
iebi narratur, retrahenda. De hac totius
gypti & Lybiæ vaſtatione à Judæis facta,
Oroſius in lib. 7. hæc habet: Lucredibili deinde
motu ſub uno tempore Judeæi quaſi rabie efferati,
per diverſas terrarum partes exarſerunn. Nam
& per totam Lihyam adverſus incolas atrociſſima
bella geſſerunt: quæ adeo tunc interfectis cultori-
bus deſolata eſt, ut niſi poſtea Hadrianus Imp. col-
leétas illuc aliunde colonias deduxiſſet. vacua pe-
nitus terra abraſo habitatore manſiſſet. Quæ ex
Dione Oraſius accepit.

ANNOPERIODI GRECO-ROMANZ 5608. Anno Urhig
12 G. 2. P. I. April. Indiét. 13.
IESu CHRISTIIIS. ſecund. Baronium 117.

Al. 3.

ALEXANDRIPAP 8.

FRAJANI IMr. 18.

A D num. I. & ſeqq. Coſſ. L. Vipſtanus I.
Meſſalla, & M. Vergilianus Pedo. Conſules.
Baronius falſa Evagrii ſupputatione decep-
tus terræ motum Antiochenum ac utrumque
Conſulem cum anno Chriſti CXI illigaverat,
ſed poſtea in Appendice tomi 9. ex Romana Inſ-
criptione, quæ integra Gruteri pag. CCCreci-
K 2 tatur,

S £ C. 11.
An. Ch. 115½.
116.
II.
Terræ motus
Antioche-
ius.

112
taturx, veros Conſules atque annum tertæ motůs
Antiocheni optimè expoſuit.
Tertæ motus, quo Antiochia afflicta, hoc an-
no recte conſignatur, ut jam diximus. Xyphili-
no enim ſuffragantur Collectanea Græca, quæ
apud Scaligerum leguntur. Ibi pag. 241. is ter-
ræ motus collocatur ſub anno tertio Olympia-
dis CCXXIII, qui menſe Julio currentis
currentis Chriſti anni inchoatur. Ex quo vul-
gatis Baronii, Calviſii in Opere Chronologico,
Card. Noriſii in Epiſtola Conſul. pag.73. & alio-
rum error detegitur. Exiſtimarunt enim terræ
motum ante vernum tempus currentis anni ac-
cidiſſe, cm tamen poſt menſem Novembrem,
initio hiemis contigerit, anno nempe tertio
lympiadis CCXXIII ab aliquot menſibus
jam inchoato. Certè Pedo Conſul per priorem
bimeſtrem, quo Conſulatum ordinarium geſſit,
neque ad Trajanum venire, neque ſeſe rebus
militaribus immiſcere debuit; Conſulatus enim
inermis erat. Anni tempeſtatem nos etiam do-
cuit Joannes Malela Antiochenus in ſuo Chro-
nico hactenus inedito: Divino Trajano impe-
rante tertiam ſuam calamitatem paſſa eſt magna
Antiochia ad Daphnen poſita, menſe Apellæo ive

Decembri die XIII, ferid primà poſt gallici-

nium anno Eræ Antiochenæa C ALI V, id eſt, præ-

ſenti Chriſti anno. Sed loco die XIII, legen-
dum, die XIII, quia hoc anno cum die
XXIII Decembris Dominica concurrit. Ita
Uſſerids in Notis ad martyrium S. Ignatii An-
locheni Epiſcopi. Porro Trajani in Orientem
profectione & terræ motu Antiocheno accuraté
conſignatis, liquet Evagrium turpiter lapſum,
quando hunc terræ motum cum anno Chriſti
CXI copulat, & Trajanum præſenti anno &
Optimum, & Parthicum cognominatum, Arme-
niâ ſubacta, ut inquit Zonaras. In Collectaneis
Græcis apud Eufſebium pag. 341. Olympiade

CCXXIII anno ſccundo habetur: TEœNαιαaπαα

ägas Ta; A10α Xεσαα R„ρ, id eſt, Traianus
omnem Armenorum regionem cepit. Annus ſe-
cundus præfatæ Olympiadis menſe Julio ſupe-
rioris anni incipitur, & uſque ad menſem Ju-

lium currentis anni in curſu eſt, ideaque Arme-

Anno Urbis
869.OIymp.
223. an. 4.

1.
Cuinſalet.

II.
Tiberiani
Epiſtola pa-
rum ſincera.

niæ expugnatio rectè à nobis ſuperius collo-
cata.

ANNOPERIODI GRACO-ROMAN £ 5609.
QuQ/e FE. 3. L. 20. April. Indict. 14.

JESuCHRISTI 116. ſecund. Baronium 118.

SIXTI PAPX I.
TRAANI IM p. 19.
D num. I. Coſſ. L. ℳKlins Lamia, & ℳnZlia-
unusVeter, ut oſtendit Card. Noriſius in
Epiſtolari Conſulari. Imperii Proconſularis Vi-

cennalia.

Quod ait Suidas à Baronio citatus, à Tra-
jano promulgatum eſſe edictum de perſecu-
tionis ceſſatione; ea videlicet occaſione,
quèòd Tiberianus, qui primæ Palæſtinorum
genti præerat, ad ipſum retuliſſet, ſe non
parem eſſe Chriſtianis occidendis,
videtur: quia, ut notat Dodwellus in Diſſert.
XI. Cyprianica de Pancitate Martyrum, divi-

ſio Palæſtinæ in primam & ſecundam, nede.

hoc, neque inſequenti ſeculo cognita. Refert

Critica Hiſtorico-Chronologica

fabuloſum

Tiberiani Epiſtolam Uſſerius in Appendice Igna-

tiana, ſed ea ad exemplum Plinianæ videtur ef- S C. II.
ficta. Plura de hujus Epiſtolæ ſuppoſitione apud An. Ch. n6.
Dodwellum laudatum.
Ad num. II & ſeqq. Quæ ab Iſaaco Caſau- III.
bono contra S. Papiam Epiſcopum Hierapoli- An 5. Papias
tanum, exercitat. 16. ad Annales Baronii num. xvI ,
congeruntur, tanquam exaggeratæ calumniæ & uent. aditee⸗
mendacia rejiciuntur & perſtringuntur à Petro Baron. num.
Häalloix in Notis ad Vitam S. Papiæ. Fatendum 111. & ſeq.
tamen illud non malè à Caſaubono ſcriptum, Pa-
piam ſcilicet mediocri admodum ingenio prædi-
tum fuiſſe; cm Euſebius lib. z. cap. ultimo diſertè
tradat, id ex illius ſcriptis conjicere licere. Nec eſt
quòd reſpondeat Halloixius, ea Euſebii verba
benigna interpretatione mollienda eſſe, cùm ip-
ſemet Euſebius antea cap. 36. ejuſdem libri di-
xerit: Papias quoque Hierapolitanus Epiſcopus
eadem atate celebris fuit, vir imprimis diſertus
&s eruditus, ac Scripturarum peritus. Nam, ut
obſervavit Valeſius in Notis Euſebianis, totum
hoc elogium Papiæ, aαααανſρ õ
/ 1 2 — 2 7
Xαε Nοαιτ Yεααρed ν deeſt
in tribus codicibus Mſſ. Mazarino nempe, Me-
dicæo, & Fuketiano. Sed nec Rufinus hæc
verba in ſuis exemplaribus legerat, cùm tantùm
in ſua verſione dicat: Florebat & Papias ſimili-
ter apud Hierapolim Sacerdotium gerens. Quare
non dubitat Valeſius, quin ea verba ab imperito
quodam Scholiaſte adjecta ſint, præter Euſebii
mentem atque ſententiam. Quomodo enim
fieri poteſt, ut Euſebius Papiam appellet virum
doctiſſimum, & Scripturarum peritiſſimum;
cùm ipſemet in fine libri tertii affirmet, Papiam
fuiſſe mediocri ingenio præditum, planéque
rudem ac ſimplicem. Quæ Euſebii emendatio,
eò magis facienda, quòd ibidem Calauboni
non meminit.
Quærit Halloixius laudatus, cur nec in ve- IV.
teri Romano Martyrologio, nec in Græcorum ⁵. Papis
Menæo, aut Menologio, ulla fiat S. Papiæ men- Totnen an
tio, reſpondetque, exiſtimare ſe nomen ejus da: yrele
2. 19 „ —. . . giis inſeri=
primis temporibus inſcriptum fuiſſe ſacris Tabu- btum.
Iis, ſed poſtmodum ob unam aut alteram ejus
opinionem, olim quidem ſatis communem, ſed
minus poſtea probatam ab Ecclefia & receptam,
eraſum eſſe. Nec poteſt, inquit, eſſe dubium,
quin Martyrologia ſæpe variata fuerint; cùm
illud quod recenter à Gregorio XIII fuerat
approbatum, & literis ejus Apoſtolicis commu-
nitum, poſtea per occaſionem Notationum Ba-
ronii/ (qui ſuggeſſerat nonnullos ſe in eo errores
reperiſſe) fuerit aliqua ex parte commutatum,
non variatis modò quibuſdam, ſed nonnullis
etiam adjectis atque detractis, ut patebit utram-
que editionem, antiquam ac novam, conferenti,
Gregorianam ſcilicet & Sixtinam; quamquam
hæc poſterior non appelletur Siætina, quamvis
ſub Sixto V facta. Viſum eſt enim, quòd haud
adeo magna eſſet facta mutatio, relinqui bul-
lam & nomen Gregorii XIII. Jam autem uſus
ferè obtinuit, ut poſtrema illa editio ſub Sixto V
facta & Notationibus Baronii illuſtrata, voce-
tur Martyrologium Baronii. Et ſane egregiè in
eo & frutuosè ad gloriam Dei, & Eccleſiæ uti-
litatem, laboravit. Verùm non eſt unius homi-
nis videre omnia, nedum examinare. Unus in
uno clariùs videt, alter in altero, alius in alio.
Sic in dies lux creſcit & eruditio, & multorum
ſplendoribus redditur Eccleſia illuſtrior: ſic &
bona melioribus, dum multi intendunt oculos,
permutantur. Ita docte Halloixius.

pPorro

magno inge

5FCII.
4 1, Ch. ub.
V.
S. apics
,udliter le⸗
anhis Ape-
Baron hum.
VI.

„ „ — — — —.

Vi.
Giſta bue
Anno4 Ta-⸗
jang in Ori
Sins.

— — —

e.

— — B

K⸗
i⸗
1A
9e

en
Pobit: N,
Ne

ili⸗
are
o
i
im
un
iam
ue
alo,
voni

ve⸗ IV.
Nrum.5⸗ apis
nomen An
nen. ggme
ſus ig inſefi⸗
bu⸗ ntum.
ejus
KA
Pram 8
bium,
um
Berat
N⸗
in be⸗
rores
ln,
nnollis
utrim⸗
ketenti,
nguen
HadRN
emn ulſus
Sito
egie in
ſiæe wi⸗
8honi⸗

S †£ C. I I.
An. Ch. II6.
v.
S. Papias
auditor le-=
annis Apo-
Noli.
Baronnum.
VI.

FI.
Geſta hoe

in Annales C. Baronii.

Porro S. Paptas in variis Martyrologiis ab
Henſchenio die X XII Februarii, quo ejus Vi-
tam illuſtrat, citatis, dicitur auditor S. Joannis
Apoſtoli, quod etiam ſcribunt Hieronymus lib.
de Script. Eccleſiaſt. & in Epiſtola XIX ad
Theodoram, Irenæus lib. 5. adverſus hæreſes
cap. 3ʒ. Andreas Cæſarienſis, Anaſtaſius Sinaſta,
Oeconomius, & S. Maximus Martyr. Baronius
tamen contendit, Papiam non Joannis Apoſtoli,
ſed Joannis Senioris diſcipulum fuiſſe. Euſebius
enim lib. 3. cap. 39. dicit fuiſſe, qui duos eodem
nomine appellatos, in Aſia vixiſſe ſcripferint,
& utrumque hactenus Joannem nominari. Sed
poſito utroque Joanne, Apoſtolo ſcilicet, &
Presbytero, Baronius ex verbis Papiæ apud Eu-
ſebium citatum, non rectè infert, Paptam non
vidiſſe Apoſtolos, aut non fuiſſe S. Joannis Apo-
ſtoli diſcipulum. Eſto enim, inquit Henſche-
nius, S. Papias alicubi ſcripſerit, ſe Joannis
Presbyteri aut Senioris auditorem fuiſſe, in ver-
bis non demonſtrat ſe neutiquam S. Joannis
Apoſtoli auditorem aut adſpectorem non fuiſſe,
quod tamen ex Proœmio librorum Papiæ ab
Euſebio recitato malè infertur. Quæ de re plura
Halloixius & Henſchenius citati.
Xyphilinus ex Dione, narrato terræ motu
Antiocheno, ait: Ilzeunte vere, Trajanus in ho-

anno à Tra- ſilem terram ingreditur. Cumque ea regto, ita-

Jano in Ori-
SSyts.

ad Tigrim Ruvium ſpectabat, materian ad adifi-
vandas naves non ferret, ea navigia, qua in Slvis

apud Nihbim fecerat, plauſtris in flumen convehi

mum, in quo legitur:

VII.

AAlevandri

Fapa obitui.

jaſſit. Addit, barbaris fugientibus, Romanos
Humen tranſiſſſe, Adiabenemque omnem in
ſuam poteſtatem redegille: poſtea Babylonem
uſque veniſſe, Tigrique trajecto, Cteſiphontem
ingreſſum. Qua urbe capta, Imperator appellatus
eſi, confirmato Parthici cognomine, inquit Xy-
philinus. Trajanus huc uſque Imperator VIII
appellatus fuerat, ut liquet ex Nummis. Creſi-
honte itaque capta Imperator X nuncupatus
eſt. Onuphrius in Faſtis producit Trajani Num-
I MP. CAES. NERVAE.
TRA)ANO. OP5; T. AucG. GERM. DAcC.
PARTH. P. M. L R. P. X X. CoS. VI. IM F.
X. P. P. Tribunitiam Poteſtatem XX quinto
Kal. Novembris currentis anni Trajanus ſuſce-
pit, ſed jam antea Imperator X appellatus fue-
rat, dum Tribunitiam Poteſtatem XIXadhuc
gerebat, licet nulli Nummi ſuperſint, quibus
1d probare poſſimus. Nam cum Xyphilinus in-
ſinuet, Cteſiphontem ante initium hiemis ex-
pugnatam, illud aſſerendi locum præbet. Ait
enim, Trajanum poſiea Mæſſanam inſulam Ti-

gridis cepiſſe, atque iis in locis propter vim hie-

mis, & rapidum Tigrim, aſtumque maris in ma-
num periculum veniſſe. Ubi de præſentis anni
hieme ſine dubio ſermo eſt. Sed dum navigat
verſus Oceanum, atque inde revehitur, ea quz
ceperat, omnia maximo tumultu defecerunt, & c.
inquit Xyphilinus. Quare Trajanus Cteſiphon-
tem redire coactus eſt. Baronius eam rebellio-
nem anno CXIII, quem ipſe CX V vocat, re-
fert. Sed ex dictis conſtat, eam ſub currentis
anni finem, aut inſequentis initium contigiſſe.

Eo etiam tempore Judæi rebellarunt. Qua de re

legenda, quæ anno CXIV diximus.
Alexandri Papæ martyrium hoc anno conti-
git, ut infrà explicabimus. Alexandrum Sixtus
excepit.

Lom. I.

13

8 †£ C. II.
An. Ch. 117.
ANNO PERIODI GRXCO-ROMAN g 5610. Anno Urbis
O 14. D. ) 4. P. 4. April. Indict. rr. za ne.

224, an. I.
JESu CHRISTI IIZ. ſecund. Baronium 119.

SIXTI PALD 2.

HAPDRIANIIMP. I.

Ab num. I & ſeq. Coſſ. Quinctius Niger, & I.
A C. Iipſtanus Apronianus, ut oſtendit Card. Conſules
Noriſius in Epiſtola Conſulari.
Imperii Auguſtei Trajani Vicennalia in hunc II.
annum incidunt. Ad ea referendus Nummus, Vicennalis
qui apud Stradam pag. 57. extat: I MP. CS. TMant;
NERVA TRAAN. AuG. GERM. DAcC.
PARTH. PONT. MAX. I R. PoTr. Cos.
VI D. P. in poſtica: S. P. Q. R. oPTIMO
PRINCIPI. Præterquam quèd cernuntur Fo-
rum Trajani cum Bibliotheca, Baſilica Ulpia,
& Circo: in medio Columna Cochlidis. Nam
cùm eo in Nummo Trajanus Parthicus appelle-
tur, horum operum publicorum memoria poſt
annum Chriſti CXV, & quidem in Vicenna-
libus, ut mos ferebat, renovata.
Trajanus, ut Cteſiphontem venit, Parthis Re- III.
Pem Parthamaſpatem deſignat, eique diadema Geſta à Tra⸗
imponit. Inde profeltus in Arabiam, adoritur jano anrne
Agarenos, qui & ipſi defecerant, inquit Xyphi- vortem.
linus, qui ſubdit, Lrajanum eam urbem expu- Baron,num
gnare non potuiſſe, dumque inde proficiſcitur,
nec multo tempore poſt, in morbum incidiſſe, quo
ingraveſcente in Syriam veniſſe, ibique Hadria-
no cum eercitu reliéto, iter in Italiam cepiſſe:
tandem perlatum Selinuntem urbem Ciliciæ, mor-
tem illico obiiſſe. Antequam extingueretur,
Armeniam, Aſyriam, & Meſopotamiam Provin-
cias fecit, inquit Caſſiodorus ſub hujus anni
Conſulibus, quod hoc anno geſtum Trajani Vi-=
cennalia etiam indicant. Eum Selinuntis, non
verèò apud Seleuciam lſauriæ, ut habent Eutropius
& Caſſiodorus, mortuum oſtendit Nummus 2
Mediobarbo pag. 163. recitatus.
IM P. C S. NERVXZ TRAITANO OPTIMO
Auc. GER. DAC. PART H. I R. P.
Cos. VI. P. P. S. P. Q. R. orTIMO
PRINCIPDI SELINIuNTEM. In periſtylio
portæ latæ ædificii ſphærici. Qui Nummus ante
Trajani apotheoſim, ad indicandum locum, in
quo mortalitatem explevit, cuſus. Præterquam
quòd Onuphrius in Faſtis pag. 221. refert Inicri-
ptionem, in qua dicitur M. Ulpium Libertum
Trajani abſceſſiſſe, SELINUINTE. PRID. IDuS.
Audus. NIGRO. ET. APRONIANO. Cos.
Duos itaque ante dies Trajanus in eadem urbe
vivis exceſſerat.
Defuncto Trajano ſine liberis, Hadrianus quòùd LIV.
non procul abeſſet, quòdque magnas copias haberet, Adoptio &
favore Plotinæ Auguſtæ Imperator deſignatus Conſulatus
eſt. Nam mors Trajani per aliquot dies in occulto eg,ieni.
fuit, ut adoptio procederet, quemadmodum ſcri- Baron. num.
bit Dio lib. 69. qui addit, Hadrianum, quo die ¹.
Imperator deſignatus eſt, Antiochiæ Syriæ, cui
præerat, fuiſſe. Quinto Ildaum Auguſti die Le-
gatus Syriæ literas adoptionis accepit, inquit Spar-
tianus in Hadriano. Quo pacto, adoptio die
nona Auguſti facta. Paulo ante ſcripſerat Spar-
tianus: In adoptionis ſponſionem venit Palmaä &
Celſo inimicis ſemper ſuis, & c. Secundo Coſ. favore
Plotinæ factus, totam præſumptionem adoptionis
K 3 emeruit

1
1

IFmperio de
more Conſiu-
les deſigna-

I4

SE C. II. emeruit. Quæ verba egregiè in Notis à Caſau-
An. Ch. 1I7. bono explicata: Pro incerta, inquit, ſpe, quam
dudum conceptam hactenus foverat, Xπα ραν
eſt conſecutus ac ſpem certam. Præſumtio, &α☛vi6,
rota præſumtio, plena & perfelcta cognitio uturi.
Primò Hadrianus de Imperio cogitavit ex ſugge-

ſtione patrui magni, & Maæſi ujuſdam Mathema-
tici; ſed id votum erat potins, quam ſpes. Deinde
autem donatus à Trajano adamante gemma ad
ſpem ſucceſſionis eſt evectus. Iun ea ſpe poſtea
confirmavit eum Saura, à quo comperit adoptan-
dum ſe à Trajano. Icaque auſus eſt aliquanto poſt
in adoptionis ſponſionem venire cum Palma &
Celſo. Tandem verò ſecundum Conſul deſignatus,
totam præſumtionem adoptionis emeruit. Hæc
ita Spurtianus, ſanè quam hac in re diligentiſſi-
mus, inquit Cauſaubonus, cui Salmaſius ſuffra-
gatur. Conſulatus itaque, ex illorum temporum
uſu, omen Imperii erat. Unde Imperatores an-
tequam Cæſares aut alios Auguſtos renuntiarent,
priùs eos Conſules, ac poſtea Cæſares aut Impe-
ratores deſignabant. Hadrianus lium Verum
licèt jam Conſulem, non priùs Cæſarem crea-
vit, quàm eum iterum Conſulem deſignaſſet, ut
docet Spartianus in Zlio cap. 3. Mox Conſul
creatus: & quia erat deputatus Inperio, ternne
Conſul de ſignatus eſt. Capitolinus in Marco cap.
6. de Marco Aurelio jam ab Amonino Pio ado-
ptato loquens ait: Adhuc Quaſtorem & Conſu-
lem ſeun: Pius Marcum defienavit, & Caſaris
appellatione donavit. Themiſtius in Orat. 16.
de pace & Conſulatu Saturnini anno Chriſti
CCCLXXXIII recitata, Theodoſium Magnum
laudat, quòd Saturninum in eum annum ſuis
Quinquennalibus deſtinatum Conſulem deſi-
gnaſſet, aitque: Cum in poteſtate eſſet tua, ſi
nondum tibi tempeſtivum illum honorem ( nempe
Conſulatung) judicares, unicum tnum deſignare
Flium, hunc, inquam, chm pro te renuntiare li-
ceret, (quod & antiquis & recentioribus Impera-
toribus ſolenne fuit, ut illud tanquam futuri Prin-
cipatus initium liberis ſuis ante Purpuram trade-
rent) càm hac facere tibi omnia liceret, noluiſti
tamen, &c. Ubi vides Conſulatum tanquam
futuri Principatus initium reputatum, & ante
purpuram Imperatorum filiis deſtinatum. Obi-
ter etiam obſervabis, quèòd in Diſſertatione Hy-
patica, antequam nova Themiſtii Operum edi-
tio, cui ea Oratio addita, publicata fuiſſet, jam
inſinuaveram, ſi Imperatores annis Quinquen-
nalibus & id genus feſtis addictis Conſulatum
non capeſſerent, illum in parentes aut illuſtrio-
res perſonas de more tranſtuliſſe; hiſque The-
miſtii verbis reſponſiones omnes præcludi qui-
buſdam cenſoribus, qui Conſulatuum Cæſareo-
rum regulas fictitias eſſe, perſuadere conati ſunt.
Sed ad Hadrianum redeo, qui jure merito cer-

tam ſpem de Imperio conſequendo habuit, ubi

ſe iterum Conſulem deſignatum accepit.
Dodwellus in Appendice ad Diſſert. Cy-
prianicas num. XLV, de Flii adoptione ejuſ-
que ſecundo Conſulatu loquens, dicit, in ſe-
cundo Conſulatu præcipuum fuiſſe, pro rece-
ptis Imperii moribus, omen Imperii, præſer-
tim in nova Nervæ familia, quod Trajani, Ha-
driani, Zlii & Antonini exemplo oſtendi exi-
ſtimat. At, uct ex Themiſtii Oratione mox lau-
data quam V. C. non viderat, diſcimus, omen
& initium Imperii in Conſulatu, ad quem inau-
gurandus deſignabatur; non verò in iterato
Conſulatu ſitum erat: nec aliquid ad eam rem

Critica Hiſtorico-Chronologica

prior Conſulatus conferebat, ut videre eſt in s

X. C. I I.

Marco Aurelio, qui numquam Conſulatum geſ- An. Ch. 117.

ſerat, quando Conſul & Cæſar deſignatus eſt.
Hac obſervatione, prima Conſulatuum Cæſa-
reorum regula mirum in modum illuſtrata. Ad-
dit Dodwellus, hanc Hadriani adoptionem an-
no præcedenti factam, ac tunc illum Tribuni-
tia Poſteſtate donatum; quod tamen ſilentio in-
volutum, & nonniſi poſt Trajani mortem pu-
blicatum. At Trajanum non prius Hadrianum
adoptaſſe, ſi tamen adoptavit, quâm in mor-
bum incideret, & hoc rantùm anno morbo
tentatum ex Hiſtoriæ Auguſtæ Scriptoribus cer-
tò deducitur. Vide quæ anno C XIX de ſecun-
do Hadriani Conſulatu ordinario ſcribo.
Obiit 'ajanus die decima Auguſti, poſt-

VI.

quam imperaſſet annos X IX, menſes VI, & obitus Ta-

dies X V, ut habet Xyphilinus ex Dione, qui
diem emortualem numerat. Major de Natali
Trajani genuino, & annis, quibus vixit, dif-
ficultas. Illum tamen Plinius in Panegyrico cap.
92. indicat, ſignificatque, die decima octava
Septembris Domitianum occiſum, Nervam ele-
Gum, ac Trajanum in lucem editum: Diem il-
lum, inquit, eriplici gandio latum, qui Princi-
cipem abſtulit peſſimum, dedit optimum, meliorem
optimo genuit. In Kalendario à Petro Lambecio
edito, ad XIV Kal. Auguſti legitur: N. TRA-=
JANT. id eſt, Natale Trajani. ubi mendosè lit-
rera T. loco I. in ultimam ſyllabam irrepſit.
Cùmque Xyphylinus tradat, Trajanum vixiſſe
annos ſexaginta, menſes decem, dies viginti
quatuor, ultimum terminum, diem nempe
emortualem includit, demonſtratque, eum die
XVIII menſis Septembris anni Chriſti quin-
quageſimi ſexti in lucem prodiiſſe, erraſſe-
que Eutropium ac Victorem in Epitome

à Baronio laudatos, ipſumque etiam Baro-

nium, quos fugiebat, Trajani Natale in diem
XVIII Septembris incidiſſe, ſine quo defi-
niri non poteſt, quot annos, menſes, ac dies
in vivis fuerit.
Hadrianus Trajano currenti anno ſucceſſit.
Vettius Valens Aſtrologus Antiochenus in Ar-
ααασNνεdn nR—wτπα libris comparat annum pri-
mum Hadriani cum anno centeſimo quadrageſi-
mo quadrageſimo o&‿avo Augieſtorum. Quare Au-
guſtorum annos incipit ab anno Periodi Græ-
co-Romanæx 5463. licèt £Ægyptii eandem Eram,
ſeu annos Imperii Auguſtei, ut Ptolomeus lo-
quitur, ab anno ejuſdem Periodi 5464. exor-
diantur. Unde annus centeſimus quadrageſimus
octavus Actiacus ſeu Auguſtorum, ab anno ejuſ⸗
dem Periodi 561ο. hoc anno incepto inchoatur’,
liquetque, initium Imperii Hadriani ad præſen-
tem annum certè pertinere, ac Scaligerum in
Animadverſionibus Euſebianis, Calviſium in
Opere Chronologico, & Uſſerium in Annali-
bus Veteris & Novi Teſtamenti hallucinatos:
quando ſcripſere, Vittium adhibere Eram Actia-
cam Ægyptiorum. In eadem remora hæſit Sca-
liger lib. 5. de Emendat. Temp. dum de Encæ-
niis urbis Conſtantinopoleos loquitur. Affert

enim locum Suidæ, verbo Conſtantinopolis, ubi
dicitur à Monarchia Auguſti Cæſaris, id eſt, 4

pugna Actiaca, ad dedicationem Conſtantino-
polis, intercedere annos C C CL X. Quèd ve-
rum eſt, ſi eos ab anno Periodi Græco-Roma-
næ 5463. incipias: falſum verè, ſi cum Scali-
gero & Petavio lib. II. de Doct. Temp. cap.
42. à ſequenti auſpiceris. Quæ obirer dicta ſunto.
Hadrianus

jani.
Baron. n. I

VII.
Initium Im-
perii Ha-
driani.
Barone nIr.

546 II
4ℳ Ch. 17

VIII.

eutentia

Lojtii le

titulo Int.

Aliue U·

Snit

IX.

—— ——

dentemia b
Bi de ital

ln.

1 5½ C Il.
. An.Ch. II

3l⸗

in⸗

ſt. VI.
Obitar
. jani.
n Baron-n
tali

ll
.

1V.

inci-
grem
Ccio
RA=
lir⸗
Nr.
We
glnn
empe
Ge
guin⸗
rralle⸗
itome
Baro⸗
diem
Gel-
dies

cellt. VII.
m pi⸗ mi r
ae⸗ . ull.
eAl-
Gtæ-
W.
neus lo⸗
exol⸗
gebimns
noeſul⸗
choatur;
Preler⸗
elum in
hum n
Aunal⸗
ucinals,
n Ahir.
elt a⸗

=

§ C. II.
An. Ch. 117.

VIII.
Sententiaz
Loydii de
ti tulo Imp,
abſque Vi-
Aoriae

IX.

Sententia

in Annales C. Baronii.

Hadrianus in Nummis hoc anno, ſequenti-
que, quo Conſul II proceſſit, (ſuffectum enim
Conſulatum, antequam imperaret, geſlerat
percuſſis, Imperatoris titulo ob victorias dari
ſolito non inſignitur, ut videre eſt apud Me-
dioharbum in Numiſmatis Imperatorum, ubi
ei hoc nomen tantùm tribuitur, cùm Conſula-
tum tertium gerit; in hoc ſcilicet Nummo ab
illo pag. 173. recitato: HADRIAN;uIS Au-
GusTuS P. P. in poſtica: I M P. P. M. T R.
PoT. Cos. III. Verùm ipſo Imperii initio
eum nomine illo cohoneſtatum fuiſſe, exiſti-
mandum. Gulielmus enim Loydius Vir erudi-
tiſfimus in literis ad me ex Anglia ſcriptis arca-
num me docuit, quod hic prætermittere non
debeo, quia illud nemini obſervatum vidi: Ti-
tzulum I M P. inquit, vicétorias denotanten Nerva
mndà eum Imperio primhn accepit. Hoc feciſſe om-
nes Inperatores Romanos non dubito. Nervæ au-
tem nullam vilétoriam legimus obtigiſſe ante illam
Trajani Germanicam. Huajus vitlorizæ causd IMM P.
II Mervam appellatum fniſſe oſtendit ei coniuntta
TR. P. II in Iaſeriptione Gruteriana CLXXXIX.
13. ubt Nerva C'æſar LR. PL. II. IMP. I I. dicitur.
Nam ingreſſas eſt annum ſecundum Tryihbunitig
Poteſtatis die AVIII Septembris anni Chriſti
ICVII. Imtra proximnin menſem Trajano obti-
git illa victoria, ob quam Nerva lauream Jovi
Capitolino dicavit. Hine Nervam conſtat IM P.
II audiviſſe. Hanc lauream chm à Trajano ac-
ceperat, huic viciſſim Imperii conſortium reddi-
dit; O& omnia quæ Titus a patre acceperat, vo-
luit à Trajano uſarpari, ideoque & titulum IMP.
victorias denotantem, quem Tetus patre vivo qia-
ezuordecies multiplicaverat. Ex qua egregia ob-
ſervatione liquer, Hadrianum ipſo Imperii ini-
tio titulum illum obtinuiſſe, licer in Num-
mis tunc cuſis non legatur „ quia nempe in
Nummis omnes Imperatorum titali aliquando
leguntur, aliquando verò ex iis aliqui præter-
mittuntur, ita ut uſus hac in re diverſus fuerit.
De nova hac Loydii obſervatione lærus du-
bia alia propoſui Cardinali Noriſio qui reſpon-

Card. Nori- dit, ſe in Notis ad Faſtos ſuos alids publican-

ſei de titulo
Imp.

dos de Inperatoris titulo iſta inſeruille, quæ
cùm Loydii obſervationi magna lucem afferant,
hic deſcribenda duxi, edque magis, quèd
Card. Noriſius aliqua in medium adducat, quæ
fundamentis à me jactis adverſantur, ideoque
& à me examinari debeant: alius Cæſar, inquit
Card. Noriſius, omnium primus præanomen Im-
peratoris ab adulante Senatu tulit, ex Suetonio
cap. 49. ac Dione lib. 43. qui eum titulum poſt vi-
Gtos Pompeii liberos eiden, delatum ſeribit. Hinc,
cum antea diceretur C. Julius Cæſar IM P. poſtea

vocatus eſt I M P. C. Qulius Caſar. Sub Anguſtis

poſtea, cum ab his nomen Ceſaris ab Imperium
Proconſulare alteri dabatur, is ab Imperio Pro-
conſulari non dicebatur IM P. ſed Proconſul. Do-
mitianus, qui, uti putas, habiuit Imperium Pro-
conſulare, nuſquam in Nummis ante Inperium
dicitur I M P. Marcus Aurelius à Pio habuit Im-
perium Proconſulare, ex Capitolino cap. 6. nec
uſquam in Nammisz ante Im perium Auguſteum,
IM P. vocatur. Cum Auoguſti ceteros inter titulos
in ſaxis vocentur PROCOS. andenam tales di-
cebantur, niſi ab Imperio Proconſulari? Itaque
Imperio illo non IMFPERATORES, ſed PRO-
CcoNSUILES, nuncupabantur. Num Veſpaſianus
Tito filio pranomen IM P. contulerit, diſputari for-
ſan poſſit: etenim in Nummis ferè Jemper ſine illo

II5
Prænomine legitur, uti S in Inſoriptione Romana 8 Æ C. II.
una cum patre ac fratre, Gruteri pag. COXLIV. An. Ch. u.
At alii quidem Nummi, & altera Inſoriptio pag.
CLCAMLIII. 8. dant illi præenomen IM P. T 1tu
.
cum ſolus bellum Judaicum geſſit, erat cun Im-
perio Proconſulari, ſine quo bellum geri non pote-
rat; poſtea verò à patre etiam prænomen I M P.
accepiſſe dicitur. Hinc tranſeo ad Trajanum, qui
ea omnia à Nerva accepit, quæ proximè Titur à
patre. Nerva in templo ovis Capitolini Traja-
num filiunz adoptans, eundem Cæſarem ereavit,
ac paulò poſt eidem prænomen Imperat oris ac Tri-
bunitiam Poteſtatem contulit, quæ ex Dione & Pli-
nio colliguntur. Cuim vero dicit Plinius.- Jam Cæ-
ſar, jam IMPERATOR, jam Germanicus ab-
ſens & ignarus, &c. zomine illo I M P. non de-
Rignat Inperium Proconſulare, ſed pranomen IMP.
Cum verb mortuo Nerva, Auguſti titulum acce-
Pit, tunc IM P. II diètus fuit. Hoc mihi plaribus .
probandum. Cum Trajanus Fadrianum adopta-
vit, equidem puto eo modo adoptaſſe, quo & ipſe à
Nerva fuerat adoptatus. KHadrianus tanthm LMP.
II. diétus fuit, ac titulum IM P. multiplicavit
mortuo tanthm Trajano, Cum Auguſtus dictus fuit,
qua die Natalem Imperii celebravit, chem Traja⸗
ni defuntti nuntium accepit. Hadrianus Antonino
Pio Tribunittam Poteſtatem, ac Imperium Pro-
conſulare in adoptione donavit, & inſuper praæno-
men IM P. Hoc prodit infgnis Inſoeriptio Gruteri
pag. CCLVI. 4. ubi dicitur: IM P. Aelio Cæſa-
ri Antonino, & c. Ibi Hadrianus non vocatur Di-
vus, Antoninus verò dicitur TR. P. Cos. nec
ad ditur DES. II, nec vocatur PONT. MAX.
Itaque Inſoriptio poſita vivente adhuc Hadriano,
& quidem I D I B. MAI. ut ibidem legitur. Qua-
re ex illa infero, Antoninum Pium prænomen
IMPERATORIS ab adoptante accepiſſe. Ildem
poſtea cum mortuo Hadriano dittus fuit Au6. and
Rimul acclamatus fuit I M P. ac proinde in Nu
mir I M F. I I ſemper diétus apparet. Et quam Vis
victorias obtinuit per Legatos , titulum IM P E-
RATORIS de more ab exercitu datum, ex Taci-
to in fine Iib. 3. Annal. admittere noluit. Eine ad
mortem uſqie fait täantum I M P. II.
Cuam verò Pins Marounz Aurelium adoptavit, X .
neutiquam illi contulit pranomen I MFERATO- e eg a.
RIS, quod mortuo Pio cunm titnlo Augusſti primhm Aure lio “D
recepit. Hoc centeni Nummi produnt, qui eo praæa- Commodo
nomine carent. At Marcus Aurelinus aliter ſe geſ- collato jux-

Iit cum ſilio Commodo. Nam anno Chriſti CL EWI ta Norißum

eidem dedit Tribunitiam Poteſtaten cum I. mye- card.
rio Proconſulari, at pranomen I M PERATORIS
eidem conceſſit anno C LXAMVI, anutequam trium-
pharet. Lampridiuns in Commodo Cap. I2. Appel-
latus, inquit, I M FPFRATOR V Kal. Exupe-
ratorias Pollione I I & Apro Coſſ. Vulgoò credunt
nomine IM P. deſignari ibidem Auguſteanm digni-
tatem, ſed errant: ſiquidem prænomen tanthm
IMPERATOnRIS indicatur. Extant Nuzmmi
apud Mediobarbum pag. 241.
L. AukFTIO CAESA uG. F. S A R. I M p.
PROVIDENTIAE AHG. IM P.
Hic Nummus ſcalptus eſt, cùm Commodus
ſolum titulum IMTPERATORISoObtineret
ſolus Marcus pater vocaretur Auguſtus.
L. Au REL. CoOoMMODIS CAESAR Auc.
L. AuREI. Co MMODuS Aud.
Hic ſcalptus, cum AuGusTI titulum acce-
pit; unde Au G. in utraque parte Nummi in-
ſcribitur.

3 30

K 4 IMP.

§ C. II.
An. Ch. 117.

prænomine

XI.
Hadrianus
aliique Imp.
II dicti i ni-
zio Imperii
jaxta N ori-
ſium Card.

116

IMP. CAES. L. AuREI. CoMMODIS
GE R M. SARM. TR. P. Cos.
Vides anno Chriſti 176. quo Conſul proceſſit,
nondum in Nummis AucG. dici, quamvis cum
I MPERATORIS.
Hinc ad inſtitutum probandum redeo. M. Au-
velius anno Chriſti C LXXI occiſo Caſſio, ab
exercitibus diétus fuit I M P. VI II. Hoc pro-
bant duo Nummi apud Mediobarbum pag. 225.
Rurſus vidi hos Nummos inter Mediceos.
M. AukREL. ANTONINUIS GERM. S⁸ARM.
T R. P. XXII. Eſt Nummus maximi moduli.
ILM p. VIII. Cos. III. P. P. S. C. Hercules
cum trophæo ſub quo captivæ figuræ.
M. ANTONINIS Auc. GERM. SA R M.
T R. P. XXII. Eſt primæ magnitudinis.
P. M. I M P. VIII. Cos. III. CLEMENTIA.
§. C. Figura muliebris cum patera & haſta
pura.
M. AuREL. ANTONINUIS AuG. I R.
P. xXII. Primæ magnitudinis.
IMP. VIIII. P. P. FELICITAS AuG.
S. C. Figura muliebris cum caduceo &
haſta.
Alius: I MT. VIIII. Cos. III. P. P. S. C.
Novem figuræ ad templum ſacrificantes.
Ex his Nummis mihi contrectatis at legitimis col-
ligimus, Marcum Imperatorem anno Chriſti
6G XIV. dittum I M P. VIII, S& poſtea an-
no Chriſti C LXXV III appellatum I M P.
VIIII.
Jam verò apud Mediobarbum pag. 242. Num-
mi Commodi laudantur cum epigraphe in poſtica:
TR. P. II. IMP. II. Cos. P. P. Commodus
accepit Tribunitiam Poteſtatem circa Auguſtum
anni CLEXrXrIV. Quzare annni TR. LP. II. &viit
i dom anno Chriſft CL1XVII. Qasſo te, Vir
eruditiſſime, undenam Commodo titulus IM P E-
R ATORISmultiplicatus fuerit ab anno CLXXV
ad annzum C L XYVII cum Marcas pate,,
nec anno CLXXVI, nec anno CLELXXrII.
titulum IMPERATORIS multiplicaverit, ſed
fuerit tantům nuncupats LMP. VIII. Si Num-
mi iſti duo Commodi ſunt legitim, & recteé ex-
ſeripti, evidenter patet;, Cælares, qui antea no-
men IMPERATORIS ferebant, cum poſtea Angu-
ſti titulum accipiebant, I M P. II. diétos fuiſſe. Ad-
de his duos priores Nummos auno CEZX X VIII
apud Mediobarbum pag. 243. 11. quibus Commodus
dicitur TR. P. III. I MP. III. CoS. DES. II.
laque cùm anno Chriſti CI. XXVIII M. Au-
relius dictus fuerit I M P?. VIIII. Commodus vo-
catus fuit I M P. III; oum anno CXXIX M.
Aurelius, quod Dio ac Nummi teſtantur, dictus
ſit IM P. X., flius appellatus eſt IMr. IIII. at in
Nummis apud Mediobarbum pag. 243. Mortuo
erè M. Aurelio, anno Chriſti CLXXXII
Commodus titulum IMP. multiplicavit, antea ſem-
per appellatus LMD. IIII, ut liquet ex Nummis. In
WMediceis boſce vidi.
L. AukEL. CoMMoODus Auc. TR. P. IIII.
ITMP. II I Cos. I I. P. P. S. C.
L. AukEL. CoMMODPuS Aus. TR. p. v.
VRTuS Auc. IMF. IIII. Cos. II. D. P. S. C.
Anno Chriſti CLXXII menſe Auguſto Commo-
dus inibat TR. P. v, quâ (labente patri TR.
Por. xXxXIII)) dicebatur I M P. IIII, pater verò
Marcus Aurelius IMP. X. Commodus ſtatim poſt
obitum patris, Luci pranomine relitto, Marci
pranomen ſibi impoſuit, quod Nammi produnt.
Quare chm in Mediceo & alus Nummis dicatur

Critica Hiſtorico-Chronologica

tantm loquor. Duos tantùm Titi afferam, in

L. AukEE. IMP. IIII, Ai Nummi patre vivente 8 † C. 11.
cuſi ſunt. laque tibi inquirendam eſt, cur Mar- An. Ch. 17.
cus pater ab anno Chriſti CLXXAV ad CLXXX
IER titulum IMP. multiplicaverit, filius verò
QHAATER eo temporis ſpatio LMPERATOR dictus
fuerit. Ex hiſce Nummis Commodi deſcendi in il-
lam opinionem de titulo IMP. II Trajano, Ha-
driano & Pio initio Inperii Auguſtei delato. Jam
verò diſce aliud hactenus non obſervatum. Sequio-
ri atate Cæſarum tituli IMP. multiplicabantur jux-
ta numerum victoriarum, ita ut titulus IMPERA-
TORIS AuG. mitio Imperi acceptus in numernm
non veniret. Lege titulun: Epiſtoleæ Galerii Mawxi-
miani apud Enſebium lib. 8. cap. 17. Ibi dicitur
IMDP. XI X, nempe Germanicus Max. &. nu-=
mera victorias ibidem recitatas, & quibus eum ti-
zlum iteravit, ſunt numero 1IX. Ac proinde ti-
tulus ſeu præanomen IM P. & Auc. mnitio accepti in
unumerum non venit. Hac diligentikes imnquiſivi, in-
veſtigans rationem, cur Hadrianus & Antoninus
Pius mitio ſtatim Imperi IMP. I I. titulum tule-
yint, ac collati,s Nammis Marci ac filii Commodi,
in eam ſententiam deſcendi; &s& ex illo titulo IMP.
II Commodo collato, intuli, non eodem anno pra-
nomen IMP. ac titulum Auc. accepiſe; ſed prio-
rem anno Chriſti CLXXMVI, alterum paulò
poſt initinn anni CLEAXVII. Ità Card. Nori-
ſius.
Verům varia in medium adducit Cardinalis XIIL.
in Numiſmatum intelligentia exercitatiſſimus, Titulus Imp⸗
quæ mihi probari non poſſunt; ideoque tria Asgaſti
apud me certiſſima hic ſupponenda. Primum, oerz -
aliud eſſe prænomen, aliud eſſe titulum I MPE- “ ronesf.
RATORIS victoriæ causà datum: prænomen
IMP. de more præponebatur, neque unquam
multiplicabatur; cùm tamen titulus IM F. victo-
rus reſponderet, ideoque & multiplicaretur,
quod utrumque certum faciunt Nummi Impe-
ratorum & Imperii Collegarum, de Aaibus hic

quibus tam prænomen quàâm titulus IMr. diſer-
tê leguntur: T. CASAR. IMP. VEBSPASIANUS.
in averſa parte, IMP. XIII. Cos. VI. In
altero : IAP. T. CS. VESPASIAN. in poſtica:
IMP. XIII. Uterque Nummus anno Chriſti
IXXVII, quo Titus nondum Auguſtus erat, per-
cuſſus. Mitto infinitos alios paſſim obvios. Se-
cundum, Collegas Imperii à me appellari, qui
Tribunitia Poteſtate & Imperio Proconſulari
donati fuere. Qui enim Tribunitia Poteſtate
tantàùm, uti E£Ælius Cæſar, aut ſolo Imperio Pro-
conſulari, uti Nero antequam imperaret, deco-
rati erant, nobiliori quidem modo, quàm pu-
ri puti Cæſares, Imperii conſortes erant, ſed
Collegæ Imperii non erant. Collegæ itaque Im-
perii extitere Tiberius, Titus, Trajanus, An-
toninus Pius, Marcus Aurelius, & Commodus,
qui omnes non minus quâm Auguſti, præno-
men IMr. tulere, ac præterea IMr. titulum, ſi
ipſi aut patres eorum Auguſti inſignem aliquam
victoriam reportarent. Sed tam prænomen quàm
titulus IMP. puris putis Cæſaribus denegatus,
ut videre eſt in Nummis ante Quinquennalia
Getæ Cæſaris cuſis. Verum quidem eſt, nec in
Numiſmatis Tiberii, nec in Numiſmatis Marci
Aurelii, antequam Auguſteam dignitatem adi-
iſcerentur, prænomen IMp. legi; ſed hoc vel
eorum voluntati, vel Monetariis, vel aliis cau-
ſis nobis ignotis attribuendum. Certè Veſpaſia-
nus Aug. in Nummis apud Mediobarbum nun-
quam dicitur IMr. propter victorias, niſi in uni-
c

UIII.

he Ind.

nis hoten tie l

dugußi

4. (. 1in.

— ——

— – — —

— — —.—

be

TII

M

conceſſa ſ. c

Shatur,

atoy

lis XI
u, Utulus ij⸗
dn Augußi G
Collexis In⸗
um, , ceſ⸗
bb ſ.
en
uam
icto⸗
etur,
npe⸗
hie
in
ſer⸗
us.
. o
Kca:
hriſti
per-
Ee⸗
qui
W
teſtate
Pro⸗
deco⸗
im pu⸗
ne In-
4 An⸗
nodus,
preno⸗
lum, 1
ligvan
1 Juinn
egetusn
ennalie
nec in
s MAH
en
hoe el
s au-
hila-
m nun-
n nor.
o

in Annales C. Baroni.

SAC. I I. co anno ejus emortuali cuſo, in quo Veſpaſianus

An. Ch. II. dicitur: LR. P. x. IMP. X X. COôs. VIIII, ut

habetur apud Mediobarbum pag. 117. Si quis
tamen inde inferre vellet, eum annis præceden-
tibus titulo IMP. ob victorias dari ſolito coho-
nestatum non fuiſſe, is profectò audiendus non
eſſet; cùm contrarias haheret varias Inſcriptio-
nes, præſertimque unam apud Gruterum pag.
573. in qua Veſpaſianus dicitur: LR. Por. II.
IMp. VI. Cos. III. Quare mirum videri non
debet, ſi idem titulus in Nummis Marci Aure-

lii Cæſaris & Imperii Collegæ non habeatur,

quemadmodum nec in quibuſdam Titi Cæſaris
& Collegæ Imperii prænomen IMP. Uſus enim
in cudendis Nummis non unus idemque ſem-
per fuit. Tertium, duplicem eſſe Proconſula-
tum, alium qui privatis ad certum tempus defe-

rebatur, aliumque, qui pars erat ſupremæ Po-

XIII.
In pranomi-
ne Imp. om-
nis potentia
Auguſtis
conceſſa deſi.

ghatur.

teſtatis, ideoque & perpetuum. Hic Proconſula-

tus uni Neroni ex Cæſaribus, omnibus vero Im-
perii Collegis ac Auguſtis attributus. Scaliger,
aliique ſummi Viri omnem dliligentiam adhi-
buere, ut rationem detegere poſſent, cur Au-
guſti in Nummis vix Proconſules appellentur,
nihilque quod ſatisfaceret, protulere. Verùm
opus non erat, ut Auguſti ac Imperii Collegæ
in Nummis Proconſules dicerentur; cùm IMP.
prænomine facultas bellorum gerendorum ſatis
exprimeretur. Stante enim Republica Proconſu-
les, qui cum Imperio militari in Provincias
mittebantur, poſt relatam aliquam victoriam
IMPERATORES vocabantur, IMP. titulo poſt
Proconſulis nomen appoſito. Qui uſus à Ju-
lio Cæſare immutatus, & I M P. prænomen no-
mini præpoſitum, ut doctè Card. Noriſio citato
animadverſum. Trajanus quidem in uno aut al-
tero Nummo apud Mediobarbum pag. 149. &
pauci alii Auguſti in quibuldam Nummis cum
prænomine IMP. vocantur Proconſules, ſed re-
tentum in illis Nummis IMp. prænomen propter
uſum, qui jam invaluerat. Julius Cæſar præno-
men IMP. primus aſſumſit, ut majori ſe poteſta-
te ad bella gerenda præditum eſſe demonſtraret,
qum Proconſules, quibus ob victorias dumta-
xat IMV. titulus delatus fuerat. At Cæſar Augu-
ſtus præter illud prænomen, titulum IM r. vi-
ctoriis reſpondentem uſurpare voluit, quem
deinde ſucceſſores imitati ſunt. Profectèò incre-
dibile videtur, Cæſarem Auguſtum Patris Pa-
triæ, & Pontificis Max. titulos, alioſque à
Dione lib. 5ʒ. enuntiatos ſibi dari voluiſſe; nul-
lum verò, qui militare Imperium; quod in Re-
publica ſumma rerum fuerat, exprimeret.
Verùm opus non erat, ut Auguſti ac Impe-
rii Collegæ Proconſulis nomen in Nummis &

Inſcriptionibus uſurparent; cùm prænomen IMP.

non tantùm illud ac bellorum gerendorum fa-
cultatem; ſed & omnem potentiam, quæ in po-
pulari Reipublicæ forma fuerat, deſignaret, ut
teſtatur Dio loco laudato, ubi de inſtitutione
Imperii Romani, ac Imperatoribus verba facit.
Hæc ejus verba: Conſules fiunt ſapenumero, &
quoties extra pomerium ſunt, Proconſules dicun-
tur: nomenque IMPERATORIS, non modo ſi
qui aliquam victoriam retulerint, ſed & aliti om-
nes, ad ſignificandam plenam ſuam & perfectam
potentiam ſemper gerunt loco nominis Regi &
Dictatoris: quæ ſemel & Kepublica ſublata, ut non
imponunt ſibi, ita eorum vim ac rem ipſam Impe-
ratorio titulo confirmant. Horum nominum ratione
exercitus ſeribendi, pecuniæ conficiende, bella ſuſ.

cipiendi, pacem faciendi, peregrinis &o iviots
legionibus ſemper & ubique ſmiliter imperandi,
atque etiam intra pomerinm Equites, Senatoreſ.
qué? necandi, aliaque oxsnia quæ Conſulibus, alisſa
que cum pleno imperio Magiſtratibus facere licet;
agendi jus habent. Dicit poſtea Dio, ex Cenſo⸗
ria appellatione Imperatores in vitam & mores
inquirendi poteſtatem conſecutos, ſummum
Pontificatum geſſiſſe, ut omnes Religiones in
ſua haberent manu : Tribunitiam Poteſtatem

accepidle, ut intercedere iis poſſent quæ contra
ipſorum ſententiam moverentur: Cæſaris & Au-

guſti vocçabula nihil eis potentiæ adjeciſſe pecu-
liaris; ſed alrerum ſucceſſionem ſtirpis, alterum
ſplendorem dignitatis ſignificare, & Patris
nomen tuliſſe, ut admonitioni eſſet ipſis, ut
ſubditos liberorum loco charos haberent. Cer-
tum itaque videtur, Julium Cælſarem titulum
IMP. antea Proconſulibus ob victorias dari ſo-=
litum, in prænomen mutaſſe ut majori ſe ad
bella gerenda poteſtate præditum eſſe oſtende-
ret, & Cæſarem Auguſtum præter prænomen
IMp. potentiam illam deſignans; etiam titulum
IMTP. ob victorias in Republica conceſſum ſibi
tribui voluiſſe; ac tandem Auguſtos & Imperii
Collegas IuAp. prænomine ad ſupremam poten-
tiam oſtendendam inſignitos fuiſſe, licèt aliqui
præ modeſtia illud recuſarint, uti Tiberius, in
cujus Nummis tam initio quàâm in fine Imperii
ejus percuſſis apud Mediobarbum nunquam le-
gitur, licèt IAr. titulum octies multiplicaverit.
Quare verum eſt quod ſcribit Suetonius in Ti-
berio cap. 26. Prænomen, inquit, Imperatoris;
cognomenque Patris Patriæ, & civicam in veſti=
bulo coronam recuſavit, nam Patris Patriæ no-
men in eiſdem etiam non legitur. His poſitis,
aliquæ nunc difficultates circa I M P. prænomen
& titulum ſolvendæ.
Et primò quidem Loydii opinionem de titu-
lo IMD. Auguſtis initio Imperii abſque victoria
dari ſolito, poſtquam nempe Nerva conſueru-
dinem illam induxit, optimè fundatam eſſe exi-
ſtimo. Ei enim ſuffragantur duæ egregiæ Card.
Noriſii obſervationes num. vIII & IX hujus an-
ni legendæ. Ex iis enim, quæ ibidem dicuntur,
liquet, titulum I MP. ob victorias Commodo
multiplicatum fuiſſe ab anno cIXXV ad annum
cIXXXVII, cùᷣͥ Marcus pater nec anno crxxvI,
nec anno crxxvII illum auxerit, ſed fuerit tan-
tùm, uti antea, nuncupatus IMP. VIII. Ideo
enim IM P. titulum Commodus multiplicavit,
quia anno cIxXXVI Auguſtus vocatus eſt. Falli-
tur verò Card. Noriſius, quando ibidem ait;
Lampridium in Commodo intelligendum eſſe
de titulo IM p. non verò de Auguſteo nomine,
quando tradit: Appellatus Imperator V. Kal Exu-
peratorias. Nam Hiſtoriæ Auguſtæ Scriptores
ſæpe quidem diem, quo quis dictus eſt Cæſat
aut Augustus, exprimere ſolent, nunquam verò
eum, quo ob victorias IMPERATORES vo-
cati ſunt. Probat & Loydii opinionem titulus
Epiſtolæ Galerii Maximiani, in quo dicitut

§5 † C. I L.
An. Chæ iiz.

XIV.
Auguſti inis
tio Imperii
Imperatores
abſque vi-
ctoria diéss;

IMP. XIX, cûùm tamen victoriæ ob quas il-

lum adeptus eſt, ſint tantůùm numero xVIII,
ut videre eſt apud Euſebium à Card. Noriſio ci-
tatum. Uſus tamen ille non videtur ſemper ſer-
vatus. Commodus enim, qui Marco patri anno
cLxXXX ſucceſſit, dum IMP. I V vocaretur;
IMP. V. appellatus non eſt ante annum Chriſti
cIXXXII. Idem de Collegis Imperii dicendum.
Trajanus enim quando Tribunitia Poteſtate &
Imperio

18 Critica Hiſtorico-Chronologica

SEC. II. Imperio Proconſulari donatus eſt, ideoque &
An. Ch. n7. Imperii Collega factus, ob victoriam Germa-
nicam titulum IMr. conſecutus eſt, ut patet ex
duobus Nummis à Goltzio relatis: NERVA.
TRA) A N. CAES. GER. NE R. AuG. F. P.
TR. P. CoS. II. IM P. qui 1M. titulus in
alio ibidem Nummo eidem datus. Et tamen
in tribus Numiſmatis à Mediobarbo pag. 149.
recitatis, titulum IM P. Trajanus factus Augu-
ſtus non geminat. In uno legitur: NERVA
TRADANUS CAESARAuIG. P. M. Tn. P.
IM P. P. P. in alio: I MP. CAES. TRAANUS I MP.
P. P. P. N. CoNS. ubi Patris Patriæ elo-
gium eum jam Auguſtum fuiſſe deſignat. Dici
forſan potest I M P. titulum hic ſimpliciter ac
prætermiſſo numero poni, ut non rarèò alibi ac
ſæpe etiam Tribunitia Poteſtas. Commodum
tamen anno CLXXV, quando Imperii Colle-
ga dictus, titulum I M r. obtinuiſſe, oſtendit Nu-
miſma à Noriſio ſuprà recitatum, in cujus anti-
ca legitur: L. AuRELIO CAES. AuG. F. SA R.
IM P. ubi prænomen I M p. tacetur, quod tamen
eidem attribuitur in alio Nummo à Noriſio ſu-
prà relato: IMP. CAES. AuREL. CoMMoO-
DuS. GER M. SAR M. in poſtica: L R. P. Cos.
ubi è contrà titulus IM r. omittitut, quod ob-
ſervandum, ne hujuſmodi omiſſiones nos in er-
rorem inducant.
XV. Hadrianum porro & Antoninum initio Im-
Titulus Imp. perii titulum I M r. non geminaſſe, quod tamen
initio Impe- yult Noriſius, liquet ex Nummis apud Me-
rii non ſoli- diobarb E ibidem Numiſma
zus gemina- . 10bar um Pag- 173. Xtat 1bide 1
ri. inſcriptum: HADRIANIS AucusrTusP.
P. in poſtica: IM P. P. M. LR. Po r. Cos. III.
Nec dici poteſt titulum I M P. hic abſolutè poni,
aut Hadrianum illum titulum in adoptione, ac
poſtea iterum quando Trajano ſucceſſit, ac-
cepiſſe; quia vivente Trajano Hadrianus qui-
dem adoptatus, ſed nomen Cæſaris & Auguſti
nonniſi poſt Trajani mortem conſecutus eſt,
ideoque nec titulum IM P. quare ejus adoptio
Trajani adoptioni in omnibus ſimilis non fuit.
Sic Antoninus, quando Auguſtus inauguratus,
IM P. tantùm appellatus eſt, non verò Imp. II, ut
videre eſt apud Mediobarbum pag. 191. AN TO;²
NINuSAUG. PIusS P. P. LR. P. Cos. in po-
ſtica: IMPERATOR. in altera poſtica eidem anti-
cæ reſpondente legitur, IMPERATORI. Nec
obſtat Inſcriptio à Noriſio Card. producta, in
qua habetur: I M P. AELIOCAESARI A N-
TONINO, &c. eidemque dicata ante Hadriani
mortem. Nam, ut jam monui, prænoemen IMP.
cum titulo I Mr. ob victorias confundendum
non eſt: in ea verè Inſcriptione vox I M p. præ-
nomen eſt non verè titulùs victoriæ causâ dat us.
Diſtinguendus etiam Proconſulatus privatis &
putis puris Cæſaribus dari ſolitus, à Proconſu-
latu Auguſtis & Collegis Imperii conceſſo.
Priorem Proconſulatum tantùm Domitianus Cæ-
ſar aſſecutus eſt, ideoque ante Auguſteam digni-

tatem, nec prænomine IMF. nec titulo I M p. ob

victorias inſignitus fuit, ſicut nec alii Cæſares
qui Tribunitia Poteſtate ac Imperio Proconſu-
lari donati non ſunt. Denique Plinius in Panegy⸗

rico Trajani nomine IAP Imperium Proconſu-

lare Trajano in adoptione datum deſignat, uti
in hoc loco: Jam Cæſar, jam Imperator, &c. &
in iſto: Simul ſilius, ſimul Cæſar, mox Imperator,
& conſors Tribunitiæ Poteſtatis. Ubi Plinius num.
VIII ordine explicat quæ in adoptione Trajani
facta. Primùm enim filius Nervæ ac Cæſar di-
ctus; mox Imperio Proconſulari & Tribunitia

Poteſtate decoratus; quæ explicatio certiſſima,
quamvis aliquibus non probata. Si enim nomi-
ne Imperatoris Plinius Imperium Proconſulare
non intelligeret, nullum in toto ſuo Panegyrico
de inſigni illo honore Trajano à Nerva collato
mentionem feciſſet. Jam autem diximus, om-
nes Imperii Collegas tam prænomine quàm ti-
tulo IMP. fuiſſe ornatos. Dicebantur quidem
Proconſules à Proconſulatu, ſed hoc non im-
pedit, quin ab Imperio militari, quod eam di-
gnitatem ſequitur, dicerentur Imperatores. Quæ
ad majorem Annalium Eccleſiaſt. illuſtrationem
prætermittenda non fuere.

ANNOPERIODI GRECO-ROMAN K 5611.
OQ◻. 15. C. 5. P. 28. Mart. Indict. 20.

S £Æ C. I Ie.
An. Ch. 118.

Anno Urbis
871.

Olymp 224:

an. 2.

JESUCHRISTI IS. ſecund. Baronium 120.

SIXTI PAP3.

HADRIANI IMP. 2.

D num. I Coſſ. Hadrianus Aug. II, &

X Fuſeus Salinator. Hadrianus aliquot ante

Imperium annis Conſulatum ſuſtectum geſſerat,

annoque præcedenti ante Trajani obitum Con-
ſul iterum deſignatus fuerat. Quare is Conſula-
tus, ei antequam imperaret, decretus, non pro-
cedit juxta primam regulam, ſed is tantùm
quem anno ſequenti gefſſit. Jam autem in Clau-
dio & Nerone vidimus, Imperatores Conſulatus
ſuſcipere ſolitos, ad quos, dum privati erant,
deſignati fuerant. In Chronico Alexandrino Ha-
drianus ſine numerali nota, quemadmodum &

Veſpaſianus in primo ſuo Conſulatu editur; quia

illius Chronici Auctor Conſulatus ſuffectos præ-
terire ſolet. J
Trajano demortuo, Hadrianus Antiochiâ
digreſſus per Ulyricum Komam venit, inquit
Spartianus in Hadriano cap. 6. qui addit, eum
divinos honores Trajano tribuiſſe, & cùm Se-
natus ipſi eum qui Trajano debitus erat, detu-

I.
Conſules.

II.
Primus Ha-
driani Ro-
mam ad-
ventus.

liſſet, recuſavit ipſe, atque Imaginem Trajani

curru triumphali vewit, ut optimus Imperator, ne
poſt mortem quidem triumphi amitteret dignita-
tem. Hujus apotheoſeos ac triumphi teſtis hic
Nummus, qui extat apud Mediobarbum: DIVO
TRAJANO PARTH. AuG. PATRI, in po-
ſtica: LRIuMPYHIuISPARTHICIS. Cernun-
tur Quadrigæ triumphales inſidente Imperatore,
Subjungit Spartianus: Patris Patriæ nomen ſibi

delatum ſtatim & poſtea diſtulit; quòd hoc nomen

Auguſtus ſerò meruiſſet. Scaliger in Animadver-
ſionibus Euſebianis ad num. 2142. Spartianum
hallucinatum exiſtimat, refertque Inſcriptiones
duas, in quibus Hadrianus dicitur Cos. II. P. P.
qui ſecundus Conſulatus præſenti anno geſtus.
Gùm itaque Spartianus abſolutè non dicat, Ha-
drianus Patris Patriæ nomen recuſaſſe, ſed tan-
tm aſſerat, illud ſtatim & poſtea diſtuliſſe, ve-
roſimile eſt, titulum illum, dum in Syria eſſet,
primùm rejeciſſe, ac ſtatim admiſiſſe, & poſtea

tempore ſc. inceno, illud rurſus recuſaſſe, ac

quemadmodum prima vice, paulèò pôſt gratum
habuiſſe. Novi tituli annis Decennalibus & id
genus feſtis addictis ab Imperatoribus uſurpa-
ti. Sed Hadrianus ante Quinquennalia & poſt
illa Pater Patriæ dictus. Quare vel Spartianus
erravit, vel annus, quo ſecunda vice nomen illud
recuſavit, nobis ignotus.
Ur primum Romam venit, quidqnid fiſco æra-
rioque

III.
Hadrian!
liberali ta⸗

—

6460 II
An. (s
paton num.

,;—— — —

.
nit
u
ſee
u

Le
ſun
lai

IV o

nheidin⸗
eani accz. Al
is erpii⸗ d
ata. ſe,
tia
(U
in
1
Reg⸗
umn,

Dec:
des!

8XC. I1.
A CI.n.

Anno Utbis
S.
Olymg 226.
. 2.
0.

X .
nte Conſiles,
,
n-
⸗
0⸗
m
A
s
nt,
h⸗
R
guin
re

chi II.
Uir Pinvr Ha-
Um Auuni No.
mam l.
Ventul.

Uu⸗
ham
7, Ne
nita-
lic
1V0
N
tnun⸗
ntore,
en ſbi
nomme
drel⸗
janum
tiones
.P..
geltos.
, Ho-
4tan⸗
e, N-
4 eller,
. polten
ſe,
gratum
&9
uluy⸗

Itinus

nilu
lu.
Aria;
o rA“ ENG,
e, tertiifs

4

— in Annales C. Baroni.

§ F C. II. rioque debebatur, remiſit; definito tempore anno-
An. Ch. 118. rum ſodecim, ex quo id beneſicium collatum eſſe

Baron. num.

I.

IV.
Diſciplina

arcani accu
ratè expli-

6ℳε.

voluit, inquit Dio lib. 69. id eſt, à præſenti an-
no uſque ad ſua Quindecennalia, ut in Diſſert.
Hypat. cap. ß. num. VI oſtendi adverſus Scali-
gerum, qui in Animadverſionibus Euſebianis
ad numerum 2134. ait, pulcherrimum hinc de-
ſumi Indictiontz exemplum. Meminit hujus in-
dulgentiæ Euſebius à Mediobarbo recitato: IMP.
CZSARTRAJANUS HADRIANUS Auc.
P. M. L R. P. CoSs. II. in poſtica: RELIQHA
VETERA H S. NOVIES MILL. A BOLITA
S. C. Viſitur ibi Imperator ſtans, dexttâ facem,
quâ ſyngraphas adurit, ſiniſtrâ ſceptrum tenens.
Fuit illa, inquit Scaliger loco laudato, imma-
niſſima ſumma, quæ ad rationes Gallicani colly-
bi 17. milliones aureorum ſolatorum, & ampliuùs
aſcenderet. Ea porro debitorum remiſſio præ-
ſenti anno facta, ut demonſtrat ſecundus
Trajani Conſulatus in Nummo expreſſus, &
confirmat Inſcriptio in Annalibus à Baronio
memorata, in quo Hadrianus dicitur Cos. II.
In Collectaneis Græcis apud Scaligerum pag.
341. laudata Dionis verba cum anno primo
Olympiadis CCXXIVconnectuntur, ideoque
hæc indulgentia in annum ſequentem non pro-
pagata, ut exiſtimavit Baronius, quia annus ille
Olympiadicus menſe Julio currentis anni ab-
ſolvitur. Ait Baronius, eam in annum ſequen-
tem & Tribunitiam Poteſtatem III eſſe propa-
gatam, tum cùm Romam Hadrianus rurſus ad-
venit, & Conſulatum III iniit; cùm, inquit,
Tribunitia Poteſtas 11I cum tertio Conſulatu
conveniat; in Nummo verèò alio legatur: I M P.
CAESAR TRAJANUuSHADRIANUS Auc.
P. M. T R. P. C OS. III. in poſtica: RELIOHA
VETERA H S. NOVIES MILL. A BOLITA.
S. C. Hæc Baronius. Sed cùm tertius ille Con-
ſulatus jungatur etiam cum aliis omnibus annis
Tribunitiæ Poteſtatis inſequentibus; & Hadria-
nus nullum poſtea alium Conſulatum ſuſcepe-
rit, argumentum Baronii non procedit. Præcer-
quam quòd verum non eſt, Hadrianum anno
ſequenti rurſus Romam veniſſe, ideoque hoc
auno inde diſceſſiſſe; cùm, ut videbimus, Ha-
drianus Romæ uſque ad annum ſequentem ver-
ſatus fuerit. Mediobarbus hunc Nummum cum
Baronio in annum ſequentem confert. Sed ex
regula mihi primùm obſervata liquet, illum in
Decennalibus, aut Quindecennalibus Fiadriani
percuſſum; cùm annis hujuſmodi feſtivitatibus
addictis victoriarum ac rerum gloriosè à Prin-
cipe antea geſtarum, tam in Nummis, quàm
in Inſcriptionibus, memoria renovari ſoleret.
Nec refert, quèd in eo Hadrianus non dicatur
Pater Patriæ, quem titulum in Decennalibus
ſumſit; nam præterquam quòd antequam appel-
lationem illam admitteret, cudi potuit, hujuſ-
modi tituli ſæpe in Nummis neglecti.

Ad num. XNXIV & ſeqq. Aliquot ſeculis

diſciplinam arcani ſeu occultationem quorum-
dam myſteriorum Religionis Catholicæ viguilſ-
ſe, & ex ea diſciplina complures Patrum ſenten-
tias, quas Proteſtantes contra Catholicos addu-
cunt, exponi poſſe doctè demonſtrat Schelſtratius
in Diſſert. ſingulari de Diſciplina Arcani, quam
nuper Romæ in lucem emiſit. Hanc conſuetudi-
nem Albertinus lib. 2. diſp. de Reticentia myſterio-
ruim, fuſiùs probandam ſuſcepit, & Caſaubonus
Exercitatione xVI in Baronium ait: Quis ita hoſ-
pes in Patrum lectione, cui ſit ignota formula, &

119

mentione Sacramentorum potiſſimùm uſu trita,
oοαοú Aαναιανο norunt initiati quod dicitur.
Quæ formula in unius Chryſoſtomi aut aliis ſcri-
Ptis minimùm quinquaginta locis poteſt obſer-
vari. Apud Auguſtinum in Epiſtolis,in enarratio-
nibus in Pſalmos, Tractatibus in Joannem, Ho-
miliis, ſive Sermonibus, aut aliis Scriptis non
multèò raris, &c. Notum eſt illud Auguſtini Tra-
ctatu 96. in Joannem: Catechumenis Sacramenta
EFidelium non producuntur; & illud magni ejuſ-
dem Eccleſiæ Doctoris: Neſeiunt Catechumeni
quid accipiant Chriſtiani. Notum quoque eſt il-
lud Chryſoſtomi homilia XXVII in Mat-
thæum: Eachariſtie myſterium . initiati ſo-
Iunmodo noverunt. Et illud Catecheſis prioris
Cyrilli Hieroſol. ad baptizandos: Sciunt initiati
vim hujus poculi; ſeietis vos quoque pauld poſt.
Immo apud ipſas Philoſophorum ſectas, diu an-
te Chriſti adyentum obſervatum fuit, ut propha-

ni procul à ſacris arcerentur, teſte Iamblicho

lib. 2. de vita Pythagoræ cap. 28. Cam externis,
&, ut ita dicam, prophanis, ſi quandoque uſus fer-
ret congrediendum eſſe, nequaquam ſua Sacra-
menta enuntiabant, ſed per ſymbola & arcanas
teſſeras obſcurè & latenter ſibi mutuò ſenſa mentis
velut ænigmatibus ſigniſicabant. Ita Iamblichus,
cujus Opera nuper in Anglia publici juris facta.
Idem omnino teſtatur Clemens Alex. lib. 5. Stro-
matum : Non ſolum autem Epicurei, & Plato
multa ocultabant, ſed etiam Epicurei dicunt, quæ-
dam eſſe apud ſe arcana, & non permittere omni-
bus, ut ea ſeripta legant.
Porro inter omnes convenit, eam diſciplinam
pro Cathecumenis, Judæis & Gentilibus ob-
ſervatam fuiſſe, non verò pro Fidelibus ſen bap-
tizatis, quibus cuncta Religionis Catholicæ my-
ſteria abſque ulla verborum ambage exponi po-
terant. Putabant enim Patres ſequendum ſibi
grave illud Chriſti mandatum apud Matthæum
cap. 7. Non eſſe dandum ſanttum canibus, nec
margaritas projiciendas eſſe ante porcos. Cùnm
verò 8 S. Patres unanimi voce ex verbis Chriſti
relatis diſciplinam arcani introductam fuiſſe aſ-
ſerant, liquet eam ex traditione Apoſtolica
proveniſſe: neque enim communis ille Eccle-
ſiarum conſenſus ex decreto alicujus particula-
ris vel generalis Concilii ortum duxit, ſed om-
nes per orbem Eccleſie eandem diſciplinam
obſervarunt, abſque eo quèòd certo quodam
tempore ea cœpiſſe reperiatur. Quare, juxta D.
Auguſtini regulam, hæc una ex iis eſt, quæ ex
traditione Apoſtolica ad nos pervenere.
Non ſolàùm Sacramentorum ritus, ſed etiam
dogmata occultari olim ſolita. Caſaudonus Exer-
citatione XVI in Baronium ait: Cam in Sa-
cramentis tria occurrant conſideranda, ſymbola
ſigniſicantia, res ſymboli ſignificata, & ritus cele-
brandorum Sacramentorum; Viteres non adeo res
in Sacramentis ſRignificatas & eſtcaciam illorum

§S ſ C. II.
An. Ch. II 8.

2–

V.
Di ſciplina
slentii Fi-
deles non res=

Piciebant.

vV I.
Ritus &
dogmata Sa-
cramento-
rum olim
occultata.

hiluiſſe, quaàm ſymbola ipſa, & ritus ac rituum cau-

ſas. Et quamvis propter Euchariſtiæ Sacramen-
tum/Caſaubonus dicere debuiſſet, non ſolùm res
ſymboli ſigniſficatas, ſed etiam ſub eis contentas, ac
magnum ejus verba errorem contineant, in eo
quòd negant, res in Sacramentis ſignificatas vel
contentas olim occultari conſueviſſe; ejus tamen
obſervationem veriſſimam eſſe clamat Alber-
tinus, aitque, arcani diſciplinam apud Ortho-
doxos in mera rituum occultatione olim ſitam
fuifſe. At complura ſunt SS. Patrum teſtimonia,
ey quibus luce clarius monſtrari poteſt, anti-
quam

120

§ F C. II. quam Eccleſiæ diſciplinam non ſolùm in ſym-
An. Ch. 118. bolis Sacramentorum, eorumque ritibus, ſed
etiam in rebus per ipſas ſignificatis, ſeu conten-
tis, occultandis viguiſſe. Extat celeberrimum
totius Italiæ teſtimonium, quod Julius primus
ſuo nomine ad Euſebianos tranſiniſit, & contra
eoſdem urget Athanaſius in Apologia 11. Non
ſolùm enim accuſant Euſebianos, quod de cali-
ce & menſa ſermonem habuiſſent in præſentia
Præfecti, aſſiſtentibus tum Ethnicis, tum lIu-
dæis; ſed quòd coram iiſdem, præſentibus quo-
que Catechumenis, quaſtionem de Sanguine S
Corpore Chriſti habuiſſent. Quæ his verbis totius
Fgypti Epiſcopi in Synodica ad omnem ſub
cœlo Eccleſiam deplorant: Coram Ethmicxis homi-
nibus quæſtiones de Eccleſia, de calice, de menſa
Domini, de Santctis Sanbctorum habuere. Nam per
Sancta Sanctorum intelligenda ſunt Sacramenta
Corporis & Sanguinis Chriſti, quæ Gentilibus,
Judæis, Catechumenis occultanda, non publi-
canda eérant. .
VII. Oſtendit Origenes lib. 1. contra Celſum,
Quadsm do eandem de myſterio Arcani diſciplinam in Ec-
gmata olim cleſia, tam quoad dogma, quàm quoad ritus,
ccανιοα; receptam fuiſle. Nam cùm Celſus homo Ethni-
quadav ple- 1,. . . .. ...
blicata, cus & Chriſtiani nominis hoſtis dixiſlet, Cbri-
ſtianos clam quidquid ipfis libet vel facere vel do-
cere, opponit ſe Origenes, aitque: Deinde quo-
niam ſæpius nominat doctrinam claneulariäm, co-
arguendum eſt hoc quoque; quando per totum Or-
bem notior eſt Chriſtianorum pradicatio, quàm
Philoſophorum placita. Quis enim Jeſum & Virgine
natum orοauum ignorat? Quis reſurrettionem
us multis creditam, & denunciat ionem judicii
reddituri pro dignitate pœnas peccatoribus, &
juſtis præmia“ Quin & reſurrectionis futuræ my-

ſterium vulgatum eéſt, tametſi rideatur ab infide-

lihur. Quæ cum ita ſo habeant, perabſuraum
ſt doltrinam hanc vocare clanculariam. Quod
verò quædam inſunt, qua non annunciantur qui-

buſvis, id non ſolius doctrinæ Chriſtianæ proprium

eſi, verum etiam Philoſophicæ. Nan & illi exte-

riorem & peritiorem dobirinam habebant, & alii

Pythagorum audiebant contenti ipſius aiétoritate,
alii ſecretè diſcebant rationes non evulgandas in
rophanos, nondumque purgatos. Ex hoc loco con-
ſtat, Celſi temporibus non ſolùm ritus, ſed Re-
ligionis quoque Chriſtianæ dogmata juxta Ec-
cleſiæ diſciplinam occultata fuiſſe. Enumerat
Origenes dogmata, quæ palam prædicabantur,
ut Incarnationis, Paſſionis, & Reſurrectionis
Dominicæ, extremi judicii, & reſurrectionis
noſtræ. Non loquitur autem de Sanctiſſimæ
Trinitatis myſterio, neque de Sacramento Eu-
chariſtiæ, neque de aliis Sacramentis, quòèòd
illa ex iis eſſent, quæ non communicabantur
quibuſvis, adeoque circa quæ diſciplina Arca-
ni obſervanda erat, prout de myſterio Eucha-
riſtiæ tractatutus, homiliaà 13. in Exodum di-
ſertis verbis præmonuit.
Denique dogma de Sanctiſſima Trinitate
olim Iudæis &. Cathecumenis occultatum fuit,
Apoſtoli verè illud coram Iudæis non reticue-
re, quia iden miſterium in propheticis Ser-
monibus antiquitus acceperant. Chryſoſtomus
homiliâ 40. in primam ad Corinthios Epiſto-
larn expreſsè profitetur, ſe non audere loqui

VIII.
Myſterium
Trinitatis
celari Joli-
1tin.

de forma baptiſmatis & ſymbolo, quibus San-

ctiſſimæ Trinitatis myſterium exponitur: Non
audeo, inquit, propter eos, qui non ſunt initiati:
ii enim expejitionem nobis faciunt diffciliorem, ut

Critica Hiſtorico-Chronologica

qui nos cogunt, vel non apertè dicere, aut eis arca- S Æ C. I1.
na enuntiare. Sed tamen dicam, quoad ejus à me An. Gh. us.
fieri poterit, tetcte & adumbrateè, &c. S. Cyril-
lus Hieroſolymitanus Catecheſi vI, agens de
myſteriis ſymbolo contentis ait: Haæc myſteria
Sacramentaque nune patefacit Eccleſia ei, qui e
Cathecumenis excedit; nec moris eſt Gentilibus
exponere: non enim Gentili cuiquam de Patre, S
Filio, & Spiritu Sanbto arcana mſteria declara-
mus, neque palam apud Cathecumenos de my-
ſterus verba facimus, ſed multa ſæpe loquimur
occultè, ut Fideles, qui rem tenent, intelligant,
& qui non tenent, non ladantur. Vide quæ anno
Chriſti I v, num. v. de Canone xxXVII Con-
cilii Illiberitani dixi.

Ex hac Arcani diſciplina provenit, quod pri- . ,* ,
. . .R . 1 bi
mis Eccleſiæ ſeculis nulli Tractatus de ſeptem eiel⸗

Sacramentis, quorum noſtris temporibus tam ſeptem Sa-
frequens mentio, (cripti ſint. Dicunt quidem cramenta
Proteſtantes, antiquiores Patres à Commenta- comprobata.
rüs de ſeptem Sacramentis abſtinuiſſe, quèd
numerum illum Sacramentotum non admiſe-
rint. Sed id ex Orientalis Schiſmaticæ & Oc-
cidentalis Orthodoxæ Eccleſiæ conſenſione fa-
cilè refellitur. Neque enim Orientales Schiſma-
tici cum Orthodoxis Latinis in vnam ean-
demque ſententiam ab octingentis annis con-
ſpiraſfent, niſi illam à majoribus accepiſſent.
Alia itaque ratio quærenda. Cùm Tractatus de
ſeptem Sacramentis eduntur, neceſſe eſt eo-
rum ritus exponere, materiam & formam, qui-
bus conficiuntur, determinare, dogma ipſum
de omnibus ad Sacramentorum conſecrationem
& adminiſtrationem ſpectantibus minimè cela-
re. Quæ tamen priſca Eccleſiæ diſciplina oculis
& auribus Gentilium, Iudæorum & Cathecu-
menorum religiosè occultabat; quorum pro-
phanatione metuentes Antiqui ab iis abſtinebant
in ſermonibus, & ſibi cavebant, neque in ſcrip-
tis de iis agebant. Contrâà verò poſtquam ſex-
to Eccleſiæ ſeculo diſciplina illa abolita fuit,
ut ibidem viſuri ſumus, frequens Sacramento-
rum memoria non tantùm apud Græcos, ſed
etiam apud Latinos, ſaltem à Caroli Magni
tempore: apud Græcos verò pòſt tempora Pho-
tii, qui in ſua Bibliotheca ex lobio Monacho
ptem ſacroſanbta Chriſti Eccleſiæ veryſteria cele-
“ Bic tolin. de Arcagt fuit,
quòd ſex primis Eccleſiæ ſeculis Catholici Scri-
ptores à Tractatibus de Sacramentis abſtinue-
rint, rariùs & obſcuriùs de iis ſcripſerint, ne-
que de eorum numero recenſende ſoliti fue-
rint. Quæ omnia ex Schelſtratio in egregia
Diſſertatione de Diſciplina Arcani excerpta,
quibus Annales in multis lucem accipere

poſſunt.

—.,—

ANNO PERIODIGRCO -ROMAN Z 5612. Anno Urbis
O 16. B. ) 6. P. 17. April. Indict. 2. 1 .

Olymp. 224.
JESuCHRISTIII9. ſecund. Baronium 121. An. 3:,

SIXTI PAP 4.

HADRIANI IMP. 3.

D num. I & ſeq. Coſſ. Hadrianus Aug. I.
III, & Ruſticus. Sumtus is Conſula- Conſulei·
tus ab Hadtiano juxta ſecundam Conſulatuum
Cæſareorum regulam, quèd in annum præce-
dentem Conſulatus, ad quem adhuc privatus
deſtinatus

54601.

II.
Obitz: Els-
itif-.

, f r — — —

h
1,.
Deuelae
Nariſi. ma

N
Iin
tin
mui
Da⸗

let
IV.
1n balaſti. 0
an , Dn terd
* „ .
kum venit (4.
4 4,

AC .
An. Chens.

n Er biſiile
na arcan;
ſepten 84.
l eramenta
1r conprobets.
e⸗

—

ð
1 A Onſcler

„ 4*

Ulawuum

ce-
1
isatus
ſtinatus

§ ½ C. II.
An. Ch. 119.

II.
Obitus Eva-
riſti PP.

III.
Decretales
Evariſti.

IV.
Hadrianus
in Palaſti-
nam & Pgy-
benum venit.

in Annales C. Baronii.

deſtinatus fuit, inciderit. Arque hinc manifeſte
intelligimus, Hadrianum, quando à Trajano
iterum Conſul deſignatus eſt, ac in filium ado-
ptatus, in conſortium Imperii adſcitum non fuiſ-
ſe, ut aliqui Eruditi volunt; cùm ſi Cæſar tunc
dictus fuiſſet, ac in partem Imperii veniſſet, du-
plicem Conſulatum non gefſiſſet, alterum ob ado-
ptionem, alterum ob Imperium, ſed unicum tan-
tum, ob Imperium ſc. ſuſcepiſſet. Ex tertio itaque
Conſulatu hoc anno ab eo ſumto apparet, ſecun-
dum eidem ob adoptionem tantùm conceſſum.
Onuphrius in Faſtis ait: Hadrianum Aug. 11,
mendosè pro III, & Ruſticum Conſules digerunt
Caſſiodorus, Faſti Graci, & liber Cuſpiniani. Idem
ſcribit Baronius in Annalibus. At ab illis Aucto-
ribus minimè peccatum; ſed tantùm Conſula-
tus ſuffectus, quem ante conſecutum Imperium
geſſerat Hadrianus, neglectus ac prætermiſſus;
quod tam in Faſtis quàm in Nummis & Inſcrip-
tionibus ſæpe contigit.
S. Evariſtus Papa anno Chriſti centeſimo
octavo Braduæ & Galli Conſulatu notato marty-
rio coronatus eſt, juxta Chronicon Damaſi, in
quo legitur: Evariſtus annis tredecim, menſibus
ſoptem, diebus duobus. Fait temporibus noviſſi-
mis Domitiani, & Nervæ & Trajani, aà Conſulatu
Falentis & Veri (legendum Veteri) aſque Gallo
E& Bradua. Sed loco, annis tredecim, legendum,
annis duodecim, ut Conſulatus ſub quo cœpit,
& ſub quo deſiit, oſtendit. Pontificatum inierat
anno XCV, Domitiani xVII, & Clementis
Conſulatu notato, obiitque anno cVIII,
menſe ac diebus incertis. Colitur quidem Eva-
riſtus die xXXVI Octobris, legiturque in au-
Giori Chronico veterum Pontificum: Sepultus
eſt juxta corpus B. Petri in Vaticano VI Kalend.
Novembris. Sed dies, quibus priores Pontifi-
ces Romani coluntur, potius ad aliquas eo-
rum Translationes, quàm ad eorum Naralia
pertinere, jam ſæpe monuimus. Evariſto ſuc-
ceſſit Alexander, non quidem Hadriano impe-
rante, ut exiſtimavit Baronius, ſed Trajano
Rempublicam Romanam adminiſtrante, ut te-
ſtantur Euſebius tam in Hiſtoria, quàm in Chro-
nico, Marianus Scotus, Hermannus Contra-
Qus, aliique. Non itaque dubitandum viße⸗
tur; quin Alexander anno Chriſti cVIIIEC-
cleſiæ Romanæ gubernaculo admotus fuerit.
Decretales duæ Evariſto ſupponuntur. Pri-
ma ad omnes Epiſcopos Africæ data IX Kalend.
Aprilis, Valente & Vetere Coſſ. quam falſam
oſtendit locus prolixus Idatii Clari ad Wa-
rimarum. Arianum huic Epiſtolæ inſettus. Ida-
tius enim exeunte quarto Eccleſiæ ſeculo flo-
ruit. Secunda ſcripta eſt omnibus per Agyptum
Dominis conglutinatis fratribus. Data Kal. No-
vembris, Gallo & Bradua Coſſ. Sed refertur in
ea tacito Auctoris nomine prolixus alius locus
ex prima Epiſtola Clementis Papæ, juxta La-
tinam interpretationem à Rufino editam; cum
tamen hic quinti Eccleſiæ ſeculi initio adhuc in
vivis fuerit. Denique incipit cum verbis S.
Leonis primi: Unum vos, fratres, ſentire opor-
tet & agere, &c.
Ad num. II I. Hadrianus, qui anno ſuperiori
Romam venerat, in eadem urbe Conſulatum
tertium iniit, quod ex Spartiano in Hadriano
cap. 8. colligo: Ipſjum autem tertium Conſulatum,
& quatnuor menſibus tantum egit, & in eo ſape
jus diæit; ubi loquitur Spartianus de geſtis ab Ha-
driano, dum adhuc Romæ eſlet. Abdicato ter-
Tom. I.

121

tio Conſulatu Romã diſceſſit, & in Palæſtinam
venit. Auctor enim Chronici Alexandrini ſub
hujus anni Confſulibus icribit: His Coſſ. tumul-
tnantibus Judæis, Hadrianus venit Hieroſolyma,
captiſque Hebræis, Terebinthum urbem, ubi ce-
lebritatem publicam inſtunit, Zudeoſque ſingulos
ad equi pretium venales expoſuit, relittos Ga-
Xam traxit, ibique propeſito foro vendidit, fe-
Rumque diem inſtituit, qui hodieque appellatur
Hadriani. Everſo porro Hieroſolymorum templo,
condidit duplex forum, theatrum item, & triſte-
gam ſen trixonium atque tetranymphum, & do-
decapylum (adificium duodecim portarum) quod
antea gradus appellabant, & denique Codram.
Diviſit hinc urbem in ſeptem vicos, creavitque
ſeptem Vicomagiſtros, linguliſque ſingulos aſſigna vit

vicos : à quibus hodieque nomina retinent. Urbem,

gquòd äle Aℳklius Hadrianus diceretur, DTTliam

nuncupavit. Sed falſum eſt, Hadrianum Iudæo-
rum templum demolitum eſſe, cùm id Veſ-
paſiano imperante contigerit. Veroſimile tamen
eſt quod ait Petavius in Animadverſionibus
Epiphanianis ad librum de Menſuris & Ponde-
ribus, paulatim accidiſſe, ut partim judæi, par-
tim Chriſtiani, ſive in ſuperſtite illa urbis parte,
ſive in propinquo aliquo loco, domicilia collocarint.
u& omnia und cum veteribus Hieroſolymorum
reliquiis Hadrianus demolitus eſt, ac novam à
fundamentis urbem extruxit: non tamen iiſdem
in veſtigiis, quibus prior conſtiterat, ſed ut in ar-
bium inſtauratione ſæpius uſu venit, haud procul
à veteri ſede. Huc referendum quod ait Epi-
phanius in libro de Ponderibus & Menſuris
num. X I V. Itaque in Dgyptum prefedus, chm
Noma diſcedens, urbes illas, quæ in itinere po-
ſitæ ſunt, obire ac perluſtrare vellet, inter ce-
teras Antiochiam, ac Cæalem, Syriam, Phœni-
cem, & Palæſtinam, quæ Judæa dicitur, anno,
quàm everſa fuerat, ſeptimo & quadrageſimo pe-
ragrans, Hieroſolymam celeberrimam urbem ac
nobiliſſimam contendit, quam Titus Veſtaſia-
nt filius ſecundo ſui Imperi anno ſubverterat-
Hanc ille ſolo æquatam, templum ipſüum da-
Rrultum ac proculcatum reperit, paucis adi-
bus exceptis, ac parva quadam Chriſtianorum
Eeccleſia, &c. Addit Epiphanius; Hadrianum de
urbe inſtauranda cogitaſſe, quod ab eo factum
infrà ſuo loco oſtendemus. Verum quidem eſt,

Æ C. II.
An. Ch. 119.

Baronium hunc Epiphanii locum anno CXxXXV, Baron an-
ſeu, ut ipſe numerat, anno CXXXVII, nar- 137. n. VIII5

rare, quòd liam eo dumtaxat anno condi-
tam exiſtimet. Sed, ut anno CXXXII dice-
mus, lia non alio anno quàm præſenti ædi-
ficata. Porrò quadraginta illi ſeptem anni
ab anno Chriſti ſeptuageſimo primo, quo
triumphus Judaicus ductus, deſumendi, & ul-
timus, quo Hadrianus Hieroſolymam venit, ut
ſæpe ab Antiquis fit, excludendus; ac præterea
annus ſecundus Veſpaſiani loco ſecundi Titi

numerandus. Denique, Hadrianum currenti

anno, quo Conſulatum tertium geſſit, in «gyp-
tum veniſſe demonſtrat Nummus à Mediobar-
bo productus pag. 175‧. HADRIANuSAuG.
COS. IIIP. P. in poſtica: AbvENT;IIAud.
S. C. ALEXANDRLIAE. Cernitur Imperator
habitu Conſulari, dextram porrigit Jovi Sera-
pidi, poſt quem Iis ſtans ſiniſtrà ſiſtrum te-
nens; poſt Imperatorem alia figura muliebris
manum ſiſtro intendens. Quare perperam nega-
vit Scaliger in Animadverſionibus Euſebianis,
Hadrianum hoc tempore Alexandriam veniſſe,
L. ſcribens,

§ ſ C. II.

An. Ch 120.

122
ſcribens, erraſſe Eufebium, quando primo
Hadriani anno ait: Hadrianus Alexandriam à
Romanis fubverſam publicis inſtauravit expen-
ſir. Nam res quidem anno ſuo non conſigna-
ta, & Alexandriæ ſubverſio Veteribus non
memorata; ſed Hadriani ad eam urbem ad-
ventus in dubium non revocandus, cum ter-
tius Conſulatus ultimus ſit, quem Hadrianus
fuſcepit.

Anno Urbis ANNOG PERIODI GRACO-ROMAN& 5613.

373. . A; .
Olymp. 224. O 17. A G. )7. P. I. April. Indict. 3
a. 4. JESu CHBRISTI I20. ſecund. Baronium 122.
SIXTI PAP £ 5. G
HADRIANI IMPD. 4.
1. D num. I. Coſſ. L. Catilius Severus, &
Conſules. A T. Aurelius Fulvus, ex Inſcriptione Onu-
phriana.
11. Hadrianus anno tantùm ſequenti per uni-

Geſta anno verſas Imperii Provincias peregrinationem in-

præſenti ab
Nadriano.

LII.
Fauſtini &

Iovitæ mar-

eyrium.

ſtituit, ut tunc commodiùs oſtendetur. Incer-
tum autem, an currenti vel ſequentis initio
Romam redierit. Spartianus in Hadriano cap.
6. loquens de Hadriano, dum adhuc Romæ eſ-
ſet, ait: Audito dein tamultu Sarmatarum &
Roxolanorum, pramiſſis exercitibus, Mæſiam pe-
tiit. Ac paulò pòſt: Cum Rege Roxolanorum, qui
de imminutis ſtipendiis querebatur, nullo cognito
negotio pacem compoſuit. In Collectaneis Græ-
cis apud Scaligerum dicitur, Hadrianum ur-
bem in Mœſia ædificaſſe, eamque Hadriani ve-
nationes appellaſſe, idque anno tertio Olym-
piadis CCXXIV, qui menſe Julio currentis
Chriſti anni abſolvitur. Quare Hadrianopolis
hoc anno ædificata videtur. Verum eſt, Euſebium
in Chronico tam ſecundàùm Pontacum, quàm
ſecundùm Scaligerum, anno Abrahami 2135. qui
cum menſe Septembri præcedentis Chriſti an-
ni terminatur, ſcribere: Bellum in Sauromaas
geſtum. Sed Chronologia, per tranſpoſitionem
annorum Librariorum errore factam, in eo
Chronico non parum labefactata. Unde Maria-
nus Scotus, & Hermannus Contractus, qui ſin-
ceriora Chronici Euſebiani exemplaria viderant,
hæc verba cum anno quarto Hadriani copulant.
Ad num. II. Acta SS. Fauſtini & Jovitæ,
qui martyrium Brixiæ ſubiere, refert ex Au-
tore anonymo Henſchenius die X V Februarii,
cenletque eos præſenti anno ab Hadriano
morte affectos; quæ etiam ſententia Baronii
fuit. Sed Henſchenius in Vita S. Afræ, quæ,
Ilalico comite marito crudeli pagano à leoni-
bus, leopardis & urſis cum idolorum Sacer-
dotibus devorato, converſa eſt, & cum Fauſti-
n0 & Jovita fratribus plurimùm cruciata, ac
tandem martyrio coronata fuit, obſervat, in
ſecunda Vita Fauſtini & Jovitæ num. vIII di-
ci, Fauſtinum, Jovitam, Calimerium & Afram
veniſſe ad locum, qui dicitur Catacumbas, & ibi
inveniſſe, B. Thaleſphorum Epiſcopum, qui & ipſe

latitabat inter ſepulchra Martyrum, propter

paganorum metum. Unde rectè deducit Henſ-
chenius, ovitam & Fauſtinum circa annum 13;.
quo Teleſphorus ſedebat, morte affectos; eò
magis, quòd in Vita S. Calimerii die XXXI
Junii idem legitur. Colitur S. Afra die X XIV
Maii, quo ejus Acta Henſchenius illuſtrat.

Critica Hiſtorico- Chronologica

ANNO PERIODI GRXCO-ROMANXZ 5614.
O18. F. J. 8. P. 21. April. Indic. 4.

JEsu CnHRISTI IzIL ſecundum Baroninm 113.
SIXTI PAPX 6.
HADRöͦIANI IMP. 5.

D num. I. Coſſ. M. Annius Verus II, &
KL. Augur. Baronius priorem ſine numera-
li nota profitetur. Sed Capitolinus in Vita Mar-
ci Aurelii ait, hunc natum eſſe VI Kal. Maias
avo ſuo iterum & Augure Coſ. Geminum itaque
Conſulatum geſſit M. Annius Verus M. Aurelii
poſtea Imperatoris avus, ut pluribus oſtendit
Card. Noriſius in Epiſtola Conſulari. V
Atque hinc lucet, Hadrianum hoc anno

§ Æi C. I I.
An. Ch. 121.
Anno Urbis
874. .
Olymp. 225.
an. I.

I.
Conſules⸗

1II.

Quinquennalia exhibuiſſe: annis enim id genus Hadriani

feſtis deſtinatis, ſi Conſulatum Imperatores
non ſumerent, eum in viros Conſulares, aut
propinquos de more conferebant. Hujus feſti
ſuperſunt alia indicia. Extat Hadriani Nummus
inſcriptus, IMP. CAESAR TRA) ANUSD
HADRIANISAIUG. P. M. TR. P. CoS. I II.
P. P. in poſtica: ANN. DCCCLXXIIII.
N AT. UR B. P. CIR. Co N. S. C. Cernitur fi-
gura humi ſedens, cum rota & tribus obeliſcis.
Præfata verò verba ſic legenda. Auno (Urbis).
DOCCCLEXXIV Natale Vrbis, Circus condi-
tus, Senatuſconſulto. Quid litera P. ſignificet,
mihi incompertum. Valeſius in Notis ad Am-
mianum lib. 16. ubi eam Inſcriptionem reci-
tans, loco P. legit R. id eſt, Romæ; ſed Num-
mos corrumpere non licet. Hæc verò verba,
Cr. Con. vertit, Circenſes conceſſi. Sed perpe-
ram: cùm enim de more Ludi Circenſes erhi
berentur, in Nummis annis Quinquennalium
addictis non memorabantur. Hadrianus itaque
ante præſentem annum Romà non diſceſſit,
ibique, ut ex ea epigraphe deducitur, Natale
Urbis celebravit, quo nomine vocari eum diem
juſſit, qui antè Parilia dictus erat, & Urbis tem-
plum, de quo mentio apud Ammianum lib. 16.
cap. 10. extruxit, ut indicat Athenæus lib. S. cap. 16.
Celebrantur, inquit, Parilium dictæ quondam fe-
riæ, nunc Romanas appellant, extructo dedicatoque
fortunæ Erbis templo ab optimo & bumaniſſimo
Imperatore Hadriano. Enm ſoilicet diem cum ſo-
lenni celebritate quotannis feſtum agunt, non ſo-
Ihꝑm Romani cives, ſed etiam quotquot externi
homines tum Romaæ ſunt. En quot indicia horum
Quinquennalium. Hadrianus Urbis templum
condidit, quod in Quindecennalibus dedica-
vit. Præterea eum diem, qui antè Parilia dice-

batur, MNatalem urbis Romæ vocari voluit, ut

ex laudatis Athenæi verbis elicit Valeſius cita-
tus. Denique Circum cum tribus obeliſcis con-
didit Hadrianus. Quæ omnia in Quinquennali-
bus & id genus feſtis de more fieri ſolita, tem-
pla nempe dedicari, urbibus nova nomina im-
poni, ac publica monumenta conſtrui. Nec re-
fert, Spartianum alioſque nullam de aliquo pe-
culiari Circo ab Hadriano condito mentionem
facere; cùm multa ex Nummis diſcamus, quo-
rum nullum apud Auctores veſtigium. H
conjecturam confirmat alius Nummus apud
Occonem pag. 232. inſcriptus : IMr. CAHS.
HADRIANUS AIG. Cos. II I. cum Circo, ut
in præcedenti, repræſentato. Interim obſervan-
dum, Hadrianum in Nummo, in quo Natale

Urbis

Luinquen
nalia.

Hanc

5401

III.
Hadrianus
doſt Auin.
guennalis
pyſechinne
an sß

M,

Iy.
V regin. hi
7 Hadrig. ma

5AC II.
nC .
Annd Drbis
4.
Olymh. 215.
A. I.

1.
mſales⸗

0. II.
1S Hadyiani
68 Quinguen⸗
nalis,
I

i

W⸗
eci⸗
I.
da,
Ape⸗
aqe
eſlit,
tale
iemn
em⸗
.16.
ab.
n fe⸗
dtoge
Ms
n ſrr
ſ⸗
xtern
horum
wplum
gedica⸗
u dice⸗
luit, ul
1s cita⸗
cis con⸗
genpal⸗
na, ei⸗
ninn in
Nee le⸗
igo be⸗
gtioneln
us, quo
. Huu-
nus
6 55

in Annales C. Baronii.

S £ C. II. Urbis exprimitur, Senats auctoritate percuſ-

An. Ch. tar. fO, Patrem Patriæ appellari, ideoque per hæc

III.
Hadrianus
poſt Quin-
gquennalia
profectionem
Jsam enſti-

kuit.

IV.

Quas regio- bratis, profectus eſt in Gallias, indeque in Ger-

nes Hadria-

nus hoc an-

no peragra-
vit.
Baron. an.
122. num. I.
& an. 123⸗
num. I.

tempora illud nomen tuliſſe, quemadmodum &
ſequentibus annis, ut infrà videbitur. Poſtquam
hæc ſcripſeram in manus meas venit Commen-
tarius Sertorii Urſati de Notis Romanorum, ubi
cum pag. 370. iſtas P. R. C. A. DCCCXLIV hoc
modo explicet, poſt Romam conditam annis
octingentis quadraginta quatuor, minimèe du-
bitandum, quin iſtzæ : AN N. DCCCLXXIIII
NAT. URB. P. CI R. CO N. S. C. hoc modo le-
gendæ ſint, Anno D CcCcCLIXXIIII Nata-
le Urbis. Poſt Circum conditum. Senatus Con-
ſulto.
Xyphilinus in Hadriano ait: Præterea ſpe-
Sacula die ſuo natali (id eſt, in Quinquennali-
bus ſuis, quæ eo nomine ab Antiquis ſæpe ſigni-
ficata, quòd die natali Imperii de more cele-
brarentur) populo gratis dedit, ubi ita magnus
numerus beſtiarum cæſus eſt, ut ſimul leones cen-

tum, ac totidem leanæ confeltæ fuerint. Dona in

Theatro & Circo viris atque mulieribus ſepara-
tim in ſpheris miſſilibus dedit: & ne malieres
cum viris lavarentur, vetuit. Quo anno hac fa-
Sta ſunt, Euphrates Philoſophus obiit mortem vo-
luntariam; cùm ei Hadrianus propter ſenetctu-
tem & morbum cioutam bibere conceſſiſſet. Poſt
haæc Hadrianus in alias ex alis Provincias, regto-
neſque & urbes proſiciſeitur, viſendi causd. Ex
quibus manifeſtifſimum redditur, Hadrianum
præſenti anno Romæ Quinquennalibus ſuis in-
terfuiſſe, & nonuiſi iiſdem celebratis profectio-
nem ſuam inſtituiſſe. Nam Euphratem Philoſo-
phum hoc anno tantm demortuum, habemus
ex Collectaneis Græcis apud Scaligerum, ubi
hujus Philoſophi mors copulatur cum anno pri-
mo Olympiadis CCXXV, qui- præſenti Chri-
ſti anno menſe Julio auſpicatur. Præterea Euſe-
bius in Chronico mortem Euphratis recitat an-
no Abrahami 2137. ſecundàm editionern Scali-
gerianam, Pontacenàâ per Hadriani tempora ac-
curatiorem. Uade & Marianus Scotus anno
quinto Hadriani eandem narrat. Is porro annus
Abrahami cüm currentis Chriſti anni menſe
Septembri abſolvitur.
Hadrianus, Quinquennalibus Romæ cele-

maniam tranſiit, ac poſtea Britanniam petit, in
ua multa correxit, murumque per octoginta mil-
lia paſſuum primus duxit, qui Barbaros KRoma-
noſque divideret. Hæc Spartianus in Hadriano
cap. 12. Hujus valli ac muri etiamnum reliquias
exſtare teſtatur Cambdenus in Deſcriptione
Britanniæ. Compeſitis in Britannia rebus tranſ-
greſſus in Galliam Alexandrina ſeditione turba-
tus, quæ nata eſt ob Apim, &c. ait ibidem Spar-
tianus, qui ſubjungit: Per idem tempus in hono-

rem Plotinæ Baſilicam apud Nemauſum opere mi-

rabili extruxit; poſt hæc Hiſpanias petit, & Tar-
racone hiemavit. Quas regiones hoc anno Ha-
drianus mira celeritate peragravit; cùm Spartia-
nus de hieme præſentis anni loquatur, ut, quæ
anno ſequenti dicemus, manifeſtum facient.
Hadrianus itaque Tarracone manſit uſque ad
menſem circiter Aprilem anni Chriſti inſe-
quentis. Ex his deduco, eum Quinquen-
nalia anticipaſſe, & ea prioribus hujus anni
menſibus exhibuiſſe; alioquin ad tot regio-
nes inviſendas tempus non habuiſſet. Baro-
nius, quem paſſim alii ſecuti ſunt, profectio-
nem Hadriani Gallicam & Germanicam, in an-
Tom. I. V

num præcedentem, Hiſpanicam vVeroô in annum
ſequentem confert; quod ex dictis ſubſiſtere
non poteſt, Apud Mediobarbum extat Num-
mus Hadeiani inſcriptus : HADRIANUS AudG.
OS. I II P. P. in poſtica: ADVENTuIIAuG.
GALLIA E. in averſa parte alterius; B R I-
TANNI A S. C. in poſtica alterius, ADVEN-
TuI Au. S. C. HISFPANIAE.

ANNO PERIODI GRACO-ROMANX 561).
᷑đ19 E. 9. P. 13. April. Indict. 5.
JESuI CHRISTII 122. ſecund. Buronium I24.
⁶°IXKTI P AP & 7
IMP. 6.

D num. I. Coſſ. Acilius Aviola, & Coörel-
lius Panſa, ex Inſcriptione Onuphriana.
Hadriani profectio Hiſpanica, quam hoc anno
Baronius recitat, ad annum præcedentem per-
tinet, ut ibidem oſtendimus. Addit Baronius
in Annalibus, Euſebium in Chronico teſtari,
Hadrianum in Libyam colonias deduxiſſe. Ve-
ruùm in Diſſertatione Hypatica jam oſtendi, id
anno præcedenti contigiſſe, & annis Quinquen-
nalibus & id genus feſtis addictis colonias fuiſ-
ſe inſtitutas. Subjungit denique ibidem Baro-
nius, Hadrianum in Achaiam veniſſe, & Athes
nis commoratum eſſe, quod ad annum Chriſti

HADRIANI

CXXV ſpectat, ut infrà videbitur.

Ex Hiſpania Hadrianus Athenas profectus eſt.
Euſebius enim in Chronico anno Abrahami
2138. qui cum menſe Septemb. præſentis Chriſti
anni abſolvitur, ait: Hadrianus Athenienſibus
leges petentibaus ex Draconis &g Solonis reliquo-

rumque libris Jura compoſuit. Tum anno Abra-

hami 2139. qui Kalendis Octobris præſentis Chri-
ſti anni auſpicarur, inquit: Cephiſus ftuvius
PEleuſinam inundavit, quem Hadrianus ponte
eonjungens „ Athenis hiemem exegit, præſen-
tis nempe Chriſti anni: ideoque Hadrianus
Athenis fuit uſque ad vernum tempus anni in-
ſequentis. Quæ omnia confirmantur ex Chroni-
co Alexandrino, ubi hoc anno legitur: Eis Coſ-.
Hadriannus in Dg yptum profectus vondidit An-
tinoum Thebaidis III Kal. Novembris, quæ
urbs nunc in ruinis jacet, diſtatque à Nilo de-
cem leucis in Ortum. Hadrianus igitur præſenti
anno Athenis in gÆgyptum profectus eſt; inde-
ue Athenas rediit? ubi hiemem tranſegit. Hinc
apud Mediobarbum Nummus Hadriani, HA-
DRIANUSAUG. COS. III. P. P. in poſtica,
,Æ G VPTOS, vel ALEXANDRIA, vel Nirus,
vel S. C. RESTITIuITORI ZGYPTI.

ANNO PERIODI GRXCO-ROMAN 4 5616.
Q 20 D. 10. P. 29. Mart. Indict. 6.

JESuCRRISTI 123. ſecundum Baronium 125.
SIXTIPAP 8.

HADRIANI IMP. 7.

A D num. I. Coſſ. Q. Arrius Pætinus, &
Ventidius Apronianus , ex Inſcriptione
Onuphriana.
Baronius ait, Hadrianum hoc anno Achaiam,
indeque Athenas petiiſſe, & ſacra Eleuſinæ ſuſ-
cepiſſe, ex Chronico Euſebii, ubi tamen hæc
1 a tardiùs

123

§ £ C. II.
An. Ch. 122.
123.

Anno Urbis
875. .
Olymp. 225.
an. 2.

I.
Conſules.
II.
7 tinerarium
Hadriani.

III.
Hadrianus
Athenas α
in gyptum
venit.

Baron. an.
125. num. 1I4

Anno Urbis
876. Olymp,

Conſules.

II.
Hadrianus
4 ſiam bper-
luſtrat.

124
6E C. II. tardiùs deſcribuntur, ut infrà videbitur. Ad
An. Ch. 124. hunc itaque annum referendum quod Aucter
Chhronici Alexandrini habet: Horum Conſulatu
Apollonius Tyanens naturæ ſatisfecit. Hadrianus
Neicomedia GSα MNicæ« fora condidit 5 qaätuor
regiones ac mœnia, quà Bythiniam ſpectant. Cyii
præterea fänum excitavit, & pavimentum mar-
more ſtravit. Nec in pancis aliis illuſtribus oppi-
dis delubra hand pauca à fundamentis extruxit,
alia inſtauravit, Katuaſque multas ac diverſas
poſuit. Hoc itaque anno Hadrianus in Alſia fuit.
Hinc apud Mediobarbum extant Hadriani
Nummi tertio ejus Conſulatu notati, in quibus
legitur: APVENTuI AuG. S. C. A S1 A E, vel,
BTITHYNIAE„ vel CAPFPADOCIAEB, vel
CILICIAE, vVel PHRYGIAEB, vel PAN-
PHYLIAE, Vel LYCIAE, vel SYRIAE. In
aliis, S. C. RESTITuITORI BITHVYNIAE,
VEl AR MENIAE„ Vel ASIAE, vel CAPPA-
DOCIAE „Vel CILICIAE, vel LYBIA E,
vel NICOMEDIAE, vel PHRYGIAE.

Anne Urbis ANNO PERIODI GRÆ½ CO-RoMANA 56 17.
770 . O21 CB. 1II. P. 17. April. Indict. 7.
JESu CHRISTI 124. ſecund. Baronium 126.
SIXTI PATPEZ 9.

HADRIANI IMP. 8.

I. D num. I. Coſſ. M. Acilius Glabrio, & C.
Conſules. Bellicius Torquatus, ex Inſcriptione Onua-
phriana.
I1I. Enſebius in Chronico anno Abrahami 2141.
. Hadrianus qui Kalendis Octobris præſentis Chriſti anni in-

ber Aſam choatur, ait: Hadrianus ſacris Elenſinæ imnitiatus

6. in las . / . . . .
27 aiam lta Athenienſibus dona largitur. Baronius in
vavigat. Annalibus anno præcedenti, quo hæc refert, re-

Baron. ann. prehendit Euſebium, quèòd non primo Hadriani
125.:num. 1. Athenas adventui, ſed ſecundo hanc initiatio-
nem conſignarit: cùm tamen Spartianus in Ha-
driano cap. 13. de hac re in ſecuundo Hadtiani
adventu loquatur, & Buſebius ipſa ferè Spar-
tiani verba exſcribat, ut legenti manifeſtum fit:
Poſt hoc, inquit Spartianus cap. 13. per Aſiam S
inſulas ad Achatam navigavit, & Eleuſina ſacra
ſuſcepit : mult a in Athenienſes contulit. Poſt in Si-
cilian, navigavit, & c. Cum verò in Collectaneis
Geæcis apud Scaligerum anno primo Olympia-
dis C CXX V dicatur, Hadrianum Achenis
initiatum eſſe, & primus ille annus ab anno
tantùm Chriſti inſequenti exordiatur, Euſebius
loco citato de poſteriori parte anni Abrahami
intelligendus, ideoque adhuc hoc anno Hadria-
nus per Aſiam & infulas ad Achaiam navigavit.
Hinc in Nunmmis Hadriani tertio Conſulatu in-
ſignitis legitur : APpVENTII AuG. 8. C.
AcHAIAE „ vel, EukOoEAEF, vel §. C.
RESTITITORI AcCcHAIAE, vVel, MACE-
DONIAE. Baronius Hadrianum hoc anno in
Africam veniſſe ſcribit; ſed ſine dubio fallitur,
ut ex gicendis liquebit.

Anno Urbis AN NO PERIODI GRCO-ROMANA 5618.

226.an. 1.

JESuI CHRISTI I25. ſecund. Baronium 127.

SIXTI PAP IO.-
HADRIANI IMP. 9-
I. ð D num. I. Coll. Cornelius Aſiaticus I1, &
Conſules. * Vettinus Aqutlinus, Ex Inſcriptione Ouu-
phriana.

Critica Hiſtorico-Chronologica

Hadrianus hoc anno ſacris Eleuſinis initiatus S £ C. II.

eſt, & multa in Athenienſes contulit, ut ann
ræcedenti ex Spartiano cap. 13. diximus, qui

6 An. Ch. 126.

II.

Hadrianus

addit: Poſt in Siciliam navigavit &c. Inde Ro- in Siciliam
mam venit, & c. Hinc Nummus Hadriani tertio enit.
ejus Conſulatu notatus, ADVENTUI AUG. S. Baron. ann.

C. SICILIAFE,„ Vvel S. C. RESTITUT

GICILIAE. E Sicilia Romam profectus Ha-
drianus, ubi anno ſequenti Decennalia celebra-
vit, ut mox oſtendo.

ANNO PERIOD

O 1 G. 13. P. 25. Mart. Indict. 9.

JESACHRISTI I26. ſecund. Baronium 128.

TELESPHORIPAP £ I.

HADRIANI IMPD. 10.
D num. I. & ſeq. Coſſ. M. Annius Verus
X III, & L. Varius Ambibulus, ut certis Conſules.
argumentis oſtendit Card. Noriſius in Epiſtola

Conſulari.

Annius Verus Marci Aurelii avus in
quennalibus Ha

uin-
driani ſecundum Conſulatum

geſſit: indeque confirmatur, quod ſæpe inſi-
nuavimus, annis hujuſmodi feſtivitatibus di-
catis, Imperatores, ſi Conſulatum non ſuſcipe-
rent, illum in propinquos ac Confſulares viros

transferre ſolitos. Sunt & alia horum ſolen-
nium veſtigia. Euſebius in Chronico anno
Abrahami 2142. qui præſenti Chriſti anno cum
menſe Septembri deſinit, ait : IEnp. Hadrianus
Pater Patriæ appellatur, & uxor ejus Augisſta.
Auctor Chronici Alexandrini & Caſſiodorus
eadem ferè verba repetunt, licèt hic anno non
ſuo. Eiſdem ſuffragatur Oroſius lib. 7.cap.S. ubi
narrata perſecutionis Chriſtianorum cefſſatione,
ſtarim ſubdit: Idem quoque continub Pater Patriæ
ultra morem majorum appellatus, & uxor eius
Augnſta. Ubi adverbium continuo non ad ejus
Imperii initium, ut Scaliger in Animadverſio-
nibus Euſebianis ad numerum 2142. perperam
explicat; ſed ad perſecutionis finem referendum,
præſertim, cùm dicat Oroſius, id ultra morem
majoraum factum, ceterique Imperatores ipſo
Imperii initio Patres Patriæ de more appella-
rentur. Verùm jam ante præſentem annum Ha-
drianum Patrem Patriæ appellatum, liquet ex
Nummis à me annis præcedentibus laudatis, in
quibus memoratur adventus hujus Imperatoris
ad aliquam urbem, vel in quibus dicitur Keſti-
tutor, v. g. Phrygiæ, Siciliæx „ &c. in iiſdem
enim Hadrianus Pater Patriæ appellatus „quem-

admodum

CCXLVIII. 10.
IM P. C AES. DIVI. LRAIANI. PAR T.
F. DIVI. NERV AE. NE P. TRAIJAN
HADRIANO. AuUG. PON T. M AX.
TR. P. vIII. Co s. I I I. L. P.
Sabinam tamen Hadriani uxorem hoc anno Au-
guſtam nuncupatam non dubito, cùm Impera-

torum conjuges, vel Imperii initio, vel poſt-
quam filios pepererant, aut denique in Decen-
nalibus & id genus feſtis de more dicerentur

Auguſtæ.

Alterum horum ſolennium argumentum ex
fine perſecutionis deſumitur: Quadratus, inquit
Euſebius in Chronico, diſeipulus Apoſtolorum,
&& Ariſtides Athenienſis noſter Philoſophus libros
pre Chriſtiana Relégione Hadriano dedére compo-

in Inſcriptione Gruteri pag.

IGR E CO -RO MAN £ 5619. Anno Urbis
879 Olymp-
226. àaN. 2.

I.

II.
Hadriani
Decennalia.

„

III.
Perſecutionis
Hadrianes
ſinis.

—

5k.!
C.
Paron pun
IAI.

W.
Rerſeeutio⸗
atr in De-
cenalbu,
vel exiitat
Ulextince. 6

— , — — —

– - - — ◻. — -

„ a — —

8KC. I.
An. Cnné,
. II.
Hacrien
in dieiliam
venit,
. Paton, Ann.
I I255 nuum. I.

9. Anmd Vrbis
879,0 mh.
126. zn. 1

8.

re .
ttis Cinſales.
l

JMBD
dumm Hadriant
Decennalis.

inhi⸗
di⸗
1os
en⸗
W
NN
aut
Gſe.
Aorus
9 non
9. ubi
tione,
Patris
us
eis
rſio-
ctar
n,
oren
ppeltr⸗
n Ha-
net e
eratotis
üſdem
‚quemm⸗
eii pag⸗

19
I.
no⸗
Iwpela-
ſel holt-
Decen-
4 IIl. .
ntunn“ Perſetuini
, l ,lidt
Auhncil, ſini⸗
,1
,comp-

1

4 05.

8 Q. 11.
An Ch. 126.
Baron num.
1& 1I.

in Annales C. Baromi.

ſitos. Et Serenüs Grannius Legatus, vir apprime
nobilis, literas ad Inperatorem miſit, iniquam
eſſe dicens, clamoribus vulgi innocentium homi-
num ſanguinem concedi, & ſine allo crivine no-
minis tanthin & ſectæ reos fieri. Luibus commotus
Hadrianus Minutio Fundanb Proconſuls Aſig

ſeripſit, non ſine objeltu criminum Chriſtianos

condemnandos. Ut autem in Diſſertatione Hypa-
tica oſtendi , Chriſtiani libros Apologeticos
pro Religione Chriſtiana Imperatoribus eam
perſequentibus de more offerebant, ut indul-
gentiæ criminum, quæ in Decennalibus & id
genus feſtis concedebatur, participes eſſe poſ-
ſent. Notanda porro hæc verba, quæ leguntur
in Epiſtola Hadriani recitata ab Euſebio lib. 4.
Hiſt. cap. 9. Igitur ſi Provinciales palam adeſſe

poſſunt petitionibus ſuis adverſus Chriſtianos, ita

1V.
Berſecutio-
nes in De-
gennalibus
Wel excitata
Vel extintlta.

ut pro tribunali reſpondeant, in id aunum incum-
bant, nec petitionibus ſoliſque clamoribus utantur.
Intelligit Hadrianus, inquit Valeſius in Notis
ad illum locum, acclamationes illas, quæ fieri
ſolebant in theatris: Chriſtianos ad leonem, ut
teſtatur Tertullianus. Interdumque eveniebat,
ut Proconſules & Præſides tumultuoſis ejuſmo-
di acclamationibus, licèt inviti, cedere coge-
rentur. Quare meritò Hadrianus monet Funda-
num Proconſulem, ne hujuſmodi poſtulationi-
bus ad perſecutiones & cædes Chriſtianorum
ſeſe adduci patiatur. Porro vetus hæc conſue-
tudo in Imperio Romano, ut plebs tum in Urbe,
tum in Provinciis, quoties ad publica ſpectacu-
la convenerat, quidquid libitum erat, vel à Præ-
ſide vel ab Imperatore junctis precibus poſtu-
laret. Cujus rei ſexcenta occurrunt exempla
apud Auguſtæ Hiſtoriæ Scriptores. Ita doctè
Jalelius.
Perſecutiones itaque adverſus Chriſtianos
modè in Decennalibus excitatæ, modèò in iiſ-
dem extinctæ. Annis enim, quibus Imperato-
res hujuſmodi ſolennia exhibebant, Vota in
uinquennium ac decennium ſuſcipiebant, &
llorlim Deorum cultum promovere ſtudebant.
Quare cùm Chriſtiani Deorum hoſtes exiſti-

marentur, iis annis in eoſdem edictis ſævitum:

& quia feſtivitates illæ variis ludis celebraban-
tur, hinc populus occaſionem edicta ad Chri-
ſtianam Religionem abolendam petendi ſu-
mebat; ac præterea tumultuoſis acclamationi-
bus Imperatores aut Præſides adverſus Chri-
ſtianos animabat. Contrà verò, quia iiſdem
annis Imperatores minorum criminum reis in-
dulgentiam largiri ſoliti erant, Chriſtiani, cùm
Principem non malè affectum videbant, ut ſe
dignos gratiâ oſtenderent, libros Apologeticos
ſcribebant, ſeque à criminibus, quibus accuſa-
bantur, immunes eſſe oſtendebant. Hinc Ha-
drianus libellis à Chriſtianis in Decennalibus
ſibi oblatis commotus perſecutionem inhibuit.
Ceteràùm præfata Vota à Domitiani tempore in
Nummis implicitè memorabantur, ut videre eſt
apud Mediobarbum pag. 18;3. ubi is Nummus
extat: HADRIANuS AuIG. COS. III. P. P.
in poſtica: VoTA PIBLICA S. C. Cernitur
Imperator ad aram ſacrificans, ante quem tibi-
cen, popa, & alia figura, cum victima ad pedes:
quæ in Nummis, in quibus poſtea Decennalia
& id genus feſta expreſſis verbis notata, de
more ſculpebantur. Perperam autem cum anno
X V Hadriani hunc Nummum copulat Medio-
barbus: Quindecennalia enim à tempore tan-
müm Conſtantini Magni in Numiſmatis de-
Tom. I.

12 ⁵
ſcripta. Ceterùm ſi Decennaliorum methodus
Petavio innotuiſſet, laudatas Apologias anno
Chriſti CXXIV non illigaſſet in Üb. 13. de
Doct. Temporum. Nam præterquam quèd Eu-
ſebius in Chroniéo contrarium docet 5 Apolo⸗=
giæ de more in Decennalibus & id genus feſtis
Imperatoribus porrectæ.

Porro ex Hadriani Decennalibus ſuo anno

conſignatis liquet, eum vel ſub præcedentis anni
finem, vel currentis initio Romam ad ea cele-
branda veniſſe, iiſque exhibitis in Africam præ-
ſenti anno tranſiiſſe. Ait enim Spartianus in Ha-
driano cap. 13. Poft in Siciliam navigavit , &c.
Inde KRomam venit, atque ex ea in Africam
tranſut, ac multum beneficiorum Provinciis Afri-
canis attribuit. Hinc apud Mediobarbum Nu-
miſmata Hadriani tertio ejus Conſulatu notata
extant, in quorum poſtica legitur: ADVENTuII
AuG. AFRICAE, vel, ApvVENTʒIIAuIG.
MAUIRETANIAE , vel, RESTITITORI
AFRICAE, vel RESTITuTORI MAu-
RETANIA E. Ceterùm tertius eſt hic Hadriani
Romam adventus.
Sub hujus anni Conſulibus S. Sixto Papæ
demortuo Teleſphorus ſucceſſit juxta Chroni-
con Damaſi.

—

ANNOPERIODI GRACO-ROMANAX 5620.
O 24 F. 14. P. 19. April. Indict. 10.
JESuI CHRISTI 127. ſocund. Baronium 129.
TELESPHORI PAV & 12.
HADRIANI IM P. II.

D num. I. Coſſ. Gallicanus & Titianus,
ut inter omnes convenit. Onuphrius in
Faſtis hunc ultimum putavit eſſe Cœlium Tatia-
num, qui Hadriani tutor fuerat, de quo Spar-
tianus in Hadtiano cap. 8. addit, eum ex Præ-
fecto Prætorii ab Hadriano Senatorem renun-
ciatum fuiſſe. Verum Salmaſius in Notis ad
Spartianum obſervavit, illum Hadriani curato-
rem, ac poſtea Præfectum Prætorii non Tatia-
num, ſed Attianum dictum fuiſſe, & vulgaria
Spartiani exemplaria ex veteri editione & ma-
nuſcripto Palatino corrigenda; eò magis quo
Xyphilinus ex Dione tutorem Hadriani Attia-
num etiam appellet. Quam emendationem ipſe-
met Spartianus cap. I5. certam reddit: ibi enim
Tatianum inter eos numerat, quos Hadrianus
hoſtium loco habuit, & paulè poſt ait: Zatia⸗
num at conſcium tyrannidis & argui paſſus eſt &&
proſcribi. Quare Tatianus qui proſcriptus fuit,
diverſus eſt à Tatiano, ſeu, ut ſcribi debet, ab
Attiano, quem Hadrianus hoſtis loco habuit;
& Tatianus hoc anno Conſul, non Attianus
Hadriani tutor, ſed Tatianus, qui ab hoc Im-
peratore relegatus fuit.
Spartianus in Hadriano cap. 13. poſtquam
dixit, hunc Imperatorem Romam veniſſe, at⸗
que ex ea in Africam tranſüſſe, ſubjungit: De-
nique tùm poſt Africam RNomam rediſet, ſtatim
ad Orientem profectus per Athenas iter fecit; at-
que opera quæ apud Athenienſes cœperat, dedi-=
cavit: ut Jovis Olympii alem, & aram ſibi: eo-
demque modo per Aſßam iter faciens templa ſui
nominis conſecravit. Deinde à Cappadocibus ſer=-
vitia caſtris profutura ſuſcepit. Quæ partim ad

§ +£ C. If.
An. Ch. 126:
127⸗

Tertius Ha⸗
Ariani Ro-
mam ad vene
keus,

VI.
Obitas Sixti
PP.

Anno Urbis
880 Olymp.
226. an. 3⸗

Con/nles

II:
Duartus
Hadriani
Romam a-
ventus;

currentem, partim ad ſequentem annum perti-

nent. Eſt hic porro quartus Hadriani Romam

3z adventuss

S& † C. II. adventus, quem, ſicuti profectionem in Orien-
An. Ch. 128. tem, anno præcedenti perperam Baronius reci-

tat; qui tamen profectionem Aſiaticam cum hoc
anno bene copulat.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMANZ 5621.

. r O25. ED. ) 15. P. 5. April. Indict. II.
JESu CHRISTI I28. ſecund. Baroninm 130.
T ELESTPHORI PAPA z3.
HADRIANI IMP. 12.
I. D num. I. Coſſ. Torquatus Aſprenas,
Conſulet. 1 A & Annius Libo, ex Inſcriptione Onu-
phriana.
11. Spartianus in Hadriano cap. 14. poſtquam

Hadrianus narravit, Hadrianum per Athenas & per Aliam
Syriam & iter feciſſe, ait: Antochenſes inter haæc ita odio
Peybenm hiabuit, ut Spriam à Phœice ſepurare volnerit
luſtrat. . ), Enic volnerit,
ne tot civitatum Metropolis Antiochia dicere-
Baron. nu. 1. ar. Extat apud Patinum pag. 200. Hadriani
Numius tunc fortè ab Antiochenſibus cuſus:
MHTPOIHOAEOGC. ANTIOXENAN. 14 eſt,
Metropolis Antiochenſium. Hadrianum verò hoc
anno in Syria, ubi Antiochia ſita, & in £gy-
pto fuiſſe, colligo ex variis Nummis Græcis,
quæ extant apud Harduinum Virum eruditiſſi-
mum in Nummis antiquis Populorum & Ur-
bium, in Hadriani honorem percuſſis, in qui-
bus omnibus legitur: L. I A. id eſt, anno unde-
cimo, ejus ſcilicet Imperii, qui uſque ad deci-
mum diem menſis Auguſti præſentis anni in
curſu fuit. Urbes, in quibus undecimus Ha-
driani annus notatur, hæ ſunt, Canatha in De-
capolirana Syriæ regione poſita, Arſinoe, Dio-
ſpolis, Hermopolitæ, Coptos, elufium, TLanis,
& Buliris, quæ oppida omnia in Ægypto ſita.
Anno itaque Imperii ſui undecimo, currenti
nempe, Hadrianus in Syria & in Ægypto fuit,
ubi etiam anno ſequenti verſatus eſt.
11I. Portò Hadrianum Imp. hoc vel ſequenti anno
EYpænieia à in Syria fuiſſe, hancque à Phœnice diviſiſſe,
Syria divul- oſtendit Numiſma Regium Hadriani in quo ha-
Ns. betur A T. K A. TP. AAPIANO C. in poſtica:
PAZA. L. EHI B q P. id eſt annus II1I fuper
CXCII. Repræſentatur Hercules ſtans, qui-
dextram clavæ imponit. Toinardus, qui ejus
ectypon ad me tranſmiſit, dicit ſimile extare
Ppariſiis in Cimelio Clariſſimi Abbatis Drontii,
& Vaillantium in Numiſmatis Coloniarum, nu-
merum illum tertium, ad Imperii Hadrianei
annum referre. Verüm novam illam epocham
in diviſione Phœniciæ à Syria inſtitutam nos
edocet, ante Toinardum, qui eam detexit, om-
nibus ignotam. Gaza clariſſima Phœniciæ urbs
anno Urbis conditæz DCXCIII à Pompeio
Magno libera declarata fuerat; ideoque annus
Eræ Gazenſium CXCII cœpit menſe Octobri
anni U. C. DCCCLXXXIV, ſeu Chriſti
CXXXI, annuſque primus ſecundæ epochæ
Gazenſium laudatis Nummis inſculptæ anno U.
C. DCCCXC, ſeu Chriſti CXXIX aut præ-
cedenti; quia incertum, an hæc poſterior Ga-
zenſium Era, quæ priori de more adiiciebatur,
explicanda ſit de anno incipiente, vel de anno
deſinente. Quare Hadrianum hoc vel ſequenti
anno in Syria fuiſſe præfati Nummi indubita-
tum reddunt. .

Rekuin la- Bellum Judaicum ante annum CXXXII
dJazecuw. Mon inchoatum. Quare eo anno commodiùs de
Baron. nu.I. illo agemus.

Critica Hiſtorico Chronologica

— An. Ch. 129.

ANNO PERIODI GRCO-RO MAN 5622. 130.
Anno Urbis
O 26 C. ) 16. P. 2. Mart. Indict. 12.

JESuCERISTII29. ſe cundum Baronium 131.

882. Olymp-
2277 an. 1.

TELESTHORI PAP&g 4.

HADRIANI IMP. 13.

D num. I. Coſſ. P. Quventius Celſus II, &
OQ. Ialius Balbus“ ex Inſcriprione Onu- Conſplea.
phriana.
Hadrianus ex Syria in Arabiam profectus eſt, 11.
ut rectè Baronius cum Spartiano cap. 14. qui ait: Hadrianud
Peragratà Arabiaâ Peluſium venit, & Pompeii S O
tumulum magnificentius extruxit. Antinoum 2, g.
ſuum, dum per Nilum navigat, perdidit. Quæ
mors, cum anno præſenti contigerit, ut ex ibi
dicendis patebit, nullus dubito, quin profectio
Arabica ad præſentem annum pertineat. Præ-
terea anno Chriſti CV dixi, extare Græcum
Hadriani Nummum, in quo legitur: ARABIA
L. IT. id eſt, anno XIIII, Imperii ſcilicet Ha-
driani hoc anno inchoati. Quare cùm Antinous
nonniſi peragratâ ab Hadriano Arabiãâ mortuus
fuerit & Hadrianus anno XIII Imperii in ea
regione fuerit, Baronius Antinoi interitum per-
peram in annum ſequentem differt.

Baron. nu. &

ANNO PERIODI GRZCO-ROMAN A 5623. Anno Urbis
27 B. 17. P. 10. April. Indict. 13. 383. Olym
O27 B. ) 7. 5 Prn 3 227. a. 2
JESu CHRyISTI I30. ſecund. Baronium 132.

TELESPHORI PAPA 5.
HADRIANI IMP. I4⸗

D num. I ad VI. Coſſ. Q. Fabius Catuli 1L.
nus, & M. Flavius Aper, ex Inſcriptione Conſules.
Onuphriana.
Alexander Papa longè ante præſentem annum II.
martyrium fecit, anno nempe Chriſti centeſimo 9 lexandri
decimo ſexto, ut ex Chronico Damaſi conſtat, P'V mariy-
in quo habetur: Alexander annis oto, menſibus rim.
duobus, die uno. Fnit temperilbus Trajani, à Con-
ſulatu Palmæ & Tulli, aſque ctktliano & Vetere.
In exemplari, quo uſus Cuſpinianus in Faſtis
loco annis octo legitur, annis EII, ſed mendo-

Ssè. Alexander enim Gallo & Bradua Coſſ. anno

nempe CVIII, Pontificatum iniit, licèt in eo
Chronico ſub inſequentis anni Conſulibus ince=
piſſe dicatur, ne iidem Conſules bis repetantur.
Quare cùm ejus martyrium V Nonas Maiu, ſeu
die tertia menſis Maii contigerit, ut ejus Acta,
auctius Chronicon veterum Pontificum, Mar⸗
tyrologium Hieronymi, aliæque Tabulæ Eccle-
ſiaſticæ teſtantur, Alexander Eccleſiam regere
cœperat die ſecunda Martii, in quam feria
quinta incidebat. Porro eum liano & Vetere
Coſſ. anno ſcilicer centeſimo decimo ſexto;
martyrio coronatum fuiſſe, ex eo certiſſimum
redditur, quèd illud par Conſulum reperitur
in auctiori Chronico veterum Pontificum, apud
Luitprandum, & Anaſtaſium, & in Geſtis ma-
nuſcriptis Pontificum, ut obſerxvat Henſchenius
in Apparatu ad Chronologiam Pontificiam Actis
Sanctorum menſis Aprilis præfixo. Addit Hen-
ſchenius, Alexandrum Trajano imperante occi-
ſum, teſtari non ſolùm ejus Acta, ſed eriam
antiqua Breviaria Romana manuſcripta & eeu⸗
14

AnC.

Ul.
or mey
bus & dit
bus Pontiſi
ces antigti
ſiyra anyl
Urerint, i.
umpertun

—— —— —

—

IJ.

Derxer, 4 ler
aahi

3A. I
A. Chng.
130.

Aund Urbis
Dn.Oljm D
127. A. f.

1
Lanſoles.

„. I1.
t driani
i Maliam G
Ayybtum
eragrat.

bi

10 Won, Mn

13. Anno Uin
88;,01mp.
uj. 2.
31.

tuli.
tione Conſglet

num I.I.
Aaad
Rar,
.
Con⸗
letere⸗
Ealtis
ndo⸗
anno
NN
ince⸗
btur⸗
,ſen
Alte,
Mer⸗
7
Eecle⸗
legels
kern
Yetelt
ſento⸗
hmun
ehetiun.

An. Ch. 130

111.
Ruot menſi-
bus & die-
bus Pontifie

in Annales C. Baroni.

8 . C. 11. ſa; genuinum Martyrologium Bedæ, & Marty-

rologia tam Rabani, quàâm Norkeri, immo in
Breviario Romano juſſu Pii V edito diei, Tra-
jano Imperatore rexiſſe Eccleſiam; cùm tamen
in Breviario Romano hodierno legatur, Ale-
xandrum Hadriano imperante rexiſſe Eccleſiam,
& ſediſſe annos decem, menſes quinque, &
dies viginti. Sed factum id, quia Clementis
Papæ VIII tempore Baronius Congregationis
ſacrorum Rituum cum Collegis Præſidens, ejuſ-
que auctoritate Breviarium Romanum emen-
dans, antiquas de antiquiorum Pontificum vita
Lectiones ad novam ſuam Chronologiam ac⸗
commodavit. Ex martyrio itaque Alexandri,
quod ab anno CXVIremoveri non poteſt, ma-
nifeſté liquet, præcedentium Pontificum Ro-

manorum Chronologiam in Annalibus valde

depravatam eſſe, neque melius reſticui potuiſſe,
quàm beneſicio Chronici Damaſi, ut rectè vidit
Henſchenius, qui tamen maximopere halluci-
natus eſt, quando ſcripſit, in eo Chronico Con-
ſulatum ultimum illi Pontifici attribui, qui
majorem partem eo durante vixit, & Acta S.
Alexandri in omnibus pura & ſincera eſſe, ac
quando dixit, ex illis neceſſariò inferri ,‚ hunc
Sanctum anno CXVII martyrio coronatum. Vide
quæ de ejus Actis dixi anno &7 numero IX.
Illud hic valde notandum, ante Alexandrum
ſciri non poſſe quibus diebus aut menſibus Pon-
tifices Romani ſedere cœperint; cùm ſi D. Pe-

ces antiqui trum excipias „nullius alterius Pontificis emor-
ſupra annos tualis dies nobis notus ſit, eoque ignorato ſuc-
vixerint, in- ceſſoris initium ignorari neceſſe ſit. Non loquor
ompertum. hic de S. Clemente, quem nono Kalendas De-

IV.
Decretales
Alexandri.

cembris paſſum conſtat, quia is, juxta ea quæ
diximus, Pontificatum abdicavit, ideoque dies
ejus emortualis Chronologiæ Pontificiæ nullam
lucem affundit. Tempus itaque & oleum perdi-
dere quicumque præcedentium Pontificum ini-
tium & finem certis diebus affigere voluere. Nec
complurium Pontificum Alexandri ſucceſſorum
dies ordinationis & mortis certiores, quia tem-
pus Interpontificiorum nobis ignotum. Annota-
tur quidem illud tam in libro Pontificali, quàm
in GChronico auctiori veterum Pontificum, ſed
præterquam quòèd inter horum librorum Aucto-⸗
res non convenit, vacatio Sedis non ex certis
monumentis, ſed ex proprio calculo ab illis de-
ſcripta. Liber Pontificalis poſt Alexandri mar-
tyrium ait , vacaſſe Epiſcopatum dies viginti
gquinque; Auctor verò auctioris Chronici vete-
rum Pontificum dies duodecim addit, tradit-
que, vacaſſe Sedem dies triginta ſeptem. Uter
erraverit, prorſus incertum; immo utrumque
Interpontificii tempus ignoraſſe; omnino vero-

ſimile. In tantis ergo tenebris per aliquot Pon-

ti ficatus dies ceſſatidnis Sedis parum curabo.,
Alexandro Sixtus ſucceſſit.
Ad num. VI. Decretales tres Alexandro Papæ
attribuuntur, quas Pétrus de Marca; Chriſtia⸗
nus Lupus, aliique Viri doctiſſimi rejiciunt,
Prima ſcripta eſt ad omnes Orthodoxos, habet-
que plura ex aliis ſubſequentium ſeculorum
Conciliis & Patribus, præſertimque inſignem
locum ex Idatio & Epiſtola ſuppoſititia Bene-
dicti primi incipientem ab illis verbis num. VI,
Si Trinitas non éſt, quare tertio ſanctus dixerant,
&S& finientem, epſa eſt Patris & Filii. Secunda
ſcripta eſt ad omnes Epiſcopos, habetque locum
Oleæ cap. 4. ex verſione S. Hieronymi, qui tre-
eentis annis poſt Alexandrum vixit. Tertia data

eſt ad omnes Sacerdotes, habetque etiam locum
Micheæ Cap. 2. ex verſione Hieronymi, & clau-
ſulam Sermonum S. Auguſtini.
Ad num. VIII & ſeqq. Antinouns, quem Ha-
drianus dum in Ægypto eſſet, inter Deos retu-
lir, in Nilo periit præcedenti Chriſti annò, ut
ibidem inſinuavimus. In Collectaneis Græcis
apud Scaligerum ea mors illigatur anno primo
Olympiadis CCXXVII., qui menſe Julio præ-
cedentis Chriſti anni auſpicatur. Parte alia in
Chronico Euſebii tam ſecundùm editionem
Pontaci, quâm Scaligeri, Autinous dicitur mor-

tuus anno Abrahami 2145. qui Kalendis Octo-⸗

bribus anni Chriſti CXXVIII exorditur. Qua-
re mors ea accidit ante diem primum menſis
Octobris anni elapſi, & poſt diem XXV Julii;
quo annus primus Olympiadis CCXXVII
inchoatus eſt. Mediobarbus pag. 187. varia Nu-
miſinata Græca in honorem Antinoi percuſſa
refert, aitque, ſe nulla Latinis vocibus cuſa in-⸗
veniſſe. Ex quo conjicere licet, illum in Oriente
præcipuè cultum fuiſſe. Porro omnia quæ extant

illius Numiſmata, poſt mortem ejus tantùm

percuſſa.

R

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN 5624.
O28 A. ) 18. P. 7. April. Indict. 14.
JESsu CHRISTI I31. ſecund. Baronium 133.
TELESPHORI PAP & 6.

HADRIANI IMP. I5.

D num. I. Coſſ. Ser. Octavius Lænas Pon-
A retianus, & M. Antonius Rufinus, &x Inſcri-
ptione Onuphriana.
Quindecennalia Hadriani hoc anno celebrata,
In Chronico Euſebii anno Abrahami 2147. qui
Kalendis Octobris antecedentis Chriſti anni in-
choatur, horum ſolennium extant aliqua veſti-
gia, ſed in Codicibus manuſcriptis tantùm, edi-
tione tam Pontacena, quàm Scaligeriana valde
hoc tempore depravata: Salvius Julianus, inquit
Euſebius, perpetuum compoſnit ediktum, quo om-
nées civitates Romanæ urbis leges ſequi jubentur;
quod edictum ad noſtra tempora pervenit. Novi-
tates autem annis hujuſmodi feſtivitatibus addi-
ctis de more inductæ. Addit Euſebius: Adrianus
Athenis hiemem exigens, Eleuſinam inviſit, Ha-
drianus, cum inſignes & plurimas ades Athenis
feciſſet, agonem edidit; Bibliothecamque miri ope⸗

ris extruxit; quæ tam Marianus Scotus, quàm

Hermannus Contractus cum anno XV Hadriani
rectè copulant. Ex quibus & conjectura eſt, ea
ſolennia Athenis fuiſſe exhibita. Paulèò antè di-
xerat Euſebius: Templum Romæ & LVeneris in
Urhe fattum „ quæ cum anno X V Hadriani
conjungenda exiſtimo. Templa enim in Decen-
nalibus & id genus feſtis de more dedicata. Tem-

plum Urbis ſeu Romæ extruxerat Hadrianus,

ſeu ejus fundamenta jecerat in Quinquennalibus
ſuis, ut ibidem diximus. Quare hoc anno ejus
dedicatio facta. Extat Hadriani Nummus ter-
tio ejus Conſulatu inſignitus apud Mediobar-
bum, in cujus poſtica legitur: UREBS. Ro-
M A £ TERNA S. C. Viſitur templum, in
quo ſeptem figuræ taurum ad aram ſacrifi-
cant. In Epitome edictum Salviani anno ſe-
quenti recitatur, ſed ad præſentem annum revo-
candum.

1 4 Andreas

An. Ch. 131,

Obitus Au-
tinoi.

Anno Urbis
384. Olymp.
227. an. 3.

I.
Conſules

II.
Quindecen.
nalia Ha-

Baron. an.
134. Rum. It.

C. II.
An. Ch. 131.
1322.
III.
Madriani
Alexan-
driam ad-

Ventus.

Anno Urbis
8385.
Olymp. 227.
an. 4.

I.
EConſules.
II
Edictum Sal.
wGiani.
III.
Dellum Ias
dascum.

Baron. an-
13 5 N. I.

128

Andreas Morellius Vir eruditiſſimus, in Spe-
cimine univerſæ rei nummariæ antiquæ, produ-
cit Nummum Alexandriæ percuſſum, in quo ex-
preſſus eſt Adventus typus, & mulier cum ga-
lea elephantina, quam Alexandriam denotare
probant Numiſmata Galbæ, Veſpaſiani, Titi,
Domitiani, & aliorum, in quibus eadem figu-
ra cernitur cum adſcripto nomine AAEEANAPEA-
Quæ mulier in laudato Nummo repræſentata
Hadriani advenientis manus oſculatur, cum
hac nota, L. IE. id eſt, anns V. Memo-
rat ibidem Morellius alium Nummum, in quo
Alexandria Hadrianum in quadtiga advenien-
tem ſalutat, cum eadem nota, L. IE. ſed in eo,
quòd cum Petavio & Calviſio Antinoi mortem
in hunc Hadriani Alexandriam adventum Mo-
rellius differt, minimè audiendus, ut ex dictis
conſtat. An verò is Nummus præſenti anno, vel
inſequenti, quo decimus quintus Hadriani an-
nus uſque ad diem decimum Auguſti in curſu
fuit, percuſſus, ex his quæ anno ſequenti dice-
mus, manifeſtum fiet.

ANNO PERIODIGRAGO-ROMAN &£ 5625.
Q I. G F. 19. P. 21. April. Indict. 15.
JESsu CHRFISTI 132. ſecund. Baronium 134.
TELESPTHORIPAT 7.

ADRIANI IMP. 16.

D Num. I & ſeq. Coſſ. Sentius Augurinus,
& Severianus, ex Onuphrio in Faſtis.
Edictum Salviani, de quo Baronius hoc anno,
ad ſuperiorem pertinet, ut ibidem explicavi-
mus.
Bellum Judaicum hoc anno inchoatum. Eu-
ſebius enim in Chronico anno Abrahami 2148.
qui præcedenti Chriſti anno, Kalendis Octo-
bris inchoatur, de eo agit, & tam Marianus Sco-
tus, quàm Hermannus Contractus ejus verba al-
ligant anno decimo ſexto Hadriani. Verum qui-
dem eſt, Spartianum in Hadriano cap. 16. pro-
ximè antequam narret Arabicam hujus Impera-
toris peregrinationem, ſcribere: Moverunt ea
tempeſtate & Judai bellum quòd vetabantur mu-
tilare genitalia. Sed hinc tantùm inferendum,
eoſdem tumultum ciere cœpiſſe „non verò Ha-

drianum tunc exercitum adverſus illos miſiſſe.

Teſtatur enim Dio lib. 69. Hadrianum Duces
adverſus eos non deſtinaſſe, niſi poſtquam ite-
rum in Syriam adventavit, & Judæos ubique
gentium tumultuari accepit. Sed præſtat Dio-
nis verba recitare, ut hujus belli cauſam ac tem-
pus meliùs percipiamus: Chm autem in urbem
Hieroſolymam, quæ e.ſa fuerat, quamque ADE-

liam Capitolinam appellavit, coloniam deduxiſſet,

ac quo in loco teneplam Dei fuerat, alterum Jovi
ædificari curaviſſet, magnum bellum & diuturnum
moveri cœpit, Judaæis graviter ferentibus, quòd ex-
teræ nationes in urbem ſuam habitatum veniſſent,
quödque in ea fieri externa ſacra viderentur. Ta-
men cum Hadrianus in Wgyptum ac rurſus in g-
riam adventaſſet, quieſcendum ſibi eſſe putabant. In-
terim verò arma, qua ipſis erant à Romanis impe-
rata, minns apta de induſtria fecerunt, ut ſi ea Ro-
mani reprobaſſent, ipſi eis uterentur. Poſt ubi Ha-
drianus longè abeſſe viſus eſt, palam defecerunt:
utque aperto pralio non audebant cum Komanis
periclitari, ita capta loea ſuæ regionis opportuna

—

Critica Hiſtorico-Chronologica
cuniculis muniebant & maænibus, ut ad ea, ſi er-5 r . I1.
h, An. Ch. 132.

geret neceſſitas perfugerent : utque ad ſe mutubd ſi
terram tranſeuntes laterent, vias ſubterraneas de-
ſuper perforaverunt, quò ventum lumenque recipe-
rent. Hos Romani primò nihili faciebant; ſed poſt-
quam totaw judæam commotam eſſe, Judæoſque
omnes ubique gentium tunmultuari, & conventus
facere intellexerunt, ac multa damna occultè aper-
teque Romanis inferre, cum iiſque complures alias
gentes lucri cupiditate coniungi, ac ferè ob eam
cauſam omnem Orbem terrarum commoveri: Ha-
drianus optimos quoſque Duces adverſus eos mit-
tit, &c. Hadrianus novam urbem Hieroſolymita-
nam anno centeſimo decimo nono ædificavit,
ut ſuo loco dictum, & ubi Dei Opt. Max. tem-
plum fuerat, Jovis Capitolini templum excita-
vit. Recte Hieronymus in Epiſtola ad Darda-
num ait, Hieroſolyma quinquaginta annis poſt
everſionem Titi ab Hadriano inſtaurata, quod
verum eſt, ut annos illos L à morte Titi nume-
ranti patet. Parte alia Hadrianus bis in Syria
fuit. Primèò, præfato Chriſti anno, quo Hiero-
ſolyma condidit. Secundò, anno Chriſti cen-
teſimo viceſimo octavo, quo Syriam à Phœni-
ce ſeparare voluit. Tunc itaque Judæi tumultuari
cœperunt, ut diximus cum Spartiano. Sed quia
ab eo tempore Hadrianus ſemper in Oriente
vel in E£gypto fuit, Judæi quieſcendum ſibi eſſe
putarunt. Pèſt ubi Hadrianus longè abeſſe viſus
eſt, palam defecerunt, ideoque currenti anno,
ut accuratè Euſebius in Chronico tradit. Rem-
que ita ſe habuiſſe colligo ex Dione, qui Ju-
daico bello narrato, inquit : Eodem tempore
Hadrianus templum Jovis Olympii, in quo ipſius
quoque ſtatua poſita fuit, Athenis adificayit, juſ-
ſitque in eo draconem allatum ex India collocari:
ac Dionyfia defunttus maximo apnd eos Magiſtra-
tu, patriaque veſte indutus, magnificè celebra-
vit. Vides, quàâm belle Dionem inter & Spar-
tianum conveniat. Ex hujus narratione fupe-
riùs allata colligitur, Hadrianum anno circiter
CXXVIII Athenis fuiſſe, & Jovis Olym-
pii templum dedicaſſe, eaque tempeſtate Judæos
bellum moviſſe. Non aliud autem Dio in lite-

ras mittit, niſi quòd bellum Judaĩcum, quod

anno tantum Hadriani XVIII extinctum,
uno tenore recitat, & poſtea ad ea redit,
quæ horum tumultuum initio ab Hadriano
Athenis geſta ſunt. Quare Baronius motuum
udarcorum exordium cum anno Chriſti
CXXVIII rectè collocavit.
Euſebius, qui tam in Chronico, qum in li-
bris de Demonſtratione, Pliam ab Hadriano
poſt bellum Judaicum conditam ſcribit, Baro-
nium, alioſque plures in errorem induxit. Tan-
tum enim abeſt, inquit Scaliger in Animad-

verſionibus Euſebianis, quem Valeſius in No-

tis ad lib. 4. Euſebii ſequitur, ut Aℳlia condi-
ta fuerit ab Hadriano poſt partam de Judæis vi-
ctoriam, ut bellum Judaĩcum ex Fliæ conditu
originem ceperit. Nam cùm Judæi urbis ſuæ
ſolum ab alienis occupatum viderent, & in eo
ipſo loco, in quo Dei templum olim fuiſſer, ſa⸗
cra fieri Jovi Capitolino animadverterent, eam
injuriam minime ferendam rati, arma corri-
puerunt, & initium fecerunt hujus belli ab Euſe-
bio in Hiſtoria deſcripti. Ibi tamen cap. 6. du-
pliciter fallitur, tum quèd urbem Hieroſoly-
mam ſub Hadriano penitus everſam fuiſſe ſcri-
bit, tum quòd Æliam Capitolinam ab eodem
Hadriano conditam eſſe exiſtimavit poſt expu-
gnationem

I vV.
Belli Iudas
ci origo⸗

34A0 l
An. . 13

V.

Eia appel.

.
1ℳ1

VI.

Pro eveyſ

HMaroſtzut .

lis.

onilita &.
(l

8XCI.
An. Ch.

I3 le

lni⸗
nte
0,
m⸗
lr
pune
r
4
tari:
Pra:
ebra⸗
Spal⸗
ſape⸗
Citer
gym⸗
ros
ſe-
Go
en,
redit,
iano
um
dr

1E. I1.
nl ilus⸗
lind ei.
haro-
1 Tan-

in Annales C. Baromm. 29

⁸ £ C. II. gnationem Bettharæ. Et tamen conſtat ex loſe-
An. Ch. 132. pho, Hieroſolyma prorſus à Tito fuiſle everia,
ita ut aratrum etiam ejus ſolo fuerit im preſſum.
Certè Eufſebius eo in loco aperte non dicit,
Hieruſalem ab Hadriano everſam fuiſſe, ſed 1d
tantùm obſcurè innuit. In libris autem de De-
monſtratione & in Chronico diſertè aſſirmat
Hieruſalem funditus ab Hadriano everſann eile.
Quod verò ad Eliæ conditum ſpectat, jam oſten-
dimus, illum Imperii Hadrianei initio conti-
giſſe.
V. Euſebii autem error inde proceſſit, ni fallor,
Hieruſalem quòd cùm Hadrianus anno CXNXNXVI Vicen-
lia apper- nalia edidit, & novæ urbi q ſe jam antea con-
Ssidk. ſtructæ, Aeliæ nomen dedit, ex eorum tempo-
rum uſu, qui ferebat, ut annis hujuſmodi ſo-
lemniis deſtinatis novæ urbes aut ædificarentur,
aut dedicarentur, aut novis nominibus appella-
rentur, ipſe Euſebius putavit, Aeliam fuiſſe
tunc conditam. Unde licet bellum Judarcum
anno XKVIII Hadriani in Hiſtoria geſtum
dicat, in Chronico tamen nonniſi anno Hadria-
ni XKX ſcribit: Aelia ab Aelio Hadriano condi-

1
11

ta,; in Hiſtoria verò: In hunc modum cum ciditas
aorne gente nudata eſſet, poſt hæc Alienige-
nis eb conſtaentibus, urbs & colonia ciium Ro-
lta, in honorem Aelti Hadriani Imp.
parta eſt. Ubi vides Euſebium, ur-
Pis appellationem cum ejus conditu confunde-
rE; qua in re non ſemel ab Antiquis Peccatum.
Præterea Nicephorus, qui lib. 2. cap. 24. tra-
dit, Hadrianum de ſuo nomine urbem excitalle,
addit, poſt bellum Judaicum eam Aeliam eſſe
appellatam. Hieruſalem nunquam dirutam uſ-
que ad ſolum, niſi ſub Hadriano, Hieronymo
cap. 10. in Danielem perſuaſit Euſebius, quod à
Scaligero loco laudato confutatum.
VI. Non audiendus autem Valeſius citatus, qui
Pro everſis ait, Hadrianum Hieroſolyma non inſtauraſie,
Hieroſolymis neque eius mentem fuiſſe, ut eam urbem ſul-
777 dita £. Citaret, quippe qui infenſiſſimus eſſet Jjudæis,
Zig: qui tunc hoſtes populi Romani erant, ſed Ae-
liam urbem condidiſſe. Non audiendus, in-
quam, quia Zonaras in Hadriano ſcribit: Ur-
bem in Palaæſtina pro evrſis Hieroſolymis conditan
Dliam Capitoliunan nominavit: & quh in loco
Pei templum olim fuerat, eo in loco poſt jovis lu-
cum condidit. Neque aliter loquitur Hieronymus
in Epitaphio Paulæ, cùm dicit: Ingreſſa eſt Hie-
ruſalem, quæ ab Wlio poſtea Hadriano de ruinis
& cineribus civitatis in Eliam ſuſcitata eſt. Be-
da pariter, ſeu quis alius in Expoſitione loco-
rum & urbium, quarum mentio fi in Actibus
Apoſtolorum: Hierunſalem Metropolis quondam
Judææ, quaæ nunc ab Wlio Hadriano Ceſare, quòd
eam a Tito deſtrutctan latiore ſitu inſtauraverit,
Wlia cognominata eſt, & c. Ad has auctoritates
reſpondet Valeſius, hos Auctores impropriè lo-
cutos eſſe. At hæc reſponſio minimé ſatisfacit.
Idem enim Hieronymus in Epiſtola ad Darda-
num de terra repromiſſionis ait: Cam ipſa Me-
tropolis tua prins Jebus, poſtea Salem, tertib Hie-
rofolyma, & nunc WElia. Vides ut ſibi ſemper
conſtet Hieronymus. Denique urbes, quæ vel
ex aliarum ruinis crevere, vel quæ procul à prio-
ri ſitu ædificatæ, & antiquarum nomen ferunt,
loco earum ædificatæ dicuntur. De fine belli
Judaici irfrà agetur.

*⅓ C. II.
An. Ch. 133.

. 134.
NNO PE ECO-ROMAN £ 5626. .
ANNO PERIODI GRCO-ROM Anig Urbis

QOQ2. E. I. D. 6. April. Indict. I. 886, OIymp.
. 228. Ah. I.
JESnCRRISTI I33. ſecund. Baronium 135.
TELESPHORI PAP 8.
HADRIANI IM P. 17.
D num. I. Coſſ. Hiberus, & Siſenna, ut re-
ctè Baronius. Conſules.
. Anno Urbis
. .
ANNO PERIODI GRCO-ROMAN Z 5627 887. Olymp⸗
O 3 D. 2. P. 29. Mart. Indict. 2. 228. an. 2.

IrsuCRRISTI I34. ſecund. Baronium 136.
TELESPHORI PA P 9.

HADRIANI IMP. 18.

D num. I. Coſſ. C. julius Servianus III Con lr.
& C. Vibius Varus, ut demonſtrat Card. .
Noriſius in Epiſtola Conſulari pag. 82.
Hoc anno vel ſequentis initio ſancti fratres 1I.
Fauſtinus Presbyter, ac Jovita Diaconus Brixiæ aceg,
in Italia, quò Hadrianus ex Oriente redux age- Lovirg.
bat, morti traditi ſunt, Hadriano ibidem præ- Baron anno
ſente; quod martyrium à Baronio loco non ſuo 122. num. 1r-
recitatam.
Dodvwellus in Diſſert. Cyprianica XI de III.
Paucitate Martptum „ nur. XX XVIII & denn
XXXIX exiſtimat, ſub Hadriano nullam Per- imperante
ſecutionem fuiſle, quèd reſcriptorum in favo- vexati.
rem Chriſtianorum editorum meminerint Scri-
ptores Chriſtiani ab Hadriani ætate proxi-
mi, nemo tamen edicktorum perſecutionem
decernentium mentionem fecerit; quòd hæc
perſecutio à Sulpitio Severo quarta appelletur,
cùm Euſebius quartam Marco Antonino aſſi-
gnet, idemque ſenſerint Euſebio antiquiores, uti
Lactancius, Tertullianus, & Melito Sardenſis Z
quòd S. Juſtinus Martyr, ut pacem Chriſtia-
nis ab Antonino Pio impetraret, Hadriani
nomine uſus ſit, quod non feciſſet, ſi ipſe Ha-
drianus Eccleſiam perſecutus eſſet; & quòd cu-
rarit Hadrianus templa in omnibus civitatibus
ſine ſimulacris conſtruenda, quæ fama erat Chri-
ſto fore dicanda, ut teſtis eſt gentilis ipſe Lam-
pridius, ideoque eum à Chriſtianis vexandis
alienum fuiſſe, concludit Dodwellus. At com-
plures Hadriano imperante martyrium paſſos,
Hieronymus in Epiſtola IxxxIV ad Magnum
Oratorem nos dubitare non ſinit. De Quadrato
enim loquens ait: Quadratus Apoſtolorum diſci-
pulus, & Athenienſis Pontifex Eccleſiæ, non-
ne Hadriano Principi Eleuſinæ ſacra inviſenti
librum pro noſtra Religione tradidit? Et tantæ
admirationi omnibus fuit, ut perſecutionem
graviſſimam illius excellens ſedaret ingeniumꝰ
Neque dicat Dodwellus, Hieronymum coæ-
vum Auctorem non eſſe. Nam, ut ſuprâ dixi,
qui in rebus Romanis Auctores coætaneos aur
ſuppares non requirit, eoſdem in rebus Eccle-
ſiaſticis immeritò flagitat; cum res Eccleſiaſticæ
Pejoris conditionis non ſint, quàm prophanæ,
neque Euſebius & Hieronymus qui de Hadria-
nea perſecutione locuti ſunt, minorem in hac
narratione fidem mereantur, quàâm dùm de allis
ante ſua tempora à Romanis geſtis ſermonem ha-
bent. Nullum quidem ab Hadriano adverſus
Chriſtianos

1300
S & C. II. Chriſtianos promulgatum edictum, ſed quæ tam
An. Ch.134. à Nerone, quàm à Domitiano ad abolendam
hanc ſectam lata fuerant, tam ſub Trajano,
quàm ſub Hadriano executioni mandata. Quod
verò hæc perſecutio quarta à Sulpitio Severo
appelletur, id mirum videri non debet. Ut enim
obſervat Velſerus in Commentario ad conver-
ſionem S. Afræ, D. Auguſtini tempore vulga-
ris erxat opinio, decem plagis Ægyptiacis ſigni-
ficatas fuiſſe decem Eccleſiæ perſecutiones,
quæ à Nerone ad Diocletianum Eccleſiam ve-
xarunt. Quam opinionem Auguſtinus lib. 18.
de Civitate Dei cap. 52. ita convellit, ut
oſtendat, Eccleſiam ante Neronem, tum in ca-
pite Chriſto, tum in Stephano, Jacobo,
Petro & fratribus reliquis perſecutionem paſ-
ſam, ſed non omnes perſecutiones æquè in nu-
merum redactas eſſe, vel quòd leviores viſæ, vel
quèd novis edictis non excitatæ, vel quèd à de-
ceſſoribus cœptæ, non intermiſſo curſu conti-
nuatæ, vel denique alia quavis de cauſa, ut re-
ctè ait Velſerus, qui addit, prorſus iniquum
eſſe, qui Auctores inter ſe hac de re diſſentien-
tes propterea reprehendendos putet. Cùm enim
de rebus convenit, cur in verbis non ſuo quiſ-
que judicio utatur? Similis eſt in conſtituendis
perſecutionum principiis ratio.
IV. Quod ad Lampridium ſpectat, is de Alexan-
Falſum eſt, dro Severo in ejus Vita cap. 43. loquens ait:
Hadrianum Chriſto templum facere voluit, eumque inter Deos
“ tnr. recipere, quod & Hadrianus cogitaſſe fertur, qui
volniſſe. templa in omnibus civitatibus ſine ſimulacris juſſe-
rat ſieri: quæ hodie idcirco, quia non habent nu-
mina, dicuntur Hadriani, quæ ille ad hoc paraſſe
dicebatur: ſed prohibitus eſt ab is, qui conſulen-
tes ſacra, repererant omnei Chriſtianos futuros,
ſi id optato eveniſſet, & templa reliqua deſerenda.
Sed, ut Caſaubonus in Notis ad eum locum ob-
ſervat, de Tiberio narrant hoc Tertullianus, &
alii Patres Græci ac Latini: de Hadriano verò
nemo illorum ſimile quicquam. Et mirum pro-
fecèò, tam nobilem Hiſtoriam, tot Fidei Chri-
ſtianæ propugnatores acerrimos, viros unde-
cumque doctiſſimos, & quorum intererat hoc
ſcite, potuiſſe fugere. Sed videtur hæc de Ha-
driano ſuſpicio multò poſt ejus ſeculum homi-
num mentes inſediſſe. Nam neque Juſtinus Mar-
tyr, neque Athenagoras, neque Tertullianus,
ne que Cyprianus, aut omnino quiſquam ex illa
vererum batrum manu, vel tenuiſſimam ejus rei
ſuſpicio iem fando unquam accepiſſent. Unde
autern vulgè multi ſeculo Lampridii hanc de
Hadriano concepiſſent opinionem, declarat Au-
ctor ipſe, cùm ſubjicit: Qui templa in omnibus
civitatibus ſine ſimulacris juſſerat fieri; quæ hodie

idcirco, quia non habent numina, dicuntur Ha-

driani, quæ ille ad hoc paraſſe dicebatur. En fon-
tem & originem hujus opinionis. Juſſerat Ha-
drianus, templa fieri in omnibus civitatibus ſuo
nomini ſine dubio conſecranda: quod & Spar-
tianus in illius Vita teitatur. Sed Mortuo Ha-
driano priuſquam hæc templa abſolverentur,
manſere pleraque illorum imperfecta neque
umquam dedicata ſunt. Exemplo poteſt elſſe il-
lud quod Tiberiade magnificè inchoatum, mox
relicétum eſt, necdum abſolutum, tandemque
in ulum balneorum à civibus deſtinatum, ut te-
ſtatur Epiphanius contra Ebionæos. Talia ædifi-

cia in pleriſque civitatibus adhuc Lampridii

ætate extabant, inchoata ſolùm, non perfecta,

non dedicata; ac proinde, ut ait ipſe, ſine nu-

Critica Hiſtorico-Chronologica

3461

ll
udkian
Pceni.

mine & ſimulacro ullo. Fiinc factum, ut in ani- 8 & C. II.
mum inducerent multi, quibus aſſentitur Lam- A. C. 134. 135.
pridius, non ſibi Hadrianum illa templa extru-
xiſſe, verùm Chriſto. Ita rectè Caſaubonus. Nec
denique ex Juſtini facto Hadrianum nullam
perſecutionem moviſſe deduci poteſt; cuùm 8.
Martyr, ut perſecutionis ceſſationem ab Anto-
nino Hadriani filio adoptivo impetraret, Ha-
driani exemplum propoſuerit, qui agnitâà Chri-
ſtianorum innocentiâ finem perſecutionis ſuo
tempore excitatæ impoſuiſſet. Aliæ conjecturæ,
quas, ut ſuam opinionem tueatur, Dodwellus
in medium adducit, non plus firmamenti ac ro-
boris habent.
Quintus & ultimus Hadriani Romam adven- „. ⸗
tus ad præſentem vel inſequentem annum revo- Hagmani
candus. Vide dicenda anno cxxxvVI num. 1III. Romam ad-
ventus.

„
ℳ

V.

—

111.
ntss
&allinz
atriui
Rman All
Teytus.

Anno Urbis
888.
Olymp. 228
AN. 3.

ANNOPERIODI GRXCO-ROMAN& 5628.
O 4 C. D. 3 P. 18. April. Indict. 3.
JESuICRRISTI I35ſecund. Baronium 137.
TELESPRHORI PAF A 10.
HADRIANI IMP. 19.

D Num. I. Coſſ. Pontianus, & Atilianus, I.
ut oſtendit Card. Noriſius in Epiſtola Conſules.
Conſulari pag. 83.
Bellum Qudaicum anno præcedenti profliga-
tum. Euſebius enim in Chronico de ejus fine
agit anno Abrahami 2150. qui Kalendis Octo-
bris anni Chriſti cxxxiII inchoatur. In Hiſtoria
verò lib. 4. cap. 6. hoc bellum anno Hadriani
xvIII finem accepiſſe tradit, quod Marianus
Scotus & Hermannus Contractus ab illo didice-
runt. Præterea in Collectaneis Græcis à Scalige-
ro publicatis,anno primo Olympiadis ccxxvVIII,
qui menſe Julio anni Chriſti cxxxiIII incipitur,
habetur: Isbτνι J —' KeααιταnvN.. I αι 97-
Xlα id eſt, tota Judæa commota eſt. Eclipſis
Lunæ. Ptolomeus lib. 10. cap. 1. obſervat eclip-
ſim Lunarem, quæ contigit die viceſima Octo-
bris anni Chriſti cxxxIv, horâ poſt meridiem
undecimà, ut videre eſt, apud Calviſium in Ope-
re Chronologico, ubi aliam eclipſim Lunæ per
hæc tempora non annotat. Sed Auctor anony-
mus eorum Collectaneorum de ea eclipfi loqui
non videtur. Denique Dio lib. 69. narrato hoc
bello ait: Periere quoque ex Romanis complures
in eo bello. Quamobrem Hadrianns, cuùm ſeribe-
ret ad Senatum, non eſt uſus illo exordio, quo uti
Imperatores conſueverunt; ſi vos liberique veſtri
valetis, bene eſt: ego quidem & exercitus vale-
mus. Quare nondum Romam redierat Hadria-
nus, gum bellum illud finitum, quem tamen
certum eſt currenti anno menſis Maij initio Ro-
mæ fuiſſe, ut anno ſequenti videbimus: neque
enim ad Senatum hujuſmodi literas Hadrianus
dedit, niſi cùm Roma abſens erat.

II.
Finis belli
1 udaici.

Nua Veru
Ceſar diej.

urn. 1
Daron mun. C
1II 40

ANNOPERIODIGRACO-ROMAN & 5629.
O 5. BA. 4. P. 9. April. Indict. 4.

JESsuCRRISTII36. ſecund. Baronium 138.

Anno Urbis
889.
Olymp: a2 S8.
an 4.

TELESPHORI PAP &£ II.
HADRIANI IMP. 20.

D num. I. Coſſ. L. Ceionins Commodus, &
Sex. Vetulenus Civica Pompeianus, ex
dua bus

I1. K
Con ſiales.

V.
Unimit
Hualyianz
II. Rinan at.
— Leytuz

n⸗

29. Anno Urbis
885.
Olymp. 218.
„ z.

at, l.
la Cuſela.

g I.
5 Ppitis belli
lulaiti.

⸗
toria
tiani
lanus
icice⸗
alige⸗
rit,
ipitut,
or.
clip⸗
Mo⸗
en
e⸗
inr per
nony⸗
loqui
0 hoc
Ghleres
,ſenbe-
0 N
2 uefni
ar ale-
Haduir.
n tamen
itio Ro⸗
: gegae
Nrunn

6ge
Onp
. 4 4.

um

1s, N& Oℳ,
wlu,

s .
. Auabis

in Annales C. Baronii.

5§5 & C. II. duabus infcriptionibus ab Onuphrio in Faſtis ſulatus proponitur, Wlius Caſar voë itur.

An. Ch. I36. recitatis.
II.
Hadriani
Vicenna-

77
45ℳ4*

querum indicium Conſulatus Ceionii Commo-
di, quem hoc anne Cæſarem Hadrianus dixit,
ut mox videbitur, Collegâ Civicaà patruo Veri
Auguſti, ut ait Capitolinus cap. 9. de vita M.
Aurelii, ubi Aartune pro avunculo accipitur, ut
obſervat Card.
erat enim Vetulenus Civica frater uxoris Ceio-
nii Commodi, poſtea Cæſaris nuncupati. Jam
autem ſæpius diximus, Imperatores annis hujuſ-
modi ſolenniis deſtinatis, ſi Conſulatum non ſu-
merent, illum in propinquos aut illuſtriores vi-
ros transferre ſolitos. Occaſione etiam iſtorum
Vicennalium Ceionius Commodus Cæſar nun-
cupatus, urbs Hieruſalem lia appellata, &
erſecutio adverſus Chriſtianos continuata.
111. Ad num. II I. Hadrianus initio menſis Maij
Quintus anni præcedentis jam Romæ erat. Extant enim

& ultimus Romæ in ædibus Farneſianis Inſcriptiones duæ
Hadriani

Romam ad-⸗

ventus, CCCXV, & CCCXVILatine recitat: (ræce ve

rò deſcripſit Octavius Falconerius in Diſſert.
de Inſcriptionibus Athleticis. Prior his verbis
concepta: Inperator Caſar Divi Trajani Parthi-
ci filius, Divi Nervæ nepos Trajanus Adrianns,
Pontife Maximus, Tribunitiæ Poteſtatis AVIII
Coſ. III PP. Congregationi Palæſtricæ, eorum,
qui circa Herculem Athletarum ſacrorum viéto-
rum coronatorums Salutem. Etiam locum ubi vul-
tis, jubebo dari vobis, & domum ad recondendas
tabulas publicas, & i duplicium (rectiùs Faber

Agoniſt. lib. 3. cap. 27. libros ſeu regeſta publica

hic vertit, inquit Falconerius) tranſmutationem
neceſſariam putatis, hov in vobis eſt. Legationem
obiit Ulpius Domeſticus. Valete. Pridie III Non.
Majarum. Romæ. Hadrianus die decima menſis
Auguſti anni centeſimi triceſimi quarti Tribu-
nitiam Pot. xVIII ſuſcepit, quæ initio menſis
Maij anni cxXXV adhuc in curſu erat. Quare
initio menſis Maij anni elapſi Hadrianus Romæ

jam erat, ad eumque ea Legatio miſſa. Eſt hic

quintus Hadriani Romam adventus, quem hu-
jus anni initio contigiſſe arbitror; cùm, ut ſu-
periùs dixi, bellum Judarcum exeunte anno
cxXXXIV, aut forſan initio ſequentis, confe-
ctum fuerit, cùm Romam nondum Hadrianus
perveniſlet, ut indicant literæ, quas poſt illud
bellum ad Senatum ſcripfit.
IV.
Wlius l Commodo hoc anno Conſule loquens ait: Adop-
r d it Ceionium Commodum Verum, invitis omni-
bus : eumque DDlium Verum Cæſarem appellavit.
Baron. mam. Ob cujus odoptionem Eudos Circenſes dedit, &
donativum populo ac militibus expendit, quem
Praætura honoravit, ac ſtatim Pannoniis impoſuit,
decreto Conſalatu cum ſumtibus: eunden Commo-
dum ſecundhm Conſulem deſignavit. Idem Spar-
tianus in lio Vero cap. 3. eodem ferèé modo

1I11.

rem narrat: Adoptatus NPlius Verus ab Hadria-

no, ſtatimque Prætor fattus, & Pannoniis dux
ac rector impoſitus, mox Conſul creatus, & quia
erat deputatus Imperio, iterum Conſul deſignatus
cft. Nuncupatus præſenti anno Cæſar. Eliuſque
dictus Ceionius Commodus; non ſolùm quia
Cæſares in Vicennalibus & id-genus feſtis de
more creati; ſed etiam quia in antiquis Faſtis
& in Epigraphe hoc anno dicata, mox in me-
dium adducenda, Commodus Ceſar non ap-
pellatur; in Faſtis verò, ubi ejus ſecundus Con-

Hadrianus Vicennalia Romæ celebravit,

Noriſius in Epiſt. Conſul. pag. 98.

Athleticæ Græcè exaratæ, quas Gruterus pag.

Spartianus in Hadriano cap. 23. de Ceionio

verèòè anno centeſimo triceſimo Præturam gelle-

ur. Gru- § C. II.
terus pag. D CCCLXXIV. j. refert liberti cu- An. Ch. 1363
juſdam reſcriptum, cujus hoc initium eſt:
C. Jurrus CAE
DuS. L I B. QAMIARIS
QurNTIANUS. SALNTEM·
CcCcCuM PETIERITIS. A. ME
u T. SsI. CuI QuIb VESTRUM,
In fine legitur:
DATA XIII. K JuLIAS IN HORTIS
STATILIA E. MAXIM AE
CEIONIO. CoMMODO. E T
CIVICA. POMPEIANO Cos.
SAMYARIS. DOoORYLPHORION.
Kirchmannus lib. 3. de Funeribus Romanorum
cap. 14. reſcriptum illud recitat, ſed corruptums:
loco enim priorum verborum legit: £z- Ius.
CÆSA R. DuIOBUS. LI B. SANNARI. Ex
quibus in prima parte Diſlert. Hypaticæ cap. 3.
deduxi, Ælium ante xXIII Kal. Julias, ſeu diem
XIX Junii, jam Cælarem nuncupatum fuilſe: id
enim ex corrupta illa Inſeriptione neceſſariò ſe-
quebatur. Sed Card. Noriſius in Epiſt. Conſula-
ri pag. 49. rectè animadvertit, Kirchmannum
eam Inſcriptionem corruptam accepiſſe „ in
prioribus ejus verbis C. Qulium Cæadum, non verò
VABlium Verum haberi. Qua de re non dubitan-
dum; cùm Smetius Vir eruditiſſimus eam lege-
rit, & ad Gruterum miſerit, ut is ſcribit. Ini-

tium itaque Imperii Cæſarei quoad menſem &

diem L. lii, adhuc in obſcuro latet.
Eyx Inſcriptione Gruteriana mox recitata in V.
qua XIII Ealendas Jalias lius Verus non di- Poſt diem
citur Cæſar, ſed tantum Ceionius Commodus, X1X Iunii
colligo, eo die, nempe decima nona menſis
Junii, Aclium nondum Cæſarem nuncupatum
fuiſſe, aut ſaltem nuntium hujus nuncupationis

tunc non perveniſſe ad eum, cujus eſt illa In-

ſcriptio ſeu reſeriptum. Qui enim adhuc pri-
vati annum aperlebant, ſi poſtea Cæſares aut
Auguſti crearentur, in Inſcriptionibus Actiſque
publicis novæ dignitatis nomine cohoneſta-
bantur, ut oſtendit hæc Inſcriptio, quæ pag. 63.

apud Gruterum legitur.

POMPO NIIS. FAUSTUsS.
SILVANUM.
CuM BASB. D. D.-
DEDICAVIT. IDIBUuS APRILIBIS.
IMP. M. AuRELIO. ANTONINO. III. IMP. VERO.
AudusTo. Cos. II.
Anno Chriſti CLXI Faſtis nomen dedére M.
Aelius Aurelius Verus Cæſar III, & L. Aelius
Aurelius Commodus II. Sed cum menſe Martio
ejuſdem anni uterque Auguſteam dignitatem
conſecutus eſſet, prior non jam Cæſar, nec ſe-

cundus vir privatus, ſed uterque in monumen-

tis publicis Inperator, aut Auguſtus appellatus.
Imòô tam in Faſtis Idacii, quàm Proſperi hic
Conſulatus his verbis exprimitur: duobus Au-
Quoad L. Alii adoptionem, ea præpoſtero vI.
ordine à Spartiano locis numero præcedenti ci- Quo anno

tatis narrata, cùm hoc anno peracta fuerit: Elius Klius adop'
tatuass.

rit. Capitolinus enim in Lucio Vero lii filio
cap. I. ait: Natus eſt Lucius Romaæ in Pratura
patris ſui XVIII Kalend. Lanuarias: cap. verò
ſecundo ſubdit: Poſt ſeptimum annum in fami-
ham Aureliam tradulctus, Marci moribus & au-
toritate formatus eſt. Factum id anno Chriſti
CXXXVIII, quo Marcus ab Antonino
adoptatus.

132 Critica Hiſtorico-Chronologica

5§5 & C. I1. adoptatus. Quare ſi tunc ſeptimum ætatis an-
An. Ch. 136. num agebat Lucius, natus erat anno C XXX,

VII.

& in eundem annum Xlii patris Prætura inci-
dit. Nec dici poteſt, Æium eo anno adopta-

tum eſſe; cùm Spartianus tam in lio Vero cap.

2. quàm in Hadriano cap. 23. diſertè aſſerat, Ha-
drianum peragrato jam Orbe terrarum, ac poſt-
quam Romam venit, de ſucceſſore cogitaſſe, ac
Commodum ſeu £lium Verum adoptaſſe. Ælii
itaque Prætura non loco ſuo à Spartiano narrata,
præſertim cùm ante Conſulatum geri ſoleret.
Res ita ſe habuit. Hadrianus ex Oriente redux
Elium, qui ab aliquot annis Præturäâ fun-
Qus fuerat, in annum CXXXVI Conſu-
lem deſignavit, cujus anni initio, quia eum Im-
erio deſtinabat, iterum Conſulem in annum
CXXXVII deſignavit, ac non multèò pôſt in
filium adoptavit, tum Cæſarem renumiavit,
Pannoniâ Provinciâ ei decretàâ: interimque ei
Urbem permiſit. Victor enim de Cæſaribus in
Hadriano inquit: Rur proprium Tibur ſeceſſit,
permiſſa Urbe Lucio A,lio Caſari. Neque enim
Elius ante hujus anni finem vel ſequentis ini-
tium in Pannoniam ſe contulit; cùm omnes
Pannonicæ Inſcriptiones, in quibus £lii Veri
mentio, Tribunitiam Pot. X XI anno ſequenti
inchoatam præferant. Hinc liquet quantùm
Caſaubonus & Salmaſius in Notis hallucinati
fuerint, quando ſcripſere, Vitam lii Veri, &
Vitam Lucii Veri ejus filii ab uno eodemque
Auctore ſcriptam; licèt prior Spartiano, poſte-
rior Capitolino attribuatur. Nam idem Auctor
de cadem re alio alioque modo locutus non eſ-
ſet. Ceterdm non exiſtimo, Æium Cæſarem
ante annum ſequentem Tribunitia Poteſtate
decoratum fuiſſe; cùm ea nec in Nummis nec in
Inſcriptionibus geminata reperiatur, & AAKlius
Kalendis Januariis anni CXXXVIII extinctus
fuerit; qui ideo jam Tribunitiam Poteſtatem I1
geſſiſſet, ſi aam cum Cæſareo nomine accepiſſet.
Ex his detegitur Scaligeri error in Animadver-
ſionibus Eulebianis ad num. 2145. ubi ait, Anti-
noum mortuum eſſe in £gypto; in Ægyptum au-
tem veniſſe Hadrianum Conſulatu Serviani anno
CxxXIV geſto, idque liquere ex epiſtola, quam ad
eum ſcribit Hadrianus, quamque Vopiſcus in
Saturnino recitat. Nam cùm in ea epiſtola Ha-
drianus de £Ægyptiis loquens dicat, Ia filium
ieum Verum multa dixerunt, manifeſtum eſt,
eam ante annum CXXXVI, quo Elius Ve-
rus ab Hadriano adoptatus, ſcriptam non eſſe,
ideoque Servianum Conſulem, ad quem illam
Hadrianus dedit, Conſulatum ſuffectum geſſiſ-
ſe, ac diverſum eſſe à Serviano anno CXXXIV
Conſule ordinario, & denique eam epiſto-
lam ab Hadriano Romam ex Oriente reduce
exaratam.
Hlis ſcriptis cum obſervaſſem Spartianum

Aelu alop- ſæpiſſime erraſſe, rursùs in examen vocavi quæ

tio magis

ex eo acceperam, detexique eum hallucinatum

explicatur. eſſe cum in Vita Aelii Veri cap. 3. de eo ſcribit:

Adoptatus Aℳlius Verus ab Hadriano eo tempore
quo jam, ut ſuperius diximus, parum vigebat, &
de ſucceſſore neceſſario cogitabat, ſtatimque Præ-
tor factus, & Pannoniis Dux ac rector impoſitus,
mox Conſul creatus. Falſum enim eſt Hadria-
num Elium adoptaſſe eo tempore quo parum
vigebat, & de ſucceſſore cogitabat. Ejus quip-
pe adoptio ante annum CXXX peracta, cùm
eo anno Ælius Præturam geſſerit, & dum eam
dignitatem gereret, Lucius ei natus ſit, ut jam

à me demonſtratum.
CXXXIII aut ſequentis initio £Ægyptum re-
liquit & in Syriam venit, ubi cùm eſſet, ſcripſit ad
ſororis ſuæ virum Servianum tunc Conſulem
ordinarium, Epiſtolam quam inſeruit Vopiſcus
Vitæ Saturnini tyranni, ex qua liquer Ælium
jam ab eo fuiſſe adoptatum: Ut primum, inquit,
inde diſoeſſi, & in filium meum Verum multa di-
xernnt. Sed eum neque Cæſarem dixit, neque
Imperio deſtinavit; imò neque de ipſo ſibi ſu-
brogando jam cogitaverat; Imperatores quip-
pe ſine ſpe ſucceſſionis filios adoptabant, ut
liquet de Lucio Vero Æ.lii filio, aliiſque. Præ-

2

137.

terea ipſemet Spartianus in Vita Hadriani cap.

23. de Hadriano ſcribit: Capite nudo, & in ſum-
mis plerumque imbribus ac frigoribus in morbum
incidit lectualem (anno ſc. CXXXIVaut in-
ſequenti) factaſque de ſacceſſore ſollicitus pri-
mum de Serviano cogitavit, &c. dein cap. 24.
ait : Adoptavit ergo (Hadrianus) Ceionium
Commodum Ferum invitis omnibus, eumque
Tlium Verum Cæſarem appellavis, quem
prætura honoravit. Sed hic Spartianus Veri ado-
ptionem cum ejuſdem electione in ſucceſſo-
rem Imperii imperitè confundit. Hoc itaque an-
no lius creatus Cæſar, & Servianus aliique
occiſi. Præterea £lius præter renunciatus, ac
dein in Pannoniam miſſus.
Ad num. VII. Phlegon neque hoc, neque vIII.

inſequenti anno, ut perperàm Petavius lib. 1z. Phlegon RKo-

de Doct. Temp. Opus ſuum de Olympiadibus rer.
publicavit, ſed anno quarto Olympiadis
CCXXIX, qui anno Chriſti CXL exorditur.
Unde in Collectaneis Græcis apud Scaligerum
anno quarto præfatæ Olympiadis le itur, Phle-
gontem Hadriani libertum Opus O ympiadum
ſcripſiſſe. Legendus Meurſius in Notis ad reli-
quias hujus Scriptoris, cujus eſt etiam liber de
Mirabilibus, & libellus de Longævis; ac pro
certo tenendum, Suidam, quando ait. Phlegon-
tem ſcripſiſſe Olympiadas libris XVI, aſque ad
Olympiadem CCXXIX, ultimam ſeu XXIX
includere, non verò excludere, & denique eam
Olympiadem CCXXIX, non hoc anno ut ha-
bet Baronius, ſed ſequenti inchoari, ut ibidem
in margine annotatur.

ANNOPERIODI GRACO-ROMAN& 5630.
O é G. j. P. 25. Mart. Indict. 5. 890.

Olymp. 229.

JESu CRHRISTI I37. ſecund. Baronium 139. an. I.
HYGINI PAP I.

HADRIANI IME. 2 I.

D num. I. Coſſ. Lucius ADlius Caæſar II, 1
AS& P. Calius Baltinns PBibullius, ex Ini- Cenſules.
criptione Gruteriana pag. XXIII. 12. Seldenus
tamen lib. ʒ. de Synedriis cap. 14. ſaxum, in quo
ea inciſa eſt, quod Salonæ olim viſebatur, ſed
mutilum, tradit ex conjecturis ſuppletum fuiſſe,
& inde Joanni Baptiſtæ Rhamnulio dono da-
tum, Patavii ad portam civitatis ab eodem col-
locatum. Hoc autem Inſcriptionis initium: L.
AELIO. CAESARE. I MP. ET P. CoEIIO.
D. F. BALBINO. VIBUELLIO. COSS. VII.
IDusSs. OcTOBRES CN. DOMITIUIS. VA-
LENS II. VIR I. D. PRX EUNTE. &c. Al-
dus Manutius in Orthographiæ Ratione pag. 37.
etiam ipſum ſaxum velut inde vere deſcriptum
exhibet,

Tum Hadrianus anno 58 £ C. II.
An. Ch. 136.

Anno Urbis

II.
Klius Veris
anno ſaguen
ti mortuns.

Baronhum.
. 1
4

— — —

Ve
tec
der
cri⸗
lior

de

ie

en
.
⸗
que
A

ne II.
1z. Phlegen ſi⸗
s rel.
s
itut.
Ium
hle.
dumn
leli⸗
er e
pro
lepon-
ℳ
(IX
cENN
um⸗

bidem

—

ez0. Anno Urbis
390:
OyNp⸗g,
. l.

119.

orIh, .
4 lul- Cunſale
ldenns
in quo
I, ſe
n tuile,
o e-⸗
n col⸗
um: .
5–110.
8. V I1.
u5. .
geA.
uo.
ipram
aniden,

in Annales C. Baroni.

⁸S C. II. exhibet, & ut apud Gruterum habetur, ita ſuis

An. Ch. 137.

I1.
Tlius Veris
anno ſoguen-
zi mortuus.

Baron, hum.

I.

Operibus multi inſeruerunt. Apud Joannem
Roſinum Antiquit. Rom. lib. 2. cap. 2. lineàò

primà caret: in fronte autem, ſeu linea illa pri-

ma, diſcrepantia eſt non prætereunda. Aldus
habet: BALBINO. VIBüuLLIO. PIO. Coss.
atque, ut Gruterus, AELIO. CAESARE. IMP.
Ita etiam alii, ſed non ſine craſſiſſimo errore.
Smetius pag. 18. num. XVIII ante Gruterum re-
tè habet, lio CSARE II. P. CoELIoO,
COSS. Sed pro I M P. legendum II. Ita Selde-
nus, & quidem rectè, cùm Ælius Cæſar hoc an-
no ſecundum Conſulatum geſſerit, & Impera-
toris nomine cohoneſtatus non fuerit; cùm illud
Imperio Proconſulari exornatis, non verè aliis
* ſaribus attribueretur. Baronius in Annali-
bus ait, ADTTlium Verum Conſulem II deligna-
tum, antequam dignitatem illam adierit, morte
ſublatum elſſe, hujus anni initio. At ſi Ælius Cæ-
ſar Conſulatum non iniiſſec, in Faſtis locum non
haberet; cùm in iis Conſules deſignati numquam
memorentur, ac parte alia «lium Cæſarem Ka-
lendis Januariis anni ſequentis diem obiiſſe, &
Conſulatum hunc juxta priorem Conſulatuum
Cæſareorum regulam ſuſcepiſſe in Diſſert. Hy-
datica demonſtraverim.
Dodwellus tamen Vir eruditiſſimus in Ap-
pendice ad Diſſertationes Cyprianicas, Baronii
ſententiam tuetur, & quæ in Diſſertatione Hy-
patica ſcripſit, improbat. Ait enim, Spartianum,
cujus verba anno præcedenti recitavi, Zlii Ve-
xi res ordine alieniſſimo narraſſe, Conſulatum
ſecundum Ælii deſignatum tantùm intelligen-
dum, &, cùm capite 4. in Vita Hadriani ait,
Chn de provincia LElius red'ſet, atque oratio-
nem pulcherrimam paraſſet qud Kalendis Ja-
nuariis Hadriano patri gratias ageret, Kalendis
ipſis Januariis periit, loqui de Kalendis Janua-
riis currentis anni, quèòd gratiarum actio de ado-
ptione nimis ſera fuiſſetr poſt biennium, ideo-
ue minimè tam diu dilatam fuiſſe. At gratia-
rum actio de adoptione non ſemel ob morbum,
ſed bis dilata. Spartianus enim teſtatur, Ælium
anno, quo Cæſar dictus, gratiarum actionem
reddere non potuiſſe, ideoque eam in ejus è
Pannonia reditum prorogatam. Hæc Spartiani
verba in Hadriano cap. 23. Cmmodus autem præ
valetudine, nec gratias quidem in Senatu agere
potuit Hadriano de adoptione, anno nempe
CXXXVI, quo Cæſar ab eo nuncupatus eſt:
Denique accepto largiks antidoto, ingraveſoente
valetudine, per ſomnum periit ipfis Kalendis Jau-
nuariis, ſubdit ibidem Spartianus, ubi loquitur
de Kalendis Januariis anni CXXXVIII polt ad-
miniſtratas Pannonias, ut in £Ælio Vero cap. 4.
tradit: Càm de Provincia AT,Dlius rediſſet, &c.
ut ſuprà. Bis itaque £Ælius Verus infirmitate præ-
peditus gratias de adoptione Hadriano agere
non potuit, ideoque non mirum, ſi ea oratio
tamdiu dilata fuerit. Hæc morbi iteratio Spar-
tiani interpretibus non obſervata, deceptuſque
Onuphrius in Faſtis, ubi tradit, Alium non po-
tuiſſe gratias agere de Conſulatu, ideoque anno
CXXXVII, quo eum gerere debebat, de-
mortuum. Nam Spartianus de adoptione, non
verò de Conſulatu loquitur. Hæc ſcripſeram an-
tequam frequentes Spartiani errores detexiſſem.
Sed cùm Ælius Verus jam anno CXXXHa-
driano filius adoptivus fuerit, annoque ſupe-
riori Cæſaream obtinuerit dignitatem, Conſul-
que in præſentem annum iterùm deſignatus fue-

133
rit, lius & Pannonia redux, morbo ingraveſ- S £ C. II.
cente gratias Hadriano agere non potuit; non An. Ch. 135.
quidem de adoptione, ut perperâm fſeribit Spar-
tianus, ſed de iterato Conſulatu, qui omen erat
Imperii, ut alibi demonſtravi.
Mors itaque DKlii Ceſaris Kalendis Janua- III.
riis anni Chriſti inſequentis certò contigit. Gru- Annus mor-

terus pag. CCLII. z. hanc Inſcriptionem refert. Fru. nage
IM P. CAES,. gonſirmatuy.
TRAANO
HADRIANO
Aud. P. P. TRIB. Po T-

XXI. COS. III. IM P. I I.
L. AELIuS CAES. FIL.
TRIB. POTES. CoS. II. 4
PROCOS. X V. TKIVIR.
SACRIS FACIUIND.
Tribunitiam POT. xXI die decima menſis Au⸗
guſti præſentis anni Hadrianus ſuſcepit. Quare,
ſi poſt eum diem Ælius Cæſar in ejus honorem
hanc Inſcriptionem poni juſſit, Kalendis Ja-
nuariis ejuſdem anni ſupremum diem non obie-
rat; cuùm certum ſit, mortem ejus in alium diem,
quàâm in Kalend. Januarias, non incidiſſe. Reſ-
pondet Dodwellus citatus, Tribunitiam illam
POT. X XI. ab anno CXNVI deducendam, &
Conſulatum illum II Xlii, deſignatum intelli-

gendum. Exiſtimat enim Vir doctiſſimus, Tra-

janum anno integro ante mortem Hadrianum
adoptaſſe, ſed adoptionem poſt Trajani mor-
tem tantům publicatam. Quo pacto, Hadria-
nus anno Chriſti antecedenti Tribunitiam Po-
teſtatem xXX ſuſcepiſſet, & Zlius Cæſar Con-
ſul Iil deſignatus hanc Inſcriptionem dicaſſet. At
Hadrianum paucos dumtaxat dies ante Trajani
mortem, quæ anno CxvII accidit, adoptatum eſſe,
certum indubitatumque, ut ſuo loco dixi. De-
nique in Cimelio Regio extat &Ælii Nummus
argenteus, ex quo hunc anno tantùm ſequenti
demortuum conſtat: A. AIAIO C. K AICA P.
Caput £Ælii ſine Corona. In poſtica: A MICOT.
EAETOEPAC. ETOTC. PgO. Id eſt,
Amiſi liberæ, Anno CLXIX. Cernitur Juſti-
tia ſtans amicta, quæ dextrâ bilances, ſiniſtr4
cornu copiæ tenet. Amiſeni libertate donati ab
Auguſto poſt Actiacam victoriam, ut auctor eſt
Strabo lib. 12. pag. 547. ideoque anno Urbis
DCCXXIIII; cui anno, ſi CLXIX, quo is
Nummus percuſſus, addas, pervenies ad annum
Urbis DCCCXCI, qui anno Chriſti cxxxVIII
inchoatůr. Cùm itaque eo anno juſtitia lii
Cæſaris in Nummis adhuc celebraretur, is Ka-
lendis Januariis præſentis anni & vivis non ex-
ceſſerat. Nam Amiſeni, qui £Ælii Cæſaris mor-
tem, quæ Kalendis Januariis anni CXXXVIII
contigit, poſt aliquot menſes ignorarunt, non
potuiſſent eam neſcire anno Chriſti cxxxvVIII,
ſi Kalendis Januariis anni CXXXVII acci-
diſſet; urbs enim Amiſum in Paphlagonia poſi-
ta, ideoque ab Urbe Roma non multum diſſita.
Nec eſt quòd quis dicat cum Harduino V. C. in
Nummis urbium & populorum, illum Flii
Nummum poſt ejus obitum cuſum ; inde enim
tantum deduci poteſt Amiſenos, quando illum
percuſſerunt, ejus mortem ignoraſſe. Elius igi-
tur Cæſar Kalendis Januariis anni CXXXVIII
vità functus eſt, ſed antequam hujus mortis
nuntium ad Amiſenos perveniret, is Nummus
percuſſus.
Amiſi civitatis liberæ tres Eras fuiſſe docent Prinla imig
Strabo mox citatus, & aliqui Nummi. Hæc civitatis li-
M Strabonis bere Ers.

134

S £ C. II. Strabonis de Amiſo loquentis verba: Liberatam
An. Ch. 137. 4 Divo Cæſare, Antonius Regibus ſubiecit: deinde

V.
Sesunda.

VI.

Tertia.

VII.

male eam tractavit Strato Tyrannus: rurſum dein-
de libertas ei reddita eſt à Caſare Auguſto poſt
Actiacam vitctoriam. Prior Era pertinet ad an-
num Urbis D CCVII, quo poſt Pharnacem
Mithridatis filium ſuperatum Julius Cæſar Ami-

ſenos libertate donavit, ut refert Dio lib. 42.

pag. 207. Holſtenius in Notis ad Stephanum de
Urbibus in voce =ααα exhibet Caracallæ Num-
mum, in quo circa victoriam bigis veétam legi-
tur AMIGCOY EAETGOEPA C. ideſt Amiſi ci-
vitatis liberæ: ſubtus, ET. CN E. id eſt anno
CCLEV. Qui Nummus anno Urbis DCCCLXI,
Chriſti cVIII percuſſus, & priori Atmiſi Era
inſignitus. Scaliger in Iſagogicis Canoni eus
pag. 301. producit Hadriani Imperatoris Num-
mum, in quo legitur annus Amilenorum PIIT.
ideſt C LXXXIII, quem ipſe perperam de-

ducit ab anno periodi Julianæ 4651. cum ab

hac prima eorum Era accerſendus ſit, ut nume-
ranti liquebit.
Secunda ab anno Urbis DCCXX Iaut inſe-
quenti deſumenda, à tempore ſc. quo Amiſeni,
Stratonis Tyranni jugum excuſsère. Ad hanc
pertinet Aelii Cæſaris Nummus mox deſcriptus,
annoque Amiſenorum CLX IX ſignatus, qui
ideo cuſus fuit anno Urbis DCCCLXXXIX
aut ſequenti, ſeu Chriſti CXXXVI, aut
CXXXVII. Epocham enim eo in Nummo
notatam, Actiacam victoriam præcedere „ non
verò ſubſequi, ut hactenus pluribus perſuaſum,
certum facit tertia hujus civitatis Fra, quam nos
edocet Nummus Gazæ Regiæ, cujus ectypon ad
me tranſmiſit eruditiſſimus Toinardus. In eo
habetur: A. AIAIOC KAICAP. caput nudum;
in poſtica: A MCOT EAEFTO EPA C. ETOTC
PZB. Mercurius ſtans, dextrà caduceum ubi 2
pro S, ut in aliis Nummis, legitur. Annus ille
CLXV à neutra præcedentium Erarum profi-
ciſci poteſt.
uare admittenda omninò tertia Amiſeno-
rum Era poſt Actiacam victoriam, ut teſtatur
Strabo, inſtituta, non quidem ipſo anno Urbis
DCCXXIII, quo initio Septembris ad Actium
pugnatum eſt, ſed anno Urbis inſequenti, quo
Auguſius Cæſar Amiſenis libertatem, quam
jam ſibi armis comparaverant, confirmavit, quèd,
ut rectè obſervavit Toinardus, adverius Anto-

nianos pro Auguſto pugnaſſent, ad exemplum

Myſorum Aſianorum, de quibus Dio lib. 5. pag.
443. ubi loquitur de actis ab Auguſto anno Ur-
bis DCCXXIV, narratque Cydoniis, ac Lam-
gis libertatem dediſſe, præſtiti ſibi auxilii Causa.
Amiſo itaque eodem tempore ab Auguſto liber-
tas ob eandem rationem confirmata, indeque
nova Era ab Amiſenis inchoata: neque enim
laudatus £lii Nummus anno CLXV nota-
tus, ab aliquo anteriori anno procedere poteſt.
Sic cuſus erit anno Urbis D CCCLXXXIX,
ſeu Chriſti C XXXVI, quo lius Cæſaream
dignitatem obtinuit. Prior Juliana; ſecunda ab
excuſſa tyrannide, tertia Auguſtana vocanda. Vi-
ſuntut Nummi Diadumeniani anno CcXLIX,
& Maximini Veri anno ccLXVIII conſignati,
qui ideo ad ſecundam Eram revocandi. Sed re-
deo ad £lium Verum.
Ceionium Commodum, qui poſtquam Cæ-

Elius Caſar ſarea dignitate ornatus eſt, lii nomen tulit, di-
Verus appel- kum etiam fuiſſe Erum, Spartianus & Capito-
linus teſtantur. Hic in Vero Imperatore Xlii

latuas. .

Critica Hiſtorico-Chronologica

filio cap. I. ait: Iitur D. Ceionius Alius Com-
wodus Verus Antoninus, qui erx Hadriani volun-
tate ADlius appellatus eſt, ex Antonini conjun-
ctione Verus & Antoninus. Spartianus in Hadria-
no cap. 24. de Hadriano habet : Adoptavit er-
go Ceionium Commodum Verum, invitis omni-
bus, eumque ADz.lium Verum Cæſarem appellavit.
Immo Hadrianus non alio quàm Veri nomine
Xlium apppellare ſolitus erat. Extat apud Vo-
piſcum in Saturnino Epiſtola Hadriani ad Ser-
vianum Conſulem, in qua de Æ gyptiis loquens
inquit: In filium meum Verum multa dixerunt;
& Spartianus in £Ælio Vero cap. 4. recitatis qui-
buſdam verſibus ait : Hadrianus dixiſſe fertur,
Hos verſus vita non apit eri.

His tamen refragatur. Card. Noriſius in Epi-

ſtola Conſulari pag. 48. quòd neque in Nummis
aut Lapidibus cognomen Veri £lio Cæſari at-
tributum legatur; ſed in iis ante adoptionem
L. Ceionius Commodus, poſt adoptionem L.
lius Cæſar tantùm inſcribatur: Certum eſt,
inquit Card. Noriſius, L. Ceionium Commodum,
antequam ab Hadriano adoptaretur, cognomen
Veri non tuliſſe. Cum anno Vrbis DoCCLXXXIX,
Chriſti CXXXMVI Conſulatum iniiſſet, in tribus
Inſcriptionibus Gruteri pag. ¶ CIX, CCL, G
DCCCLXII. dieitur, L. CEIONIIuIS
CoMMODuS, nuſquam altero Veri cognomine
addito. Error Spartiani cap. 2. de vita Aℳlii
Caſaris, ubi eumdem Aℳlium appellat, corri-
gendus eſt ex Capitolino, qui de ejuſdem ‿dNAlii
Caſaris filio ac Inperatore Lucio Vero cap. I. aite
Igitur L. Ceionius lius Commodus Verus
Antoninus, qui ex Hadriani voluntate £Ælius
appellatus eſt, & Antonini conjunctione Verus
& Antoninus. Itaque cognomen Vzri tum primuim
L. Ceionio datum eſt poſt mortem Wlii Cæſaris,
cui hattenus auctore spartiano Veri cognomen paſ-
ſim detulerunt. Ipſe etiam Capitolinus non ſibi
conſtat; nam & A llium Caæſarem Verum nuncu-
pat, & poſtea cap. 7. in Vita M. Aurelii ait: Er
quaſi pater L. Commodi eſſet, Verum eum ap-

pellavit, addito Antonini nomine. Et in Vera

cap. 3. de eodem M. Aurelio ſeribit, illum Im-
perium cum L. Commodo communicaſſe, ad-
ditque: Verum vocari præcepit, ſuum in eum
transferens nomen, cùm antè Commodus voca-
retur. Hæc plans vera ſententia. Ita Em. Carck.
Noriſius qui addit, nullum Ceioneiorum ante
Lucium Verum Auguſtum, Veri cognomen tu-
liſſe, & hunc vulgarem errorem inde na-
tum, quod Lucius Aurelius Marci Aurelii
Collega, Veri cognomen habuerit; hincque
idem cognomen Lucio Ælio Cæſari ejuſdem pa-
tri vulgò datum; quod tamen neque in Num-
mis aut Lapidibus eidem artributum legitur, in
quibus, inquit, ante adoptionem L. Ceionius
CGommodus, poſt adoptionem L. Elius Cæſar
tantum inſcribitur. Verùm diſtinguendus eſt
uſus vulgaris loquendi, d modo loquendi in
Nummis, Inſcriptionibus, Actiſque publicis
uſurpari ſolito. Sic Tiberius Imperatoris præno-
mine non appellatur in Nummis, poſtquam
Imperii Collega renunciatus eſt, imèò & poſt-
quam Auguſto ſucceſſit, percuſſis. Marcus Au-
relius nunquam etiam Imperatoris nomine in
Nummis & Inſcriptionibus ante Auguſteum
Imperium inſignitur; imèò tam ipſe quàm Za-
cius Ferus poſt tertium Imperii Auguſtei annum,
& Cummodus poſtquam Marcus Aurelius mor-
tuus eſt, in Nummis & Inſcriptionibus eo præ-
nomine

40 .
§ † C. II. nC
An. Ch. 137.
4
1
6
1.
VIII.
WTlius in
Nummis &
Inſcriptioni- IX
nibus nun- lndle .
guam Verus Zorus Atgl ,
diätus— Cummmollu
gppelatnt⸗
c
8
.
1
U
I
6
H
:
Ci
1
1.
4
i
v
Gr
4

tam
dan
mo
on
zne
MR
ſct
Ute
ate
WE—
Vde
4
Laein ute M
mperium,
6 Verus no
Connndus An
Phelatue, pit
Luc
Vebe
de d
Aut.
len⸗
N)

at

Ahi

. VIII.
lis Dlias i,
⸗ Nummni⸗ 6
mn ririmi.
„ nibut nun⸗
. a
uam Verl
A,

W=

eumm
oca⸗
l
nte
W⸗
ni-⸗
telii
cque
npa⸗
um⸗
, in
nius
Oxlat
5 eſt
di in
blics
ũ⸗
amn
polt⸗
Au⸗
ge In
ſteum
V.
u,
mnol⸗
Præ⸗

in Annales C. Baronii.

8⁸ £ C. II. notnine rarò nuncupantur. Apud me tamen cer-
An. Ch. 137. rum, eos à populo Romano vulgò, quemad-

IX.

Elius Caſar
Verus atquée

Commodus
apbellazus.

modum & ceteros Imperii Collegas & Augu-
ſtos, ſemper Imperatores appellatos. Gallenus
Junior Cæſar Gallieni Auguſti filius nunquam
eo nomine in Nummis nuncupatur; ſed Vale-

riani Cæſaris, aut Valeriani Salonini: & tamen

paſſim ab Hiſtoricis Gallieni Cæſaris nomine

eum appellatum conſtat; imò & eum Valeria-

nus Auguſtus avus ejus ita nominabat, ut ſuo lo-
Go viſuri ſumus. Denique Caius Auguſtus, qui
vulgèò Caligula appellabatur, in Nummis ſaltem
Latinis, ſemper Caius, nunquam Caligula dici-
tur; Latinis, inquam; nam Toinardus mihi alis
dixit, ſe unum Græcum vidiſſe, in quo Cali-

gulæ nomen legebatur. Quare vulgaris loquen-

di modus, à loquendi modo in Nummis & In-
ſcriptionibus uſitato non rarò diſcrepavir.
Alium Caæſarem, antequam ad eam digni-
tatem eveheretur, modò Verum, modè L. Ceio-
nium Commodum vocatum fuiſſe, non video in
dubium revocari poſſe. Nam non tantum Spar-
tianus in ejus Vita, & Capitolinus in Vita Lu-
cii Veri, Elii Cæſaris filii, id diſertè docent ʒ3ſed
& Hadrianus, quo locupletiorem teſtem pro-
ferre non poſſumus, Verum eum vocavit, quo-
tieſcumque de eo etiam mortuo loquutus eſt,
ut num. VII inſinuavi, & nunc magis confir-
mare juvat. Spartianus in £lio Vero cap. 6. ait:
Cm amici ſolliciti quærerent, qui adoptari poſſet,
Hadrianus dixiſſe fertur his, etiam vivente ad-
huc Vero decreveram. Tum cap. 7. Denique illius
(nempe Flii) merito filium ejus Verum nepot em
ut pote ſuum qui pereunte DElio in familia ipfius
Hadriani remanſerat, adoptandum Antonino Pio
cum Marco dedit: ſape dicens, Haheat KReſpa-
plica quodcumque de Vero. Præterea Capitolinus
in Vero lmperatore .Ælii Cæſaris filio, de eo-
dem L. Vero, antequam imperaret loquens,

eum Verum appellat, uti cap. 3. qua die togam

X.

virilem Verus axcepit. Inſcriptiones tamen tam
Græcæ quâm Latinæ, in quibus primus ejus Con-
ſulatus anno CLIV, vel ſecundus anno CLXI
geſtus, memoratur, aliud nomen non præfe-
runt, quam Lucii Elii Aurelii Commodi, ut
videre eſt in Epiſtola Conſulari pag. 94. & 95.
Quare his omnibus inter ſe collatis apparet,
tam L. Ceionium Commodum Cæſarem ab Ha-
driano renuntiatum, quam L. Ceionium Com-
modum ejuſdem filium, qui cum Marco corre-
gnavit, ante eorum adoptionem vulgò Veri co-
gnomen tuliſſe, Commodique etiam cognomi-
ne appellatos fuiſſe. At in Actis publicis & In-
ſcriptionibus L. Ceionii Commodi nomine tantum,
utrumque nuncupatum. Poſtquam autem Lucius
pater Cæſaream dignitatem aſſecutus eſt, vulgò
dictus fuit £lius Verus Cæſar, at in Nummis &
Inſcriptionibus, non Verus, ſed tantum Dlius
vocatus invenitur.
Quoad Lucium lii Cæſaris filium, ubi à

Iucius ante Marco in Imperii conſortium adſcitus eſt, an-

Imperium

eE5 Verus &α

Coöommodus
appellatus.

no nempe Chriſti CL XI, ſicut tunc Marcus,
Auntonini, à quo adoptatus fuerat, nomen acce-
pit; ſic etiam nomen ſuum, Veri ſcilicet, in
Lucium tranſtulit, quod Galenus, qui tum vi-
vebat, diſertè teſtatur in libro contra eos, qui
de typis ſcripsère: Deceſſerat panlo antò de vita
Antoninus, qui Hadriano in Inperio ſucceſſerat.
Regnabat autem Severus (legendum Verus, nem-
pe M. Aurelius Verus) quiſé ipfum nomine mu-
tato Autoninum appellavit, quems Imperii fecerat
Tom. I.

13 5

Participem; Severum (legendum Verum ) nomi- §S . C. If.

. . . . r .. — . 1.
Pa ". Lucius itaque in Imperii conſortium al- Au. Ca. 137,

lectus, Verus vocatus eſt „»non de propriæ fa- 13 ⁸.

miliæ nomine, uti antea, ſed de cognomine
Marci Aurelii

Mare neque in Nummis ac Inſcrip-
tionibus alio unquam nomine vocatur; cùm
antea in Inſcriptionibus & Actis publicis non
Verus, ſed Commodus diceretur. Hinc facile eſt
intelligere Capitolinum „quem ſibi non conſta-
re Card. Noriſius laudatus putavit: quando
enim cap. 3. in Vero de Marco Aurelio Impe-
rium cum Lucio Commodo communicante lo-
quens dicit, Verum vocari pracepit, ſaum in
eum transferens nomen, caum anta Commodus
vocaretur, non ſi gnificat Lucium ante Imperium,
Commodum duntaxat appellatum; ſed eum in
Actis publicis, ita ſolůùm vocatum fuiſſe, quod
verum eſt, ut ex dictis conſtat. Nam non di-
cebatur Verus de cognomine familiæ paternæ
in Actis publicis, ſed tantum in uſu vulgari lo-
quendi. Ex quibus evertuntur quæ Card. Nori-
ſius in contrarium adducit. Hæſit & ad hoc
Veri cognomen Caſaubonus in Notis ad cap. 7.
Vitæ Marci Aurelii; neque etiam Salmaſius
difficultatem iſtam ſolvere potuit, quæ ideo 4
me diſſimulanda non fuirt. XI.
Teleſphoro Papæ hoc anno demortuo Hygi- Teleſphor:

nus ſucceſſit, ut infrâ explicabimus. PPp. obitus
ANNO PERIODI GRAXCO-ROMAN 5631. eeno Urbis
. . 91.
O. F. O 6. P. 14. April. Indict. 6. Olymp. 229:

. . 2
JEsu CHRISTI I38. ſecund. Baronium 140.
HYGINI PAP 2.
ANTONINI PII LM P. I.

D num. I. Coſſ. Camerinus & Magnus. D
4 Kalendis Januariis præſentis anni Elius Conſuler.
Cæſar ſupremum diem oblit, ut anno præcedenti Alop tio .⸗
demonſtravimus. Poſt hunc denique, inquit Spar- tonizi Pii,
tianus in lio Vero cap. 6. Hadrianus diu an- Marci Aure]
es quid faceret, Antoninum adoptavit, Pium relii & LPu-
cognomine appellatum, cui conditionem addidit, " Commodis
ut ipſe ſibi Marcum & Verum Antoninos ado-
ptaret filiamque ſuam Vero, non Marco daret.
Rei geſtæ diem nobis conſervavit Capitolinu; Baron. ann.
in Antonino Pio cap. 4. De Antonino enim lo- 139. num. I.
quens ait: Adoptatus eſt quinto Kalendas Mar- & ann. 404
tias die, falluſque eſt patri & in Imperio Procon- um. H.
Jſulari, & in Tribunitia Poteſtate Collega; ideo-
que non tantum Cæſar nuncupatus, ſed etiam
Imperii Collega renunciatus: duabus enim illis
partibus, ſcilicet Imperio Proconſulari & Tri-
bunitia Poteſtate honos ille conſtabat. Hinc
Antoninus propter Imperium Proconſulare Im-
perator in Nummis dictus antequam Hadria-
no ſuccederet. Tres refert Mediobarbus, in
quibus legitur: IMP. T̃. AEI. C£½SA R
ANTONINuIS. in poſtica: TRIB. POr.
Cos. Conful dicitur Antoninus, non quòèòd
hoc anno Conſulatum honorarium geſſerit, ut
exiſtimavit Baronius, ſed quòd anno Chriſti cxx
cum L. Catilio Severo Conſul ordinarius fue-
rit, dum ipſe T. Aurelius Pävus vocaretur, ut
videre eſt apud Onuphrium in lib. 2. Faſt. Fal-
litur etiam Baronius, qui anno præcedenti An-
tonini adoptionem factam exiſtimat, & eum hoc
anno Conſulatu decoratum ac Tribunitia Pote-
ſtate auctum. Nam ut oſtendi in Diſſert. Hy-
Pat, prima parte cap. 3. Hadrianus Auguſtunn
2 26

§ Æ C. I I.
An. Ch. 138.

36

hac in re imitatus eſt, qui uno eodemque tem-
ore Tiberium, Germanicum & Agrippam
adoptavit, cum eo tamen diſcrimine tunc à me
nondum detecto, quòd uno eodemque die Ti-
berium, Germanicum & Agrippam Auguſtus
adoptavit; Marcus verò ab Antonino non ado-
ptatus, niſi poſt duos menſes, quâm ipſe ab

IHadriano adoptatus fuerat. Capitolinus enim in

Marco cap. j. de Marco aĩt: Octavo decimo ata-
tis anno adoptatus, in ſecundo Conſulatu Antoni-
ni jam patris ſui, Hadriano ferente, gratidâ ata-

iis falctäà, Quaſtor eſt deſignatus. Natus erat Mar-

cus: ſexto Kalendas Maias avo ſuo iterum &
avo ſuo Cos. inquit ibidem Capitolinus. Quare
ſexto Kalendas Maii currentis Chriſti anni de-
cimum octavum ætatis annum Marcus ingreſ-
ſus eſt, ac poſt illum diem ab Antonino eſt
adoptatus. Conveniunt ſecundò adoptiones ab
Auguſto & ab Hadriano factæ, quò Tiberius
ab Auguſto adoptatus fuerit, poſtquam ipſe-
met coactus eſt priùs Germanicum fratris ſui
filium adoptare, ut ait Suetonius in Tiberio
cap. 15. & Hadrianus Antoninum, is verò Mar-
cum Aurelium & Lucium Verum adoptarit. Si
enim Marcus Aurelius ſibi Lucium Commodum
adoptaſſet, ut vult Capitolinus in Marco cap.
5. huic filiam ſuam Lucillam, poſtquam im-
peravit, in matrimonium non tradidiſſet, ne in-
ceſtum committeret. Certè Dio lib. 60. hæc
ſcribit: Quo tempore Claudius Neronem Agrip-
pinæ filium adoptavit, generum qucque etum ſibi
fecit, filiè tamen prihs adoptanda in aliam fa-
miliam tradita, ne ſororem fratri conjungeré exi-
imaretur. Unde cùm Marcus Aurelius Lucium
Verum generum ſibi faciens, filiam ſuam in
allam familiam priùs non adoptarit, manifeſtiſ-
ſimum eſt „eum non fuiſſe patrem Lucii Veri
ſed tam ipſum quàm Lucium Verum ab An-
tonino Pio adoptatos. Tertiò utrique adoptio-
ni peragendæ idem dies conſtitutus, nempe
uintus Kalendas. Tiberius enim quinto Kalend.
Julii, ut ſuo loco dictum, Antoninus quinto
Nalend. Martii adoptatus. Is enim dies in quam-
dam religionem venerat ab eo tempore, quo
Auguſtus victis Antonio & Cleopatra aram
Vidtoriæ dedicavit, quo Cæſar nimirum oſtende-
bat, Imperium ſe ex victoria eſſe adeptum, in-
quit Dio lib. 5I. annoque Urbis conditæ 725.
Nam ex veteri Kalendario apud Gruterum pag.
133. ad V Kalend. Septemb. legitur: ARA VI-
CTORIÆ IN CuRIA DEDICATA EST.
Imèò Auguſtus v Kal. Jul. Tribunitia Poteſtate
exornatus fuerat, ut in Apparatu Chronologi-
co diximus. Quartè quemadmodum Auguſtus
Tiberium adoptando Tribunitiam Poteſtatem
eidem contulit, ac poſt aliquot annos Impe-
rium Conſulare, ſic & Antoninus non tantùm
ab Hadriano adoptatus, ſed factus patri & in
Imperio Proconſulari, & in Tribunitia Poteſtate
Cylega, inquit Capitolinus citatus. Quintd, ſi⸗
cut Germanicus a Tiberio patrno adoptatus, Qa-
ſturam, quinquennio antequam per leges liceret,
geſſit, ut ſcribit Suetonius ipſo Caligulæ Vitæ
imitio; ſic Marcus, gratia ætatis falla;, Quaſtor
eſt deſignatus, inquit Capitolinus loco citato.
Quibus lucem accipiunt, quæ in priori parte
Diſſert. Hypat. cap. 3. de adoptionibus Marci
Aurelii & Lucii Veri diximus, ubi & oſtendi-
mus, Capitolinum loco citato, quando ait,
Marcum adoptatum eſſe in ſecundo Conſulatu
Anionini jam patris ſai, intelligendum eſſe de

Critica Hhſtorico-Chronologica

Conſulatu Antonini ordinario, eoque tantàùm §SÆ C. II.
deſignato, non verò honorario, ut perperam An. Ch. 133.
explicat Baronius, ac denique Cæſares & Au-
guſtos ſæpe Conſules abſolutè vocari, licet ad
eam dignitatem tantàùm deſtinati eſſent, ut con-
tigit in Antonino Pio, qui in annum ſequen-
tem Conſul II deſignatus erat, quando Mar-
cum Aurelium Hadriani juſſu adoptavit. Præ-
termiſeram monere, Zonaram ſcribere: An-
tonino rerum potito, quem Häadrianus adopta-
tum & Caſarem, & Imperatorem deſignarat, &c.
Imperator itaque dictus Antoninus Pius, ob
Proconſulare ſcilicet Imperium, uti ante eum
Titus & Trajanus. Id etiam Dio in literas retu-
lerat, ſed Acta Antonini Pii apud eum non ex-
tant. Xyphilinus tamen ait: Tantim invenitur,
eum Lucio Commodo, quem Hadrianus adopta-
verat, ante Hadrianum extintto, ab eodem Ha-
driano adoptatum & Imperatorem factum eſſe. Ita
Xyphilinus ex Dione. Denique extat Inſcrip-
tio apud Gruterum pag. 256. ubi dicitur: I M p.
AEFLIO CAESARI ANTONINO, &c.
In ea Hadrianus non vocatur DIvus; Anto-
ninus verò dicitur TR. P. Cos. nec additur,
DES. I I. nec vocatur PoNT. MAXIM. Qua-
re poſita Inſcriptio, vivente Hadriano, & qui-
dem I DIB. M AI, ut ibidem dicitur.
Hadrianus, poſtquam die viceſima quinta
Februarii Antoninum adoptaſſet, apud Baias
periit die ſexto Iduum ſuliarum, inquit Spartia-
nus in Hadriano cap. 25. Si itaque Hadrianus
die decima menſis Julii interiit, vixit annos
ſexaginta duos, menſes quinque, dies ſeptem-
decim. Natus enim erat IX Kal. Febru. Veſpa-
fiano VII & Tito V Caſ. ut habet Spartianus
citatus cap. I. ideſt, die viceſima quarta men-
ſis Januarii anni Chriſti ſeptuageſimi ſexti:
quem etiam diem Hadriani natalem, antiquum
Kalendarium à Petro Lambecio editum exhibet.
Xyphilinus quidem ex Dione ſcribit: Vixit an-
nos ſexaginta duos, menſes V, dies XIX. Sed lo-
co, xIX, legendum, XVII. UÜUbi enim in
Græco ſcriptum erat, ialα Sen, id eſt, ſep-
temdecim, Librarius per errorem repoſuit, ZyyegH ς
2 den, id eſt, novemdecim. Ex quibus corri-
gendus Spartianus in Hadriano cap. 25. ubi ait
Pixit annis ſeptuaginta duobus, (legendum, ſe-
xaginta duobus menſibus quinque, diebus ſep-
temdecim. Imperavit annis viginti uno, men-
ſibus undecim. Sed ſicut locus in annis vitæ Ha- .
driani exprimendis corruptus, ita & in annis
Imperii, niſi utrobique ipſemet Spartianus er-
raverit. Quare ſicut unitas ex annis Imperii, ita
& decem ex annis vitæ, demenda. Victor de
Cæſaribus in Epitome, quemadmodum & Eu-
tropius, qui annos XxXII Hadrianum imperaſſe
tradurnt, errorem illum à Spartiano mutuati vi-
dentur. Nam eum annos tantùm viginti ac
menſes undecim imperaſſe, currentique anno,
non verò inſequenti, obiiſſe, ita ſolidè de-
monſtravi in priori parte Diſſert. Hypaticæ cap.
4. ut non exiſtimem fore in poſterum, qui an-
num Hadriani emortualem in controverſiam
revocet. In medium adduxi ibidem num. II,
Numiſma Hadriani, in quo Providentia ſtans
repræſentatur cum his verbis ac literis Græcis,
H?ONOIAK. B. quæ ſic vertit Patinus V.C.
in Numiſmatis Imperatorum, Providentia XII,
annumque Hadriani viceſimum ſecundum ſi⸗
gnincari dicit. Quod quidem verum licet duo

illi numeri, interjecto puncto; dividantur. In
Nummis

III.
Obitus Ha-
driani.

Baron. num-.

Au. Ch. 9.

— —-C-ũͦ-ͥ——

Anno Urbis
591.
Olymp 229.
²

1.
Conſales.

II.
M Aureliut
eſin didus.

4

IOH
Fuußina I 10
nio ſonſa Paj
M. Aurelii.
Peron. .
142. Rum.1. 4

fere,

lta
iß⸗
Ib.
C.
0⸗
,
⸗
„.
gul⸗
III.
lIJ
Olitus Ha-
ee
. riant.
la⸗
us
GGs Baron doumn,

te-
tr
Anus
wen⸗
ſexiit
quum
hibet.
tit-
el o⸗
n in
E0VE8G
(Orhe⸗
wbiait
I, ſe
.
mun-
AHr
Ws
zus el⸗
t, ia
Cot de
1 E-
npelſe

guati UI⸗

3

oretham
gtiaſtans

in Annales C. Baroni.

* £ C. II. Nummis enim Græcis ſæpe hujuſmodi inter-
An. Ch. 139. punctiones occurrunt, quæ numeros non va-
riant, uti in iis, quibus utimur, numeris, con-
tingeret, v. g. in numero 22. ſi interpunctum

hoc modo 2. 2. interjiceretur. Et tamen eo in

loco perperam ſcripſi, etiam Græcos numeros
punctis diviſos, non idem ſignificare, ac ſi
illa abeſſent. Is itaque Nummus; ſimiléſve poſt
Hadriani mortem percuſſi in urbibus longè ab
Italia diſſitis, ad quas hujus mortis nuntium
nondum perlatum erat. Hadrianus enim, qui
die decima Julii & vivis exceſſit, intra menſem,
nempe die x Auguſti, viceſimum ſecundum

mirum, ſi intra unum poſt obitum menſem, per
univerſum Imperium, novi Imperatoris inaugu-
ratio divulgata non fuerit; eè magis, quod
Antoninus propter Hadriani infirmitatem om-

ymb. 229. OQ S E. 7. P. 6. April. Indict. 7.
an. z. JESUCHERISTI I39. ſecund. Barenium 141.
HYGINI PAF 3.
ANTONINI PII IMP. 2,
. D num. I Coſſ. Antoninus Pius Aug. IIl, &
Conſa. es. Bruttius Præſens. Antonini Conſulatus
juxta priorem Conſulatuum Cæſareorum re-
gulam.
I1. Hoc anno idem Imperator Marcum Aure-

M. Aurelius lium Conſulem ſoecum deſignavit, & Caſaris ap-
Feſar dictus. pellatione donavit, inquit Capitolinus in Mar-
co cap. 6. Neque dubitandum, quin præſen-
ti anno ea nuncupatio facta fuert, cùm in-

ſequenti Marcus Aurelius Cæſar Conſul proceſ-
ſerit. .
III. Paſt exceſſum Hadriani, inquit ibidem Capi-
Fauſtina Iu- tolinus, ſtatim Pius per uxorem ſuam (ſcilicet
nior ſponſa Fauſtinam Seniorem) Marcum ſoiſcitatus eſt: &
M. Aurelii. Oum diſſolutis ſponſalibus, quæ cum Lucii Ceionii
Baron. an. Commodi filia deſpondere voluerat, impar adhuc
I42. num. I. ætati eſſet, habita deliberatione cogitare velle ſe
dixit. Sed locus corruptus eſt, quem ex conje-
ctura Salmaſius reſtituere conatur. Sed præfe-
renda emendatio Caſauboni, qui legit: Et
chm diſſolutis ſponſalibus, quæ cum Lucii Ceionii
Commodi ſilia deſpeonderi voluerat, impar adhuc
ætate eſſet, de eo habita deliberatione cogitare
ſe velle dixit. Ubi deeſt unum aut alterum voca-
bulum, cùm binorum ſponſaliorum facta hic
fuerit mentio, Marci nempe cum Lucii filia,
Fabia dicta, & Veri cum Pii filia Fauſtina. Utra-
que Hadrianus fieri voluerat, quæ tamen poſt
ejus obitum diſſoluta voluntate Pii: qui ne te-
mere patris voluntatem videretur irritam fe-
ciſſe, hane cauſam facto prætexuit, quòd Ve-
rus filiæ ſuæ nuptiis impar adhuc ætate eſſet.
Quod verò Fabia Lucii lii Cæſaris filia fuerit,
docet Capitolinus in Vero Imperatore cap. 8.
ubi eam hujus Imperatoris ſororem vocat. Hino
de Fabia apud Capitolinum in Marco cap. ulti-
mo dicitur: Eniſa eft Fabia, ut Fauſtindâ mortud
in ejus matrimonium coiret; ſed ille (ſcilicer
Mareus Aurelius) concubinam ſibi adſeivit Pro-
curatoris nxoris ſuæ filiam, ne tot liberis ſuperdu-
ceret novercam. .
IV. Capitolinus in Antonino Pio cap. 5. geſta ab
Indeos An- Antonino breviori ſumma perſtringens aut: Eer
Tom. I.

Imperii annum auſpicaturus erat, ideoque non

nia adminiſtrabat, & in eo certa ſucceſſio erat.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMANA 5632.

137

Legatos ſuos plurima bella geſſit. Nans & Britan- S C. 1 I.
nos per Lollium Vrbicum Legatum ricit, alio mu- An Ch. 139.
ro ceſpiticio, ſummotis Barharis, dutto. Mau- Toinus om-
ros ad pacem poſtulandam coégit: & Germanos, rimit.
& Dacos, & multas gentet, atque Judaos rebel- . avonnum,
lantes contudit per Præſides & Legatos.
Achaia etiam atque eKtgypto rebelliones repreſ-
ſit; Alanos molientes ſape refrænavit. Baronius
in Annalibus hæc verba refert, exiſtimatque
his Conſulibus Judæos rebellantes compreſſos.
At Capitolinus unâ ferme ſententiâ totius An-
tonini Imperii res geſtas explicans, & de Ju-
dæis non loquens, niſi poſtquam Britannos,
Mauros, Germanos & Dacos victos afſeruit,
Judæorum rebellionem longè poſt hunc annum
contigiſſe inſinuat. Ad hæc S. Juſtinus in Apo-
logia apud Euſebium lib. 4. cap. 8. ait: 2,7
v Tα vOÿ YερνN‿αατν εiιοα οRMια Ooα+αιοαο
o⁄οwντι—,oν ααοαεαοιν; σαιτςH⅜, Yé*wu*I *
ν⅜νορeαι αουα‿Æριv dαιαν e α νooτνàο αντοοσι
X — 2 1 7 .
Xεο*ρ αα 6ααασ ο ιρτιRρ ανεσον, id eſt,
ut vertit Valeſius: Nam & in bello ſudaico,
quod nuper geſtum eſt, Barehochebas, is qui Ju-
daicæ defectionis auctor & ſignifer fuit, ſolos Chri-
ſtianos acerbiſſimis tormentis cruciari juſſit, niſi
Chriſtum abuegarent, & maledictis inceſſerent.
Prima illa Juſtini Apologia (ita enim ab Anti-
quis appellatur) Antonino Pio anno ſequenti
præſentata, ut ibidem explicabimus. Ohae eo
tempore Judæi nondum rebellarant; alioquin
bellum Judaicum ab Hadriano confectum
non vocaretur à Juſtino , nuperum bellum, ſed
hoc tantùm de bello Judaico, quod hoc anno
ſub Antonino geſtum eſſet, diceretur. Quod
adhuc magis verum eſt in ſententia Baronii
priorem illam Apologiam anno decimo Anto-
nini ſcriptam contendentis. Si enim ea eo an-
no huic Imperatori oblata eſſet, quod tamen
ſuo loco confutabimus, ſequeretur, Antoninum
poſt decimum Imperii annum Judæos cohi-
buiſſe; cùm Juſtinus in ſua Apologia de bello
Judaico ab Hadriano geſto loquatur, illudque
nuperum ſeu ultimum contra Judæos bellum
fuiſſe inſinuet. Certum itaque, longeè poſt cur-
rentem annum Judæos rebellaſſe. Sed quia in
Antonini Pii Nummis Tribunitia Poteſtas ante
annum ejus Imperii decimum vix annotatur,
& Capitolinus loco laudato unâà ferme ſenten-
tià multorum annorum, immo & totius Anto-
nini Imperii res geſtas potiùs involvit, quàm
explicat, ut rectè Baronius obſervat, quo an-
no ea rebellio acciderit, incompertum. Videtur
tamen ea ſedata, poſtquam Antoninus ſuos cir-
cumcidere illis permiſit. Origenes enim lib. 2.
contra Celſum hæc ſcribit: Sed dicet aliquis,
etiam Samaritas perſecutionem pati propter ſuam
religionem. Et reſpondebimus, Pcariog propter
eircumcifionem occidi, quòd ſeipſas mutilent con-
tra præſeripta legum, qua ſolis Zudæis id permit=

mnr. Modeſtinus lib. 6. Regularum, ad Legem

Corneliam, DE SICARIIS: Cirrcumcidere fi-
lios ſuos Judeis tantkm reſeripte Divi Pii per-
mittitur: in non ejuſdem religionis, qui loc ktese⸗
rit, caſtrantis pœna irrogatur. Jul, Paul, Recept.
Sentent. lib. 5. tit, 22, DE SEDITIOSIS: Ci-
ves Romani, qui ſe udaico ritu, vel ſervos ſuos
circumcidi patiuntur, benie ademtis, in inſulam
perpetuè delegantur. Mediei eapite puninntur. Ju-
daæi, ſi alienæ religionis comparatos ſervos circunm-
ciderint, ant deportantur, aut capite puniuntur.
Item Novella 146. Pius igitur Judæis conceſ⸗
3 ſit,

138 Critica Hiſtorico-Ohronologica

8 C. II. ſit, quod Hadrianus denegaverat: Nam move-
An. Ch. 140. runt ea tempeſtate adai bellum, quod vetaban-
tur mutilare genitalia ‚inquit Spartianus in Ha-
driano cap. 14. niſi fortè, inquit Spencerus in
Notis ad lib. 2. contra Celſum, ubi præfata ob-
ſervavit, hunc Spartiani locum Cauſabonus re-
Qcids interpretatus eſt, qui legibus Demitiani,
Nervæ & Hadriani, quibus vetita erat marum
eviratio, etiam circumciſioni fibulam impoſi-
tam fuiſſe opinatur. Vide Codicem Juſtin. lib. r.
tit. 9. De Judæis. tit. 10. Ne Chriſtianum. Cod.
Theod. lib. 16. tit. 4. Novell. Leonis 5..

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROM A N £ 5633.

893. . . P. 2. April. Indict. 8.
Olymp. 229. 9 PC. 58 . A
an. 4. IIESuCHRISTII40. ſecund. Baronium 142.

7
HYGINI PAPA A-

ANTONINI PII IMP. 3.

D num. I. Coſſ. Antoninus Pius Aug. 1II,
& M. Aurelius Cæſar. Conſulatus Anto-
nini juxta tertiam regulam, ut nempe Tlii
Gæſaris Collega eſſet: hujus juxta primam, quia
ſc. anno præcedenti Cæſar dictus fuerat.
11. Capitolinus in Antonino Pio cap. 6. ait: Ter-
Obitus Fau- tio anno Imperi ſui Fauſtinam axorem perdidit.
Rina Augu- Tertius Antonini annus die decima menſis Ju-
Ka. lii currentis anni inchoatus; Fauſtina, tamen
anno tantùm ſequenti, quo adnr tertius Anto-
nini annus in curſu erat, Ntua. Mabil-
lonius enim V. C. in tomo 17 Analectorum
pag. 500. antiquam Romanorum Inſcriptio-
hum Collectionem exhibet, inter quas hæ
duæ leguntur: Enperatori Ceſari Tito lio
Hadriano Anutonino Aug. Pio, Pontif. Max. Tri-
hunit. Pot. XIIIL, Inp. II. Conſ. IIII, P. P.
Turm: Divæ Faufingz Auguſta Imp. Caæſaris 7.
ℳlii Hadriani Antonini Aug. Pii Pontif. Ma-
ximo Trib. Pot. IIII. Conſ. II I. F. P. Utraque
Inſcriptio Antonini & Fauſtinæ obitum reſpi-
cit: ille enim, dum Tribunitiam Poteſtatem
XXIV gereret, extinctus. Quare cùm Fauſti-
na, marito Tribunitiam Poteſtatem 1V obti-
nente, ſupremum diem obierit, mors ea anno
ſequenti, poſt diem XXV menſis Februarii,
quo Antoninus Tribunitiam Poteſtatem IV ſuſce-
pit, quoôve tertius ejus Imperii annus uſque
ad menſem Julium occurrebat, contigit. Qoot
ex ea Amtoninus Pius liberos ſuſceperit, cum
de Antonini morte ſermo erit, explicabimus.
111. Ad num. III & ſeq. Siætus Papa anno cen-
Obunus S. teſimo viceſimo ſexto ad Deum migravit. In
Sixti PP. Chronico enim Damaſi legitur: Siætus annis
decem, menſibus tribus, diebus viginti nno. Fuit
temporibus Hadriani, Conſulatu Nigri G Apro-
ziani, uſque Vero I II & Ambibulo, qui anno
CXXVI Conſulatum geſſere. Sed error ir-
repſit in numeros, legendumque wmenßibus duo-
bus, die uno, ut habetur in auctiori Chronico
veterum Pontificum, in Catalogo Palatino, &
in duobus Catalogis Corbeienſibus. Cùm itaque
S. Alexander die tertia Maii anni C XVI paſſus
fuerit, Sixtus ejus ſucceſſor martyrium fecit cir-
ca diem tertium Julii anni CXXVI. Verum
eſt, Anaſtaſium, alioſque ſeribere, Sixtum 111
Wonas Aprilis, ſeu die tertia Aprilis ſepultum,
& in Martyrologio Uſuardi, Adonis & Roma-
no ejus Natale conſignari die ſeptima menſis

I.
Conſitles.

Q

Aprilis. Sed uterque dies non ad primam §. C. II.
Sixti ſepulturam, ſed ad aliquam ejus tranſla- An. Ch. 140.
tionem referendum. Papebrocius in Conatu
Chronico-Hiſtorico ad Catalogum Romano-
rum Pontificum ait, Sixtum Alexandri deceſſo-
ris per annum integrum Vicarium fuiſſe, quia ar-
bitratur ſpatium regiminis in Chronico Damaſi
ſignati, nonniſi per Vicarium ſervari poſſe, &
ſervari commodè, ſi Sixtus tertia die Aprilis di-
catur mortuus. At commentitius Vicariatus il-
le, & ſpatium regiminis Sixto attributum fa-
cilè invenitur, ſi initium ejus, ut fieri debet,
cum anno Chriſti CXVI copuletur, ejuſque
mors diei ejus cults ſeu tranflationis non illi-
getur. Henſchenius S. Sixti vitam illuſtrat die
VI Aprilis, docetque eum martyrio coronatum,
non ſub Antonino Pio, ut putavit Baronius, ſed
ub Hadriano Inperatore, ut habent Florus,
Uſuardus, Ado, Notkerus, & in antiquiſſimis
Martyrologiis manuſcriptis legitur. Certè anno
CXXVI in Chriſtianos ſævitum fuiſſe oſten-
dunt Apologiæ Hadriano, qui eo anno Decen-
nalia ſua celebravit, à Chriſtianis oblatæ. Euſe-
bius in Hiſtoria & in Chronico, Hermannus
Contractus & Marianus Scotus in Chronicis
conſentiunt Martyrologiis citatis.
Sixti duæ Epiſtolæ circumferuntur, quas IV.
Marca, Baluzius, aliique Viri doctiſſimi ſuppo- Decretales
ſitionis arguunt. Prima eſt ad omnes Chriſti Fi- sr aitrèe
deles, in qua habentur teſtimonia ex Idacio, “
Enchiridio Xyſti Philoſophi, aliiſque defumta.
Secunda habet hanc inſcriptionem à Primitivæ
Eccleſiæ Præſulibus alienam: Siætus aniuerſalis
Apoſtolicæ Eccleſiæ Epiſc opus omnibus de⸗
in Domino Salutem; continetque quædam te-
ſtimonia ex Hiſtoria tripartita, aliiſque petita.
Sixto ſucceſſit Telesphorus.
Hoc anno Antoninus Imperator Britannos Vv.
per Lollium Erbicum Legatum vicit; alio muro nt,i,.
ceſpiticio, ſubmotis Barbaris, duléto, inquit Ca- 1.
pitolinus in Antonino cap. 5. Extat hujus Impe-
ratoris Nummus apud Mediobarbum pag. 194.
in cujus averſa parte legitur: P. M. TR. P. I11.
COS. III. viſunturque quadrigæ triumphales.
In averſa parte alterius Nummi eadem Tribuni-
tia Poteſtate 111 norati habetur: MuNIFICEN-
TIA S. C. Capitolinus in Pio cap. 10. ait: Centum
leones una miſſtone edidit. Quare cùm hoc an-
no Tribunitiam Poôteſtatem tertiam Pius inierit,
indicetque Capitolinus laudatus, primùm ab
eo devictos Britannos, hæ quadrigæ, eaque
munificentia ad victoriam Britannicam refe-
rendæ.
Idem Capitolinus cap. 9. ait: Fuit & inunda- vVI.
tis Tiberis, quam hoc anno contigiſſe colligo ex Inundatie
Antonini Nummo apud Mediobarbum, in cu- Tberis.
jus averſa parte habetur: TR. P. 1II. Cos. III.
S. C. TIBERIS. Repræſentatur Tiberis ſeden- Baron. an.

tis ſimulachrum. Hæc inundatio inter adverſa, 154. num. 1V.

quæ hujus Imperatoris temporibus evenerunt,
à Capitolino recenſita. Baronius eam recitat an-
no XV Antonini Pii, ideoque loco non ſuo.

ANNG

I.
Cmſali.
II.

Ngini PP.
Obitus.

Anno Urbis
995.
Olymp ⸗
E 5

1.
Cunſuler.·
II.
Vrguen-
nalis Impe⸗
ni Froconſi 9
laris Amo⸗
nini. —
Anno Urbis 3
g9s.
Olymp 230,
Aln 3.

1.
Konſulu. .
ler
UI.
Quingnen. li
nalia lmye.
ni Anguſt
Atonini.

U

3 C. I
An. Chrg,,

*

as IV.
o- Duetiht
1. Lrto arfi.
dcgN.
9
a.

N
ſchr
pit
nie⸗
etita.

0% 1. .
Britanns

muſſ ammit.
Cr.

ppe⸗
194.
III.
s.
woni⸗
1CEN-⸗
u
an⸗
nerit,
R
eagiie
tee⸗

gerd II.
ligo & lumlud
u⸗ Vberii·
.III.
ſeden⸗ Dronu.
Arerla, mdre
elullt,
Grat an-

luo.

in Annales C. Baronii.

S &£ C. II.
An. Ch. I41.
142. 143. . PE 1 3 2
hno Urbis ANNO RIOPDI GRCO-ROMANZE 5634.
Olymp. 230.
an. I. JESu CHRISTI I4I. ſocund. Baronium 143.
PII PAPD & I.
ANTONINI PII IMP. 4.
1. D num. I. Coſſ. M. Peducæo Syloga Priſ-
Conſules. cinus, & T. Haænius Severus;, ex Inſcrip-
II. tione Onuphriana.
MieziEJ. II S. Hyginus Papa ad cœleſt a-
obitus. oc anno S. Hyginus Papa ad cœleſtem p

triam migravit, ut infrâà viſuri ſumus.

Anno Urbis ANNO PERIODPI-GRACO-ROMAN& 5635.

Oiymp. 230. OQO II A. I0. P. 2. April. Indict. 10.
an, z. JESuI CHRüISTI I42. ſecund. Baroninm 144.

PII PAP 2.
ANNONINI PII IMP. 5.

1. A D num. I. Cofl. Cuſpius Rufinng, & L.

Conſules. Statius Quadratus, ex Inſcriptipne Onu-
11. hriana.
Vragque Imperii Proconſularis Antonini Pii Quin-

nalia Impe- 1. 8
rii Proconſu- quennalia hoc anno exhibita.
laris Anto-⸗
nini.
Anno Urbis ANNOPERIODI GRACO-ROMAN &g 5636.

Grmp. 230. O 12. G. II. P. 22. April. Indict. II.
ene 3. IJkSu CRHRISTI I43. ſecund. Baroninm I45.
PII PAP z.
ANTONINI PII IMP. 6.
1. D num. I. Cofl. C. Bellicius Torquatus,
Konſules. & Ti. Claudius Atticus Herodes, ex In-

icriptione Onuphriana.
11. Imnperii Auguſtei Antonini Pii Quinquenna-
Quinquen- lia hoc anno edita, & quidem Romæ, ubi hu-
nalia Impe- jus anni initio fuit, ut liquet ex Inſcriptione
rii Augifei Parneſiana Latinè à Grutero pag. cc CXVI. I. &
Waionint. Græcè à Falconerio in Inſcriptionibus Athleticis
recitata. Bonum factum. Imperator Cæſar Divi
Hadriani filins, Divi Trajavi Parthici nepos, Di-
vi Nervæ pronepos T. Alins Hadrianns AMngn-
ſtus, Pontifex Maximus, Tribunicig Poteſtatis
TII, Imperator II, Conſul III, Pater Patria
Conventui Palæſtricæ, qui ſunt circa Herculem
Athletis, ſacris victoribus coronatis, Salutem.
Juſſi vobis demonſtrari loum, in quo & ſucra de-
ponatis, & tabulas prope ipſas thermas, quæ à Di-
vo avo meo extruttæ ſunt; ubi etiam maximè (in
Ludis) Capitolinis convenitis. PFeliciter valete.
Supplicavit Ulpiu, Domeſticus in Balneiz meis.
Scripta ante X7II K. Junii Komæ, Toörquato S
Herode Coſ. Eadem Legatio & ob eandem cau-
ſam, ut ſuo loco dixi, imperante Hadriano miſſa,
ſed nonniſi ſub Antonino Pio Athletæ voti com-
potes facti. Verùm, ut obſervat Card. Noriſius
pag. 86. qui hanc Inſcriptionem Latinam reddi-
dit, male eam deſcripſit. In Græco enim legi-
tur, ANMAPXIKH EEOT CIA C. TO. E.
TIIATOZ TO. T. Videlicet, Tribunitiæ Poteſtatis
I, Conſul. III; qui verò eam deſcripſit, le-
git, AHMAPXIKH EOTCIAC. TO. T.
id eſt, Tribunitieg Poteſtatis III. non adver-

39
tens eam litteram eſſe gamma longiori tractu S & C. I1.
inferiùs ſinuatum. Similis erroris exemplum an- An. Ch. 14.
nO CcxIII propoſuimus. Hunc errorem cùm Fal-
conerius non animadvertiſſet, Faſtos pervertit,
dum Conſulatum Torquati & Herodis, qui in
hunc annum ſexta Tribunitia Poteſtate Antoni-
ni inſignitum, certiſſimè incidit, ut demonſtrat

Card. Noriſius laudatus ad annum Chriſti c x 1,

tertia Tribunitia Poteſtate Pii notatum, retraxit.
Euſebius lib. 4. cap. II. hæœc verba Irenzum III.
ſeripſiſſe tradit: Valentinus Romaäm venit Pontifi- Romam 2-
cata Hygini. Viguit autem temporibus Pii, &; ad S ve⸗
Anicetum uſque permanſit. Adventus verèò Valen-
tini Romam conſignatur anno tertio Antonini
Pii tam in Chronico Euſebii, quàm in Chroni-
cis Hermanni Contracti, & Mariani Scoti. Et
quidem recté: co enim anno Hyginus adhuc
ſedebat. Ex quo liquer, Pontifciam Chrono-
logiam in Annalibus per veterum Pontificum
Romanorum tempora depravatam eſſe, & §S.

Baron. nu. I.

Teleſphorum ad Antonini Pii Imperium non

pervenille.
Ad num. IX. Fallitur Baronius, quendo IVv.
ait, Theodoretum afſlerere, Theophilum An- Auéres qud
tiochenum & Philippum Gortynæ Epiſcopum, r⸗ osr-
& Modeſtum, & Origenem, & Rhodonem, elent,nt.
& Hyppolitum, & Euſebium Emiſſenum contra nos ſeripſere.
Valentinianos ſcripſiſſe. Theodoretus enim in
lib. I. Hæreticarum Fabularum, ubi agit de Po-
tito, de Prepone, aliiſque, ait, tantuùm, cita-

tos Auctores ſcripſiſſe contra Marcionitas, quo-

rum hæreſes diverſæ erant à Valentini hæreſibus.

Hæc Theodoreti verba: Potitus autem, & Bla-

ſtus, & Geaeros, & Prepon, & Pithon, diver-
ſis dolctrinis præfnerunt; hi verò omnes oocaſionem
accepere ex blaſpphemia Marcionis. Plurimi ad-
verſus hanc impietatem ſcripſerunt. Juſtinus enim
Philoſophus & Martzyr, & Theophilus Antiochenus
Epiſcopus, & Philippus Gortynæ Epiſcopus, &
Irenæus Lugdanenſis Epiſoopus, & Modeſtns c5
Origenes & Rbodon & Adamantius & Hyppolitus
& Enſebius Emiſſenus, hi omnes optimè & docliſſi-
meè hanc blaſphemiæ rabiem confutarunt. Loqui-
tur itaque Theodoretus de his, qui contra Mar-
cionem ſcripſere, qui paulèò antea in eodem li-
bro agens de Hermogene illos declaraverat, qui
contra Valentinum tractatus edidere: Contra il-
lam (Hermopenem nempe) ſeripht Theophilus
Antiochiæ Epiſcopus, & Origenes ſimiliter. Con-
tra Valentinum & ejus ſectatores Irenaus, & Cle-
mens, & Origenes.

ANNO PERIODI GRXCO-ROMAN £ 5637. Anno Urbis
1z. F E. D 12. P. 6. April. Indict. 12. 152 zni
JESu CHRISTI I44. ſecaund. Baronium 146.
PII PATP £ 4.

ANTONINI PII IMp. 7.

D num. I & ſeq. Coſſ. Lollianus Avitu, I.
& Claudins Maximus, non verò C. Ga- Conlules.
vius Maximus, qui per annos viginti ſub Anto-
nino Pio fuit Præfectus Prætorio, teſte Capito-
lino cap. S. in Pio, ut putabat Onuphrius. Ex
Apologia ſecunda Appulei diſcimus familiam
Lolliani: Acceptis, inquit, literis Carthaginem
pergit: ubi jam propè exacto Proconſulatus ſui mu-
nere Lollianus Avitus te, Maxime, opperiebatur:
runc verò ſæœpe ibidem appellat, Claudium Ma-
4 Xin, m.

58 £ C. II.
An Ch. 144.

140
ximum. Ita Lollianus Avitus prior Conſul anno

ante Collegam, Africam ſortitus adminiſtravit.
Conſules juxta ordinem geſti Conſulatus Aſiam

& Africam ſortiebantur. Unde Tacitus lib. 3.

Annal. ſcribit, Cornelium Maluginenſem, quèd

eſſet Flamen Dialis, excluſum fuiſſe Sortitione

Aſiæ: Ita ſors Aſiæ, addit, in eum qui Conſula-
rium Maluginenſi proximus erat, conlata. Idem
Tacitus in vita Agricolæ ait: Aderat jam annus,
quo Proconſulatum Aſiæ & Africæ ſortiretur.
Nempe cùm ceteri, qui ante Agricolam fuerant
Conſules, Proconſulatum Aſiæ vel Africæ jam
ſortiti fuiſſent. Spartianus cap. I. de Didio Julia-

no inquit: Fuit Conſul cum Pertinace, & in Pro-

IL
Chronologia
Pontificia il-
luſt ratur.

Baron. n. I.

1III.
Diverſa
initia bare-
ſeos Mar-
cionis.

Baron. n. II.

conſulatu Africæ eidem ſucceſſit. Ita Claudius
Maximus hoc anno Conſul fuit cum Lolliano
Avito, eique in eodem Africæ Proconſulatu
ſucceſſit. Quæ omnia Card. Noriſio in literis ad
me datis obſervata. His adde, Claudium Maxi-
mum unum fuiſſe ex Marci Aurelii Imperatoris
Præceptoribus, teſte Capitolino in Marco cap.3.
Ejus non ſemel ipſe Marcus in libris de Vita ſua
meminit. Cujus Conſulatum cum anno crxxII,
quo alius Maximus Faſtis nomen dedit, Onu-
phrius perperam copulat.
Euſebius lib. 4. cap. II. affert Irenæi verba,
quibus is teſtatur, Cerdonem Marcionem ante-
ceſſiſſe, eumque, quemadmodum & Valenti-
num, Romæ Pontificatu Hygini floruiſſe. Qua-
re per hæc tempora Teleſphorus Romæ non
ſedebat: cùmque ex Euſebii Chronico pateat,
Cerdonem eodem, quo Valentinus, anno Ro-
mam veniſſe ad annum cxI, quo yginus
adhuc ſedebat, Cerdonis Romam adventus re-
ferendus.
Marcionem ante præſentem annum hæreſim
ſuam diſſeminaſſe apud me certum. Juſtinus
enim in priori ſua Apologia anno cxxxXIX, vel
circiter ſcripta, Marcionis duobus in locis me-
minit. Inſuper Epiphanius hæreſi xXLII ſcribit,
Marcionem, cùm ob inceſtum Eccleſiä pulſus
fuiſſet, popularium ſuorum probra & ludibria
non ſuſtinens, clam ab oppido ſeceſſiſſe, ac

Romam poſt Hygini Papæ obitum ſe ſe contu-

liſſe. Eò ſtatim atque pervenit Marcion, inquit
Epiphanius, ad Seniores adiens, qui ab Apoſto-
lorum diſeipulis edocti ſupererant, ut in commu-
nionem admitteretur, fruſtra ab iis petiit. Quam-
obrem exſtiwulatus invidid, quòd principem illic
locum, ac ne Eccleſiæ quidem aditum impetraſſet,
ad impoſtoris Cerdonis haæreſim confugere in ani-
mum induxit. Hygini autem Papæ obitus poſt an-
num cXLI differri non poteſt. Eo itaque anno
Sede vacante, ac Presbyteris Eccleſiam, ut mos
erat, adminiſtrantibus, Marcion, qui jam hæ-
reſim ſuam propalarat, Romam venit. Phila-
ſtrius lib. de Hæreſ. cap. 46. ſcoribit, primèò in
Aſia errores docuiſſe, i ue Joannis Apoſtoli
diſcipulis, potiùs quàm ab ipſo Joanne convi-
ctum, Romam veniſſe. Marcion itaque jam an-
te ſuum Romam adventum hæreſim fuam in
Aſia promulgarat, ideoque rectè Petavius in
Animadverſionibus Euſebianis ad hæreſim xvI
affirmat, non Antonino demum imperante, ſed
ſubHadriano Marcionem cœpiſſe, ita ut ſub Ha-
driano primùm eruperit, poſtea verò ſub Anto-
nino longè latéque propagatis erroribus celebre
nomen ſibi peperit. Ac Tertullianus, etſi ſub
Antonino Marcionem errorem exhalaſſe ſcribat,
negat tamen ſcire ſe quoto ejus anno cœperit:
Quoto quidem anno, inquit, Antonini majoris de

Critica Hiſtorico-Chronologica

Ponto ſuo exhalaverit aura canicularis, non cura- S F£ C. II.
vi inveſtigare. Neque in hac ſola hæreſi, ſed & An. Ch. 144.

in aliis ferè omnibus duo, vel etiam plura diſtin- 145.

guenda ſunt tempora. Quare Marcion primum
in Syria nefarium ſuum dogma prædicavit, id-
que Hadriano imperante, vel ſaltem Antonini
Pii initio; ac poſtea Romam venit poſt Hygini
Papæ mortem, ubi cùm Presbyteri, qui Eccle-
ſiam gubernabant, nihil innovare voluiſſent, ac
ne Eccleſiæ quidem aditum impetraſſet Marcion,
in Pontum rediit, & majores trahens ſpiritus,
vehementiùs in eoſdem illos errores coœpit in-
cumbere, præſertimque anno currenti, à quo
Tertullianus ejus hæreſis initium, quod tamen
ſe ignoraſſe indicat, repetendum duxit. Certè
Cyprianus in epiſtola ad Pompeium, quæ tam
novo, quâm veteri ordine eſt IXXIV, ait: Nec-
dum quoque Marcion de Ponto emerſiſſet, cujns ma-
giſter Cerdon ſub Hygino tunc Epiſcopo, qui in Ur-
be nonus fuit, Romam venit, quem Marcion ſecu-
tus additis ad crimen augmentis, impudentius ce-
teris & abruptins in Deum Patrem creatorem
blaſphemare inſtituit. Ubi vides, Cyprianum
de unico Pontiſice Romano loqui, ſub quo uter-
que Hæreticus Romam venerit, & Marcion hæ-
reſim Cerdonis interpolarit. Quod etiam in
cauſa eſſe potuit, cur Marcionis hæreſi diverſa
initia aſſignentur. Interim ex his intelligis, poſt
Hygini Papæ obitum Interpontificium unius aut
alterius menſis fuiſſe, perperamque Baronium
mortem Hygini cum anno xVIII Antonini Pii
copulaſſe; ſic enim fieri non poteſt, ut obitus
Hygini, & initium hæreſeos Marcionis concur-
rerint.

ANNO PERIODI GRACO-ROMAN£ 5638.
O 14 D. ) 13. P. 29. Mart. Indict. 13.

JESuCRBRIS TIIA5. ſecund. Baronium 147:
PII PAP 5.

ANTONINI PII IMP. 8.
D num. I. Coſſ. Antoninus Pius Aug. IV,

Marci juxta ſecundam Conſulatuum Cæſareo-
rum regulam, ob nempe ejus Quinquennalia
anno uno dilata. Antonini Conſulatus juxta ter-
tiam, ut nempe filii Collega eſſet.

Quæ Quinquennalia hoc anno exhibita fuiſ- II.
ſe, ex Capitolino in Lucio Vero cap. 3. & ex Quinquen-
Ait nalia Impes
rii Caſareà
Marci Ats⸗=

præfato Conſulatu ſimul collatis colligo.
Capitolinus: Qua die togam virilem Verus acce-
pit, Antoninus Pius ea occaſione, quà patris tem-
plum dedicabat, populo liberalis fuit, medinſque
inter Pium & Marcum idem reſedit, cum Quaſtor
opulo munus daret. Dedicationes templorum à
domo Auguſta ædificatorum, conceſſio virilis
togæ filiis Auguſtorum, aliaque id genus in
annos Quinquennalibus & id genus feſtis ad-
dictos de more reſervata. Toga virilis anno de-
cimo quinto ætatis ſumi ſolita; ut multis exem-
plis liquet. Quare cùm Lucius Verus anno
Chriſti CXXX menſe Decembri natus fuerit,
ut docet Capitolinus in ejus Vita, currenti anno
agebat annum ætatis X V, menſe Decembri
præcedentis Chriſti anni inchoatum. Neque dici
poteſt, togam anno ſuperiori Lucio Vero da-
tam, & ætatis gratiam, ut ſæpe contingehat,
factam fuiſſe. Idem enim Capitolinus cap. 3. de
.— 6S

Anno Urbig
898. Olymp.

F
& Marcus Aurelius Caſar II. Conſulatys Cenſules

relii,

R

An. Ch. 45.

Amno Urbis 4.
399 0lymp.
231, 4l

I.
Cenſiler

231 an. 3.

I.
Conſales 4
II

ruonſala. tni
tis merij Pern
Autinigi
cey
n,
qu,
rib
Mt

3KC.I.
C An. Ch. 44.
ig.
P
.

er⸗
be⸗
Nͤin
erſa
oſt
aut
um
dii
Ds
ul⸗

6zde Aano Vidiz
998,01ymp⸗
231. A. le

M4/.

l.
„115 .
lin enſetn
ato⸗
nalia

tel⸗

2il⸗
Gin
riCiſm
1C* Sſerci .
is teh⸗ yeliix
n.
re2
Firlls
enus in
ſtis al⸗
nole⸗
exem⸗
anno
faerit⸗
nti annd
je e
r

in Annales C. Baronii.

S £ C. II. eo ait: Diu autem && privatus fuit, & eà honori-
An. Ch. 145. ficentid carnit, qud Marcus ornabatur. Namque
146. 147 in Senatu ante Quaſturam non ſedit: neque in
itinere cum patre, ſed cum Præfecto Pratori vectus
eſt: nec aliud ei honorificentiæ ad nomen adjun-
Etum eſt, quàm quòd Anguſti filius eſt appellatus.
Unde toga Lucio Vero non maturata; ac præte-
rea liquet, Lucium Verum non anno (XXXI,
ut quibuſdam recentibus creditum, ſed anno
CXXX in lucem prodiiiſſe. Obiter autem ob-
ſervandum, Lucium Verum anno CLIII Quæ-
ſturam geſſiſſe, proximè nempe ante Conlſula-
tum ſuum, ideoque loco Capitolini laudato,
hæc verba, mediuſque inter Pium & Marcum,
&c. explicare geſta anno CLII. Erizzus pag.
283. exchibet Nummum Antonini, in cujus poſti-

ca parte viſitur pulcherrimum templum octo

columnarum cum duabus figuris in medio:

circum, IT EMPL UM DIV. AuG. REST. S.

C. infrà, Cos. IIII. Exiſtimavi aliàs, hoc tem-

plum aliud non eſſe, quàm quod hoc anno ab

Antonino dedicatum, & duas illas figuras
Marcum & Lucium repræſentare cùm Capito-
linus in Antonino Pio cap. 8. ubi hujus Impera-
toris opera publica recenſet, alicujus templi in
honorem Auguſti vel ædificati vel reſtituti men-
tionem non faciat. Hanc tamen conjecturam
peritorum judicio permitto: veroſimile enim
Antoninum Pium aliquod Auguſti templum re-

ſtituiſſe, licèt Scriptores Hiſtoriæ Auguſtæ hujus

reſtitutionis mentionem non faciant.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMAN g 5639.
399. Olymp. 15 C. O 14. P. 18. April. Indict. 14.

231. A. 2
JESuICHRISTI IA46. ſecund. Baronium 148.
PII PAP & 6.
ANTONINI PII IMP. 9.

J1. D num. I. Coſſ. Sex.,. Erucius Clarus I I,
Conſules. & Cn. Claudius Severus, ex Inſcriptione à
Baronio relata, quæ dicitur poſita pridie Nona-
rum Maii, quæ eſt ſecundum Alexandrinos Pa-
chonia. Sed legendum Pachan die undecima,
quæ cum die ſexta Maii concurrit, & in Græco
loco, HI ANXQNIA, legendum, HAXQON. IA.
ut me per literas Cardinalis Noriſius monuit.

Anno Urbis ANNO PERIODIGRCO-ROMANA 5640.
900.⸗Olymp. . 3. .
231. an. 3. O16 B. ) 15. P. 3. April. Indict. 15.
JESsuCHRISTIIA7. ſecund. Baronium 149.
PIIPAPAX 7.

ANTONINIPIIIMP. 10.

I. D num. I. Coſſ. Largus & Meſſalinus.
Conſules. Proconſularis Imperii Decennalia An-
11. toninus Pius exhibuit, quorum indicium, Im-
Procon ſula-

perium Proconſulare Marco Aurelio Cæſari at-
tributum. Capitolinus in Marco cap. 6. ait: Fau-
ſtinam duxit axorem, (nempe Marcus) & ſuſ-
ceptà filid, Tribunitia Poteſtate donatus eſt, atque
Imperio Proconſulari extra Urbem , addito jure
quintæ relationis. Quod hoc anno factum, cer-
tum reddunt Nummi Marci Aurelii, in quibus
Tribunitiæ Poteſtatis ejus ultimus annus XXXIII
notatur. Cùm verèò die ſeptima Martii annmi

ris I mperii
Antonini
Decennalia.

141¹

CLXIAntonino Pio Marcus Aurelius iuc- s c. If.
ceſſerit, & apud Mediobarbum pag. 216. varia An. Ch. 147.
ejuſdem Marci Numiſmata extent, in quibus
is dicitur: CAESARAIG. PII F. TR. POT.
XV. CGos. III. manifeſte deducitur, illum
anno CLXIante diem VII menſis Martii An-
tonini Pii emortualem, Tribunitiam l'oteſtatem
X Vinchoaſſe; alioquin non Cæſar, ſed Augu-
ſtus, neque Pii, ſed Divi Pii fillus in iis Num-
mis diceretur. Quamvis, ut verum fatear, nomen
Divi non rarò in Inſcriptionibus Nummiſque
neglectum, ut liquet ex decçreto Antonini Pii
anno CXLII à nobis recitato. Quèd ſi Mar-
cus Tribunitiam Poteſtatem X V ante Antonini
obitum ſuſcepit, præ ſenti anno ante diem ſepti⸗
mam menſis Martii Tribunitia Poteſtate deco-
ratus eſt, ut numeranti patebit. Baronius Tribuni-
tiam Poteſtatem Marco in ſecundo ejus Conſu-
latu collatam putavit, anno nempe Chriſti CXL.
At cùm Tribunitia Poteſtas ejus X V cum tertio
ejus Conſulatu anno CLXI geſto copuletur,
eum deceptum eſſe liquet. Alioquin tertius ille
Conſulatus anno CLIX ſuſceptus fuiſſet, quod
nullus dixerit. Filia hoc anno Marco nata, Lu-
cilla, ut teſtatur Herodianus lib. t. cap. 8. ubi ait:
Lucilla erat Commodo maxima natu ſoror:ea prins
L. Vero Imperatori nupſerat, &c. J
Porro Marcum Collegam Imperii fuiſſe de- III.
monſtrat Melito in Apologia ſua eidem Marco, M. Aurelius
poſtquam Antonino ſucceſſit, præſentata, cujus fuit Collega
fragmentum refert Euſebius lib. 4. cap. 26. Is de Tmberii.
perſecutoribus Chriſtianæ Religionis loquens
ait: Imperitiam illorum correxerunt piiſſimi pa-
rentes tui, &c. Pater quoque tuus, quo tempore
cuncta ſimul cum ipſo adminiſtrabas, ſeripſit ad ci-
vitates, ne contra nos tumultus concitarent. Fuir
itaque Marcus Aurelius quintus Imperii Colle-
ga, ipſo etiam Dione lib. 71. teſte, qui ait, Mar-
cum octo & quinquaginta annos, menſeſque
decem, ac dies viginti vixiſſe, in iiſque cum
Antonino patre diu fuiſſe cum Imperio.
Sed quia Principatus Imperatorius Marci Au- IV.
relii hactenus parum cognitus fuit, & ad Prin- Collega Im-
cipatum Tiberii, annumque ejus quintum deci- beriiguinus
mum à Luca Evangeliſta expreſſum melius intel-“s*.
ligendum plurimùm confert, ideo magis expli-

Barxon. an.
163. U. XIe=

candus. Tiberius itaque, Titus, Trajanus, An-

toninus Pius & Marcus Aurelius æquali poteſtate
donati fuêre, Tribunitia nempe poteſtate & Im-
perio Proconſulari, quæ partes duæ ſupremi Im-
perii erant, ratione quarum Imperii Collegæ
nuncupati ſunt. Eo enim nomine illos appellatos
Hiſtoriæ Auguſtæ Scriptores manifeſte inſinuant.
Tacitus initio lib. I. Annal. de Tiberio ait: Mluc
cunéta vergere: flius, Collega Inperii, conſore
Tribunitiæ poteſtatis aſſumitur. De Tito & Tra-
jano liquet ex Panegyrico Plinii, qui num. S8. de
Trajano ſcribit: Simul filius, ſimul Cæſar, mox
Imperator, & conſors Tribunitiæ poteſtatis, &
omnia pariter & ſtatim fabltus es, quæ proximè
parens verus tantum in alterutrum ſilium contulit.
ubi quod Tacitus Imperii Collegæ, Plinius Im-
peratoris nomine exprimit, oſtenditque Imperii
Proconſularis Collegas Imperatores dictos fuiſſe.
Auguſtus tria in Tiberii gratiam egit; eum enim
filium declaravit, Collegam Imperii, Procon-
ſularis videlicet, ut mox dixi, & conſortem
Tribunitiæ poteſtatis : Nerva veroò quatuor in
gratiam Trajani; hic enim factus eſt filius „Cæ⸗-
ſar, Imperator, & conſors Tribunitiæ Poteſtatis.
Cujus diſcriminis hæc ratio eſt, quod Tiberius
adoptatus

142

* C. 1I. adoptatus in familiam Cæſaream, ejuſdem ad-
An. Ch. 147. optionis vi, & flius & Cæſar dictus eſt; Traja-

V.
Duplexæ Pro-
vonſulatus
diſtinguen-
dus.

nus verò vi adoptionis filius tantum Nervæ ap-
pellari potuit: cum filii naturales Imperatorum
non naſcerentur Cæſares, ſed ſpeciali decreto
eam dignitatem aſſequerentur, quod de allohen
vis potiori jure dicendum; indeque liquert ol-
legam Imperii à Plinio Inperatoris nomine deſi-
gnari. Addit Plinius, Nervami patrem adopti-
vum Trajani ejus cauſa feciſſe, quod ab aliquot
annis Veſpaſianus verus parens Titi & Domi-

tiani, unius tantùm causaâà præſtiterat, Titi ſci-

licet. Trajanum autem Collegam Imperii fuiſſe,
conſtat non tantùm ex mox dictis, ſed & ex aliis
ejuſdem Panegyrici locis V. G. num. 9. de Tra-
jano Plinius habet: Magnum hoc tuaæ moderatio-
nis indicium, quod non ſolum ſucceſſor Imperii, ſod
particeps etiam, ſociuſque placuiſti; nam ſucceſſor,
etiamſi nolis, habendus eſt, non eſt habendus ſocius
niſi velis. Collega etiam Imperii Antoninus fuit:
Fattuſque eſt patri (nempe Hadriano, inquit
Capitolinus in Antonino cap. 4.) O& in Imperio
proconſulari, & in Tribunitia Poteſtate Collega.
Denique idem Capitolinus in Marco cap. 6. de
eo ait: Suſeeptaà fili?, Tribunitia Poteſtate dona-
tus eſt, atque Imperio extra Urbem proconſulari.
Salmaſius in Notis ad Capitolinum in Marco
cap. 6. loquens de Imperatoribus qui Auguſto
ſucceſséère, ait: Quibus ſemper honoris gratia,
Proconſulare Imperium delatum eſt, & tam Ceaſa-
ribus, quàm Auguſtis ſolebat dari. Alius Vir do-
Qus arbitratus eſt, Auguſtos, cum Imperium
Proconſulare extra Urbem Cæſaribus tribue-
bant; illud Imperium contuliſſe, quod Agrippa
in Aſia & Syria, Vitellius à Tiberio in Oriente
habuit, quamvis illud longe maius, quia eſſet
in omnia loca, und Romà exceptâ: ideoque,
inquit, ſi ita loqui licet, fuiſſe majores ſeu no-
biliores Proconſules. Verùm duplex Proconſu-
latus diſtinguendus. Alter, qui ſupremi Imperii
pars erat, iſque proprius erat Auguſtorum ejuſ-
que, antequam Marcus Aurelius & Lucius Verus
imperarent, Collegæ tantum Imperii & Nero
Cæſar participes fuêre. Alter proconſulatus pri-
vatorum fuit, hicque non perpetuus, neque in
omnia loca extra urbem Romanam, & puris
putis Cæſaribus aliquando datus fuit, uti Domi-
tiano Cæſari, quemadmodum ſuo loco dixi.
Porrò, Imperii Gollegas ob Imperium Procon-

. . Eꝗ:. . . . .
ſulare vulgò dictos fuiſſe Imperatores, imô & in

Nummis Imperatoris prænomine inſignitos ex
eo apparet, quod in prima Imperii Romani di-
ſpoſitione, nulli Cæſares prænomen illud, quod
ſummam potentiam denotabat, tulerint, nulli-
que à Seriptoribus Hiſtoriæ Auguſtæ Imperato-
res vocati, præter eos, qui Imperium procon-
ſulare perpetuum aſfecuti ſunt. Hinc Nero Caæſar,
qui Imperium Proconſulare ſine Tribunitia Po-
teſtate obtinuit, Imperator in Nummis dictus
eſt, ut anno Chriſti LI num. II. oſtendi. Nec
refert quod in duobus Neronis Cæſaris Nummis
ibidem recitatis, vox IM F. poſtponatur nomini
Neronis; cum in Nummis Titi Cæſaris & Impe-
rii Collegæ apud Mediobarbum prænomen Imp.
aliquando poſtponatur. Propter quid itaque tam
Nero Cæſar, quàm Imperii Collegæ Imperato-
res appellati ſunt, quàm proprter Imperium Pro-
conſulare, cùm nullus Imperator vocatus filerit,
qui illud non obtinuerit. Quare ſicut ſtante Re-
ublica Proconſules, Imperatores vocabantur
poſt victoriam ac triumphum; ſic & eàâ eversd

Critica Hiſtorico-Chronologica
Auguſti & Imperii Collegæ Imperatores appel- S C. 11.
lati ſunt ob Imperium Proconſulare; cum hoc An. Ch. 147.

diſcrimine, quod in his Imperatoris vox nomi-
ni præpoſita, in illis nomini ſubjuncta fuerit.
Quamquam negandum non ſit, quin aliqui Au-
guſti, quorum primum Trajanum fuiſſe ex ejus
Nummo apud Mediobarbum pag. 149. invenio,
prænomen Imp. & ſimul titulum PROGCOS. in
quibuſdam Nummis tulerint, ad majorem fcili-

cet ejuſdem Poteſtatis expreſſionem. Quod ſi in

Nummis Collegarum Imperii, Imperium Pro-

conſulare prænomine Imp. deſignatum non fuiſ-
ſet, ejuſdem nulla in iis mentio facta eſſet; cum
nec in Nummis, nec in Inſcriptionibus Procon-
ſules nuncupentur.
Hoc quibuſdam Viris eruditiſſimis me per-
ſuadere non potuiſſe miror. Reſpondent enim,
Trajanum Imperatorem dictum à Plinio citato

VI.

Imperii Col-
lega Impera⸗

tores appel-

num. II. ob victoriam Germanicam, quæ ejus Iati.

adoptionis cauſa fuit. Sed ea explicatio verbis
immediate ſequentibus refellitur. Poſtquam enim
Plinius dixit, moxr Imperator & conſors Tribuni-
tiæ Poteſtatis num. 9. ſubdit: Credentne poſteri
Patricio & Conſulari & triumphali patre genitum,
cùm fortiſſimum, ampliſſimum, amantiſſimmm ſui
exercitum regeret, Imperatorem non ab exercitn
faltum? Eidem cum Germaniæ praſideret, Ger-
manici nomen hin- miſſum? Mihil ipfum, at Im-
peratar fieret agitaſſe, nihil feciſſe, niſfi quod me-
ruit & paruit? Paruiſti enim Caſar, & ad Prin-
cipatum obſequio perveniſti. Nam Auguſti & Cæ-
ſares, ſeu, ut rectius loquar, Collegæ Imperii
(cum puri puti Cæſares ob victorias Imperato-
res dicti non fuerint, ut liquet ex Nummis) non
fiebant Imperatores ob victorias, ſed tantum
Imperatores propter illas dicebantur. Propter
victorias enim dicebantur Imp. II. Imp. III, & c.
Certum itaque videtur, Plinium, quando de
Trajano ait, mox Imperator, intelligere, Impe-
rium Proconſulare mox Trajano datum fuiſſe; &
quidem non tanquam Agrippæ, Vitellio, aliiſ-
que privatis attributum fuerat, ſed tanquam par-
tem ſupremi Imperii, ſicuti fuit Tribunitia Po-
teſtas eodem tempore eidem collata.
Nec quemquam movere debet, quod nec Ti-

berius, nec Marcus Aurelius ante Imperium Au- Liberius: &
guſteum, nec in Nummis, nec in Inſcriptioni- M. Aurelius
bus Imperatoris prænomine cohoneſtentur; mo- Caſares Im-

dus enim loquendi in Numiſmatis, Actiſque
ublicis, à vulgari aliquando diſcrepabat, ut
anno CXXXVII num. VIII demonſtravi.
Quapropter non dubitandum, quin ab utroque

Cæſare moderationis causâ admiſſum non fuerit.

Certe Marcum Aurelium, vivente adhuc Anto-
nino Pio, nuncupatum fuiſſe Imperatorem, ut
ante eum ceteri Imperii Collegæ docet Capito-
linus in Marco cap. 6. Erat autem in ſummis ob-
ſequiis patris Marcus, quam vis non deeſſent, qui

aliqua adverſus eum inſuſurrarent, & præ cateris
qui cum Lucillam matrem

Falerius Omulus:
Marci in viridario venerantem ſimulacrum Apol-
linis vidiſſet, inſuſurravit: Illa nunc rogat, ut
diem tuum claundas, &g filius imperet. Quod om-
nind apud Pium nihil valuit: tanta erat Marci
robitas, & tanta in IMPERATORIO PRINCIPATU
modeſtia. Nec hæc verba, &s& filius imperet, Mar-
cum tunc non imperaſſe ſignificant, ſed refe-
runtur ad Imperium Auguſteum poſt Antonini
mortem à Marco initum. Is enim loquendi mo-
dus Hiſtoriæ Auguſtæ Scriptoribus familiaris,

VII.

beratores

vulgè dicti.

quando de Collegis Imperii loquuntur. Sic Vi-

Cor

Mar

VIII.
Titmiis d
Putſai u.
iga
Inperi.

=— ——

quc
ſari
„
Cars. Nri.
ſi. go
tu

a
t eb⸗
bule
Wrn⸗
do
de
zie
lu,
fare

an⸗
ogy

bel. Ac. 1
.⸗
erit,
An.
ejns
nio,
in
clli⸗
Nn
Die.
fuil.
ON
OcO=⸗

per. VI.
enim, Inpeni cil.
cito Nimne.

uyes gphel
eus l:

Verbis
enim
ani-
ler
itum,
numn ſun
xercits
1, Cer-
N M-
A me⸗
Prin-
X Cæ-
mherii
pperao⸗
i);noñ
Cantum
Proptet
III, c.
ndo de
e,Inpe⸗
ille, &
o,dil-
Uun pal⸗
lia Po-

decr YII.
eium Au-Ueri &
Uiption

Ulin atoret
lilque ulgd icl .
, t
onlran.
uttoqle
On kuerit.
uc Anro⸗
otein, U
Ciw-
unu Al-
4 6N erS
4 matren
ru A.

gen 10.
ſunliatis,
1. ie r
or

1.- A. Aurlius
Ciſarij ln⸗

in Annales C. Baronii.

§8 F C. II. Cor de Cæſaribus: Titus, inquit, poſtquam
An. Ch. 147. Imperium adeptus eſt, incredibile quauntum quem
imitabatur, anteierit, præſertim literis, clemen-
tiaque ac muneribus. Deniqne dum conceſſa per

priores Principes firmari ab inſequentibus mos

eſſet, Zmul Inperium cepit, talia poſſidentibus
edièto ſponte cavit, proſperitque; ubi de Imperio
Auguſteo Victor ſermonem habet.
VIII. Alter honos, qui Iiperii Collegis confere-
Tribunitia batur, Tribunitia nempe Poteſtas, Proconſulatu
Potehas Præ- perpetuo longè major erat; cum ab ea Auguſto-
cibas pas rum & Cæſarum, qui eam conſecuti erant, an-
imeri. ni dinumerari ſolerent, & ubicumque de utro-
que honore ſimul Hiſtoriæ Auguſtæ Scriptores
loquuntur, Tribunitiam Poreſtatem poſtremo
loco, tanquam nobiliorem fere ſemper memo-
rent, ut patet ex locis num. I V laudatis; quæ
ſic intelligenda eſſe oſtendit Plinii in Panegy-
rico Trajani locus nuper recitatus, ubi Tribu-
nitiæ Poteſtatis conſortium ultimo loco pro-
pter eius excellentiam ponitur. Hinc Vopiſcus
in Tacito cap. I. Video mihi poſſe obiici, Curu-
les magiſtratus apud AMajores noſtros quadrien-

nium in Republica non fuiſſe: ſed erant Tribuni

plebis cum Tribunitia Poteſtate, quæ pars maxi-
ma regalis Imperii eſt. Quare minime exiſtiman-
dum cum aliquibus Viris eruditis, Tribuni-
tiam Poteſtatem nullam auctoritatem, nullum-
que Imperium deſignaſſe, ſed tantum poteſta-

tem intercedendi, ac immunitatem ab omni in-

juria; cùm pars maxima regalis Imperii fuerit,
ac edicta condendi, & Senatum convocandi
poteſtatem ſecum invexerit; teſte Tacito lib. 1.
Hiſt. paulò pôòſt initium, ubi narrata Auguſti
morte, ait: TLiberius cuntta per Conſules in-
cipiebat, tanquam vetere KRepublica, & ambi-
guus imperandi, ne eddictum quidem, quo Patres

0 in Curiam vocabat, niſi Tribunitiæ Poteſtatis præ-

eriptione poſuit ſub Augieſto acceptæ. Verba edicti
futre pauca, &c. Denique Euſebius, ſeu, ſi
mavis, Hieronymus in Chronico Tribunitiam
Poteſtatem Druſo filio à Tiberio datam his ver-
bis exprimit: TZiberius Druſum conſortem regni
facit, quibus pariter verbis utitur, cum Tribu-
nitiam Poteſtatem Philippo Juniori conceſſam
narrat. Tribunitia itaque Poteſtas etiam quan-
do ſine Imperio Proconſulari in aliquem confe-
rebatur, non erat ſine auctoritate & Imperio ali-
quo. Quæ non ſemel à me inculcata, quia non
ſatis huc uſque diſcuſſa.
1X. Hæc cùm communicaſſem cum Em. Card.
Opinio Em. Noriſio in Romana Antiquitate peritiſſimo,
Card. Nori- quem à me diſſentire ſciebam, reſcripſit. Taci-
ſi. tus lib. 5. Annal. narrat Tiberium miſiſſe ad Se-
natum, quis Poteſtatem Tribunitiam Druſo pe-
tebat. Id, inquit Tacitus ſummi faſtigii voca-
bulum Auguſtus reperit, ne Regis aut Dicta-
toris nomen aſſumeret, ac tamen appellatione
aliqua cetera Imperia præemineret. Marcum
deinde Agrippam ſocium eius Poteſtatis, quo
defuncto Tiberium Neronem dilegit, ne ſucceſ-
ſor in incerto foret. Non potes non concedere,
Tribunitiam Poteſtatem, ſtante Republica, fuiſße
tantum jius intercedendi cum immunitate, qua Tri-
buni plebis ſacroſanbéti habebantur; hocç enim om-
nis Komana docet Hiſtoria. Extat inſigne exem-
plum apud Livium, ubi de abroganda pace ad
furcas Caudinas faéta orationem recitat. Hanc
ipſam poteſtatem Imperatores poſtea habuerunt,
eamque ſuis filiis adhuc tantum Cæſaribus commu-
nicarunt. Dio lib. 53. eandem Peteſtatem, ati ſua

143
cate, nempe tertio ſeculo à Chriſto nato, Inpe- S C. 11
ratores potiebantur, deſoeribit: Tribunitia Pote- An. Ch. 147.
ſtas quam præclariſſimus quiſque Im perator ha-
buit, efficit, ut intercedere iis, quæ ab aliis
contra ipſorum placitum moventur, poſſint,
ac ſacroſancti ſint, ut ſi vel minimo ſermone,
ſe ab aliquo læſos exiſtiment, indictâ eum cau-
sà, tanquam qui ſe piaculo obſtrinxerit, necare
queant. Videſae Dionem in ipfis Inperatoribus,
iiſdem terminis, ag antea erat in Republica, de-
Rniviſſe? Habes exercitum jus Tribunitieæ Pote-
Katus à Tiberio apud KRhodum veluti i exilio de-=
gente in Suetonio cap. II. de Vita eiuſdem. Cur
ergo eam Poteſtatem ultra eos terminos extendes?
Nunquam in Romanis seriptoribus Imperinm Tri=
bunitium, ſed Poteſtatem tantim Tribunitiam
nominatam reperies, quaæ licet Imperia aliorum,
nt dait Tacitus, pramineret, non tamen erat Im-
perium, quo nonzine poteſtas militaris venieæbat. Ita
Cardinalis eruditifſſimus.
Verùm Dio neutiquam Tribunitiam Pote- X.
ſtatem ad jus illud intercedendi cum deſignata Acfeirup
immunitate, ſtante Republica, coarctatum
fuiſſe aſlerit; cùm immediatè poſt ſubdat: Ge-
rere quidem Tribunatum plelis, nefas ducunt In-
peratores » cum utique ipſi Patritii ſint: omnem
verò Tribunitiam poteſtatem, quanta unquam
maxima fuit, accipiunt. Docet verò Onuphrius
lib. I. Faſtorum ad annum Urbis CCLX, Tri-
bunorum plebis auctoritatem progreſſu tempo-
ris magnam fuiſſe, ſi quis ad eos vel etiam ab-
ſentes provocaſſet, eum ſtatim liberatum ab eo,
à quo comprehenſus fuerat, vel in concionem
adductum, vel abſolutum fuiſſe, illud etiam
ſihi vendicaſſe, ut Senatum convocarent, edi-
cto non audientes punirent, Leges tuliſſe, &
aliquando Conſules in carcerem conjeciſſe. Sed
Tribunitiam Poteſtatem, præter poteſtatem in-
tercedendi & immunitatem, qua Tribuni ple-=
bis citra capitis periculum à quoquam lædi non
poterant, aliquam auctoritatem, Auguſtis &
inſtituto Imperio Tribunitia Poteſtate donatis,
tribuiſſe, egregie probat locus Suetonii à Card.
Noriſio laudatus, ibi enim Suetonius ſcribit:
Forte quodam in diſponendo die mane pradixerat,
idquid agrorum in civitate eſſet, viſitare ſe vel-=
le: id à proximis aliter exceptumz eſt, uſſique ſunt
omnes agri in publicum Porticum deferri, ac per
valitudinum genera diſponi. Perculſus igitur ino-

pinata re, diu quid aperet, incertus, tandem ſin-

gulos circuit, excuſans fatctum etiam tenniſſimo
Cuique & ignoto. Unum hoc tantummodo, nee
praterea quidquam, notandum eſt in quo exercuiſ-
ſe jus Tribunitiæ Poteſtatis viſus ſit. Vides, NRho⸗
dienſes minime dubitafle, quin Tiberius vi
Tribunitiæ Poteſtatis, quam obtinebat, jubere
poſſet, ut omnes ægri ad ſe deferrentur. Qua-
re quicumque Tribunitia poteſtate exornati
erant, præter jus intercedendi cum præfata
immunitate, varia alia præſtare poterant. Ve-
rum quidem eſt, Romanos nomine Imperii pro-
priiſſimè ſumti intellexiſſe poteſtatem milita=
rem, ſeu facultatem belli gerendi; ſed hoc non
impedit, quin vox illa in alia ſignificatione po-
tentiam vel auctoritatem deſignaverit, uti v. G.
in loco Taciti numero præcedenti laudato, ubi
is ait: Ià ſummi faſtigii vocabulum Augnſtus re-
perit, ne Regis aut Dictatoris nomen aſumeret,
ac tamen appellatione aliqua cetera Inperia præe-
mineret. Hic Imperium non ſignificat Imperium
militare, ut omnibus notum. Cùmque Tribu-
nitia

144

§ & C. I I. nitia Poteſtas cetera Imperia præemineret, nem-
An. Ch. 147.: pe Regium ac Dickatorium, non poterat ſecum
non invehere aliquod Imperium, ſeu aliquam
poteſtatem; alioquin cetera non præeminuiſſet,
ſed iis inferior fuiſſet.
Pergit doctiſſimus Cardinalis in ſua Epi-
ſtola: Quod ais Tiberium Tribunitiæ poteſta-
tis præſcriptione Patres ex Tacito in Curiam vo-
caſſe, unde infers eundem habuiſſe Imperium Le-
tum, ſive sdiétorum condendorum, videris mi-
hi velle ludere vocabulis: nam extant plurimæ
Leges ac Edicta promulgata à Tribunis plebis,
quæ vulgoò Plebiſcita 4 Romanis dicebantur: At
lla dicebantur facta Tribunitia Poteſtate, non
Imperio Tribunitio: etenim Inperium rem tan-
tum militarem extra Urbem ſpectabat. Ia Praæto-
res, reos in carcerem detrudebant, nullo fulti
Inperio, ſed tantum jure Prætorio. Itaque jus ad
Prætores, poteſtas ad Tribunos plebis, imperium
denique ad Proconſules pertinebat. At hocce Im-
perium ita Proconſules Iĩmnperatores conſtituebat,
ut tamen titulo Impenntoris ſemet inſoribere non
poſſent, niſi tanto hoſtium numero occiſo, quod
etiam cognomen, ſive titulum ſtatim poſt trium-
phum deponebant. Hæc Card. Noriſius. Sed ſi
Tribuni plebis ante inſtitutum Imperium ple-
biſcita edere poterant, quanto magis poſt eius
inſtitutionem Imperatores, & quicumque Tri-
bunitia Poteſtate donabantur aliqua Edicta con-
dere, non quidem virtute alicujus imperii mili-
taris, ut me velle arbitratur Card. exuditiſſi-
mus, aut imperii Tribunitii, ſed virtute aucto-
ritatis, quam ea dignitas conferebat. Denique
Tribunitia Poteſtas non erat imperium milita-
re, ſed pars ſummi Imperii ſupremæque poten-
tiæ; & hæc de Tribunitia Poteſtate.
Quoad Imperium Proconſulare hæc de eo in
. ea Epiſtola habet: Iz eo, inquit, diſentimus,
1, B W. quòd putas Caæſares 4 Proconſulari Imperio præno-
Imperatores men Imperatoris babuiſſe, quod ipſe inficior. Nam
dicti. inter titulos Auguſtorum poſtremo loco in vetuſtis
Saxis ac Nummis legitur PROCOS. utique à

XI.
Tribuni Le-

ges ferre po-
terant.

XII.
Cur Augu-

quaim negare poteris. Iaque præanomen I M P. quod
primo loco inter Auguſtorum, ac quorundam Ca-
ſarum titulos legitur, non deſignat Imperium Pro-
conſulare, quod poſtremo tantum titulo legitur. Por-
ro titulus Imp. is Proconſulibus tribuebatur, qui in
acie tot millia hoſtium interemiſſent, uti ex Dione,
Cæſare & Appiano conſtat. Hic titulus poſt nomen
Proconſulis ponebatur; at decreto adulantis Sena-
tus poſt victos Pompeii filios, tanquam prænomen
Cæſari datum fuiſſe, jam noſti ex Dione lib. 43. ubi
ait, illumz titulum eidem delatum, non veteri con-
ſuetudine ex plaribus necatis in bello hoſtibus; ne-
que ea ratione, quòèòd ei merum imperium, ab-
ſolutamque poteſtatem deferrent; ſed eo modo
quo nunc his, qui ſummum imperium obtinent,
tum primùm Cæſari impoſuerunt tanquam ipfſi
proprium. Porrò eo anno Urbis D C1 Caſar
erat Dilctator IV, ac deſignatus in annum DCCX,
quo periit, Dictator V. Ex Dictatura ſummum
Imperium in urbe, au toto Romano Imperio idem
Caæſar obtinebat. Iaque eo prænomine I M P. nullum
eidem imperinm conferri poterat, qui ampliſſimo
omnium, nempe Diüétatorio jam pollebat. Hinc re-
e Dio illud prenomen non ea ratione datum ſerip-
ſit, ſed ut ille titulus, qui puri puti honoris erat,
ti etiam titulus Auguſti, Cæſaris proprius habere-
tar; cuns ante eundem nunquam prænominis loco

Critica Hiſtorico-Ohronologica

buiſſe, ſed eiſdem attributam fuiſſe, deſignalle;

fuiſſet. Quare jam vides, titulum illum ſummi

quidem honoris, uti & alter Auguſti Obtaviano §& . C. II.

datus, ſed nullius imperii fuiſſe. Ita Card. Noriſius.
Ad quam rationem reſpondeo, prœænomen il-

An. Ch. 147.

XIII.

lud Imp. nullam quidem porentiam nec Julio Titu; &
Cæſari Dictarori, nec Imperii Collegis attri- Traanus

in Julio quidem dictatore perfectam & plenam;

Imperium
Proconſularée
perpetuum

in Collegis Imperii valde affinem. Nam Dio lib. abuerunt-

43. citato ait, prænomen illud conceſſum fuiſſe
Julio Cæſari eo modo quo nunc his qui ſummum
imperiun obtinent. Lib. verò 53. de Imperatori-
bus tradit: Conſules enim fiunt ſæpenumero, &
quoties extra pomerium ſunt, Proconſales dicun-
tur: nomenque Imperatoris, non modo ſi qui ali-
quam vittoriam retulerint, ſed & ali omnes ad

hgnificandam plenam ſuam & perfeltam poten-

tiam, ſemper gerunt, loco nominis Regii & Di-

Ctatoris: quæ ſemel èà Republica ſublata, ut non
imponunt ſibi; ita eorum vim ac rem ipſam Impe-
ratoris titulo confirmant. Quare verè ſcribit Card.
Noriſius, Imperatoris prænomine nullum Julio
Cæſari imperium conferri potuiſſe, qui ampliſſi-
mo omnium, nempe Dictatorio, jam pollebat. At
illud Julius imponi ſibi voluit, non ut major ſi-
bi potentia conferretur, aut quod prænomen il-
lud aliquod imperium ſecum inveheret, ſed ut
eò magis ſignificaretur plena ſua & perfecta po-
tentia. Imperii verò Collegas in Nummis & In-
ſcriptionibus Proconſules dictos non eſſe jam
num. V. obſervavi. Porro eos ob Imperium
Proconſulare dictos fuiſſe Imperatores, hoc mo-
do detexi. Ex Imperii Collegis Antoninus ante
Auguſteum Imperium nuncupatus eſt Imperator,
& ex puris putis Cæſaribus unus Nero Cæſar:
utrumque autem Imperio Proconſulari decora-
tum fuiſſe certò conſtat. Ex quibus intuli, non
ſolum eos ob Proconſulatum perpetuum Impera-
tores appellatos, ſed etiam Tiberium & Mar-
cum Aurelium; licet Imperatores in Nummis &

Inſcriptionibus non appellentur; quia uterque

proconſulatum perpetuum obtinuit; ac denique
Titum & Trajanum Imperio Proconſulari per-

Proconſulari extra Urbem Imperio, quod neuti-) petuo honeſtatos eſſe, quia uterque vocatus eſt

Imperator, uti Nero & Antoninus, qui, ut di-
xi, Imperium Proconſulare habuéêre.
Hæc inſuper habet Card. Noriſius: Jam verò
chm Auguſti ſuos filios ſummis titulis inſignire vel-

.
lent, non omnes eiſdem und ſimul contulére, ſod Imperii Col-

XIV.
Tiberius &
M. Aurelius

modo plures, modo minores pro libito eiſdlem lega in Num-

conferebant. Agrippa ac Druſus TR. PO7. in

Nummis inſoribuntur ſine prænomine Imp. quod nomine 1 M g.

neutiquam illis donatum fuit. Vnus Titus omnium
primus illud à patre obtinuit. At ex illo nullum im-
perium idem accepit. Suetonius Cap. 6. in Tito ait,
illum in Urbe plures neci tradendos juſſiſſe, ſed ju-

mis ſine præ-

re prafecturæ Pratorii. Iiaque titulus IMP. in

pranomine erat tantum honoris. At Domitiano ni-
bil prater nomen Cæſaris delatum fnit. Trajanus
illud pranomen in adoptione, ſive paulb poſt adop-
tionem accepit, ut & Antoninus Pius, qui tamen
M. Aurelium Caſarem ita Tribunitia Poteſtate
donavit, ut neutiquam pranomen IM P. eidem
conceſſerit. Quæſo te, Vir doctiſſime, cur Titus
cum eo prænomine in vetuſtis Inſoriptionibus legi-
tur, non verò M. Aurelius in tot Nummis, & Sa-
xis ea ætate inſeriptis? Et ſane nec ſemel quidem
legitur. Sed inquis, eſſe argumentum negativum.
At id genus debet eſſe, ut mea ſententia probetur.
Ne uni Scriptori, ſi quiſpiam eſſet ejus æatatis, te-
ſtanti M. Aureliumz illad pranomen habuiſſe, in-
tegram fidem adhiberes: nullam verò præſtandam

putas

————————————

u. Ch. 47.

ei
Fat
Wr

yal

zit⸗
Gu
zr
r
4ℳ
8
nu
ri
Im e

deratoriß 4
Tüni ι
1 Aul, 11ll
lnperii Col. 4
Eju nuuſa. lins
Proe
Ver
rin
N
M.
mod
ocke
eem
D
u
per
hon
ni al
Obno
Dræt
fuit
Nun
Vi. 1
poce
nunc
pud
obſe
nom
anno
Ule!

le, 4
uli

E

. 0
l⸗ Tra’,

Dank

e lmzerium
Ppoconſ⸗
oronſtlate
. perpetuumn
babuertge.

non
Pe⸗
1Id.
lio
At
l.
aA⸗
d ut
po⸗
In-
ſam
umm
mo⸗
W
lator,
ſar:
KtN⸗
‚non
hpera⸗

Mar⸗- 8

mis &
lerque
nigue
per.
us eſt
⸗

FXjIV.
end Ninu
gt MW- Il. Aureliss
., ſi lmperi Cil-
idem lega inum⸗
NI. iu mu
gul cie 111
ominimn
um in⸗
Tito alt,
i
Lt P. K.
tiano hi-
Irajans
Alß.
gi talnik
ureſtat
. idem
r Tuns
ℳ.1. legr.
. 6 A⸗
6,65
l gyilt
1prN.
2 te⸗
4t,
7 , N=
4 ,0
Outa

in Annales C. Baronii.

S £ C. I1. putas tot Nummorum ac Lapidum monumentis,
An. Ch. 147. eum Ceſarem Imberatoris prænomine carentem
prodentibus? Veniam, amice dabis; videris mihi
tua in opinione obſtinatior. Utinam illam feliciks
aliis, quam hactenus mihi, perſuadeas. KReponis
neque Iiberium in Nummis cum prænomine I MJ F.
legi. Rutionem diſce ex Suetonio cap. 26. de eodem
ſeribente: Prænomen quoque Imperatoris, co-
gnomenque Patris Patriæ, & civicam in veſti-
bulo corônam recuſavit. quare, cum id prænomi-
nis ille noluerit, monetarii neutiquam cum eodem
Tiberium ſcalyere potuére, illud prænomen dubio
procul adjeliuri, ſi iüllud Tiberius admiſiſet. Cam
ergo in nullis Numm's W. Aurelius Imperator ap-
pelletur, eo profectò tituls caruit. Et quidem etiam
Dio lib. 5&7. rationem profert, qua Tiberius præ-
nomen IM P. non admiſit: Sæpius dicens, inquit
de Tiberio, Dominum ſe ſervorum, IMPERA-
TOREM militum, PRINCIPEM ceterorum
eile. Nempe more vetuſto Reipublicæ, quo Impe-
ratsr is tantum dicebatur, qui Proconſul, ſive
Conſul, aut quandoque Proprætor militibus impe-
rabat, nempe Dux exercitus, qui à Latinis Serip-
toribus I MPERATOR paſſim, ut & ab aliis vul-
gà appellabatur. Luare cum nuſouam praænomen
IMP. ſcalptam ſit in Nummis M. Aurelii ante
mortem Pii, optimè colligimus, eodem saruiſſe.
Hinc de Aurelio ſub mortem Pis ſeribit cap. 7. Ca-
pitolinus: Poſt exceſſum Divi Pii à Senatu coa-
Gtus fegimen publicum capere, fratrem ſibi
participem in Imperio deſignavit. Ikaque tum
primum, jubente Senatu IM P. dictus eſt; neque
antea regimen publicum ſub Pio adminiſtravit,
cùm Tribunitia tantum Poteſtate potiretur, quæ
nullius imperii jus continebat. Ita idem Card. No-
riſius.
Opiniones vetuſtas & penitus inſitas difficile

Nomen Im- eſſe ex animis evellere, quotidiana demonſtrat

eyr . experientia. Quare non mirum ſi Card. erudi-
M. Aarelio tiſſimus ita ſuæ adhæreſcat. Non ſolum itaque
Imperii Col. Agrippa ac Druſus Cæſar, ſed etiam Lucius Ae-
legis recnſa- lius Cæſar cum prænomine IMP. in Nummis
1n. non exprimuntur, quia videlicet Imperium
Proconſulare perpetuum non obtinuèêre. Titus
verò, ceterique Imperii Collegæ præter Tibe-
rium & M. Aurelium cum illo prænomine in

145
6 5 K C. IL.

nam adminiſtrabat, vulgèò Imperator vocatu
An. Ch. 147.

non fuiſſet, Joſephus, qui cum illis, qui Ti-
berium viderant, imò & qui cum illo frequen-
tes fuerant, vixit, ſucceſſionem ejus in Impe-
rium, alio quàm Imperatoris nomine deſignaſ-
ſet. Denique cum Plinius dedicet Hiſtoriam
ſuam naturalem Tito Imperatori, ideſt, Cæſari,
& eum alloquens dicat, Jucundiſſime Impera-
tor, & Trajanus Cæſar ſæpius dicatur Imperator
à Plinio Juniori in Panegyrico, certèò nobis con-
ſtat, Collegas Imperii, quales Titus & Trajanus
Cæſares fuére, Imperatores dictos fuiſſe. Qua-

re cum Veſpaſianus, Nerva, Hadrianus, & An-

—„

Nummis leguntur; & cum eo etiam Tiberius &

M.. Aurelius in Nummis exhiberentur, niſi præ
modeſtia uterque illud recuſaſſet, ut de Tiberio
doctè advertit Card. Noriſius. Hujus autem
exemplo M. Aurelium illud non admiſiſſe omni-
nò exiſtimandum; cum uterque, non minùs
quâm Titus, Trajanus, & Antoninus Pius Im-
perio Proconſulari & Tribunitia Poteſtate, co-
honeſtatus fuerit. Argumentum negativum om-
ni alia probatione denudatum, fallax & errori
obnoxium, quidquid Card. eruditiſſimus dicat.
Præterea uſus vulgaris loquendi valde diverſus

fuit à modo loquendi, in Actis publicis,

Nummiſque adhibito, ut ſuo loco monſtra-

vi. Tuberius Collega Imperii factus, imèò &

poſtquam Auguſteam dignitatem adeptus eſt,
nunquam dictus eſt in Nummis, aut in Actis
publicis Inperator, ut rectà eidem Card.
obſervatum. At à Scriptoribus & à vulgo eo
nomine appellatum indicat Joſephus, qui eo
anno, quo Tiberius denatus, in lucemi venit.
Ule lib. 18. Antiquit. cap.3. narrata Auguſti mor-
te, ait : Et Tiberius Nero privignus ſucceſſit,
Juliæ filius, KRomanorum Imperator tertius:
Quod ſi Tiberius, dum Rempublicam Ro ma-
Tom. IJ.

toninus Auguſtum tanquam exemplar ſibi pro-
poſuerint, quando filios ſuos in Imperii ſocie-
tatem aſcivêre, non dubium, quin ideo eos Im-
peratoris titulo exornarint, quin Auguſtus ean-
dem appellationem Tiberio attribuerat; qui eam
tamen, ejuſque exemplo M. Aurelius, recuſa-
vit, ille fictà, hic verà modeſtiàâ, de quo Ca-
pitolinus num. VII citatus & Xyphilinus mox
laudandus nos dubitare non ſinunt. Nec eſt
quod dicat doctiſſimus Cardinalis, unum Ti-
tum omnium primum Imperatoris prænomen 4
patre obtinuiſſe ſed ex illo nullum imperium
accepiſſe. Cur enim in hac prærogativa Titus
Tiberio ac M. Aurelio prælatus fuiſſet; cum ad
æqualem honoris gradum evecti fuerint, ad
Tribunitiam nempe Poteſtatem, & Imperium
Proconſulare perpetuum. Si ex prænomine IMF.
nullum Imperium Titus accepit, neque præno-
men illud aliquam potentiam in eo deſignavit,
ut deſignaſſe dicimus; quo fine, quave de cauſa
potius Tito, quam ceteris omnibus Imperii Col-
legis datum fuit? Nulla certe afferri poteſt ratio,
quam ob rem illud potius uni, quàm alteri tri-
bueretur. Denique ex eo quod Capitolinus ſcri-
bit, poſt exceſſum Divi Pii à Senatu M. Aure-
lium coactum fuiſſe regimen publicum capere,
malè infertur, Marcum antea Imperii Socium
non fuiſſe; cum diverſum eſſet regimen, quod
coactus eſt Marcus capere, ab eo quod antea ha-
buerat. Antea enim Collega tantum Imperii
erat, poſtea Auguſteum Imperium obtinuit, ut
jam diximus.
Ad locum Capitolini, quem num. VII re- XVI.
tuli, ita reſpondet Card. Noriſius: Verba autem M. Aure-

illa Capitolini egdem Capite, Tanta erat Marci lium Tmdpe-
rii Collegam

probitas „ & tanta in Imperatorio principatu fuiſſe Capito-

modeſtia, jam Caſaubonus rectò expoſuit, notans linus &-
in aliis M S S. legi, Imperatorio participatu, qud Xyphilinus
nempe titulum Caſaris ac Ir. pot. participaret, quæ teſtantur.
duo Imperatorum propria erant, cetera inter inſi-
nia. Et ſane nomen Principis, id temporis, pro-
priè loquendo, Auguſtos tantum deſignabat. Lege
Tacitum initio ſtatim Annalium. Quare uti Au-
relius ante Inperium Auguſteum non fnit Prin-
ceps, ita nec Imperatorius Principatas, niſi ex
ſpe adoptionis peracteæ, ſive ex deſtinata jam eidem
ſucceſſione competebat; ac proinde Capitolinus
idoneò exponendus eſt. Verùm ſi reperiantur ali-
qua M SS. in quibus pro Principatu, legatur,
participatu, non dubito, quin in illis Librario-
rum errore ita ſcriptum ſit. Imò licet ita ſcripſiſ-
ſet Capitolinus, ex illis verbis deduci poſſet,
Marcum Imperatorem appellatum fuiſſe, cùm
dignitatis Imperatoriæ particeps fuerit, Tribu-
nitiæ nempe Poteſtatis, & Imperii Proconſularis
quæ qui participarunt Imperatores dicti ſunt. At
Imperii Collegas Principes vocatos fuiſſe, de-
monſtrat locus Capitolini in Marco cap. I. à me
recitatus

§ Æ C. II. recitatus anno Chriſti IL, XXI num. I V, alter-
An. Ch. 147. que locus Spartiani in Aelio Vero cap. ult. à me
explicatus, dum de Imperio Proconſulari Tibe-
rio Cæſari collato verba feci. Legendum etiam
quod ſcripſi ex eodem Capitolino anno ccxxxVI
num. VIII. denique Marcum Imperii Colle-
gam fuiſſe demonſtrat locus Xyphilini ex Dione
ab ejus Interpretibus non ſatis accuratè in Lati-
num verſus: Kæs ν ν%νοντιαα σ
ððẽ
Tiαονονυ, οαο αυρο ναα, A‿οιασ τ ον να ο
τναστοαι1τdτ1zsς r«ατ ι α Arravlva &αννιαεαας-
vov vταις, αι ανWτ vνρoρααο αεαα.
vαο ααοιαας,, Hυρτααςι. αου.os αντου
*Wν, „ & e αοο. Quæ verba à Gui-
lielmo Blanco ſic Latinè reddita: Ac Mar-
cum quidem nihil ſimulatòé, ſed omnia cum vir-
tute egiſſe, perſpicuum eſſe poteſt ex eo quòd cùm
olto & quinquaginta annos, menſeſque decem,
ac dies viginti vixerit, in iiſque cum An-
tonino patre diu fuerit cum Imperio, ipſeque annos
decenz & novem, &s dies undecim regnavwerit, ta-
men zquabilis in omni vita, ne ulla unquam in re
immutatus fuit. Leunclavius loco horum verbo-
rum, in tiſque cum Antonino patre diu fuerit cum
Imperio, habet, ſub Antonino Patre diu ſocius Im-
perii fuerit. Verum locus ſic ad verbum inter-
pretandus: Et quod non fictò, ſed virtute omnia
agebat, certiſſimum. Annos enim olto & quin-
quaginta, & menſes decem, dies verò viginti &
duos cum vixerit, & in üs cum Antonino prils
per longum tempus fuerit, (vel cum Antonino
prins per longum tempus imperaverit) & ipſe an-
nos novem & decem & undecim dies per ſe ipſum
(vel ex ſe) imperaverit, ſimilis in omnibus fuit,
&in enlla re inmutatus. Priûs itaque M. Aure-
lius cum Antonino, ipſoque demortuo, per ſe
ipſum imperavit. Xyphilinus ex Dione, ut anno
Chriſti LXXI num. IV oſtendimus, Veſpaſia-
ni morte narrata, ait, Titum Principatum Mo-
narchicum adeptum eſſe, quia ſcilicet mor-
tuo patre ſolus regnavit; ſed quia Marcus
Aurelius poſt Antonini obitum, Lucium
Verum Auguſti nomine donavit, Monarchiæ
quidem verbo Hiſtoricus non utitur, ſed
aliud ufurpat, quod non minus indicat, M. Au-
relium Collegam Imperii fuiſſe, quâm ver-
bum Monarchiæ Titum antea imperaſſe, ſed
non ſolum, ac ſine alio.
XVII. Epocha ab excidio Hieroſolymitano deſumta
Epocha ab ab Antiquis quandoque uſurpata: ſed ex ea
eecidio Hie- Chronologia Baronii minimè confirmata. Nam
roſolymita· incipit ea Epocha anno Chriſti LXX, non verò
70. LXXII, ut numerat Baronius, à qua ad deci-
In Epitome mum Antonini annum, qui currenti Chriſti in-
Spondani choatus eſt, anni LXXVII effluxere, ut rectè
an. 149. n. I1. Clemens Alexandrinus à Baronio citatus. Vitium
itaque aut firmitas Chronologiæ Baronianæ
dignoſci non poteſt ex mutua collatione anno-
rum, qui initium Imperii Diocletiani præceſ-
ſere, ſed ex annorum ante Diocletianum tranſa-
ctorum, eorumque, qui ejus Imperium ſubſe-
cuti ſunt, comparatione, cujus rei paſſim affere-
mus exempla.
XVIII. Cenſores quidam in Epiſtola Conſulari à
Ludi Secu- Cardinali Noriſio in lucem edita pag. 168. re-
lares hoc an- prehendunt me, quòd negarim, Ludos Secula-
zan, cele- res ocaꝰos ab Antonino Pio celebratos „S pag.
185. Diſſert. Hypaticæ ſcripſerim, Cenſorini de
his ſilentium illos tunc non fuiſſe editos oſten-
dere; præſertim cùm dicat, o&avos à Severo ex-

1446 QCritica Hiſtorico-Chronologica

hibitos. Sed Antoninum Pium currenti anno, g g& . 11.

qui Urbis nongenteſimus fuit, nullos Ludos Se- An. Ch. 147:
culares edidiſſeé, debet eſſe certiſſimum. Cenſo-
rinus Scriptor accuratiſſimus aureum ſuum li-
brum de Die Natali anno Chriſti CCXXXVIII
elucubravit, in eoque cap. 17. Ludos Seculares
anno Chriſti C CI V editos, quos oëtavos ap-
pellat, videre, & cum iis, qui Antonianos vi-
diſſent, conferre potuit. Nam à currenti Chriſti
anno, quo Antoninus Ludos illos ordinaſſet, ad
annum Chriſti CCXXXVIII, anni tantèm
nonaginta effluxere; tantoque apparatu Ludi illi
celebrari ſoliti, ut eorum memoriam oblivio vix
delere poſſet. Præterea Zoſimus lib. 2. pag. 169.
Ludos omnes Seculares, qui ſecundùm primæ-
vam inſtitutionem, poſt annos nempe CX, ha-
biti fuerant, recenſet: cùm verò ad Claudium,
qui Ludos Seculares cum Urbis centenariis cœ-
pit illigare, pervenit: Poſt Auguſtum, inquit,
Clandis Ludos celebravit, numero praſtituto an-
norum negleéto. Poſt eum Domitianus, Claudio
valere juſſo, traditam ab initio legem ſervare vi-
Jſus eſt. Secundum hos Severus, o6um anni CX jam
apetiiſſent, &c. Quèd ſi Antoninus Pius Lu-
dos Seculares hoc anno celebraſſer „ Zoſimus
hæc vel ſimilia verba ſcripſiſſet: Secundum hos
Severus, Antonino valere juſſo, & c. Hic enim in
Urbis centenario, quemadmodum Claudius,
eoſdem exhibuiſſet. Denique Ludi Seculares;
tam qui ab Auguſto, quàm qui à Claudio, Do-
mitiano, Severo ac Caracalla „ & ab utroque
Philippo celebrati, in horum Imperatorum
Nummis, ut apud Antiquarios videre eſt, ex
preſſi; Antonini verò Seculares Ludos nullum
Numiſma exhibet, licèt ſuperſint varia hoc anno
percuſſa. Ludi itaque Seculares Antoniani com-
mentitii. *
Neque yerum eſt quod cenſores aſſerunt, Ca- X12.
pitolinum nempe cap. 10. de Vita Antonini ta- Seculum
cito, Victor verò Schotti expreſſo nomine Secu- Vrbis “l
lares Antonini Ludos laudare: quæ enim ibidem lannm
ſcribit ad Antonini & M. Aurelii Cæſaris De- 4
cennalia pertinent: Ad indulgentias, inquit,
proniſſimus fuit. Edita munera, in quibus ele-
phantos & corocottas & ſtrepſicerotas, crocodilos
etiam atque hippopotamos, & omnia ex toto orbe
terrarunz cum sigridibus erhiluit. Centum etiam
leones una miſſione edidit. Quæ tamen miſſio ad
annum CXL, quo quadrigæ triumphales An-
tonino decretæ, contigit, ut ibidem oſtendimus.
In Decennalibus & id genus feſtis Indica ani-
malia, aliaque non antea viſa Romam advehe-
bantur, variaque ſpectacula edebantur, ut videre
eſt apud Dionem lib. 76. ubi de Decennalibus
Severi Imperatoris, & apud Pollionem de Gal-
lienis duobus cap. S8. ubi de Gallieni Imp. De-

cennalibus ſermonem habet. Quòd ſi Ludos in

horum trium Imperatorum Decennalibus cele-
bratos inter ſe conferas, Gallieneos & Severia-
nos, quàm Antonianos, ſumtuoſiores fuiſſe
comperies. Sed non magis expreſsè Victor, quàm
tacité Capitolinus Ludos Seculares Antonini
laudat. Hæc Victoris de Antonino verba: Annis
quibus publica egit, viginti idem manſit, celebrato
magniſicèò Urbis nongenteſimo, non Ludis Secula-
ribus, ut perperam cenſores, ſed Circenſibus,
aliiſque, qui currenti anno eò magniſicentiores
fuere, quèò Ludi Seculares ectavi celebrari de-
buiſſent, Imperii Proconſularis Decennalia An-
toninus edidit, Marcum filium adoptivum Pro-
conſulari Imperio exornavit ‚hicque ex Fauſtina
Antonini

.

85 60.
Iuchen

X1

I1. 4

47 (

uribraſe bi
z ⸗
3Ludis e⸗ g

cularibus

dedudta ex⸗ 4

litantm.

Do

hnos

Wad

Pret

r

limus
hos
im in
Gius
Uesz
Do⸗
oce
Or
ex⸗
ullum
anne
com⸗

nCr. 11

„ un
ini ta- es
5 Pybu nnni

ouchdt
8 De⸗
nquit,
, eli⸗
Nolilos
0t orbe
, Sic
ſio ad
8 An⸗
Wenns.
lca ani-
dvehe⸗
r wdere
unalibus
de C4⸗
mp. he⸗
Ados in
is cele⸗
Sevetin⸗
tes tule
bo,guun
wroninn
bu Aunds
llebrat⸗
Secula⸗
enſibu
centigis

Pran
1 A⸗

in Annales C. Baroni.

S £ C. II. Antönini improlis filia naram ſuſcepit. Et Vi-
An. Ch. 147. ctorem ita intelligendum ex ipſomet Vicétore

patet. Is enim de Ludis Secularibus ab utroque

Pfhilippo Impp. anno Chriſti CCXLVII edi-

XX⸗-
Periphraſes
3 Ludis Se-
cularibus
deductæ ex-
plicantur.

tis, inquit: Annum Urbis melleſimum Ludis om-
nium generum celebrant, ac poſtea queritur
Ludos Seculares ampliùs exhibitos non fuiſſe.
Vides Victorem de anno Urbis milleſimo lo-
quentem, eum Ludis omnium generum celebra-
tum tradere: de anno verò Urbis nongenteſimo
duntaxat aſſerere, illum ab Antonino magnificés
celebratum. Porro annis Ludis Secularibus di-
catis omnia Ludorum genera edita fuiſſe docet
teſtis oculatus, Herodianus ſc. lib. z. qui de Lu-
dis Secularibus Severi loquens ait: VEidimus item
ſub illo quoſdam omnis generis Ludos, cunbtis edi-
tos theatris, &c. quod Victor de Ludis Antoni-
ni Pii dicere non prætermiſiſſet, ſi is Ludos Se-
culares celebraſſet. W
Sed omnem, inquiunt ibidem cenſores, du-
bitandi locum præcludit inſigne Epitaphium,
quod Gruteri pag 928. recitatur. Eſt epitaphium
cujuſdam Sexti Vigellii, in quo dicitur, hunc
attigille annum centeſimum, quodque his verbis
chauditur, N AT. Lubp. SAECuL. VII I. OBIIT.
SEQENT. Certum eſt, ſubjungunt cenſores,
eundem non eſſe natum Ludis Sœularibus editis
2 Severo anno Chriſti C, qui octavi Cenſo-
rino dicuntur, ſiquidem poſt Lados Seculares anno
CCMLVIIa Philippo editos, nullos deinceps
Ludos celebratos Aunctor Regularum optimè eo
capite num. V demonſtrat. Itaque VEigellius natus
eſt Ludis oltavis Secularibus Antonini Pii anno

Irbis DCCCC. ebut Ladis Joquentibus Philip-

pi anno Urbis milleſimo. At vana hæc explica-
tio. Vigellius natus eſt anno Chriſti CCIV,
quo Severus Octavos Ludos Seculares celebra-
vit, obiitque anno CCC IV, quo decimi ce-
lebrandi fuiſſent. Nam epitaphiorum condito-
res ac Poëtæ ad ea, quæ fieri ſolitum erat, ple-
rumque alludebant. Sic Claudianus in Pane-
gyrico de ſexto Conſulatu' Honorii Imp. anno
Chriſti CCCCIV geſto, quo ſecunduùm
priſcam inſtitutionem Ludi Seculares edendi
fuiſſent, Romam loquentem inducens, que-
rentemque, quod à centum annis Imperatores
intra ſuum ambitum vix egilſent, utitur peri-
braſi à Ludis Secularibus jam diu abrogatis
deducta.
Spectandoſque iterum nulli celebrantia Ludos
Circumflexa rapit centena ſecula Conſml. Ex
quibus verbis Viri doctiſſimi deducebant, Ho-
norium Ludos Seculares reſtituiſſe, cùm tamen
Poëta nihil aliud indicet, quàm centum annos
jam præteriiſſe „alludatque tantùm ad eos Secu-
lares Ludos, qui tam anno C cc1V, quàm an-
no CCGCCIV celebrandi de more fuiſſent. Sic
etiam illa, quæ apud Martialem lib. x. 63. jactat
in epitaphio, ſe vixiſſe annos centum, poſt quos
Ludi ſeculares edi ſolebant, ait-
Bis mea Romano ſpectata eſt vita Terento.
Non utique quèd binos Seculares Ludos vidiſ-
ſet. Nam intervallum inter Secularia Claudii &
Domitiani perexiguum eſt, ſed dicit, ſe tot an-
nos vixiſſe, quod ſatis ſunt ad bis ſpectandum
Secularia, ut eruditè explicat Scaliger in Ani-
madverſionibus Euſebianis ad num. 2108. Certè
præfata epitaphii Vigelliani clauſula ad verbum
accipi non poteſt, ut eam cenſores interpretan-
tur; cùm inter Ludos Antonini & Philippi,
Ludi à ererd celebrati, intermedii fuiſlent.
omn. I.

147

Alioquin qui epitaphium poôſuit, ſeripfſiſſet:
NA T. Lu b. SA E CL. VIII:. OBIIT. X. &
& tamen dicit, OHBIIT. S EQE N T. id eſt, ſe-
culo, in quo Ludi Seculares ſequentes incide-
bant „ ad quod prælertim epitaphii conditor
reſpexit: Si quis porro epitaphium illud inte-=
gtum legere velit, ut certius de hac controver-
ſia judicium ferre poſſit, hic illud exhibeo:
M EMO R I„£
*E x. VIGELLI. A QuINAT. Q HI
A N N. ATTIGI T CENTE MNSD
Er. ALTERIM. ET. N O N A G'E N
PERPET. INOFFENSA. VALETUID
EXE GIT. RELIQUOS. SEPTEM. E T. D. XIIX
DECUBUIT. ET OCCUBuIT
NAT. LuD. SAECL. VIII. OBIIT. SEQUENT.

ANNO PERIOPI GRCO - R OM A N 4 5641.
O 17 A G. ) 16. P. 25. Mart. Indict. I.
It suCHRISTI I48. ſecund. Baronium 150.
PIIPAP S8.
ANTONINI PII IMP. II.
Num. I ad VI. Coſſ. C. Bellicius Törqua-
tus II, & Iulianus. D
Antoninus Pius Auguſtei Imperii Decenna-
lia celebravit, utque in Nummis exprimeren-
tur, ſanxit: antea enim implicitis tantùm ver-
bis in Nummis memorabantur, hoc modo, Vo-
TA PuBLICA,„ vel VOTA SüUSCEPI A.
Mediobarbus pag. 199. inter alia Numiſmata
hæc Decennaha exhibentia; iſtud producit:
ANTONINuIS AuG. PIuS P. P. T R. P. X I.
in poſtica: P EIMI DECENNALES Co5.
IIII. .
agna 1 r Erudi . r
Magna inter Eruditos controverſia de anno,

S F£ C. IH
An. Ch. 148

Anno Urbis

901
Olymp. 231:
an. 4.

I.
Conſules.
II.
Decennalid
I. mperii
Auguſtei
Antonini

III.

quo S. Juſtinus Apologias pro Chriſtianis com. Vtraque S.
. . . — 14415
poſuit. Nunc quidem inter omnes convenit lRini Apo-

de earundem inter ſe ordine, Euſebiumque lib
4. cap. 12: & 18. S& lib. 2. Cap. I2. recte priorem
vocare, quæ nunc in vulgatis editionibus ſe-
cunda dicitur, & Antonino Pio ejuſque liberis
nuncupatur: quæ verô in eiſdem editionibus
prima legitur, ſecundam dici debere, liquet ex
Euſebio lib. 4. cap. 16. Sed an utraque Juſtini
Apologia hodie extet, vel tantùm prior; (quo
nomine eam, quæ Antonino Pio nuncupatur
ſemper exprimam) à Viris doctis in dubium

revocatum. Scaliger in Animadverſionibus Eu-

ſebianis Pag. 201. & Papebrocius die xIII Apri-
lis in Commentario ad Vitam S. Juſtini Marty-
ris, arbitrantur, ſecundum Apologeticum li-
.
brum, cùm non eodem, quo primus, exceptus
eſſet favore atque ſucceſſu, vel ſuppreſlum à
Gentilibus Principibus eſſe, neque permiſſum
. N . „*
vulgari ,vel certè hodie nuſquam extare Euſe-
bium autem pro una eademque Apologia pri-
ma accipere Præfationem & Orationem Apolo-
geticam; ita ut Apologia ſecunda nihil aliud
ſit, quàm præfatio ſeu inductio quædam ad Im-
peratoris, Senatüs, populique animos præpa-
randos, expoſitione injuſtiſſimæ actionis con-
tra Chriſtianos exercitæ; cujus occaſione librum
Apologeticum Juſtinus ſcripſerat. Sed hæc
opinio non admittenda. Etemim Euſebius in
lib. 4, cap. 16. poſtquam dixit, Juſtinum Phi-
loſophum pro Chriſtianis Apologiam Marco &
Lucio Imperatoribus obtuliſſe, ſtatim ex eadem
inſignem locum affert, in quo Juſtinus adver-
2 ſus

logia adhsi
EeEXIat.

S F C. II. ſus Creſcentem Philoſophum invehitur, ut vi-

An. Ch. 148. dere eſt in eadem Apologia pag. 46. editionis
Pariſienſis Græco-Latinæ. Ad hanc rationem

reſpondet Papebrocius, locum Euſebii non re-

& à Valeſio verti. In Græco enim legitur:
r r5 deònο0“, id eſt, ut vertit Valeſius, in
ſupraditta Apologia; adeo ut intelligatur liber
ſecundus Juſtini, de quo immediatè antè locu-
tus erat Euſebius, & ex quo præfatum locum
contra Creſcentem attulerat. At, inquit Pape-
brocius, ſi penitius vox ipſa introſpiciatur, in-
venietur non aliud ſignificare, quàm publicata,
ſeu manifeſtata, ut ſic ſecernatur ab ea, quæ ab
Imperatoribus ſuppreſſa in publicum non pro-
diit. Verùm Euſebius ex ipſomet Euſebio ex-
plicandus. Is autem proximè antè dixerat .
reis 5 2 Xρν 909,er Vin, dnρ, iz vo,
d&ναορ νσn1απααινπασdναατ Si&ονον αι-
d rote SebXαοεια, id eſt: Iiſdlem tem-
poribus & Iuſtinns, enjus ſuprà mentionem feci-
eus, cum alterum librum pro Fidei noſtre de-
fenſione Imperatoribus luperins memoratis obtu-
liſſet. Ita ex verſione Valeſii. Ubi vides voces,
de dnXοRο, & ddnXxο006 utrobique eodem
ſenſu in eodem capite ab Euſebio uſurpari.
Chriſtophorſonus poſteriorem locum Euſebii
fic vertit: la Apologia ſua, quam dudum comme-
moravimus: priorem verò, temporibus iiſdem de

quo paulo autè mentio facta eſt. Et tamen Pape-

brocius ait, Euſebium intelligere locum accep-
tum, non ex ſecunda, ſed ex prima Apolo⸗
gia, de qua jam Euſebius cap. 8. egerat: quo
longè ab hujus Hiſtorici mente, qui & capp. II.
ac 12. de eadem prima Apologia poſtea locutus
eſt. Auctor Chronici Alexandrini infrd citan-
dus locum affert ex ſecunda, ut eam vocat, Apo-
logia, qui etiamnum in ea legitur.
1v. Major difficultas eſt, quibus annis eæ Apo-
In utraqus lo giæ ſcriptæ, & quibus Imperatoribus oblatæ
8. Iaſtini fuerint. Hic de prima tantùm loquemur, quam
Apologia Baronius,Valeſius in Notis Euſebianis in lib. 4.
1azigs o⸗ cap. S. Papebrocius laudatus, aliique hoc an-
* “ no, vel anno X111 Antonini Pii prælenpiamn
Philoſephu. volunt. Sed longè probabilior opinio Scali-
geri in Animadverſionibus Euſebianis pPag.298.
& Petavii in Animadverſionibus Epiphanianis
hæreſi 46. qui arbitrantur, B
mam ſub Antonini Pii initium Juſtinum edi-
diſſe. Oſtendit illud Apologiæ tirulus au=-
roxeαoρα TIra AlNl«M Aesα Arrurvive Co. „*.—
õ αρ0 o
Agala ι„ασ Kliοαειρ Hνσυ̃ie , αρ
siemoirν ααο νdeααιρρα Nn ro, .
du uα ασα Pαα, id eſt, ut vertit Langus, Im-
eratori Titoeflio Hadriano Antonino Pio Augu-
Ro Cæſari, & Veriſimo ſilio Philoſopho, Lucii qui-
dem Cæſaris nativo, Pii antem adoptiv klio,
eruditionis amatoribus, ſacroque Senatut & po-
ulo Romano univerſo. Sed vox Lucii expungen-
da, & loco, amatoribus „vertendum , amatori,
in ſingulari. Refert eundem titulum Euſebius
lib. 4. cap. 12. Verúm loco „ 1. Asien O:Xοοσπ⁵
habet, à Asnieo *αρα Kzιοναι αρα α
id eſt, & Lucio Philoſophi Cæſaris naturali ſtlio,
quam lectionem Valeſius in Notis retinendam
cenſet, quia eam Rufinus & Nicephorus con-
firmant. Sed præterquam quòd in quatuor Co-
dicibus manuſcriptis à Valeſio citatis, S& in
vulgatis Juſtini editionibus habetur, οεπι,
id eſt, Philoſopho, tam Marcus Aurelius, quâm
Lucius, poſtquam imperavit, vocantur Philoſo-

Apologiam pri-

Critica Hiſtorico-Chronologica

phi in titulo Legationis Athenagoræ pro Chri- S „ C. II.
ſtianis, ut ſuo loco videbitur. Ex quo certum An. Ch.14⅛.
redditur, Philoſophi nomen, quod in utraque
Juſtini Apologia legitur, ad Lucium lium
patrem, non verò ad Lucium filium juxta Juſtini
mentem referendum eſſe: neque enim dubitan-
dum, quin Juſtinus Lucio Vero poſtea Imperatori
Philoiophi nomen attribuerit; cùm Athenagoras
eundem, dum imperaret, eodem nomine coho-
neſtarit. Sed valdè fallitur Valeſius in Notis ad
Euſebium, ubi arbitratur, Philoſophi nomen eo
in loco ad ſtudium literarum ſpectare. lbi enim
eos, qui vitam vivunt auſteram, denotat, quem-
admodum & in titulo Legationis Athenagoræ.
Idque ipſemet Juſtinus hujus Apologiæ initio
manifeſtè indicat, quando ait: Ac vos quidem
Pii, & Philoſophi, & Iuſtitiæ cuſtodes, & Erudi-
tionis amatores, quòd ſic vocemini, abique andi-
tis; an verò etiam ſitis, res ipſa demonſtrabit;
ubi Philoſophiam ab eruditione Juſtinus di-
ſtinguit. Immo etiam prioribus Eccleſiæ ſeculis
apud Chriſtianos Philoſophi vocati, qui auſte-

riorem vitam æmulabantur, ut pluribus aucto-

ritatibus oſtendit Suicerus in Theſauro Eccle-
ſiaſtico, verbo OXαοιιο. Capitolinus in Marco
cap. 2. de eo ſcribit: Philoſophiæ operam vehe-
menter dedit, & quidem adhuc puer. Nam duo-
decimum annum ingreßus, habitum Philoſophiæ
aſſumſit; & deinceps tolerantiam, cum Ruderet in
pallio, & humi cubaret, vix autem matre agen-

te, in ſtrato pellilus lectulo accubaret. Philoſo-

phiãà acceptà eo ſenſu Lucius imbutus, licèt
tantùm novennis eſſet, ejuſque nullam in ejus
Vita Capitolinus mentionem faciat. Nam Ju-
ſtino & Athenagoræ id teſtantibus fides non
deneganda.
Sed, ut ad tempus, quo ea Apologia oblata, V.

redeam, Euſebius in Chronico ad annum * mgi
. . . . . prior Iuſtini
Abrahami 2157. qui Kalendis Octobris anni Ashis

Chriſti CXL inchoatur, ait: Eiſftinus Philoſo- ſeripta.
phus librum pro noſtra Religione compoſitum An-
tonino reddit: quod & Hermannus Contractus,
& Marianus Scotus anno Antonini quarto ha-
bent; qui licèt in anno errent, hujus tamen Im-
peratoris initio eam Apologiam editam demon-
ſtrant, & quidem, uti exiſtimo, anno Chriſti
CXXXIX,ͤhantequam Marcus Cæſar à patre
nuncuparetur. Incredibile enim videtur, Juſti-
num, qui tam Marco, quàm Lucio titulos Cæſa-
reæ dignitati & Imperio Proconſulari longè in-
feriores attribuit, Marcum Cæſarem, immo &
Imperatorem, ſi Apologia hoc anno præſentata
fuiſſet, non appellaſſe. Collegæ enim Imperii
Imperatoris nomine cohoneſtati, ut ſæpe inſi-
nuavi.
Euſebius in Chronico anno Abrahami 2166. VI.
qui Kalendis Octobris anni Chriſti CXLIX ean,
auſpicatux, ait: Creſcens Cynicus agnoſcitur, qui contrarie
Iuſtino noſtri dogmatis Philoſopho, quia ſe gulo- confutata.
ſum & prævaricatorem Philoſophiæ coargnebat,
perſecutionem ſuſcitavit, in qua ille gloriosè pro
Chriſto ſanguinem fudit. Quibus verbis inni-
xus Baronius, aliique, priorem Apologiam
Juſtinum per hæc tempora Antonino obtuliſ-
ſe arbitrantur. At Euſebius de Creſcente Phi-
loſopho loqui intendit, & ut moris ejus eſt,
uno tenore recitat mortem, quam ille S. Juſti-
no infligendam curavit; ſed de priori ejus Apo-
logia ibi loqui non potuit Euſebius, cùm jam
eam primis Imperii ejus annis diſertè conſig-
naſſet. Papebrocius citatus, qui hanc priorem
Apologiam

—

4 & 141.

——

VII.
laſinut ſcri.
dit Diale.
gum cum
ITypbere

.

.
MAron. ann.
120.nm. y. e
legg
did. an.
1 5

VII.
Neſihan
z1 4 vorem

c i lane. (
n

rSEC II
im An. Chagk.
e
Im
ni
⸗
ori
45
.
1
eo
um
em⸗
Ote.
irio
len
di⸗
udi.
U;
di⸗
culis
Ile.
do⸗
A⸗
latco
ehe-
it
t mn
gen⸗
oo⸗
licet
ejus
n u⸗
holl

blua, N.
40 Anne
anni izi⸗
ilßi. ſeripta.
An-
1adus,
1o ha-
en l⸗
lemon⸗
Uili
patle
Wr⸗
Cela-
nge in-
nwno &
Eſentara
Inpelii
pe inki⸗
VI.
i s, Fundammh.
XLIX ta gfinmni
itur, u unmm
ℳ . onfutni⸗
uher 7
mote .
bis iuni⸗
plogiamn
obeuli⸗

in Annales C. Baromi.

§5 K c. II. Apologiam Antonino Pio anno ejus Imperii
An. Ch. 14⁸. XIII porrectam contendit; dicit, hunc & lau-
datum Euſebii locum commutatos inter ſe eſſe,
idque non recenter, ſed circa Hieronymi tem-
ora, aut certè ipſiuſmet Hieronymi exemplo,
Eaſebii Chronicon Latinum facientis. Verùm
hæc conjectura non probatur: ſequeretur enim,
Euſebium martyrium Juſtini initio Imperii An-
tonini enarraſſe: anno verò ejus X 11I Iſcripfiſſe,
Juſtinum Apologiam huic Imperatori reddidiſ-
ſe, à quo præpoſtero rerum narrandarum ordine
longè abeſt Euſebius in Chronico. Præterea
tam varia eventa inter utrumque locum deſeri-
buntur, ut incredibile ſit, illam transpoſitio-
nem fieri potuiſſe. Baronius ait, Juſtinum in

prima Apologia ſcribere, Gentiles dicere, ante

annos centum quinquaginta nos aſſeverare, Chri-
Rtum ſub Oyrenio natum eſſe; ideoque eam Apo-
logiam cürrenti anno, quem i ſe c L poſt
Chriſtum numerat, ſcriptam fuiſſe. Sed præ-
terquam quòd Chriſtiani per hæc tempora nul-
lam peculiarem Eram habebant, Era Chriſtia⸗
na, quam aliquando in libris uſurpabant, ab
anno Juliano XLIII exordiebatur, ideoque
centeſimus quinquageſimus ille annus cum an-
no Eræ Dionyſianæ Cx LVII concurreret. Ve-
rüùm Gentiles rerum noſtrarum ignari numero
rotundo locuti ſunt, nihilque aliud ſignifica-
runt, quàm Chriſtianos aſſerere ,Chriſtum an-
te annos centum circiter quinquaginta natum.
Ait ſecundò Baronius, in ea Apologia bis Mar-
cionis Iuſtinum meminiſſe; hunc autem ante an-
num CXLIV heæreſim ſuam non docuiſſe.
Sed inde deducendum, Marcionem extremis
Hadriani temporibus errores ſuos ſparſiſſe, ut
ſuo loco oſtendimus, non verò Juſtinum poſt
annum CXLIV Defenſionem ſuam Antoni-
no Pio porrexiſſe. Hac porro Apologia anno
ſuo reddita liquet, ipſo Antonini Pii initio
Chriſtianos vexatos; cùm Imperatores vel Im-
perii initio, vel in Decennalibus & id genus fe-
ſtis perſecutiones decernere ſoliti fuerint.
vVII. Paulè poſt primam Apologiam Juſtinus ſcri=
luſtinus ſcri- pſit Dialogum cum Tipphone Iundæo de veritate

i⸗ Duan⸗ Chriſtianæ Religionis; ipſo enim ejus initio legi-

ννα, Hνα Tv vy Ros0ν⁵ο ον 1deſt,
Trypho, inquit, vocor. Sum autem ex circumciſio-
Baron. ann. né Hebreæus, eæ bello proximo profugus. Cùm
120. num. v enim bellum Judaicum nuperum vocet; non
& ſeqq & multò poſt bellum illud Dialogus ſcriptus, &
zis. Zpan- quidem poſtquam jam Apologiam publicaſſetʒ
1v7. ait enim Juſtinus pag. 349. ejuſdem Dialogi:
Atque iſta, quod nihil omnino, præterquam, at
vera lquar, curem, dico; neminem prorſus veri-
turus, quamvis veſtigio à vobis diſcerpar; ne-
que enim curam ant rationem aliquamm popularium
tiam meorum ( Samaritanorum dico] habui, ſori-
pto Cæſarem compellans, &c. De hoc Dialo-
go loquitur Baronius anno XI Hadriani, &
cum eo Spondanus. Scaliger in Animadver-

ſionibus Euſeb. ſcribit, Juſtinum Hadriano

imperante Dialogum illum compoſuiſſe ob pri-
mum locum à nobis citatum; ſed quomodo is
intelligendus ſit, ſecundus oſtendit.
Ad num. V I. De reſcripto ad cohibendam
erſecutionem Aſiæ populis dato, anno CLII,
de quo rurſus ibi in Annalibus, agemus.

VIII.
Reſceriptum
in favor em
Chriſtiane-
rur,

Tom. I.

149

8 G. 1 I.
An. Ch. 149.
150. 151.
Anno Urbis
902.
Olymp. s422
e Ia

ANNOPERIODI GRACO -ROMANZ 5642.
O 18 F. O 17. P. 14. April. Indict. 2.
JESuCRRRISTII49. ſecund. Baronium 151.
PII PATY 9.
ARTONINI PII IMp. 12.

D num. I. Coſſ. Ser. Scipio Orfin, & Q., J;
Nonius Priſens, ex Inſcriptionibus Onu- C enſules
hrianis.
Marci Aurelii Cæſaris Decennalia ad hune II.
annum referenda. Mediobarbus pag. 200. An- Hnperii C44
tonini Nummum XII Tribunitia Poteſtate no- Rue 44 494
tatum producit, in cujus poſtica viſitur Saturni l
templum. Producit & alium ejuſdem Impera-
toris Nummum Trib. Pot. X I1 inſignitum, in
cujus poſtica legitur: Cos. IIII. S. C. Mu-
NIFICENTIA Au G. Exhibetur in ea elephas
In poſtica alterius, cujus antica Trib. Pot. X 11
præfert: Cos. III L S. C. MuNIFICEN-
TIAAUG. Cernitur figura, dextrâ pateram,
ſiniſtrà haſtam puram tenens , ad edem dex-
trum Tigris. Quæ omnia horum ſolennium in-
dicia, ut anno CXLVII diximus.

AMNNO PERIODIGRACO -ROMAN & 5643‧ Anno Urbis
——1—— 1. 4 903.
Y O19. E. O 18. P. 30. Mart. Indict. 3. Olymwp. 2324
JIrsu GHRrISTI I50. ſecund. Baronium 152. aneze
PII PAP 10.
ANTONINI PII IMP. 13.

D num. I Coſſ. Gallicanus, & Eztus, es 1
Inſcriptione Onuphriana. Confalei

ANNO PERIOUDIGR4co-RoMANA 5644. Anno Urbis
O20. D. 19. P. 19. April. Indict. 4. 904.
JESu CHRISTI ISI. ſecund. Baronium 153. m a381
ANICETI PAPE I.
ANTONINI PII IMP. 14.
D num. I Coſſ. Quintilius Condia- 1.
nus „ & Quintilius Maximus, uti ac⸗ Canſules
curatà Onuphrius ex Dione lib. 72. ubi ta⸗
men librariorum errore loco Condiani legitur
Cardianus, quemadmodum apud Lampridium
in Commodo cap. 4. Sextus Cocidiani filius
dicitur, loco Condiani hoc anno Conſulis,
quem tamen Dio, cui major fides adhiben-
da ,„ Maximi filium facit. Condianum ſetiam
hoc anno edunt Faſti Græci Theonis à Dod-
wello Viro eruditiſſimo nuper publicati, & Fa-
ſti Cæſarei; quem annum aperuiſſe, non verò
Gordianum, ut perperàm Caſſiodorus, & li=
ber Cuſpiniani habent, ex eo liquet, quod an⸗
no CLXX X Sextus Quintilius Condianus Ma-=
ximi filius, non vero Quintilius Gordianus,
Faſtis nomen dederit, ut teſtantur Faſti citati
Theonis, & ſuo loco videbitur. Chronicon
Alexandrinum à Radero publicatum Gordia-
num profitetur; & tamen Faſti ex eo Chroni-
co à Sylburgio editi Condianum habent; qui
ſimileſve errores librariis attribuendi, Quinti-
N 3 liernns

150
38 £& C. II. lorum domus omnis à Commodo extincta, ut
An. Ch. 151. tradunt Dio & Lampridius laudati, Maximus
152. ſcilicet Condianus & Sextus Condianus, de qui-
bus plura Caſaubonus in Notis ad laudatum
Lampridii locum.
II. uinquennalia Imperii Proconſularis Mar-
Qeinquen- cj. Mediobarbus Nummum ejus producit, in
nalia Impe. — — .
rii Proconſu. Cujus poſtica legitur: TR. P. v. Cos. II. S. C.
Iaris M. Au. Cernuntur quadrigæ, aurigante Imperatore. Quæ
relii. repræſentatio viſitur etiam in poſtica Nuinmi
Antonini Trib. Pot. X 1III inſigniti; cum flu-
vii cujuſdam ſimulacro ponè decumbente. Ex-
* Apud Angellonium Antonini Nummus
MWcujus poſtica habetur: TR. Por. XIIII. Cos.
IIII. S. C. PIETAS. Repræſentatur tem-

plum octo columnarum., in cujus medio figu-
ræ duæ ſedentes, quarum una haſtam tenet;

extra columnas duæ ſiguræ. Qui Nummi horum
folennium teſtes. .
1III.
Anicetus

PP. ſuccedit
Pio.

Anicetus in ejus locum ſuffectus.

Anno Urbis
H05.
Olymp. 232.
an. 4.

O ꝛr. CB. 1. P. 10. April. Indict. .
JESuICRISTII52. ſecund. Baronium 154.
ANICETI PAPA 2. õ

ANTONINI PII IMP. I5.
I. D num. I & ſeq. Coſſ. Seæ. Acilius Gla-
Sonſisdes.
ut habet Onuphrius in Chronico, ubi quæ in
Faſtis ſcripſit, ſæpe
emendat, ut me monuit
Epiſtola Conſulari pag. 21.

Card. Noriſius, qui in
91. & II7. aliqua de

utroque Conſule notat. Quindecennalia Impe-

rii Proconſularis Antonini Pii. ð
S. Teæleſphorum Papam Hadriano imperante
ſediſſe probant Acta antiqua SS. Fauſtinæ & Jo-
vitæ, ac præterea Acta §. Calimeri Epiſcopi
Mediolanenſis, quorum verba recitat Henſ-

II.
Teleſphori
PP. obisus.

chenius in Explicatione Catalogi veterum Pon-

tiſicum. Adhæc Euſebius in Hiſt. lib. 4. Cap.
10. ac etiam in Chronico, & Marianus Scotus
ac Hermannus Contractus in Chronicis S.
Teleſphori martyrium anno primo Antonini
Pii conſignant, adeo verum eſt, Teleſphorum
ad hæc tempora non erveniſſe. Standum ita-
4 que Chronico Damal ‚in quo legitur: Tæleſ-
horus annis undecim menſibus tribus, diebus tri=

us. Fuit temporibus Antonini Macrini (legen-

dum, Hadriani) à Conſulatu Titiani & Gallica-
ni, uſque Cæſare & Balbino. Conſulatus Cæſaris
& Balbini incidit in annum Chriſti CXXXVII.
uare cùm Teleſphorus anno CXXVI Pon-
tificatum inierit, ut ſuo loco dictum, annos
XI, m. 3. & d. 3. ſedit, ſi error in numeros
non irrepſerit. Colitur in Martyrologiis die
quinta menſis
in auctiori Chronico veterum Pontificum, ſed
is dies ad aliquam ejus Translationem referen-
dus videtur, ut ex dictis conſtat. Sedes dicitur
vacaſſe diebus ſeptem. Verùm id ex conjectu-
ra aſſertum. Teleſphoro ſucceſſit Hyginus.
Theleſphoro unica attribuitur Decretalis, Vi-

III.
Toleſphori ris eruditis ſuppoſititia credita. Scripta eſt ad
Decretalau. omnes Epiſcopos, incipitque cum verbis Da-

maſi Papæ Epiſtola ad Illyricos: Credimus S.
ſidem veſtram in Apoſtolerum erunditione landa-

Critica Hiſtorico Chronologica

Pius Papa hoc anno ad Deum migravit, &

ANNO PERIODI GR CO-RoMANX 5645.

hbrio, & C. Valerius Omullus erianus,

ex verioribus documentis

Januarii, quo & ſepultus dicitur

ſe, in goque tantuùm peccaſſe, quòd Numerum

656 11
A Ch. N.
j. I4.
G 71. .
Cuuſs nd.

⁸8 £ C. II.

tam. Habet plura alia ex Damaſi Epiſtolis te-
An. Ch. 152.

ſtimonia; item ex Pſal. 25. 36. & 5I. verſionis S.
Hieronymi.

Ad num. V. Edictum pro cohibenda perſe- IV. .
cutione Scriptores in duas partes diſtraxit. Ba- Reſeriptum 1 4
ronius, Haloixius in Notationibus ad Vitam lro sohiben- 4
S. Juſtini cap. 5. & Papebrocius ad diem XIII derſeen- H
Aprilis, quo S. Juſtinus colitur, illud ab An- Anreli⸗ 1.
tonino Pio emiſſum fuiſſe contendunt, errore- emiſsam.
ue in eo M. Aurelii nomen legi, & loco, Con- r
ſul III, legendum, Conſul I V. Contra Valeſius 8
in Noris ad lib. 4. Euſebii cap. I3. ubi ea Epiſto- 4
la refertur, exiſtimat, erraſſe Euſebium, qui t.
Antonino Pio illud Edictum ſeu Epiſtolam at- in
tribuit; cùm ſit M. Aurelii, ut ex Inſcriptione 4
ipſa apparet, ſcripta primo anno Imperii ejus, in
cùm ipſe eſſet tertiùm Conſul, inquit Valeſius,
cujus opinio præferenda, magiſque explican-
da. His verbis titulus Epiſtolæ concipitur;
Abroεττιαα Kaigag Magx Aoαα π² οοναορα e
τια Rio ,5αεν i de oi= mel
2zs eαα. ανσνeWo** deτιο, aurος rés- bui
Toy, T oWναισ. aααςνι zalgerv, id eſt, Imperator lus,
Cæſar M. Aurelius Antoninus Aug. Armenicus cap
Paontifer Maximus, Tribunitiæ Poteſtatis X F. tel
Conſul III, Communi Aſiæ S. Titulus Armenici ait
conjecturam Valeſii certam reddit: is non An- fu
tonino, ſed M. Aurelio attributus, ac præter- ,
ea Lucio Vero, ut ex Nummis certum reddi- gnie
tur. At obſervandum Armeniaci nomen Mar- .
co & Lucio non tribui, niſi quando ille Tribu-
nitia Pot. xXvIII, hic Tribunitia Pot. III dona- .
tur; quas Tribunitias Poteſtates uterque Impe- Auno Urbis A
rator anno c LXIV geſſit. Infrà autem videbi- ſob.
mus, Armeniaci nomen anno cLIXI, quo M. ymp. 23
Aurelius Tribunitiam Pot. xv iniit, eidem n.
dari non potuiſſe. Et tamen is titulus in epiſto-
la ab Euſebio relata legitur. Error itaque in Tri-
bunitiæ Pot. numerum irrepſfit.
Hunc errorem Auctor Chronici Alexandrini V.
obſervaſſe videtur. Is Priſco & Apollinario Auctor 1.
Coſſ. anno ſcilicet Chriſti CLXIX, ſcribit, Ohronici nſilu. 4
Melitonem Aſianum Sardienſem Epiſcopum, & Aéex. erro⸗
aliquot alios Epiſcopos Apologiam pro Chri- * us ne
ſtianis M. Aurelio tradidiſſe, & Marcum eorum reeass inn
ſupplicationibus permotum ſcripfſiſſe epiſtolam W
ad Cummune Aſiæ, quâ vetabat, ne quis in po- 4
ſterum Chriſtianos Religionis ſuæ causâ calum- 0
niaretur. Eam epiſtolam Auctor Chronici Ale- ui
xandrini refert his verbis: Mæpx A/6α½οàn Nu
Arrunneg or6α dyeini Egα 7 wevα. ere
denτο, α παπι rero reαοσ .ieοσ i d. . berp
Xaραοαν, &c. id eſt, M. Aurelius Antoninus Au- An
guſtus, Tribunitiæ Poteſtatis anno XV, Commu- II. lm
ni Aſiæ, Salutem. At anno cLXIX Marcus Tri- Auliren.
bunitiam Poteſtatem xXIII, non verò XV ge- 2ala npe. Ill
rebat. Quare tam in Euſebio, quàm in Chroni- tmuife ann
ci Alexandrini Auctore: qui hanc epiſtolam ex „“
illo accepit, legendum videtur, * Teαrον αα ð
ιο, id eſt, Tribunitiæ Poteſtatis AXIII.
Dicit Valeſius in Notis ad lib. 4. Euſebii cCap. 26. Auno Uibͤ
Chronici Alex. Auctorem falli, qui exiſtimat d 4 .
eam epiſtolam anno X Marci ſcriptam. Scrip- . nd cn
ta eſt, inquit Valeſius, anno primo ejus Imperii, 4
ut colligitur ex anno XV Tibunitiæ Poteſtatis in.

eadem epiſtola prænotato. Sed ſi Vir eruditiſſi-
mus animadvertiſſet, Armeniaci nomen Marco,
dum Tribunitiam Poteſt. à v gereret, datum
non fuiſſe, intellexiſſet Auctorem Chronici
Alexandrini eam Epiſtolam anno ſuo reddidiſ-=

l.

irſuler. 4

, Ch. 12.

I.
Reſer; tamn
n ͦ eohiben.
lds mſen.
tione 4 M.
Aurelio

emiſan.

„

Ni
An⸗
tel⸗
ar⸗
bu⸗
Na⸗
npe⸗
ebi⸗
M.
dem.
iſto-
Tri-

ltini V.
ario A,
bi⸗ Omnui
. Alx. end.

& rem M

Arr ehrctentt
W
olann
po.
un⸗
gle⸗
dos
2
e
Al-
⸗
Tti⸗
ge⸗
0nl⸗
m eX
.
IIII.
26.
timmar
Eri⸗
ℳ.
ill⸗
arc,
arun.
ronid
Gall⸗
eGun
fbu⸗

in Annales C. Baroni. FI

3*C. II. Tribunitiæ Poteſtatis X v prorſus mendoſum
An. Ch. 152. retinuerit.

153. I54. . . . .
5 v 1. Si quis verò quærat, quæ errandi cauſa Euſebio

Cauſa erro- eſſe potuerit, hanc eſſe puto. Legerat is in Apo-
ris Euſebü. logia Melitonis, cujus Fragmentum refert lib. 4.
cCap. 26. Antoninum Pium in favorem Chriſtia-
norum ſcripſiſſe ad Civitates, ne contra Chriſtia-
nos tumultus concitarent. Quare M. Aurelii Epi-
ſtolam ad Aſiæ Commune ſcriptam, & à Melito-
ne impetratam, pro Antonini Pii Epiſtola per er-
rorem uſurpavit. Nec placet conjectura Papebro-
cii laudati arbitrantis, titulum eidem Epiſtolæ
temeraria manu adjectum, qui fortè defeciſſet
in antiquo Codice, aut imperitè ſuppletas reſi-
duas nominum ac temporum notas. Nam cùm
ipſe fateatur, eo in titulo Parthici nomen aut
ejus reſiduum ſuperfuiſſe, liquet, eum titulum
de Antonino Pio minimè explicari poſſe, cùm
is numquam in Nummis, nec Armeniacus, nec
Parthicus dicatur; quod tamen utrumque no-
men Marco in Nummis & Inſcriptionibus attri-
buitur. Euſebii errorem vidit etiam Nicepho-
rus, qui tamen eum non emendavit. Nam lib..
cap. 26. eam Epiſtolam inter Antonini Pii geſta
refert; poſtea verò cap. 34. illam Marco aſſignat,
aitque: Maltos verò & alios Martyres in Aſia
fuiſſe conſtat, priuſquam At. Aurelius Antoni-
nus Juſtini alionumqe Chriſtianorum permotus

epiſtolã, quam panlo ante retulimus, ad Aſiæ po-

pulos miſſa, perſecutionem cohibuit.

a Urbis ANNO PERIODI GRXCGO-ROMANA 5646.
Olymp. 233. Q 22. A. 2. P. 26. Mart. Indict. 6.
ane n JESu CnHRISTI 153. ſecund. Baronium 155.
ANICETI PAP & 3.
ANTONIN I PII IMF. 16.
1I.

Conſules. . S —
* Iuanius Rufinus, ut diſcimus ex Inſcriptio-

ne Romæ in Horto Barberino inventa, & reci-

tata à Sponio in Miſcellaneis Eruditæ Antiquit.
pag. Sz. quæ dicitur dedicata C. BRuTTI O
PRÆ SENTE, AuLo JuNIOo RuFINO
Cos. Hic in alia Epigraphe relata à Card. No-
riſio in Epiſtola Conſulari dicitur A. Ju NIus
RurFrINus, & Præſens ſine numerali nota in
ea etiam editur. Quare Rufinus in Annalibus
perperam Antoninis adſcribitur, & hic Præſens
alius eſt ab eo, qui cum Antonino Pio, ejus
II. Imperii initio, Conſul fuit. . .
Quindecen- Imperii Auguſtei Quindecennalia Antoni-
nalia Impe- nus Pius celebravit, ut ex ejus Vicennalibus
rii Muguſtei anno CLIX exhibitis certò conſtat. Nunquam
Antonini enim hujuſmodi ſolennia plus anno uno dilata,
Lis. ut in Diſſert. Hypatica monui.

Anno Urbis ANNO PERIODIGRCO -ROMANX 5647.

07.
lyne. 333. O 23. G. O 3. P. 15. April. Indict. 7.
JESuICHRISTI IS5A4. ſecund. Baronium 156.
ANICETI PATPX 4.
ANTONINI PII IMP. 17.
cn ſahr. D num. I. Cofſ. L. Aurelius Commodus,
& Titus Sextius Lateranus, ut oſtendit

Card. Noriſius in Epiſt. Conſulari. Erat Com-
modus Marci per adoptionem frater.

D num I. Coſſ. C. Bruttius Præſens, & A.

Ex quo apparet, Marcum Imperii Cæſarei S £ C. II.
Quindecennalia dediſſe. Quare cum anno præce- An. Ch. 154.
denti Antoninus ſua ediderit, Marcus alio an- ¹55. 156.
nO Quindecennalia dediſſe videtur. Extat apud . .
Mediobarbum Nummus inſcriptus: ANTONI- Qein Aene
NuSs Auc. PIus P. M. TR. P. x vII. in po- Caſaris.
ſtica: LIEBERALITASVII. CoOS. IIII.
Figura ſtans, dexträ congium, ſiniſtrâ cornu-
copiæ tenens. Quæ liberalitas ad hæc ſolem-
nia referenda. V

—

ANNO PERIODI GRACO -ROMAN & 5648. Anno Urbis
. . 90⁸ Olymp,
O24. F. ) 4. P. 7. April. Indict. 8. 233. an. 5.
JESuCHRISTI 155. ſecund. Baronium 157.

ANICETI⁊ PAP 5.

ANTONINI PII IML. 18.

D num. I. Coſſ. C. julius Severus, & M. 1.
A Rufſinus babinianus, ex Inſcriptione Onu- Conſules,
phriana.

ANNO PERIODI GRXCO-ROMANA 5649. Anno Urbis
O 25. ED. ) 5. P. 24. Mart. Indict. 9. 2097

Olymp. 2334
JESuICHRISTI I56. ſecund. Baronium 158 an. 4.

ANICETI PAPD&£ 6.

ANTONINIPII IMP. 19.

AN num. I. & ſeq. M. Ceionius Silvanus, I.
& C. Serius Anugurinus, ut habet Onu- Conſules,
phrius in Chronico. De hoc pari Conſulum
legendus etiam Card. Noriſius in Epiſtola Con-
ſulari, & Phlegon in libro de Mirabilibus, ubi
cap. 10. meminit Conſulum M. Plancii Silvani
& Sentii Augurini.
Imperii Proconſularis Antonini Pii Vicen- II.
nalia in hunc annum incidunt: ſed ea Num- Vicennaliæ
mis ſculpta non fuéêre licet per inconſideran- Inperii Pro-
tiam in Diſſert. Hypatica cap. 7. num. rII. ere
ſcripſerim, referri Nummum ab Occone & Weniau
ab Onuphrio in Faſtis lib. 2. in quo legitur,
Antoninus Aug. Pius P. P. Trib. P. XI. & in
poſtica: Vota Sol. Dec. II. Coſ. IIII. Nam Onu-
phrius nullum ſimile Numiſma habet, & apud
Occonem hæ tanquam duorum Nummorum
partes proponuntur. Quare Imperii Proconſula-
ris Antonini Pii Vicennalia & id genus feſta
Nummis ſignata non fuêre, primuſque Com-
modus fuit, qui Proconſularis Imperii Decen-
nalia & hujuſmodi ſolennia Nummis inſculpi
juſſerit.
Cùm S. Hygini Papæ obitus in quibuldam III.
Martyrologiis die x Januarii, in aliis die X1 Obitus HEygi-
conſignetur, liquet, priorem diem ad mortem, *E
poſteriorem ad ſepulturam referendum eſſe. Sed Baron- num
de anno major difficultas. Chronicon enim Da-
maſi hac in parte corruptum; ibi enim legitur:
Hyginus annis duodecim, menſibus tribus, diebus
ſex. Fait temporibus Veri, à Conſulatu Gallicani
& Veteris, uſque Præſente & Rufino. Teleſpho-
rus Hygini deceſſor obiit anno cxXXVII. Con-
ſulatus Gallicani & Veteris in anmnum cI, Con-
ſulatus Præſentis in annum c I 1II incidit. Qua-
re Chronicon illud depravatum, dicendumque,
Hyginum annos duntaxat quatuor ſediſſe, ut
habent Auctius ChroniconVeterum Pontificum,
Codex Palatino-Vaticanus, Euſebius in Chro-
N A4 nieo

152
8 E C. II. nico & in Hiſtoria, Nicephorus lib. 3. cap. 25.
An. Ch.i56. Luitprandus, Anaſtaſius, aliique tam Græci,
157 ‧ 153. Latini; & Onuphrius ‚qui antea ſolebat

quàm 1
tempus Pontiſicum Romanorum juxta Conſules

in Chronico Damaſi memoratos metiri, hic -
lud contemnit, & Conſules in eo expreſſos non
curat. Cum igitur Hyginus Ælii Cæſaris & Bal-
bini Conſulatu ſedere cœperit, ut ex dictis li-
uet, obiit anno centeſimo quadrageſimo pri-
ino die æ menſis Januarii. Euſebius enim, Ma-
rianus Scotus, & Hermannus Contractus in
Chronicis mortem ejus conjungunt cum anno
uarto Antonini Pii, ideoque eo circiter tem-
ore martyrio coronatus eſt. Ipſemet Baronius,
ui ſine teſte Hygini mortem ad hunc annum
Ailtulit „ ejus tamen Pontificatu geſta cum
prioribus Antonini Pii annis copulavit, quæ
ideo rurſus per hæc tempora repcterc coactus
fuit.
1V. Decretales duæ Hygino attribuuntur ſuppo-
Decretales ſitionis ſuſpectæ. In priori refertur locus ex Ida-
Hgini cio contra Warimadum cap. 3. deſumto, aliud-
ue ex Aniano ad Conſtit. 15. tit. 1. lib. 9. aliaque
Banion. num. ex Ennodio, qui ſeculi ſexti initio vivebat. Ne-
que ſecunda ad Athenienſes data, magis ger-
mana. Hygino ſucceſſit Pius, ſed poſt aliquot
menſium Interpontificium; quod perſecutioni,
quæ tunc furebat, attribuendum. In Libro Pon-
tificali legirur: Ceſſavit Epiſcopatus ejus dies trei.
Quod verum eſſe non poteſt, cùm doceat Epi-
phanius, Marcionem poſt Hygini mortem Ko-
mam veniſſe, dum Presbyteri Eccleſiam rege-
rent, ut ſuprà oſtendimus. Quate Interpontifi-
cii duratio tam in Libro Pontificali, quàm in
auctiori Chronico veterum Pontificum nota-
ta; parvipendenda, cùm toties falſa compro-
berur. Hinc ea à nobis per hæc tempora ne-

glecta.

Anno Urbis ANNOPERIODI GRAGO-ROMAN &Æ 5650.
Po . 26. DC. οπ1⅓¹. II. April. Indict. 10.

244. an. 1.
IESU CRRISTI 157. ſecund. Baronium 159.
ANICET I PAPEZ 7.
ANTONINI PII IMP. 20.
I. D num. I. Coſſ. Barbarus, & Regulus,
cnſulss. de quibus Card. Noriſius in Epiſt. Con-

ſulart ubi citat Galenum in lib. de Præcognit.
cap. 2. ubi docet, Barbarum avunculum fuiſſe

Lucii Imperatoris, qui cum Marco impera-
vir.

—

Anno Urbis ANNO PERIODI GRX CO-ROM A N &Æ 5651.

Olympas 4. 27. B. D 7. P. 3. April. Indict. 1I.
an, 2. IESuI CHRISTI 158. ſecund. Baronium 160.
ANICETI PAP 8.
ANTONINI PIIIMP. 21.
1. D num. I. Coſſ. Tertullus & Claudins
Conſules. Sacerdos, ut habet Card. Noriſius in Epiſt.

Conſulari. Imperii Cæſarei Marci Aurelii Vicen-
nalia in hunc annum incidunt.

Critica Hiſtorico-Chronologica

§ K C. II.
An. Ch. 159.
160.
Anno Urbis
912.
Olymp. 234
an. 3⸗

ANNO PERIODI GRACO-ROMAN& 56 2.
O 28 A. S8. L. 23. April. Indict. 12.
Ik su CKRISTII59. ſecund. Baronium 161.
ANICETI PAP &£ 9.

IMP. 22.

D num. I. Coſſ. Plautius Quintillus, & M. I⸗.
Statius Priſcus, ut videre eſt in Ep. Conſul. Conſules.
. Antoninus Pius Auguſtei Imperii Vicenna- II.
lia in hunc annum diſtulit, ut varia Numiſma- Vicennaliæ
ta à Mediobarbo relata certum reddunt. In uno mherü du-
legitur: ANTONINuIS Auc. PIus P. P. TR. gahes anto-
P. XXII. in poſtica: VoTA SuSCEPTA DE- nine Eii
CEN. III. Cos. IIII. Cernitur figura ſacrifi-
cans. In alio eadem Tribunitia Poteſtate inſi-
gnito habetur, VoTA SoL. DECEN. I I. Cos.

ANTONINI PII

I.II I. ubi etiam figura ſacrificans repræſentata.

Ex his duobus Nummis inter ſe collatis liquet
uno eodemque tempore & Vota v. g. Vicenna-
lia ſoluta fuiſſe, & nova in ſequens decennium
ſuſcepta. Hoc enim tempore nondum in uſu po-
ſitum erat, ut Vota, quæ viceſimo Imperii anno
ſuſpiciebantur, Vota Vicennalia nuncuparentur
ſed Vota tantùm Decennalia ſecunda de more
dicebantur. Quare hoc anno Antoninus Pius ſe-
cunda Decennalia ſolvit, & tertia Decennalia
ſuſcepit. Mediobarbus citatus Nummum Anto-
nini Pii refert inſcriptum: ANTONINuS Au
PIus P. P. in poſtica: VoTA sSusSCEPT 4
DEc. IIII. CoS. IIII. S. C. ſed non du-
bito „quin legendum ſit, DEc. III; cùm An-
toninus Vota Decennalia quarta ſuſcipere non
potuerit, triennio poſt Vota Decennalia III
ſuſcepta demortuus. Mediobarbus ibidem pag
205. hunc Antonini Nummum exhibet: Anro-
NINuS AuG. PIus TR. P. XxXII in poſtica:
AEDE DIVI Auc. REST. Cos. III I. S. C.
Viſitur templum octo columnis ſuffultum. Qua-
re in his Vicennalibus hujus reſtitutionis me-
moriæ renovata. Quo Nummo, ſimilibuſve in-
nixus hanc regulam ſtatui, in Decennalibus
ſc. & id genus feſtis, præcedentium annorum
victorias, aliaque præclarè à Principe geſta
Nummis de more inſculpta, ac eorum memo-

riam inſtauratam eſſe.

ANNO PERIODI GRXCO-ROMANX 5653. Anno Vrbies

. . 913. Olymp.
O I FG. „ 9. P. 14. April. Indict. 13. 234⸗ ge
IrsuCRR-IISTII6. ſecundum Baronium 162.
ANICETI PAP 10.
4

ANTONINI PII IMP. 23.

A D num. I. Coſſ. T. Vibius Barus, & An- I1.
nius Bradua, ex Inſcriptione Onuphria- Conſules,
na. Sed loco Barus, legendum, Verus ut habet
inſcriptio Romana in Miſcellaneis Eruditæ An-
tiq. quæ dicitur dicata B RADIA & VERO
COSS. Verum etiam profitentur Faſti Idacii,
Proſperi, Chronici Alexandrini & Caſſiodori.

ANNO

.tl

Anno Urb

lt.
Olymp. 15
n

1.
Cinſiln

Inpeni lro·
cunſularii
llarci in·
ecennalis.

— — — — -—

un
Ohim: 4. Nl
wnini Pij. D
Dzomnum. b

1 .
V

Vig
nun
ci⸗

VXCc
An. Chiee.
160 59.

Anno Urbis
912.

uu 4 18

I.
l. nſuler.
*„ II.
Vicemtlis
liſtei And.
* nint Pii.
B-
n⸗
l⸗
0⁵.
ta.

no
Wr,
nore
ſe⸗
Ali
o⸗
us.
1A
du-
An⸗
non
III
Pap⸗
Nro-
ſtica:
3.C.
me⸗
e⸗
Apus
doruin
gehea .
nemo⸗

—

134, 1n 45

—

in Annales C. Baronii.

§S & C. II.
An. Ch. 161.
Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO -ROMAN & 5654.
14.
iymp. 235. Q 2. E. I0. P. 80. Mart. Indict. 14.
. . JESuCHRISTII6GI. ſecund. Baronium 163.

SoTERIS PAP I.

M. AukELII IMP. I.

I. Aℳ Num. I. ad ViI. I. Coſſ. M. Plins
Conſules. Aurelins Verus Ceſar I Ih, & L. Ddlius
Commodus II, ut oſtendit Card. Noriſius in
Epiſtola Confſulari pag. 95. ex Inſcriptione Gru-
teriana pag. 300. hujus anni initio dedicara, in
qua cùm L. Aurelius Commodus Cæſar non di-
catur, quemadmodum nec in aliis Inſcriptioni-
bus, in quibus prior ejus Conſulatus Laterano
Collegà geſtus memoratur, Ceæſar non appel-
letur, conſtat, eum, antequam cum Marco im-
Imperii Pro- peraret, Cæſarem non fuiſſe; Cæſaribus enim &
conſulari: Auguſtis eum Magiſtratum exercentibus, is ſine
Marei Quin. Auguſti, vel Cæſatis nomine in Inſcriptionibus
decennalis. memorati non ſolitus. Verum itaque eſt quod
ſcribit Capitolinus in Vero Imperatore cap. 3.
PEuitque privatus in domo Imperatoria viginti &
tribus annis. Paulè pòſt: Diu autem & privatus
fuit, & eâ honorificentia caruit, quà Marcus or-

nabatur. Namque in Senatu ante Quaſturam

non ſedit; neque in itinere cum patre, ſed cum
Præfecto Prætorii vectus eſt; nec aliud ei honori-
zentiæ ad nomen adiuntctum eſt, quaàm quòd Au-
guſti filius eſt appellatus. M. Aurelii Conſulatus
juxta ſecundam Conſulatuum Cæſareorum regu-
lam ſumtus, ob Quindecennalia nempe Procon-
ſularis ejus Imperii. In Faſtis Cæſareis ab Em.
Card. Noriſio publicatis Conſules his verbis
exhibentur: duobus Auguſtis, quia ſc. poſt mor-
tem Antonini Pii uterque Cæſar, Auguſtus ap-
pellatus fuit, indeque Conſulatus iſte, duorum
Auguſtorum Conſulatus dici ſolet.
Antoninus Pius die ſeptima menſis Martii
vivis exceſſit, quod certò colligitur ex die emor-
tuali M. Aurelii ſucceſſoris, qui fuit dies XVII
menſis Martii anni CLXXX, ut infrà vide-
Baron-num. bimus. Quare poſt Hadriani mortem impera-
1. vit annos viginti duos, menſes ſeptem dies
viginti ſex: à die verè, quo Imperii Collega
nuncupatus eſt, annos viginti tres, dies unde-
cim. Xyphilinus quidem, Zonaras, & Cedre-
nus annos ei viginti quatuor attribuunt; quia
nempe utrumque extremum annum incomple-
tum pro integro numerant, quiputandi modus
ab Antiquis ſæpe uſurpatus.
111. Antaninus Pius liberis ſuis ſuperſtes fuit. Ca-
Liberi An- pitolinus in Antonino Pio cap. I. de ejus filiis
tonini Püi, joquens ait: Urxor Annia Fauſtina: fili mares
dquo: duæ fœminæ; gener per majorem Rliam La-
mia Syllanus; per minorem Marcus. Horum fi-
liorum, filiæque natu majoris nomina hacte-
nus magnis tenebris ſepulta diſcimus ex an-
tiqua Romanarum Inſcriptionum Collectione à
Mabillonio tomo 1vV Analectorum publicata,
ubi hæc Inſcriptio legitur: Aurelia Fadilla, filia
Imp. Ceſaris Titi Dlii Hadriani Antonini Au-
guſti Pu P. P. Capitolinus loco laudato de An-
tonino Pio verba faciens, inquit: Soror uterina,
Julia Fadilla. Antea dixerat: Mater Arria Fa-
dilla. Matris itaque & ſororis cognomen filiæ
Antoninus impoſuit. Ejus filiis maſculis hæ In-
ſcriptiones dicatæ: M. Aurelius Faulvius Antoni-

II.
Obitus An⸗
sonini Pii.

153
2us, flius Imperatoris Ceſaris T. Aℳlii Hadria- S F£ C. I1.
ni Antonini Aug. Lii P. P. Docet Capitolinus An. Ch. 1I61.
citatus, Antonini patrem Aurelium Fulvium,
avum Titum Aurelium Fulvium dictos eſſe. Al-
terius filii nomen in hac epigraphe expreſſum:
M. Galerius Aarelius Antoninus ſelius Impera-
toris Cæſaris Titi Aℳklii Hadriani Antonini Au-
guſti Pü P. P. Hic etiam in duabus Inſcriptio-
nibus Græcis apud Mediobarbum in Numiſma-
tis Imperatorum pag. 2056. appellatur Marcus
Aurelius Antoninus. Porro hujus mater, quæ 4
Capitolino in Antonino Pio vocatur Aunnia Fklu-
Ktina, ab eodem in Marco Philoſopho, dicitur
Galeria Fauſtina; in Nummis verò Latinis Fau-
ſtina tantùm vocatur. Huic Marcus Galerius
filius ſuperſtes fuùt, ut conſtat ex Nummo Græ-
co apud Spanhemium Virum eruditifſimum
Pag. 658. Viſitur in uno latere ipſius Fauſtinæ
caput velatum cum Inſcriptione: &OEA &½T IC-
TEINA, id eſt, Diva Fauſtina; in alio caput
puerile cum litteris: M. TAAEPIOC. AN-
TONEINO C. ATTOKPATOPOC. ANTONINOT,
id eſt, Marcus Galerius Antoninus Imperatoris
Antonini. ſupple, filius. Neuter ex his filius
Cæſar nuncupatus, nec patri ſuperſtes. Cùm igi-
tur Fauſtina Diva appelletur, jam obierat, cùm
Nummus ille percuſſus.
Ad num. VII. M. Aurelius cognomento IV.
Philoſophus, qui jam Collega Imperii erat, Rei- ine
publicæ adminiſtrationem ſuſcepit, ſtatimque mli .
L. Elium Aurelium Commodum, non modè ſumtus.
Cæſarem, verùm etiam Auguſtum novo exem-
plo renuntiavit, omnibuſque Auguſtorum ti-
tulis, Pontificis tantům Maximi excepto, cum
eo communicavit. Patinus in Numiſmatis Im-
Peratorum pag. 241. Nummum Coloniæ Beryti
affert, in quo ab altera parte Marcus, Verus ab
altera in ſculptus cum ſua quiſque aquila, Im-
perii pro indiviſo communicati argumentum.
Quam in rem Diocletianus & Maximianus Her-
culius in edem Nummo repræſentati aquilam
ferunt ſcipioni eburneo, quem quiſque gerit,
impoſitam, quæ communicati utrique Imperii
ſymbolum. Harduinus Vir Clariſſimus in Num-
mis Populorum & Coloniarum pag. 412. Num-
mum Lucii Veri Imperatoris exhibet, in quo
ſcriptum, HOTKIEAN HPVOC THI 9,
id eſt , Pruſium ad Eypium montem. Eo in
Nummo Oriens radiato capite ſingulis ma-
nibus ſingulas geſtat aquilas cum lauri ramis,
quod ſubaétum utriuſque Auguſti auſpiciis
Orientem declarat, ut rectè obſervat Harduinus
adverſus Triſtanum tom. II. pag. 305.
Hic obſervare juvabit, Imperium Romanum Vv.
tribus modis adminiſtratum fuiſſe. Primò, vel Wes varie
ab unico Auguſto, vel ab uno Auguſto cum Imperii Ro-
Collega Imperii ſibi adjuncto, qui extra Ur-
bem idem jus in exercitus ac Provincias cum il- vrma.
lo habebat, quique ob Imperium Proconſulare
Inperatoris nomine, non tamen Auguſti appel-
labatur. Duravit hæc regiminis forma, ſub quo
etiam varii Cæſares Imperiique ſucceſſores de-
ſignati, uſque ad præſentem annum, quo no-
vum adminiſtrationis genus à Marco Aurelio
inductum. Nam tunc primum Romanum Impe-
rium duos Auguſtos habere cœpit, ut inquit Ca-
pitolinus in Marco cap. 7. quod & alii Hiſtoriæ
Auguſtæ Scriptores confirmant. Duravit hæc
ſecunda regiminis forma, in qua aliquando tres
Auguſti viſi, uſque ad Conſtantium Chlorum &
Galerium Maximianum, ad annum nempe
Chriſti

14
3 £ C. 11. Chriſti trecenteſimum quintum, quo Diocle-
An. Ch. 161. tianus & Herculius abdicarunt, quéve Impe-
rium antea ſolidum atque indiviſum guberna-
tum, inter Auguſtos tanquam hæreditas quæ-
dam diviſum fuit. Quæ tres regendæ Reipubli-
cæ Romanæ formæ ad variarum difficultatum ſo-
lutionem ſedulò notandæ.
VI. Secundi regiminis generis initio, licèt ſupre-
ad Sne mi dominii nomina, muneraque duobus aut tri-
Begor gatt- bus Auguſtis communia eſſent; unus tamen ſe-
u „ hniorque Pontificis Maximi appellationem ge-
Pontifer ebat, ut liquet ex Nummis, in quibus Commo-
Max. dictus. dus, Caracalla, & Geta, qui cum patribus cor-
regnarunt, non dicuntur Pontifices Maximi,
ſed tantum Pontifices, eo modo, quo in hoc
Caracallæz Nummo: ANTONINuS Aucusrus
PONTIF. LR. P. II. Idque etiam conſtat ex
his Dionis verbis lib. 5. quæ non rectè ab In-
terprete intellecta, Spanhemius V. C. in Diſſert.
8. de Præſtantia & Uſu Numiſmatum ſic vertit:
Ex eo autem quòd omnibus Sazerdotiis inaugurati
Junt Imperatores, & quod alios in pleraque illa
Collegia adſeiſount, ſemperque anus eorum, abi
duo vel tres ſimul imperant, ſummum Pontifica-
tum gerit, continuò ſit, ut omnium Religionum &
Sacrorum Domini evadant. Quare quoad iſtum
honorem non plus his Auguſtis in partem Im-
perii vocatis, quàm Imperii Collegis, qui in
prima regiminis forma ſupremi Principatùs
contortes erant, tributum. In Nummis enim Ti-
berii, Liti, aliorumque Imperii Collegarum,
Pontificis nomen legitur. Imò hæc inferior Pon-
ificis dignitas, cùm initium quoddam ſeu tyro-
cinium ſupremi faſtigii eſſet, dabatur etiam pu-
ris putis Cæſaribus, ut videre eft in Nummis
Caii, Lucii, Getæ, &c. Quod Dio his verbis
ſignificat: Alios in pleraque illa Collegia adſoiſ-
cunt, Cæſares neinpe & in ſucceſſionis ſpem vo-

catos. At ubi Balbinus & Pupienus ad Impe-

rium evecti ſunt, Pontificis Maximi nomen
utrique conceſſum; quemadmodum poſtea
Gallo & Voluſiano, tum Valeriano & Gallieno;
ac Denique Diocletiano & Herculio, ut videre
eſt in eorum Nummis. An verè ſolùm Pontifi-
cis Maximi nomen communicatum fuerit, &
poteſtas penes unum remanſerit; aut juniores
Auguſti tam in nominis, quâm in poteſtatis
conſortium vocati [uerint, hactenus in obſcuro
eſt. Illud certum, in tertio regiminis genere,
cum ſinguli Auguſti Imperii partem poſſide-
bant, apud ſingulos Auguſtos Pontificatus Ma-
ximi appellationem & rem reſediſſé; cùm alter
in alterius dominio jus aliquod exercere non
potuerit. In edicto à Galerio Maximiano in
Chriſtianorum favorem anno CCCXI, an-
tequam periret, emiſſo, quod' refertur ab Euſe-
. bio lib. S. cap. 17. Galerii, Conſtantini, & Li-
cinii nomina ſeorſim cum titulis cuilibet eo-
rum peculiaribus leguntur, Pontificis tamen Ma-
ximi appellatione ſingulis attributa, ob idque
ter repetita. Verum quidem eſt, Nicephorum
lib. 7. Cap. 23. idem edictum referre, in eoque
ſoli Galerio Maximiano Pontificis Maximi titu-
lum dari. Sed brevitatis causâ illum omiſſum
exiſtimo: quod eò magis ſuſpicandum, què
Conſtantinus ibidem Auguſtus non appelleuir,
ſicut nec Licinius. Extant Inſcriptiones duæ
apud Goltzium, Gruterum, & alios, quarum
altera Valentiniano, qui in Occidente, altera
Valenti ejus fratri, qui in Oriente imperabat,
dicata, in qua uterque dicitur PONTIF. Ma-

Critica Hiſtorico-Chronologica

X 1IMuS. TRIB. POT. VII. I MP. VI. CoxNs. 8 Æ C. II.
II. Erratum tamen in utraque, vel in nota nu- An. Ch. 161.
merali Conſulatůs, vel Tribunitiæ Poteſtatis.
Uterque enim anno cccCLXIV Imperium iniit,
annoque CccLXX Conſulatum III, ac vVII
Tribunitiam Poteſtatem geſſit. Quare non Con- *
ſul II, ſed II I, uterque dici debuit, vel ſaltem
Tribunitiæ Poteſtatis VIII. Sed quidquid ſit,
ex his manifeſtum ft, Pontificis Maximi nomen
pluribus Auguſtis eodem temporée in diverſis
Romani Orbis partibus regnantibus attributum
fuiſſe. Videndus Card. Noriſius in Cenotaphiis
Piſanis Diſſert. 2. cap. 7.
Quoad Imperatoris nomen, illud in priori VII.
Imperii Romani diſpoſitione tam Auguſtis, Caſares vo-
quàm Cæſaribus Imperio Proconſulari exorna- , weere.
tis attributum, ut alibi demonſtravi. Ced in ſe- coes.
cunda à Marco Aurelio inducta, tituli Cæſa-
rum aucti, ipſique non minus, quâm in priori
Imperii Collegæ, Imperatores etiam vocati.
Ariſtides lib. 4. Sacrarum Orationum ait: nAE
α τοDWαα ssb * rn õ
Xαι ιο οσνe rev SoασνσhXεαν auvονειαιοε
a†, àr& αadαο, id eſt: Paucis diebus interie-
Stis, venerunt ad me ex Italia Kegunm literæ, tum
Imperatoris ipſius, tum e&fus lii. Loquitur Ari-
ſtides de Marco Aurelio & Commodo Cæſare,
& de iis, quæ Severo aàa ſiæ Proconſule exiſten-
te, geſta ſunt, Regiſque nomen, tam filio, quàm
patri tribuit, ſed Imperatoris nomine patrem
tantùm appellat. Severus autem, antequam
Commodus Tribunitia Poteſtate decoraretur,
Aſiam rexit, ut infrà videbimus. Quare co tem-
pore Cæſares nondum Imperatores, ſed Reges
tamen vocati. ante Commodum non exiſtimo,
Cæſares Negis nomine cohoneſtatos fuiſſe. Spar-
tianus enim in £lio Vero cap. 6. de hoc Cæſa-
re qui Tribunitia Poteſtate ornatus fuerat, lo-
quens ait: Sepultus eſt Imperatorio funere: neque
quicquam de Rgin, niſi mortem, habuit digni-
tate. Cæſares anno Chrifti CKCVII non-
dum Imperatores nuncupabantur. Nam in ua-
bus Inſcriptionibus intrà referendis Caracalla
Severi Aug. filius natu major, qui jam Cæſar
erat, dicitur Inperator deſtinatus, quòd eo an-
no à patre Auguſtus deſignatus fuiſſet, ſed non-
dum Senatus decretum acceſſiſſet. Cæſares ita-
que Inperatoris titulum tunc non obtinebant.
Sed anno inſequenti, quo Severus Quinquen-
nalia exhibuit, Caracalla & Geta Inperatores ap-
pellati, Caracalla nempe uguſtus & Geta Cæ-
ſar, ut ex Herodiano infrà oſtendo. Quare Ge-
ta, Diadumenianus, & Alexander Severus Cæ-
ſares, in Nummis Græcis Imperatores vocantur,
quod nomen liſdem Cæſaribus in Epigrammatis
Latinis aliquando conceſſum. Onuphrius lib. 2.
Faſt. hanc Julii Gallieni Cæſaris epigraphen re-
fert: I M P. Q JuLIO. BILIO. GALLIENI.
AuUG. ET. SALONIN g. Mediobarbus in Nu-
meriano hoc Numiſma producit: Mr. C. M.
Auk. NuMERIANUS. NoOB. C. .
In hac ſecunda Imperi Romani forma Cæ ſa-
res etiam Principes vocati. Capitolinus in Ma-
ximo & Balbino cap.. de Gordiano Cræſare ait:
Quare fabtum, ut Gordianum adoleſcentem Prin-
cipem (id eſt, Cæſarem ) peterent, qui ſtatim
faëtus eſt; nec priks permiſſi ſunt ad palatium ſti-
pati armis ire, quàm nepotem Gordiani, Ceſaris
nomine nuncuparent. Neque aliter apud Græcos
fieri potuit; cùm apud eos vox adr ντα οτιατις, tann
Imperatorem, quàm Principem deſignet. Peta-
VIIS

VIII.
Caæſares
Principes
vocati.

340 II.
Al, Ch. 1ol.

15.
Ciſarun
zomina ſipe
von iſtele-

la,

de

I

in Annales C. Baronii. 155
8AC II §⁸ † C. II. vius lib. HI. de Doct. Temp. cap. 7. ait, Imperii Ad num. VIII. Lucius Verus Auguſtus hoc S 4 C. II.
. An. Ch isr. An, Ch. 16. Proconſularis conſortes, uti erat Tiberius, Im- anno ad bellum Parthicum profectus, ut rectè An. Ch. 161.
8 peratores dictos non fuiſſe, & eodem lib. cap. Baronius Card. Noriſius in Epiſtola Conſulari „X.-
24. inquit, Gordianum loco laudato majus ali- pag. 16 5. aliique Viti eruditi profectionem hanc ken .
l quid, ampliuſque quàm Cæſaris nomen conſe- in annum ſequentem diſtulere, decepti, uti tium. ni⸗-
1. . cutum; cùm Capitolinus modè eum Imperato- exiſtimo, Nummo hujus Imperatoris, qui extat
n rem, modè eum Principem appellet. Sed ſi Vvir apud Mediobarbum, in quo dicitur ucius, TR.
doctiſſimus eam vulgarem opinionem magis ex- FP. II. Cos. II. PROFECTIO Au G. Viſitur
. * pendiſſet, falſam eſſe intellexiſſet. Imperator eques jaculum per tranſverſum te-
IXN. Ex his Cæſarum appellationibus rectè expli- nens; qui Nummus anno ſequenti, quo Tribu-
. Caſarum catis varios doctorum Virorum lapſus facile de- nitiam Poteſtatem 11 Lucius iniit Cuſus. Ar
i nog Vit⸗ tegere eſt. Scaliger in Animadverſionibus Euſe- animadvertere poterant, alia hujus Imperatoris
2 ut e pianis ad num. 2215. ſcribit, Getam in ſecundo Numiſmata apud Antiquos extare, in quibus le-
oi l⸗ ſuo Conſulatu anno nempe Chriſti C00 V, Au- gitur: TR. P. III. Cos. I I. PROFECTIO Auc.
lb, Calen n. guſtum dictum eſſe, quèòd in Inſcriptione le- §. C. Sicut itaque ex his poſtremis Nummis de-
“ gatur: duci non poteſt, Lucium Verum anno CLXIII.
le. & Inten IMP. C £ SA R. LuCIU S. SEPTIMIUS. quo is Tribunitiam Poteſtatem 111 ſuſcepit, in
t. SEVERIS. PIU S. PERTINAX. AUG. Orientem profectum eſſe; ita ex Nummis Tri-
. ARABIC. ADIABENLCI S. PARTHICUS. bunitia Poteſtate I1 notatis malè infertur, ſe-
i. MAXITMISPONT. MAX. TRßIB. quenti anno Lucium Romàò digreſſum „bellum-
BD POTEST. IX. I MD. XI. Cos. II. que Parthicum cœptum eſſe. Illi itaque Nummi,
P. P. PROCOS. ET IMP. CÆSA R. non cùm ex urbe Romana, ſed cùm ex Antio-
er. MARCuS. AukELII S. ANTONINUS. chena, ubi Lucium in deliciis vixiſſe prodit Ca-
*6 PIuS. Au G. IRIB. Po Tr. I v. pitolinus in Marco cap. 8. aut ex aliis civitati-
IR⸗ PROCOS. ET IMP. P. QEPTIMIUS. bus diſceſſit, percuſſi. Certè alii Nummi ejuſdem
GETA. ANTONIN. VIAS. E T. PONTES. Imperatoris ſuperſunt, in quibus, nulla Tribu-
Ar⸗ REST. AB Au G. MII. nitiæ Poteſtatis mentione facta, habetur: PRoO-
lee, PA S. X X X I. FECTIO AuGC. vel, PROFECTIO Aud.
en⸗ Sed perperam, non ſolùm quia ea Inſcriptio Cos. II. ut videre eſt apud Mediobarbum in
“ anno Chriſti CCI dedicata; ſed etiam quia Lucio Vero pag. 234. ubi tamen perperam eos
tem Geta anno CXGVIII Ceæſaris & Imperatoris cum anno Chriſti CLXII, quo bellum Par-
gum titulo exornatus fuerat: Auguſtus autem anno thicum inchoatum exiſtimat, conjungit. Quo ex
gerut, tantùm CCVIII nuncupatus eſt, ut ſuo loco errore alium enaſci neceſſe, ut nempe triumphus
tem- dicetur. Sic Valeſius in Noris ad Evagrium, Au- Parthicus ſeriùs quàm geſtus ſit, conſignetur.
Reges Gtorem Chronici Alexandrini reprehendit, quòd Ad num. XI. Capitolinus in Marco cap. 7. de / EXI.
lumo, Marcum Baſiliſci Tyranni filium Imperatorem conjugio Lucillæ M. Aurelii fili? cum Lucio S aua
pal⸗ creatum dixerit, quòd primùm Cæſar, poſtea Vero loquens ait: Ob hanc conjunctionem pueros tationem .
Crla- Auguſtus dictus ſit. Sed, ut anno CCCCLXXV S ppuellas ovorum hominum frumentaria per- non vocati.
1t, lo⸗ oſtendemus, Auctor ille accuratè locutus eſt; ceptioni adſoeribi juſſit. Baronius hæc verba de
negte quod & ex dictis liquet. In Actis S. Eutychii Chriſtianis palam ad frumentationem à Marco Baron num.
r. Batriarchæ Conſtantinopolitani ab Euſtatio vocatis vult accipi. At nullus Vererum hoc dixit, X1. & ſeqq.
h⸗ Presbytero, imperante Mauricio ſcriptis, num. quod neque Tertullianus, aliique prætermiſiſ-
n- LXX dicitur: Gs & α & Gonge“ 7*ε GeX Wνοεαä ſent; cm ille diverſis ſuorum ſcriptorum locis
eal⸗ Ra* a†τ τ αοσαας αιορρνααραο 0 εν laboret, ut probet, optrtimum quemque prio-
Cal ααιοναdmsᷣ̈τοHρααρ νnhςheX.πι., Sc. id eſt: Poſt- rum Principum cum Chriſtianis mitiùs egiſſe.
com. quam igitur Chriſtianiſſimi populi clamores exau- Sed ne quidem Abercii Epiſcopi Hieropolitani
awer. diſſent, Zuſtinus & Tiberius Imperatores „ Sec. Acta, quæ Baronius profert, quicquam conti-
i vel Reges, de verbo ad verbum. Juſtinus junior nent, unde huic conjecturæ ſides poſſit adſtrui.
ledant. tunc Auguſtus, Tiberius Conſtantinus Cæſar Ad hæc „Marcus non ſolàùm 4 Chriſtianis alie-
der erat: & tamen uterque ab Auctore illo coæta- nus fuit, ſed etiam ſæpe in eos ſæviit, & quidem
a neo dicitur Rex vel Inperator. Henſchenius die prioribus Imperii ſui annis, quibus Lucilla
VI Aprilis, ubi laudata Acta illuſtrat, ad eum Lucio Vero uxor data. Præterquam quòd novos
nn Cr locum ait: Imò Juſtinus Imperator „ & Tiberius bomines appellari novæ religionis homines, La-
ate e- ztunc ſolim Caæſar, poſtea Inperator. quia eum fu- tinis auribus inſolens. Ita Caſaubonus in Notis
us . giebat, jam Quinquennalibus Severi Impera- ad Capitolinum „ qui exiſtimat, Capitolinum
ociNl, toris titulum Cæ ſaribus attributum fuiſſe. Euſe- de novis civibus intelligendum, qui recèns ex
unmnns bius lib. S. cap. 5. loquens de quodam Chriſtia- Lege Pii cives quidem facti, ſed erant deterio-
ulbber no, qui Nicomediæ edictum adverſus Chriſtia- ris conditionis quâm veterani cives. Quæ con-
ohen te⸗ nos propoſitum „Diocletiano Auguſto, & Gale- jectura parum veroſimilis. Cur enim novos ho-
L11NI. rio Maximiano Cæſare præſentibus, ait: zoa“ mines pro novis civibus diceret? Moris enim
s in Nr. wgsrray xasα rl« arl σÜ⁰ν Zao Xαν, eſt, Latinos Scriptores novos homines appellare
P. C M. quæ verba ſic Valeſius cum Chriſtophorſono non alios ‚quàâm qui ex humili loco ad ſumma

1 III.
Crli Ciſnes

in Mxr mehes

lare Al eti⸗

vertit: Caum duo ex Imperatoribus in civitate
adeſſent. Et tamen uterque vertentes alia duo
Euſebii loca lib. 9. cap. ult. ubi Criſpus Con-

ſtantini M. filius dicitur SaXeν , hanc vocem,

evecti merito ſuo vel Principum favore natali-
bus ſuis nihil debent. Meliùs Salmaſius in Notis
ad eundem locum, legendum putat: Paueros &

puellas novornum nominum frumentariæ perceptioni

m Prf. Cæſarem interpretantur, quamvis Regis nomen adſeribi præceperunt. Primus Trajanus pueros &
1 ſun latiùs pateat, quàm Imperatoris, & utrobique puellas alimentarias conſtituerat quibus libe-
uiunf idem deſignare videatur. Quare in Auctoribus ralitatis incrementum adjecit Hadrianus. Pius
rs Græcis Latinè vertendis purus ac ſimplex ſermo, etiam in honorem Fauſtinæ novas puellas ad-
α qui Græco reſpondeat, adhibendus, ne ſenſus ſcribi fecit, quas Fanſtinianas appellavit. Nunc
gu,, Lin corrumpatur. Marcus

† C. II.
An. Ch. 162.

X II.
Obitus Ani-
ceti P P.

9 5 ◻ mp.
235: an. 2.

I.
Conſules.

1I.
Secunda S.
Iuſtini Apo

no oblata.

logia Marco, tyis exiſtimat, ſecundam
non Antoni

15'6

Marcus & Verus ob conjunctionem & partici-
pationem Imperii novorum nominum pueros &
puellas adſcribi præcipiunt: cùm enim darent
nomina ſua, qui adſcribendi erant huic frumen-
tariæ perceptioni, pueri puellæque ideo novo-
,um nominum dicuntur, quòd præter illos &
illas, quarum nomina jam habebantur adſcri-

pta, quaſque jam inſtituerant priores Impera-

tores; novi iſti, Marci & Veri juſſu adſcribe-
bantur. Quèd ſi Chriſtianis Hieropolitanis

Abercii civibus aliqua alimenta attributa, ut

etiam in Græcorum Martyrologiis legitur, non
ut in Chriſtianos ea liberalitas fuit collata; ſed
quomodo ſoliti ſæpe boni Principes colonia-
rum , municipiorum, & aliarum urbium Pau-
peribus alimenta inſtituere; cujus liberalitatis
teſtes extant hodieque Lapides. Nec ſoli Prin-
cipes; ſed & privati interdum genus hoc li-
beralitatis uſurparunt, ut teſtatur de ſe Plinius
epiſt. . lib. r. & 18. lib. 7. Quod Caſaubono eruditè
obſervatum.
Aniceto Papæ demortuo ſucceſſit Soter, de
quo infrà.

Anno Urbis ANNOPERIODI GRZCO-ROMANA 5655.

π3 D. D. II P. 19. April. Indict. 15.

JIESuICHRISTI 162 ſecund. Baronium 164.
SoTERIS PAP Z 2.

MARCI AuRLII, & LucII VERI
I ML P. 2.

D Num. I. Coſſ. L. Junius. Ruſticus, & C.
Eetiius Aquilinus, ut oſtendit Reineſius
epiſtola 34.
Junius Ruſticus à Capitolino in Marco cap. 3.
inter Marci Aurelii præceptores nominatur:
quem, inquit, reveritus eſt & ſectatus; qui domi
militiæque pollebat, Stoicæ diſciplinæ peritiſſimus,
oum quo omnia communicavit publica privataque
conſilia; cui etiam anté Praæfeæ os Pratorio ſemper
oſculum dedit, quem & Conſulem iterum deſigna-
vit; cui poſt obitum à Senatu ſtatuas poſtulavit.
Uterque Imperator Conſulatum de more capeſ-
ſere debebant; ſed illum in Junium Ruſticum
transferre maluerunt, quia priorum annorum
Conlſulatus magis honorifici, ideoque in Impe-
ratorum propinquos, vel perſonas illuſtriores &
chariores, Collati.
Ad num. X I V & ſeqq. Papebrocius ad diem
XIII menſis Aprilis, in Vita S. Juſtini Mar-
hujus Sancti Apolo-
giam pro Chriſtianis circa annum CLXX ſcri⸗
ptam, quo tamen anno jam coronâ marryri Ju-
ſtinus ornatus fuerat. In Chronico enim Ale-
zgandrino Pudente & Orphito Coſſ. anno nem-
pe Chriſti C LX V, legitur: Quſtinus Philoſophus
noſtrarum partium, ocum alterum pro noſtræ ſen-
tzentiæ decretis volumen Marco Aurelio & Anto-
nino Vero Augaſtis porrexiſſet, non longo poſt tem-
pore, caleſti martyrüi laurea, à C reſcente delatus,
evornatur. Præterea Euſebius in Hiſtoria lib. 4.
cap. 16. tradit, eam Marco & Vero oblatam eſſe.
Lucius autem Verus ipſo fine anni CLXIX
demortuus. Valeſius in Notis ad lib. 4. Euſebii
cap. 17. contendit, Euſebium deceptum, &
Apologeticum illum, non M. Aurelio, ſed An-
tonino Pio nuncupatum eſſe. Verùm quæ ad' id

probandum argumenta in medium adducit, rem

minimè evincunt. Hæc prima ejus ratio. „ Ini-

Critica Hiſtorico-Ohronologica

„tio Apologetici ait Juttinus, mulierem illam 5SÆ C. II.

„Chriſtianam, cùm à Viro accuſata eſſet, de-
„diſle libellum Imperatori : Et illa quidem li-
„bello tibi oblato, inquir, ſacratiſſime Inmpe-
„rator, poſtulavit, &c. Si verò Marco & Lu-
„cio Apologeticus ille dicatus fuiſſet, ut vult
„Euſebius, Juſtinus in plurali numero locutus
„eſſet. Marcus enim & Verus ambo ſimul erant
Auguſti. Hæc Valeſius. Verùm videre potuit
Vir doctiſſimus in epiſtola Eccleſiæ Smyrnenſis
ad Eccleſias Ponti ſcripta poſt Polycarpi marty-
rium, (quod Marco Aurelio, & Lucio Vero
imperantibus contigit) etiam dum plures Im-
perium adminiſtrarent, in Actis publicis ſæpe
unius tantùm mentionem factam. Herodes enim
Irenarcha, & pater ejus Nicetes dicebant Poly-
carpo: Quidnam mali eſt dicere hæc verba, Do-
mine Caæſar, & ſacrificare, atque ita incolumem
evadere? Ibidem narratur, Proconſulem ſemel
& iterum his verbis Polycarpum urſiſſe: Jura per
genium Cæſaris. Martyres Lugdunenſes, Marco
Aurelio & Commodo filio cum patre regnante,
martyrium paſſi: & tamen in epiſtola à Lugdu-
nenſibus & Viennenſibus ad Chriſtianos Aſiæ &
Phrygiæ ſcripta, quam refert Euſebius lib. 5.
cap. 1. dicitur: Reſeriptum fuerat à Caſare, (nem-
pe Marco Aurelio)] ut confitentes quidem gladio
cæderentur: hi verò qui negarent, dimitterentur

incolumes. Pari eademque ratione, licèt plures

Imperium Romanum gubernarent, pax tamen
v. g. ab omnibus ſancita, in Nummis uni attri-
buitur, anno ſcilicet CLXVI, quo Orbis Ro-

An. Ch. 162.

manus in pace fuit, quòve Marcus & Lucius

Verus Imperatores erant, annoque CLXXVII,
quo Marcus cum filio Commodo imperabat. In
Nummo enim Lucii Veri apud Mediobarbum

legitur: TR. P. VI. Cos. I I. PAX Auc. in

Nummo verò Marci Aurelii Tribunitia Pote-
ſtate XXXI notato habetur: PAX £ T ERN A
AuG. cùm in utroque Numiſmate dicendum
fuiſſet, Pax Augg. id eſt, Pax Auguſtorum, ſi
Valeſii argumenti ratio aliqua habenda eſſet.
Præterquam quèd Româ forſan aberat Lucius
Verus, quando libellus ille porrectus. Quòd ſi
Euſebius, & Auctor Chronici Alexandrini tra-
dant, hanc ſecundam Apologiam Marco & Lu-
cio Vero oblatam eſſe, aliud non intelligere vi-
dentur, quàm, iis imperantibus, eandem ſcri-
ptam ac præſentatam. Imò Euſebius, qui lib.
4. cap. 16. prodit, eam Marco & Vero oblatam,

cap. 18. nulla Veri mentione facta, ait, aam Marco

nuncupatam eſſe.

Secunda Valeſii ratio. Scribit Juſtinus, Lu-

cium quemdam, càùm Ptolomeum Chriſtianum
„ad ſupplicium duci videret, his verbis Judi-
„cem compellaſſe: s ciανονν o awραςρα⁰
„aué, 89 Oαι⅓+σ½ε ταιNισαεα αναοαε*It. Id eſt, Non

III.
Marcus Au⸗=
relius diczus
Antoninus.
Pius.

„hac decent Inperatorem Pium, non Philoſo-
„phi Cæſaris filium. Apud Euſebium in cap. 17.

„lib. 4. rectiùs legitur, e OsXοσοοιο id eſt,

„neque Philoſophum: quam lectionem manuſ-

„cripti Codices confirmant. Quis eſt igitur
„qui non videat, Antoninum Pium hic de-

„ſignari? Nam & cognomentum ipſum &ααα
„id ſatis indicat: & quod ſequitur de Philo-

„ſopho Imperatoris filio, ſententiam noſtram
„manifeſtè confirmat. Dicet fortè aliquis, no-
„mine Imperatoris Pi Marcum deſignari, quip-
„pe qui patris ſui cognomen aſſumſerit. Sed
„ſi hoc conceditur, quiſnam erit ille Philoſo-
„phus Cæſaris filius? Cur Lucium Verum Au-
S „guſtum

7

u Chat⸗

— ———,—

——

in §AC. I
le. An Ch E,
li⸗
der
⸗

memn
emel
Aer
larco
wante,
gdu-
ne&
ib. .
em-
gladin
Feutir
blures
amen
Atri⸗
§ W⸗
Lucius
XVII,
oa. In
barbum
u0. in
a Dote⸗
IERNA
cendum
un, ſi
a eWet.
Luciu
uſ
imi da⸗
0 &Lu-
igere i⸗
lem ſcri⸗
qui lib.
GDacn ,;
n Mated⸗
1.
nms d. A⸗
htiſianun Felius i
rbis lud⸗ Aumi.
unig Hins
et, Nn
Philoſ⸗

A igiu
in le⸗
RK
6 Phio⸗
i noſtral
Aiquis, .
unlan⸗ ſ⸗
je ilo .
Fetunn Au
„Aoan

77

in Annales C. Baroni. 157

SX C. I L. „guſtum hic omiſiſſet Juſtinus; cùm in priore
An. Ch. 162. „Apologetico ejus mentionem faciat? An non

„luce clariùs apparet, Antoninum Pium hic ²
„ Juſtino deſignari, cui Apologeticum ſuum
„inſcripſit? Ita Valeſius, qui non obſervave-
rat, Marcum Aurelium, paſſim Antoninum Pium
nuncupatum, qui error illi cum multis Viris
eruditiſſimis communis. Scaliger in Animad-
verſionibus Euſebianis ad num. 2199. ubi de mi-
rabili illa pluvia, quæ Marci Aurelii tempore
contigit, loquens, ait manifeſtèò fallum The-
miſtium, graviſſimum alioqui Scriptorem, qui
hoc ſub Pio, non ſub Marco accidiſſe ſcripſe-
rit, quale etiam judicium tulit Harduinus V. C.
in Notis ad Orationem X V Themiſtii de re-
gia virtute ad Theodoſium Imp. Verùm. M. Au-
relium modèò tantùm Antoninum, modè Anto-
ninum Pium, modò Marcum Antoninum nun-
cupatum ex Nummis apud Mediobarbum li-
quet. Et ut de Pii tantùm cognomine loquar,

pag. 228. Nummi exhibentur, in quibus legitur-
DIVuS M. ANTONINuISPIIS. in poſtica:

CONSECRATIO. pag. 271. Severus qui ſeſe in
M. Aurelii familiam inſeruerat, in multis Num-

mis dicitur DIVI M. PIIF. id eſt, Divi

Marci Pii filius. Sponius in Miſcellaneis Erudi-
tæ Antiq. pag. 269. refert Inſcriptionem Com-
modi Imperatoris, quæ Romæ extat in Ther-
mis Antonianis, cujus initium,
DIVYO COMMODO DIVI. PII. F
CoH. VII. VIGIL. L. ANTONINUS
AuRELIANUS
&c.
Quare non dubitandum, quin T hemiſtius in
citata oratione, ubi ait: Cum Antonini Rma-
norum Imperatoris, cui ab eadem illa pietate co-
gnomen inditum fuit, ſiti laboraret exercitus, & c.
ac Juſtinus loco laudato, de M. Aurelio Antoni-
no, non de Antonino Pio intelligendi ſunt. Se-
cunda verò pars loci Juſtini citati, non de Mar-
co, ut perperam Valeſius, ſed de Lucio cum
Marco imperante omnino exponenda, locuſ⸗

que, non ut apud Juſtinum corruptè, ſed ut

apud Euſebium habetur, legendus hoc modo:

. 7 » — . . 3
2 e οννσν νασςμ aνττνιοντοοs , vde OeXααραN½ι ι

2 aειοιοα νοαα*1 „ d r] lep uſXτ 6ααε,
οοπονιειd eſt: Non hoc ſicut Inperatorem Pium,
non ut Philoſophum Caſaris filium decet, non ita
ut ſacroſandto Senatui convenit, judicas, Urbici.
Articulus r7 ab Euſebii editione abeſt, & in edi-
tione Juſtini perperam ſcribitur, OXοοσισα, Ut
videre eſt loco à Valeſio citato, ac ſuprà deſcri-
pto. Juſtinus igitur Marcum Aurelium, Lucium
Verum, ac Senatum Romanum alloquitur, &
tam in hoc, quâm in priori Apologetico, Philo-
ſophiæ ac Pietatis nomina frequenter allegat, ut
Imperatores Marcum Aurelium, Pium cogno-
minatum, & Lucium ejus Collegam, quem in
priori Apologia etiam Philoſophum vocat, qui-
que Tlii Cæſaris filius erat, erga pietatem &
Philoſophiam Chriſtianorum æquiores reddat
ac propenſiores. Nec enim conveniebat, ut Mar-⸗
ci & Senatůûs Romani, non verèò Lucii men-
tionem faceret. Porro Lucium Cæſaris filium,
naturalem nempe, Cæſarem ſine addito voca-
tum fuiſſe patet ex Inſcriptione E£lii Cæſaris ejus
patris, quam ſuo loco de hujus adoptione lo-
quentes retulimus. Unde & in Vita Lucii à Ca-
pitolino ſcripta, modò legitur, mortuoque pa-

tre Caſare; modèò, illatum ejus corpus eſt Ha-

Ariani ſopulchro, in quo & Caſar pater ejns natu-
Tom. I.

»

ralis ſopultus eſt. Ex hoc ig

Marci Aurelii, Lucii Veri; & Senatůs Roma- An. Ch. 162:

ni, quibus omnibus Apologia illa dedicata, ſer=
mo habetur, noſtra ſententia certa red ditur;
manifeſtumque fit, deceptum Valeſium, qui
Pii nomine Antoninum, Philoſophi verò vo-⸗
cabulo M. Aurelium intelligendos arbitratur.
Neque enim M. Aurelius Ceſaris felius ullibi
appellatus, neque Juſtinus, qui in priori Apo-⸗
logia Antonini Pii, M. Aurelii, & Lucii me-
minit, hunc prætermiſiſſet, ſi ſecunda Apolo-
gia, uti prior, Antonino Pio dicata fuiſſet. Nec
eſt quòd Valeſius in Philoſophi voce vim faciat 3
cùm Lucius, tam in priori Juſtini Apologia,
quàâm in Athenagoræ Legatione pro Chriſtia-⸗
nis, Lucium Philoſophum appellet, non erudi-
tionis ejus ratione, ſed propter auſteriorem vi-
vendi formam: ad quam duplicem Philoſophiæ
notionem Valeſius animum non advertit.
Tertia Valeſii ratio. Urbicus ille Præfectus cu-
jus ibidem meminit Juſtinus, vixit ſub Anto-
nino Pio. Is enim eſt Lollius Urbicus, qui Le-
gatus Imperatoris Britannos compeſcuit, ut re-
d» Tert Capitolinus in Vita Antonini. Eum Præ-
„ fectum Urbis fuiſſe imperante Pio, docet Apu-
„ leius in Apologia ſub initium. Nam cùm Apu-
„ leius eam orationem habuerit ſub Pio; ut ip-
„ſemet in ea teſtatur; Lollium quoque Urbi-
„cum Præfectum Urbi, à quo £Æmilianum dam-

„natum fuiſſe dicit, ſub eodem Pio fuiſſe di-

„cendum eſt. De eodem Q. Lollio Urbico
„Præfecto Urbi vetus extat Inſcriptio apud
„Gruterum pag. XXXVIII. Cæterùm ex his,
„quæ dixi, colligi poteſt, Juſtinum ſub An-
„tonino Pio, non autem ſub Marco feciſſe
„martyrium. Nullam enim aliam cauſam ha-
„buit Euſebius, cur Juſtini martyrium in tem-
„pora M. Aurelii conferret, niſi quòd ſecun-
„dum Apologeticum Marco dedicavit. Atqui
„certiſſimis argumentis oſtendi, Apologeti-
„cum illum Pio nuncupatum fuiſſe: ruit er-
„go funditus Euſebii ratio atque ſententia. Quid
„quod Euſebius ipſe in Chronico, eumque ſe-
„cutus Georgius Syncellus, Juſtini martyrium
„ temporibus Antonini Pii videtur adſcribe-
„Te? Atque ita diſertè ponit Michaël Glycas in
Annalibus. Hæc Valeſius. At quid vetat, Ur-
bicum, cujus ſententia in Prolomeum & Lu-
cium Chriſtianos lata, occaſionem dedit huie
Juſtini Apologetico, Præfecturam Urbanam,
Antonino Pio imperante, iterumque eandem
dignitatem, Marco Imperium adminiſtrante,
geſſiſſe: Denique ſi Juſtinus, Antonino Rem-

publicam Romanam gerente, paſſus eſſet, non

dubium quin ſub eodem ſecundam Apologiam
Juſtinus ſcripſiſſet. Sed cùm ex ejus martyrii Acis
à Baronio laudatis conſtet, illum, Junio Ru-
ſtico Præfecto Urbi exiſtente, morte affectum,
eam Apologiam M. Aurelio, non verò Antonino
Pio oblatam, certum indubitatumque eſſe de-
bet. Ulpianus D. 49. L. I. De appellat. laudat
reſcriptum M. Aurelii & Lucii Veri ad junium
KXuſticum Prafeltum Urbi, qui in vetuſtis Lapidi-
bus Prætor Urbanus etiam dicitur. Plures à Gru-
tero Inſcriptiones pag. 221. recitantur, in qui-
bus legitur: Q. JuN. RusrICI. PR. URB.
& rurſus pag. 222. Neque dici poteſt, Ruſticum,
de quo in Juſtini Actis, ſub Antonino Pio Præ-
fectum Urbi fuiſſe; cùm, præterquam quèd id
gratis aſſereretur, conſtet, per Marci Imperium,
Ruſticum quemdam Præfecturam Urbis exer-
cuiſſe⸗

gitur loco, in quo S C. II.

IV.

8S -aſtinus
ſub Marc
occiſas⸗

S K. C. II.
An. Ch. 162.

V.
De effectu
Apologiæ S.
Isaltsns.

VI.
Conciliæ
Gentilium
ſeminaria
perſecutio-
nistm.

15' G

cuiſſe, & ut hujus anni initio ex Capitolino di-
ximus, omnia apud ipſum potuiſſe. Hic por-
ro Q. Junius Ruſticus diverſus eſt à Junio Ru-
ſtico hoc anno Conſule; cùm Junius Ruſticus
non dicatur Præfectus Urbis à Capitolino lo-
co laudato, ubi ejus dignitates enumerat. Ne-
que verum eſt, Euſebium in Chronico, Juſtini
martyrium ſub Antonino Pio conſignare, ut
oſtendimus anno CXLVIII num. VI. Imò
cùm Hiſtoria Eccleſiaſtica poſt libros Chroni-
corum ab Euſebio compoſita ſit, ſi is in iiſdem
ſcripſiſſet, Juſtinum ſub Antonino Pio paſſum,
cùm contrarium doceat in Hiſtoria, id ſequen-
dum eſſet quod in ea ſcriptum, ut in ſimili ob-
ſervat Valeſius in Notis ad lib. 4. cap. I. Quoad
Michaëlem Glycam, is adverſus Euſebium,
Hieronymum lib. de Scrip. Eccleſiaſt. ac Au-
Gtorem Chronici Alexandrini, qui Juſtinum ſe-
cundam Apologiam M. Aurelio porrexiſſe tra-
dunt, nullo modo audiendus.
Quem effectum hæc Apologia habuerit, in-
certum. Valde tamen veroſimile, nullam Mar-
cum tunc in Chriſtianorum favorem epiſtolam
dediſſe. In Fragmento enim Apologiæ Melito-
nis ab Euſebio lib. 4. cap. 26. relato ipſemet

Melito ait, avum & patrem Marci, Hadrianum

nempe & Antoninum Pium, ſcripſiſſe, ne con-
tra Chriſtianos tumultus concitarentur; de Mar-
co verò hæc tantùm habet: Te verò, quippe qui
idem quod illi de nobis ſentias, imò etiam lon-
gèò humaniks atque ſapientitts, tantò magis confi-
dimus omnia eſſe fatcturum, qua rogamus. Scri-
pta Melitonis Apologia anno CLXIX, ut
inftà oſtendam. Quèd ſi Marcus literas, uti Ha-
drianus & Antoninus, ad cohibendam perſecu-
tionem dediſſet, id dicere non prætermiſiſſet

Melito Sardienſis Epiſcopus. Ex cujus etiam ver-

bis liquet, Epiſtolam ad Commune Aßg ſcri-
ptam, & à Marco, ut ſuo loco monſtravi,
emiſſa mfructum fuiſſe Apologiæ Melitonis; re-
cteque ab Auctore Chronici Alex. recitari pr æ-

fato anno. In ea epiſtola Marcus inquit: Sed

E& multi ad me de illis (ſcilicet Chriſtianis) re-
tulerunt: quibus ego patris mei ( Antonini Pii
Conſtitutionem (quæ nunc non extat) ſecutus reſ-
ſpondi. IIlIud reſponſum ad nos non pervenit.
Sed non dubito, quin tam illud, quàm hæc Epi-
ſtola à Melitone impetrata fuerint. Verum eſt,
Euſebium lib. 4. Cap. 16. recitatâ eà epiſtolà di-
cere: Hæc quidem ita geſta eſſe Meluo Eccleſiæ
Sardienſis Epiſcopus, qui iſädem temporibus RKoruit,
perſpicuè teſtatur in Apologetico illo longè utiliſſi-
mo, quem ad Imperatorem VPerum pro Religione
noſira conſeripfit. Ex quo ſequi videtur, hanc
Epiſtolam, non à Marco, ſed ab Antonino da-
tam; ſicque ante annum cLIXIX, quo Melito
Apologiam ſuam emiſit. At cùm ex hujus Apo-
logiæ Fragmento jam laudato deducatur, nul-
lum in favorem Chriſtianorum edictum Mar-
cum conceſſiſſe, antequam Melito illam eidem
offerret, exiſtimandum, Epiſtolam ad Commu-
ne Aſiæ ſubjunctam poſtea fuiſſe libro Apologe-
tico Melitonis, à quo obtenta fuerat, eamque
Euſebium in fine ejuſdem Apologetici, in qua
tamen nulla ejus mentio, legiſſe, & Antonino
Pio per errorem attribuiſſe, ut ſuprà dixi-
mus.

ſtolam ad Commune Aſiæ eruditè obſervavit,
Commune Aſiæ aliter ſumi in inſcriptione Epi-
ſtolæ, aliter in ipſa Epiſtola, ubi dicitur: Pro-

Critica Hiſtorico-Chronologica

Ceterùm Valeſius in Notis Euſebianis in Epi-

poſita Epheſi in publico Conventu Aſig. Nam in 8 † C. II.
inſcriptione uſurpatur pro Concilio, ſeu pro An. Ch. 16 ¾.

Legatis, qui ex tota Aſia Epheſum convenerant
ad Sacra, Ludoſque, in honorem Imperatorum.
In loco autem laudato ſumitur pro loco ipſo, in
quem conveniebant. Poteſt etiam ſumi pro tem-
plo, quod Commune Aſiæ conſtruxerat in ho-
norem Romæ, & Auguſti. Extat ſanè Nummus
Claudii Imperatoris apud Triſtanum, in quo
templum expreſſum eſt hoc titulo: Co M. As Ie
ROM. ET AUG. Quod templum Epheſi fuiſ-
ſe autumat Valeſius, quò conveniebant omnes
Aſiæ civitates, ad ſacra pro ſalute Imperatoris,
& populi Romani celebranda: eratque publici
juris totius Aſiæ, utpote communi ſumtu extru-
ctum. Ludi quoque eodem nomine dicebantur,
oν%αοαας V! in plurali, on; quorum men-
tio in Inſcriptione Farneſiana, & in Marmori-
bus Arundelianis. Ceterùm habuiſſe Aſianos
commune Concilium totius gentis, quò ſingulæ
civitates Legatos, ſeu Gnedros mittebant, te-

ſtatur Ariſtides in 4. Orat Sacr. ubi ait, hoc Con-

cilium in ſuperiori Phrygia conveniſſe, id eſt,
Aparneæ vel Synadis, vel aliqua alia urbe. Neque
enim, quod jam Viris doctis annotatum, eodem
ſemper in loco Commune Aſiæ fuit. De Ludis à
Communi Aſiæ Anucyræ celebratis, legenda epi-
ſtola à Spanhemio V. C. ad Andream Morellium
ſcripta, quæ extat in Specimine univerſæ rei
nummariæ antiquæ ab eodem Morellio V. C.
compoſito, in qua plura de his ſimilibuſve Lu-
dis & Conciliis diligenter explicantur. Erant
& in aliis Provinciis Populi Romani hujuſmodi
Concilia, ut v. g. Concilium Provinciæ Africæ,
Concilium Byzacenorum, Concilium Tripolita-
norum. In his non ſoli Curiales, ſed omnium
Ordinum & Collegiorum homines convenie-
bant: & decreta condere ac Legatos eligere
conſueverant, qui deſideria totius Provinciæ
Imperatori renuntiarent, ut patet ex titulo Cod.
Theod. De Legatis & Decretis Legationum. &
Imperatores ad hæc Concilia ſæpe, ſi opus erat,
reſcribebant. Sic Lex 2. Cod. Theod. Quemad-
modum munera civilia indicuntur., directa eſt ad
Concilium Provinciæ Africæ, & Lex 3. ejuſd.
Cod. De inoßicioſo teſtamento. ad Concilium By-
zacenorum, ut obſervat Valeſius in Notis ad
Ammianum lib. 8. cap. 6. Qua de re legendus
etiam Gothofredus in Commentario GCodicis
Theod. Commune itaque Aſiæ ad M. Aurelium
Imp. adverſus Chriſtianos ſcripſerat, ad quod
is reſpondet, adverſus eos non eſſe tumultuan-
dum, cùm in jus vocati mortem oppetere videan-
tur pro Deo ſuo. Nam fuere hæc Concilia varia-
rum perſecutionum adverſus Chriſtianos ſemi-

narium; cùm, ut alibi diximus, plebs quoties

ad publica ſpectacula conveniebat, quidquid
libitum eſſet, vel à Præſide, vel ab Imperatore,
junctis vocibus poſtularet. Nec potuit perſecu-
tio adverſus Chriſtianos M. Aurelio imperante
non eſſe graviſſima ac diuturna; cùm Quinquen-
nalia & id genus feſta, ideoque & varia ſpecta-
cula, ſæpius fuerint exhibita.
Dodwellus in Diſſert. Cyprianica XI, quæ
eſt de Paucitate Martyrum, loquens de ſecun-
da Juſtini Apologia ait, videri primùm hoc
tempore excogitatam calumniam Majeſtatis,
quèd ſcilicet per genium Cæſaris jurare nollent
Chriſtiani, nec ſtatuas ejus adorare, ſed nec eum
Dominum ſaltem agnoſcere, iiſque artibus legi
Polycarpum primùm tentatum in Epiſtola Smyr-
nenſium

VII.
Calumnia
Majeſtatis.

3401

Anno Urbi
9160 m⸗
2eall. 3.

I.
Cnſulet.
llI.
Ainna
Ainquen
nalis .
Aureli Ca.
ſwis.

1

II.
Mamyrun
luſfiyi.

1 ſegg,

V.
ala Ale.
rcin. 1
ne Paze Kl
R

in 8X C. n
An Chls⸗,
im.
in
W.=⸗
do.
nus
o
R
fui
anes
drs,
blici
ru.
mmur,
men⸗
mori⸗
lianos
ngule
t, e⸗
Con.
eſt,
ſeque
Odein
dis
chͤepi⸗
elium
ſe rei
V. C.
ſe Lu-
Lrant
julmodi
Africæ,
ipolita⸗
Ommnum
nvenie⸗
eligere
tovincie
nlo Cod.
m. &
us elat,
nehad
ilium B,
Mri 40
egenclus
MNNa
40 grod
multuan⸗
t ilenn⸗
anos ſemn⸗
b gole,
nperatole,
t Perſecr⸗
impetmm⸗
inquen⸗
Aia lecke.
III.
2Nl, dus umni
lelecun Majeſtns

in Annales C. Baronii.

§ . C. II. nenſium ad Philomelium apud Fuſebium lib. 4.
An. Ch. 163˙. Hiſtoriæ. At eum morem jam in prima perſecu-
tione à Nerone excitata inductum fuiſſe, elicio
ex epiſtola Plinii 97. lib. 10. quæ eſt de cauſa
Chriſtianorum; ibi enim Plinius ad Trajanum
ſcribit : Quidam ante plures annos, non nemo
etiam ante viginti quoque annos, & imaginem
tuam & Deorum ſimulachra venerati ſunt: ii &
Chriſto maledixerunt. Trajanus enim nullum
edictum ad perſequendos Chriſtianos emiſit;
ſed quæ à Nerone, & Domitiano jam lata, vim
obtinere voluit. Quare ſicut ſub Trajano ſerva-
tum, ut in Quinquennalibus & id genus feſtis
adverſus Chriſtianos quaſi Deorum contemtores
ſeæviretur, quemadmodum ſub Nerone & Do-
mitiano factum fuerat; ita etiam ut per genium
Cæſaris juraretur, ejuſque imagines adoraren-
tur, præceptum. Certè in Nummis Neronis
apud Mediobarbum, modè legitur, GENIO Auc.
modèò, GENIO Aucusrt, quod in Nummis ejus
deceſſorum ab eodem Auctore productis non
habetur. De juramento per genium Cæſaris variis
in locis Annalium agitur, quod ante Antoninum
à Chriſtianis poſtulatum non dubito.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRGO -ROMAN& 5656.

916. OlIymp.
Aiz. an.3. 4C. 1 12. P. II. April. Indict. 1.
JESu CHR 18I 163. ſecund. Baronium 165.
SoTERIS PAP& 3.
M. AuREFLII ET L. VERI IMPP. 3.
1. Num. I ad X. Coll. L. Papirius Aelianus,
Conſules. & Junius Paſtor.
II. Quinta (Quinquennalia Imperii Cæſarei M.
Beintz Aurelii, indeque perſecutio adverſus Chriſtia-

e nos aucta. Auctor enim Chronici Alexandrini
urelii Ca- ſub hujus anni Conſulibus ait: CXXXIII
ſaris. anno poſt Chriſti in caelum profeltionem maximis
in Aſia in Chriſtianos motis tumultibus z multi pro
Chriſto occubuere Martyres. Tum Divi Polycarpi
martyrio longè poſt hunc annum facto, enar-
rato addit: Plurimi quoque Celtarum & Galata-
rum tunc ultimo ſupplicio pro Chriſto afftilti ſunt.
Hujus Chronici Auctor mortem Chriſti anno
Eræ Chriſtianæ triceſimo conſignat. Quare annus
CXXXIII poſt Chriſti mortem, anno cur-
renti abſolvitur. Paulus Oroſius lib. 7. cap. 9. de
M. Aurelio loquens ait: In diebus Parthici belli
perſecutiones Chriſtianorum quarta jam poſt Nero-
nem vice, in Aſia &] in Gallia graves pracepto ejus
extiterunt, multique Sanbtorum martyrio coronati
ſunt. Ubi tamen uterque variis annis geſta uno
tenore recitat.
Auctor Chronici Alexandri ſancti Jaſtini
martyrium Orfito & Pudente Coſſ. id eſt, anno
CLXV refert, cujus verba ſuperiori anno num.
Baron. num. II retuli.

III.
Martpyrium
S. Iuskini.

7. & ſeqqH martyrii ejus annum exhibear, illud ad annum
CLXV revocandum. De ejus ſcriptis legen-
dus Labbeus in Diſlert. de Scriptoribus Eccle-
ſiaſt. ubi tamen varia habet, quæ ex dictis cor=
rigenda ſunt. WD
R5 Xa Ad num. X. Alexandrini perſuaſum habuere,
and,i,, Pape nomen Alexandriæ Epiſcopis primùm da-

rum de Papa tum, & à populo Ægyptiaco uſurpatum ac ab
nomine illis ad Romanos Pontifices devolutum, ut tra-
dunt Georgius Homaidius & Abulacrus Habba-
ſides apud Ecchelenſem. Quare autem hic titu-
Tom. I.

Quare cùm nullus alius Auctor alium

59
lus Heraclæ potiſſimùm, ut ipſi ſupponunt; at- S C. II.
tributus fuerit, hanc hiſtoriam excogitarunt; An. Ch. 16 ¾
populum nempe diſcrimen illud inter Ægypti
Epiſcopos nuper ab Heracla inſtitutos, & Ale-
xandrinorum Patriarcham animadvertiſſe, ut
Poſtea vulgarem Epiſcopum Atlba, Patriarcham
Papam, id eſit, avum, appellarent; quoniam
ipſi Epiſcopi Patriarcham Abbam vocarent. Sed;
ut obſervat Pearſonius in prima parte Vindicia-
rum Epiſtolarum S. I gnatii cap. ultimo, omnia
hæc falſa futiliaque. Vox enim aταα nunquam
avum ſignificavit, ſed Patrem, ut pluribus ipſe
demonſtrat, eratque hæc liberorum ab ipſa Lin-
guæ Græcæ origine blanda appellatio patri data⸗
& poſteriores Græci eandem appellationem
etiam illis tribuerunt, quos quaſi patrum loco
habemus, ut videre eſt apud Scholiaſten Ho-
meri. Et juniores ſenioribus tanquam filii paren-
tibus titulum hunc dabant; & ubi ætati digni-
tas aliqua acceſſit, titulus venerationis habeba-
tur, ut videre eſt apud Suidam. Sub hac vene-
rationis nota aαναναα6 Græcis, Papa à Latinis
Primævæ Eccleſiæ temporibus attribuebatur Epi-
ſcopis, quos ſpiritualium patrum loco habue-

runt. Sed nulla hic avi; nulla patris patrum
notio. Quod ſecundè apparet ex eo quòd titulus

ille eodem ævo, quo de Heracla uſurpatus eſt,
aliis Epiſcopis, quàm Patriarchis communis
erat. Clerus Romanus ad Clerum Carthaginen-
ſem: Didicimur ſeceſſiſſe benedilctum Papam Cy-
prianum à Clementino Subdiacono. Hieronymus
in epiſtola ad Theophilum data Anaſtaſium Pa-
pam appellat, alioſque etiam eodem nomine in-
digitat. Ita reliqui ejuſdem ævi nomen Papa
cuilibet Epiſcopo tribuebant. Denique uſitatum
hunc titulum ante Dionyſium & Heraclam docet
nos Tertullianus lib. de Pudicitia cap. 1. ubi de
Epiſcopo Romano ait: In ecum hominis exitunz;
4aßelm potes miſericordiæ illecebris bonus paſtor,
& benedictus Papa concionaris. Cùm igitur vox
Papa nunquam avum ſignificet, ſed omnibus
Epiſcopis ſemper tributa fuerit, & primè qui-
dem Epiſcopo Romano, quâm Alexandrino,
inania ſunr omnia, quæ ab Alexandrinis
conficta.
M. Aurelius Imperator Lucillam filiam ſuum Vv.
Lucio Vero nupturam medio belli tempore Brun- Lurila na.
diſum ſque dedaxit, ut narrat Capitolinus in e F. n4
Marco cap. 9. qui in Vero Imperatore ait: Ad mh.
Euphratem impulſu Comitum ſuorum ſæcundd pro-
Felctus eſt. Epheſam etiam rediit, ut Lucillam
uxorem, miſſam dà patre Marco ſuſeiperet. Quod
hoc anno contigiſſe, Numiſmata Lucii Veri
apud Mediobarbum pag. 234. demonſtrant. In
averſa parte unius legitur: LT R. P. III. Cos.
II. PROFECTIO AudG. S. C. Viſitur Impe-
rator eques, tribus ſubſequentibus militibus, &
uno præeunte, dexterâ haſtam, ſiniſtrâ clypeum
gerente. In poſtica alterius habetur: TR. P.
III. Cos. II. FoRT. RED. Repræſentatur
Fortuna ſedens, dexterà temonem, finiſtrâ cor-
nucopiæ tenens. Fortunæ enim Reduci facrifi-
catum, cum ad aliquam expeditionem Impera-
tores proficiſcebantur, aut longum aliquod iter
ſuſcipiebant. In averſa parte alterius Nummi
legitur: FETICITATT AuG. 1IR. P. 111.
Cos. II. S. C. Prætoria navis exhibetur. Qua-
re mari iter illud factum. Ex anno, quo hæ
nuptiæ celebratz, belli Parthici chronolo-

gia non parum obſcura aliquam lucem acci-

pit.

⏑ 2 Ad

16
5 & C. II. Ad num. XV. Quia Præſulum Alexandrino-
An. Ch. 163. rum frequens in poſterum mentio occurret, eo-

e.· o. rum ſeries chronologica, quantùm accuratiùs
Ccæladionit fieri poterit, deinceps ordinanda. Baronius
Epiſe. Alex. Celadionis Epiſcopi Alexandrini mortem cum
obitus. Euſebio in Chronico hoc anno recitat: & tamen

Euſebius in Hiſtoria lib. 4. cap. 19. ſcribit: Apud
Alexandriam ohm Celadion per annos quatuor-
decim Eccleſiæ prafuiſſet, Agrippinus ſodem ejus
obtinuit. Quandò verò Chronicon ab Hiſtoria
diſſentit, parum de eo curandum; cùm Euſebius
in ea priorem opinionem damnet.

Anno Urbis ANNO PERIODI GR„½ CO-ROMANEF 5657.

1z. ; l. O5 B A. ) 13. P. 26. Mart. Indict. 2.
JrsuCnHRISTI 164, ſecund. Baronium 166.
SoTERIS PAT£Æ 4·
MARCI AuRELII ET L. VERI I MPP. 4.
I. D num. I. Coſſ. M. Nonius Macrinus, &
Gonſules. Celſus, ut oſtendit Card. Noriſius in Epi-

ſtola Conſulari adverſus Onuphrium, qui C.
Julium Macrinum proponit, quem Baronius ſe-
cutus eſt. Sed Inſcriptio, ex qua id deducit
Onuphrius, corrupta depravataque, ut doctè
Card. Noriſius laudatus.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMAN 5658.

s. Awp. O 6⁶ G. ) 14. P. 15. April. Indict. 3.
JESuI CRRRISTI 165. ſecund. Baronium 167.
SoTERIS PAPYZ j3.
MARCI AuRELII ET L. VERI IMLYL. F.
I1. Nam. I ad V. Coſſ. L. Arrius Pudens, &
Conſules. XM. Gavius Orfinus, ut cx Inſcriptione

Gruteriana oſtendit Card. Noriſius in Epiſtola
Conſulari.
11. Vicennalia Imperii
con ſularis Ad num. II. & II I. Quoto Pius Papa anno
ad cœlum migrarit, prorſus incertum. Catalo-

Marci.
gus enim Damaſi per hæc tempora corruptus: in

Proconſularis Marcus

III.
obitu,: Pi eo quippe deeſt Anicetus, & de Pio hæc legun-
ri. tur: Pius annis viginti, menſibus quatuor, diebus
viyinti uno. PFuit temporibus Antonini Pü, 4
Conſulatu Clari & Severi, uſque duobus Auguſtis.
Clari & Severi Conſulatus incidit in annum
Chriſti centeſimum quadrageſimum ſextum:
Gonlſalatus verò duorum Auguſtorum ad annum
ECLXI pertinet. Quare cùm Pii initium anno
centeſimo quadrageſimo primo conſignaveri-
mus, & Luitprandus in Catalogo Pontificum
annos tantum decem, menſes quatuor, dies tres
eidem Pio afſignet, mors ejus contigiſſe videtur
Anno centeſimo quinquageſimo primo. Neque
emim plus decem annis, & aliquot menſibus
ſedere potuit; cm videatur non poſſe in du-
bium revocari, quin Anicetus Pii ſucceſſor An-
tonino imperante Pontificatum geſſerit.
1V. Pii circumferuntur duæ Decretales , quæ
Pii PP. Epi- Viris doctis ſuppoſititiæ creduntur. Neque ma-
Kote. gis, inquit Labbeus, probantur duæ Epiſtolæ
Pii Papæ ad Jaſtum Viennenſem Epiſcopum,
uas ex Archivio Viennenſi deſumtas Baronius
Annalibus inſeruit.
V. Ad num. VIII.
Ao anno S. ſebium lib. 5. cap. 24.

Valeſius in Notis ad Eu-
ait, veroſimile non eſſe,

9 4
Critica Hiſtorico-Chronologica
Polycarpum hoc anno Romam veniſſe. Nam §& % C. 11.
cùm annos natus ſex & octoginta martyrium An. Ch. 16 ½.
fecerit, idque vel anno Chriſti CLXVII, vel 166.
anno CLXIX, ſi Baronii opinio vera eſſet,
Polycarpus Romam veniſſet octogeſimo ſuæ
ætatis anno, quod nequaquam credibile. Re-

Polycarpus
Romam e⸗
nerit.

Qiùs itaque Auctor Chronici Alexandrini, cujus
tantm Faſtos Baronius viderat, Tertullo, &
Sacerdote Coſſ. anno ſc. Chriſti cLvIII, ſcribit:
Polycarpus smyrnæ Pontifex vir admiratione ſu-

ſpiciendus, Apoſtolorum auditor, & ab ipſie Epi-
ſcopus inſtitutus, adhuc ſuperſtes, Aniceto Ponti-
fice Romam venit, ob controverſiam de tempore

quo celebrandum eſſet Paſeha, &c. Ex quo con-
ſtat, Anicetum anno CLVIII Eccleſiam Ro-
manam gubernalle ; quem tamen Baronius au-
tumat, hoc tantùm anno Pio ſucceſſiſſe. Porro
malè Baronius Hieronymum reprehendit, quòd
Polycarpum ad Anicetum Pio imperante, Ro-
mam veniſſe ſcripſerit. Nam non tantùm Euſe-
bius in Chronico id in literas retulit, ſed & in
Hiſtoria lib. 4. cap. 23. eique adhærent Hiero-
nymus, Marianus Scotus, Ado in Chronico,
Suidas in Polycarpo, aliique, à quibus primus
diſſenſit Baronius, ut obſervavit Halloixius in
Notationibus ad Vitam S. Polycarpi cap. 10.
Peregrinus Cynicus Philoſophus, cognomen- VI.
to Proteus, cùm Herculis mortem æmulari vel- Interitus be-
let, in conſpectu totius Græciæ ſe ſe in rogum regrini Phi-
immiſit Olympiade ccXXXVI, in Panegyri laſophi.
Olympiaca, cùm proxima antè Olympiade id
ſe facturum pollicitus eſſet. Lucianus ejus mor-
tem ac vitam peculiari libello deſcripſit, & Eu-
ſebius in Chronico juxta editionem Scaligeri id
contigiſſe ſcribit anno Abrahami 2181. qui Ka-
lendis octobris anni cLXIV inchoatur, & qui-
dem accuratè. Olympias enim citata menſe Ju-
lio præſentis anni acta. Athenagoras in ſuo Apo-
logetico de ea re tanquam recenti loquitur, in-
deque liquet, librum illum anno ſequenti elu-
cubratum, non verò anno CLXXIX, ut exi- Baron. an.
ſtimavit Baronius. Sed hac de re pluribus infrà. ¹79: n.xxxix

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN 5659. Anno Urbis

O 7. F. D 15. P. 7. April. Indict. 4. Diyme. 236.

JESsu CHRISTI 166. ſecund. Baronium 168. 2. 2.
GöOTERIS PAP 6.

MARCI AuREILII, ET L. VERI IMPP. 6.

D num. I. Coſl. Servilius Pudent, & L. I.
Fufidius Pollio, ut oſtendit Card. Noriſius Conſules.
in Epiſt. Conſulari ex Infcriptione Gruteriana,
in qua Pudens nullà irerati Conſulatus nota ſi-
gnatur, & quidem rectè. Nam Pudens proximi
anni Conſul erat è familia Arria, hic verô gen-
tis Serviliæ. Præterquam quòd Conſulatus con-
tinentes non niſi Principibus aut re aut deſtina-
tiene conceſſi. Memoratur uterque Conſul in
Inſcriptione recitata in Miſcell. EFruditæ Anti-
quit. pag. 34. ubi Frior dicitur Q. SERVIILIu;uS
PubDENS. Secundum Baronius perperam vocat

Sufidium pro Fufidio.

M. Aurelius Imperii Auguſtei Quinquennalia II.
dedit, quod ex ejus Decennalibus anno cLIXI Quinguen-
Quinquen-

celebratis neceſſariò deducitur. nalia Impe-
Ad num. II. Annus reditûs Lucii Veri ex nii Auguſtes

Oriente diſtinguendus ab anno, quo cum Mar- dedir.
co Aurelio rriumphavit: nam Lucius Verus anno 1II.
Verus in

praæcedenti

Aolhyls
runti e⸗
Nacrien-

nii Ma

IV.
Verus anne
ſuderiori
Romam re⸗
liit.

— 7 — —.—.

lane .
iente

in Annales C. Baroni. 161

S8E C. II. præcedenti Orientem reliquit, currenti verè que CLXV, quo Tribunitiam poteſtatem XIX SE C. II

n dn
n 1 An. Ch. 166. Romæ triumphavit. Capitolinus in Marco cap. Marcus auſpicatus eſt, frumentum Romam nave An. Ch. 166.
Vel 166. Oriente per 13. ait, Lucium Verum poſt quinquennium rever- advectum, & populo diſtributum. Quamobrem
le, Pohenhi Weaer. ſum eſſe: in Vero autem Imperatore cap. 7. rem cum Lucius Verus Romam redierit anno, quo
ie Reman de. ſer. magis explicans, de eo habet: Cum interfetto ea fame afflicta erat, ejus reditus cum anno crxv
. en Legato, coo Legionibus, Syris defettionem cogi- omninò conjungendus. Præterea Mediobarbus
ie tantibus, Oriens vaſtaretur, ille in Apulia vena- in Numiſmatis Lucii Veri duo in medium addu-
& batur, & apud Coöorinthum, & Athenas inter cit, in quorum poſtica legitur: F 0RRT. RED.
di Simphonias & cantica navigabat, G. ber ſingulas TR. P. v. Mp. II. Cos. II. 8. C. Viſitur fortunæ
maritimas civitates Aſiæ, Pamphyliæ Ciliciaque redacis ſedentis typus. In alio habetur, TR. P.
r. clariores voluptatibus immorabatur. Antiochiame V. IMP. III. OCos. II. S. C. FoRT. Rp. cum
ar poſtea quam venit, ipſe quidem ſe luxuriæ dedit, eodem typo. Prius, in quo Lucius Verus diei-
Daces autem confecerunt Parthicum bellum Priſ- tur tantum IMP. II, quando ex Oriente digreſ-
e cus Avidius Caſſius, & Martius Verus per qua- ſus eſt, percuſſum, ſicut & alterum, in quo
driennium, ita ut Babylonem & Mediam perve- IMp. II I. appellatur. Fortunæ enim reduci ſa-
Ro. nirent, &c. Egit autem per quadriennium Verus crificia de more offerebantur, & cum Impera- .
Sk hiemem Laodiceæ, æſtatem apud Daphnem, reli- tores profectionem inſtituebant, & quando in
ono quam partem Antiochiæ. Capitolinus itaque ſi- Urbem redierant. Nulla verò Numiſmata cum
Juddl gnificat, hoc bellum duraſſe per quadriennium fortuna reduce expreſſa, ſexto Lucii Veri im-
Ro⸗ completum, & per quinquennium non inte- perii anno, ſeu Tribunitia poteſtate notata,
bule⸗ grum. Quare cum anno CLXI inchoatum fue- apud Mediobarbum extant, ideoque ejus ex
K rit, anno CLXV deliit, primaque hiems Lio- Oriente reditus in præſentem annum, tam à Ba-
liero⸗ diceæ tranſacta, àd menſe Novembri anni CLXI ronio, quâm ab aliis male hactenus dilatus.
nico, deducenda. Si enim verno tempore, ut veroſi- Porrèò Lucius Verus, poſtquam Romam rediit,
fimus mile eſt, itineri ſe ſe commiſit, ſex aut ſeptem ob victorias à Legatis reportatas, currenti anno
zius in menſes ad varias illas regiones perluſtrandas, IMV. IIII appellatus, ut patet ex Nummis apud
10 in iiſque aliquantulum immorandum ſuffecere. Mediobarbum, in quibus Marcus dicitur: TR.
onen. VI. IV. Turbat tamen Euſebius in Chronico ſecun- P. XxX. I M P. I II I. Cos. III. S. C. Lucius verò
i vel. Inimitasbe. Verus anno dum editionem Pontacenam, qui ſecundo Marci T R. P. V I. IMP. IIII. Cos. II. Capitolinus enim
gum nnmi MM. Kne, e. Aurelii & Lucii Veri anno ſcribit: Lucio Caſa- in Marco cap. 21. ait: Cum Mauri Hiſpanias pro-
ſegfti li. gur. ri Athenis ſacrificanti, ignis in cælo ab Oriente in pe omnes vaſtarent, res per Legatos bene geſte ſunt.
Kid G Occidentem ferri viſus. Quo etiam anno Caſſio- Et cum Aegyptum Bacolici milites gravia multa
s mol⸗ dorus, Hermannus Contractus,; & Marianus feciſſent, per Avidium Caſſium retuſi ſunt. Bel-
u. Scotus in Chronicis eandem rem recitant »& lum Bucolicum anno CIL X VIII geſtum, ut
tti id quidem iiſdem verbis; adeo ur ab Euſebio ea infra videbitur Mauritanicum itaque ad hunc
in Qccepiſſe non dubitandum. Verùm, cum in edi- annum pertinet, & ob victorias per Duces rela-
u M. tione Scaligeriana prodigium illud cum primo tas, uterque Auguſtus IMr. IIII. appellatus eſt.
qai⸗ utriuſque Imperatoris anno copuletur, ea hac IIlud autem verno circiter tempore currentis
enle ⸗ in parte præferenda. Adhæc, Capitolinus in anni profligatum liquet, ex eo quòd pax in
Aho⸗ Marco cap. 9. prodit, Marcum Aurelium medio Imperio Romano hoc anno fuerit, ut mox di-
uut, in. belli tempore ſiliam ſuam nupturam Brunduſium cetur.
miieli uſque deduxiſſe, & ad Lucium Verum miſille. Reditu Lucii Veri anno ſuo conſignato, vI.
ut exl- Dnd Ne Quare, cùm bellum Parthicum anno CLXI nunc de anno Triumphi diſſerendum. Et quidem Marcus &
WA. d inchoatum fuerit, & Lucius Verus Lucillam nihil ex Euſebio in Chronico, ubi hujus men- Lucius oc
uxorem anno CLXIII, ut ſupra demonſtra- tio habetur, innoteſcere poteſt; cùm alio anno aren.⸗
— .Y vi, duxerit, anno CLXV ex Oriente rediit. in editione Scaligeriana, alio in Pontacena re- 5
565. Mno Uhs Ceterùm eo anno adhuc bellum duraſſe inde citetur. Caſſiodorus & Hermannus Contractus
hmus. colligitur, quòd Marcus Aurelius tertium Im- in Chronicis hunc triunephum cum anno præce-
, u. 2. perator dictus ſit. Mediobarbus enim Nummos denti illigant. Sed eum hoc anno ductum colli-
n 168. hujus Imperatoris exhibet in quibus legitur: go ex illis Marci Aurelii & Lucii Veri Nummis
TR. P. XIX IMP. III. Cos. III. In aliis vero: mox referendis, in quibus P A X diſertè legitur.
TR. P. XI X. IMP. I I. Cos. III. S. C. Tribuni- Ut enim anno XC de ſecundo Domitiani trium-
p. 6. tiam poteſtgtem XIX ſuſcepit Marcus Aure- pho loquentes, jam obſervavimus, Pax ex-
. lius anno CLXV, idque ante diem ſeptimum preſsè, vel ſymbolicè de more repræſentata in
, & l. Cnſle. Anenſis Martii. Quare eo anno dicebatur adhuc Nummis, annis quibus triumphatum eſt, per-
. Noriſins IM. P RNXATO R II, quemadmodum & Lu- cuſſis. Sic Pax in quibuſdam Nummis anno
tuteliant, cius Verus Ut videre eſt in ejus Nummis; & CLXXVI cuſis diſertè memorata, quo ſcili-
1s noliſ⸗ ob victorias Parthicas uterque dictus eſt Mr. III. cet anno ſecundum triumphum Marcus Aure-
Prouini v. IHnſuper Capitolinus in Marco cap. 1z. inquit: lius exhibuit. Ductum primum initio anni, ex
erd gen⸗ Leme - Et cum famis tempore populo inſinuaſſet de bello, Capitolino in Vero cap. 8. deduco; ibi enim le-
larus cor. 2 .’ fratre poß ginqguénnium reve rſo in denatu egit, gitur: Habuit hanc reverentiam Marci Verus, ut
Nlan kina⸗ ambos neceſſarios dicens bello Germanico Impera- nomina qua ſibi delata fuerant, cum fratre com-
ungi n tores. Hi famis tempore ſoliti erant ſummà cu- municaret diem triumphi quem pariter oelebra-
Aunti⸗ rà procurare ex Ægypto, Africa, Sicilia fru- rant. Loquitur Capitolinus de Parthici Maximi
ue KR menti vilitatem: quod anno CLXV à Marco titulo, qui in Nummis Marci à Mediobarbo re-
a Aurelio factum conſtat. Mediobarbus enim citatis non legitur, niſi quando Marcus Tribu-
denn vo . ejus Nummum producit in poſtica inſcriptum. nitiam Poteſtatem XxIX, quæ hoc anno paulèò
1 P. M. TR. P. X I x. IMP. III. Cos. III. Repræ- ante diem ſeptimum Martii abſoluta eſt, gerit;
nduenna An ſentatur figura muliebris ſtans, dextrâ ſpicas, ſi- antea enim in Nummis Armeniacus tantum —
nno en E te⸗ niſtrà cornucopiæ; à dextris ad pedes congium nuncupatur, ut patet ex variis Nummis à Me-
ni Al⸗ frumentarium, à ſiniſtris prora navis. Anno ita- diobarbo relatis, in quibus habetur: M. Au-
N. lin Tom. E £ 3 KET

0 .
fenus anlio i

Praceen

SC. II.
An. Ch. 166.

VII.

162

REL. ANTONINuIS AuG. ARMENIACUS.
P. M. in averſa parte: T R. P. XIX. IMP. II.
Cos. II I. S. C. In alio: M. AuREI. ANTO-
NINUIS AuG. AR M. PARTH. M A x. in po-
ſtica: P. M. T R. P. XIX. I M P. II I. Cos. III.
cùm tamen Lucius Verus in Nummis jam quar-
to Imperii ſui anno Parthicus Maximus appelle-
tur. Triſtanus tomo 1I. pag. 866. hunc Nummum
producit: L. VERuIS Aucd. ARM. PART. MAX.
in poſtica: T R. P. 1III. I M F. II. Cos. I I. Lu-
cius itaque priùs quàm Marcus Aurelius, Par-
thicus appellatus eſt, ſed hoc nomen Marco
die triumphi ſui communicavit; quando hic
nempe Tribunitiam Poteſtatem XIX, quæ hoc
anno ante diem ſeptimum Martii exivit, obti-
nebat.
Nec refert quod Capitolinus in Marco cap.

M. . . ..
Marci Au 12., ſcribat: Petiit Lucius, ut ſecum Marcus

relii filii Ca-

ſares dicti.

VIII.

triumpharet; petiit praterea Lucius, ut ſilii Marci
Caſares appellarentur. Lampridius autem in
Commedo Marci Antonini filio cap. I1. dicat:
Nominatus inter Cæſares quarto Iduum Okto-
briung, Pudente & Pollione Coss. currente nem-
pe anno. Lampridius jam cap. I. ſcripſerat: Ap-
pellatus eſt autem Cæſar cum fratre ſuo Severo,
ubi loco, Severo, legendum, Se. Vero, ideſt,
Sexto Veo, ut patet ex Galeno lib. de Recognit.
cap. 10. Cum itaque Commodus & Verus Mar-
ci Aurelii filii ante menſem Octobrem Cæſares
nuncupati non ſint, ante eumdem menſem trium-
phus ille non videtur actus. Verum Capitolinus
non dicit, ſtatim ac Lucius petiit, Marcum fi-
lios ſuos Cæſares creaſſe; ideoque ex illis Capi-
tolini verbis acti triumphi tempus deduci non
poteſt. Marcus autem Aurelius, ut id obiter
dicam, poſtquam imperavit, tres filios genuit,
nempe Commodum & Antoninum gemellos, ut

tradit Lampridius in Commodo cap. I. qui di-

cit, eos natos patre patruoque Coss. anno nem-

pe CLXI. Tertius Marci filius fuit Verus, ſep-
timo ætatis anno demortuus, ut infrâà videbitur.
Herodianus quidem lib. I. cap. 2. duos tantum
filios Marco Aurelio tribuit, Commodum ſc. &
Veriſſimum, ut ipſe appellat, quia Antonini nul-
lam mentionem facit, quòd, ut teſtatur Lampri-
dius citatus, quadrimus elatus fuerit. Medio-
barbus pag. 241. varios Nummos refert, in qui-
bus legitur, vel VERuS CAESAR, vel, A N-
NIUS VERuIuIS CES. adeo ut tertius Marci
Aurelii filius dictus fuerit Seæx. Annius Verus,
& præterea in vulgari uſu loquendi veriſſimus.
Poſt bellum Mauritanicum pax in univerſo

Pax in Im. Orbe Romano fuit. Verum quidem eſt quod

berio Roma-

no Viget.

ſcribit Capitolinus in Marco cap. 13. Dum Par-
thieum bellum geritur, natum eDVv- Marcomanni-
cum, quod diu eorum, qui aderant, arte ſuſpen-
ſum eſt, ut finito jam Orientali bello, Marco-
mannicum agi poſſet; ſed peſtem Marcomman-
nicam expeditionem rerardaſſe infrà viſuri ſu-
mus. Hujus pacis mentio tam in Nummis M.
Aurelii, quàâm in Nummis L. Veri. Mediobar-
bus hunc Marci Nummum exhibet: M. AN-
TONINIS AuG. A R M. PART H. M A X. in
oſtica : L R. L. XX. IMP. IIIIf. Cos. III.
PAX. Cernitur figura dextràâ ramum, ſiniſtrâ
cornucopiæ tenens. Marcus currenti anno Tri-
bunitiam Poteſtatem XX ſuſcepit, ideoque & pax
eodem anno ſancita. Idem Mediobarbus duos
L. Veri Nummos habet in poſtica inſcriptos:
TR. P. v I. IM P. IIII. CoOS. II. PA X. Produ-

Critica Hiſtorico Chronologica

Cit & tertium, in quo legitur: TR. P. vI. CoS.

II. PAXAIcG. Viſitur Pax dextrà ramum sS & CII.

oleæ tenens. Ita ut certum ſit, pacem hoc an- An.Ch. 106.

no viguiſſe. Et tamen Mediobarbus, qui illos
Nummos recitat, eodem anno Chriſti, nempe
CLXVI, ait. L. Verus ad Euphratem iterum
proficiſeitur, ubi res contra Barbaros proſpers
geſtæ; hinc Inp. IV. Tum anno CLXVII
ſcribit: L. Verus poſt quinquennium Romam re-
verſus cum M. Aurelio de Parthis triumphat.
Quæ omnia à vero abhorrent, ut conſtat ex
conjugio L. Veri & Lucillæ anno CLXIII, ut
oſtendimus, inito, & quidem medio belli tem-
pore, quemadmodum habet Capitolinus in
Marco cap. 9. quod per quadriennium tantùm
geſtum eſt, ut docet idem Capitolinus in Vero
cap. 7. Verum eſt, Capitolinum ſcribere, L.
Verum poſt quinquennium Romam reverſum;
ſed quinquennium illud utrimque incomple-
tum fuit; certumque, præſenti anno, ſaltem
majori ejus parte, omnia in Imperio tranquilla
fuiſſe. Deinde ſecunda Lucii ad Euphratem
profectio eodem anno, quo conjugium illud
contigit, ut ex dictis, cùm de eo loqueremur,

16 7ù

colligere eſt. Ex his corrigendum quod ſcribit Baron. ane

Baronius ad annum XVII M. Aurelii, ſc.
ue ad eum annum nunquam ceſſatum eſſe

I1I . e XLH
uſ- 79 num. XL
Spondan.

² ibid. numes:

bello. Hoc enim & inſequenti anno arma quie- 1III.

Verunt.

ANNO PERIODIGRECO-ROMANE 5660.
O 8 E. ) 16. P. 23. Mart. Indict. 5.

JEsu CaRISTI I67. ſecund. Baronium 169.
SoTERIS PAPE7.
MARCIAIuIRELII, ET L. VERI MPP. 7.
D num. I. Coſſ. L. Aurelius erus

XIII, & Quadratus.
Lucii Veri Conſulatus juxta ſecundam Con-

Anno Urbis
920.
Olymp. 236.
an. 3.

I5
Ag. Conſules

11.

ſulatuum Cæſareorum regulam, ob Quinquen- Aaeinduen-

nalia nempe anno uno dilata, quorum ſolen-
nium multa ſuperſunt veſtigia. Mediobarbus
hujus Imperatoris Nummum prodacit in poſti-
ca inſcriptum: TR. P. vII. IMP. II II. Cos. III.
Cernitur Victoria ſtans ad arborem, in qua
clypeus, in quo VIC. PA R. id eſt, V ictoria
Parthica. Quia ſc. annis hujuſmodi feſtivitati-
bus addictis, præcedentium victoriarum me-
moria renovata. lbidem in poſtica alterius
Nummi: CoxNc. Auc. IIII. TR. P. vII.
IMP. IIII. CoOSs. III. S. C. Repræſentantur
duo Impp.in ſubſtructione cum Dea Liberalitate
Congiarium diſtribuente figuræ ſcalam aſcen-
denti. Congiarium autem in Quinquennalibus
ſimilibuſve feſtis populo diſtribui ſolitum. De-
nique in averſa parte Nummi M. Aurelii legi-
tur: T R. P. XXI. I M P. III I. Viſuntur duo
Imperatores in quadriga, quam præcedit trium-
phalis pompa. Mediobarbus ait, Nummum ad
triumphum de Armenis & Parthis hoc anno
actum, referendum eſſe. Sed ſine dubio falli-
tur, cùm jam anno ſuperiori pax ſancita fuerit,
ideoque & triumphus ductus. Ad refricandum
itaque utriuſque Imperatoris triumphi memo-
riam Numiſma illud percuſſum.
Euſebius in Chronico quartam perſecutio
nem Chriſtianorum hoc anno conſignat, cujus

.

Veri

etiam meminit Idacius in Faſtis ſub hujus anni „
Conſulibus. Ex quo aliud Quinquennalium L. Baron. num

nalia L. Verè

111.
Perſecutio
Chriſtiano=

„C. II
81c.
uChelb

IV.
Manjriun
Poljcurhi.

p.
Anrus iu
narthrii ob,
ſauy N.
4 1

im;
ple.
temm
ille
eim
lud
,
dit Daton, ae
ſe nuhe
lule⸗ IUII.

„ AKano Urdis
60. 920.
Olymp. 216
I,.

1109.

(Dh. 7.

I.
A. Cinſalen:
C 15

Qunzuen⸗
lnen. liglVert
olen⸗
s
apoſti
G.II.
in M
orin
NRNAA-
um me⸗
Arerius
P.11.
entanrur
Detalitne
Aſcen⸗
nnalibus
um. De-
dii legr⸗
Uit tmimm.
mmun
hoc AMn
ſpio li⸗
ſvellt,
findunm
. mmetho⸗
„* III.
etlecl geſſun
t, nds Cenu.
is AI /,
gelum ..
1 Veiri

gum

martyrii ob.

in Annales C. Baronii.

SF C. II. Veri habemus indicium, perſecutiones enim
An. Ch. 167. in Decennalibus & id genus feſtis de more ex-
Citatæ. .
Ad num. II & ſeqq. Valeſius in Notis ad
lib. 4. Euſebii exiſtimat cum hoc Scriptore, S.
Polycarpi maityrium hoc anno contigiſſe, eum-
que die XXIII Februarii, quo colitur in
Martyrologiis Latinis, & in Menæis Græcis,
paſllſum eſſe: præferenda tamen Uſſerii ſententia
in Diſſert. de Macedonum & Aſianorum anno
ſolari cap. 3. quam probat ex ipſis martyrii Po-
lycarpi Actis, quæ extant apud Euſebium lib.
4. cap. I5. ubi dicitur Polycarpus, poſtquam cap-
tus, deductus in civitatem, die magni Sabbati,
cujus etiam diei in Actis S. Pionii Martyris
mentio, quod de Sabbato Paſcha prozximè an-
tecedenti intelligendum. Neque enim Chriſtia-
ni aliud umquam Sabbatum ita appellarunt,
quàm illud quod Paſchalem ſolennitatem ante-
cedebat. Porro anno Chriſti CLXIXIZtermi-
nus Paſchalis juxta Alexandrinos fuit Martii die
XXIX; Calippicus ve die Martii NX XX, vel
XXXI. Sabbatum, quod Lunam hanc X IV
anteceſſit, in Martii diem XVI incurrit, ſeu
in diem VII Kalendas-Apriles; quo die paſ-
ſum elle Polycarpum docet Auctor Chronici
Alexandrini, qui liano & Paſtore Coſſ. anno
ſc. Chriſti CLXIII, ait: Quos inter (nempe
Martyres) Smyrnæ Pontifex PBolycarpus Zoannis
Apoſtoli diſeipulus, à quo creatus erat Epiſcopus,
captus ab Herode Irenarcho Nicetæ ſilio, Tatio
Quadrato Proconſule VII Kal. Aprilis in profeſto
Paſchæ ipſo Sabbato borà VIII in medinm ad-
ductus, vivus igne concrematus eſt, chm ageret
annum VII ſupra octogeſimum. Diem itaque
martyrii S. Polycarpi nobis conſervavit Auctor
Chronici Alexandrini, licèt in anno, quo paſ-
ſus eſt, erraverit. Obſervat autem Uſerius
Smyrnæos à die X X V Menſis Mattii menſem
Xanthicum exorſos eſſe.
V. Valeſius, temporarid notàâ, quæ magno Sab-
Annus hujus hato exprimitur, neglectàâ, ſeu potiùs contem-

IV.
Mariyrium
Polycarpi.

ſcurui

octoginta circiter annis à paſſione Polycarpi,
hujus Sancti Natalem VI Kalendas Martii ce-
lebrarint, ut ex eorum epiſtola, quam recitat,
liquer, dubitandum non eſſe de die martyrii hu-
jus. At infirma hæc ratio; Sanctos enim aliis
poſtea diebus, quàm quibus paſſi ſunt, cultos
fuiſſe, innumera exempla demonſtrant. Deinde
ex Ariſtide lib. 4. Orationum ſacrar. conatur
oſtendere, Polycarpum præſenti anno marty-
rium ſubiiſſe. Ariſtides enim, inquit, indi-
care videtur, Statium Quadratum, non verè
Tatium, (ut perperam legitur in Chronico
Alex.) præſenti anno Proconſulatum Aſiæ geſ-
ſiſſe, cùm dicit, paulò poſt peſtem illam, quæ
in Aſia graſſata eſt, Severum Proconſulem fuiſ-
fe. Euſebius in Chronico eam peſtem confert
in annum vIII M. Aurelii: proinde Severus
anno hujus Imperatoris I X Proconſal Aſiæ fuit.
Ante Severum proximo anno Proconſul fuerat
Pollio, ut ibidem teſtatur Ariſtides. Proximè
verò ante Pollionem Proconſul Aſiæ fuerat Qua-
dratus. Sic enim Ariſtides in eadem Oratione,
ubi poſtquam ea retulit, quæ Pollione Procon-
ſule kei acciderant: Age, inquit, quaſi per ſca-
lam progredientes, id quod ante hac contigit, me-
moremus. Cm Sophiſta ille, cujus paulö antè

memini, Proconſul eſſet, &c. Hic Sophilſta ſine

tâ, ait, cùm Smyrnæi paulò ante Pionii marty-
rium Principatu Decii Imperatoris, id eſt,

163

dubio Quadratus eſt, cujus mentionem antea
fecit Ariſtides in eadem Orat. 4. ubi etiam eum

Rherorem appellat. Sic Quadratus Proconſul

Rſiæ fuit anno VII Imperatoris Marci, præſen-
ti nempe, quo ſub Quadrato Polycarpus paſſus
eſt. Ita Valeſius. Sed incertum, an Ariſtides
loquatur de priori peſte, quæ anno VII M.
Aurelii contigit, an verò de alia peſte, quæ an-

§S £ C. II.
An. Ch. 1674
168.

no CLXXIgraſſata eſt, de qua Euſebius in

Chronico mentionem facit. Quod ſi de poſte-
riori ſermonem habeat, ut veroſimile eſt, Ari-
ſtides noſtræ ſententiæ manifeſtè favet. Quare
ex hoc Auctore nihil certi deduci poteſt.
Lues multas Provincias occupavit, Romaâ ex
parte vexataâ, ut ait Euſebius in Chronico, de
qua Baronius anno ſequenti.

ANNO PERIODI GRACO-ROMANA 5661.
O9 D C. ) 17. P. II. April. Indict. 6.

JESu CHRISTI H168. ſecund. Baronium 170.

SOTERISPAP £ 8.

MARCI AuRELII 2 E T L. VER I
IMPP. 8.

D num. I. Coſſ. L. Ezttius Paullus, &
T. Janius Montanus, ex Inſcriptione
Onuphriana poſita I II Kal. Jun. Paullo & Mon-
tano Coſſ. & ex libro Cuſpiniani. Caſſiodorus
tamen, Faſti Græci, & Cæſarei habent Apro-
nianum & Paullum, quia forsàn Apronianus
idem eſt cum Montano.
Imperii Cæſarei Marci Tricennalia in hunc
annum incidunt. Morellius V C. nummum
æreum majoris magnitudinis mihi Pariſiis
oſtendit, in cujus antica legitur. L. VERus Aud.
A R M. PARTH. M A X. Viſiturque caput Veri
laureatum. In poſtica, LR. P. vIII LMP. IIII
COS. III. Repræſentatur triumphus M. Aure-
lii & L. Veri, qui ambo cernuntur in quadridis,
comitantibus militibus. Renovata itaque in
Tricennalibus Imperii Cæſarei M. Aurelii,
triumphi Parthici memoria, quod in uſu poſi⸗
tum fuiſſe, variis paſſim exemplis in hoc Ope-
te demonſtro, quod videam viros Doctos, ſi-
milibus nummis deceptos Imperatorum trium-

VII
Lass

Anno Urbis
921.
Olymp. 2364
an., 4.

7

Conſulesꝭ

I11
Tricennalia
Imperii Ca-⸗

ſarei Marcis

phos, non ſine Chronologiæ detrimento, G

fuis annis in alios tranſtuliſſe. Cùm verò jam
anno ſuperiori Marcus Imp. III I, Lucius ve-
rò etiam Imp. I III in nummis appellentur, ut
ex iis quæ anno CLXVInum. Vrecitavi, ma-
nifeſtum fit, & currenti Lucius Verus nuncu-
petur Imp. V/ ideoque & M. Aurelius, confir-
matur quod hoc anno num. I V affirmavi, bel-
lum ſcilicet Bucolicum ad hunc annum perti-
nere. Præterea Inſcciprio ab Sponio in Miſcel-
laneis Eruditæ Antiquitatis pag. 268. relata, in
qua Verus dicitur TRIB. DOT. vII. IM F. VIII

falſa demonſtrarur, aut ſaltem mendosè deſ-

cripta. Dodwellus in Diſſert. Oyprianica XI
8. 37. qui nummum iſtum non viderar, quique
arbitratus eſt Lucium hoc anno ex Oriente re-
ducem cum Marco Aurelio triumphafſe exhiber
Nummum Lucii ita inſcriptum. L. AuR. AN-
TONINIS AuIG. ARM. T R. P. vIII IM P. V
CoS. III. Fo RT. Rz p. ſimileque Marci Aure=
lii, & utrumque refert ad quinquennalem ab-
ſentiam Lucii Veri, & ad aliquam victoriam in
bello Parthico reportatam, aptequam Romam
l 4 adventaret

164

§ & C. II. adventaret, ratione cujus hoc anno uterque
AM. Ch. 168. Imperator dictus ſit in Nummis Imp. V. Verùm

III.

jamdiu bellum Parthicum confectum fuerat, &
duo Numiſmata à Dodwello relata, anno tan-
tùm ſequenti, quo uterque Imperator profectus
eſt ad bellum Germanicum, percuſſa pro quo-
rùm felici reditu Romani vota fortunæ reduci,
ut moris erat, tunc ſolverunt. Indeque etiam
confirmatur, quod eo anno dixi, utrumque Im-
peratorem belli Germanici occaſione illuc pro-
fectum eſſe.
Eutropius lib. 8. de M. Aurelio loquens ait:

LTues bis ſa- Sub hoc tantus caſus peſtilentiæ fuit, ut poſt vi-

Tiit.

IV.

Bellum à
Romanis ge-

ſtum.

V.

Koriam Perſicam Romaæ ac per Italiam Provin-
ciaſque maxima hominum pars, miluum omue:
ferè copiæ languore defecerint. Lues hæc cum
Euſebio in Chronico juxta editionem Scaligeri,
& Hermanno Contracto in Chronico ad annum
ſeptimum Marci referenda. Ad hæc, Capitoli-
nus in Marco cap. 21. loquens de morte Veri
Cæſaris, & Protettione Marci Aurelii in Ger-
maniam, quæ duo anno CLXXhZcontigere, ait:
Ieſtante ſanò adhuc peſtilentia, & Deorum cul-
tum diligentiſſimé reſtituit, & ſervos, quemad-
modum bello Punico faltum fuerat, ad militiam
paravit, quos Voluntarios exemplo Volonum appel-
lavit. Ea peſte exercitus devaſtatus. Duæ ita-
que peſtes diſtinguendæ, ſeu verius eadem di-
verſis temporibus ſæviit, præſenti ſc. anno, &
anno CLXXI, ut videre eſt in Chronico
Euſebii.
Euſebius in Chronico ait: Romani contra
Germanos, Marcomannos, Quados, Sarmatas
& Dacos dimicant, quod partim hoc anno,
partim ſequenti actum. Marcus enim & L. Ve-
rus, qui hactenus Imperatores IIII vocaban-
tur, currenti anno, quo Verus Tribunitiam
Poteſtatem VIII, & Marcus Tribunitiam Po-
teſtatem XXII ſuſcepere, uterque Imperator V
nuncupatus, ut ex eorum Nummis liquet. Niſi
quis velit hunc eiſdem titulum artributum ob
Bucolicos in Ægypto ab Avidio Caſſio devi-
ctos, quòd Capitolinus in Marco cap. 21. ubi de
hac victoria locutus eſt, ſtatim de morte Veri
Cæſaris, & de profectione utriuſque Imperato-
ris in Germaniam ſermonem habeat.
Ad num. X I. Hermogenem Heæreticum in

Hermogenes Africa docuiſſe, ſine teſte à Baronio affirmatum.

Hareticus.

Ex eo enim quòèòd Tertullianus Africanus adver-
ſus illum ſcripſerit, non magis deducitur, eum
in Africa vixiſſe, quàm deduceretur, eum Syrum
eſſe, eò quèòd Theophilus Antiochenus in il-
lum ſcripſit, ut ait Valeſius in Notis ad lib. 4.
Euſebii cap. 24.

Anno- Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMAN A 5662.

7. ann b. ο10. B. ) 18. P. 3. April. Indict. 7.
JESu CHRISTI I69. ſecund. Baronium 171.
SOTERIS PAPVP £ 9.
M. AuKRELII, ET L. VERI IMPL. 9.
1. Num. I. ad IV. Coſſ. Q. Soſßus Priſcut,
Conſules. 8& P. Calius Apollinaris, ut oſtendit

Card. Noriſius in Epiſtola Conſulari ex Infſcri-
ptione, quæ apud Gruterum pag. CCC le-
gitur, in qua C. Licinius Licinianus dicitur
cooptatus: Q. SOSIO. PRISGoO. P. Cd(d‚-
LIO. AroILINARE. COS. P. R. C. A.

Critica Hiſtorico-Chronologica

DCCCCXXII, qui annus Urbis hoc anno in-
choatur, ideoque & Faſtorum ordo rectè di-
geſtus.
M. Aurelium Proconſularis Imperii quinta
Quinquennalia dediſſe, ex ſeptimis ejus Quin-
quennalibus infertur; hæc enim anno cIxxVII
peracta. Iſtorum ſolennium occaſione Congia-
rium, ut moris erat, à Marco Aurelio datum.
Mediobarbus enim Nummum exhibet inſcri-
tum: ANTONINuIS AuG. TR. P. XXIII.
in poſtica: LIBERALITAS AucG. V. Cos. III.
Cernitur figura ſtolata ſtans, dextrà congium,
ſiniſtrà cornucopiæ tenens.
Capitolinus in Marco cap. 14. ait: Profæcti
itaque ſunt paludati ambo Imperatores, Victova-
lis & Marcomannis cunkta turbantibus nec
parum profnit iſta profectio, cum Aquileiam uf-
que veniſſent. Nam plerique Reges & cum populis
ſuis ſè retraxerunt, & tumultus Auctores itere-

merunt. Quadi autem amiſſo Kege ſuo, non pris Baton. num?
ſe confirmaturos eum, qui erat creatus, dicebant

quàm id noſtris placuiſſet Imperatoribus De-
nique tranſcenſis Alpibus, longins proceſſerunt,
compoſueruntque omnia, quæ ad munimen Italiæ
atque Illyrici pertinebant. Quæ omnia præſen-
ti anno contigiſſe Baronius arbitratus eſt; cùm
tamen partim ad præcedentem, partim ad præ-
ſentem pertineant. Currenti anno uterque
Imperator paludatus Aquileiam venerunt, ubi
quæ ad bellum neceſſaria appararunt, ut te-
ſtatur Galenus, qui tum vivebat, & Domus
Auguſtæ Medicus erat, lib. de Præcognit. cap.
9. Quare, inquit, cùum jam ex Urbe in hoſtes mo-
viſſent, ac dum Aquileiæ hibernarent, exercitum
colligere & inſtruere decreviſſent, nuncios ad
me miſerunt, quibus ut ad ſe venirent ‚jubebant.

Ubi de præſentis anni hieme Galenus loquitur,

ut mox monſtrabimus. Mediobarbus M. Aure-
lii Nummum exhibet, in cujus poſtica legi-
tur: FORT. RED. IR. POT. XXII. IM P. V.
CosS. III. Viſitur figura ſedens, dextrâ guber-
naculum, ſiniſtrà cornucopiæ tenens. Producit
& iſtum L. Veri, in quo eadem figura cernitur,
& hæc verba leguntur: TR. P. VIII. IM P. V.
CoSs. II I. FoRT. RED. id eſt, Fortuna re-
duce. Quare cùm uterque Nummus cuſus fue-
rit anno ſuperiori, quo L. Verus Tribunitiam
Poteſt. V III, & Marcus XX II inierunt, nul-
lus dubito, quin & eodem anno uterque Impera-
tor Romam reliquerit, & Aquileiam venerit.
Aquileiæ non parvo tempore commorati ſunt.
Scribit enim Galenus de Libris propriis cap.
2. Vernm brevi poſt tempore ex Aquileia mihi
literæ ab Imperatoribus miſſa perferuntur, qui-
bus illi me revocabant: ſtatuerant enim ex hi-
bernis expeditionem contra Germanos facere
Ceterim ego Aquileiam cum perveniſſem, peſtis,
quantùm antea nunquam, graſſari cœpit. Unde
Imperatores ſtatim Romam cum paucis militibus
fugere coact.... In itinere autem à vivis càm
exceſſiſſet Lucius, Romam deportatus ab Antoni-
no, funeratuſque eſt. Quæ omnia præſenti anno
adſcribenda. Extat M. Aurelii Nummus apud
Mediobarbum, in quo habetur: M. ANTONI-
NuS AuG. TR. P. XXIII. in poſtica, SALuS

AuG. Cos. III. S. C. Cernitur Salutis ty-

pus. Qui Nummus cum currenti anno, quo
Marcus Tribunitiam Poteſt. XXIII fuſcepit,
percuſſus fuerit, confirmat quod ſcribit Galenus,
indicatque, hoc anno peſtem graſſatam eſſe; at
non Romæ; cum ad eam urbem M. Aurelius

An. Ch. 169.

nalia Impe-

Vterque Im-
perator A-

contendit-

—

———

6 6
41Ch. ¹

IV.
erghte I
heratn 16
Pannoes
mMovet.

. — —— —

1c I.
1 Cl.i69,

II.

int
uin
Ginquen.
lia lmzer
Proc. M.
relii.

Il.
terue l.
derator 4.
guileiam
contendit.

Bavon. num
l.

1 ⸗
qe
in

lls,

us

5X.

in Annales C. Baroni. 16 5

§ & C. II. & L. Verus non fugiſſent, ſi peſte afflicta fuiſ-
An. Ch. 169. ſet. Præterea Lucio demortuo, Marcus ejus
corpus non detulifſet ‚neque denique in Ger-
maniam proficiſcens Commodum filium Romæ
teliquillet, ſi in ea peſtis arſiſſet. Teſtatur quip-
e Galenus libro de libris propriis, M. Au-
relium Româ ad bellum Germanicum ſe con-
ferentem, quod anno CLXX contigit, filium
Commodum ibidem reliquiſſe: unde anno
CLXXV illum ad limitem Germaniæ vocaſ-
ſe eo anno videbimus. LZ
1V. Imperatores, poſtquam Barbaris pacem pe-
vierqus Im.- tentibus conceſſiſſent, ranſcenſßis Alpibus lon.
perator in gins proceſſerunt . compoſuer ant que omnia quæ a⸗
Pannones munimen Italiæ atque Ulirici pertinebant. Addit
movet. Capitolinus in Vita Veri Imperatoris cap. 9.
Compoſito autem bello in Pannonia, urgentt Le-
cio, Azuileiam rediret, ( nempe Marcus)
in urbem deſtinatus eſt: ſed non longè ab Altino,
ſabito in vehiculo morbo ,Juem apoplexin⸗ Vo-=
cant correptus Lucius, apucd Altinum perit. Ex
quibus verbis colligitur, novam hoc anno ab
Imperatoribus in Pannoniam profectionem in-
ſtitutam eſſe, in Numiſinatis diſertè expreſſam.
Extat enim in Gaza Regia Nummus æreus ma-
joris formæ inſcriptus: M. ANTONINuS Aué.
TR. P. xXIII. Cernitur caput M. Aurelii
laureatum. In poſtica PROFECGTIO AuG.
Cos. III. Repræſentatur Imperator equo in-
ſidens habitu militari, tenens dextrà lanceam,
miles ante eum graditur, & tres alii eum ſub-
ſequuntur. Cùm itaque præſenti anno M. Anto-
ninus Tribunitiam Pot. XXIII capeſſierit, Pan-
nonica expeditio hoc etiam anno ſuſcepta; ob
quam uterque Auguſtus Imperator V I appel-
latus, ſaltem M. Aurelius, cujus hic apud
Mediobarbum Nummus hoc anno percuflus
extat: M. ANTONINuS AudG. IR. P. X XIII.
In poſtica, VI C. GE R. §8. C. in clypeo trun-
co arboris impoſito, quem Victoria tenet. In
poſtica alterius, I M P. VI. CoS. II I. S. C.
Dio lib. 71. Lucii morte breviter memorata,
ait, Marcum præfeciſſe Caſſium toti Aſiæ, &
eodem tempore Germanos, qui trans Iſtrurn
incolunt, veniſſe, uſque in Italiam, attuliſleque
Romanis maxima ac graviſſima incommoda,
quibus Marcus occurrit , Pompeiano atque Per-
tinace, Legatis exercits factis. Addit: Germa-
nis ſuperatis Germanicus appellatus eſt, hoc nem-
e anno ut elicio ex hoc Nummo apud Me-
diobarbum: M. ANTONINuS AuG. TLR. P.
XXIII. in poſtica, G E RM A NIGO Au 6. IMP.
VI. CoS. I II. S. C. Duo captivi ad trophæum,
alter ſtans, alter ſedens repræſentantur. Quam-
obrem jam hoc anno M. Aurelius Germanicus
nuncupatus. Ex Pannonia Aquileiam rediere,
quò eos Galenus convenit, ut ex ejus verbis
num. præcedenti citatis liquet.

V. Galenus lib. de Præcognit. cap. 10. ait: Cete-
Obitus Lueii pum Lucio media hieme ad ſuperos concedente, at
Imp. cadaver Romam retulit, & quæ conſueta ſunt,

fieri peregit, iter in Germanos Iuſcepit. Mortuus
itaque hoc anno L. Verus, ut rectè Baronius
Baron. num. vidit, & quidem Decembri exeunte. Hiſto-
I. & 11. rici enim Græci hiemem à die undecima men-
ſis Novembris incipiunt. Quare errarunt Ca-
pitolinus in Vita Marci, Victor in Epitome,
Caſſiodorus, & Eutropius, qui annos undecim
L. Vero aſſignant: annos enim tantum novem
imperavit, ut ſcribit Auctor Chronici Alex. &
liquet ex Nummis, qui ultra Tribunitiam Por.

1½ non progrediuntur. Lucii mortem hoc anno s c. II.
exeunte contigiſte demonſtrat Em. Card. Nori- An. Ch. 169.
ſius Diſſert. 4. de Epochis Syro-Macedonum 170.
cap. I. ex reſcripto lib.3. Cod. cet. 31. de petit. L.I.
in cujus titulo ſolius M. Aurelii nomen præligi-
tur, cum vivente Vero utriuſque Auguſti nomina
und ſimul prænorarentur. Pryopoſitam eſt reſcri-
ptum in Africa VI. Kal Februarias Claro G
Cethego Coſ-. ſeu anno Chriſti ſequenti die xxvII
Januarii. Quare cùm Verus apud Altinum Ve-
netorum urbem obierit, mors ejus contigit,
exeunte menſe Decembri currentis anni, ejuſ-
dem Imperii anno nono.
Bellum Marcomannicum, non hoc annoôo, vI.
ſed ſequenti inchoatum. Nam M. Aurelius non luitium belis
tantùm corpus L. Veri Romam retulit, ibique ατοaνn
eum apotheoſi donavit; ſed etiam aliquo tem- nen
pore in Urbe manſit. Tradit enim Capitolinus
in Marco cap. 21. Sab ipſis profelctionis diebus in ſe-
eſu Praæneſtino agens, filium nomine Verum Ce-
Jarem, exſebto ſub aure tubere, ſeptennem amiſit,
quem non plus quinque diebus luxit. Et quia Lu-
Ai Jovis optimi maximi erant, interpellari eos pu-
blico lultu nolnite Inſtante ſanè adhuc peſtilentia
&Deorum cultum diligentiſſimè reſtitnit, & ſer-
vor, quemadmodum bello Punico fattum fuerat;
acdl militiam paravit. Quare M. Aurelius poſt
Lucium in Deorum numerum relatum, Præne-
kKe ſeceſſit, annoque centeſimo ſeptuageſimo
Verum filium amilit, & Ludos Capitolinos
Jovi facros Romæ celebravit. Sequenti enim
anno Agon Capitolinus viceſunus ſecundus
actus, ut ex annorum ſupputatione intelligi-
tur. Capitolinum citatum de rebus anno c LXX
geſtis (quod aliqui negarunt, & de priori pro-
fectione, quando nempe Aquileiam Marcus
venit, interpretandum credidere) ſermonem ha-
bere, ex Nummis anno ſequenti percuſſis cer-
tum redditur. Mediobarbus Nummum Marci
in medium affert, in quo habetur, M. ANro-
NINUuIS AuG. TR. P. XXIIII. In poſtica,
Cos. III. SATruTI AuG. Vilſitur figura
ſtans coram ara, dextrâ pateram cum ſerpente,
ſiniſtrà haſtam tenens. Marcus anno centeſimo
ſeptuageſimo Tribunitiam Pot. XXIIII in-
greſſus eſt; eoque anno peſte adhuc vigente,
ro ejus ſalute ſacrificatum. Producit ibidem
Mediobarbus alium Marci Nummum cum ea-
dem antica, in cujus averſa parte legitur, Pno-
FECTIO AuG. Cos III. S. C. Eo itaque anno
Marcus Romaâ digreſſus expeditionem Marco-
mannicam ſuſcepit.

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN E 5663. Anno Urbis
O A. ) 19. P. 23. April. Indict. 8. 92 Olymp.

JESuI CHRISTI 170. ſecund. Baronium 172.
ELEIuITHERI PAP &£ I.

M. AukkLII IMP. 10.

D num. I. ad VI. Coſſ. M. Cornelius Ce⸗- k.
thegus, & C. Eruciuns Clarus, ut oſtendit Cenſules-
Card. Noriſius in Epiſtola Conſulari ex Inſcrip-
tione Forolivienſi à Marcheſio in lib. I. ejuſdem
urbis publicata. S I1.
Commodus Cæſar Imperii Cæſarei Quin- Quinquen-
quennalia dedit. nele Con
Euſebius in Chronico anno Abrahami 2186. Volt „6 ris
qui Kalendis Octohtis præſenti Chriſti anni Apologis
inchoatur Melitonis.

Olymp. 237.

Decennalia
Imperi Au- Decennalia dedit, ut ex Numiſmatis, in qui-

166

E C. II. inchoatur ait: Antonino Imperatori Melito Aſia-
An. Che7o, nus, Sardenſis Epiſeopus Apologetioum pro Chri-

ſtianis tradidit, quod anno præcedenti in finem
evergente factum videtur, ut ex Chronico Alex.
elicitur. Præterea eo anno Proconſularis Impe-
rii quinta Quinquennalia Marcus edidit, quæ
majori pompa, quàm Quinquennalia fieri ſoli-
ta. Hujus Apologiæ Fragmentum extat apud
Euſebium lib. 4. cap. 26. in qua de Imperio Ro-
mano loquens, ait: Cujus tu hares ac ſucceſſor
adſpirantibus omnium votis potitus &, potieriſ-
que deinceps auna cum filio. Quare Commodus

Cæſar Imperii conſors erat, ut etiam ex verbis
Julii Pollicis in Præfatione libri primi Ono-
maſtici ad Commodum Cæſarem, deduci vide-
tur. Q „ ατε ααααα οααα να ονσια
ανσ TrS SanνSXäραο τ αα οα1⸗. id eſt, O boni
patris fili paterno ſeu hareditario jure, & regnum
& ſapientiam poſſides. Valeſius in Notis ad
Proœmium lib. J. Hiſt. Euſebii laudatum hujus
Hiſtorici locum explicans, inquit: Jam ergo
Commodus à patre adſcitus fuerat in conſortium
Regni, chm hunc pro Chriſtianis libellum Melito
Imperatori porrigebat. Quod ſub finem Imperii M.
Antonini contigiſſe conſtat. Sed non advertit Va-
leſius Commodum jàm ab anno centeſimo ſe-
xageéſimo ſexto Cæſarem fuiſſe, Imperioque
Cælſareo potitum ideoque de Imperio Auguſtis
Commodi Melitonem non loqui, ur Euſebius
& Auctor Chronici Alex. viderunt.
Hoc anno M. Aurelius, Romaâ relictà, ad-
versàùs Germanos movit, ut anno præcedenti

Germanica.
o ſtendi.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMANg 5664

O 12. G. I. P. 8. April. Indict. 9.

JESsu CRRR—ISTI II. ſecund. Baronium 173.

ELEITHERI PAP 2.

AukRELII IMP. II.

D num. I. Coſſl. L. Septimius Severus II ,&
L. Alfidius Herennianus, ut oſtendit Card.
Noriſius in Epiſtola Conſulari.
His Coſſ. M. Aurelius Imperii Auguſtei

bus ea diſertè memorantur, indubitatum red-
ditur. Unum extat argumentum in Gaza Regia
inſcriptum, IMP. M. ANTONINIS Aud. TR.
P. XX v. Viſitur caput Marci laureatum. In po-
ſtica, VoTA SOL. DECENN. COS. III. Vi-
ſitur Imperator ſtans velatus , qui ſacrificat in
tripode. Plura ſimilia apud Mediobarbum vi-
denda. Ex quibus patet, ejus Quinquennalia an-
nocLXVI, non verò antecedenti exhibita fuiſ-
ſe; alioquin extra legitimum tempus acta fuiſ-
ſent, ac præterea verum eſſet quod ſæpe inſi⸗
nuavimus, Iraperatoribus hujuſmodi ſolennia
edentibus viros iterato conſulatu exornatos Fa-
ſtis non rarò nomen dediſſe.
Ad num. I V. Praxeas, Catholicæ Religio-

Sub quo Pon- nis tunc homo, Romam venit, non Aniceto

ſedente, ut exiſtimavit Baronius, ſed Victore

xeas Romam Romanam Eccleſiam adminiſtrante, ut didici

à clariſſimo viro Ludovico, Du Four, Abbate
Sancti Joannis de Jardo ad Melodunum, &
Septem Fontium in Theraſcia, qui quæcumque

ferè de Tertulliano hoc in Opere ſcripſi, me-

cum communicavit. Hæc Tertulliani verba lib.
adversds Praxeam cap. I. Mte primus ex Aſia hoc

Critica Hiſtorico-Ohronologica

genus perverſitatis (hæreſim nempe Patripaſſia- S † C. I1.
norum) intulit Romæ, &c. Nam idem tunc Epi- An Ch. 171.

ſcopum Romanum, agnoſeentem jam prophetias
Montani, Priſeæ, Maximillæ, & ex ea agnitio-
ne pacem Eccleßis Aſæ &s Phrygie inferentem,
falſa de ipſis Prophetis & Eccleſus eorum aſſeve-
rando, & pradeceſſorum ejus auctoritates defen-
dendo, coeégit & literas pacis revocare jam emiſ-
ſas, & à propoſito recipiendorum chariſmatum
conceſſare. Ia duo negotia Diaboli Praxeas Ro-
mæ procuravit, prophetiam expulit, & hareſim
intulit; Paracletum fugavit, & Patrem crucifixit.
Ait itaque Tertullianus, Epiſcopum Romanum,
Vittorem nempe, olim Montani prophetiam
agnoviſſe, literaſque pacis Eccleſiis Aſiæ &
Phrygiæ eandem amplexis conceſſiſſe; ſed Pra-
xeam coëgiſſe Victorem eas literas revocare;
falſa de Prophetis & Eccleſüs Montanizanti-
bus aſſerendo, ac defendendo auctoritate præ-
deceſſorum Victoris, qui dictam prophetiam
exploſerant. Hi autem alii non fuerunt, quàm
Eleutherus & Soter, ſub quo, teſte Euſebio in
Chronico, Montanus hæreſim publicare cρit,
quique contra Montanum ſeripſit, ut docuit
nos Anonymus à Sirmondo poſt Baronii mor-
tem in lucem editus, cui titulus eſt, Pradeſtina-
tus. Is Auctor hæreſi 26. quæ eſt de Cataphry-
gibus, ait: Seripfit contra eos librum S. Soter Pa-
pa Urbis, & Apollonius Epheſiorum Antiſtes,
contra quos ſcripfit Tertullianus Presbyter Car-
thaginenſis. Lui cùm omnia bene, && primò „ in-
comparabiliter ſeripſerit, in hoc ſoliun ſe reprehen-
ſibilem fecit, quòd Montanum defendit, agens
contra Soterem ſupradittum Urbis Papam. Quod
& hæreſi LXXXVI repetit, addens, Tertullia-
niſtas olim a Sotere Papa Romano damnatos. Tum
Tertullianus inſinuat, ſe dum adhuc Catholi-

cus eſſet, adverſus hæreſim Praxeanam Cartha-

gine diſſeminatam pugnaſſe, & rurſus poſt ſuam
à Catholicis, quos Pſychicos appellat, ſepara-
tionem impugnare velle: Fruétificaverant, in-
quit, avenæ Praxeanæ, hie (nempe Carthagi-
ne) ſuperſeminatæ: tradutctæ dehince per quem
Deus voluit, etiam evulſæ videbantur. Et uos
quidem poſtea agnitio Paracleti, atque defen-
ſio disjunxit à Pſychicis, (nempe Catholicis)
&c. nune denuo erupit; ſed & denuo eradicabi-
tur, &c. Denique Tertullianus lib. de Præſcri-
ptione Hæreticorum cap. ult. inquit: Sed poſt
hos omnes etiam Praxeas quidam hareſim intro-
duxit, quam VEictorinus (id eſt, Victor Papa)

corroborare curavit.

Verum Catalogus ille hæreticorum in fine

libri de Præſcriptione editus perperàm Tertul-
liano adſcribitur; fœtus enim eſt Auctoris ano-

nymi ei coævi, qui Montaniſtas quibus Ter- malè adſcri-

IV.
Catalogus
Hareticorum
Tertulliano

tullianus adhærebat, inter hæreticos numera- prms.

bat. Ait enim: Acceſſerunt alii haretici, qui
dicuntur ſecundum Phrygas &c. qua dicunt Pa-
racletum plura in Montano dixiſſe, quàm Chri-
ſtum in Evangelium protuliſſe. Et tamen Tertul-
lianus lib. 4. de Præſcript. cap. X XII. ait: VUrrum
ne ſimplici errore an ratione qua deſfendimus in
cauſa Novæ Prophetiæ, gratiæ Ecſtaſin, 2d eſt
amentiam convenire? In ſpirin enim homo con-
ſtitutus, præſertim cum gloriam Dei conſpicit,
vel cum per ipſum Loquitur, neceſſe eſt excidat
ſenſu, obumbratus ſeilicet virtute divina, de quo
inter Nos (ſcilicet Montaniſtas) & Pſychicos (id
eſt, Catholicos) Qusſtio eſt. Quare veriſimile
non eſt Tertullianum poſt compoſitum librum
illum

1

AuCa.

Anno Vrbi
9254
Olymp. 237
Al 44

Cinſalei.
II.
VII Gin
guennalia
Marei Caſa
ris.
III.
Op; 4 Ta.
tiano ſerih⸗
tum.

eigt , 0
nien,“ 3
10
en

Al⸗

IV.
Ne Cetalog
I⸗ Huretian
0 Trtulian
1⸗ pal aſeri⸗
4⸗ p.
u
PA⸗
-
l⸗
um
6
ℳ
07⸗
it;
4
ile
U

ſ

lomm

SFC. II. illum de Præſcriptione hæreticorum Librum
An. Ch. 172. alium edidiſſe in quo fallſaw Montani prophe-
tiam inter hæreſes recenſuerit; id enim mani-
teſtiſſimè abſurdum. Unde in antiquo exem-
plari Agobardi, in Bibliotheca Regia aſſerva-
to non extat Catalogus ille hæreſeon, qui præ-
figitur quibuſdam aliis MSS. initio Libri de
Praſcriptionibus. Sed Librarii Auctores de ea-
dem materia loquentes, licet diverſa prorſus
ſentientes, inter ſe imperitè copularunt.

„.

Anno Urbis ANNOPERIOPDIGRXCO-ROMAN 5665.

Vmp. u7. O 1z. FE. ) 2. P. 30. Mart. Indict. 10.

All. 4

JESsuCRHRISTII. ſecund. Baronium 174.
ELEUTHERI PAPZ z3.

M. Auk ELII IMP. 12.

I1. D num. I. Coſſ. Maximus, & Orfituc.
Conſules. Septima Quinquennalia Imperii Cæſarei
I 1 Aunn M. Aurelii in hunc annum incidunt. .
TuenzaES Ad num. V. Opus quod poſt Ammonii Har-

Marci Caſa- moniam editum eſt longè differt ab Evangelio
ris. Tatiani, uti Valeſio obſervatum in Notis ad
1III. Euſebium lib. 4. cap. 29. Illud enim Opus, ſicut
Opas 4 Tæ- ſectio ipſa indicat, nihil aliud eſt quàm Para-
ziano ſcrip- hraſi Evangelior 1 Ris Ebi-
mm. phraſis quatuor Evangeliorum, ſeu potius Epi
tome ab homine Catholico eleganter conſcrip-
ta. At Evangelium Tatiani ipſiſmet Evangeli-
ſtarum verbis contextum fuit, reſectis dunta-
xat iis, quæ ad Davidicam Chriſti genealo-
giam ſpectant. Præterea in Opere illo quod
editum eſt, Chriſtus filius David non ſemel
dicitur. Oſtendit etiam Valefius, Harmoniam

illam quatuor Evangeliorum, quæ priori loco

relata eſt à Victore Capuano, & in quam Za-
charias Chryſopolitanus Commentarios ſcripfit,
Opus eſſe Ammonii Alexandrini. Nam illud
Opus nihil aliud erat, quàm Evangelium Mat-
thæi, cujus ſingulis capitibus adjuncta erant ad
latus capitula Bnuhr Mtotinn Evangeliſtarum,
qui cum Matthæi Evangelio conſentiebant. Opus
itaque illud per columnas diviſum erat, perin-
de ac Origenis Tetrapla. Quæ res Euſebio Cæ-
ſarienſi anſam dedit canones ſuos excogitandi,
ut ipſemet in Epiſtola ad Carpianum docet. Ex

his liquet, Opus Zatiani Hæreſiarchæ non ex-

tare, contrà quâmcredidit Baronius. Auctor
Chronici Alex. ſub præcedentis anni Coſſ. de
Tatiano plura habet, quò ideo hæc referenda;
cùm Euſebius in Chronico de Tatiano agens
anno Abrahami 2188. qui Kalendis Octobris
præcedentis Chriſti anni inchoatur, ſcribat: Ta-
tianus Haæreticus agnoſcitur, à quo Encratitæ.
Inſuper Auctor Chronici Alex. ſub anni ſe-
quentis Coſl. ait: Zatianus his antiquior
(Severianis nempe) neſcio quam Evangeliorum
confuſionem & ynagogam condiderit, quam Dia-
teſſaron appellavit, & verò hodie in manibus paſ-
ſim verſatur. Loquitur poſtea de aliis volumi-
nibus à Tatiano compoſitis, quæ ſuo tempore ex-
tabant, ſed quæ ad nos non pervenerunt, non
magis quàm illud Diateſaron.
IV Ad num. XI. Auctor Chronici Alex. ſub ſe-
Severus He. Juentis anni Coſſ. de Severo Severianæ heæreſis
reſßarcha. architecto loquitur. Neque dubito, quin eo an-
. no agnoſci cœperit. Tatianum Severo antiquio-
rem fuiſſe docet non tantùm Auctor Chronici
d Alex. cujus verba num. præcedenti recitavi, ſed

in Annales C. Baroni:.

167
& Euſebius lib. 4. cap. 39. & Theodoretus in lib. S C. 11I.
I. Hæreticarum Fabularum, qui Tatianum Se- An. Ch. 173.
veto præponunt. Imèô Irenæus nullam hujus Se-
veri mentionem facit. Quare rectè ſcripſit Va-
leſius in Notis ad illud Euſebii caput, malè
Epiphanium Severum Tatiano antiquiorem fa-

Cere.

—,— —

ANNO PERIOPDI GRACO-ROMAN 5666. Anno Urhis
14. D. 3. P. 19. April. Indict. II.

Olymp. 233.
. M. ₰
JESu CHRISTI I3. ſecund. Baronium 175. “

ELEUuITHERI PAP 4.

M. AuKRELII IMP. I.

D num. I. Coſſ. M. Aurelius Soeverus II, I.
& T. Claudiusz Pompeianus; ut oſtendit Cuonſules,
Card. Noriſius in Epiſtola Conſulari adverſus
Onuphrium, qui priorem credidit Claudium
Severum, M. Aurelii præceptorem, qui tamen
tantùm Conſul ſuſfectus fuit, dum L. Verus
Auguſtus bellum in Oriente gereret. Peccavit
& Onuphrius in altero Conſule deſignando,
ſeribens, fuiſſe Marcum Claudium Pompeianum
Marci Aurelii generum, quem errorem ab eo
hauſit Baronius. Et tamen M. Claudius Pompe-
ianus anno tantùm cIXXVI Conſul ſuffectus
fuit, ut diſcimus ex Vulcatio in Vita Avidii
Caſſii cap. 12. ubi M. Aurelius ait, ſe eum in an-
num ſequenten Conſulem dixifſe, poſt mortem
nempe Caſſi anno c IXXV occiſi.
His Coſſ. M. Aurelius Tricennalia Imperii „ II.
Proconſularis edidit, ut ex ſeptimis ejuſdem Wieennaks
Imperii Quinquennalibus aliiſque indiciis pa- atee
tet. M. Aureliie
Ad num. II. & ſeq. In Chronico Damaſi 32 III

Bucherio in Commentario de Doctrina Tem- Obitus Ani⸗
porum publicato, nulla fit mentio Aniceti Papæ, "t 7
ſed poſt Pium ſtatim ſermo eſt de Sotere, qui cùm
in Chronico auctiori veterum Pontificum di-
catur fuiſſe à Conſulatu Kuſtici & Aqznilini ſ-
que Cethego & Claro, apparet, Aniceri mortem
ſub Conſulatu duorum Auguſtorum anno c X
geſto conſignandam eſſe. Auctor enim auctio-
ris Chronici veterum Pontificum eoſdem Con-
ſules exhibere ſolet, quos Chronicon Damaſi .
& Pontificatum ſucceſſoris orditi à Conſulibus,
qui poſt obitum deceſſoris annum aperuere.

Aniceto Soter ſucéeſſit anno centeſimo ſexage-
◻

ſimo primo, ut ex dictis ſequitur. Aniceti Be-
cretalis unica ad Galliæ Epiſcopos circumfer-
tur, quæ cùm incipiat ab his verbis: Bono-
rum operum &g ſpiritualium ſtudiorum Deum qu-
ctorem eſſe, &c. non dubium, quin ſuppoſiti-
tia ſit, cùm hæc ſint ipſiſſima Leonis I verba
Epiſt. 32. juxta veterem ordinem. Sunt & in ea
alia loca ex eodem Leone & Vigilio Papa de-
ſumta, quæ de ejus ſuppoſitione nos dubitare
non ſinunt.

ANNO

Æ C. II.
An. Ch. 174.

Anno Urbis
927.
Olymp. 238.
an. 2.

I.
Conſules.
II.
Pluviaz à& M.
Aurelio ob-
tenta.

168

ANNOPERIODI GRACO-ROMAN ½ 5667.
O 15. C. 4. P. 4. April. Indict. 12.
JESu CHRISTI 174. ſecund. Baronium 176.
ELEUITHERI PAPE 5§.

M. AuRELII IMr. 14.

D num. I. Coſl. Gallus, & Haccus.
Ad num. I I. & ſeqq. Hermannus Wit-
ſius anno cI9 I9C LIXXXIII Amſtelodami
publicavit Diatribem de Legione falminatrice
Chriſtianorum ſub Imperatore M. Aurelio Anto-
nino, in qua ad ſidem huic hiſtoriæ concilian-
dam multa profert, & ad argumenta, quæ in
contrarium afferuntur, reſpondere conatur. Nos
cum Valeſio in Notis ad lib. 5. Euſebii cap. 5.
facilè credimus Apollinari, Euſebio & Tertul-
liano, qui pluviam à militibus Chriſtianis im-
petratam teſtantur. Sed non dubitabimus, quin
multa falſa veris admixta fuerint. Et primèò
quidem Epiſtola illa, quæ ad calcem poſterio-
ris Apologetici apud Juſtinum legitur, tantùm
abeſt, ut ab ipſo Imperatore Græcè dictata, aut
ex Latino ipſius in Græcum ſermonem trans-
lata fuerit; ut infra ſeculum Juſtiniani Impe-
ratoris, ab imperitiſſimo rerum Romanarum
Græculo confictam fuiſſe manifeſtè appareat,
ut ex Scaligero, Salmaſio, & Huetio obſervat
Witſius. Edictum quoque tale in favorem

Chriſtianorum illa occaſione anno xIV larc

quo bellum Quadicum contigit, ſancitum fuiſ-
ſe, in animum ſuum facilè non inducet, qui
norit, mox poſt Germanicam ſitim tam mira-
biliter depullam, anno nimirum MarcixvVII,
innumeram Chriſtianorum multitudinem diris
ſubjectam fuiſſe quæſtionibus, & Chriſtianos
paſſim ingenti perſecutione acerbè eſſe exagita-
tos. Non dico tamen, nullum datum fuiſſe edi-
Rum: Tertullianus enim non auſus fuiſſet id
falsò prætendere paucis pſt annis tam in ſuo

II p.--SaAr.
L. SEPTIMIO. SEVERO. i
XVII.

P. P. PROCOS. V.

Aucd.
P. M. TRIB.

PAR T.
PoT.

VI. ANTONINI
SARMATICI
FRATRI. DIVI

TI. DIVI ADRIANI

DIVI TRANANI
DIVI NERVAE.
TISSIMO.

PRINCIPI.
PANORMITAN.

RESD.

„⸗ Ae N 7 9 .
Critica Hiſtorico-Chronologica
Apo logetico, quàm in Iibro ad Scapulam, Aſiæ S £ C. I1.
Proconſulem. Itaque dici forſan poteſt cum An. Ch. 175

PII.
F. DIVI
ANTONINI

Witſio, edictum quidem emiſſum, ſed ex eo
Chriſtianos nullum tructum percepiſſe, propter
Proconſulum ac concitatæ plebis crudelitatem,
qui aliis quæſitis, non tam cauſis, quàm colo-
ribus, in innoxios ac bene merentes ſæviebant;
cùm non deſint exempla, ubi nequicquam
prohibentibus Imperatorum reſcriptis in Chri-
ſtianos ſævitum fuerit. Quoad Legionem ful-
minatricem, ea ab hoc miraculo cognominata
non eſt, cùm diu ante M. Aurelii tempora ita
appellata fuerit, ut jam Viris doctis obſervatum.
Denique extat Nummus argenteus in Gaza Re-
gia inſcriptus, M. ANTONINuS Auc. I R.
P. XXVIII. Viſitur caput Antonini laureatum.
In poſtica, RELIG. AuG. IMP. VI. Cos. III.
id eſt, Religio Auguſti. Cernitur Mercurius ſtans,
qui dextrâ pateram, & ſiniſtrà caduceum te-
net. Tribunitiam Pot. xxXVIII. currenti an-
no M. Aurelius iniit. Quare cùm Xyphilinus,
ſcribat, dicere Dionem, Marcum hanc plu-
viam Mercurio, cujus cultús ſtudioſus erat,
attribuiſſe, is Nummus Dionis fidei teſtis,
ut ab Andrea Morellio, Viro clariſſimo,

me audiviſſe memini. Denique Themiſtius in
Orat. I5. de Regia Virtute ad Theodoſium Im-

peratorem, de illa pluvia hæc habet: Cuhm An-
zonini Romanorum Imperatoris, cui ab eadem
illa pietate cognomen inditum fuit, ſiti laboraret
eNercitus, manus ille ad cælum erexit. Hac ego
manu, inquiens, ſupplex te placare volui, &
oravi vitæ largitorem, quia nulli eam eripui;
eaque præce divinum ſibi placaſſe numen, ac ſtatim
ſerenitate facta, magna imbrium copia ad mili-
tarem ſedandam ſitim erupit. Cujus rei deſeriptam
in imagine pikturam videre memini: in qua me-
dia phalange piltus erat Imperator, milites verò
galeis imbrem excipientes, divinitus conceſſo li-
quore ſitim explebant. Porro Marcum Antonini
Pii nomine intelligendum, præter ea quæ ſuprâ
4 ttulimus ‚egregiè oſtendit Inſcriptio Reineſia-⸗
1a.zII. quæ Panormi viſitur:

PERTI. „
AE BITCoO.
IMXD. XII. Cos.
IMD. CAES. Dr
GERMANICI.
CoMMODI
NEDO
PRONEPOTI
PARTHICI ABN.
ADN. INDuLGEN

111.

AC CLEMENTISSIMO

NOSTRO

P SATYRI DoNATI ET
M. MARCI RuFFINI

D.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO -ROMAN & 5668.

238. an. 3.

I.
Conſisles.
11.
Decennalia

O 16 B. ) 5. P. 27. Mart. Indict. 13.
IESu CHRISTIIZS. ſecundum Baronium 177.
ELEUITHERI PAP & 6.
M. AukHLII IMP. I5.

D num. I. Coſſ. Piſo, & ulianus.
Commodus Cæſar Decennalia hoc anno

D.

exhibuit, ut ex ejus Quindecennalibus, quæ Commods

ab anno CLXXIX removeri non poſſunt, ma- Caſaru.

nifeſtum fit. Videtur & Marcus octava Quin-
quennalia Imperii Cæſarei anno uno anticipata,
hoc anno edidiſſe; cùm idem Imperator uno
eodemque anno duo diverſa hujuſmodi ſolennia
non repræſentarit, & Marcus duobus ſubſequen-
tibus annis, quemadmodum videbimus, ſimi-
lia feſta peregerit.
Emin. Card. Noriſius in Epiſt. Conſulari pag.
119. ex eo quod in Diſſert. Hypatica ſcripſi, Tri-
bunitiam

III.
Rebellio,

Caſti, &

—

3401
uCh
Vil. Fute
ſuCemm

Huanceſa.

„—,„ — — — ——.— — —..

in

di⸗

loe
ſti
i
G

reb

o

8A C. I.
AnCh. 175,

er
-
ini

42

gle Comnii
wa- C
win⸗
alh
uno
ania
her⸗
ſuni⸗
. W
ſn. AW,
ltiac

in Annales C. Baronii.

5⁵ 4 C. II. bunitiam Poteſtatem hoc anno poſt diem XVII
An. Ch. 175. Martii Commodo Cæſari M. Aurelii filio datam

Trib. Pote-
ſtas C. onmamo-

do conceſſa.

eſſe; ſed ante diem viceſimum octavum Octo-
bris (quod omnino obſervandum erat, ut De-
cennalia aliaque id genus feſta à Commodo ce-

lebrata, hactenuſque magnis tenebris ſepulta,

annis ſuis reddi poſſent) occaſionem ſumlit in-

dagandi menſem, quo Tribunitia Poteſtate
Commodus decoratus eſt. Ait itaque Card. No-
riſius menſe Auguſto id contigiſſe. Nam Dio
lib. 7r. de M. Aurelio ſcribit: Cum autem Caſſtus
res novas moliretur in Gria, Marcus vehementer
perterritus Commodum filium accerliri ex Urbe

jubet. Commodus à Lampridio cap. 12. in Vita

ejuſdem dicitur, Romà profetctus in Germaniam
1IV Kal. Aelias tiſdem Conſulibus, nempe Pi-
ſone & Juliano. Quare Commodus currenti anno
die decima nona Maii, à patre evocatus, in
Germaniam perrexit poſt intellectam rebellio-
nem Caſſii, ut ibidem Dio teſtatur. Capitolinus
cap. 22. in M. Aurelio: FPilio Commodo accerſito
ad limitem, togam virilem dedit: Quare Congia-
rium populo diviſit. Producit Card. Noriſius loco
citato Nummum Mediceum inſcriptum: M.
ANTONINUS AuG. TLR. P. XxXIX. In po-
ſtica: LIBERALITAS AuG. VII. Eſt Con-

giarium Capitolino recitatum, & in Germania

militibus datum. Diem delatæ togæ Commodo
prodit Lampridius in ejus Vita cap. 2. Iadutus
autem topaà eſt Nonarum Juliarum die. Marcus,
quèò milites adverſus rebellantem Caſſium in
ſide contineret, filium depoſitàâ prætextàâ, jam in
toga virum certum Imperii ſucceſſorem oſten-
tavit. Tum M. Aurelius magnis itineribus in
Italiam reverſus, nec Romam ingreſſus, in pro-
ximam Campaniam ſeceſſit, brevi cum claſſe in
Orientem contra Caſſium tranſmiſſurus. Vulca-
tius in Avidio Caſſio quædam fragmenta recitat
epiſtolarum, quas id temporis Fauſtina Auguſta
ad Marcum miſit. In altera earundem ſcribit:
Vide quid agas de Avidio Caſſio, & de ejus con-
ſciis, & ſtatim: Sed ſi te Formiis invenire non po-

tuero, aſſequar Capuam. At iis planè diebus ca-

put Caſſii ab ejuſdem interfectoribus ad Mar-
cum delatum, ingenti eundem ſolicitudine libe-
ravit, qui ſtatim unius tantùm hominis nece
obtentæ victoriæ nuntium miſit tum ad Fauſti-
nam, tum ad Senatum per literas, quarum fra-
gmenta Vulcatius recitat. At Senatus lætis ac-
clamationibus memoratas literas accepit, quas
inter conclamarunt, ut refert idem Scriptor Cap.
13. Commodo Antonino Tribunitiam Poteſtatem
rogamus, præſentiam tuam rogamus. Marcus Ro-
mam quidem ingredi recuſavit, ſed de altero
morem gerens Senatui, filio Commodo Tribu-
nitiam Poteſtatem detulit, ac cum eodem paulè
pòſt in Aſiam tranſmiſit. Ex quibus infert Card.
Noriſius, tempus collat? Commodo Tribuni-
tiæ Poteſtatis, intra menſem Auguſtum contra-
hendum. Commodus Nonis Juliis cùm virilem
togam accepit, nondum erat Tribunitia Pote-
ſtate inſignitus, quam accepit poſt nuntium oc-
ciſi Caſſii ad patrem in Campaniam delatum.
Caſſius imperavit, teſte Dione, menſes tres, dies
ſex. Menſe Aprili rebellaſſe dicendus eſt, cùm
Marcus celeri defectionis ejus nuntio accepto,
filium Româ accerſierit, qui die 19. Maii ad
patrem profectus eſt. Itaque menſe Julio occiſo
Caſſio, caput ejuſdem certiſſimum comprelſlæ
rebellionis nuntium ipſimet interfectores Impe-
ratori Marco menſe Auguſto obtulerunt. Tum
Tom. I.

Petita à Senatu, atque etiam impetrata Com- S † C. I1.

modo Cæſari Tribunitia Poteſtas. Mediobarbus
Caſſii Nummum proſert inſcriptum: IM P. C S.
AvVIDIUuIS CASSIUIS PERPET. In averſa
Parte, FIDES MIIITIM.
Commodus Cæſar non tantùm Tribunitia Po-
teſtate, ſed etiam Imperio Proconſulari extra
Urbem, licèr Hiſtoriæ Auguſtæ Scriptores id
non referant, à patre donatus eſt
hoc anno, ut, quoad Tribunitiam bot. certis
argumentis in Dillert. Hypat. oſtendi, & ex
infrà dicendis manifeſtum flet. Quare malè Ba-
ronius anno tantùm ſequenti Commodum Tri-

bunitia Poteſtate exornatum credidit. Quoad

verò⅛ Imperium Proconſulare, eo Commodum
ornatum, elicio ex Nummis apud Mediobarbum
pag. 241. In uno legitur: AukELIO CAHS.
AuG. F. SAR. IM P. in poſtica: PROVIDEN-
TIAE AuG. IMP. ubi ſolus Marcus Auguſtus
appellatur; Commodus verèò dicitur Imp. ob vi-
ctorias, qui titulus Cæſaribus Imperio Procon-
ſulari non exornatis non dabatur. In alio Num-
mo habetur: I M P. CAES. L. AHREL. CO M-
MODUS GER M. SARM. T R. P. Cos. qui
Nummus anno ſequenti, quo Conſul proceſſit,
percuſſus. Prænomen Imperatoris puris putis
Cæſaribus non concedebarur. Quare tam ex
Imperatoris titulo, quàm ex Imperatoris præno-
mine Commodum Imperio Proconſulari deco-
ratum fuiſſe detexi. Præterea Senatus, cum
Caſſii necem accepit, abſenti M. Aurelio accla-
mavit apud Volcatium: Commodo Imperium ju-
ſtum rogamus: Commodo Tribunitiam Poteſtatem
rogamus, ubi Priora verba de Imperio Procon-
ſulari, quod juſtum & verum Imperium erat,
intelligenda. Cùm verò, patre patruoque Coſſ-
anno nempe Chriſti CLXI, natus fuerit Ut
tradit Lampridius in Commodo cap. I. toga ei
ante legitimum tempus conceſſa. Nam poſt in-
ſtitutum Iinperium togam virilem filiis Auguſti
dare ſoliti erant, poſtquam annum ætatis X V
auſpicati fuerant, Octaviani Auguſti exemplo,
cai Caio Cæ ſari nepoti annum agenti XVean-
em dedit. Noriſius quidem Card. in Diſſert. I I
de Cenotaphiis Piſanis cap. 4. ubi accuratè de
virili toga agit, exiſtimat, eam neutiquam Au-
guſtorum filiis dari ſolitam ante exactum annum
XV; Auguſtum verò Caio adhuc annum XV
agenti eandem dediſſe, deſignati Conſulatũs
causàâ. Sed ei non adhæreo; illum enim ætatis
annum togæ accipiendæ Auguſtum ſtatuiſſe ap-
Paret ex facto aliorum Imperatorum, qui eum
hac in re imitati ſunt, ut paſſim videbitur, licèt
fatendum ſit, eos interdum togam filiis matu-
raſſe, aliquando verò tardiùs conceſſiſſe. Certè
annus XV ætatis exactus togæ accipiendæ præ-
fixus non eſt, cùm nullus ferè eam illo tempore
induerit. Natus erat Commodus die tricelima
prima Auguſti, ut habet Lampridius citatus;
ideoque hoc anno ante eundem diem dari non
debuit : ſed gratiâ ætatis factà ante duos fere
menſes, quàm annum XIV exegiſſet, togam
accepit. Capitolinus in Marco cap. 22. ait: Filio
Commodo accerſito ad limitem togam virilem de-

dit: quare Congiarium populo diviſit, & eum ante

tempus Conſulem deſignavit, in annum nempe
CLXXVII. Nullus hucuſque ante viceſimum
ætatis annum Conſulatum gefſlerat: Commo-
dus itaque primus fuit qui anno ætatis decimo
ſexto ea dignitate exornatus eſt. Qui Conſulatus
omen fuit Tribunitiæ Poteſtatis, Imperiique
P Proconſularis

An. Ch. 175⸗

IV.
Toga verilis
quo anno

Nliis Augies-
&— quidem ſtorum data.

Baron an.
178, num. I.

170
S Æ C. II. Proconſularis eidem conferendi, juxta ea quæ
An. Ch. 175, alibi diximus.
V. Tribunitiæ Poteſtatis Commodi duplex initium
Duplex ini- ſtatuendum eſſe, alterum ab hoc anno, alterum
tium Tribu- ab anno CLXXVIII deductum contendit La-

nitia Poteſt.
Commodi

Rctitium.

carryus in Hiſtoria Imperatorum Romanorum;
adeo ut eo poſteriori anno Auguſtus nuncupatus
fuerit, indeque aliquando ejus Tribunitia Pote-
ſtas inchoata. Veruùm, hoc ſecundum ejuſdem
Tribunitiæ Poteſtatis initium prorſus commen-
titium. Ceteri enim Imperii Collegæ qui hunc
præceflere, nunquam Tribunitiam Poteſtatem
ab eo anno, quo Auguſti dicti ſunt, incepere:
& aliunde Commodum ante eum Chriſti annum

Auguſtum appellatum, varia Numiſmata apud

Mediobarbum pag. 242. demonſtrant, uti iſtud:
L. AuREL. CoMMODUS AuG. CGERM.
SARM. in poſtica: JuNONI SISTPITAE
TR. P. II. I M P. II. Cos. P. L. J§. C. Pri-
mum Conſulatum anno CLXXVII, ſecun-
dum anno CLXXIX Commodus ſumſit; in
priori Conſulatu adhuc IMr. II dictus, IM P.
III anno CLXXVIII, & IMP. I V anno
CLXXIX, ut ex ejus Nummis certum reddi-
tur. Quare cùm in laudato, aliiſque apud Me-
diobarbum videndis, Commodus vocetur Augu-
ſtus, Conſul, Imp. II, & Tribunitia Poteſtate
ſecunda exornetur, eum ante annum centeſi-
mum ſeptuageſimum octavum Auguſteam di-
gnitatem adeptum eſſe oportet. Nec obſtant
Numiſmata à Viro erudito ex Occone in me-
dium allata in quorum uno legitur: IM P. CAs.
L. AukkL. CoMMODMHS GERM. SA R M.
in poſtica: TR. P. 11. C oS. II. S. C. LiI-
BERALITAS AuG. ubi viſitur Imperator in
ſubſtructione Congiarium diſtribuens. Medio-
barbus eumdem recitat pag. 242. rectéque exi-
ſtimat, Congiarium illud ob nuptias Commodi
& Criſpinæ diſtributum eſſe in primo Commo-
di Conſulatu, annoque CLXXVII. Sed loco
Cos. II, malè reponit Cos. ſine numerali nota;
ſicque Nummum corrumpit; nam Conſulatus
ille ſecundus Commodi deſignatus tantùm in-
telligendus. Alibi autem oſtendimus, Conſulatus
deſignatos Cæſarum vel Auguſtorum in Nummis
& Inſcriptionibus non rarò abſolutè & ſine de-
ſignatione memorari; quod in variis Commodi
Nummis obſervare licet, uti v. g. in iſto à Me-
diobarbo pag. 243. producto: IMVP. CAS.
L. Auk EI. CoMMODIS GERM. SA R M.
in averſa parte: TR. POT. Cos. Cernun-
tur in ea Marcus Aurelius & Cummodus in qua-
driga, quam trahit miles dextrâ labarum tenens,
in aere Victoria ſpolia gerens volitat. Qui Num-
mus teſtis optimus triumphi de Cermanis à
Commodo cum patre acti die XXII Decem-
bris anni centeſimi ſeptuageſimi ſexti, ut rectè
explicat Mediobarbus. Conſulatus itaque ille
ſimpliciter poſitus nonniſi deſignatus erat.
VI. Porro, occaſione duorum Commodi Num-
Auguſti ſine morum mox relatorum, in quibus is non dici-
vel kii d tur Auguſtus, juvat annotare, Commodam in
zaktorum „ multis Nummis, poſtquam Auguſteam dignita-
Nummis ali- tem obtinuit, percuſſis, Auguſtum non appella-
quando di- ri, ſed vel ſimpliciter, vel filium Auguſti no-
Ai. minari, uti in iſto à Mediobarbo pag. 245. deſ-
cripto: M. CoMMODUIS ANTONINIS. in
poſtica: T R. P. v. I M P. IIII. Co sS. DES. III.
P. P. LIB. AudG. Ubi vides, Commodum

non appellari Auguſtum anno cIXXX, quo
Nummus ille cuſus, quove, mortuo M. Aurelio

GCricica Hiſtorico Chronologica

patre, proptet novum Imperium Augauſteum s & C. II.
Conſul III in annum inſequentem defignatus An. Ch. 17.

eſt, quintà ejus Tribunitia Poteſtate nondum ab-
„ —— .. . ,-—
ſolutà. Ibidem etiam alter ejuſdem Imperato-
ris Nummus habetar, in quo is non Auguſtus,

ſed tantùmbm Auguſti filius dicitur, licèt jamdiu

Auguſteo Imperio decoratus fuiſſet: L. AuRkEE.

CoMMODO CS. AuG. FIL. GERM. SARM. id
eſt, Cæſari, Auguſti filio, Germanico Sarmatico.

In poſtica: JuPITER CoONSERVATOR LR. P.

VI. IMP. IIII. S. C. qui Nummus poſt pa-
tris mortem, anno CLXXX vel inſequemti
cuſus.
multi alii Auguſti in Nummis ſine eo nomme

memorati. Mediobarbus pag. 132. duos Domi-

tiani jam Auguſti profert, in quibus is non Au⸗
guſtus, ſed Divi Veſpaſiani fiius vocitatur, &
pag. 302. duos Getæ Cæſaris, in quibus is tan-
tùm Cæſar & TR. P. 11 dicitur, licèr jam Au-
guſteam dignitatem conſecutus eſſet; quæ illi
ſimul cum Tribunitia Poteſtate collata eſt, ut
omnibus notum. Quæ ad majorem Numiſma-
tum, præſertimque Commodi, intelligentiam
dicta ſunto.
Fundatur ſecundò Lacarryus in Nummo iſto:
CoMMODO CAES. AudG. FIL. (31ER M.
SARM. in poſtica : TR. P. III. I M p.
II. Cos. III. P. P. in qua cernitur Spei ſe-
dentis typus. Cùm enim anno tantùm crxxxXI

Neque ſolàùm Commodus, ſed etiam

VII.
Conſalatas
deſignati
Cowimodi
aliquando in
Nummis ab-

Conſul III proceſſerit, tertia ea Tribunitia Po- ſoluiè ex-
teſtas ab alio anno quàm cIxXVIII non vi- preßi.

detur deducenda. Verùm Nummus ille malè
deſcriptus, & loco Cos. III, legendum Cos.
II, qui ſecundus Conſulatus, licèt abſolurè po-
ſitus, deſignatus ſolùm erat, adeo ut Nummus
ille anno cLXXVIII percuſſus fuerit, ante-
quam Commodus diceretur Imperator III. Tunc
enim jam Conſulem II deſignatum fuiſſe de-
monſtrat hic Nummus à Vaillantio tom. 2. pag.
92. recitatus, ſeu, ut veriùs loquar, poſtica Num-
mi anticâ ſuà mutilata: T R. P. III. I Mp. II.
CosS. D E S. II. P. P. Anno itaque C LXXVIII
Commodus, dum adhuc eſſet IMp. I I, Conſul
II in annum ſequentem deſignatus eſt, eaque
deſignatio in ejus Nummis aliquando præter-
miſla, Nummum illum corruptum ſic corrigit
Mediobarbus. pag. 242. T R. P. III. I M p. 11.
Cos. P. P. Sed non monet, ſe illum exhibere,
non ut ab Occone repræſentatur, ſed ut à ſe
emendatus eſt, quod tamen ſemper fieri debet,
ne noſtras hallucinationes tanquam veras le-
ctiones aliis obtrudamus, & errorem detegen-

di viam omnem occludamus. Denique in me-

dium adducit Lacarryus alium hujus Impera-
toris Nummum, in quo tertius ejus Conſulatus
anno CLXXXII, poſt patris ſcilicet mortem
geſtus, cum quinta ejus Tribunitia Poteſtate jun-
gitur, qni ideo percuſſus videtur anno cxxxXII,
quo adhuc Conful III Commodas appellaba-
tur. Hic illurn repræſento: I M P. CAES. AEI.
AuREI. CoMMoDuS AxNr. P. FEL. Auc.
P. P. in poſtica: I Mr. TR. PoT. v. Cos. III.
F. EX ER C. Imperator alloquitur cohortes. At
Nummus ille cuſus non anno CLXXXII,
neque anno CLXXIX, ut male Mediobarbus
pag. 244. ſed anno CLXXX, quo, patre
menſe Martio demortuox in Nummis dictus eſt
Conſul III, modè tacita deſignatione, &
Conſulatu III abſolutè memorato, modò de-
ſignatione conceptis verbis cxpreſſa, uti in illo,
quem eX Mediobarbo pag. 245. numero præ-
cedenti

* C.
u. Chel

Anno Ur
929.
Olymp.:
A. 4.

I.
Copſalet.

II.
Auindere⸗
nalia Inm⸗
rii Anguſ
Marci A.
relii.

III.
Cummodu
Auguſtn
nuncu At J

Baton-num
I.

4

—

VII.
leſenati
Commodi
IScuand, in
Tummis ab.
lutè ex⸗

§ & C. II. cedenti retuli, in quo Commodus dicitur TR.
An. Ch.176. P. V. Co S. D E S. III. Hinc tandem intelli-
gimus, Tribunitiam Poteſtatem Commodi ſemper
deſumtam fuiſſe ab anno CLXXV: eum ante
annum CLXXVIII Auguſtum appellatum:
& demum Conſulatus ejus deſignatos non rarôò
abſolutè, & ſine deſignatione in Nummis ex-
preſſos fuiſſe. Quem Numiſmatum & Inſcrip-
tionum uſum in prima parte Dilſſert. Hypat. fu-
sè& probavi.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMAN EZ 5669.

929. ,„
Olymp. 238. S 17 A G. 6. P. I5. April. Indict. 14.
n. 5. JESuICHRISTI 176. ſecund. Baronium 178.

ELEUITHERI PAP 7.

M. AukRELII IMe. 16. EFT CoXNMODI

IMP. I.

D num. I. Coſl. T. Vitraſius Pollio II, &
M. Flavius Aper II, tam ex Inſcriptione
Onuphriana, quâm ex alia à Card. Noriſio in
Epiſt. Conſulari pag. II2. recitata.
1I. Imperii Auguſtei Quindecennalia M. Aure-
Quindecen. lius dedit. Si enim anno præcedenti ea exhi-
nalia Impe- buiſſet, anno CLXXX, quo è vivis exceſſit,
rii Auguſtei Vicennalia edidiller; quæ cùm hoc tempore
Marei Au- Nummis inſculperentur, aliqui ſupereſſent ho-
reuf. rum ſolennium teſtes, ſi repræſentata fuifſent.
Horum indicia tam iteratus Conſulatus Pollio-
nis, & Apri, quàm nuncupatio Commodi hoc
anno Auguſti renuntiati. Baronius exiſtimat,
alterutrum ex Conſulibus nominatis ſuffectum
fuiſſe, & Pompeianum Marci generum Conſula-
tum ordinarium geſſiſſe. Sed anno CLXXIII
eſtendimus, Pompeiani Conſulatum ſuffectum
tantuùm fuiſſe; quo fit, ut in nullis Faſtis le-

I.
Conſules.

Commodus non hoc anno, ut exiſtimavit

Commodus Baronius, ſed præcedenti, ut ibidem diximus,
Auguſtus Tribunitia Poteſtate donatus, & quidem menſe

vuneugafus, Auguſto, &, ſi divinare licet, quinto Kalendas
Baronnum. Septemb. quibus Kalendarum diebus Tribunitia
Poteſtas de more conceſſa. Lampridius in Com-
modo cap. 2. ait: Profeltus eſt commendatus mi-
litibus cum patre in syriam & Agyptum, & cum
co Romam rediit. Poſt hac venia legis annariæ
impetrata, Conſul eſt factus: & cum patre Impe-
rator eſt appellatus quinto Kalendarum Decem-
birium die, Pollione & Apro Coſſ. & triumphavit
cum patre. Tum cap. 12. inquit: Triumphavit de-
cimo Kalendas Amazonias, iiſdem Conſulibus,
ſcilicet Pollione iterum & Apro, ideoque deci-
mo Kalendas Januarias. Ex his liquet primè,
Imperatores filios priùs Conſules, quàm Crxſa-
res aut Auguſtos deſignaſſe, ut alibi monuimus.
Secundò, quintum Kalendarum diem Collega-
rum Imperii, & Auguſtorum cum aliis corre-
gnantium nuncupationi de more deſtinatum
fuiſſe. Progreſſu temporis quando plures Augu-
ſti eodem tempore imperabant, qui prior crca-
tus fuerat, ſenior Auguſtus; qui verè poſterior,
junior Auguſtus de more nuncupatus; quod Com-
modo imperante cœptum eſſe oſtendit Num-
mus Corinthi percuſſus, qui extat apud Me-
diobarbum pag. 258. in cujus antica legitur,
IMP. M. AuR. Co MMO. ANTOMN. AuG.
IVv. Ju k. ä
Pax ſancita. Hoc anuo paſt Germanos Sarmataſque devi=
Tom. I.

in Annales C. Baronii.

mo à Mediobarbo recitato, in quo legitur, M.

ANTONINUS AuG. GER M. SARM. I R.

P. xXX. In poſtica: PA X AETERNA AuG.
Viſitur figura ſtans, dextrà facem, quâ combu-
rit ſpolia, ſiniſtrà cornucopiæ tenens. Cm ita⸗
que M. Aurelius Tribunitam POT. XXX hujus
anni initio ſuſceperit, pax hoc anno ſtabilita, ſe-
quentique continuata, ut ex Nummis producen-
dis liquebit. Hanc pacem Baronius anno tan-
tùm ſequenti factam putat, quia ſc. præfatum
Nummum certum pacis teſtem non viderat.

ANNOPERIODIGRECO-ROMANA 5670.
᷑ä18. F. ) 7. P. 31. Mart. Indict. 15.
JESu CRRISTI I77. ſecund. Baronium 179.
ELEUTHERI PAP 8.

M. AukRELII IM P. IJ. ETI COMMODI
IMP. 2.

D num. IJ. ad XXXIX. Coſſ. L. Aare-
lius Commodus Aug. & Quintillus. Com-
modi Conſulatus juxta priorem Conſulatuum
Cæſareorum regulam, ob Imperium Auguſteum,
quo anno elapſo donatus eſt.
Septima Imperii Proconſularis M. Aurelii
Quinquennalia hoc anno exhibita.
Ad num. I. Septimorum Quinquennalium M.
Aurelii teſtis eſt perſecutio, quà Chriſtiani hoc
anno afflicti. Euſebius enim in Proœmio libri
quinti ſuæ Hiſtoriæ inquit: Annus tunc ageba-
tur ſeptimus decimus Imperii Antonini Veri. Qug

171

ctos, pax in Imperio ſancita, ut liquet e? Num- 5.

An. Ch. 176.
177

Anno Urbis

I.
Conſul es:

II.
Septima
Reingquen-
nalia Impe-
rii Proconſu-
laris Marci
Aurelii.
III.
Perſecutio in
Gallia exsi-

tempore cumz in nonnullis terrarum partibus vio- tata,

lentior adverſus noſtror perſecutio commota eſſet
ex incurſione populariungn, innumerabiles propè
Martyres per univerſum Orbem enituiſſe, ex is,
ne in unica Provincia contigerunt, conſicere eſt.
Galliam intelligit, in qua multi martyrium per-
tulere, ut videre eſt apud Baronium. Blondel-
lus in Apologia pro ſententia Hieronymi de
Epiſcopis & Presbyteris cap. 8. exiſtimat, hanc
perſecutionem factam eſſe anno ſeptimo M. Au-

relii, quo in Chronico Euſebii quarta perſecutio

conſignatur. Eandem ſententiam ſequitur Dod-
Wellus in Diſſert. de Paucitate Martyrum
num. XXXVYV&XXXVI, ubi ex ipſa Eccle-
ſiæ Lugdunenſis & Viennenſis Epiſtola ab Eu-
ſebio relata inveſtigat annum, quo ea ſcripta, ac
perſecutio excitata. Ait itaque Dodellus: In
hujus perſecutionis tempore ſtatuendo diverſus 4 ſe
eſt Euſebaus. In Hiſtoria annum Marci AXVII ei
aſſignat, in Chronico E II duntaxat. Hinc diverſaæ

à ſe invicem Doctorum ſententiæ. Ego Chronico

potius accedo, non quòd bellum Parthicum cum ea
coniungit Oroſius ex conjectura ſua, nulla prorſus
Hiſtoriæ fide; nulia enim belli Parthici mentio in
Epiſtola Lugdunenfium & Viennenſium. Ego ex ipſa
potits Epiſtola repetendumcenſeo. Verùm Euſebius
à ſe ipſo minimè diſſentit, & quando ſententiam
mutaſſet, ejus Hiſtoriæ poſt Chronicon ſcriptæ
ſtandum eſſet. Excitatæ itaque in variis Imperii
Romani partibus variæ perſecutiones ab ipſo fer-
me initio Imperii Marci Aurelii ad ejus ferè
finem, qua de re martyrium S. Juſtini ac S.
Polycarpi, Apologiæ Athenagoræ ac Melitonis,
aliaqque argumenta nos dubitare non ſinunt.
Quare Fuſebius in Chronico more ſibi familia-
ri anno ſeptimo Marci quartam Eccleſiæ perſe-
P 2 cutionem

172

tantùm currenti martyrium fecerint, ut ipſemet
accuratè in Hiſtoria ſua obſervavit. Euſebium in
Chronico imitatus eſt Oroſius libro ſeptimo
ſuæ Hiſtoriæ, ubi ait: en diebus Parthici belli
Pperſecutiones Chriſtianorum, IV jam poſt Nero-
nem vice, in Aſia & in Gallia graves praæcepto ejus
etiterunt: multique Santtorum martyrio corona-
ti ſunt. Ubi Oroſius ex Hiſtoriæ fide bellum
Parthicum cum perſecutione conjungit, quia
Sanctus Juſtinus ſub finem belli Parthici mor-
tem oppetiit. Nulla quidem belli Parthici men-
tio in Epiſtola Viennenſium & Lugdunenſium,
ſed in illa ejus fieri non debuit; cùm longè poſt
illud bellum, currenti nempe anno, Eccleſiæ
Lugdunenſis & Viennenſis vexatæ fuerint. Cùnm
hac de re ad Guillelmum Loydium Dodwyelli
amicum, & Angliæ ſuæ ornamentum ſcripſiſſem,
ut ejus monitu in Diſſertationibus ad D. Ire-
næum, quæ Londini ſub prælo ſudant, ab ea
ſententia diſcederet, ne alia inde in præclaro illo
Opere oriantur incommoda, non ſolùm ille
amici ſententiam calculo ſuo probavit, ſed
magis in literis ad me datis explicavit: Nam,
inquit, Euſebium ſententiam mutuſſe conſtat.
Cuùum enim in Chronico eam perſecutionem in
annum VII Marci retulerat, nullius autem uſ-
quam gentium perſecutionis ejus anno XVIIme-
minerat; poſthac, in Hiſtoria ſua abſqque ulla men-
tione perſecutionis EI Ianno Marci, hanc Gallicam
perſecutionenz in annum X VIIMarci retulit: li-
quet, Enſebium mentem mutaſſe, & quamobrem
mutavit, non eſt in obſeuro. In Chronico quippe

non cogitaverat, anno EII Marci Eleutherum

nondum Eccleſiæ Romang præfurſſe: hunc autem
jam Epiſcopum fuiſſe eo tempore, quando ea perſe-
cutio erupit, Euſebio Hiſtoriam ſoeribenti conſtitit
ex monimenti Eccleſiæ Lugdunenſit. Eleuthero
igitur ſecundum ejus rationes non citihs Epiſcopo
facto, quàm anno VIaut VII Marci An-
tonini, neceſſe habuit mutare ſententiam, & pro
VII Marci, ſoeribere Marci XVII. Hanc autem
emendationem illi malsè ceſſiſſe ex eo conſtat, quòd
hbic annus XVII non erat annus ig &vade w
vnu5bερας, id eſt, ſolenni apud nos mercatu,
quod verba apud Euſebium ſequentia oſtendunt de
Ludis Lugdunenſibus dici. Hi Ludi incidebant in
annos Chriſti CE VII, CLXXI, & CLXMkr.
Annus CEMVII, qui primlim Euſebio viſus eſt,
aung etiam Dodwello meo videtur aunus ſtius
Gallicæ perſecutionis. Neque enim ille Euſebium
ſequitur in annis Eleutheri figendis, ut in ejus ad
Irenæaum Diſſertationibus propediem videbis. Ci-
tins integro decennio quàm Euſebius Eleutheri Epi-
ſceopatum auſpicatur. Idacium tuum huic anno per-
ſecutionem Gallicam tribuentem, ut & Oroſium
in diebus Parthici belli aientem contigiſſe, Hiero-
nymianam verſionem Chronici Euſebiani ſecutos
non dubito. Santti Polycarpi martyrium Fir ſum-
mus Pearſonus nuper Ceſtrienſis Epiſcopus in an-
num Chriſti C XLVVII retulit, ut jam indica-
vit Dodwellus meus Diſſert. Cryprianica XI. 33.
MWem Pearſonus cum Faſtis Alexandrinis (non
tamen illorum auctoritatem, ſed ſuas rationes ſe-

cutus) Gallicanz perſecutionem refert in annum

Chriſti CL XAV. Nolo vjus rationes delibando
mitilare- nam eas propediem integras accipies in
Opere ejus poſtumo, quod Londini nunc prælum
exercet. Ita Vir eruditiſſimus, cui me plurimum
debere profiteor.

„ à * † 8 * .
Critica Hiſtorico-Chronologica
§ £ C. II. cutionem conſignavit, unoque tenore locutus
An. Ch. 177. eſt de Martyribus in Gallia paſſis; licèt hi anno

Verùm, licèt egregium illum temporis cha- 8 £ . II.
racterem ex Conventu Ludorum causà Lugdu- An. Ch. 177.
ni fieri ſolito, de quo mox, ſolerter obſervarit

Loydius, & poſt eum Dodwellus loco citato;
perſecutiones tamen,

quæ annis Marci VII &. Lugdunen-

XVII contigere, minimè confundendæ; cùm Eis boc anno
tam Euſebium quâm reliquos Epitomatores, ***tatα.

quæ ad eandem rem ſpectant, licèt diverſis ple-
rumque geſta temporibus, uno eodemque anno
non rarò recitare, innumeris exemplis pateat;
certumque ſit, Marco Imperium adminiſtran-
te, Fideles variis temporibus, diverſiſque in re-
gionibus afflictos fuiſſe. Levior eſt autem utriuſ-
que Viri eruditiſſimi conjectura, quàm ut no-
bis perſuadere poſſit, eum rerum narrandarum
modum in loco Chronici, de quo agitur, non
ſervaſſe Euſebium, cùm vix exemplum adduci
poſſit, quo demonſtretur, eum retrctando in
Hiſtoria, quod jam in Chronico ſcripſerat, 4
vero quod amplexus fuerat, deflexiſſe; quod ta-
men eidem in caſu, de quo agitur, accidiſſe,
uterque contendit. Gallicam itaque perſecutio-
nem non ideo in Chronico anno ſeptimo Mar-
ei narravit, quòd ignoraret, Eleutherum non-
dum Pontiſicatum adeptum eſſe; ſed quia, ut
dixi, morem ſibi conſuetum ſervare voluit, &
perſecutionem uno fenore narrare. Quèòd ſi 1e-
vera Euſebius, dum Chronicon ſcriberet, arbi-
tratus eſt, perſecutionem Lugdunenſem & Vien-
nenſem anno ſeptimo Marci contigiſſe, ut ipſi
volunt, in Hiſtoria, ut aſſolet, errorem illum
correxit, & ſententiam mutavit, tam quoad
aunnum ejuſdem perſecutionis, quàm quoad
Eleutheri initium quod tardiùs in Chronico
diſtulerat. Non poterit autem Dodwyellus Eleu-
theri Pontinicatum cum prioribus Marci Aure-
lii annis copulare, quin præcedentium Pontifi-
cum annos mutilet, aut Eleutheri annos au-
geat vel denique ajus ſucceſſorum Pontificatum
antevertat. Denique ſi Pearſonius S. Polycarpi
martyrium ad annum CXLVII retraxit, quia
in Epiſtola Eccleſiæ Smyrnenſis, in qua Polycar-
pi martyrium narratur, unius Auguſti mentio
fiat, ideoque Marco & Vero imperantibus mar-
tyrium iitud accidere non potuiſſe, quod ta-
men Euſebius docuit, ſine dubio fallitur, quia
dum plures Imperium regerent, in Actis publi-
cis ſæpe unius tantùm mentio facta, ut anno
CLXII num. II demonſtravi. Verùm cùm
nullus inauditus damnari debeat, Opus tanti
Viri avidè expecto.
Venio nunc ad Ludos, qui durante perſecu-

tione Lugdunenſi celebrati dicuntur in Epiſto- Mariyres
Lugdunen-
. S . . . . Jes paſi, dum
lib. 5. Cap. I. recitata, qui ejus opinioni, quam Lasti Dra-
ſiani ederen-

la Viennenſium & Lugdunenſium ab Euſebio

in Hiſtoria ſequitur, minimè officiunt. Aiunt ii
in ea Epiſtola, mg sαd ααναρανααι. &c. id eſt:
Ineunte igitur ſolenui apud nos mercatu, qui ma-
xima hominum frequentiâ celebratur, utpote ex
omnibus populis ac Provinciis es conveniente viro-

rum multitudine, Præſes beatiſſimos Martyres ad
tribunal adduci juſſit, tanquam in theatrali pom-

pa eos populo oſtentans. Quibus ex verbis Loydius
& Dodwellus, manifeſtum fieri arbitrantur,

Martyres Lugdunenſes anno Chriſti CLXVIII
ſanguinem effudiſſe. Hæc Dodwelli verba loco
laudato: Ludos inſtituit Druſus Lugduni in honor

rem Julu an. V. C. DCCXLIII, ur & Dione col-

legit, & Livii Epitomatore doctiſſimus Pater Epi-

ſcopas Aſaphenſie, Kalendis, ut videtur, Juliis il-
los dedicaturus. Sed repentino Germanorum in-

curſi⸗

Perſecutio
Ecc l. ſi
V.
L ig-
dunenſes
otannis

H
4

celehrati.

V.

40
n.Ch.n,,
1 5 1 77.
IV.
erſecutig
Adunen.
hoc anno
tata,

.

Marjfes .

uglunen⸗
ſaaſiin
Iadi.
ſmiulnin.
tur.

in Annales C. Baroni.

173

§ E C. II. èurſu impeditus eſt, ne illo anno dedicare poſſet. lingnuve delere juſſos, niſi ferulis obiurgari „aut
An. Ch. 177. Proximo itaque anno venit in Galliam ipſe Augu-

VI.
Ludi Lug-
dunen ſes
quotannis
celebrati.

ſKus. Iude Ludi inſtaurati, non in ulii (ut antea
conſtitutum erat) honorem ſant, ſed ipfius Augu-
ſti ipſis Kalend. menſe videlicet Auguſto ſacro.
Meminit Suetonius, meminit etiam ſub Haariano
Javenalis, & ſub Alexandro Severo Dio. I. nſtituti
ſunt Julo Antonio, Fabio Africano Coſ-. an. U. C.
Varroniano DCιXzL,.-Pentaetericos fuiſſe proba-
bile eſt, id eſt, quarto quoque anno abſolato, quin-
to ineunte rediiſſe, ut pentaetericos explicat Cen-
ſorinus de Die Natali cap. 18. ) In hos Ludos
incidiſſe hanc perſecutionem e*r ipſa conſtat Lugdu-
nenſium Epiſtola. Annus itaque Urbis DCCCCX“.
agonalis fuerit neceſſe eſt, Chriſti nimirum pro Era
vulgari CLXVII. Ita Dodwellus, ut perſecu-
tionem illam ab anno Chriſti CLXXVII, in
quem Ludos illos incidere non potuiſſe arbitra-
tur, ſummoveat.
At licèt certum ſit, aram Lugduni primùm
Auguſto dedicatam eſſe, Kalendis Auguſtis Qulo
Antonio, Fabio Africano Coſ-. ut diſertè teſtatur
Suetonius in Claudio cap. 2. Ludi tamen illi
non ſingulis quinquennus, ſed quotannis cele-
brati, ut obſervavit Marca in Iuſſert. de Prima-
tu Lugdunenſi num. C, & ſequentibus, qui fusè
loquitur de Conventu illo populorum Galliæ,
qui quotannis fiebat in colonia Lugdunenſi ad
aram Auguſto Principi dicatam, ubi & ait, de
eo Conventu accipi debere inſignem locum Epi-
ſtolæ Lugdunenſium, de quo agitur, & Rufi-

num, laudatum Euſebii locum ſic vertere: Die

quodam celeberrimo, in quo ex omnibus Provin-
ciis coeuntes nundinas celebrare ſolent. Recté
Conventum ſolennem, inquit Marca, ſeu
Jvesv, nundinas vertit: eo ſignificatu in veteri-
bus Gloſſis, nundinæ, ονν, quæ mercimo-
nia quoque ſignificant, quòd agitari ſolerent
diebus feſtis. Quòd autem apud Euſebium ex
omnibus gentibus conflatum Conventum, in-
telligit debet de omnibus ſaltem trium Gallia-
rum populis, id eſt, de populis Aquitanicæ, Bel-
gicæ, & Lugdunenſis, quibus Galliarum parti-
bus tres Galliarum partes à Julio Cæſare ſuba-
æ continebantur. Nam præter nundinas ſin-
gulis annis fieri ſolitas, in honorem Auguſto-
rum Primores illarum Provinciarum convenie-
bant ad hoc templum, & ſolennes feſtos dies
agitabant, quam celebritatem ſeu feſtum Dio,
non ſub Alexandro Severo, ſed lib. 54. ſua æta-
te, id eſt, ſub Principatu Alexandri Severi, qui
anno CCXXII Imperium iniit, adhuc per-
duraſſe teſtatur. Quòd ſi contendat Dodwellus,
Ludos illos ſingulis annis non eſſe Lugduni edi-
tos; unde habet eoſdem pentaetericos fuiſſe,
aut aliquando non dilatos, aut anticipatos; cùm
Nerone imperante Ludi Olympiaci omnium
celeberrimi per biennium dilati fuerint ipſa-
que Imperatorum Quinquennalia & id genus
feſta ſæpe annis non ſuis celebrata conſtet? Cer-
tèò anno Chriſti quadrageſimo, Urbis verò con-
ditæ DCCXCIII, qui ſecundùm rationes
Dodwelli agonalis non fuit, Caligula, dum
Lugduni eſſet, Ludos illos celebrari juſſit, ut
docet Suetonius in Caligula cap. 20. Edidit &

peregrè ſpectacula: in Sicilia Syracufis aſticos Lu-

dos, & in Gallia Lugduni miſcellos. Sed & certa-
men quoque Græcæ Latinæque facundiæ, quo cer-
tamine ferunt victoribus præmia vitctos contuliß-
ſe, eorum & landes componere coactos. Eos au-
tem qui maximè 1 rcſere ſeripta ſua ſpongid
S Tom. I.

amine proximo mergit maluiſſent. Sueto-

5§ Æ C. II.
An. Ch 177.

nium verò de Ludis à Druſo inſtitutis loqui

certum facit Juvenalis Satyr4 prima, ubi ait.
Palleat, ut nudir preſſit qui calcibus angauem,
Aut Lugdunenſem rhetor ditturus ad aram.
Denique Caligulam anno Chriſti X L eos Lu-
dos edidiſſe, diſcimus tam ex Suetonio loco
laudato cap. 17. ubi prodit Imperatorem iſtum
Lugduni tertium Conſulatum eo Chriſti anno
geſtum iniiſſe, quàm ex Dione lib. 59. qui aſ-
ſerit, eum præfato anno in Britanniam trajeciſ-
ſe, per Gallias ſc. Ludi itaque Lugdunenſes ex-
tra legitimum tempus editi, aut, quod longè
probabilius, quotannis de more exhibiti; ne-

que propter conjecturas ſuprà recitatas perſecu-

tio Lugdunenſis à præſenti anno dimovenda,
certaque pro incertis relinquenda.
Dubitandum non eſt, inquit Marca laudatus,
quin ad recitationes iſtas publicas & ſolennes
auditorium eſſet in ædibus Auguſti, ſuis gradi-

VII.
uo in loca
quéô die
Ma rtyres

bus, ſubſelliis, anabathris, & orcheſtràâ inſtru- Lugaunen.

ſtituto dicta ſunt Athenæa, ut patet ex Dione,
Lampridio, Capitolino & Victore, quæ dein vo-
ce pauliſper deflexa Athenica dici cœperunt.
Quod verbum uſurpatum à Trebellio ad ſigni-
ficandam Bibliothecam publicam. Inde dictum
eſt Athanacum locus, ubi erat Athenæxum, ac
ſi diceres Athenaicum, eadem inflexione, quâ
ex Achæo fit Acharcus. Unde in antiquis In-
ſtrumentis vetus Monaſterium in area ædium
Auguſti dirutarum extructum, dicitur Athana-
cum, vulgò Aiſnay. Quod nomen eidem loco
erat ante Gregorii Turonenſis tempora, qui me-
minit Martyrum Athanacenſium, ita dicto-
rum, ut ipſe notat, à loco ubi paſſi ſunt Lugdu-
ni. Quod indiget interpretatione: Martyres eènim
confecti ſunt in Amphitheatro, cujus rudera vi-
ſuntur in colle Forvieræ: ſed eorum corpora lu-
dibrüs plebis expoſita fſunt per ſex dies, dein
combuſta, cinereſque dejecti in Rhodanum, Eu-
ſebio teſte, ſcilicet ad confluentes fluminum-
ante Auguſtorum ædes, ut illis hæc quaſi victi-
ma Chriſtianorum devoveretur. Unde Grego-
O
rius diſerté obſervavit, in Athanaco combuſta
fuiſſe Martyrum corpora, quæ tamen ſupplicio
affecta in Amphitheatro Fuſebius docuerat. Ad
hæc, quòd Hieronymus, Ado, Uſuardus, Be-
da, Notkerus, aliique Natalem Lugdunenſium

Martyrum in diem I V Nonas Junii conferunt,

nihil nos movere debet; quia, ut ſcribit Vale-
ſius in Notis ad laudatum Euſebii locum, diu
poſt illorum necem, cùm illorum reliquiæ in-
ventæ fuiſſent, hic dies potiſſimùm electus eſt,
quo omnium ſimul memoria celebraretur; cùm
tamen non uno eodemque die omnes paſſi ſint,
ut ex Epiſtola Eccleſiarum Viennenſis & Lug-
dunenſis conſtat. Denique, quod ait Dodwel-
lus citatus, perſecutionem, quæ ſub Marco con-
tigit, ipſum non habuiſſe auctorem, nec tam
multos coronaſſe, quàm putant, Martyres, ex
Epiſtola Chriſtianorum Lugdunenſium everti-
tur. In ea enim dicitur: Quippe reſoriptum fue-
rat à Caæſare, ut confitentes quidem gladio cæde-
rentur; hi verò qui negarent, dimitterentur inco-
lumes. Auctor igitur perſecutionis Imperator;
& an pauci fuerint, qui Chriſtum confeſſi mar-
tyrium pertulere, docet Euſebius loco numero
tertio hujus anni relato. Verum quidem eſt, in
quibuſdam Provinciis ex incurſione popularium
P 3 perſe-

ctum. Ejuſmodi auditoria, quæ ex Hadriani in- ſes paßi.

174 Critica Hiſtorico-Chronologica

Juſtini Apologia M. Aurelio & L. Vero oblata, S £ C. II.

S8KX C. II. perſecutionem ortam, ſed hoc non probat, pau-
An. Ch. 177. cos morte affectos, aut perſecutionem atrocem
non fuiſſe. Quod non tantùm de Marci perſe-
cutione, ſed & de aliis dicendum. Video enim
Dodwellum ad paucitatem Martyrum oſten-
dendam, identidem Imperatores excuſare; cul-
pamque in populum rejicere, quaſi furor populi
Martyrum numerum minuerit. Sarta itaque te-
ctaque Martyrologiorum fides, ſive edictis Prin-
cipum Romanorum, ſive furore populorum
Chriſtiani martyrio coronati fuerint. Præterea
Dodvwellus ideo perſecutionem ſnb Marco Au-
relio prevem fuiſſet contendit, ut Martyrum
numerum minuat, & opinionem ſuam de pau-
citate Martyrum omnimodis adſtruat.
VIII. Ad num. XN XXIXS& ſeq. quo anno,
Athenago- quibuſvis Imperatoribus Athenagoræ Athe-
ra,: Apolo- nienſis Philoſophi Legatio pro Chriſtianis con-
giam Maro.– —D
&. Lucio Ve- tigerit, in controverſiam vocatum; ex titulo
„ obtulit. præſertim Legationis difficultas orta: Impe-
V ratoribus M. Aurelio Antonino, & L. Aarelio
Commodo Armeniacis, Sarmaticis, &, quod
maximum eſt, Philoſophis. Cùm enim tam L.
Verus, qui cum M. Aurelio imperabat, quàm
Commodus M. Aurelii filius, annoque ſuperio-
ri Auguſtea dignitate cohoneſtatus, L. Aurelii
Commodi nomina tulerint, Baronius, aliique
multi eam Legationem ad M. Aurelium, & L.
Aurelium Commodum, ejus filium, directam
credidere; quam alii contendunt ad M. Aure-
lium & L. Verum ſcriptam eſſe. Verùm eam M.
Aurelio & L. Vero, idque anno centeſimo ſexa-
geſimo ſexto, oblatam eſſe, multa probant ar-
gumenta. Primùm, in fine Apologiæ Athenago-
ras ait: Ecqui enim conſequentur acquins ea, Jug
petunt, quum nos adeo vobis devoti adaictique?
Nos enim pro Imperio veſtro preces ad Deum fun-

dimus, & ut flius (quod Inſtiſſimum eſt) in regno

„

in qua uterque Philoſophus appellatur, & de An. Ch. 177.
tia magis
vonfirmata⸗

qua Hieronymus lib. de Eccleſiæ Scriptoribus
loquens ait; pro Religione Chriſti in tantum
laboraſſe, ut Antonino Pio librum contra gen-
tes ſcriptum daret, & alium librum ſucceſſoribus
ejuſdem Antonini, M. Antonino Vero; & L. An-
relio Commodo, ubi vides; L. Verum ab Hiero-
nymo vocari L. Aurelium Commodum, & ſan-
Rum Doctorem eundem titulum ſecundæ Juſti-
ni Apologiæ attribuere, quem ſuæ Legationi
Athenagoras præfixit; quia mempe utrumque
ſcriptum iiſdem Imperatoribus oblatum. Nec
refert quòd L. Verus in Nummis nunquam dica-
tur Commodus; ſed tantùm L. Aurelius lerus, ut
videre eſt apud Mediobarbum. Nam, ut ſuprà
demonſtravi, Imperatores vulgèò ſæpe aliis no-
minibus vocati, quàm in Nummis & Inſcrip-
tionibus, ut vel locus laudatus Hieronymi nos
dubitare non ſinit. Duo itaque illi Philoſophi in
titulo Legationis Athenagoræ memorati, M.
Aurelius & L. Verus, non verò Marcus & Com-
modus ejus filius; cùm is nec moribus, nec
doctrinà unquam Philoſophus fuerit, ſed, ut
ait Lampridius in ejus Vita, à prima ſtatim pue-
ritia turpis, improbus, crudelis; libidinoſus, ore
quoque pollutus & conſtupratus fuerit. Præterea in
laudato hujus Legationis titulo uterque Impera-
tor Armeniacus nuncupatur, quod nomen Com-
modo M. Aurelii filio attributum non inveni-
mus. Verum quidem eſt, utrumque Impera-
torem in eodem Sarmaticum etiam appellari,
quo nomine L. Verus Marci in Imperio Colle-
ga vocatus non fuit; cùm tamen Commodus
Marci filius jam ab uno aut altero auno Sarma-
ticus in Nummis dicatur. Sed titulus ille intru-
ſus videtur, & in Græco loco α νονντποσς id
eſt, Sermaticis, legendum, wapbinois, id eſt,

AChe
I. .

11
Obitm 5
gerul

AllI.
Decretales
doteris.

änd Urbit
Jl.
Olmnp 139

A 1

olim parenti ſuccedat. Quæ verba de M. Aurelio
& Commodo ejus filio jam Auguſto intelligi
non poſſunt; cum is jam cum patre imperaret,
Klioſque, qui ei ſuccederent, non haberet. Sed

Eam Apologiam Athenagoras Marco & Lucio XN.
Imperatoribus obtulit anno Chriſti centeſtmo Auo anno es
Apologia.
ſexageſimo ſexto, quo pacem per Orbem Ro-

& contrâà anno centeſimo ſexageſimo ſexto, quo
Marcus & Lucius Verus imperabant, Commo-
dus à patre, petente Lucio, Cæſar nuncupatus
fuit, quem ut patri aliquando ſuccederet, Deum
deprecari Chriſtiani poterant. Verum quidem
eſt, in eadem Apologia pag. 17. editionis Pari-
ſienſis legi: Vos quidem in ſumma Imperii maje-
ſate, adeo conjunctis animis Orbem gubernatis,
ut inde caleſtis etiam Regni contemplationem cla-
rius animo quis complecti queat. Ut vobis enim
patri & ſilio in poteſtate ſunt omnia, Kegno divi-
nitus in vos collato: (KRegis enim anima, inquit
ſpiritus Propheticus, in manu Dei eſt) ſic ani Deo,
& Filio ejus, hoc eſt, Verbo inſeparabili, ſubjecta
Junt omnia. Quæ verba demonſtrare videntur,
cam Apologiam patri & filio Imperatoribus
præſentatam eſſe. Sed obſervandum, Athenago-
ram Chriſtianos impietatis accuſatos defenden-
tem, oſtendere, Deos Gentilium nullam vim
atque efficaciam habere, uni verò Deo Chri-
ſtianorum & Filio ejus ſubjecta eſſe omnia, uti
in gubernatione Imperii patti & filio in poteſta-
te cuncta eſſent, Regno divinitus in eos collato;
ubi L. Verum, qui M. Aurelii gener erat, fi-
lium vocavit, ut comparatio meliùs quadraret:
nec aliud in hoc loco arcanum latet, ut rectè vi-
dit Toinardus Vir eruditiſſimus, quando cum
1X. Eo hanc ſententiam communicabam.
Hae ſenten. Alterum argumentum deſumitur ex ſecunda

10 1 1 praſentata.
manum viguiſſe monſtravimus. In ea enim Le-

gatione legitur: Univerſus hic terrarum Orbis, Baron. num.
X I.

veſtræ prudentiæ beneficio, altiſſima pace perfrui-
tur. Quare Dodwellus, qui in Diſſert. x 1 Cy-
prianica de Paucitate Martyrum num. x xxVII,
ubi hanc Apologiam M. Aurelio & L. Vero
porrectam rectè ſcribit, in anno, quo ea iis
Imperatoribus oblata, manifeſté peccat. Ait
enim, Athenagoram eam ſcripſiſſe anno cente-
ſimo ſexageſimo octavo, quo tamen bellum ar-
debat, & uterque Auguſtus IMr. V. appellatus
eſt, ut ſuo loco dictum. Verum quidem eſt,
currenti anno pacem præcedenti ſancitam, adhuc
ſervatam fuiſſe. Nam Mediobarbus hunc M.
Aurelii Nummum broducit : M. ANTONINIS
Auc. GERM. SARM. TR. P. XXXI. in poſtica:
IMP. VIII. Cos. III. P. P. S. C. PAX .TERNA
Auc. Cernitur figura ſtans clypeorum acervum
incendens, & ſiniſtrà cornucopiæ tenens. Re-
fert & alia eandem in rem Numiſmata Medio-
barbus, quæ cùm Tribunitia Poteſtate xXXXI
hoc anno inchoata notentur, apparet, verum
eſſe quod ſcribit Baronius, hoc nempe anno
Orbem Romanum in pace fuiſſe. Verum ex ea
deduci non poteſt, Legationem Athenagoræ ad
præſentem annum pertinere, ut ex dictis liquet.
Neque præterea verum eſt quod ſcribit Faro-
nius, uſque ad præſentem annum, M. Aure-
lii deeimum ſeptimum, bellum in Imperio ar-
ſille,

Conſaler.

II.
Bellem Cer.
nenun,
us Cen.
nud eun
Baron. an 0
179. nu. IW.

S ndd — — — —

⸗ — —w⏑ —
=m ☛ –☚ —

A C H
h,
magit
nürmate,

X.
OQo aundi
Apoligis.
praſentata.

Baronenum.
1I.
.
1,

0

.

S8 ½ C. II. ſiſſe; cùm ſexto Imperii ejus anno omnia tran-
An. Ch. 177.
178. que fallitur doctiſſimus Cardinalis, quando di-
cit bellum hoc anno rurſus inſtauratum, ut an-
no ſequenti oſtendemus: äl
AlI., Ad num. L. & ſeq. Soter Pontifex Romanus
Obim S. azd Deum migravit anno cênteſimo ſeptuageſimo
Soreri Pf. Cethegi & Clari Conſulatu notato, ut habet
auctius Chronicon veterum Pontificum. Chro-
nicon enim Damaſi per hæc tempora corrup-
tum; in eoque hæc tantùm verba leguntur: So-
ter annis novem, menſibus tribus; diebus duobus.
Fit temporibus Antonini & Commodi à Conſula-
tu Veri & Erenniani; uſque Paterno & Bradua.
Ubi Eleutheri nomen deſideratur, quamvis hæc
verba; fuit temporibus; & ſequentia; de eo;

non verò de Sotere dicantur, & deſiderentur

Conſules, tam quibus Soter cœpit, quâm qui-
bus vivendi finem fecit. Is tamen defectus ex
auctiori Chronico veterum Pontificum ſuppleri
poteſt. Colitur Soter die xxiI Aprilis, qui potiàs
ad aliquam ejus Tranſlationem, quàm ad ejus
mortem referendus. Sedit annos novem & ali=
quot menſes ac dies, ut in variis Catalogis, le-
gitur, eique Eleutherus ſucceſſit.

XII. Decretales duæ Soteri adſcribuntur; quæ Vi-
Decretales ris eruditis exiſtimantur ſuppoſititiæ. Prior eſt ad
Soteris. Campaniæ Epiſcopos, in qua habetur teſtimo-

nium ex Idacio deſumtum. Secunda verèò epiſto-
la ad Epiſcopos Italiæ ſcripta, habet varia ex
Leone primo & Martino primo, quæ eam com-=
mentitiam probant.

Aäno Urbis ANNO PERIODI GRG) ⅞/-ROMAN g 5671.

931. 5 .P. 20. April. Indict. 1.
Oynis.⸗⸗9. OQO19. E. O 8. P 20. April Imdic .
an. 2. JESu CHRISTI I78. ſecund. Baronium 180.
ELEUITHERI PAP 9.
MARCGI AuREIII IMP. I8. ET CoOMMODT
IMP. 3.
j. D num. I. Coſl. Jalianut Ruſus; & Ga-
Conſules. vins Orfitus, ut oſtendit Card. Noriſius in

Epiſtola Conſulari pag. 1I3.
II. Lampridius in Commodo cap. 12. de hoc Im-
Bellum Ger- peratore loquens ait: Iterumz profelctus (ſcilicet
manicum, & in Germaniam) tertio Nonas Commodias (nem-
nuptia Com- pe menſis Auguſti) Orfio & Kufo Conſulibus,
H ideoque præſenti anno pax rupta, & bellum
Saion. aii Germanis illatum. Baronius eam anno præce-
179. nu. Lv. denti fractam credidit, quòd Capitolinus in Mar-
eo ſcribat: Filio ſuo Brutii Præſentis filiam junxit;
nuptiis celebratis exemplo privatorum; quare
etiam Congiarium populo dedit. Deinde ad confi-
ciendum bellum converſus in adminiſtratione
ejus belli obiit. Triennio bellum poſtea cum Mar-
comannis, Hermunduris, Sarmatir, Quadis etiam
egit. Quare cùm M. Aurelius anno cIXXX ſu-
premum diem obierit, illud triennium ab anno
præcedenti inchoatum fuiſſe Baronius autumavit.
Verùm triennium illud utrimque incompletum
intelligendum, & præſenti anno auſpicandum.
Dio enim lib. 7. utrumque Imperatorem eam
expeditionem ſuſcepiſſe tradit, poſtquam Com-
modus Giſpinam Brutii Præſentis filiam uxo-
tem duxit. Illud autem matrimionium anno præ-
cedenti peractum, quo Marcus Imperii Procon-
ſularis ſeptima Quinquennalia dedit. Animad-
verti enim, Auguſtorum & Cæſarum nuptias

*

quilla fuiſſe ſuo loco demonſtraverimus. Deni-

—

annis hujuſmodi ſolemniis addictis de more ce- S Æ C. if.
lebratas eſſe. Quare cùm hoc tantum anno Com- An. Ch. 1792
modus in Germaniam profecétus ſit; Marci pros 50.
fectio alio anno nôn contigit; cùm Dio Gitatus
dicat: Poſtguam res Seypthicæ præſentiam ejus ite-
rum poſtulare viſæ ſant, Criſpinam celeriks quàm
vellet, ob hanc Cauzſam filio in matrimonium collo-
cavit; &c. Quamobrem ipſi Imperatores neceſſa-
riò profecti ſunt, menſe nempe Auguſto, ut dixi:

ANNOPERIODIGRACO-RXM AN A 5672; Anno Urbis
O20. D. ) 9. P. 12. April. Indict. 2. *

JESUCRRISTI I79. ſecund. Baronium 181. .

ELEuITHERI PAPA 10.
MARCI AuREIII IMpP. 19. E T COMMODI 4.

A D num. I. Coſſ. L. Aurelius Commodus I.
Aug. II, & T. Annius Aurelius Ezrus II; Conſules.
ut ex duabus vetuſtis Inſcriptionibus oſtendit
Card. Noriſius in Epiſtola Conſulari. Commodi Quindecen.
Conſulatus juxta ſecundam Conſulatuum Cæſa⸗ nalia Impé⸗
reorum regulam: Quindecennalia enim Imperii ri Caſarei
Cæſarei celebravit. Ad ea referendus Commodi Commodi.
Nummus à Mediobarbo recitatus, in cujus po-
ſtica legitur: LiBERALITAS AuG. TR. P. v. Cos.
II. P. P. S. C. Viſitur Imperator ſedens in ſub-
ſtructione cum alia figura ſtante; Congiarium
diſtribui jubens. Congiarium autem in hujuſ-
modi feſtivitatibus de more diſtributum.
Hoc anno Paternu; Marci Aurelii Legatus 11.
adverſus Barbaros miſſus eſt. Reſtitere Barbari Barbari vis
totam diem, tandem verò omnes à KRomanis ſ S*ιſℳ”
ſunt. Marcus decimum Iperator ditlus eſt; in-
quit Dio lib. 71.: Hinc in Nummis notatis Tri-
bunitia Poôteſtate xxxii hoc anno afſumta dici-
tür IMP. VIIII, vel IM P. X; & Commo-
dus ejus filius, qui antea dicebatur TR. P. IIII.
IMP. III, dicitur TR. P. v. IM F. IIII. ut
videre eſt apud Mediobarbum.

ANNO PERIODI GRXCO;=-ROMAN 5673: Anno Urbis
O CB. 10. b. 3. April. Indict. 3. Olymp. 2ig
JESsuCHRISTIISO. ſecund. Baronium 182. an 4.
ELEITHERI PAF II. B
COMMODI IMP. 5F. E I.

D num. I. Coſſ. L. Falvius Bruttius Præ- 1.
Mm ſens II, & Sex. Quintilius Condianus, ut Conſule:
oſtendit Card. Noriſius in Epiſtola Conſulari
pag. II5. Erat Bruttius Præſens pater Criſpinæ
uxoris Commodi, ob idque altero Conſulatu
hoc anno à M. Aurelio decoratus
M. Aurelius xvI Kalend. April, ut Tertulliaz Otieus M,
nus & Dio teſtantur; die nempe decima ſeptima Aurelii.
Martii, & vivis exceſſit. Addit Dio, enin impe-
raſſe annos xIxX, dies xI; qui cùm Tribunitiam
Pot. xxxIV inierit, ut ex Numimis apud Medio-
barbum liquet, eâ anno Chriſti CxxvII & qrii-
dem ante diem decimum ſeptimuim Martii, do-
natum fuiſſe manifeſtê apparet. Natus erat VI
Kalend. Maii anni Chriſti CXX I, ut ex Capi-
tolino in ejus Vita colligitur; quem diem etiam
exhibet Calendarium Lambecianum. Quare vi-
xit annos L/VIII, menſes X, dies XXII, ut
Dio notavit.

P 4 Marcus

S C. II.
An., Ch. 130.
III.
M. Aurelii
klii maſcu-
li.

176

Marcus Aurelius, poſtquam ſolus imperavit,
tres & Fauſtina juniori ſuſcepit maſculos, Com-
modum, qui ei in Imperio ſucceſſit, Antoni-
num quadrimeſtrem demortuum, & Annium
Verum ſeptimo ætatis anno extinctum, de qui-
bus ſuis locis actum. Veràùm ex veteri Colle-
ctione Inſcriptionum Romanarum à Mabillonio
V. C. tom. IV veterum Analectorum evulgata
diſcimus, Marcum, dum tantùm Ceæſar eſlet,
duos alios filios genuiſſe, quorum nulla ab Hi-
ſtoriæ Auguſtæ Scriptoribus mentio, quia, ut
videtur, antequam is imperaret „ mortem
obiere, eamque ob rem ab iiſdem prætermiſſi.
In ea Collectione hæ duæ Inſcriptiones recitan-
tur: T. Aurelius Antoninus M. Aurelii Caſars
felius, Imp. Antonini Auguſti Pii, P. P. nepos.
Altera: T. ADPlius Aurelius, M. Aurelii Caſaris
& Fauſtinæ Aug. filius, Imp. Antonini Aug. Pii
nepos. In quibus Inſcriptionibus Antoninus non
dicitur Divus, neque Marcus Aurelius Auguſtus,
ideoque ante Antonini mortem dedicatæ, ut
rectè cenſuit Mabillonius. Bellorius, V. C. in
Diſſert. de Nummo Commodi & Annii Veri

Cæſarum, qui in una parte habet: CoMMopus

IV.
M. Aurelii

Kilia.

CAE S. ANTONINI AuG. FII. in altera:
ANNIUS. VER I S. C A E S. ANTONINI. Aud.
FIL. hos duos Cæſares cum duobus Antonini
Pii filiis, ſuo loco à nobis memoratis, confun-
dit; cùm tamen Antonini Pii filii nunquam
dignitate Cæſarea exornati fuerint, & diverſa
prænomina geſſerint. Quare Marcus Galerius
Antonini filius idem non eſt cum Annio Vero
Cæſare, quod tamen Bellorius colligi putat ex
Annii nomine, quod legitur in Græco Nummo,
qui in antica exhibet ſenioris Fauſtinæ caput ve-
latum, in poſtica Annii vultum cum prænomi-
ne Marci, & nominibus Annii Galerii Antoni-
ni. Nam Annius Verus Cæſar appellatus An-
nius fuit, quia avus ejus paternus erat Annius
Verus, quo etiam nomine proavus ejus vocatus,
ut videre eſt apud Capitolinum in Marco
cap. 1I.
Herodianus lib. I. cap. 2. ſcribit, Imperato-
rem Marcum ſilias ſuſcepiſſe complures, & optimis
ex ordine Senatorio viris collocaſſe. Major nata
Lucilla, ut eam is Auctor appellat, quæ Lucio
Vero Imperatori nupſit. Altera Fadilla, quam

Herodianus lib. I. cap. 16. maximam natu ſoro-

rem Commodi Auguſti etiam nominat, poſt-
quam nempe is Lucillam occidiſſet; tertia Do-
mitia Fauſtina, ex Epigraphe, quæ in præ fata
Collectione legitur, nota: Domitia Fauſtina M.
Aurelii Cæſaris filia, Imp. Antonini Auguſti Pii
P. P.neptis. Fauſtina à matre, Domitia ab avia ma-
terna appellata; Capitolinus enim in Marco cap.
I. ait, Marci matrem, fuiſſe Domitiam Calvil-
lam. Cùm autem Domitia Fauſtina in ea Inſcri-
ptione dicatur Cæſaris filia, nata erat antequam
pater Auguſteam dignitatem conſequeretur. He-
rodianus lib. 4. cap. 6. poſtquam narravit, Cara-
callam interfeciſſe Getam fratrem, quod anno
CCXII factum, ait, um & Commodi ſoro-
rem jam anum, atque ab omnibus Imperatori-
bus magno in honore habitam, morte affecilſſe.
Hæc una ex alterutris, antequam Marcus impe-
raret, ut videtur, nata. Habuit & alias duas fi-
lias Marcus, Sabinam ſcilicet, cujus mentio in
Inſeriptione Gruteriana pag. 252. & Lucillam
minorem nuptam Pertinaci, cujus meminit
Herodianus lib. 4. cap. 6. Lucilla major natu fi-
lia poſt Lucii Veri Imperatoris obitum Claudis

. * 66 9 2 9
Critica Hiſtorico-Chronologica
Pompeiano, ut in Annalibus dicitur, nupta. S Æ C. II.
Duos alios Marci Aurelii generos Obſervavi, An. Ch. 180.

Antiſtium Burrhum anno CLXXXI Conſu- i181.

lem ordinarium, & Petronium Mamertinum an-
no CLXXXII Conſulem etiam ordinarium,
ut iiſdem annis oſtendo. Sed quarum præcisé
Marci filiarum mariti fuerint, mihi incomper-
tum. Porro numerus filiorum Marci malè, ut
mihi videtur, à variis Viris doctis ex Nummo
Fauſtinæ junioris Auguſtæ, qui apud Mediobar-
bum pag. 230. & in Cimeliis Principum extat,
deductus. In ejus poſtica parte cernitur mulier
cum ſex puerulis, quatuor ad pedes, & duos
brachiis geſtans, cum his verbis circum: IEMFOR.
FELIC, id eſt, Feælicitas temporum. Verùm hæc
repræſentatio ſymbolyca, quæ ideo ad Marci
Aurelii genealogiam explicandam nihil condu-
cit. Apud Mediobarbum pag. 186. refertur Sa-
binæ, Hadriani Auguſti conjugis, Numiſina, in
cujus averſa parte legitur: PIBTAS AuG. S. C.
Viſitur figura ſtans ambas manus porrigens,
duobus parvulis ad pedes ſtantibus. Ibidem pag.
IIS. exhibetur Nummus Flaviæ Domitillæ Veſ-
paſiani conjugis, antequam is imperaret, de-
mortuæ, ut teſtatur Suetonius in Veſpaſiano. In
poſtica habetur: PIETAS Audusr. Repræ-
ſentatur figura muliebris ſedens, & pro pedibus
puerulus. Pag. 283⸗habetur Nummus Juliæ Se-
veri Auguſti uxoris, in cujus poſtica, EEcuN-
DITAS S. C. Cernitur figura muliebris ſtans,
ſiniſtro brachio puerum tenens, ad cujus pedes
duo alii pueri. Denique pag. 239. exhibetur
Nummus Lucillæ, Lucii Veri Imp. conjugis, in
cujus poſtica, SECuIRITAS. Cernitur figura
ſedens cum tribus infantulis, quorum unus la-
ctens in gremio, duo ad pedes colludunt. Sanè
ſi quis his Nummis innixus contenderet, Do-
mitillam unicum filium reliquiſſe, Sabinam
duos genuiſſe, Juliam tres, & Lucillam etiam
tres, is valde falleretur. Neque denique pueru-
lus in Nummo Domitillæ repræſentatus, Titus
eſſe poteſt, aut Domitianus; cùm prior annum
ferè triceſimum, poſterior ferè viceſimum age-
ret, quando Vefpaſianus ad Imperium pervenit,
& in defunctæ uxoris honorem Numiſmata per-
cuti cœpere. “

ANNO PERIODI GRCO-ROMANA 5674. Anne Uri⸗
934. Qlymp.
240. an. I.

OO 22 A. D II. P. 16. April. Indict. 4.
JESu CHRISTI I81. ſecund. Baronium 183.
ELEUITHERI PAP I2.

COMMODI IMP. 6. & 2.

D num. I. Coſſ. L. Aurelius Commodus
Aug. III, & Auntiſtius Burrhus I I. Bur-
rhum cum nota numerali edendum docent Ano-
nymus Cuſpiniani & Auctor Chronici Alexan-
drini. Erat Barrhus, ſeu, ut alii vocant, Byrrus,
ſororis Commodi Auguſti maritus, ut teſtatur
Lampridius in Commodo cap. 6. ejuſque memi-
nit Capitolinus in Pertinace cap. 3. Spanhemius
Diſſert. II de Præſtantia & Uſu Numiſmatum,
& Card. Noriſius in Cenotaphiis Piſanis pag-
440. obſervant, Antiquos propria nomina ſcri-
bentes, ſæpe pro ? poſuiſſe . Unde promiſcuè
dixere Syllam & Sullam, Griam & Suriam,
Boryſtenem & Bornſtenem. Priores porro Conſu-
latus digniores, ideoque propinquis Imperato-
rum aut Viris illuſtrioribus attributi.
Conſulatus

I-
Conſules.

4 C.
Ch.
II.
Inperu 5
eſllan
Aingiet,
olia
. trum.
ℳ.

III.
Legatos Ro
mam Lutctu
Pritannis
Rea mittit.

— — —.

—.

— —

N –, —

1 Chago.

Anno⸗ Urbis
934. Olyinpe

d

⸗ Conſcl.
o⸗
an⸗
ul,
Ntur
mi⸗
lius

n,
AH
M,

.

u⸗

aus

in Annales C. Baroni.

⁵5 £ C. II. Conſulatus Commodi juxta priorem Conſu-
An. MR ¹81. atuum Cælareorum regulam: Imperii enim Pro-

Imperii pro- COnſularis Quinquennalia exhibuit. Extat Num-
conſularis mus Commodi apud Mediobarbum pag. 246. in
Commodi cujus averſa parte legitur: VOTA DECENX.
Quinquen. s I S C. I R. P. v I. I M P. IIII. C os. III. P. P.
aalia, ejaſ S. C. Tribunitiam Pot. VI. quinto Kalendas
Oue Tine Septembris anni elapſi Commodus ſuſcepit
Phus. DSPtermn annl celap pit,
ideoque currenti anno, quo tertium Conſula-
tum geſſit, ea ſolennia exhibuit, & quidem die
XVII Martii poſterioris Imperii Auguſtei na-
tali. Quando enim aliquis Imperator varia hu-
juſmodi feſta celebrabat, quilibet dies natalis
Imperii, ſive Proconſularis, ſive Auguſtei in-
diſcriminatim uſurpabatur, ut in Diſſert. Hypat.
oſtendi. Cum Quinquennalibus, ut moris erat,
triumphum conjunxit. Illum enim præſenti an-
no de Germanis triumphaſſe, non tantùm Eu-
ſebius & Marianus Scotus in Chronicis teſtan-
tur; ſed & oſtendit Nummus Commodi, quem
Patinus in Numiſmatis Imperatorum producit.
In ejus averſa parte repræſentatur quadriga
triumphalis cum his verbis circùm, TR. P. VI.
ILMF. III I. Cos. I I I. P. P. & infra, S. C.
III. Ad num. I II. & ſeq. Uſſerius lib. de Britan-
Legatos Ro- nicarum Eccleſiarum primordiis cap. 4. quo an-
Tln ct no Lucius Britanniæ Rex Legatos ad Eleuthe-
Rex mittit. Tum Papam miſerit, diligenter inquirit, & opi-
niones viginti tres ea de re recirat, quarum ma-
xima pars in eo convenit èum Beda & Mariano
Scoto, quèd initio Pontificatus Eleutheri ea
Legatio deſtinata fuerit. Baronius Lucium Com-
modo imperante converſum ſcribit, quod pri-
mus tradidit Rogerus de Wendover in Chronico
circa annum 1335. in lucem edito. Citat pro ſua
opinione Baronius Adonem in Chronico, qui
tamen, quemadmodum & Beda, Hermannus
Contractus, Marianus Scotus, aliique plures
ab Uſſerio laudati hanc converſionem ad M. Au-
relii tempora retulerunt, quibus longè major
fides habenda. Baronius in Annalibus hæc cx
vetuſtioribus monumentis de Lucio prodita eſſe
ſcribit: Lucius nunquam ſe Chriſtianæ Religioni
infenſum exhibuit ,hoſtémver ſed quòd Chriſtia-
norum miracula ſimul & vitæ integritatem admi-
raretur, in eoſdlem propenſior videbatur: ample-
xuſque fuiſſet jam anté Chriſtianam Religionem,
niſi avita velut nexibus obligatus eſſet ſuperſtitio-
ne, niſi etiam Conſpexiſſet Chriſtianos ab Ethnicis
ipſis, ut infames vileſque haberi, à KRomanis ipſis,
apud quos ſummarerum eſſe videbatur, & gladio
& injuriis aſſidub lacerari. Comperit tamen poſtea,
novitque ex Legatis Ceſaris, Senatores etiam ali-
quos Chriſtianos factos eſſe, & inter alios Perti=
natcem quemdam atque rebellium, Imperatorem-
que ipſam MW. Aureliam, victorid eorum precibus
obtentà benignè habuiſſe Cbriſtianos. Quibus his
aliiſque perceptis, Eucius Legationem miſit ad
Eleutherum KRomanum Pontificem per Elvanum
& Meduinum Britannos: rogans per eos Eleuthe-
rum, ut per ſe ſuoſqut miniſtros ad Chriſtianam
Religionem ſuſcipiendam aditum patefaceret, quod
& obtinuit. Nam idem Pontifex Fugatium & Do-
natianum, aliter Damianum in Britannzam miſit,
qui Regem & alios Chriſtiana Religione imbutos
ſacris initiarent mſtertis ; quod & naviter imple-
verunt. Eandem rem narrant Magdeburgenſes

Centur. 2. cap. 2. colum. 8. licèt verbis aliis ac

plenioribus, uſque ad hanc phraſim, quibus his
aliiſque pereeptis, &c. Sed hæc ex veruſtis mo-
numentis minimè deſcripta, verùm plane fabu-

177
loſa, cujus fabulæ originem Uſſerius laudatus S Æ C. 11.
detexit. Legerat in Hectore Boëthio lib. §. Hi- An. Ch.182.
ſtoriæ Balæus Centurid primâ cap. 29. Lucium
de Chriſtianorum pietate & miraculis, à Romanis
in Britanniam ſub Trebellio & Pertinace merenti-
bus permulta audiſſe. Quod ille hunc in modum

amplificat: Erat Lucius aliquantulum ut appa-

ret) in Chriſto paupere cum judaæis ſoandalizxatus.
Wam licoèt à centunz &g amplins annis bpropagata
fuiſſet per Britanniam Chriſtiana Religio, ei nihi-
lominus debito videbatur carere ſplendore, quo
illac uſque adminiſtrata fuiſſet per ſolos pauperes,
abjectos & ſimplices homines, ſaltem non fulcita
Romana auctoritate. OGum audiſſet igitur per Cæ-
ſuris Legatos, Trebellium & Pertinacem, Roma-
norum illuſtres aliquot, acquieſcente perſecutione,
illam adnaiſiſſe, cogitabat aliquantò rem ipſe di-
gniorem. Iſta negligentius Magdeburgenſes per-
currentes, ipſos Legatos pro illuſtribus illis Ro-
manis acceperunt, à quibus Religionem Chri-
ſtianam ſuſceptam fuiſſe; Luciumque Ceſaris
Legatos audiviſſe voluit Balæus. Atque hæc,
inquit Uſſerius, vera origo eſt jocularis hujus
fabellæ, quæ prorſus rejicienda. Illud enim ri-
diculum, comperiſſe Lucium ex Legatis Cæſaris,
Senatores etiam aliquos Chriſtianos factos eſſe,
& inter alios Pertinacem quemdam atque Tre-
bellium. Neque enim alius fuit Pertinax iſte,
quàm ille ipſe, qui ſub Commodo Imperatore
Legatus miſſus eſt in Britanniam, ut docet Ca-
pitolinus, eique poſtea in Imperio ſucceſſit:
quem Chriſtianum factum fuiſſe, nullus ſibi
perſuaſerit.

ANNO PERIODIGRACO -ROMANA 5675. Anno Urbis
O 23. G. ) 12. P. 8. April. Indict. 5. 31 ne
JSS u CRRISTI ISZ. ſecund. Baronium 184.
ELEuITHERIPAP& 1I3.

CoMMODI IMP. 7. & 3.

D num. I & ſeqq. Coſſ. Petronius Ma- I.
ertinus & Trebellius Nufus. Erat Mamer- Conſules.
tinus ſororis Commodi Auguſti maritus, ut
diſcimus ex Lampridio in Commodo cap. 7.
ideoque ipſo Imperii initio Conſulatus in eum
collatus.
Vicennalia Imperii Cæſarei anno uno Com- 1I.
modus anticipaſſe videtur, quèòd prioris ejus vicennalia
Imperii Auguſtei Quinquennalia in annum ſe- Imperii Ca-
quentem inciderent, neque duo iſtiuſmodi feſta, larei Com-
idem Imperator eodem anno unquam cele- de.
brarit.
Auctor Chronici Alexandrini ſub Conſu- III.
latu Marcelli, ut ipſe vocat, & liani anno ! bPeodotio &
CLXXXIV geſto ait: Hir Conſalibur Theo- g,lietee.
dotio quiſpiam, in Ponto natus, Marcionis Hare- publisant.
harchæ l qui & ipſe inope Ponti oriundus erat)
poſthumus S ſucceſſor ⸗ alienus & ipſe poſtea à
Marcione in Zudaiſmum inclinavit, illerumque
Indæorum, inquam) literas & linguam com-
plexus, edidit non pauca jam antè per ſeptuaginta
duos Interpretes vulgata & reddita, ut Epipha-
nius Cypri Epiſcopus refert, libro ſcilicet de
Ponderibus & Menſuris. Quare Verſio Theo-
dotionis eo anno, quo Commodus Quinquen-
nalia Imperii poſt patris mortem ſuſcepti cele-
bravit, publicata. Theodotionis mentionem fa-
cit Irenæus in libris contra Hæreſes, quos Pon-
tificatu

I.
Conſules.

936. Olymp.
240. dn. 3e.—

178

§ E C. II. tihcatu Eleutheri ſcriptos conſtat, ipſo Irenæo
An. Ch. 182. reſte in libro tertio illius Operis. Quare exiſti-

mavit Auctor Chronici Alex. Eleutherum anno
CLXXXIV adhuc in vivis fuiſſe: cumque
anao CLXXXV Eleurtherus ad cœleſtem pa-
triam migrarit, libros ſuos contra Hæreſes alte-
rutro anno ſcripſit Irenæus, juxta Auctoris
Chronici Alex. ſententiam.

, Libellus Ariſteæ de Legis Divina ex Hebraica
1 2 . . „7 . 3 .
piissr. lingun in Græcam tr anſlatione per ſeptuaginta

Interpretes, inter ſuppoſititios cenſetur à Viris
doctiſſimis, tum ex Catholicis, tum ex Prote-

Baron. ann. ſtantibus. Nec refert, quòd Sancti Patres Ariſteæ
231. n. X X 1X.

& ſeqꝗq.

Hiſtoriam tanquam veram narrationem Operi-
bus ſuis inſeruerint; nam ea utrum eſlet vera,
necne, non erat cur criticè inquirerent, quan-
doquidem Græca ſeptuaginta Seniorum verſio,
quã tunc Eccleſia utebatur adverſos Judæos, qui
contextum Hebræum inter diſputandum Chri-
ſtianis paſſim opponebant, illius fidem egregiè
tuebatur. Neque erat, quèòd Patres verſionem
illam non amplexarentur, quam Judæi penitus
rejicere non poterant. Hieronymus ea, quæ in
omnium ore vulgè habebantur de ſeptuaginta
Interpretum cellulis, evertere non dubitavit:
Weſeio, inquit, quis primus Aubtor L XXhzD)-üÿ-llulas
mendacio ſuo ſtruxerit. Juſtinum deinde cellarum
teſtem oculatum deridet, ut virum ſimplicio-
rem, qui Judæorum fabulas arripuerit. Simili-
ter nec veritus eſt in eodem argumento à reli-
quis Patribus diſcedere, dum Ariſteæ ipſius &
Joſephi auctoritate communitus ſeptuaginta In-
terpretes contuliſſe, non vero prophetaſſe aſſerxit:
Aliud eſt enim, inquit, Vatenz, aliud ſt. Aſſe 7 2-
terpretem: ibi Spiritus ventura prædicit hic
eruditio & verborum copia, ea uc intelligit,
transfert. Uni verſa libri Ariſteæ oratio ita com-
poſita eſt, ut à Judæo quodam Helleniſta ‚gen-
tis ſuæ amantiſlimo, conſtructa fuiſſe videatur.
ua de re legendi Scaliger in Notis ad Chroni-
con Euſebii, Valeſius in Notis ad lib. 5. Hiſt.
Euſebii cap. 9. Humfredus Oay in Diſſertatione
contra Hiſtoriam Ariſteæ de Interpretibus, alii-
que plures. Licèt autem Hiſtoria, quæ ſub Ari-
ſteæ nomine circumfertur, commentitia ſit, malè
ramen quis inde tranſlationi, quæ diu in Syna-
oga & in Eccleſia ſidem obtinuit, detraheret.
Ea ab Apoſtolis laudata, neque alio inſtrumento
Fides Chriſtiana per univerſum Orbem propa-
gata eſt. Eam adhuc pleræque Eccleſiæ retinent,
neque etiam ætate noſtra aliam fortè retineret
Orbis Catholicus, niſi novam Hieronymus ex
Hebrarĩcis fontibus tranſlationem concinnaſſet;
ad quam converſionem, quæ non immeritèò po-
ſtea in Eccleſiæ uſum ceſſit, graviſſimis rationi-
bus adductus eſt Hieronymus, inquit Simonius
in Diſquiſitionibus Criticis de variis Bibliorum
editionibus cap. 15.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCGO-ROMAN gÆ 5676.

24 F. O 13. P. 31. Mart. Indict. 6.
JESuI CHRISTI I183. ſecund. Baronium 185.
ELEUTHERI PAPX I4.
COMMODI IMP. 8. & 4.

D num. I. Coſſ. L. Aurelius Commodus
Aug. Il. & LVibstorinus II. Hunc enim
cum nota numerali edendum oſtendit Inſcriptio
Gruteriana pag. 35.

Critica Hiſtoric o-Chronologica

Conſulatus Commodi juxta ſecundam Con-
ſulatuum Cæſareorum regulam; Quinquennalia
enim Imperii Auguſtei vivente patre ſuſcepti
dedit, ut conſtat ex Nummo qui extat apud Me-
diobarbum pag. 248. inſcripto: M. CoMMoODuS
ANTONINISAuG. PIuS BRIIT. In poſtica:
VOTA DECENN. SUSC. I R. PLD. VIII, I M P.
. Cos. IIII. P. P. S. C. Viſitur figura
acrificans coram ara. Sed hæc feſtivitas anno
uno dilata fuit; cùm anno præcedenti, quo ſex-
tus prioris ejus Imperii Auguſtei abſolutus eſt,
celebrari debuiſſet, ut moris erat; ac præterea
die XVII Martii poſterioris ejus Imperii Au-
guſtei natali peracta eſt; menſe erim Auguſto
hujus anni Tribunitiam Pot. 1x Commodus
iniit; qui cùm in antica Britannicus appelletur,
& hoc nomen in Nummis Tribunitiâ Poteſtate
IX notatis crebrò occurrat, apparet, bellum
Britannicum, quod, ut inquit Xyphilinus,
omnium longe maximum fuit, hoc anno inchoa-
tum eſſe, & Commodum, qui antea dicebatur
Imperator V, propter victorias à Legatis, per
quos illud bellum geſſit, reportatas, nuncupa-
tum eſſe Imp. VI. Cùm autem Perennis, quando
bellum Britannicum cœptum, adhuc in vivis
eſſet, Xyphilino & Lampridio in Commodo
cap. 6. teſtibus, liquet, Mediobarbum lauda-
tum deceptum eſſe, dum ſcripſit, Perennem
anno ſuperiori occiſum, eumque perperam belli
Britannici initium in annum ſequentem diſtu-
liſſe. De hoc bello loquitur Baronius anno ſe-
cundo Commodi.

ANNOPERIODI GRACO-ROMANEg 5677.
O25 ED. ) 14. P. 19. April. Indict. 7.
JESsu CHR0MISTIIS84. ſecund. Baronium 186.
ELEUNTHERI PAP &£ I).

CoMMODI IMP. 9. & 5.

D num. I. Coſſ. M. Eogius Marullus, &
Cn. Papirius Aelianus, ut oſtendit Card.
Noriſius in Epift. Conſulari ex Inſcriptione Ro-
mana à Sponio recitata. Marcellus itaque ab
Auctore Chronici Alex. Baronioque propoſitus
Conſul tantùm ſuffectus fuit.
Commodus Quinquennalia Imperii poſt pa-
tris mortem initi celebravit, ut demonſtrat
Nummus apud Mediobarbum, in cujus poſtica
legitur: VOTA DECENN. suSsC. TR. P.
VIIII. IM P. VI. Cos. IIII. P. P. S. C
Viſitur figura ſacrificans coram ara. Tribunitia
Pot. I1x adhuc in curſu fuit uſque ad V Kalend.
Septemb. hujus anni, quo decimam iniit. At-
que hinc liquet, non tantàùm Commodum fuiſſe
primum, qui Vota Quinquennalia in Nummis
expreſſerit, ſed etiam Imperatores tot Quin-
quennalia & id genus feſta repræſentaſſe, quot
modis in Imperium vocati fuiſſent. Quare quia
Commodus primum à patre Cæſar dictus, poſtea
Imperio Proconſulari donatus, tum in Auguſtei

8 K C. II.
An. Ch. 183.
8

II.
Ruinquen-
nalia prioris
Imperii Au-
guſtei Com-
m odi.

Anno Urbis
240. R. 4.

I.
Conſules.

II
Quinquen-

nalia poſte-

rioris Impe-
rii Auguſtei
Commodi.

Imperii conſortium allectus, ac denique quia

poſt patris obitum ſolus imperavit, quatuor
Quinquennalia, aliaque id genus ſolennia edi-
dit, quorum tria poſteriora Nummis ſculpta, ut
oſtendimus; non item priora, quia ſcilicet mi-
nori pompa fieri ſolita; quæ tandem tamen in
Nummis memorata, ut ſuo loco videbimus.

ANNOG

16
,o. Ch.
186.
Anno
1.0

I.
Cinſales .
II.
Dicennal
Imperii
lonſulari.
Oummodi

III.
Mhutheyi
1. Obitat.

Nano Urbis
89,0lm.
A41. 4n, 2,

I
Cenſulas,

II.
Detentalia
prierit I.
heni Augu.
ſei Commo,
i

— — —

— — — — —

—

rt

e.
Elr ie

angin
inſtin
din, nn

AC. n.
n. Cl, it,
84.
Il.
Wingun.
alig hrifis
mperii A⸗
Mei Con.
odi.

Anno Urbis
937.0ljmp.
240, 1, 4.

„ -
Cinſcle

IL.
Auirquen⸗
1 valis joke⸗
4 eris Inhe⸗
Cummul

01

0

in Annales C. Baroni.

§5 Æ C. II.
An. Ch. 185.
186. N DERI . — 5678.
Afno Urbis ANNO PERIODI GRAC/ KoNAN A 5673
938. Olymp. O 26 C. I5. P. 4. April. Indict. 8.
e1. 4u. k. JESuCHRISTI IS5.ſecund. Baronium 187.
VICTORIS PA £ I.
COMMODI IMP. 10. & 6.
I. D num. I Coſſ. Triarius Maternus, & M.
Conſaies. Atilius Metilius Bradua.
II. Decennalia Imperii Proconſularis Commodi

Decennalia hoc anno edita, ut liquet ex Nummis, quos
Imperii Pro- Mediobarbus pag. 249. recitat, perperamque
conſularis us Pag. 249. Lecitat, Perk 4
Commodi. Cum anno præcedenti conjungit. In eorum po-
HZ ica legitur: VOTA SuSCEP. DECENM. P.
M. T R. D. X. IM P. VII. CoS. IIII L. P.
S. C. In illis viſitur Imperator ſacrificans. Nec
refert, quòd in Decennalibus Vota Decenna-
lia ſecunda, non verò ſimpliciter Vota Decen-
nalia, ut in Quinquennalibus fieri ſolitum erat,
nuncuparentur; nam in laudata Epigraphe ſub⸗

intelligitur nota numeralis II, ita ut ſenſus fit,

Vota ſuſoepta Decennalia II. Sic Vota Decen-
nalia Antonini Pii in Nummo apud Mediobar-
bum pag. 199. his verbis exprimuntur: VoTA

SusCEP. x. CoS. IIII. cùm tamen, poſt-

quam Conſulatum quartum Antoninus Pius
iniit, Vota tantùm ſecunda Decennalia ſuſce-
perit. Is loquendi modus in Nummis M. Au-
relii etiam uſurpatur, ut videre eſt apud Medio-
barbum pag. 222. Card. Noriſius in Epiſt. Con-
ſulari pag. I21. præfatum Commodi Nummum
repræſentat; ſed Typographi errore, loco, I MP.
VII. Cos. IIII. perperam habet, IM P. VII.
CoS. III. Porro cùm Commodus Tribuni-
tiam Poteſtatem undecimam hoc anno V Kal.
Septemb. inierit, patet hæc Decennalia antici-
pata fuiſſe, ac die natali poſterioris Imperii Au-
guſtei celebrata.
Eleutherus Papa hoc anno è& vivis exceſſit, ei-
que Victor ſucceſſit, ut infrà videbimus.

111.
Eleutheri
PP. Obitus.

— „+

Anno Urbis q ANMOPERIODIGRACO-ROMAN 5679.

141. Oudur. O 27 B. 16. P. 27. Mart. Indict. 9.
JESu CHRISTI 186. ſecund. Baronium 188.
VICTORIS PAP£Æ 2.
COMMODI IMP. II. & 7.
1. D num. I. Coſſ. Commodus Aug. V, & M.
Conſalasr Acilius Glabrio I, ut demonſtrat Card.

Noriſius in Epiſt. Conſulari.
1II. Decennalia prioris Imperii Auguſtei hoc anno
Decennalia à Commodo exhibita, qui ideo Conſulatum
hridre, e⸗ quintum juxta ſecundam Conſulatuum Cæſareo-

perii Augu- iniit. E. hujus Itnperatori
ftei Commo- Tum regu am iniit. Extat hujus peratoris

di. Nummus apud Mediobarbum pag. 251. in cujus

poſtica legitur: SAEC. FEL. P. M. TLR. P.
xI. I MD. VI I. Cos. V. Cernitur Victoria
ſtans, dextrâ inſcribens clypeo, Vo. Dr. id eſt,
Vita Decennalia, quæ ideo exhibita fuere die
natali poſterioris ejus Imperii Auguſtei. Nam
hoc anno Commodus die X XVIII Auguſti
Tribunitiam Pot. XII iniit, & à patre menle
tantům Novembri anni CLXXVI Auguſtus
Claßsi Afi. renuntiatus fuit.
cana inſtitu. Lampridius in Commodo cap. 17. ait: Claſſem
rtio. Africanam inſtitait, quæ ſubſidio eſſet, ſi forté

frumenta Alexandrina ceſſaſſent. Quæ inſtitutio & £ C. II.
hoc anno facta, ut conſtat ex Nummo Com- An. Ch. 186.
modi apud Mediobarbum pag. 25r. & Sponium 187/.
in Diſquiſitiomibus Antiquitatis. In ejus poſtica
legitur: P. M. T R. P. XI. IMP. VIII. Cos.
VI. P. P. S. C. PRoOVID. A uc. id eſt, Pro-
videntia Auguſti. Repræſentantur eo in Nummo
navis in medio maris cum velis abſque remis.
Ex quo confirmatur quod in Diſſert. Hypat. dixi,
nova nempe inſtituta Romanum Orbem de more
vidiſſe annis Decennalibus & id genus feſtis ad-
dictis, & Commodum, licèt Imperatorem valde
abnormem, in eam legem non peccaſſe.

ANNOPERIODIGRACO-RO MAN &g 5680. Anno Urbie
940.
O 28 A. 17. P. 17. April. Indict. 16.

. Olymp. 2414
. an. 30
JESuCHRISTI I87. ſecund. Baronium 189.

VICTORIS PAP 3.

CO M MODI IMD. 12. & 8.

Num. I. ad V. Coſſ. Criſpinus, & Aelianus. Ie
Commodus poſterioris Imperii Augu- M en
ſtei Decennalia anno uno antitipata edidit, ut Paferioris
certò oſtendit Nummus apud Mediobarbum Imperii Au-
pag. 252. in poſtica inſcriptum : VOT A SOL. DE- guſtei Com-
CEN N. P. M. T R. P. X I I. CoS. V. Viſitur Im- modi Decen⸗
perator ad aram ſacrificans, ad cujus pedes vi- nalis.
tima. Feſtum illud die xXVII menſis Martii
poſterioris Imperii Auguſtei natali celebratum;
cùm die XXVIII menſis Auguſti currentis
. . S
Chriſti anni Commodus Tribunitiam Pot.X 111
inierit, ideoque ante eum diem hæc ſolennia
exhibuerit. Horum indicium novus Aauctoris
pietatisz titulus à Commodo ſumtus. In variis
enim Nummis Tribunitia Pot. xX II inſignitis
vocatur, AucTOR PIETA T. id eſt, PIE-
TATIS, quòd Reeligionis reſtituendæ ſpecie
lures crudelitates commiſerit, ut videre eſt
apud Lampridium in Commodo cap. 9. Impera-
tores annis hujuſmodi ſolenniis dicatis novos
titulos ſibi attribuere ſolitos, ſparſim in hoc
Opere oſtendimus. De falſa Commodi pietate Baron. ann.

agit Baronius ejus Imperii initio. Porro ex præ- 183. num.

fatis Decennalibus egregiè confirmatur quod“*
in Diſſert. Hypat. tanquam hujuſmodi ſolen-
nium fundamentum ſtatuimus, annos nempe
quinque ultimæ feſtivitatis, non à primo Im-
perii, ſed ab illo, quo ultima celebrata, ipſo

etiam in ſummam collato, deducendos eſſe. Si

enim primum horum Decennalium annum ab
anno Chriſti centeſimo octogeſimo, quo Com-
modus patri ſucceſſit, auſpiceris, ea præſenti
anno, nequidem extra ordinem, celebrari po-
tuiſſe comperies; cùm diexVII Martii Com-
modus octavum tantùm Imperii poſt patris mor-
tem ſuſcepti annum exorſus fuerit, & hujuſ-
modi feſta nunquam plus anno anticipata fue-
rint; ideoque ſi extra tempus exhibita ſint,
ad ſequentem Chriſti annum pertineant, quo

Commodus nonum Imperii annum inchoavit.

Verùm, annis, ut geri debet, computatis, &
ab anno centeſimo odtogeſimo quarto, quo
Commodus ejuſdem Imperii Quinquennalia
dedit, deſumtis, res difficultatem non habet,
liquetque, Decennalia anno uno Commodum
prævertiſſe, ac quarto à Quinquennalibus anno
Illa dediſſe, proindeque extra legitimum tem-
pus

180

§ E C. II. pus peracta eſſe. Monuit me Andreas Morellius
An. Ch. 187. Vir Clariſſ. extare in Gaza Regia Numiſmata
Commodi tam aurea, quàm argentea ac ærea,
in quibus ejus caput collo nudo viſitur, & hæc
verba leguntur: VoT. sO L. DECEN N. P.
M. TR. P. X I I. Co s. V. &c.
III. S. Apolloni Senatoris Romani martyrium an-
ge eon te præſentem annum contigit; cum is, referen-
7 te Euſebio, Perennio Prætorii Præfecto ratio-
nem Fidei ſuæ reddere coactus fuerit, Peren-
niuſque anno præcedenti interfectus fuerit, ut
deduco ex Herodiano lib. . cap. 9. Ibi Herodia-
nus ait, proditas eſſe inſidias, quas Perennius
Commodo parabat, cùm Lados Romani Jovi
Capitolino facerent. Agon Capitolinus viceſi-
mus ſextus anno Chriſti centeſimo octogeſimo
ſexto celebratus eſt; ideoque & Perennius eo-
dem anno occiſus. Nec audiendi, qui hanc
mortem conferunt in annum Chriſti CLXXXII,
quo XXV Agon Capitolinus editus. Lampri-
dius enim in Commodo cap. 6. bellum Britan-
nicum, antequam Perennius interficeretur, in-
Choatum fuiſſe indicat, & ex dictis conſtat, bel-
lum illud anno CLXXXIII geri cœptum.
Nec etiam refert, quòd Lampridius citatus cap.
8. dicat: Commodus, cum adulterum matris Con-
ſulem deſignaſſet, appellatus eſt Pius: cum oc-
cidiſſet Perennem, appellatus eſt Feliæx: in Num-
mis verò Commodus dicatur Felix, cùm gerit
Tribunitiam Pot. vII, quæ anno CLXXXII
menſe Auguſto deſinit. Nam Commodus dici-
tur in Nummis Pius, & Felix ipſo Imperii poſt
patris mortem ſuſcepti initio: ideoque ſunt hæc

Baron. num.
I & ſeqq.

Perennius epitheta, non verò cognowina, quod inde
occiditur. certò conſtat, quòèòd adulter ille interemtus eſt,
Baron. Cleandro Præfecto Prætorii exiſtente, ut indi-
num. IVv. cat Lampridius in Commodo cap. 7. Gruterus

pag. 94. Inſcriptionem exhibet, in qua memo-
ratur Votum ſolutum
IMP. CoMM. AucG.
FELICE. V. E T. GLAEBRIO, N E
IT. Coss.
anno ſcilicet Chriſti CLXXXVL,quo Peren-
nius occiſus, & Commodus Felix cognomi-
natus, ut ex hac Inſcriptione liquet, quæ &
Glabrionem iterum Conſulem fuiſſe demon-
ſtrat. Apollonius itaque ante annumcLxXxXVI
martyrium fecit. Quæ tamen de eo in Chro-
nico Euſebii juxta editionem Pontacenam di-
cuntur, deſunt in variis Manuſcriptis, ut ipſe-
met Pontacus in Notis fatetur; indeque nulla
Apollonii in Chronico Euſebii juxta editionem
Scaligerianam mentio.
IV. Hieronymus non tantùm Apollonium in nu-
. X. 1
5. Apolenins merum Scriptorum Eccleſiaſticorum refert epiſt.
nec Scriptor, . . “D
nec Senator 84. ſed etiam inter eos numerat, qui in tantum
Iuit. Philoſophorum dotctrinis atque ſententis ſuos re-
ferciunt libros, ut neſcias quid in illis primum
admirari debeas, eruditionem ſeculi, an ſoien-
tiam Seripturarum. Ad hæc, eum Senatorem
facit. Verùm hæc S. Doctor proprio ingenio ex
Euſebio exaggeraſſe videtur. Ait quidem Va-
leſius in Notis Euſebianis, Hieronymum hæc
ſine dubio ex prava Refni interpretatione hanſiſ-
ſe. Sed hoc nullo modo fieri potuit, cùm tot
annis Catalogum Hieronymius ſcripſerit, ante-
quam Euſebium Rufinus verteret. Scripſit hæc
Hieronymus anno Theodoſii M. X I V, in libro
nempe de Script. Eccleſiaſt. eo anno publicatis:
tranſtulit Hiſtoriam Euſebii Rufinus anno
Chriſti quadringenteſimo, ut ſuo loco dicetur.

Critica Hiſtorico-Ohronologica

Octo igitur ad minimum annis Euſebium Lati- SE C. II.
nè reddidit Rufinus poſtquam Catologum An. Ch. 187.
ſuum ſcripſerat Hieronymus. Eodem etiam
modo in altero Apollonio deſcribendo verſatus
eſt Hieronymus: Apolloniux, inquit, vir diſer-
tiſſimus ſeripſit adverſus Montanum, Priſollam
OWMaximillam, inſigne & longum volumen, in
quo aſſerit, Montanum & inſaas vates periiſſe
Juſpendio. De fuſpendio enim Montani locutus
quidem eſt Euſebius, ſed ejus narrationem al-
teri planè Scriptori, & quidem anonymo tri-
buit lib. 5. cap. 16. à quo ſatis aperte Apollo-
nium diſtinguit cap. 18. Imôò & idem Anonymi
Opus Khodoni etiam attribuit Hieronymus in
Miltiade, ubi ait: Miltiades, cujus Khodon iy
Opere, quod adverſus Montanum, Priſeillag,
Maximillamque compoſuit, recorftlatur, & g. Et
tamen Auctor, qui Miltiadis meniinit, nlen ent,
ac ille qui tradidit, Montanum & Maximillam
ſuſpendio vitam finiiſſe. Quare in ea narratio-
ne non ſemel Hieronymus memoriâ lapſus. Le-
gendi Halloixius in Notationibus ad Vitam S.
Apollinaris cap. 3. Valeſius in Notis ad lib. 5. Eu-
ſebii cap. 16. & Pearſonius in Vindiciis Epiſto-
larum S. Ignatii.
Ad num. V. Peſtilentia, quæ teſte Herodiano V.
lib. I. cap. II. univerſam Italiam occupavit, ad Roma peſte,
annum centeſimum nonageſimum, quo Com- Fame & in-
modus ſextum Conſulatum geſſit, ſpectat. Me- cendio Ai-
diobarbus enim Commodi Nummum exhibet““
inſcriptum: S AL. GEN. H u M. CoS. VI. P. P.
§. C. id iſt, Salus generis humani. Cernitur Eſ- Baron. an
culapius ſtans, ſiniſtrà baculum cum ſerpente 193. num. .
iuvoluto tenens, & dextram porrigens figuræ &II.
in genua procumbenti. Producit & alium Com-
modi Numanum, in cujus poſtica legitur: Vo-
TA SOLIT. PRO SA. P. R. Co S. V I. P. P.
Viſitur figura ad aram ſacrificans. Peſte itaque
anno CXCgraſſante, Vota ſoluta ſunt pro ſa-
lute Populi Romani, & ſanitas ab Æſculapio
poſtulata. Eodem pariter anno videtur conti-
giſſe magnum illud incendium, de quo Hero-
dianus lib. I. cap. 14. ſcribit: Sed abi templum
(Pacis ſcilicet) conſumptum ignibus eſt, pluri-
ma quoque & pulcherrima Vrbis adiſicia confla-
grarunt, inter quæ etiam Ezſtæa templum. Euſebius
enim in Chronico anno Abrahami 2227. qui
Kalendis Octobris anni Chriſti CXCin hoa-
tur, incendium illud memorat, & Herodianus
lib. 1. de illa peſte ac fame, quæ eodem tempore
Romam opprimebat, ac præterea de illo incen-
dio loquitur, poſtquam narravit clades à Mater-
no Imperio Romano illatas, quæ in annum
Chriſti CXCconveniunt. Statim enim iis re-
citatis ſubjungit: Per idem tempus accidit, ut
ingens lkaliam quidem univerſam peſtilentia oc-
cuparet, &c.

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN 5681. Anno Urbis

OO 1GF. 18. P. 31. Mart. Indict. II. Olymp. 241.

JESsuCHRISTIISS. ſecundum Baronium 190. 3. 4.
VICITORISPAP 4.

CoMMODIIMP. I3. & 9.

D num. I. Coſſ. C. Allius Faſoianus II, & I.
Dullius Silanus IIl, ut oſtendit Em. Card. ?*onſules.
Noriſius in Epiſtola Conſulari pag. 117.
Commodus Imperii Cæſarei Tricennalia an- I.

Tricennalia
IO

EC.
Au. Ch
np. (iu
(ommoa⸗

III.
nitiun
netrü

ſip A

————— —.

4

Anno Urdis
942.

0lyn.242,
30. 1.

V.
Nems ſeſte,
ſane & in
ndo Afi.
4.

Raron. au.
193 num. l.

&KII.

5F C. II. no uno dilata dedit. Neque enim ante præſen-
Ans. Ch. 1s8s. tem annum potuit; cùm duo id genus ſolennia
Uaie ei eodem anno ab uno eodemque Imperatore non
Celebrarentur.
1II. Demetrius Epiſcopus Alexandrinus hoc
Tnitium De- anno Epiſcopatum Alexandrinum conſecutus
metrii Epi. eſt; obſervat enim Pearſonius in Annali-
Ked. Atex. bus Cyprianicis, licèt in Indiculo Nicepho-
ri Pariſiis impreſſo ex Codice valde corrupto
legatur: Anτ0ροαα α. H'e&αν εα ,. id
eſt, Demetrius an. 10. IHeraclas an. 43. ex Co-
dice tamen MS. Londinenſi legendum eſſe,
Anuureοα m . H'&αo. 7 ε. Demetrius
annis XLIII, Heraclas annis lI. Quare
cùm anno CCXXX Demerrius vitâ functus
fuerit, hoc anno Eccleſiam Alexandrinam ad-
miniſtrare cœpit. Et tamen Euſebius lib. 6. cap.
2. initium perſecutionis Severianæ anno C CII
motæ conſignans ait: Igitur Severo annum In-
peri decimum agente, Alexandriæ e& totius
Dgypti Prafetturam obtinente Lato, Eptſcopa-
tum vero Eceleſiarum illarum poſt quliani obitum
Demetrio recèns adepto, &c. Ultima verba in
Græco habent, rav 3 &πι ταεινιαν mWιι ν
τπππα veο0O 1o eπα⁵ IsXiοανε+αν èn au ren ατι⅓⁰
o. Quæ ſic melius Chriſtophorſonus vertit:
Et Demetrius nuper tum poſt Julianum ibidem
Eccleſiarum Epiſcopatunz adeptus fniſſet. Quam-
quàm recèns quandoque nuper ſignificet, ut vi-
dere eſt in Theſauro Roberti Stephani. At quo-
modo reæcèns vel nuper Demetrius Epiſcopus fa-
ctus, qui jam annis quatuordecim Alexandriæ
ſedebat? Verùm hujuſmodi adverbia ſæpe lon-
gum tempus, quemadmodum & adverbium jam-
pridem breviſſimum ſpatium deſignant, quod
non rarò Viros eruditiſſimos in errorem impu-
lit. Hinc Divus Cyprianus in Epiſtola Synodi-
ca Eccleſiæ Africanæ ad Cornelium Papam cum
Collegis ſcripta anno ducenteſimo quinquage-
ſimo ſecundo, de pace Lapſis maturiùs danda
ob perſecutionem ingruentem, ait: Statuera-
mus quidem jampridem, frater chariſſine, par-
ticipato invicem nobiſeum conſilio, ut qui in perſe-
cutionis infeſtatione ſupplantati ab adverſario, &
lapſi fuiſſent, & ſacrificits ſe illicitis maculaſſent,
agerent diu pœnitentiam plenam. Ubi Cypria-
nus rem vix ante annum geſtam, jampridem
ſtatutam dicit, ut obſervat Fellus in Notis
, ad Epiſtolam I. Cypriani, quæ Pamelio eſt
LXVI.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACGO-ROMAN ₰ 5684.

942. .
Olymp. 242. O2 E. ) 19. P. 20. April. Indict. 12.
39. JESU CRRISTI 189. ſecund. Baronium 191.
VICTORIS PAPE 5§.
CoMMODI IMP. 14. & 10.
I. D num. I. Coſſ. Servilius Silanus, &
Conſules. Dallius Silanus, id eſt, duo Silani.
Con . Dio lib. 72. de Cleandro, cujus poſt mortem

XXVin an. Perennis ampla fuit auctoritas, ſermonem ha-
num unum bens ait: Neque verò Cleander hbac ſolum fecit,
deſignati-. ſed etiam Conſules AXV in aunum unum de-
Rignavit : quod neque ante id tempus, neque
Baron. ann. poſt unquam factum eſt. Spartianus verò in
sS. num. 1. Scyvero Imperatore cap. 4. Conſulatum cum Ap-
puleio Ruſino primum egit, Commodo ſe inter
plurimos deſignante. Onuphrius in Faſtis Baronio,

in Annales C. Baronn. 191

ceteriſque perſuaſit, factum id eſſe Materno & 8 C. II.
Bradua Conſulibus, anno nempe CLXXXV, quo An. Ch. 189.
Commodus quimum ſe Conſulem deſignavit. 190,
At cùm Perennius Prætorio Præfectus ae Clean-
dri deceſſor anno tantùm centeſimo octogeſi⸗
mo ſexto, quo Commodus Conſulatum quin-
tum geſſit, perierit, liquet, vulgarem opinio-
nem falſam eſſe, abſurdamque illam tot Con-
ſulum deſignationem ad præſentem annum per⸗
tinere. Id manifeſtè docet Spartianus loco cita-
t0, cùm poſt recitata verba ſtatim dicat: Poſt
Conſulatum, anno fermè fnit Romæ otioſus. Dein-
de proficiſcens ad Germanicos exercitur, maior
kelius, qui tunc quinquennis erat, & c. Caracalla
major natu filius Severi in lucem prodiit anno
Chriſti CLXXXVIII, ut infrà oſtendo;
quare anno Chriſti CX CII quintum ætatis
annum inchoavit, ideoque anno CXC Se-
verus primum Conſulatum geſſit, anno inſe-
quenti Romæ otioſus fuit, annoque CXCII,
qòo Caracalla quinquennis erat, in Germaniam
profectus Carnunti Imperator anno inſequenti
renunciatus eſt, ut ſuo loco dicam. Hac Con-
ſulum XXV in unicum annum deſignatione
ſuo anno reddita, apparet, Cleandri Præfecti
Prætorio interitum, rei frumentariæ inopiam,
& peſtilentiam quibus Roma oppreſſa eſt, &
novorum nominum menſibus impoſitionem
non contigiſſe ante annum CXC; cùm He-
rodianus in fine libri primi hæc uno tenore re-

citet, & cum COleandri interitu, qui anno CXC

accidit, copulet.

ANNO PERIODI GRACO-ROMAN ℳ₰ 5683. Anno Urbis
„ „Olymp.
O3 D. I. P. 12. April. Indict. 13. a1a.an. 2.
JESuICRRISTII90. ſecund. Baronium 192.

VICTORIS PAPA 6.

CoOMMODI IMr. 15. & 11.

D num. J. Coſſ. L. Aurelius Commodus Aug. I.
XVI, & Petronius Septimianus, ex Inſcri- Conſules.
ptione Onuphriana.
Commodi Conſulatus juxta ſecundam Con- I1 I1
ſulatuum Cæſareorum regulam; Proconſularis Imperii Pro-
enim Imperii Quindecennalia dedit, ut varia nern
ejus Numiſmata demonſtrant. NMiediobarbus Bibeen-
Pag.25. unum exhibet, in cujus poſtica legitur: zalis.
P. M. TR. P. xv. IM P. VII I. Cos. V I. S. C.
VOT. Xx. In corona quercea. Commodus
Tribunitiam Pot. X v. anno præcedenti iniit,

currentique uſque ad quintum Kal. Septembris

geſſit. Quare ea ſolennia die XVII Martii,
quo patri ſucceſſit, quòve Tribunitia Pot. x v
adhuc in curſu erat, celebrata. Ad ea ſolen-
nia referenda celebris Munerum exhibitio, de
qua Baronius & Antiqui mentionem fecere. Vi-
denda Commodi Numiſmata apud Mediobar-
bum citatum, ubi in eam rem plura.
Hoc anno Maternus miles, qui Gallias Hiſ- III.
paniaſque turbarat, quique Commodo Augu- er vur
ſto inſidias paraverat, ut ſeribit Herodianus lib.Msa7,
I. cap. 10. & II Proditus Imperatori à ſociis qui-
buſalam, comprehenſus fuit, ac mulctatus capite,
antequam feſtus dies Matris Deum adeſſet. Ait
enim Herodianus, veris initio, ſtatoque ſolem-
nique die, pompam Matri Deum Romanos cele-
brare. Ex hoc temporis charactere Maternum
currenti anno occiſum intelligimus. Medio-

◻ barbas

182

S8F C. II. barbus Nummum Commodi exhibet, in cujus
An. Ch. 190. poſtica legitur: MATRI DEuIM SALuITA-
Mron. ann. RI Cos. V I. P. P. S. C. Viſitur Dea leonem in-
183. num x1. equitans, qui Nummus ad ſacrificia Commo-
do facta in honorem Matris Deům, cùm Mater-
ni inſidiæ detectæ ſunt referendus, ut rectè
Mediobarbus. Non iraque ante præſentem an-
num, quo Commodus ſextum Conſulatum geſ-
ſit Maternus interfectus. Quod & demonſtrat
alius Commodi Nummus à Vaillantio Viro
clariſſimo tom. I. fol. 95. productus in cujus po-
ſtica habetur MATRI DEuM CONSER-
VAT. IL R. P. xVI. I MP. VIII. Cos. VI.
S. C. Cer nitur Cybele leone vecta, dextrâ tym-
panum, lævà ſceptrum tenens. Tribunitia Pot.
XVI Commodi quinto Kalendas Septembris
currentis Chriſti anni inchoata, ideoque & hoc
anno Maternus interfectus.

—

Anno Urbis ANNO PERIODIGRACO-ROMAN 5684.

Diympa42. OO 4 C. ) 2. P. 28. Mart. Indict. 14.
n 6. JEsu CHRISTII91. ſecund. Baroxium 193.
VICTORIS PAFPX 7.
CoMMODI IMP. 16. & 12.
I. D num. I. Coſſ. Caſſius Apronianus, &
Conſules. Valerius Bradua Mauricus, ut oſtendit,

Card. Noriſius in Epiſt. Conſulari, & in literis ad
me ſcriptis, ubi Gruterum citat pag.356. 1. Cùm-
que Bradua in Inſcriptione à Card. Noriſio

ibidem recitata ſine nota iterati Conſulatus

proferatur, diverſus eſt à Metilio Bradua anno
CLXXXVZConſule, ideoque perperam da-
tur Conſul II tam in Annalibus, quàm in Fa-
ſtis Onuphrianis.

—

Anno Urbis ANNOPERIODIGRA CGO-ROMAN g 5685.

Gyp 42. ◻ 0 5. B A. ) 3. P. 16. April. Indict. 15.
n. 4. JEsu CHRISTI I92. ſecund. Baronium 194.
VICTORIS PAPX S8.
CoMMODI IMP. I7. E T I3.
I. D num. I & ſeq. Coſſ. L. Aurelius Com-
Conſules. modus Aug. VII, & P. Helvius Perti-
nax II.
II. Commodi Conſulatus juxta ſecundam Con-

Quindecen- ſulatuum Cæſareorum regulam; Quindecenna-
nalia prioris lia enim prioris Imperii Auguſtei dedit, uno
Sõ anno dilata. Mediobarbus in Commodo pag.
ͤ, 257. hujus Imperatoris Nummum profert, in
poſtica inſcriptum: VoO T. xx. P. M. TR. P.
IM P. VIII. Cos. VII. S. C. Deeſt annus
Tribunitiæ Poteſtatis; ſed Conſulatus Commo-
di ſeptimus præſenti anno ſuſceptus ea vota hoc
anno nuncupata certèò oſtendit. Dio lib. 72.
ſcribit Commodum ſtatuiſſe Falconem & Cla-
rum anni inſequentis Conſules interficere, ſe-
que Kalendis Januariis Conſulem, ex loco, in
quo Gladiatores aluntur, exire: ſed dum hæc
moliretur, venenum die ultima anni CXCII
ei propinatum efle. Quem Conſulatum octa-
vum Commodum, Qundecennalibus poſterio-
ris Imperii Auguſtei anno uno dilatis, deſtinaf-
ſe non dubitandum; cùm nullum Conſulatum
Præter leges ac præſcripta eum ſuſcepiſſe appa-

Critica Hiſtoric oChronologica

reat. Ante Commodum nullus ex Imperatori- S £ C. II.
bus Quinquennalia & Quindecennalia in An. Ch. 192.
Nummis memorari juſſerat; quem tamen agen-
di modum, ſi ſucceſſores imitati eſſent, tantã
diligentià opus non fuiſſet, ut quibus annis ea
ſolennia, quibus Hiſtoria Chronologiaque mi-
rum in modum elucidantur, ab Imperatoribus
edita fuerint, inveſtigaretur. Sed uſque ad Con-
ſtantini M. tempora, Quinquennalia & Quin-
decennalia in Nummis non expreſſa; & quando
in iis ſculpta, non tantum Tribunitia Poteſtas,
ſed & Conſulatus ut plurimum prætermiſſi; cùm
contra in Nummis Commodi tam conſulatus,
quàm Tribunitia Poteſtas diſertè enuncientur.
Noriſius Card. in re Antiquaria exercitatiſſi- III.
mus, in Epiſt. Conſulari pag. 121. ſcribit: Pafß Pota Decen-
ſim proſtant Nummi Commodi cum Votis X ac valia .
TR. P. XV. Haæc Vöta abs te (nam ea Epiſtola Beratoris 47
mihi dicata) dicuntur nuncupata pro Imperio Caæ- omiſſs.
ſareo, deinde pro Imperio Proconſulari, denique
pro Auguſteo. Nunquam exactam rationem aſſig-
nari poſſe puto, cur ab TR. P. vIII ad X I1 per
quinquennium ſingulis quibuſque annis Vota De-
cennalia nuncupaverit, niſi dicamus quandoque
concepta proſalute Populi Komani, quæ poſt de-
cennium ſolvit, chm extent Nummi ejuſdem Com-
modi inſcripti⸗ VOTASOL. PROSAL. P. R.
Cos. VI. aut fortè eadem vota repetita memo-
ria in Nammis obſignata iis etiam annis, quibut
reapſe concepta non ſunt; vel denique ſtultum il-
lum Principem, qui in unicum annum Conſules
viginti quinque deſignavit, pro arbitrio Vota nun-
cupaſſe. Horum Fotorum explicatio minus Ppro voto
mihi ſiwcedit. Quare eam tibi dimitto. Sed cùm
omnia Commodi Numiſmata, in quibus hæc
Vota expreſſa, explicaverimus, eumque in iis
vel ſuſcipiendis vel ſolvendis, morem deceſſo-
rum Imperatorum ſecutum eſſe demonſtrave-
rimus, nulla de iis in poſterum quæſtio moveri
poteſt. Nummi, qui præferunt Eota ſoluta pro
Jalute Populi Romani, anno CLXXXVIIcuſi.
Denique cùm Quinquennalia & id genus feſta
uædam renovatio Imperii eſſent, ut teſtatur
Die lib. 53. neque à Nerone, neque à Commo-
do, neque ab ullo alio Imperatore unquam
omiſſa fuiſſe pro certo habendum. Quod ſi
Commodus ea non edidiſſet, Dio, qui frequens
cum illo fuit, quique lib. 72. notat, eum Con-
ſules XXV in annum unum deſignaſſe, quod in-
quit, neque ante id te mpus, neque poſt unquam
factum eſt, rem adeo receptis moribus diſſenta-
neam in literas mittere oblitus non eſſer.
Eleutherus die ſecunda menſis Maii anni Iy.
centeſimi ſeptuageſimi ordinatus fuerat; ſu- uu,z .
premum autem diem obiit anno centeſimo octo- ** un
geſimo quinto, Materni & Braduæ Conſulatu Barona
notato, die viceſima quinta menſis Maii, poſt-
quam ſediſſet annos quindecim, dies viginti
quatuor. Ejus quidem nomen deeſt in Chronico
Damaſi, ſed hæc de eo ibidem dicta: Fait tem-
poribus Antonini & Commodi, à Conſulatu Leri
& Erenniani uſque Materno & Bradua, anno
CLXXXVZConſulibus. In auctiori Chro.
nico veterum Pontificum dicitur, eum ſediſſe
annos X V,menſes III, dies I I: Catalogus no-
minum Apoſtolicorum, Eleuthero annos XV
menſes IV, dies V tribuit; ſed utrobique men-
dosè. In Martyrologio Hieronymiano ad diem
ſextam menſis Septembris habetur: Romæ via
Salaria Natale S. Eleutheri Epiſcopi. Sed is dies
ad aliquam ejus Translationem pertinet. Flo-
rentinius

/

80
Ch/N.

V
rerit
Commodi.

VI.
Clnen,
Alx. hern.
nii Chyne.
ligu zey
ve.

— —

Ano Udis 4
946.

Olyw 8
An. 1.

—

1C. II.
Ch g.

III.
ta Deren.
lis nun.
amab Im.
ratoribut

niſe.

I.
Elestluti
Pf. Nill⸗
Baron inan;
1.

in Annales

38 † C. II. rentinius enim in Notis ad illud Martyrologium

An Ch. 192. obſervat, Eleutheri Natale ab aliquibus Aucto-
ribus ſignari VII Kalend. Junii, ab aliis VIII

Kalend. Junii, ab aliis VIIII Kalend. Junii.

Quare die XXV menſis Maij mortuus eſt, ac
poſtcidie ſepultus, juxta regulam à nobis ſuo loco
explicatam, quæ docet, quando Natale Ponti-
ficum in diverſis Martyrologiis duobus ſubſe-
quentibus diebus conſignatur, alterum ad obi-
tum, alterum verò ad ſepulturam referendum
eſſe. In auctiori Chronico veterum Pontificum
dicitur, ceſſaſſe Epiſcopatum dies ſeptemdecim.
Quod ſi verum eſt, Victor ſedere cœpit die
XII menſis Junii. Ejus unica circumfertur
Decretalis Epiſtola ad Epiſcopos per Gallias
conſtitutos, quæ incipit: Magno munere miſeri-
ordiæ Dei, totius Eccleéſiæ Catholicæ multiplica-

ta ſunt gaudia, & c. Sed hæc verba deſumpta ex

S. Leonis Epiſtola 54. juxta veterem ordinem.
Sunt & aliæ in eadem Epiſtola ſuppoſitionis no-
tæ, Viris eruditis obſervatæ. Eleuthero ſucceſſit
Victor.
V. Ad num. III. Cùm Commodus die decima
Interitus ſeptima menſis Martii anni Chriſti CLXXX
Commodi. imperare cœperit, &, uti habet Lampridius
in ejus Vita cap. I. pridie Kalendas Septem-
bres patre patruoque Conſulibus, id eſt, anno
Chriſti CLXI, natus fuerit, rectè ſcribit Dio,
regnaſſe Commodum annos XII, menſes I A,
dies XIV; vixiſſe verò annos AXXI, men-
ſes IV, cùm ultimo hujus anni die interfectus
fuerit. Anni quibus cum patre regnavit, legun-
tur in ejus Epithaphio, in quo Commodus di-
citur, Tribunitiæ Pot. XVIII, ut videre eſt
apud Dionem lib. 72. Ex quo certum fit, Com-
modum anno cLXXV, non verò inſequenti, ut
putavit Baronius, Tribunitia Poteſtate donatum
fuiſſe.
VI. Agd num. IV. Locus Clementis Alexandrini,
Olemen: ui his diebus vivebat, quique à Chriſto nato
Alex. Baro- ad Commodi mortem annos numerat centum
õ nonaginta quatuor, Baronium decepit, qui eo
favet. Chronologiam ſuam confirmari exiſtimavit;
non enim obſervarat Cardinalis doctiſſimus,
Clementem Alexandrinum annos Incarnationis
computare ſecundùm Eram Alexandrinam, quæ
Dionyſianam in Eccleſia Occidentali uſurpatam
biennio integro præcedit. Alexandrini itaque
Eram Incarnationis ſeu Nativitatis ab anno ju-
liano xLIII exordiuntur, Latini verò ab an-
no Juliano xLVI, ideoque laudatus Clemen-
tis locus Eræ Chriſtianæ Dionyſianæ confirman-
dæ non inſervit.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMAN ½ 5686.

ynb. 4,. O 6. G.) 4. P. 8. April. Indict. .
der . JESuCHRISTI I93. ſecund. Baronium 195.
VICTORIS PAPX 9.
SEVERI IM P. I.
I. D num. I. Coſſ. Q. Soſiu Falco, & Julius
Conſules. Erutius Clarus, ex Inſcriptione Onu-

phriana, & ex Gruteriana pag. 209. Card. No-
riſius enim in literis ad me Florentiâ ſcriptis
monet, Exſcriptores Onuphrio & Grutero fu-
cum feciſſe, ac pro ERuTIO, ſcripfiſſe FRuc-
To. Erutius Clarus Conſul fuit anno Chriſti
CXLVI. Erutium Clarum ejus filium & hoc an-
Tom. I.

C. Baronii. 183

no Confulem Severus occidit, ex Spartiano s % C. II.
Cap. 13. in Severo. Ita ex cognomine Clari al- An. Ch. 193.
teram ejus familiam Card. Noriſius reſtituit:
cujus emendationi favet Dio lib. 72. ubi utrum-
que Conſulem vocat, EpoXXι 7ε⅝ KRXρ⁵ορ 2
Zvoοσννσπον εσ½τπον id eſt, PEryelium Clarum, & Syſ-
ſium Flazcum. Verùm ab Exſcriptoribus erratum,
ut ex iſpomet Dione liquet, qui libro 73. po-
ſteriorem Conſulem, non Flaccum, ſed Falco-
nem rectè appellat.
Ait Baronius in Annalibus, Aℳlium Pertina- II.
cem ex Præfecto Prætorio Imperatorem factum Pertinax
eſſe; ſed Noriſius in laudatis literis recte obſer- Tmb. occidi-
vat, Pertinacem, non ADKlium, ſed Helvium“!:
vocatum fuiſſe, quod Nummi indubitatum red-
dunt, eumque non ex Præfecto Prætorii,
ſed ex Præfecto Urbis, factum eſſe Imperato-
rem. Id enim diſerte uterque Victor tradit, &
indicat Capitolinus in Pertinace cap. quarto,
qui & teſtatur, eum operà Læti Præfecti Præ-
torio ad Imperium evectum eſſe, cui ſuffraga⸗
tur Herodianus lib. 2. cap. I. Imò Pertinacem
nunquam Præfectum Prætorio fuiſſe ſatis oſten-
dit Capitolinus, qui omnes, quas geſſit, digni-
tates enumerat, & tamen cap. 2. ait: Doluitque
palam Marcus, quòd cum Senator eſſet, Praæfe-
ctus Prætorii fieri à ſe non poſſet. Pertinax natus
ſt Kalendis Auguſte, Vero & Bibulo Conſulibuc.
Interfeltus autem eſt quinto Kalendas Aprilis,
Falcone & Claro Coſſ. Vixit annis ſeptuaginta,
menſibus ſeptem, diebus viginti ſex. Imperavit
menſibus duobus, diebus viginti quinque, inquit
Capitolinus in Pertinace cap. 1I5. Eumdem diem
Pertinacis natalem exhibet vetus Kalendarium
à Lambecio publicatum. In lucem itaque pro-
dierat Pertinax anno Chriſti CxXVI . quo An-
nius Verus & Ambibulus, per errorem Bibulas
dictus, Conſulatum geſſere. Cùm verè quin-
to Kalendas Aprilis, ſeu die viceſimo octavo
Martii interfectus fuerit, liquet, rectè numeraſ-
ſe Dionem, quando ſcripſit, Pertinacem vixiſ-
ſe annos L XVII, quatuor menſibus &; tribus
diebus exceptis; regnaſſe verò dies octoginta ſe-
ptem. Laudatus itaque, Capitolini locus cor-
ruptus eſt, legendumque: Vixit annis ſexagin-
a ſex, menſibus ſeptem, diebus viginti ſoptem
De die enim Pertinacis tam natali, quàm
emortuali Capitolinum inter & Dionem con-
venit. .
Pertinax primus ex Imperatoribus fuit, qui 111.
Vota decennalia, quæ ipſo die initi Imperii ab Vota Decen-
Auguſtis nuncupabantur, in Nummis exprimi 222 .initis
„ . . . . . mperii nun-
juſſerit. Mediobarbus enim pag. 261. varios ejus eufaraga,
Nummos exhibet, in quibus legitur, Vor.
DECENN. qui mos poſtea ſemper ſervatus uſ-
que ad Conſtantinum M. quo tempore ſcribi
cœptum, VOT. v. MuIT. x. cujus tamen for-
mulæ initium Diocletiano attribuendum, qui
in ſuis Decennalibus hoc Numiſma à Medio-
barbo productum cudi voluit: IMP. Diocrä-
TIANI;IS AuG. in poſtica: PRIMIS xX. Mur-
TIS xx. In Nummis itaque Imperatorum, qui
ad decimum Imperii annum non pervenere,
Vota Decennalia in Nummis memorata de
Votis ipſo Imperii initio ſuſceptis ſemper in-
telligenda uſque ad Conſtantinum M. nunquam
verò de Votis Decennalibus quinto I mperii an-
no nuncupatis; cùm illa ante Conſtantinum M.
in Numiſmatis memorata non fuerint.
Pertinax primus fuiſſe dicitur à Capitolino IV.
in ejus Vita cap. 5. qui ſimul cum Imperioo m- Pertivax
n es *n die om-

„

184

S. C. II. nes honorificas appellationes diverſis diebus
An. Ch. 19 3. Auguſtis attribui ſolitas acceperit: Primus ſa-
nes appella- nò omnium ea die, quà Auguſtus eſt appellatus,
gigrar n- etiam Patris Patriæ nomen retepit: necnon ſimul
pie. etiam Imperium Proconſulare, necnon jus quar-
tæ relationis. Dio lib. 5z. de Imperii inſtitutione
loquens, ait, Imperatores ratione eorum nomi-
num, quæ in populari civitatis ſtatu uſurpaban-
tur, omnem totius Reipublicæ poteſtatem ac-
cepiſſe, ac Pontifices maximos, Imperatores,
Patres Patriæ, aliiſque titulis qui in Inſcriptio-
nibus occurrunt, appellatos fuiſſe. Quæ nomi-
na poſtquam enumeravit Dio, ſubdit: Hæ ſunt
appellationes iſtæ, quibus Imperatores ſecundum
leges ac inſtituta noſtri etiam temporis utuntur.
Ae noſtra quidem ætate ſimul omnia eis hac tri-
buuntur, Cenſorio excepto; olim verò ſingulæ eis
ex legibus decernebantur. Dio anno Alexandri
Severi nono Hiſtoriam ſuam abſolvit, qui ta-
men dum de bPertinace, cujus electioni inter-
fuit, loquitur, novæ illius conſuetudinis indu-
ctæ non meminit. Imèò ipſemet Alexander Se-
verus, quando Imperator renunciatus eſt, his
verbis Senatui gratias egit, ut ex Actis publicis
teſtatur Lampridius in Alexandro cap. 8. Gratias
vobis, P. C. non nunc primum , ſed & de Cæſa-
reo nomine, & de vita ſervata & Auguſti nomi-
ne addito, quæ omnia novo erxemplo uno die in me
contuliſtis. Qua ratione Alexander primus fuiſ⸗
ſe videtur, qui omnia poteſtatis inſignia acer-
vatim & uno die præter antiquum morem re-
ceperit. Quidquid ſit, certum eſt, Imperatores
omnes honorificas appellationes ante Pertina-
cem aut Alexandrum Severum uno eodemque
die non accepiſſe, imò ex illis aliquos, aut
Patris Patriæ, aut Imperatoris, aut aliorum in-
ſignium honorum nomina diu diſtuliſſe. Quod
de Auguſtis Dio tradit, de Cæſaribus etiam in-

telligendum- Quare, ut vidimus, Trajanus pri-

müm adoptatus, dein Cæſar creatus, ac poſtea
Imperio Proconſulari & Tribunitia Poteſtate
decoratus. Quæ obſervatio ad Numiſmata expli-
canda aliquando juvare poterit.
V. A num. II. ad VI I. Pertinaci ſucceſſit Di-
Iulianus Im- dius qulianus, qui, ut habet Dio, imperavit dies
perator oc ſexaginta ſeæ: ideoque die prima Junii occiſus
cicitsr. eſt; quod confirmat Spartianus in Juliano cap.
ult. ubi ait, imperaſſe Julianum menſibus duobus,
diebus quinque, quod verum eſt. Nam Dio, ut in
morte Severi, Juliani ſucceſſoris videbimus, Na-
tale Imperii Severi à die prima Junii currentis
anni auſpicatur. A Germanicis legionibus, ubi
auditum eſt, Commodum occiſum, Iulianum au-
tem cum odio cunttorum imperare, multis hortan-
tibus, repugnans Inperator eſt appellatus apud
Carnutum Idibus Auguſtis, inquit Spartianus
in Severo cap. j. de hoc Imperatore loquens. Ve-
ruùm loco horum verborum, Idibus Auguſtis,
legendum, IMibus Aprilis, ut Baronius nortavit.
Ab eo die, qui Aprilis decimus tertius, Tri-
bunitia Poteſtas Severi deducta, non verò, ut
hactenus exiſtimatum, à die primo menſis Ju-
nii, quo Julianus peremtus, quemadmodum
anno cxCVIII num. IxX. oſtendam. Eodem
tempore, quo Severus ab exercitu Germanico,
Peſcennius Niger in Oriente, & Clodius Albi-
nus in Gallia Imperatores appellati ſunt, ut te-
ſtantur Scriptores Hiſtoriæ Auguſtæ, Albinus à
Severo bellum cum Nigro geſturo Cæſar appel-
latus eſt, quia ſc. verebatur ne, ſe bello Ori-
entali implicito, Romam occuparet. Severus

Critica Hiftorico-Chronologica

autem intra triginta dies quam Romam venerat, 8 & C. I
eſt profectus, ait Spartianus in Severo cap. 8. An Ch. 19 4.
neque ad eam venit ante annum Ohriſti cxcviII, 325.
ut ſuo loco monſtrabo.
Dio lib. 73. pag. 837. docet Severum, quando VI.
Imperator dictus eſt, Pannoniæ præfectum fuiſ- Severu⸗
ſe: Mi Rempublicam capeſſerunt. Albinus praer goses,aeß
rat Britanniæ; Severus Pannoniæ; Niger Syrig. er lapera.
Quod confirmat Spartianus citatus quando ait, tor. 4

eum apud Carnuntum, quæ fuit Urbs celeber-

rima Pannoniæ ad ripam Danubii, factum eſſe
Imperatorem. Quare erravit idem Spartianus cap.
4. ubi poſtquam de Lugdunenſi ejus præfectu-
rà locutus eſt, inquit: Deinde Pannonias procon-
ſulari imperio vexit. Poſt hoc Siciliam proconſu-
larem ſorte meruit, ſuſcepitque Romæ alterum fi-
lium. Hunc Spartiani errorem refellit etiam He-
rodianus in Vita Juliani, qui de electione Se-
veri loquens, ait: Præerat Pannoniis univerſis
nam unius regebantur imperio]. Severus qui-
dam genere Afer, &c. quare ultima ejus præfe-
ctura Pannonica fuit. Denique Spartianus in
Vita Geræ cap. 3. quem in Vita Severi Romæ na-
tum dicit, ait eum natum Mediolani, etſi ali-
ter alii prodiderunt, ideoque pugnantes inter ſe
ſententias Spartianus ſequitur.

ANNO PERIODI GRACO-ROMANA 5687. Anno Urbis
. 247 Olymp-
O 7. F. O 5. P. 24. Mart. Indict. 2.

243. A1. 2.
JESuICHRISTI I94 ſecund. Baronium 196.
VICTORISPAFP„ 10.

SE VERI IMP. 2.

D num. I. Coſſ. L. Septimius Severus Aug. I.
II, & Clodius Septimius Allinus Cæſar 71 Ols.
Uterque juxta primam Conſulatuum Cæſareo-
rum regulam.
Hoc anno Niger à Severo poſt aliqua prælia II.
vidus, interemptuſque eſt, ut docent Hero- Niger oci-
dianus lib. 2. Spartianus in Nigro, & alii, qui ditur.
tamen annum non exprimunt. Sed cum Seve-
rus in nummis Tribunitia Pot. II. ſignaris di-
catur Imp. II, & Imp. III, & Imp. IIII,
non dubium quin propter victorias de Nigro
reportatas, Imperatoris titulum multiplicaverit.

ANNO -PERIODI -GRXCO-ROMAN& 5688. Anno Urbis

O 8. E. ) 6. P. 13. April. Indict. 3. dyanb. 143.

JESuICHRISTI 195. ſecund. Baronium 197. 1. 3.

VICTORIS PAP 2.
SEVER I IM F. 3.

D num. I. & ſeq. Coſſ. apula Tertullus I.
& Lieius Clemens, ut oſtendit Card. No- Conſule⸗
riſius in Epiſt. Conſulari ex Inſcriptione Gru-
teriana pag. 1027. Ad hunc Scapulam, poſtea
Proconſulem Africæ, Tertullianus librum mi-
ſit.
Triennalis Byzantii obſidio anno præceden- 11I.
ti poſt imeritum NMigri cœpta, ut Spartianus in Séverima-
Severo cap. 8. inſinuat. Hoc vero anno conti- Toris.
git expeditio Severi in Oidroenos, in Arabes,
& Adiabenos, plureſque urbes d Severo captæ,
inter quas Niſibis. Ob eas victorias Severus Imp.
V appellatus, ut conſtat ex Nummis.
Antoninus

Caracall
Caſar.
Baron. nu
I. & 11.

IV.
rtullun
Libe el
ſrjtme.

Anno V
949.
Olymp. 1
11 4,

I.
Conſulet.

II.
Vidtor Paps
Aſianoser.
lommunica-
Ut.

—2 —, —, „ ,——— 1 —. — —☛☚n

— — „ — 1—

D
J.

VI.
Veru!
nn han-
nid brgeſ
is hreeß,

.

ſnno Urhis
7 Olyny.
43. 41.2.

1
Cnſiles.

II.
Niger Aii⸗
ditur.

Ande Utbis
948.
Olynp 14 .
41. 3.

.

S
geveri

8 £ C. II.
An. Ch. 196.

Caracalla
Caæſzr.
Baron. num.
I. & 1I1.
IV.
Tertulliani
Liber de Pra-
ſeriptione.

Anno Urbis

949
Olymp. 243.
an. 4.

1I.
Conſules.

11.
Victor Papa

Aſianos ex-

communica-
Vit.

in Annales

natu filius anno tantùm ſequenti Cæſar appel-
latus, anno cx cCvII Imperator deſignatus,
tandemque anno cxcvyiII Auguſtus nuncupa-
tus, eodemque anno Geta, alter Severi filius, Cæ-

ſar didus, ut accuratè ſuis locis explicabimus.

Ad num. XX I. Tertullianus lib. I. adver-
ſus Marcionem cap. 1I. pollicetur, ſe librum
editurum adverſus Hæreticos de Præſcriptione.
Quare cùm libros adverſus Marcionem anno
decimo quinto Imperatoris Severi Tertullia-
nus elucubrarit, is Commentarius poſt annum
Chriſti ducenteſimum ſeptimum, quo decimus
quintus Severi cœpit . promulgatus.

ANNO PERKIODI GR CO-RoOMAN 4 5689.
O 9. D C. O 7. P. 4. April. Indict. 4.
JESu CHRISTI 196. ſecund. Baronium 198.
VICTORIS PAP X 12.

SEVERI IMPP. 4.

Num I. ad XVII. Coſſ. Cu. Domitius Dex-
ter II, & L. Valerius Meſſalla, ex Inſcrip-
tione Onuphriana. In Faſtis Græcis Theonis, 4
Dodwello, Viro Græcè Latinéque doctiſſimo,
oſt Diſſertationes Cyprianicas nuper publica-
tis, Dexter eum numerali nota eriam editur.
In controverſiam hodie vertitur, an Vi-
ctor Papa reapſe Aſianos Paſcha decimâ quar-
t4 lund celebrandum contendentes excommu-
nicarit, an tantm eoſdem minatus fuerit.
Secundum docuit Valeſius in Notis ad Euſe-
bium lib. 5. cap. 24. A Baronii tamen ſen-
tentia non diſcedendum: huic enim favent
verba Euſebii, qui ait: Viétor quidem Romanæ
Urbis Epiſoopits llico omnes Aßa vicinarumque
Provinciarum Eccleſias, tanquam contraria re-
Stæ Eidei ſentientes, à communione abſcindere co-
natur. Quibus verbis indicat, quæ Victor acce-
pto Polycratis reſponſo Romæ meditatus fue-
rit. Subjungit immediatè Euſebius: Datiſque li-
teris univerſos, qui illic erant, fratres proſori-
bit, & ab unitäte Ecolefiæ prorſus alienos eſſe pro-
nuntiat. Non potuit Euſebius clariùs loqui, ut
oſtenderet, revera latam fuiſſe excommunica-
tionis ſententiam. Si enim eam ſolùm minatus
fuiſſet, alii Epiſcopi tam vehementer commoti
non fuiſſent, ut habet Euſebius, cùm ante coa-
ctum à Polycrate Aſianum Concilium, ipſis quo-
que minatus fuerit ex communicationem. Unde
& poſt Synodum Polycrates in epiſtola ſynodi-
ca inquit: Nihil moveor is, quæ nobis ad formi-
dinem intentantur. His adde, ita Socratem Eu-
ſebium intellexiſſe. Et ne Proteſtantes oppo-
nant, poſt Victoris cenſuram Aſiaticos à com-
munione Fidelium non fuiſſe rejectos, occurrit
Marca lib. ʒ. cap. 3. & docet ex Sozomeno lib.
7. cap. 19. in gratiam ſtatim rediiſſe Polycratem
& Aſiaticos Epiſcopos cum Victore Papa. Hæc
Sozomeni verba: Et hæ quidem fuerunt in hu-
jus feſti obſervatione diſerepantiæ, Porro exor-
tam olim controverſiam ſapientiſſime diſſolviſſe
mihi videtur Vilctor, tunc temporis Romanorum
Epiſeopus „&s Polycarpus myrnenſis. Nam qao-
niam Occidentales Epiſeopi traditionem Pauli ac
Petri abrogandam non eſſe cenſebant, Aßani ve-
rò Joannem Evangeliſtam ſequi ſo velle affirma-
bant, ex communi conſilio placuit, ſinguli feſtum,
Tom. I.

C. Baromii.

Antoninus Caracalla Severi Auguſti major

18 5
Prout conſueverant, celebrantes, à mulna iier 8 £ C. II.
ſe communione nequaqnam diſceederent. Ex re- An. Ch. 196.
tento Victoris nomine rectè colli git Eraditiſſi-
mus Pariſienſium Archiepiſcopus, vitium irrep-
ſi ſie in nomen Polycarpi, cùm is longè ante Vi-
ctoris Pontificatum martyrio coronatus fuerit.
Legendum itaque, Polycrates, quem certum eſt
floruiſſe tempore Victoris Papæ, inter quos pa-
cem initam ad D. Iren vi præces, tum exX ipſius
Irenæi literis, tum ex loco laudato Sozomeni
deducit laudatus Archiepiſcopus, qui addit:
Licèt probent Novatici, non rejettos Aſiaticos à
communione Occidentalium poſt Vilktoris cenſu-
ram, hoc de dignitate Sedis Apoſtolicæ nihil de-
mit, cum ad Irenat! ſuggeſtionem pacem redditam
à Viclore docuerimus. Ex Euſebio enim & Socra-
te Conſtat de excommunicatione à Vittore mſlitta,
& de Irenai epiſtola: ex Sozmeno autem de com-
munione Victoris & Polycratis non interrupta;
quod aliter contingere non potuit; niſi ſuſpenſo a
Victore excommunicationis eſffebtu poſt monita Ire-
nai, &c. Legendus Schelſtratius parte 2. An-
tiquit. Illuſtr. Diſſert. I. cap. 3. ubi egregiè eluci-
dat contentionem Polycratis contra Victorem
Papam pro obſervatione Paſchatis.

Ad num. XVII. Epiſtola tertia Victoris ad III.
Deſiderium Viennenſem Epiſcopum, aliaque Visoris P.
ad Parocodam Epiſcopum de quæſtione Pa- 12 NRo Sii⸗
ſchatis, in quarum ultima dicitur, Orientalem e zerte
Eccleſiam propter Paſchæ celebrationem ab Oc-
cidentali disjunctam, & in priori, Presbyte-
ros, qui Apoſtolos viderunt, uſque ad illa tem-
pora Viennenſem Eccleſiam rexiſſe, ſuſpectæ
ſunt, inquit Labbæus tom. I. Conciliorum; &
revera ſtylum recentiorem ſapiunt.
Ad num. XVIII. Hoc anno Severus Au- IV.

guſtus Baſſianum majorem natu filium, qui Gaaadαο
Antoninus & Caracalla dictus, Cæſarem ap- 636” D-
pellavit apud VEiminatium in ſuperiori Myſia, be.
dum contra Albinum moveret, ut teſtatur Spar- Baron. ann-
tianus in Severo cap. 10. licet rei geſtæ tempus ⁵9- Rum. 1.
non exprimat. Sed id hoc anno factum Cara-
callæ Quinquennalia & id genus feſta demon-
ſtrant. Quare ea nuncupatio à Baronio & Pe-
tavio de Doct. Temp. in annum ſequentem per-
peram dilata. Spartianus laudatus hæc ſcribit:
Cirea Arabiam plura geſſit (nempe Severus)
Parthis etiam in deditionem redactis,necnon etiam
Adiabenis. Atque ob hoc reverſus, trinmpho de-
lato, appellatus et Arabicus, Adiabenieus, Par-
thicus. Sed triumphum reſpuit, &c. Recuſavit
& Parthicum namen, ne Parthos laceſſeret. Re-
deunti ſanè Romam poſt bellum civile Nigri; aliud
bellum civile Clodii Albini nuntiatum; qqui re-
bellavit in Gallia, &c. Et chm iret contra Albi-
num, in itinere apud V iminatium ſilium ſuum mar gewerus Ro-
jorem Baſſianum Caæſarem appellauit. Baronius mam hor
aliique plures verbis illis innixi crediderunt, o"nο non
Severum hoc anno Romæ fuiſſe. Sed ex illis id er vsnit.
minimè ſequitur; cùm Spartianus ſcribat qui-
dem, Severum, dum Romam rediret, bellum
Albini accepiſſe; ſed non dicat, ante devictum
Albinum ad eam urbem illum adventaſſe. Quan-

do verò tradit, eum reverſum triumphum reſ-⸗

puiſſe, loquitur de adventu, qui anno CXCVIII
contigit. Quare rectè Herodianus lib. 3. cap. 6.
Qui ampliſſimo donativo milites proſecutus, ſa-
tim univerſos contra Albinum educit: miſſis ꝛtem
qui Byrantium epugnarent, Clauſam adhns re-
ceptis Nigri Ducibus. Ex Oriente itaque Severus
non Romam, ſed in Gallias venit, & victo in
◻ 3 Galliis

186
5 & C. 11. Galliis Albino, Romam profectus eſt, ut He-
An. Ch. 197 rodianus narrat. Dum contra Albinum exer-
citum ducit, Viminatii majorem natu filium
Cæſarem dicit, inquit Spartianus, quem Pa-
radinus de oppidulo duabus leucis ſupra Lug-
dunum ſito, vulgéque dicto Vimy, nullo te-
ſte, intelligit. Miror autem, Spartianum
ſcribere, Severum Parthicum nomen reſpuiſſe;
cùm in Nummis hoc anno percuſſis, & à Me-
diobarbo recitatis, Severus nuncupetur Parthi-
cus, Arabicus & Adiabenicus, & qui huc uſque

Imp. V appellatus fuerat, ob novas victorias di-
catur Imp. VI, VII, VIII.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO -ROMAN 5690.

950. .B. ) 8. P. 24. April. Indict. 5.
Rogr44. O10. B. ) 8. P. 24. April. Indict. 5

an. 1. JESu CnHRISTI I97. ſecund. Baronium 199.

ZEPHYRINI PAP £ I.

SEVERIIMP. 5J.

I. D num. I. Coſſ. Claudius Lateranus, &
Conſules. Titius Rufinus, ut oſtendit Onuphrius
in Faſtis.
II. Caracalla non hoc, ut exiſtimavit Baronius,
Caracalla ſed præcedenti Cæſar dictus, ut ibidem expoſi-
Imperator tum. Ea tamen nuncupatio præſenti anno à Se-
deſtinatus.

natu rata habita. Scaliger in Animadverſioni-
bus Euſebianis Inſcriptionem hanc refert: LA-
TERANO. ET RuFINO CosS. CoOPTA-
T uS. E x. S. C. M. AuRELIUS. ANTONI-
Nu S. CAESA R. DESTINATUS. Præterea
hoc anno Tribunitia Poteſtas eidem Caracallæ
à patre in Galliis conceſſa, ſed ea anno tantàùm
ſequenti decreto Senatůs confirmata. Interim
Imperator deſtinatus appellatus eſt, ut liquet ex
inſigni Inſcriptione in Marchionatůs Badenſis
civitate, quæque à Scaligero ad num. 2215. Eu-
ſebii recitatur.
M. AuRELIO
ANTONINO C£S
IMP. DESTINATO.
IMP. L. SEPTIMI
SEVERI PERTINACIS
AuG. FILIO.
RESP. A au.
Currenti itaque anno Caracalla Impèrator deſti-
natus, & inſequenti Imperatoriis inſignibus, ut
tunc videbimus, ex Senatůs decreto decoratus.
Hinc ejus Tribunitia Poteſtas aliquando à præ-
ſenti anno deducta, ut ſuo loco oſtendam. Exi-
ſtimo autem, illam deſtinationem in Galliis fa-
ctam eſſe, & quidem in Provincia Lugdunenſi,
ubi Severus contra Albinum bellum gerebat.
Certè Caracalla Lugduni natus eſt, ut docet
Victor in Epitome, & indicat Spartianus in Se-
vero cap. 5. quando ait, Severum Provinciam
Lugdunenſem, antequam imperaret, Legatum
accepiſſe, & dum eam regeret, Juliam uxorem
duxiſſe, ex qua ſtatim pater factus eſt. Natus eſt
Caracalla anno Chriſti cIxxxvIII, ut infràâ de-
monſtrabimus. Quare eo anno Severus Lug-
dunenſem Provinciam regebat, jamque Juliam
uxorem duxzxerat; licèt Spartianus in Caracalla
cap. 10. à ſe ipſo manifeſtè diſſentiens, Juliam
Caracallæ novercam vocet. Severus Conſulatum
ſuffectum geſſit anno CXC, ut ſuo loco di-
ximus. Spartianus aſſerit, Severum poſt Lugdu-
nenſem Provinciam, Pannonias Proconſulari

Critica Hiſtorico Chronologica

Imperio adminiſtraſſe, dein ſuſcepiſſe Romæ S C. II.
alterum filium. Tum ſubdit : Conſulatum cum Aà. Ch.195¼
Apuleio primum egit, Commodo ſe inter plurimos
deſignante. Geſtus ille Conſulatus anno CXC,
natus verò Geta alter Severi filios anno
CLXXXIX; ut infrà dicerur. Quamobrem
eo anno Severus Siciliam adminiſtrabat, Con-
ſulque ſuffectus in annum CX C deſignatus
eſt. Quæ omnia huc uſque obſcura hic obiter
explicare placuit, præſertim ut conſtet, Cara-
callæ cum Julia noverca matrimonium, cujus pri-
mus Auctor Spartianus, fictitium eſſe; quod &
ipſemet Spartianus inſinuat, quando ait: Iu-
tereſt ſeire, quemadmodum novercam ſuam Iu-
liam uxorem duxiſſe dicatur, id eſt, incerto ru-
more feratur. His ſcriptis cùm animadvertiſſem
Spartianum in fœdos errores incidiſſe, exami-
navi quæ ex eo retuli, & comperi eum halluci-
natum eſſe quando aſſeruit Severum ducta Julia
ſtatim patrem factum eſſe, & Caracallam ge-
nuiſſe. Hic enim anno Chriſti CLXXXVIII
natus eſt, Juliam verò uxorem accepit Severus
ante obitum Fauſtinæz Auguſtæ, quæ anno
CLXXVI deceſſit. Dio enim lib. 74. pag-
840. ſcribit: Cuwque (Severus) Zuliam axo-
rem dutturus eſſet, Fauſtina Marci uxor utriqne
thalamum in templo Veneris juxta Palatium ap-
paravit. Quare Caracalla Lugduni quidem natus
eſt ſed longe antea Severus Juliam uxorem ac-
ceperat.
Albinus Cæſar non hoc anno, ſed inſe- III.
quenti occiſus, ut tunc commodiùs explica- Altini inte-
bimus. ricat.
Ad num. II. Bellum Judaicum, quod Eu- IV.
ſebius in Chronico anno quinto Severi Impera- belem ſig⸗
dascum.
toris reſumtum ſcribit, à nullo antiquo Hiſto-
riæ Auguſtæ Scriptore memoratum, ideoque
ante annum Chriſti CCI Severus contra Ju-
dæos bellum non geſſit. Incertum tamen, an
de eo héllo Euſebius per errorem loquatur quin-
to hujus Imperatoris anno, currenti nempe, an
verò alterius, cujus nullus Hiſtoricus memi-
nerit. . v.
Hoc anno Victor Papa è vivis exceſſit, cui Opeus Micto-
Zephyrinus ſucceſſit, qua de re infrà. ris P?P.

ANNO PERIODI GRCO-ROMANg£ 5691.
OρI A. ) 9. P. 9. April. Indict. 6.

JESuI CRRISTII98. ſecund. Baronium 200.

Anno Urbir
951. Olymp.
244. an. 2.,

ZEPHYRINI PAP £Æ 2.

SEVERI IMP. 6.
CARACALLX IM D. I. .

D num. I. Coſſ. Ti. Saturninus, & C. Gal- I.
lus, ex Inſcriptione Onuphriana lib. 2. Fa- Conſules ·
ſtorum pag. 238.
Severus Romæ Quinquennalia dedit, quo- ITII.
rum varia hoc anno indicabimus veſtigia. Bangere.
Severus anno ſuperiori in Galliam venit, cur- ,.
renti ad Lugdunum cum Albino Cæſare pugna- III.
vit, eumque X I Kal. Martii, ut habet Spar- Albinus occi-
tianus in Severo cap. 11I. vicit: Direpta mox in- ſus.
cenſaque Lugdunum, & Albino caput abſciſſum, J
perlatumque ad Severum eſt, inquit Herodianus Baron. me
lib. 3ʒ. cap. 7. Dictus fuerat Cæſar Albinus à Se- 159. num. 1,
vero, poſtquam ipſe Imperium iniit; ſed cum

Albinus etiam Inperatoriam dignitatem poſtula-

ret, ait Dio lib. 75. eumque dolis inſidiiſque
tentaret, Albinus ſe iplum Auguſtum nuncupa-
vit,

5G
n.Ch

I)
Aliu!
deriuß
ſarmnj.

. V.
Ainn, hor
ann⸗ dichiag

Chige.

IV.
berium Caæa-
ſareum.

IIL.
Albini inte⸗
ritus.
1 .
Belun
laicum.

.
Obitns illx

l. Oinh.
144. In 2

.“
. Albinus hot
anno wickus. ſententia,

inter quos iſte legitur: IM P. CAES. D. CLop.
ALB. AuG. in poſtica, AkuITAS Aud.
Cos. II.
Cenſores quidam in Epiſtola Conſulari à Card.
Noriſio publicata invehuntur in illud quod pag.
178. Diflertationis Hypaticæ ſcripſi, Marcum
nempe Aurelium & Commodum ejus hlium Im-
perium Cæſareum ante Auguſteum adepros eſſe;
quod Cæſareum Imperium ut convellant, exem-
plum Albini Cæſaris atferunt, quem puto no-
mine Cæſateo donatum fuiſſe tuentur. Com-
modus enim Albino Cæſareum nomen obtulit,
utque inſigne aliquod Imperialis majeſtatis ac-
cederet, dedit ei facultatem utendi coccinei

pallii, ut teſtatur Capitolinus in Albino cap. 2.

qui cap. 13. ait, Albinum Caæſareum nomen à
Commodo oblatum recuſaſſe, quod cap. G. &
cap. 13. repetit. Sed hinc tantùm deduci poteſt,
aliquando Cæſaris nomen ſine Imperio Cæſa-
reo conceſſum fuiſſe, cujus rei paucifhima occur-
runt exempla. Commodus itaque ſolùm nomen
Cæſareum Albino obtulit; ſed Severus eum no-
mine & Imperio Cæſareo donavit. Herodianus
enim lib. 3. cap. 7. Severum laudat, quòd Al-
binum Caſaris honore atque auctoritate pradi-

tum in poteſtatem redegerit. Capitolinus etiam

in Albino cap. 3. de eo ait: Extat allius concio,
quæ, Chm accepit Imperium, & quidem Severi (nt
quidam ) voluntate firmatum, hujus rei memoriam
facit. Tum cap. 7. Capitolinus ſcribit: Ad Inpe-
rium venit natu jam grandior. Pauloò poſt reterunt
epiſtolam Severi, in qua legitur: Imperator Se-
amantiſſino & defideratiſſinzo, Salatem. Victo
Peſeennio, &c. T? quæſo, ut eo animo Rempubli-
cam regas, quo dilectus e frater animi mei, fra-
ter Inperii. At inquiunt Cenſores: Cowmodus
ac reliqui Cæſares ante Imperium Proconſulare,

ommnis Imperii expertes erant. Hine- cùm anno

CLXXV Senatusnuntium necis Avidii Caſſii
accepiſſet, inter feſtivas acclamationes abſenti
M. Aurelio factas dixerunt: Commodo Impe-
rium juſtum rogamus. Commodo Tribunitiam
Poteſtatem rogamus. Erat igitur Commodus ſine
Imperio, quamvis jam inde ab anno CLXVICe-
ſar eſſet, deſtinatus tamen ad Imperinm. Sed va-
num hoc argumentum: Commodus in pueritia
Imperio Cæſareo ornatus fuerat, qui poſt decem
circiter annos Senatus Imperium Proconſulare,
quod majus erat, petivit. Quare in laudatis ver-
bis juſtum Imperium, ſignificat Imperium Pro-
conſulare, quod plenum Imperium eſt, ut iaſtum
prælium, illud quod verè & propriè prælii no-
mine cenſeri poteſt, inquit Budeus in Theſau-
xo Roberti Stephani verbo juſtus. Addunt Cen-
ſores: M. Aurelius filios adhuc pueros Cæſares
creavit, nullo cum eiſälem Imperio, cujus ob ata-
tem nondum capaces erant, communicato. Ita
pag. 178. Epiſtolæ Conſularis. Reſpondeo, M.
Aurelii filios Cæſares, aliorumque Principum
pueros Imperio ineundo, ſed non obeundo ma-
turos eſſe, ut omnes norunt. Fateor tamen, Im-
erium illud Cæſareum ad pauca tantùm ſe ex-
tendiſſe ab Imperatorum arbitrio pependiſſe, &
in quo illud ſitum eſſet, hactenus obſcurum.
Quæ obiter dicta ſint ad rem magni momenti
magis explicandam. B
Præſenti anno, non ſuperiori, ut fert vulgaris
Albinum debellatum, colligo ex He-

in Annales Q. Baronii. 187

§ K C. II. vit, & Tribunitiam Poteſtatem capeſſit, ut

rodiano lib. 3. cap. S. qui Albinianorui inter-
An. Ch. 198. liquet ex Nummis apud Mediobarbum pag. 266. e d. 4 „ Pe, 5 £ C. II.

necione narrata, ait: Continub Komim proficiſ- An. Ch. 198.

citur, exercitum ſexum omnem adducens, 423
terribilior videretur. Confeltoque magna veloci-
tate itinere, quezmadmodum conſueverat, infeſtus
aahnuc ſuperſtitibus Allini amicis, Romam intrat.
Dio de Albini interitu loquens, inquit: Prælium
vero overi & Albini apud Lugdunum ita fabtum
ſt. Spartianus citatus habet: Victus eſt Albinus
die undecima Kalendas Martii, die nempe deci=
ma nona menſis Februarii. Sed cùm, Severum
præſenti anno Romæ fuilſe, ibique, Quinquen-
nalia celebraſſe, indubitatum ſit, dies ille deci-
mus nonus Februarii Albino & Albinianis fata-
lis, non alterius anni quâm currentis eſſe poteſt.
Si enim menſe Februario anni præcedentis illa
pugna pugnata fuiſſet, & præſenti tantuùm anno
Severus Romam veniſſet, non continuòè, & ma-
gua celeritate, ut teſtatur Herodianus, ſed lente
cunctanterque illuc ſe contuliſſet, anno nempe
fere integro, in hoc longo ſpatio conficiendo,
inſumto. Nec eſt quòd quis dicat, Severum an-
no ſuperiori Romam veniſſe. Herodianus enim
loco laudato eum, ubi Romam adventavit,
Quinquennalia celebraſſe, manifeſtè indicat:
Poſten verò, inquit, quam in templam Zoyis in-
græſſas eſt, omniaque ſacriſicia de more peregit,
reverſus in palatium, magnoque Congiario popu-
lum Rmanum, viétoriæ nomine proſecutus, ac
nummos mlitibus largitus eſt, ſimul alia permul-
ta indulſit, quæ nunquam antea acccρ5prant. Nam &&
frumenti ſummam primus adauxit, & aureis an-
nulis uti, & domi habere mulierem Pbermiſit. Quæ
novitates gratiæque Quinquennalium Severi
indicia. Ob'jici etiam potlet, Getam die ſepti-
ma menſis Martii Romæ Cæſarem à Severo pa-
tre renunriatum eſſe; cùm in Actis Paſſionis
§ S§. Perpetuæ & Felicitatis. Sancta Martyr di⸗
cat: Manere caſtrenſi eramus VPugnäturi. Natale
tunc Getæ Caſaris, & c. Utraque autem cum ſa-
ciis paſſa die X II Martii ex omnibus vetuſtis
Martyrologiis, ut oſtendit Holſtenius in Notis
ad ea Acta. Quare cùm Albinus die XIX Fe-
bruarii. ſuperatus fuerit, Romam Lugduno intra
dies quindecim Severus cum exercitu perveni-
re non potuit. Verùm in Actis illis non de Na-
tali Imperii Cæſarei Getæ, ſed de Natali ejus
genuino ſermo eſt. Natus autem Geta ſexto Kas
lendas Junias, ut prodit Spartianus in Geta cap. 3ʒ.
& parte alia, hoc anno poſt diem XIII men-
ſis Aprilis, qui Imperii Severi Natalis eſt „Cx-
ſar nuncupatus. Et ratio eſt, quia, ut mox viſuri
ſumus, Caracalla poſt eum diem Tribunitiam
Poteſtatem & Auguſteam dignitatem à patre
obtinuit, & veriſimile non eſt, Getam mino-
rem fiiium prius à patre Cæſarem dictum, quâm
Caracallam majorem natu filium à patre Augu-
ſtum nuncupatum. Utraque itaque nuncupatio
vel eodem tempore poſt menſem Martium fa-
cta, vel Caracalla priùs dictus Auguſtus, qu
g qum
Geta Cæſar. Quare S8. Perpetua & Felicitas
alio die, quàm quo paſſæ ſunt, in Martyrologiis
coluntur, quod non rarò accidiſſe paſſim in hoc
Opere obſervabimus; dieſque ſeptima Martii,
dies eſt, quo Carthaginem earum reliquiæ po-
ſteâ tranſlatæ, non verò dies obitualis. Portèò
cùm utraque Martyr non Tuburbi, ſed Cariha-
gine paſſa fuerit, ut oſtendit Valeſius in Præfa-
tione, quam ad laudata Acta præfixit, habemus
ex illis Epiſcopum Carthaginenſem, qui tem-
pore Severianæ perſecutionis ac Tertulliani ſe-

Q 4 debat.

8 £ C. II.
An. Ch. 198.

18 8⁸

debat. Pag. enim 24. legitur: Vidimus ante
fores Optatum Epiſcopum, &c. Nonne tu es Papa
noſter? Quare, cùm hic ſermo ſit de perſonis
Carthagine, non verèò Tuburbi viventibus, di-

cendum, Optatum fuiſſe tunc Epiſcopum Car-

thaginenſem, ac Agrippini ſucceſſorem, cujus

VI.
Caracalla
Auguſtus,
Geta Caſar
dicitur.

tamen nulla mentio apud Schelſtratium in Dilſ-
ſert. Eccleſiæ Africanæ, ubi eorundem Epiſco-
rum indicem texit. Hanc ad me obſervationem
miſit Clariſſimus Aâbbas Ludovicus du Four, qui
non dubitat etiam, quin Perpetua & Felicitas
alio die martyrium pertulerint, quàm quo co-
luntur, & quin Severi Romam adventus ad hunc
annum pertineart.
Severus ultus graviter Albinianam defectio-
nem, Romam venit, Commodam in Senatu & con-
cione laudavit, Deum appellavit, inquit Spartia-
nus in Severo cap. 12. Paulè antè ſcripſerat, Se-
verum poſt victum Albinum inter milites Di-
vum Commodum pronuntiaſſe, idque ad Senatum
ſcripſifle. Quemadmodum itaque Tribunitiam
Pot ſtatem Caracallæ conceſſam, ita Commodi

apotheoſim à Senatu Severus confirmari voluit.

Ex quo uttoque facéto intelligimus, adhuc per
hæc tempora magnam Senatüs in Similibus ha-
bitam rationem tuiſſe. Hujuſmodi conſecratio-
nes annis Quinquennalibus & id genus feſtis
dicatis de more factæ. Tum cap. 14. ait Spar-
tianus: Ceſarem deinde Baſſianum filium ſu-

uam Antoninum à Senatu appellari juſſit, decre-

tis Imperatoriis inſignibus. Caracalla ſeu Baſſia-
nus anno CXCVI Cæſar nuncupatus fuerat,
annoque inſequenti Imperator deſtinatus ut ſuo
loco diximus. Deerat itaque tantum Senats
decretum, quod hoc anno acceſſit. Severus non
ſolům Caracallam Auguſtum dixit, ſed etiam
Getam filium ſuum natu minorem Cælſarem
nuncupavit, quod Herodianus lib. 3. Cap. 9. his
verbis exprimit: diærρανραα½ õ v T15
Paα r6s nτ ιατι+ οονιοονι § SaæciXροας ,
õ ddecαι α &c. Id eſt: Igitur ali-
quandiu Romæ moratus, participato filus Imperio,
dJecrevit item Barbarorum inclareſcere tropais.
Petavius lib. 13. de Doct. Temp. pag. 694. ait:
Herodianus ſignificat utrumque Severt Rlium par-
ticipem Inperii, & aurooowσναα faltum eſſe. Sed
Spartianns Getam nonniſi Cæſarem ereatum aſſe-
rit, quod & probabilius videtur. At perperam,
nam inter Herodianum & Spartianum egregiè
convenit. Illud tamen præter Spartianum He-
rodianus dicit, Getam nempe, qui tantùm Cæ-
ſar renuntiatus eſt, nuncupatum fuiſſe Impera-
torem, non minùs quàm Caracallam, qui Augu-
ſtus eſt appellatus. Antea enim Cæſares Impe-
ratoris nomine non cohoneſtabantur, niſi Impe-
rio Proconſulari inſigniti eſſent. Cui rei magno
argumento eſt, quòd Caracalla Cæſar, cùm an-
no præcedenti Tribunitia Poteſtate decoratus
eſt, Inperator deſtinatus dictus eſt, ut tunc oſten-

Critica Hiſtorico-Chronologica
di, & magis confirmatur ex duobus Nummis 5 * c 2.

Caracallæ Cæſaris apud Mediobarbum: in aver-
ſa parte unius legitur: DESTINATO IMPERAT. &
in poſtica alterius: DESTINATO IMPERATORI.
Ex quibus inferendum, tunc Cæſares nondum
Imperatores dictos fuiſſe, & hanc novitarem
Severi Quinquennalium effectum fuiſſe: alio-
quin Caracalla non deſtinatus Imperator, fed
deſtinatus Auguſtus in Nummis & Inſcriptio-
nibus nominatus fuiſſet. Sed quidquid de hac
re ſit, Getam alioſque deinceps Cæſares, licèt
nec Tribunitia Poteſtate, nec Imperio Procon-
ſulari exornati eſſent, Imperatores appellatos
fuiſſe certum. Annis Quinquennalibus & id
genus feſtis addictis, Cæſares ac novos Augu-
ſtos de more creatos fuiſſe, prioreſque poſt M.
Aurelium Imperatores vocatos in Diſſert. Hypat.
demonſtravi.
Hoc anno Caracallam Auguſtum appella-
tum, eique Tribunitiam Poteſtatem con-
firmatam, demonſtrant varia hujus Impera-
toris Numiſmata apud Mediobarbum extantia.
Illud inter cetera argumenta Conſulatus ejus
deſignati invicté demonſtrant. Mediobarbus
pag. 286. Numiſina ejus jam Auguſtea dignita-
te præditi exhibet, in quo legitur: TR. P. IIII.
CoS. DES. Primum Conſulatum Caracalla geſ-
ſit anno C CII. Quare Tribunitiam Poteſta-
tem currenti anno, non verò inſequenti inierat;
alioquin anno C CII adhuc Conſul deſignatus
fuiſſet, cùm tamen Conſulatum ordinarium eo
anno geſſerit. Præterea in alio Nummo Cara-
calla dicitur: TR. P. x. Co S. I I. DES. II I
Tertius Conſulatus à Caracalla anno C CVIII
ſuſceptus, quo tamen anno adhuc Conſul II,
deſignatus III fuiſſet, ſi anno ſequenti Tribu-
nitia Poteſtate inſignitus fuiſſet. Nam Tribuni-
tiam Pot. x anno tantùm CCVIII inchoaſſet,
ut numeranti patet. Alia in hanc rem argumen-
ta in medium adducit Card. Noriſius in Diſſert.
de Votis Decennalibus cap. 4. Ceterùm, poſt
diem XIII Aprilis Tribunitiam Poteſtatem Ca-
racallæ conceſſlam, mox viſuri ſumus.
Sed licèt in Nummis & Inſcriptionibus Ca-
racallæ Tribunitia Poteſtas à præſenti Chriſti
anno de more auſpicetur, ſuperſunt tamen variæ
Inſcriptiones & aliqui Nummi, in quibus ea à
præcedenti exordium ſumit. Ex quo certum
redditur, Caracallam eo anno, non verò curren-
ti, ut exiſtimavit Card. Noriſius loco laudato,
Imperatorem deſtinatum fuiſſe. Quantum Chro-
nologia ad Inſcriptiones explicandas conferat,

VII.
Tribunitia
Poteſtas Ca-
racallæ da-
1&

VIII,
Tribunit ia
Poteſtas Ca⸗
racallæ ex-
plicata.

Baron. anne
597. num. II.

ex hujus eruditiſſimi Viri verbis intelligitur. Is

poſtquam Caracallam præſenti anno Tribuni-
tiam Poteſtatem iniiſſe probavit, inquit: Hæ
tamen opponuntur inſignia Elogia, quæ etiamnum
viſuntur Roma, ex quibus poſt Kalend. Junias an.
CXCVIIIevincitur tradita Antonino Tribu-
tia Poteſtas. In ſuperiori parte Panthei legitur.

IMFP. CAES. L. SEPTIMIUS. SEVERUS. PIUS. PERTINAX. ARABI CuS.

ADIABENICIS. PARTHICUS.

MAXIMumuS. PONTIFFEX.

MAX. LRIB. POT. X I.

COS. III. D. P. PROGOS. E T. IM P. CAES. M. AukRFELIUS. ANTONINIS.
PIuS. FELIX. AudG. TRIB. POT. V. CoS. PROCOS. PANTHEI M. VETH
S TATE. COLLAPSUM. Cu M. OMNI. CHILTuU. RESTITIERINT.

Severus Aug. anno Chriſti CIII Kal. Junii ini-

bat LR. P. XI, cum qua ſi copuletur LR. P. vV.
Antonini, fit conſequens ut Antoninus CXCVIII
noſtræ epochaæ poſt Kalend. Junias, primam Tribu-
nitiam Poteſtatem auſticatus fuerit. Rurſus in

porticu templi S. Angeli in Foro Piſcario viſitur
Epigramma, in quo Tiibunitia Poteſtas ſexta An-
tonini cum undecima Severi jungitur. Habetur
apud Gruterum pag. 172. Iu celebri Arcu Septimii
in Foro Romano Severns inſeribitur TRIBuINIT.
Porksz.

540.
A Ch,

II.
Dibuzitis
e. Cara.
lalla diven.
mngd in.
ehogte,

(c. II.
h. 19⁰.

VII,
Naniti⸗
teſtas Cs.
calle de⸗

Vub
Tribusitis
Poteſtat Ca⸗
acall ta⸗
lcata.

aron. Aun
auml.

§S £ά C. II. POTESTL. XI. Antoninus verò TRIBuINIT. Po-
An. Ch. 198, T EST. VI. Si cum Tribunitia Poteſtate undeci-

ma Severi concurrit quinta & ſoexta Antonini,
minds retctè Panvinus & alii aſſerunt, Kalendis
Mie. die natali Imperii Severi Antoninum Tri-
unitiam Poteſtatem accepiſſee. Sané Panvinus
riorem illam Inſoriptionew referens anno Urbis
956. pro XI ſeripſit N. Sed ex altero Elogio reſicitur;
neque tam facile eſt Lapides ac membranas corri-
ere. Laudantur aliæ Inſoriptiones antique, in qui-
ur Irihaniria Poteſtas prima Antonini cum VI Se-
veri conjungitur apud Gruterum 1020. KRurſus cum
VII ejuſdem Severi pag. 264. Ex tot Elogiis lucu-
lenter probatur, Antoninum anno CXCVIII
poſt Kal. Junias deſignatum fuiſſe Auguſtum, dela-
ta eidem Tribunitia'oteſtate. Quare anno CNiII
ſexto Idus Aprilis octiſus, agebat annum Trib.
Pot. IIX. Qui igitur fieri poteſt, ut in Nummis
& VPapidibus ejuſdlem Tribunitia Pot. XX, & an-
no CC., die quarta Aprilis, tertia inſeripta fuerit?
(jam enim retulerat Noriſius Inſcriptionem eo
anno ſcriptam, in qua Tribunitia Poteſtas III
Antonini, & dies quartus Aprilis legitur) Rei-
neſius lib. I. Variar. cap. 21. Volumen promiſit in-
ſeriptum: Examen Inſcriptionum veterum: at d-
le vitam ante Operis editionem erxplevit. Hujus
eximii Voluminis autographum Joannes Fritzſohe
Vpographus Lipſienſis apud ſe eſſe teſtatur in Epi-
ſtola auncupatoria. Jacobus Sponius Vir eragitiſſi-
mus ſupra tria millia Inſeriptionum collegit, quaæ in
Gruteriano Theſauro deſiderantur; idem vero in
Græciam navigationem adornat, antiqua Elogia
ex temporis ac Barbarorum injuriis aternitati af-
ſerturus, & in Galliam redux, grandi volumine
has omnes ac reliquas inſuper Lapidum diſiculta-
tes infringet. Ita Card. Noriſius, cui hæc diffi-
cultas non ſine ratione graviſſima viſa: poſtea
enim ad me ſcripſit, vidiſſe ſe argenteum Num-
mum in Muſæo Abbatis Braceſu jam demortui
cum epigraphe: L. SEP. SEVERuIS AuG. P. M.
TR. P. vIII. & in poſtica: ANTroNINuS Aucd.
PoNT. T R. P. IIII. Severus anno Chriſti cc
Tribunitiam Poteſtatem octavam iniit, anno-
que cc1 adhuc continuavit. Rurſus Caracalla
Sponii pag. 158. dicitur TRIB. POT. IIII.
CGoS. Igitur ante Jjumium anni Chriſti c cI ac-
cepit Tribunitiam Poteſtatem. Hæc Card. eru-
ditiſſimus. Confert etiam Baronius annos Tri-
bunitiæ Poteſtatis Severi cum annis Tribunitiæ
Poteſtatis Caracallæ, & aliquas ex præfatis In-
ſcriptionibus memorat, ut videre eſt in Annali-
bus anno tertio Severi, ubi hæc difficultas pro-
ponitur quidem, ſed non ſolvitur.
IX. Sponius initio anni milleſimi octogeſimi
Tiounitis ſexti vità functus, varias inſcriptiones ante obi-
ad. Goe. tum publicavit „& Syntagma veterum Inſcrip-
ſtmods in- tionum à Reineſio collectarum nuper in lucem
chosta. prodiit; ſed neuter aliquid attulit quod ad hanc
Aliliifficultatem ſolvendam faceret. At poſitis duo-
bus principiis Tribunitiæ Poteſtatis Caracallæ,
ea evaneſcit, & laudatæ Inſcriptiones, ſimileſ-
ve faciles explicatus habent. Tribunitia Pote-
ſtas Severi ab Idibus Aprilis, ſeu die decima ter-
tia ejuſdem menſis anni centeſimi nonageſimi
tertii, quo à militibus acclamatus eſt Imperator,
deducta, non verò à Kalendis Juniis, ut Onu-
phrius omnibus perſuaſit. Tribunitia Poteſtas
Caracallæ in aliquibus Nummis & Inſcriptio-
nibus ab anno cx cvII, quo Imperator deſti-
natus eſt; in aliis autem ab anno cx cVIII, die-
que incerto, poſt decimum tertium Aprilis ejul-

in Annales C. Baromi.

189
dem anni, deſumi ſolita. Quare in ſuperiori s & G. 11.
Parte Panthei Tribunitia Poteſtas quinta Cara- An. Ch. 19.
callæ rectè cum undecima Severi copulatur, quia
anno ducenteſimo tertio die æ111 Aprilis Seve-
rus Tribunitiam Pot. XI iniit, quo tempore Tri-
bunitia Poteſtas quinta Caracallæ adhuc per ali-
quot dies ac fortè menſes in curfu erat, anno-
ue CxCVIII poſt diem XIII Aprilis inchoa-
ta fuerat. In Arcu Septimii Severi eadem Tribu-
nitia Pot. XI cum ſexta Caracallæ conjungitur,
quia is anno ccIII poſt diem XIII menſis
Aprilis ſextam Tribunitiam Poteſtatem ſuſcepit.
Propter eandem rationem prima Caracallæ cum
ſexta & ſeptima Severi recte congruit, quia Se-
verus die XIII Aprilis anni Cx CIII ſeptimam
capeſſiit, eoque die prima Caracallæ nondum
abſoluta erat, ideoque cum ſexta & cum ſepti⸗
ma concurrere potuit. Ad hæc, Caracalla die
VIII Aprilis anni cCcxXVII interemtus, cùm
ageret Trib. Pot. x X, ab anno Chriſti CxcVII
inchoatam: quo pacto anno Chriſti cc, die
quarta Aprilis, tertia Tribunitia Poteſtas Cara-
callæ currebat, quia quæ cœpit anno cxcVII,
die quarta Aprilis anni c c adhuc durare potuit.
Denique Tribunitia Pot. 1V Caracallæ cum ejus
Conſulatu anno c cCII geſto conjuncta; ab an-
no cxcCVIII poſt diem xXIII menfis Aprilis
exordienda. Sic enim anno ccII nondum abſo-
luta erat. Sed quarta Tribunitia Poteſtas Cara-
callæ cum octava Severi in eodem Nummo illi-
gata, ab anno cx cVII omnino deſumenda, &
juxta hanc methodum ceteræ omnes Tribunitiæ
Poteſtates Caracallæ exponendæ.
Ad num. VIII. Ante decimum Severi Im- X.
pPeratoris annum Chriſtiani vexati non fuere. Becleſe
Libri enim Tertulliani, ex quibus Baronius per- aadkge, t/ N
ſecutionem per hæc tempora cœptam deduxit, Huilt.
ante decimum Imperii Severiant annum non
compoſiti; & Plautianus Præfectus Prætorio, &
Chriſtianorum perſecutor, quem Romæ reli-
ctum Doctiſſimus Cardinalis ctedidit, Severum
in Orientem proficiſcentem comitatus eſt, Ut
anno ſequenti oſtendemus. SH’Z

— .

ANNOPERIODI GRECO-ROM A N ₰ 3692. Anno Urbis⸗
O 12 G. ) 10. P. 1. April. Indict. 7. r⸗
Olymp. 244
JESu CHRISTI 199. ſecund. Baronium 201. an. 3

ZEBPBHYRINI PAP A. 3.
SEVERIIMP. 7. CARACALL £t IM P. 2.

D num. I. Coſſ. P. Cornelius Anullinus II, I1.
& M. Aufidius Fronto, ex duabus In- Conſules.
ſcriptionibus Onuphrianis.
Antoninus Caracalla Auguſtus, & Geta Cæe- II.
ſar anno præcedenti renuntiati fuere; ad quem Caracalla
etiam annum pertinent Munerum editiones, & Auguſtus dz
Congiarium populo datum, ut ibidem oſtendi- ATus.
mus. Nec ad rem facit Nummus Severi, quem
ex Ligortio recitat Baronius, in cujus antica legi-
tur: SEVERUS PIuS AUG. P. M. TR. P.
XI. in poſtica: LIBERALITAS V. Nummus
enim ille anno ccIII, quo Severus Decenna-
lia celebravit, & rurſus Congiarium dedit, per-
cuſſus.
Ad num. II. Liber de Corona militis anno 111.
Chriſti ducenteſimo ſecundo, in quem Severi Prinl-
Decennalia incidebant, in lucem editus vide- Sn, c
tur. Hoc enim ejus initium: Proxime falttum eſt. rona mulitiss
Liberalitas praſtantiſſimorum Imperatorum ex-
ungebatur.

190

acceperant, expungebantur ex catalogo. Quæ
liberalitas ad Quinquennalia Caracallæ anno
CCI peracta, revocanda videtur. Paulò poſt:
Muſſitant denique tam longam& bonam pacem pe-
riclitari, quòd nempe miles Chriſtianus soro-
nam lauream ex more, donativum accepturus,
in capite geſtare nollet. Ex quo liquet, librum
illum ſcriptum in pace Eccleſiæ, quæ jam longa
fuiſſet, ſed quæ jam in periculum adducebatur.
Eccleſia verò poſt decimum Imperii Severi an-
num ferè ſemper vexata, & ante annum ccII
nullam perſecutionem ſuſtinuit. Cœpta autem
eo anno, & quidem à militibus, ut poſtea Dio-
cletianea. Ex quo conſtat, librum de Spectacu-
lis, quem Baronius anno ccIV elucubratum
credidit, ante annum c cCII publicatum fuiſſe;
cùm in libro de Corona militis expreſſis verbis
citetur. In libro verò de Mololatria cap. 13. Ter-
tullianus ait: De ſpectaculis autem & voluptatibus
hujuſmodi ſuum jam volumen implevimus. Quare
tam liber de Iaololatria,; quem Baronius anno
ccCIV compoſitum arbitratur, quâm liber de Co-
rona militi, ſcripti fuere poſt librum de opecta-
culis, & ante annum ccII, quo perſecutio de-
creta. Baronius in Annalibus putat, Tertullia-
num, cùm ſcriberet librum de Corona militis,
Romæ præſentem fuiſſe, non autem Carthagine
longè poſitum, eumque declarare, ſe de præ-
ſenti tempore loqui, voce illa iterata, nunc nunc,
quæ in eo libro legitur. At nullus Veterum Ter-
tullianum Romæ verſatum eſſe ſcripſit. Nec re-
fert, quòd Hieronymus in lib. de Scriptoribus
Eecleſiaſt. dicat, invidiâ & contumelus Clerico-
rum KRomanæ Eccleſiæ ad Montani dogma dilap-
ſum eſſe, cùm Clerus Romanus eundem abſen-
tem injuriis laceſſere potuerit, ut rectè obſer-
vavit eruditiſſimus Abbas Ludovicus du Four, in

IMDPD. M. AuRELI.

PII. FELICIS.
IMPD. L. &EPTIMI.

PoNTIFICIS. ET. PARTIHICI.

PONTIFICIS.
GEVER I.

. 8 . * . 2 , 9
Critica Hiſtorico-Chronologica
§5 £ C. II. pungebatur in caſtris, &c. id eſt, milites dona-
An. Ch. 199, tivum accipiebant, & nomina eorum qui illud

Tertulliani lectione verſatiſſimus.
Ad num. XX & ſeqq. Herodianus lib. 3. eap.
9. poſtquam locutus eſt de iis, quæ Severus Impe-
rator anno præcedenti Romæ egit, ait: Loutur
aliquandiu Romæ moratus, exercitum in Orien-
tem eduxit. Quod hoc anno factum, rectè à Ba-
ronio ſcriptum; ſaltem nihil in contrarium ha-

8 † C. II.
An Ch. 199.
1V.
Plaut anus
Severlum
Imp. per
Orientem
comitatus

ctenus adductum. Sed quod addit, reliquiſſe N.

Severum Romæ, qui omnium curam ageret,
Plautianum, cujus filiam Caracallæ filio ſuo de-
derat in uxorem, quique Chriſtianos perſecutus
eſt, in eo Cardinalis Eruditiſſimus profectò hal-
lucinatur. Nam Dione lib. 75. & Herodiano
lib. . teſtibus, Plautianus Præfectus Prætorio erat,
qui Imperatorem ea ætate expeditionem belli-
cam adminiſtrantem ſemper comitabatur, eique,
ut Coneſtabilis Francorum Regi arma ractanti,
de more aderat. Præterquam quèd tantà gratiâ
Plautianus apud Severum pollebat, & Severus
ipſe ei ita permiſerat omnia, ut ille Imperatort,
ipſe Prafæcti loco eſſet. Quidquid enim diceret ant
ageret Severus, id ille perſpelctum habebat, inquit
Dio lib. 75. qui paulò pòſt ſubdit: Patiebatur-
que illum recipi in potiora Aiverſoria, reſque ad
viétum neceſſarias meliores habere & copioſiores.
Itaque cùm aliquando Nicææ, quæ mea eſt patria,
mugilem poſtularet, quos maxitmos ille fert lacus,
miſit qui aà Plautiano peterent, axceptumque? ab -e
ad ſe perferrent. Et poſtea Dio diſertis verbis aſ-
ſerit, Plautianum Tyanis, quæ urbs Cappado-
ciæ, ægrotantem à Severo viſitatum fuiſſe. Hanc
in rem doctiſſimus Cardinalis Noriſius me per
literas monuit, extare egregiam Inſcriptionem
apud Gruterum pag. ccLxx. 6. quæ licèt in prin-
cipio & in medio mutila, ſi tamen, ut debet,
ſuppleatur, Plautianum utriuſque Imperatoris
(Severi nempe & Caracallæ) per omnes expedi-
tiones eorum ſemper comitem fuiſſe magis con-

ſtabit.

ANTONINI. AuG
CoNs
PII. FELICIS
Cos. 11I. NukRuf

Auc.
MAXIMI.

FTIL I A F

PoONTIFICIS. NOBILISSIMI. PR. P R. NECESSARII

CoMITIS. PDE R.
T. STATILIUS.
CuM. STATILIO.
ET. STATILIO. MYRONE.
FILIIS. ET. STATILIO.
PONTIFICUM.
A MPLA.

AucG. FT.

O M NES.
CALOCAERUS.
DIONYSIO.
DISSIGNATO RE.
DIONYSIO.
C. C. V. V. NEPOTE. suo
BENEFICIA.
AuGusTORuIM. SuFFRAGIO.

EXTLPEDITIONES.
NOMENCL.
LEG. XVI. FLAVIAE
SCAEN A R
DISCIPHLO. FICTORIM

HORUM-

TKIB.

D E. I NDuLGENTIA
PATRIS. E J u·s.

CoNSEcCuTuS.

Dedicata Inſcriptio Plautillæ Antonini Caracal-
læ uxori, Severi Imperatoris nurui, & Plautiani
Præfecti Prætorio filiæ, idque anno Chriſti ccrir,
quo Antonini & Plautillæ conjugium peractum,
vel ſaltem anno cc1IV. Quare cùm in ea In-
ſcriptione, cujus initio Plautillæ & in medio
Plautiani nomina ſupplenda, dicatur Plautia-
nus Comes per omnes expeditiones eorum, utriuſ-
que nempe Auguſti, manifeſtè apparet, Plau-
tianum Præfectum Prætorio, Romæ à Severo in
Orientem proficiſcente, relictum non fuiſſe.
Porro, ideo nomen Plautiani & Plautillæ ejus
filiæ eraſum, quia, ut prodit Spartianus in Se-
vero cap. 14. Plautianum ex amiciſſimo, cognitaà
ejus vità, ita odio habuit, ut & bhoſtem publicums

Imperatoris Decennalia eo anno exhibita, in-

appellaret, & depoßtis ſtatuis ejus per Orbem ter-
ræ gravi eum inſigniret injuria, Severus ſc. .
Neque Antoninus Plautillam ante annum

V.

CCIII uxorem duxit, ut diſertè tradit Dio Oeree z
ipſo libri initi . Plauti
ipſo libri 76. initio, ubi poſt narrata Severi s

quit: Eodem anno celebratæ ſunt nuptiæ Antonini

hlii Severi, & Plautillæ Plautiani filiæ. I mpera-

tores & eorum filios annis Decennalibus aut id
genus feſtis deſtinatis, nuptias de more cele-
braſſe, multa exempla paſſim in hoc Opere in-
dicanda demonſtrant. Extat Antonini Caracallæ
Nummus, in quo legitur: ANTON. P. Auc.
PoN. TR. P. v. Cos. in poſtica: PLAuTIILAEF.
AucusTAE. Cernitur caput LPlautillæ. Me-

diobarbus

duxit AXer-
re m.

5 K
AnCl

,
Teruliaj
Ooleeti
cum ſunt
tomdonit

Baton.n
XXVIIL.

nitatus

V.
Caruaslis
blauillan

Jurit .

renm

⁸8 F† C. II. dioharbus pag. 286. ait, nuptias Plautillæ anno
An. Ch. 199. CCII peractas, ultra Dionem, eum Nummum

teſtari. At Dio contrarium aſſerit, oſtenditque,

Tribunitiam Poteſtatem quintam Caracallæ eo
in Nummo memoratam de Tribunitia Poteſtate
quinta exeunte, non verò de eadem ineunte in-
telligendam eſſe. Error Mediobarbi Viri Clariſ-
ſimi, cui multum Literæ debent, ex eo proce-
dit, quèd ipſe exiſtimet, Severum anno C CII

Decennalia edidiſſe, & Plautillam Antonino

filio copulaſſe, annoque CCIII Vicennalia Vota
ſuſcepiſſe. Et tamen uno eodemque tempore
Vota Decennalia ſoluta fuiſſe, ac Vicennalia
ſuſcepta, certum & indubitatum, uti in Diſſert.
Hypat. monſtravi. Ex quibus tandem omnibus
conſequens eſt, Plautianum hoc anno Severum
in Orientem ſecutum eſſe, nondum illum Plau-
tillam filiam Antonino Auguſto in matrimonio
collocaſſe, neque Romæ Chriſtianos vexaſſe.
vVI. Chriſtianorum perſecutio ante annum CCII
Teriulianu: decreta non fuit. Quare cùm Tertullianus Apo-

Da ser logeticum ſuum, perſecutione ubique jam à
cum ſutm . * —
orgenit. multo tempore flagrante, ut ex ipſomet Apolo

getico colligitur, ſcripſerit, longeè tardiùs præ-
Baron. num., ſtantiſſimum illud Opus promulgatum, & qui-
XxVII. dem, ut conjicere licet, anno ducenteſimo
quinto, quo Antoninus Imperii Cæſarei Decen-
nalia celebravit, quéve perſecutio, quæ uſque
ad mortem Severi ferè duravit, magis ſæviit.
Exiſtimavit Baronius, eam Apologiam Romæ
ſcriptam, & ad Senatum miſſam. Verùm, Ro-
mani Imperii Antiſtites in ipſo ferè vertice civi-
tatis præſidentes ad judicandum, Senatum non
deſignant, ut Cardinalis Eruditiſſimus putat,
ſed Præſides Provinciarum, ut ipſemet Tertul-
lianus teſtatur in fine illius Operis, ubi ait: Sed
hoc agite, boni Præſides, meliores multò apud po-
pulum, ſi illis Chriſtianos immolaveritis, oruciate,
torquete, damnate, atterite uos. Et ubicumque
eoſdem alloquitur, Præſides ſemper appellat,
uti & in libro primo ad Nationes cap. 2. Libro-
rum autem ad Nationes, Apologericus compen-
dium eſt, cùm iiſdem argumentis innitatur, &
eadem facta in utroque Opere recitentur. Imò
cap. 2. Apologetici non ad Senatum, ſed ad Se-
natuſconſultorum executores & miniſtros ſer-
monem convertit: Niſ: enim fallor, Leges malos
erui jubent, non abſcondi confeſſos damnari præ-
Jeribunt, non abſolvi. Hoc Senatuſeonſalta, hoc
Principum mandata definiunt. Hoc Imperium,
cujus miniſtri eſtis, &. Denique ſe neque Sena-
tum alloqui, neque Romæ ſcribere, ſad Car-
thagine, teſtatur cap. 45½. quando ait, Deam,
non Proconſulem timentes. Quare civitatis no-
men, ipſo Apologiæ initio memoratum, non
de Roma, quæ non cipitas, ſed Urbs ab Anti-
quis vocari ſolet, verùm de Carthagine inrtelli-
genda, ut rectè vidit eruditiſſimus Abbas Ludo-
vicus du Four, qui heæc mecum communicavit.
Ex his manifeſte patet, perſecutionem per hæc
tempora adverſus Chriſtianos ſuſcitatam non
fuiſſe; cùm Plautianus in Oriente cum Severo
fuerit, & liber Apologeticus longè poſt hunc
annum lucem viderit; quibus tamen duobus
tantùm fundamentis fretus Baronius, quando
eam hoc anno recruduiſſe exiſtimavit.

in Annales C. Baronii.

ANNO PERIODI GRACO-RoMAN £ 5693.
O 13 FE. O II. P. 20. April. Indict. 8.

ESuICHRISTI 200. ſecund. Baronium 202.

§ £ C. II.
An. Ch. 200.
Anno Urbis
953. Olymp.
244. an. 4.

ZEPRXYRINI PAP 4.

SEVERI IMPY. 8. CARACAILLX IMPL. 3.

D num. I. Coſſ. Ti. Claudius Severus II,
& C. Aufidius Victorinus, ex Inſcriptione
Onuphriana. In faſtis Cæſareis Severus effertur
cum nota numerali III.

ANNO PERIODIGRACO -ROMANZ 5694.
O14. D.) 12. P. 5. April. Indict. 9.
JESuICRRISTI ZOI. ſecund. Baronium 203.

ZEPHYRINI PAP& 5.

SEVERIIMP. 9. CARACALLÆ IMP. 4.

Num. I ad V. Coſſ. L. Annius Fabianus,
& M. Nonius Mucianus, ut ex duabus In-
ſcriptionibus Onuphrianis patet.
Caracalla Imperii Cæſarei Quinquennalia de-
dit. Auctor Chronici Alexandrini ait: His Coſſ.
rurſum verati Chriſtiani, multique pro Chriſto
vitam poſuere. Ubi adverbium rurſum ad perſe-
cutionem, quæ ſub M. Aurelio ſæviit, referen-
dum; cùm uſque ad ſequentem annum Severus
Edictum adverſus Chriſtianos non promulgarit.
Quare is Scriptor anno uno perſecutionem an-
tevertit, ideoque hac in re non audiendus.
Porro Caracallam hoc anno ea ſolennia exhi-
buiſſe, elicitur ex Spartiano in Severo cap. I5.
ubi poſtquam victorias Parthicas hujus Impera-
toris narravit, eumque Parthicum nomen me-
ruiſſe dixit, ſubjungit: Ob hoc etiam ſilium ejus
Baſſianum Antoninum, qui Cæſar appellatus jam
fuerat, annumz decimum tertium agentem, parti-
cipem Imperii dixerunt milites. Getam quoque mi-
norem filium Cæſartm dixerunt: eundem Antoni-
num, ut plerique in literas tradunt, appellantes.
Harum appellationum causd donativum militibus
Largiſſimum dedit, conceſſa omni præda oppidi
Parthici. Inde in Syriam rediit victor, & Par-
thicum deferentibus ſibi Patribus triumphum, ſilio
conceſſit, ut triumpharet, cui Senatus Judaicum
triumphum decreverat. Deinde chm Antiochiam
tranſiſſet, data virili toga filio majori, ſocum eun
Conſulem defignavit, & ſtatim in Syria Conſula-
tum inierunt, Kalendis nempe Januariis anni
ducenteſimi ſecundi. Sed Spartianus Caracallæ
nuncupationem Auguſteam cum Imperii ejus
Cæſarei Quinquennalibus perperam confundit;
imò à ſe ipſo manifeſte diſſentit, niſi eo in loco
de Quinquennalibus Caracallæ ſermonem ha-
beat, cùm jam cap. 14. ſcripſerit, Caracallam
Romæ à patre dictum Auguſtum fuiſſe, eique
Imperatoria inſignia decreta, ut jam ſupra ex-
plicavi. Natus erat Caracalla anno Chriſti cen-
teſimo octogeſimo octavo die ſexta Aprilis. Dio

enim lib. 78. aflerit, vixiſſe eum annos triginta

novem, & Spartianus in Severo cap. 6. teſtatur,
Catacallam eodem die & natum & mortuum.
Quare præſenti anno decimum tertium ætatis
annum Caracalla abſolvit, & decimum quartum
ingreſſus eſt, ideoque toga in Quinquennalibus
&π id genus feſtis Imperatorum filiis dari ſolita,
gi maturata eſt. De more enim annum decimum
quintum

IL.
Conſules.

S . C. III.)
An. Ch. 201.
Anno Urbis
954.
Olymp. 24 5
an. 1.

I1.
Conſuless

II.
Berſecutio⸗
nis initiuim

III.
RQuinquen-
nalia Impe-
rii Caſarei
Carasalla.

8 £¾ C. III.
An. Ch. 201.

IV.
Triumphus
Iudaicus
Caracallæ.

V.
Obitius Vi-
Goris PP.

192
quintum incipientibus ea eiſdem conceſſa. In
Diſſert. Hypat. pag. 222. ex Nummo Severi in-
ſcripto Trib. Pot. I I. in poſtica, Fota ſuſcepta X.
intuli, Severum duo Decennalia aliaque id ge-
nus feſta edidiſſe, alia deducta ab eo tempore,
quo ab exercitu, vivente adhuc Didio Juliano,
dictus eſt Imperator, alia ab eo, quo eidem ſuc-
ceſſit; ſed certum eſt, Severum unica Decen-
nalia celebraſſe, meque nimis feſtinanter ſcri-
bentem averſam illam Nummi partem ad aliam
anticam pertinentem malè conjunxiſſe; de
quo monendus fuit Lector, ut errorem illum
caveat.
Quoad triumphum Judaicum, rectè à Spar-
tiano cum virili toga Caracallæ conceſſa copu-
latur. Quemadmodum enim in Quinquennali-
bus & id genus feſtis, filiis Principum toga
data, ſic & triumphi acti, niſi conſulto ad eam
pompam exhibendam Conſulatum ordinarium
capeſſerent. Monterchius V. C. in Karioribus
maximi moduli Numiſmatis pag. 49. Nummum
Græcum Caracallæ producit in poſtica inſcri-
ptum: HEPINOIGQ N. B. NEGKOPNN. ideſt,
Perinthiorum bis Neocororum. Cernitur Cara-
calla in quadrigis triumphalibus, altera manu
ſceptrum, altera lauream geſtans: à tergo ſtat
Victoria coronam in caput lmperatoris attollens.
Currum antecedit pegma cum trophæo inter
duos captivos, quod quibuſdam arcus trium-
phalis videri queat; ſed quod Monterchius cre-
dit unum eſſe ex ferculis ſeu feretris, quæ in
pompa triumphali circumferri ſolebant. Eſt hoc
itaque monumentum triumphi Antonini Cara-
calleæ, quem ei permiſit Severus pater. Perin-
thii propter beneficia ab eo accepta hunc trium-
phum celebrarunt, & iterum facti Neocori ſta-
tuas erexerunt, atque Ludos ſacros Actios, Py-
thios in honorem Severi & Caracallæ celebra-
tum iri decreverunt, ut liquet ex alio Nummo
apud Monterchium pag. 152. Porro Neocoro-
rum titulus ſolebat tribui præcipuis civitatibus,
quæ curam gerebant ſacrarum pomparum & Lu-
dorum ſolennium, qui in honorem Imperatoris

edebantur. Alioquin Neocori ſeu Æditui, qui

templa & res ſacras curabant, dicebantur.

Victor Papa ad Deum migravit anno cente-

ſimo nonageſimo ſeptimo. In Chronico enim
Damaſi legitur: Victor annis novem, menſibus
duobus, diehus decem. ..cetera corroſa, ſed ex
auctiori Chronico veterum Pontificum Conſu-
les ſupplendi: Sedit annos decem, menſes duos,
dies decem. Fuit à Conſulatu Commodi V, & Gla-
brionis, uſque Laterano & Rufno. Codex Palati-
nus annos etiam decem, menſes duos, dies de-
cem Victori aſſignat, ſicut & Catalogus Nomi-
num Apoſtolicorum, niſi quòd loco menſes duos,
habent menſem l. Quare Chronicon Damaſi,
Codex Palatinus & Chronicon auctius veterum
Pontificum errant quoad annos, menſes & dies:
Codex verò Nominum Apoſtolicorum circa an-
nos & dies, non verò circa menſem, quem di-
cit fuiſſe unicum, licèt erret in die emortuali,
quem dicit fuiſſe XX Aprilis, ſicuti & in Mar-
tyrologio Hieronymiano legitur. Verùm, cùm
in Eleutheri obitu Victoris initium die XII
menſis Junii anni centeſimi octogeſimi quinti
collocaverimus, liquet, Victorem ſediſſe annos
duodecim, menſem unum, dies ſedecim, nume-
randa à die, quo ſedere cœpit „uſque ad diem,
quo ſepultus eſt. In Martyrologio quidem Hie-
ronymiano, & in Catalogo Nominum Apoſtoli-

Critica Hiſtorico-Ohronologica

corum Natale ejus legitur ad diem XX menſis Ss % C. III.
Aprilis, ſed ſtandum auctiori Chronico vete- An. Ch. 201.

rum Pontificum, in quo habetur: Sepaltus eſt
juxta corpus B. Petri Kalend. Auguſti, & ceſſa-
vit Epiſeopatus dies undecim. Obiit itaque Victor
die XXVIII menſis Julii anni CXCVII.
Veràùm, ut jam monui, per duo priora Eccleſiæ
ſecula quot menſibus ac diebus ſupra annos Pon-
tifices Romani ſederint, vix ſciri poteſt, nume-
ris in Catalogis expreſſis ferè ſemper corruptis,
& duratione Interpontificii incerta. Victorem
Papam Martyrem fuiſſe, quod tradit Baronius
nullus Antiquorum dixit.
Duæ Victori Decretales attribuuntur, Viris
eruditis ſuſpectæ. Prima eſt ad Theophilum
non Alexandriæ, ſed Cæſareæ Epiſcopum, ur
primus error ſit in inſcriptione. Inchoat verò
cum verbis Leonis primi Epiſtola 5ʒ. juxta vete-
rem ordinem, habetque plura loca ex eodem
Leone deſumta. Secunda Epiſtola eſt ad univer-
ſos Africæ Epiſcopos, & iterum incipit cum
verbis Leonis primi Epiſt. 4. Semper enim in
aterno conſilio Dei, manſit humani generis, &c.
habetque locum Iſaiæ 24. ex verſione S. Hiero-
nymi. Victori ſucceſſit Zephyrinus.
A num. V ad XV. Liber Tertulliani ad Sca-
pulam Proconſulem Africæ ſcriptus, dum perſe-
cutio adverſus Chriſtianos flagraret, & ea jam
diu duraſſet. Nam Vigellius Saturninus primus
in Africa gladium in nos egit, inquit Tertull.
in eo libro cap. 3. Hunc ſecutus eſt Minucius
Firmianus, de quo mentio in Actis SS. Perpetuæ
& Felicitatis. Minucium excepit EHilarianus, de
quo ſermo eſt tam in Libro ad Scapulam, quâm
in laudatis Actis. Præter hos Tertullianus ibi-
dem cap. 4. meminit quatuor aliorum Procon-

ſulum, qui ſæviente perſecutione in Africa fue-
rant, nempe Cinci Severi, Veſpronii Candidi,

Aſperi & Pudentis. Quare Scapula, qui ſt il-
los Africam adminiſtravit, nonniſi ſub P rſecu-
tionis fine in eam Provinciam miſſus. Scaliger
in Animadverſionibus Euſebianis pag. 110. Exi-
ſtimat, Librum ad Scapulam poſt mortem Ca-
racallæ compoſitum fuiſſe, quòd Tertullianus
cap. 4. poſtquam nominavit Proculum Chriſtia-
num Severo Imperatori charum, ait: quem &&
Antoninus optime noverat, lacte Chriſtiano edu-
catus. Or verba neminem ſanæ mentis putat
Scaliger de Antonino Caracalla vivente ſcribere
Tertullianum potuiſſe. Poſſinus in Notis ad Paſ-
ſionem SS. Perpetuæ & Felicitatis, Scaligeri ſen-
tentiam laudat, additque, Hoſſtenium autumaſſe
Librum ad Scapulam ſub Macrino ſcriptum, & à
Macrino Clericos vexatos teſtari Sulpicium Se-
verum, qui tamen de Maximino, non verèò de
Macrino loquitur. Sed, ut pateat, Vicos doctiſſi-
mos falli, Tertulliani locus integer hic recitan-
dus: Lpſe Severus pater Antonini Chriſtianorum
memor fuit. Nam & Proculum Chriſtianum Ekho-
diæ Procuratorem gqui eum per oleum aliquando
curaverat, requiſivit, & in palatio ſuo habuit aſque
ad mortem ejus: quem & Antoninus optimè nove-

rat lacte Chriſtiano educatus. Ex quibus verbis

liquet quidem, Proculum jam demortuum
quando Liber ad Scapulam publicatus eſt; ſed
inde rectè non inferri poſſe, Severum & An-
toninum, qui eodem tempore regnarunt, &
vivis tunc exceſſiſſe; id quidem rectè de Se⸗
vero dici poſſet, ſi Antoninus nonniſi poſt
ejus mortem imperaſſet, ſed cùm in conſortium
Imperii adſcitus fuerit, exiſtimandum, Tertul-

lianum

vjI.
Victoris Pp.
Epiſtolaæ.

VII.
Liber Ter-
tulliani ad
Scapulam.

An. Ch

202:

VIII.
dymmac

floret.

Anno Urt
Oynp.24
112.

1
enbila

4

II.
erſeeuti
al verſu⸗
Chriſianot,

C III.

Chzor.

VI.
Porit ).
ſtole.

II.
iber Ter-
Glliani ad

tulam.

—

à

§E C. III.

lianum utroque Imperatore adhuc vivente, hunc

An. Ch.zor. Librum in lucem emiſiſſe, idque ipſo fine Im-

202

VIII.
Symmachus

Roret.

erii Severiani. Ex his porro liquet, martyrium
S§S. Perpetuæ & Felicitatis anno CCIII conti-
iſſe, anno ſc. ſecundo perſecutionis. Secundò,
Dodwellum in Diſſert. N I Cyprianica de Pauci-
tate Martyrum, ubi arbitratur, perſecutionem
Severi brevem fuiſſe hallucinari: cùm tot Pro-
conſules, ea durante, in Africa fuerint. Li ber
Tertulliani ad Martyras compoſitus Carthagine
graſſante perſecutione, ſicut & Liber de Tiſti-
monio Animæ. In 2. cap. Lib. ad Martyras legi-
tur: Judicia denique non Proconſulis, ſed Dei
ſuſtinet mundus. Quare tunc Chriſtiani vexaban-
tur. Tertullianus cap. 3. Libri ad Scapulam ait:
Nam &s Sol illo in Conventu Uticenſi extintto
penè lumine adeo portentum fnit, ut non potuerit
ex ordinario deliquio hoc pati poſitus in ſuo hypſo-
mate & domicilio. Obſervavit Antonigs Lalovera,
die undecimo Aprilis anni CCII, novilunium
eclipticum Uticæ in Africa, ut videre eſt apud
Poſſinum laudatum. Verùm Tertullianus non
de hac eclipſi Solari, ſi tamen bene computata,
ſed de aliqua alia intelligendus.
Ad num. X V. & ſeq. Auctor Chronici Alex.
ſub ſequentis anni Conſulibus ſcribit, illis tem-
poribus Symmachum tertiam edidiſſe Scripturæ
Sacræ interpretationem.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMAN 5695.

955.

Olymp. 245.

In. 2°

I.
Eonſules:

2

II.
Perſzcutio
ad verſus
Cbriſtianos.

O 1j. C. 13. P. 28. Mart. Indict. 10.
JESumuCRRISTI 2e2. ſecund. Baronium 204.
ZEPHYRINI PAP 6.

SEVERI IMP. 10. CARACAILX IMV. 5.

Num. I ad VIII. Coſſ. L. Septimius
Severus Aug. III, & Aurelius Antoninus
Caracalla Aug. Sumtus hic ab utroque Impera-
tore Conſulatus juxta ſecundam Conſulatuum
Cæſareorum regulam, propter nempe Severi De-
cennalia, & Imperii Auguſtei Caracallæ Quin-
quennalia; utraque tamen in annum ſequentem
dilata, quod ſaltem de Severo negari non po-
teſt, ut tunc videbimus.
Perſecutionem Severianam quamplurimos
Martyres feciſſe, oſtendit Euſebius lib. 6. cap. i.
ui ait: Cùm Severus perſecutionem adverſus Ec-
cleſias excitaſſet, per omnes quidem uabique loco-
rum Eccleſias ab athletis pro pietate certantibus,
illuſtria ſunt confetta martyria. Præcipuè tamen
Alexandriæ increbuerunt, &c. Tum capite ſe-=
quenti inquit: Severo annum Imperii decimum
agente, cum perſecutionis ardentiſſimum flagraret
incendium; atque innumerabiles martyrio corona-
rentur, Origenis animum adhuc admodum pueri
tanta cupillo occupavit martprii, ut ſe periculis
ipſis objiceret. Dodwyellus in Diſſert. Cyprianica
XI de Paucitate Martyrum num. XLI &
ſequent. perperam dicit, poſt VIII Idus Apri-
les hujus Chriſti anni ortam eſſe perſecutionem,
quòd ab eo die Imperii ſui natali Tribunitiam
Pot. x. inierit Severus: nam, ut in hoc Opere
oſtendo, perſecutiones annis Decennalibus &
id genus feſtis addictis à quocumque die vel
menſe indiſeriminatim inchoatæ, quemadmo-
dum & toto illorum annorum decurſu urbes
conſtructæ, templa ædificata dedicataque, &
quæ ad Principis gloriam conferre cenſerentur,
Tom. I.

in Annales C. Baroni.

193
peracta. Immeritò etiam ibidem à Viro doctiſſi-
mo dictum: Nec ſanè tantam fuiſſe, uantam in-
nuit Euſebins Martyrum multitudnem, ex ipſa
Euſehii Hiſtoria facilè colligimur. Nec enim mul-
tos ille recenſuit nec verò admodum multos ſigni-=
Ficat a ſe eſſe pratermiſſos. Nam Catalogum Chri⸗
ſtianorum in hac perſecutione pro Chriſti Fide
occiſorum, texere non debuit Euſebius, ſed quod
ſui muneris erat, diligenter executus eêſt diſertè
docens, innumerabiles martyrio coronatos fuiſ⸗
ſe, nominatimque proferens athletas, qui in
majori numero ac exiſtimatione habebantur.
Gregorius Turonenſis lib. 1. Hiſt. cap. 29. de S.
Irenæo Lugdunenſi Epiſcopo, qui in perſecu-
tione Severiana martyrium fecit, loquens ait
Veniente perſecutione, talia ibidem (ſc. Lugduni/
diabolus bella per Tyrannnm exercuit, & tanta
ibi multitudo Chriſtianorum ob confeſſionem Do-
minici nominis eſt jugulata, ut per plateas Rami-
na currerent de ſanguine Chriſtiano: quorum nets
numerum nec nomina volligere potiimns. Dominus
enim eos in libro vitæ conſeripſit. Beatam Irenaum
diverſis in ſua carniferx praſentia pœniz affeltum,
Chriſto Domino per martyrium dedicavit. Poſi
hunc & quadraginta olto Martyres paſſi ſunt, ex
quibus primum fuiſſe legimus Vetium Epaga⸗
tum.
Nec eſt quòd dicat Dodwellus, Gregorium
non eſſe Auctorem coævum ac ſupparem. 18
enim Antiquitates Eceleſiæ Lugdunenſis perſpe-
ctas habebat, per aliquod tempus ea in urbe
moratus cum Nicetio Epiſcopo Lugdunenſi
avunculo ſuo, Actaque Martyrum quæ ad nos
non pervenerunt, viderat. Quòd ſi Dod ellus
ſolis Scriptoribus coævis aut ſupparibus ſtare
velit, neque Gregorium, neque alios Auctores
qui res ante ſua tempora geſtas deſcripſere, te=
ſtes adhibere debet. Cui eum ſe ſe legi non
aſtricturum exiſtimo. Sed, ut argumentum
Dodwyzelli ab Euſebii filentio petitum magis
evertatur, obſervandum cum Florentinio in Ad-
monitionibus præviis ad Martyrologium Hiero⸗
nymianum Admonit. 3. falli Viros doctos, qui
exiſtimarunt, Euſebium nihil aliud de Martyri=
bus ſcripſiſſe, quàm quèd in ejus Hiſtoria pro-
ſtat. Nam Collectionem de Martyribus ſejuns
ctim ab Hiſtoria compoſuiſſe inanifeſtè liquet,
tum ex lib. 4. cap. 14. ubi de S. Pionio lectorem
plura cupientem ad proprium Opus de Veterum
Martyriis relegat; tum lib. 5e cap- 20, ubi de
Apollonio Senatore agit. Petierar à Gregorio
Magno Eulogius Aleyandrinus, cunétofum ars
tyrum geſta, quæ piæ memoriæ Conſlantini tempo=
ribus, ab Euſebio Cæſarienſi Collecta erant“ Sed S.
Pontifex reſpondit, extare tantůùm Romæ Co-
dicem, in quo nomen, locus & dies paſſionis in⸗
dicaretur. Volumen itaque & quidem amplum,
Euſebius de Martyribus elucubrarat. Vide plura
hac de re apud Florentinium citatum. Quid mi-
rum itaque ſi paucos in Hiſtoria Euſebius Mar-
tyres memoret, cùm peculiare Opus de illis com-=
poſuiſſet?⸗ H
Hiſtoria Euſebii ex Chronico Alex. Ilucem

accipit. In eo ſub Conſulatu Caracallæ Aug. I I Perſecutis
P 2
1 Alexandrisß

graviſſim

& Getæ Cæſaris anno ducenteſimo quinto geſto
dicitur: Horum Conſulatu Severus Alexandriam
ingreſſus Chriſtianos perſequi cœpit ; ex quibus
multi alb Alexandria & Aℳ.gypto Augnſtamnica
Thebaidem uſque, pro Chriſto caſi occubuere. Ubi
quæ ſub primo Caracallæ Conſulatu, præſenti
nempe anno, contigere, ad ſecundum ejus
R Contfularuræ

An. Ch. 20

rimos e opasii
laſtolit.

194

S F C. III. Conſulatum perperam revocantur. Ex Herodia-

An. Ch. 2 02.

V.
Mare yrium
§. Leonidis.

VI.
Origenis
«tas.

no enim, Dione, & Spartiano liquet, Severum
ex Oriente anno ſequenti reducem, illuc ampliùs
nonrediiſſe. Præterea Spartianus in Severo cap.
17. ubi dixit, Severum cum Caracalla filio in
Syria Conſulatum iniiſſe, præſenti videlicet an-
no, ſubdit : Poſt hoc dato ſtipendio cumulatiore
militibus, Alexandriam petiit. Ia itinere Pa-
laſtinis plurima jura fundavit. Iudæos fieri ſub
gravi pœna vetuit. Idem etiam de Chriſtianis
ſanxit. Eo igitur tempore, quæ Auctor Chronici

Alexandrini narrat, perpetrata ſunt. Euſebius in

Hiſtoria, poſtquam paucis verbis perſecutionis
initium inſinuavit, fusèe & de induſtria diſſerit
de iis, quæ Alexandriæ acta : Auctor verè
Chronici Alex. loquitur tantùm de perſecutione
Alexandrinorum, quam ideo præſenti anno
cœptam ſcribit, quando nempe Severus in eam
urbem ingreſſus eſt. Quare certum videtur, Au-
ctorem Chronici Alex. ſicut Severi Alexandriam
ingreſſum, & Alexandrinorum perſecutionem
cum anno Chriſti C CV malè copulavit; ſic
anno præcedenti perperam ſcxipſiſſe, Chriſtianos
vexatos fuiſſe. Euſebius lib. 6. cap. 7. loquens de
Juda Scriptore Chriſtiano, qui ſub Severo vixit,
hæc habet: Eodem tempore alius quoque Soriptor
Judas de ſeptuaginta apud Danielem ſeptimanis
diſſerens, ad decimum uſque annum Imperii Sever'i
Jupputationem perducit. Qui etiam decantatum
illum Antichriſti adventum jam tum imminere
exiſtimabat. Adeo commota tunc adverſus noſtros
perſecutio multorum animos vehementer contur-
baverat.
Ad num. VIII & ſeqq. Ex dictis liquet, S.
Leonidem Origenis patrem, currenti anno mar-
tyrium ſubiiſſe, idque X Kal. Maias, ut in va-
riis Martyrologiis ab Henſchenio & Papebrocio
in ejus Vita die XXII laudatis, legitur. Malè
tamen ab utroque ſcriptum, Leonidis marty-
rium, quod Alexandriæ contigit, ad annum
ducenteſimum circiter quartum revocandum,
quæ Mariani Scoti ſententia fuit. Nam in Chro-
nologia Origeniana ab Euſebio minimè diſce-
dendum.
Euſebius lib. 6. cap. 2. de Origene ait: Patre
martyrii coronam adepto, ipſe cum matre & par-
vulis fratribus, numero ſex, orbus relictus eſt,
annum agens atatis ſeptimum decimum. Quare
cùm Leonides anno currenti martyrium fecerit,
& Origenes ſeptuageſimo ætatis anno obierit,
liquet, hunc anno centeſimo octogeſimo quarto
in lucem prodiiſſe, præſenti anno decimum
ſeptimum ætatis jam abſolviſſe, annoque du-
centeſimo quinquageſimo tertio è vivis exceſ-
ſiſſe; cùm Euſebius, qui in iis, quæ Origenem
ſpectant, accuratiſſimus eſt, teſtetur, hunc paulè
antequam Gallus & Voluſianus interficerentur,
quod anno CCLIII accidit, ex hac vita mi-
graſſe. Vir clariſſimus Daniel Huetius, qui
magno labore Origenis Vitam & Opera expli-
cavit, ideo Origenem anno C LXXXVnatum
ſcribit, quia mortem ejus in annum CCLIV
confert. Verum Galli & Voluſiani interitus ab
anno CCLIII minimè removendus; annique
ſeptuaginta, quos Euſebius Origeni tribuit, in-
completi intelligendi. Valeſius in Animadver-
ſionibus Euſebianis Origenis natale cum anno
Chriſti CLXXXII non bene illigavit; ſic
enim Leonides occiſus non eſſet Origene XVII

Etatis annum agente; nec Origenes paulò ante

mortem Galli & Voluſiani & vivis exceſſiſſet;

Critica Hiſtorico- Chronologica

quod tamen in dubium revocari non debet. AC 1I.
Quatre Euſebius citatus negligit menſes aliquet An. Ch.203

quibus Origenes ſupra annos XVII moriente
patre natus erat.

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN £½ 5696. Anno Urbis

. . 956.
O 16 B. I4. P. 17. April. Indict. 1I. Olymp. 245.

JEsu CHRISTI 203. ſecund. Baronium 205.
ZEPHYRINI PAPE 7.

SEVERI IMP. I I. CARACALLÆE IML. 6.

D num. I & ſeq. Coſſ. L. Fulvius Plautiaa I.
nus, & P. Septimniut Geia. Card. Noriſius Conſales &.
2 . . . . Decennalia
in literis ad me datis obſervat, Onuphrium in Fa- „ ver 1ms.
ſtis cognomen Slani malè Plautiano attribuere,
uti & Septinmi nomen. Plautianus enim L. ulvius
Plautianus dicendus, ur liquer ex Spartiano in
Severo cap. 6. uti legitur, Plautianam ad occu-
pandos Nigri liberos miſit Severus. Idem verò
Hiſtoricus in Peſcennio Nigro cap. 6. eandem
rem recitans, ait: Severus Heraclium ad obti-
nendam Bithyniam miſit: Fulvium autem ad oc-
cupandos adultos Nigri filios, ubi Fulvium vo-
cat, quem in Vita Severi Plautianum appellarat;
quam ſententiam Card. eruditiſſimus magis
confirmavit, poſtquam 2 Toinardo Viro cla-
riſſimo Nummum & Gaza Regia deſcriptum
accepit, in quo Plautilla Auguſta, Plau-
tiani filia in antica parte dicitur, &εα%TX„ ρ1 A
IHIAATTIAAA CE B. id eſt, Falvia Plau-
tilla Auguſta. Plautianus itaque Plautillæ pa-
ter & Fulviis, non verò & Seprimiis oriun-
dus, ut doctè deducit Card. Noriſius, tam ex
præcedenti, quàm ex multis aliis Nummis
Græcis Plautillæ, qui in Cimelio Regio
aſſervantur. Geta Plautiani Collega, non
Geta Cæſar Severi filius, ut exiſtimavit Ba-
ronius, qui & Plautianum perperam Sila-
num vocavit, ſed Geta Severi Imperatoris
frater, ut certèò conſtat ex duobus Geræ Cæia-
ris Nummis apud Mediobarbum, in quibus is
dicitur PoNTIF. LR. L. IIII. Cos. II. D ES§.
III. P. P. Cùm enim Geta Cæſar anno Cc v &
anno c cVIII Confſulatum ordinarium gefle-
rit, anno c cCx II, quo à Caracalla fratre occi-
ſus, non Conſul II deſignatus III, ſed Con-
ſul III deſignatus IIII in iis Nummis dice-
retur. Decennalia Imperator Severus dedit, ut
liquet ex Nummo hujus Imperatoris apud Me-
diobarbum, in cujus poſtica legitur: Vor.
SuscCc. DEC. P. M. ILR. P. XI. Cos. I I I. P. P.
Cernitur figura velara coram ara ſacrificans.
Tribunitiam Pot. x 1 hoc anno Mibas Aprilis
iniit Severus. Quare tempore legitimo ea De-
cennalia celebrata, licet Conſulatus iiſdem de-
ſtinatus, anno præcedenti geſtus fuerit. Vides
interim Plautianum, qui omnia apud Severum
poterat & Getam hujus fratrem, annum aperuiſ-
ſe, quia, ut ſæpe dixi, annis bujuſmodi ſolen-
niis addictis, viri illuſtriores Gonſules proce-
debant, quando Imperatores Conſulatum non
ſuſcipiebant.
Caracallam Imperii Auguſtei, & Getam Im- II.
perii Cæſarei Quinquennalia edidiſſe exiſtimo, Quinquen-
quod de utroque inſinuare videtur Spartianus
in Severo cap. 14. ubi ait: Getæ filio minori to-
gam virilem dedit, majori Plautiani filiam ma-
trimonio junxit. Illud matrimonium præſenti
anno

t.

nalia Cara-
calla & Ge-

40.
u. Ch

III.
Cmnſulat,
honorariji
numriri
Ai

IV.
Tiumphu,

deveri 6 5

ſiorum.

inn!
h20, .

0 Urbis

np.245.

I.
nſales
cennalig
veri lmz.

11.
Auinquel⸗

Cats-
.

S C. III. anno peractum, ut ſuperiùs oſtendimus. Im-
An. Ch. 203. peratores autem & eorum filii annis hujuſmo-
di feſtivitatibus dicatis uxores ducere ſoliti.
Præterea Mediobarbus Nummum Caracallæ re-

fert inſcriptum: ANTONINuISPIuIS AuG.

PoNT. T R. P. VI. in poſtica, INDuLGENTIA
AuG G. IN CART H. S. C. id eſt, Ladalgentia
Auguſtornm in Carthaginem, Senatuſconſulto.
Viſitur Dea leone vecta, dextrà ramum, ſini-
ſtrà tympanum. Mediobarbus Cybelen inter-
pretatur. Sed ea Dea cœleſtis, quæ Carthagine
colebatur, ut ſuo loco dicetur. In Decennali-
bus & id genus feſtis indulgentia & liberalitas
Auguſtorum de more elucebat. Parte alia Ge-
ta Cæſat liberà togâ indutus. Quare ſicut Qa-
racalla anno, quo Imperii Cæſarei Quinquen-
nalia edidit, togam accepit; ita & Geta Cæſar
Quinquennalia cum tôga virili copulaſſe vide-
tur. Natus erat Geta anno Chriſti centeſimo
octogeſimo nono, idque ſexto Kalend. JQunias, ut
habet Spartianus in Geta cap. 3. ideoque cur-
renti anno decimum quintum ætatis annum,
quo filiis Imperatorum roga virilis dari ſolita,
ingreſſus eſt. Quantà magnificentiã hæc Decen-
nalia exhibita fuerint, deſcribit Dio, qui ade-
rat, lib. 76. hincque quæ in aliorum Imperato-
rum Decennalibus & id genus feſtis herent,
conjicere poſſumus.
111. Dio lib. 46. ait: Primus omnium Severus Im-
Conſulatus perator, ecum Plautiano honores Conſalares tri-
honorarii bniſſet, eumque deinde in Senatum adſeriptum,
numerari Conſulem faceret, iterum Conſulem eſſe dixit. I-
din que exemplum alii deinde ſecuti ſunt. Hæc novi-
tas horum Decennalium effectus. Sed cùm Ba-
ronius Conſules ſuffectos, ab his qui Conſulari-
bus tantm ornamentis decorati fuerant, non
diſtingueret, exiſtimavit uſque ad currentem
annum Conſules ſuffectos in Faſtis numeratos
non fuiſſe; quo pacto Faſtos Conſulares non ſe-
mel perturbavit. Itaque Conſulatus ſuffecti an-
te hunc annum computati, nihilque novi nung
inductum, niſi ut Conſules honorarii, eàdem,
quâ ſuffecti, prærogativâà potirentur, iterumque
Conſules dicerentur, ſi ad Conſulatum ordi-
narium eos evehi contingeret: quo privile-
gio jam ab Auguſto Conſules ſuffecti gaude-
bant.
1V. Herodianus lib. 3. cap. 10. de Severo Imp. lo-
Triumphu: quens, ait: lpſe interea rebus ad Orientem ſic ge-
Severi & fi- ſtis, Romam revertebatur ,filios jam puberes ſe-
liorum. cum adducens. Urbem dein triumphans inveltus
eſt. Ex Nummis Severi & Caracallæ ab Andrea
Morellio, Viro clariſſimo, in Specimine uni-
verſæ rei Nummariæ antiquæ exhibitis, & inter
ſe collatis, liquet, Severum præſenti anno Ro-
mam adventaſſe. In Nummo Severi legitur:

SEVXR. P. A uG. P. M. TR. P. x. Co S. II I. in

poſtica: ADVENT. Aucs. Cernuntur tres fi-
guræ decurrentes, Severus nempe in medio, qui
à dextra habet Caracallam, à ſiniſtra Getam.
Severus Idibus Aprilis anni ſuperioris Tribuni-
tiam Pot. x ſuſcepit, quæ præſenti anno adhuc
in curſu fuit. Nummus Caracallæ inſcribitur:
ANTONINUIS PIuS AuG. PON T. TR. P. vII.
in averſa parte: ARCuS AuG G. S. C. Eſt arcus
trium fornicum, qui hedieque Romæ viſitur,
ſed adeo vetuſtate conſumtus, ut vix agnoſci
poſſint effigies, inſcriptuſque eſt Severi & Ca-
racallæ nominibus & titulis. Is Caracallæ Num-
mus præſenti anno percuſſus, & Tribunitia Pot.
VII ab anno centeſimo nonageſimo ſeptimo,
Tom. I.

in Annales C. Baroni.

105

quo Caracalla Imperator eſt deſtinatus, deducta. S Æ C I1I.
Quod cùm non animadverteret Mediobarbus in An. Ch. 253,

præſtantiſſimo ſuo Opere de Numiſmatis Impp. 304.

pag.287. eum anno ducenteſimo quarto illigavit.

Cuùm itaque triumphalis ille arcus præſenti an-
no, quo Severus cum filiis triumphavit, erectus
fuerit, illum Caracallæ? Nummum eodem anno
cuſum, minimè dubitandum. Notandum etiam
in Nummo Severi legi, AbPDVENT. Auc6.
cum duplici & 6, licet Geta cum Severo Cara-
calla Romam venerit; quia nempe nondum uſus
ferebat, ut Cæſares in Nummis & Inſcriptioni-
bus, ſimul cum Auguſtis memoratis, Auguſti &
ipſi vocarentur. Contràâà verò in Nummis Phi-
lippi Junioris Cæſaris cum Philippo patre im-
perantis apud Mediobarbum pag. 349. habetur:
M. Ju I. BHILIPPUuS NOB. CAES. in poſti-
ca: PIETASAIGG. vel, VIRTuS AuGus-
TOR. ubi Philippus Junior, qui tantùm Cæſar
erat, Auguſtus dicitur ob conjunctionem cum
patre qui Auguſtus erat. Ex quibus diſcimus,
morem illum poſt Severi mortem imtroductum.
Diſcimus etiam, Decennalia & triumphos eo-
dem anno exhiberi ſolitos, niſi ad hos agendos
Imperatores Conſularum ſumerent. Joſephus
Suareſius, Epiſcopus Vaſionenſis, mihi, dum
viveret, amiciſſimus, triumphi Severi Anagly-
pha Romæ anno MDCLXXVI publicavit.
A num. XXI ad XXVII: Acta paſſio- V.
nis S S. Martyrum Perpetuæ & Felicitatis, quæ 88. Perpetua
Baronius periiſſe arbitrabatur, Holſtenius Vati- G Eelicira-
1. . . 1. tis mari y=
canæ Bibliothecæ Præfectus in lucem edidit, „mm 2-
quibus Henricus Valeſius præfationem præfi-
xit, in qua oſtendit „S S. Martyres non apud
Tuburbum Mauritaniæx, ut in Martyrologio
Romano legitur, ſed Carthagine paſſas eſſe, ut
Proſper in auctiori Chronico, Beda in libro de
ſex Ætatibus, Rabanus in Martyrologio, alii-
que teſtantur. Nec eſt quèòd quis objiciat aucto-
ritatem Auguſtini. Hic enim, cùm Tuburbita-
nas Martyres dicit in Sermone XXXII, non
Perpetuam ac Felicitatem, ſed Maximam, Do-
natillam, ac Secundam, quæ imperante Vale-
riano & Gallieno martyrium fecerunt apud TZu-
burbum, tertio Kalendas Auguſti, intelligit, ut
ibidem oſtendit Holſtenius laudatus.

ANNO PERIODIGRECO-ROMANZ 5697: Anno Urbis
O 17. A G. 15. P. 8. April. Indict. 12. Gmb. 245.

. AR. 40
JEsu CHRW1ISTI 204 ſecund. Baronium 206, n. 4
ZEPHYRINI PAP 8.

SEVERI IMP. I2. CARACALL £Æ IMP. 7.

D Num. I. Coſſ. Fabius Cilo II, & M. I.
Annius Libo, ex Inſcriptione Onuphria- Conſules.
na. In Faſtis etiam Theonis Cilo cum numerali
nota editur.
Ad num. I V. Imperatores Severus & Anto- II.
ninus ejus filius octanos Ludos Seculares Romæ ur Seeu-
exhibuere, anno Urbis nongenteſieno quinqua- ares offa vi.
geſimo ſeptimo, ut docet Cenſorinus lib. de Die
Natali cap. 17. Quos Ludos Severus, nulla
Claudii Domitiani Ludorum Secularium ra-
tione habita „ anno cCcXX, poſt exhibitos ab
Auguſto Ludos Seculares quintos, edidit. Qui-
dam cenſores in Epiſt. Conſulari à Card. Nori-
ſio publicata contendunt, Cenſorinum ma-
le hos Ludos olιvos appellaſſe, eoſque nonos
D 2 appellar

§KC. III. appellandos. Verùm cùm Antoninus Pius nul-
An. Ch. 204. I10s Ludos Seculares repræſentarit, ut ſuo loco
demonſtravimus, Ludi Seculares ſub Severo
habiti, omnino octavi fuere. Severus Conſula-
tum, ut moris erat, non ſum ſſit, ſive quia ab ea
dignitate annis, quibus ea ſibi debita, ſæpius
abſtinuit, ſive quia ad Ludos Auguſti, qui, pri-
vatis Conſulatum gerentibus, illos celebravit,
reſpexit.
III. Modus Ludorum hujuſmodi, inquit Zoſimus
Aæ in illis lib. 2. pag.669. relatus eſt in literar. Circumenn-
* cg Sbe- tes pracones, univerſos ludorum causd convenire
rentur. jubebant ad ſpectaculam, quod neque vidiſſent
antea, neque viſuri poſthac eſent. Lpſo autem
meſſis tempore, perpancis diebus ante, quam lu-
di peragerentur, in Capitolio temploque Palatino
VV viri ſodentes in ſuggeſta, laſtralia populo di-
ſtribuebant. Ea ſunt faces, & ſulphur, & bitu-
men. Nec participes horum ſervi ſunt, ſed liberi
duntaxat homines. Poſteaquam populus univer-
ſus & in locis iis quæ diximus, & in templo Dia-
næ, quod eſt in Aventino colle, convenit, triti-
cum, & hordeum, & fabas quiſquis ſecum de-
fert, ac Parcis nocturnos ludos caſtè pudicè que
faciunt; bhoſtiæ propter ripam Tiberis ad Taren-
tum Diis conſecrantur (indeque ſpectacula, quæ
in ludis Secularibus exhibebantur, Tarentina
dicta ). Hs autem Diis rem ſacram faciunt, vi-
delicet Jovi, Junoni, Apollini, Latonæ, Dianæ:
tum præter hos, Parcis, & Lacinis, & Cereri,
& Diti Patri, & Proſerpinz. Prima nocte ſpecta-
salorum ad horam ſecundam, tribus aris in ripa
fluminis conſtruttis, Imperator cum XV viris rres
agnos cædit; & aris ſanguine reſperſis ſolidas Vi-
Simas adolet. Sena verb ſine theatro conſtrutta,
lumina cum rogis accenduntur, & hymnus recens
factus canitur; adeoque ſpectacula conſentanea
rebus divinis eduntur. Et hæc qui peragunt, pro
mercede primitias fruttuum, tritici, hordei, fa-
barum accipiunt. Nam illæ, ſeu ut diltum eſt, ab
univerſo populo diſtribuuntur. Poſtridie conſcenſo
Capitolio, & conſuetis ibidem immolatis boſtiis,
ad conſtruétum inde theatrum progreſſi, Apolli-
ni, & Dianæ Eudos faciunt.
IV. Inſequenti die matronæ nobiles ad horam ab
As illis La- oraculo conſtitutam in Capitolium convenientes
dis religio Deo ſupplicant, & hymnis eum, ceu fas eſt, cele-
Chr ſiana hrant. Die tertio in Apollinis ade Palatina ter no-
eshorreba˖ vem illuſtres pueri cum totidem virginibus, om-
nes utrimque florentes, hoc eſt, qui ambos paren-
tes adhuc ſuperſtites habent, hymnos & paanes
Græcà Romandque linguà canunt, quibus ſubjeltæ
Romanis urbes ſervantur. kidem alia ſecundum
traditum à numine ritum fiebant; qua ſane quan-
diu peracta fuerunt, nullum Reſpublica NRomana
detrimentum cæpit. Quæ referre placet, ut ma-
nifeſtius appareat, quantum 4 religione Chri-
ſtiana Ludorum Secularium celebratio aliena
fuerit, & quantum hallucinentur viri doctiſſi-
mi, qui noſtra etiam ætate tradunt „utrumque
Philippum Imperatorem Chriſto nomen dediſ-

eſt quod reſpondeant, utrumque Philippum in
Ludis Secularibus nonis memorata ſacrificia in-
terdixiſſe & ſpectacula tantum edi mandaſſe;
vel Ludos Seculares celebrari potuiſſe abſque ſa-
crificiis, & eo modo Honorium Imp. anno
CCCCIV, qui à currenti centeſimus erat,
horum Ludorum exhibitionem permiſiſſe, ideſt
cum ſolo Circenſium, aut Theatralium Ludo-
rum apparatu. Nam nec ambo Philippi Chri-

196 Critica Hiſtorico-Ohronologica

⸗ . △ .
ſtiani fuêre, nec Honorius Imp. Ludos Secula- S C. I1I.
res fieri permiſit, ut ex infra dicendis certis ar- An. Ch. 205.

gumentis liquebit.

ſe, & tamen Ludos Seculares exhibuiſſe. Nec

ANNOPERIOPDI GRCO-ROMANg£ 5698.
O18. F. 16. P. 24. Mart. Indict. Iz.

JESuCHRISTI 2z05. ſecund. Baronium 207.
ZEPHYRINI PAPZ 9.

SEVERIIMP. I3. CARACALIX IM P. S.

D num. I. Coſſ. M. Aurelius Antoninus

Caracalla Aug. II, & P. Septimius Geta
Cæſar. Eſt hic primus Getæ Cæſaris Conſula-
tus, non verò ſecundus, ut putavit Baronius.
Legenda quæ initio anni CCIII hac de re
ſcripfſi.
Sumtus hic Conſulatus à Caracalla juxta ſe-
cundam Conſulatuum Cæſareorum regulam, à
Geta verò juxta tertiam, ut ſc. Collega eſſet fra-
tris Decennalia Imperii Cæſarei celebrantis.
In Diſſert. Hypat. pag. 224. Nummum ex Occo-
ne recitavi inſcriptum, Trib. Pot. VIIII, in
poſtica, Vota ſuſcepta X; ſed hæc poſtica ad aliam
anticam pertinet, quàm ad præfatam, ideoque
Nummus ille vitioſus.

n
—

ANNO PERIODI GRACO-ROMAN g 5699.
O 19 E. D 17. P. 13. April. Indict. 14.
JESuICRRISTI Z306˖ ſecund. Baronium 208.

ZEPHYRIHNI⁊ PAPD & 10.

SEVERI IMP. I4. CARACALLE IMP. 9.
»*

D num. I. & ſeqq. Coſſ. Nummius Albinus,
& Fulvius Wmilianus, ex Inſcriptione
Onuphriana, non Fulvius £Æmilius, ut perperam
Baronius habet.
Corpus ſuum eviravit Origenes, ſive ferro
exactis genitalibus, ut crediderunt Hieronymus
Epiſt. 6é5. & Nicephorus lib. 5. cap. 8. ſive me-
dicamento exſiccatis, ut aliis perſuaſum. Rem
in incerto Epiphanius hæreſi 64. relinquit.
Utraque tamen caſtratio ab Origene tandem
damnata, qui alios ne ſimile quid in ſe aliquan-
do conciperent, vehementer abſterruit, cùm
aliis locis, tum præſertim ſuis in Matthæum
Commentariis, ut videre eſt tom. 15. ad cap. 19.
Demetrius Epiſcopus Alex. primùm laudibus
Origenem proſecutus, eum confirmavit, ſtre-
nuéque ſuſceptum munus continuare juſſit.
Unde nullo ſexùús diſcrimine univerſos ad ſe au-
diendi causâ venientes admiſit. Qua de re le-
gendus eruditiſſimus Huetius lib. 1. Origenian.
cap. 2. ex quo hæc excerpſimus.

ANNO PERIODI GRÆCO -ROMANg 5700.
O 20 D. 18. P. 15. April. Indict. I5.
JESsuCRHRISTI 207. ſecund. Baronium 209.
ZEPHYRINI PAP II.
SEVERI LMP. Ij. CARACALLA MP. 10.

D num. I & ſeqq. Coſſ. Aper & Maximus,
ut oſtendit Card. Noriſius in Epiſtola
Conſulari.
Videtur

206. 207.

Anno Urbis
958.
Olymp. 246.
ahn. I.⸗

I.
Conſales.

II.
Decennalia
Imperii Ca-
ſarei Cara⸗
callas

Anno Urbis
959.
Olymp. 246.
an. 20

I.
Conſules.

II.
Origenes
leipſum ca
ſtrat.

Anno Urbis
960.
Olymp. 246.
an. 3.

IJI.
Conſules.

0
An. Cl

Qind
ha5

III.
Trtullian
ſoribit all
verſus N.
tionem.

II
Chen
6. 207,

ino Ucbis
8.

l.

l.
Unſeller

II.
Derennalis
mperii Ca.
arei Ca⸗
alee

nno Vrbis
9.
Olyn 46,
dn. 2

l.
Corſalet⸗

II.
Digenes
ſigſem e.
rat.

960.
Olynp4s

I.

5½ C. III. Videtur Severus hoc anno Quindecennalia
An.ch. 0: celebraſſe, ob eaque ſolennia Imp. XII ap-
Quindecen- Pellatum eſſe, quando iniit Tribunitiam Pot.
nalia Severi. XV, ut videre eſt in Nummis & Inſcriptio-
nibus ea Tribunitia Poteſtate notatis. Medio-
barbus in Numiſmatis Impp. pag. 277. ait, Se-
verum hunc titulum multiplicaſſe propter vi-
Storias Britannicas per Duces reportatas. Sed li-

cet verum ſit, per hæc tempora bellum in Bri-

tannia geſtum, ut docet Dio lib. 76. & propter
victorias Imperatoris titulum de more auctum,
ſuſpicor tamen Severum cum Tribunitia Pot. v
titulum Imperatoris XI ob Quinquennalia, &
titulum Imperatoris XII propter Decennalia
ſuſcepiſſe. Et ratio eſt, quia intra illud quin-
quennium multas victorias retulit, nec titulum
illum multiplicavit, & poſt currentem annum
Caledonios, alioſque Barbaros in Britannia vi-
cit, indeque Britannicus dictus eſt; nec tamen
nomen Imperatoris XIII in Nummis ejus &
Inſcriptionibus legitur. Quod ſi poſt Britanni-
cas victorias vicennalia edidiſſet ; Imperator
XIII appellatus eſſet, cùm in Vicennalibus
& id genus feſtis victoriæ antea reportatæ in
Nummis & Inſcriptionibus rurſus memorari ſo-
lerent. Quam conjecturam Chronologiæ quan-
doque dirigendæ non parum utilem, Viris eru-
ditis magis diſcutiendam proponere volui. Cara-
calla Severi filius hoc anne Tribunitiam Pot.
x ſuſcepit, & Imperator II appellatus eſt, ut
ejus Numiſmata oſtendunt, quia cum patre
titulum illum geminavit.
Tertullianus hoc anno, Imperii Severi

ugan decimo quinto, contra Marcionem ſcrip-
ſeribit ad- ſit, ut rectè Baronio obſervatum. Fervebat

verſus Mar- tunc perſecutio, ut ex lib. I. adverſus Mar-
cionem. cionem liquet, quæ Severi Quindecennalium
occaſione de more aucta. Dodwellus in Diſ-
ſert. Cyprianica XI, quæ eſt de Paucitate
Martyrum, perſecutionem Severi intra bien-
nium, primum videlicet & ſecundum hujus
Imperatoris annum coarctat.; cum tamen ex
laudato Opere Tertulliani conſtet, eam per
hæc tempora graſſatam eſſe, & ex Sulpicio Seve-
ro liqueat, eam uſque ad Severi finem conti-
nuatam. Ubi enim de ea locutus eſt, ait: Ia-
terjectis deinde annis VIII & AXXpax Chri-
ſtianis fuit, niſi quod medio tempore Maximi-
nus nonnullarum Eccleſiarun Clericos veravit.
Ab anno autem CCXI Severi emortuali ad
annum CCXLIX, quo Decius perſecutio-
nem inſtauravit, anni XX X“z!ãVIII interji-
ciuntur. Quare Severus uſque ad mortem ſuam
Chriſtianos vexavit, vel vexari permiſit, quod
perinde illis erat. Dodwellus quidem loco ci-
tato num. III dicit, reponendam eſſe deca-

dem, quam intercediſſe arbitratur, legendum-

que, XLVIII, loco VIII & XXX; ſic-
que annos illos à decimo Severi quo perſecutio
cœpit, ad CCL, in quem incidit maxima
ars primi anni Imperii Deciani, numerandos
eſſe. Verum ex laudato Tertulliani Libro ma-
nifeſtum fit, præfatum numerum XXXVIII
annorum retinendum, & quod gratis & ſine
alicujus exemplaris teſtimonio aſſeritur, reji-
ciendum. Pax itaque Eccleſiæ non reddita, niſi
oſt Severi interitum; quod indicare videtur
Dio lib. 77. ubi poſtquam retulit, Caracallam
Severi filium & ſucceſſorem occidiſſe fratrem
Getam, ait, illum dixiſſe in Senatu: Audite,
inquit, rem maximam, ut totus terrarum Orbis

Tom. I.

quarto Auguſtum nuncupatum, idque ex

in Annales C. Baronii. 197

Qaudeat. Omnes exules rei fabti cujuſvis ſoele- S Æ C. III.
ris, quomodocumque damnati ſint, reſtituantur, An. Ch. 20.
&c. Perſecutio igitur Severiana non ſolùm ſan-
guinolenta, ſed etiam longa extitit.

ANNOPERIODI GRCO -ROMAN &£ 5701 Anno Urbis
OO 2r CB. ). 19 P. 24. April. Indict. 1. iym . r46.
Jz su CHRISTI 208. ſocund. Baronium z10. ²¹. 4.
ZEPHYRINI PAPAX I2.

SEVERI IMP. I6. CARACAL L A IMP. II.
GET£ IMP. 1.

D num. I. Coſſ. M. Aurelius Antoninus I.
Caracalla Aug. III, & P. eptimius Conſules.
Geta Caſar II.
Sumtus hic Conſulatus à Geta juxta tertiam II.
Conſulatuum Cæſareorum regulam à Caracalla Decennalia
juxta ſecundam; Imperii enim Auguſtei De- Imperii Au-
cennalia celebravit, ut certò demonſtrat ejus Sahei Cars
Nummus in cujus poſtica legitur: VOTA WD
Sor. DEc. PoNTIF. LR. P. xX I. Cos.
III S. C. Baronius Getam hoc anno Auguſtum
nuncupatum ſcribit; alii verò tradunt incer-
tum eſſe, an hoc anno, vel ſequenti dignita-
tem illam obtinuerit; cum initio anni CCXII,
quo interfectus fuit, Tribunitiam Poteſtatem
quartam gereret, quæ tam à ſequenti anno quàm
à præſenti inchoari potuit. Veràùm eam nuncu-
pationem currenti anno factam Caracallæ De-
cennalia evincunt; cùm, ut ſæpius diximus, annis
hujuſmodi ſolenniis addictis novi Cæſares aut
Auguſti creari ſolerent.
Incidunt & in hunc annum Decennalia Im- III.
perii Cæſarei Getæ, ad quæ referendum Nu- Derennalia
miſma à Scaligero, in animad verſionibus Euſe- Imperü Ca-
bianis ad num. 2215. recitatum I M P. C s. P. Jarei Gete, .
SEPT. GETA. PIuS. Auc. SECULARIA
SACRA. S. C. Anno Chriſti ducenteſimo
quarto Ludi Seculares à Severo, Caracalla . Se.
Geta editi, ut conſtat ex Nummis apud Me-
diobarbum. Quo tempore Geta tantùm Cæſar
erat. Sed quia in Decennalibus victoriæ ante
decennium reportatæ, aliaque ad gloriam Prin-
cipum magis conferentia Nummis inſculpeban-
tur, eorumque memoria renovabatur; ideo
in præfato Getæ Nummo, poſtquam Auguſteam
dignitatem conſecutus eſt, cuſo, Ludi Secula-
res in Imperii ejus Cæſarei Decennalibus me-
morati. In quod arcanum cùm Scaliger non pe-
netraret, exiſtimavit, Getam anno ducenteſimo
cita-
to Nummo manifeſtè conſtare. Sed cùm Geta
Tribunitiam Poteſtatem quartam dumtaxat inie-
rit, Scaligeri error manifeſtus. Poſſinus in No-=
tis ad Paſſionem SS. Perpertuæ & Felicitatis ar-
bitratus eſt, ſe laudati Numiſmatis beneficio,
annum quo illæ martyrium paſſæ, detexiſſe. In
earum enim Sanctarum Actis dicitur, eas mor-
ti addictas, quando celebrabatur Matale Geiæ
Cæſaris, ideoque martyrium illud ante finem
anni CCIV, quo Getam Auguſtum renuncia-
tum credit, accidiſſe. Mediobarbus in Geta pag.
301. eundem Getæ Nummum refert, citat ue
Card. Noriſium Pag: 170. in Cenotaphiis Piſanis
Caii & Lucii Cæſarum, ubi illum ex Scaligero
recitat; ſed quod omninèò intolerabile nulla
ſuæ immutationis, ſeu verius depravationis, ra-
tione reddita, legit: GETA CSAR PON-
3 TIF,

198 Critica Hiſtorico-Chronologica

⁸ F C. III. T I F. Cos. in averſa parte, SECILARIA
An. Ch. 209. SACRA. S. C. licet apud Card. Noriſium,
zi0. quem citat, Geta cum nomine Auguſti legatur.
Vix credi poteſt, quantum Antiquarii Literis
nocuerint, dum inſcriptiones Nummorum &
Lapidum, quas non percipiebant, corrupére,
vel prorſus omisêre; ſic enim errori viam pate-
fecerunt, & veritati è tenebris eruendæ occlu-
ſerunt.

Urbis ANNO PERIODIGRCO-ROMANEZ 5702.

Anno
962. .
Olymp. 247. .O ◻ 22 A. ) 1I. P. 9. April. Indict. 2.
an.l JESuI CRRISTI 209. ſecund. Baronium 211.
ZEPHYRINI PAFÆ½ 13.
SEVERI IMP. 17. CAKRACALLZ IMP. 12.
GETX IMP. 2.
1. D num. I. Coſſ. Claudius Pompeianus, &
Conſules. Avitus, quem ultimum Baronius per-

peram Lollianum Avitum appellat, ut oſten-
dit Card. Noriſius in Epiſt. Conſulari.
II. Severus anno tantum ſequenti Britannicus di-
Caracallæa c(tus, & celebris murus à mari ad mare per me-
Britavnicus diam Britanniam ab eo ductus. Spartianus enim
dictus, in Severo cap. 18. ait, Britanniam quod mawi-
gum ejus Imperii decus eſt) muro per tranſver-
ſam inſulam ducto utrimque ad finem Oceani mu-
nivit unde etiam Britannici nomen accepit. Ca-
racalla in Nummis apud Mediobarbum non di-
citur Britannicus, niſi quando gerit Tribuni-
tiam Pot. XIII anno ſeguenti inchoatam. Qua-
re cüm Britannicus eodem tempore, quo pater
appellatus fuerit, magnificum illud opus illo

anno ædificatum.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMANEX 5703.

963. . G. z.
Olymp. 247. S 23 G. ) 2. P. I. April. Indict. 3
an. 2. JESu CRRjISTI ZI0. ſecund. Baronium 212.

Z EFPHYRINI PAPE I4·

SEVERI IMP. 18. CARACALLÆ IM P. 13.
GETAX ILIMP. 3.

I1. D num. I. Coſſ. M. Acilius Fauſtinus, &

Conſules. Triarius Rufinus, ut oſtendit Card. Noriſius
in Epiſt. Conſulari ex Infſcriptione Gruteri
pag. 300. .
II Quindecennalia Imperii Cæſarei Caracallæ.

Quindecen- In Diſſert. Hypatica pag. 225. retuli Nummum
nalia Impe- ex Occone pag. 374. inſcriptum: Severus Pius
,G e, Aug: P. M. Ir. P. XII Coſ. III. in averſa par-
Sds we Ppot. ſolut. dec. Cſ. III. Sed ſunt duæ partes
duorum Nummorum per inconſiderantiam con-

junctæ.

Anno Urbis ANN O PERIODI GRACO-ROMANA 5704.

964. . N —
Olymp. 247. Q4 F. 3. P. 14. April. Indict. 4.
en. ,. In su CHRISTI ZII. ſecund. Baronium 113.

ZEPDHYRINI PAPX II5.

CARACALLA IMP. 14. GETA IMP. 4.

I. Num. I ad X. Coſſ. Lollianus Gentianni,
Conſules. & Pemponins Baſus, ex Variis Faſtis.

Dio lib. 76. de Severo ſcribit: Morbo extin- S £ C. III.
Gus eſt pridie Nonas Februarü, id eſt, die quar- An. Ch. 2rn.
ta Februarii. Paulò pèſt ſubjungit, Vigit annos Sepens on
L1V, menſes IX, dies XXV. erat enim na- dsegs, P.
tus III Uaus Aprilis. Kegnavit annos decem &g
ſeptem, menſos octo, dies tres. Natus itaque erat
Severus anno Chriſti centeſimo quadrageſimo
quinto, ut rectè etiam habetur in Collectaneis
Græcis à Scaligero, poſt Euſebium publicatis,
ubi dicitur Severus natus anno quarto Olympia-
dis ccxxx, qui anno Chriſti cx IvV uſque ad
menſem Julium in curſu eſt. Quoad diem nata-
lem Severi, Dioni ſuffragatur Kalendarium Her-
vartianum, quod ad III Idus Aprilis habet:
N. DIVI SEVERI,id eſt, Watale Divi Seve-
ri. Idem legitur in exemplari Bucheriano; ſed
in eo quod Petrus Lambecius tom. 4. Bibliothe-
cæ Cæſareæ publicavit, illud Severi Natale cum
quarto Idus Aprilis, errore ſine dubio Librario-
rum, conjungitur. Similes in iiſdem exemplari-
bus tranſpoſitiones occurrunt; ideoque quando
res, de quaragitur, alicujus momenti eſt, tria
illa exemplaria, ut faciliùs error vitetur, Inter
ſe conferenda. Quòd cùm Dillertationem Hy-=
pathicam componens non præſtiterim, pag.
67. ex fide Kalendarii Lambeciani perperam
ſcripſi, Severum quarto Idus Aprilis natum. In-
terim erravit Spartianus in Vita Severi cap. 1.
ubi ait: Ipſe natus eſt Erucio Claro bis, & Se-
vero Conſulibus ſexto Ildus Apriles, anno ſc. Chri-
ſti CXLVI, die octava Aprilis; quod utrum-
que falſum, ut Dio, qui tunc vivebat, nos du-
bitare non ſinit. Qui error ex ipſomet Spartiano
cap. 22. magis innoteſcit: ibi enim ſcribit, vi-
xiſſe Severum annos octoginta novem. Anni,
menſes & dies, quibus Severus imperavit, re-
εε à Dione numerati, qui Imperium ejus ab
Idibus menſis Aprilis anni cxCIII exorditur,
& diem emortualem excludit. Mediobarbus in
Numiſmatis Impp. varia hujus Imperatoris pro-
ducit, Tribunitia Pot. xIx. notata, ad quæ cùm
hærerem, ſcripſi ad Virum clariſſimum Rainſan-
tium, Gazæ Regiæ Prætectum, ut ꝓro ſua erga
me benevolentia ſignificaret, an in ea ſimlia
extarent, qui reſpondit „unicum reperiri æreum
medii moduli, in cujus antica, SkVERIuIS
PIusS Aud. BRIT. Repræſentatur caput Seve-
ri laureatum. In poſtica: FoRTINA RED.
P. M. L R. D. XIX. Cos. III. P. D. Cernitur
Fortuna ſedens, dextrâ temonem in globo poſi-
tum, ſiniſtrà cornucopiæ tenens: & juxta ſedem
rota erecta. Certum itaque Tribunitiam Pot.
XIXSeveri in quibuſdam Nummis ſignatam
fuiſſe, non quòͤd eam attigerit; cùm quarto
Februarii die currentis anni obierit; & anno
cxXxCIII, quo imperare cœpit, die quarta Fe-
bruarii Pertinax Rempublicam Romanam gere-
ret, cui exeunte menſe Martio, Didius Julianus
ſucceſſit; ſed quod Monetarii ejus mortem igno-
rantes eoſdem percuſſerint. Præfatus itaque
Nummus, aliique à Mediobarbo recitati, hoc
anno ante Idus Aprilis, quibus vivente adhuc
Juliano, Carnunti Imperator acclamatus fuerat,
cuſi, dum vivus Severus créderetur, & ſacrifi-
Cia pro felici ejus reditu offerrentur: Cum enim
Eboraci mortem opperierit, ea per univerſum
Imperium tam citò ſciri non potuit. Præterquam
uòd mortem ejus aliquamdiu celatam fuiſſe,
licet id nullus Hiſtoricus in literas miſerit veroſi-
mile.

„Arque hinc liquet „Tribunitiam Pateſtatem III.

2 Iniss g.
Seveti Ini mrm Tre

9.

unitt
dever

Anno U
965.
Olymp:
4, 4.

1
LVonſule.

I.
Geta ,
.

. III

h.

inj.
4

SevVeri.

S. C. III. Severi ab Idibus Aprilis ſepe deductam fuiſſe,
An. Ch. 21r2. quod nullus hactenus animadvertit; cùm ſi à
bunitis Pot. Kalendis Juniis inchoata fuiſſet, nulli reperiren-
tur Nummi Tribunitia Pot. XIX inſigniti; in-
credibile enim videtur, Monetarios paulèò ante
eaſdem Kalendas Severi mortem ignoraſſe, quæ
tamen eis facilè ignota eſſe potuit paulò ante
Idus Apriles. His adde, valde veroſimile eſſe,
Monetarios Nummos nova Tribunitia Poteſta-
te notatos non cudiſſe, donec primus novæ il-
Uur Tribunitiæ Poteſtatis dies adventaſſet; alio-
quin quot annis quilibet Imperator regnaſſet, ex
Nummis nunquam probari poſſet. Numiſmata

„ itaque Severi xIX Tribunitia Poteſtate obſigna-

ta, vel uno circiter menſe antequam ea inchoa-
retur, vel ſtatim ac incepta eſt, percuſſa; ſic-

que ejus Tribunitia Poteſtas ab Idibus Aprilis

deducta.

Anno Urbis ANNO PERIODI GR Co-RoMANA 5705.

965.
Olymp. 247. O 25. ED. ) 4. P. J. Mart. Indict. 5.
In 4. JESuCHRISTI ZIz. ſecund. Baronium 214.

Z EPHYRINI PAP 16.

CARACALLÆ IMP. Ij. GET£— IM P. 5.

D num. I. Coſl. Julius Aſßper, & Zulins
P Aſper, ut oſtendit Card. Noriſius in Epiſt.
Ea ſul⸗. Conſulari; & Leges pleræque Antonini, quem-
admodum & vetuſtæ Inſcriptiones duobus
Aſpris Coſ- ſignantut. Idem Card. Noriſius in
Diſſert. 3. de Epochis Syro-Macedonum pag.
158. oſtendit duos Aſpros Conſules fratres fuiſ-
ſe, ac filios Cnei Julii Aſpri, ideoque alterius
tænomen fuiſſe Cneium; ſiquidem quiſpiam
filiorum vulgò prænomen patris ferebat.
1I. Occiſus hoc anno Geta à Caracalla fratre, ſed
Geta occiai- non quinto Kalendas Martii, ut Onuphrius in
zur. Faſtis exiſtimavit, & Baronio, aliiſque perſua-
ſit. Nam natus eſt Geta, Severo & Euellio Coſ.
Kalendas Junias ex Julia, inquit Spartianus in
Geta cap. 3. Incidit is Conſulatus ſuffectus, ab
Onuphrio omiſſus, in annum centeſimum octo-
geſimum nonum. Quando verò Geta à fratre pe-
remtus, natus erat duos & viginti annos, men-
ſeſque novem, ait Dio lib. 77. Ubi eum menſes

numero rotundo exprimere non videtur dubi-

tandum. Quare cùm die XxXVII Maii anni
CLXXXIX in lucem prodierit, menſe bebrua-
rio, vel Martio præſentis anni necatus. In Num-
mis apud Mediobarbum Geta dicitur PoNTIE.
TRA. P. rIII. Cos. 1 I. DES. III. D. P. Ex
quibus liquer, primò, deſignationem Conſu-
lum ordinariorum in annum ſequentem ipſo an-
ni initio de more fieri ſolitam, quod tamen 4
quibuſdam cenſoribus in Epiſtola onſulari val-
de improbatum. In Laterculo Silvii apud Bol-
landum tomo 1I. Sanctorum menſis Januarii in
Præfatione pag. xLIII ad v Idus Januarii ha-
betur: Senatus legitimus, Suffecti Conſules deſi-
gnantur, Eve Pratores. Sed loco ſive, videtur
legendum, ſicut. In Kalendario Lambeciano ad
eundem diem habetur tantùm, Senatus legiti-
mus. Eo itaque die Conſules ſuffecti ac Prætores
de more in annum ſequentem deſignati. An ve-
rò Conſules ordinarii ante eum diem, vel poſt
illum deſignarentur, incertum. In eodem La-
terculo ad v Kalend. Januarii legitur, Natalis
Tin, qui tamen dies natalis ex Suetonio & Ka-

in Annales C. Baronii.

lendario citato incidit in III Kalend. Janua- S . C. III.
rii. Quare aliqui errores in illum Laterculum An. Ch a1s.
irrepſere. Secundò, Getam anno ſequenti Quin- 213.
quennalia Auguſtei Imperii celebrare debuile;
cùm frater ejuſdem Imperii Quindecennalia ede-
ret; unde & hic præſenti etiam anno Conſul
quartùm deſignatus in Nummis apud Medio-
barbum dicitur. Quòd ſi uterque eodem anno
hæc ſolennia ex hibere debuerit, non dubitan-
dum, quin anno ccVIII Geta Imperii Cæſa-
rei Decennalia dederit, cùm Caracalla Imperii
Auguſtei Decennalia edidit. Patet denique, Sca-
ligerum & Poſſinum valde hallucinatos, quando
ſcripſere, Getam anno ccIV, ant ccv, Augu-
ſtum renuntiatum eſſe. Nam cùm Tribunitiam
Poteſtatem quartam, quando occiſus eſt, tan-
tùm numeraret, ante annum CcYIII Auguſtus
dici non potuit. Nec a udiendus Petavius in lib.
I3. de Doct. Temp. quando ait, ex Tribunitia
Poteſtate 1V Getæ nes magis inferri, eum anno
cCVIII, quàm inſequenti, Auguſtum nuncu-
patum eſle. Cùm enim Cæſares & Auguſti annis
Decennalibus addictis de more crearentur, cla-
rum eſt, Severum anno ccvVIII Antonini De-
cennalibus celebri, ante fuum ex Urbe diſceſ-
ſum, minorem filium eo honore exornaſſe.
Ad num. II. Cùm tam Dio, quàm Herodia- III.
nus, & Oppianus initio librorum de Vznatione, Wlis non
. 21. . noverca, ſod
quos Caracallæ dicavit, hunc, filium fuiſſe Su- materCara-
liæ Domnæ ſecundæ Severi uxoris afferant, ma- calla. .
gis illis Auctoribus Caracallæ coætaneis, quim
Spartiano in Caracalla, ubi eum Martiæ prio-
ris Severi conjugis filium facit, credendum.
Præterquam quòd Spartianus hac in re à ſe ipfo
diſſentit, ut anno cx cvII manifeſtè demon-
ſtravi. Hinc nefandum Caracallæ cum Julia no-
verca conjugium, quod poſt mortem Getæ fa-
ctum ſcribit Spartianus in Caracalla cap. 9. me-
rê commentitium, cùm Julia non noverca, ſed
mater Caracallæ fuerit, & Dio, qui tunc vive-
bat, lib. 78. dicat, Caracallam paulò ante mor-
tem exercitum eduxiſſe in Parthos, quòd Arta-
banus ei filiam, quam ambiverat, nollet uxorem
dare; quod & ſcribit etiam Heradianus lib. 4.
cap. 10. qui hoc tempore florebat.

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN« 5706. Anno Urbis
966.

O 26. C. 5. P. 25. M AR T. INDICT. 6. Olymp. 243.
an. I.

JESsu CRRISTI 213. ſecundum Baronium 215.
ZEPHYRINI PAP I7.
CARACALILÆ IMP. 16.

D num. I. Coſl. Autoninus Caracalla Aug. I.
Ir, & D. Calius Ballbinus II, ut oſtendit Conſules,
Card. Noriſius in Epiſt. Conſulari ex Inſeriptione
apud Gruterum pag 44. qui & demonſtrat, hunc
Balbinum diverſum non eſſe ab eo, qui poſtea
imperavit.
Conlſulatus Caracallæ juxta ſecundam Conſu- 1I.
latuum Cæſareorum regulam, Quindecennalia Qindecen-
enim Imperii Auguſtei celebravit. Neque enim nalia Inpe⸗-
hic Conſulatus ad primam regulam revocandus, 4 onk 4
cùm ante fratris interitum ad eum deſignatus 27 466 4
fuerit, ut anno præcedenti diximus.

200

5§5 K C. III.
An. Ch. 214.
215.
Anno Urbis
267. I. 3:
Dymp.243. O 17. B. O 6. P. 17. April. Indict. 7.

4. Ze

ANNO PERIODI GRXGO-ROMANX 5707.

JESuICHRISTI ZIA4. ſecund. Baronium 216.
ZEPHYRINI PAP 18.
CARCALLE IM P. 17.

I. A D num. I. Coſſ. Silius Meſala, & Sabinus,
Conſules. ex variis Faſtis.
11. Imperii Cæſarei Caracallæ Vicennalia, ad quæ
Vicennalia revocandum quod ſcribit Caſſiodorus in Chro-
, ce- nico: His Coſſ. Antoninus Caracalla cognomina-
alis. tur propter genus veſtis, quod Romæ erogaverat.
Quæ novitas horum ſolennium indicium.

667 Urbis ANNO PERIODI GRCO-RoMAN 57oS.
O 28. A. O 7. P. 2. April. Indict. 8.

Olymp. 248.
De 3.
JESuI CRRISTI 215. ſecund. Baronium 217.

ZEPHYRINI PAP£ 19.
CARACAIILI½ IMP. 18.

I. num. I. ad I X. Coſſ. Aℳkmilius Latus II,
Conſules. & Anicius Cerealis, ex Inſcriptione Onu-
phriana, aliaque Gruteriana pag. 312.
II. Dogma de rebaptizandis Hæreticis, quod
Controver- Epiſcopi Africani tuebantur, habebatur ab illis,
ia de reba- tamquam ad œconomiam dumtaxat, & diſci-
beixsttene. plinam Eccleſiaſticam, non verò ad Fidem per-
tineret, quod patet ex Epiſtola S. Cypriani & Sy-
nodi Africanæ ad Stephanum Pontificem Roma-
num, in qua dicitur: Ceterkm ſeimns quoſdam,
quod ſemel imbiberint, nolle deponere, net propoſi-
tum ſuum facilè mutare, ſed ſalvo inter Collegas
acis & concordiæ vinculo, quadam propria, quæ
apud ſe ſimul ſint uſurpata, retinere; qua in re
nec nos vim cuipiam facimus, aut legem damus;
cum habeat in Eccleſiæ adminiſtratione voluntatis
ſuæ arbitrium anuſquiſque Præpoſitus, rationem
actus ſui Domino redditurus. Controverſiam ita-
ae de Hæreticorum baptiſmate ad Fidem non
ectare, Cyprianus ejuſque Collegæ cenſebant;
cùm cuique Epiſcopo, vel ſentire, vel ſervare
quod velit, in iis liberum non ſit. Imò Nicæni
Patres Paulianiſtarum baptiſma iterari jubentes,
canone 19. eos anathemate non percuſſere, qui
aliorum baptiſmum non reciperent; quod ſanè
feciſſent, ſi quæſtionem hanc ad Fidem perti-
nere arbitrati eſſent. Denique ſi hoc credidiſſent,
non fuiſſet neceſſarium univerſæ Eccleſiæ Con-
cilium, ut inexcuſabiles eſſent Africani & Orien-
tales. Nam non excuſatur, qui errorem contra
Fidem à Sede Apoſtolica damnatum tuetur ante
Concilii oecumenici celebrationem, ut in cauſa
Pelagianorum videre eſt, quibus Auguſtinus

ſpem Concilii Generalis adimit: qui Cyprianum

IMP. CÆ.S.
ANTONINVS.

Critica Hiſtorico-Chronologica

excuſat, quòd morem Africanum rebaptizandi 5 & . III.

Hæreticos, etiam poſt Stephani decrerum propu-
gnaret;, quia nondum celebratum fuerat plena-
rium totius Eccleſiæ Concilium. Cenſuit ita-
que Synodus Nicæna controverſiam illam me-
ræ diſciplinæ fuiſſe.
Euſebius lib. 6. cap. 14. ait: Adamantius
Zephyrino Romanam E ccleſiam gubernante, ſe in
urbem Romam adveniſſe ſeribit, ehm ſibi in votis
fuiſſet, ſicut ipſemet alicubi dixit, Komanam Ec-
cleſiam omnium antiquiſſimam coràm videre. Ti
pauliſter moratus Alexandriam rediit. Tum cap.

18. Ambroſii converſionem narrat. Mortuus
eſt Zephyrinus anno CCXVII. Quare ante

eum annum, Caracalla imperante, Romam ve-
nit Origenes, anno incerto. Ideoque hanc pro-
fectionem, quam Baronius in Annalibus in pri-
mum Heliogabali annum perperam conjecerat,
in hunc recte Spondanus retraxit. Non multèò
pòſt in Arabiam Origenes profectus eſt, inde que
Alexandriam reverſus, impia arma Caracallæ
fugiens, quibus funeſtiſſimam cladem Alexan-
drinis intulit, ut docet Herodianus lib. 4. cap.
II. ex ea clam exivit, ſeceſſitque in Palæſtinam,
& Cæſareæ pedem poſuit, ut prodit Euſebius
cap. 19. qui cùm poſtea cap. 20. Caracallæ mor-
tem narret, liquet hæc omnia eo imperante ge-
ſta eſſe, erraſſeque eos, qui prius hoc Origenis
iter in Palæſtinam confuderunt cum altero,
quod ad Achaiæ Epiſcopos proficiſcens, per ea
loca habuit, cùm Alexander Severus Imperium
adminiſtraret, ut patet ex Euſebio cap. 21. & 23.
Qua de re plura doctiſſimus Huetius lib. 2. Ori-

genianorum cap. 2.

ANNO PERIODI GRCO-ROMANZ 5709.
O I. G F. ) 8. P. 21. April. Indict. 9.
JESuCHRISTI 216. ſecund. Baronium 218.

ZEPHYRINI PAP &£Æ 20.

CARACALLAX IMP. 19.

D num. I. Coſſ. C. Atius Sabinus II &
Cornelius Anullinus, ut oſtendit Card.
Noriſius in Epiſt. Conſulari.
Caracalla poſterioris Imperii Auguſtei Quin-
quennalia dedit, ad quæ referendum quod ſcribit
Gaſſiodorus in Chronico: Hi Coſſ. Antoninus
Thermas ſui nominis ædiſicavit; quod & Euſebius
in Chronico hoc anno habet. Thermas enim
annis hujuſmodi feſtivitatibus dicatis ædificari
ſolitas, multis exemplis liquet. Uir Cl. Joan-
nes Gabriel Sparvenfelt nobilis Suecus ex Afri-
ca redux per hanc urbem Aquenſem tranſiens
mecum pro ſua humanitate communicavit In-
ſcriptionem à ſe Biſertæ ex columna in domo cu-
juſdam civis nomine Sidi Oubabon ſervata,
deſcriptam, quæ confirmat quod jam ſæpe inſi-
nuavimus, Imperatores annis ſuis decennali-
bus aut id genus feſtis addictis operibus publi-
cis nomina ſua poſteritati conſecrare ſtuduiſſe.

M. AVRELIVS
PIVS. FELIX. AVG.

PARTHICVS. MAX. BRITANNICVS.
MAX. GERMANICVS. MAX. TRIB.
poO T. XVIIII. COS. IIII. L. P.
RESTITVIT. XLIX.

an. Ch. 215.
216.

1III.
Origenes Ro-=
mam venit.

Baron. ann.
220⸗ nhum.

VII. & ſeqq.

Anno Urbis
969.
Olymp. 248.
an. 4.

I.
Conſules.

Quinquen-
nalia Asszu=-
ſtei Impertii
Caracalla.

Caracalla

Anne
g00
449,

1.
Conſea

Vunn
ni¹
ferii 4
ſei Car⸗
call.

III
Interitt.
Caraci

W.
Ar Anni
Caracala
dixit,

8C NII.
Cl. UI5.

III.
genes Ro.
1n Venit

.

Arm. zIn.

9

Anno Urbis
969.
Olymp.248.
A. 4

I.
Cunſules.
II.
Ainguen⸗
ſei Imten
Caracsle.
l⸗
l⸗
15
-
⸗

Da

in Annales C. Baronii. 201

5 C. III. Caracalla Tribunitiam Poteſtatem X1 X hoc
An. Ch. 217. anno iniit, ideoque hoc vel ſequenti Chriſti an-
no hæc columna erecta.

Annnnhm.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMAN 5710.
970. Olymp.
249. an. 1. O2. E. ) 9. P. I3. April. Indict. 10.
I Su CHRIISTI 217. ſecund. Baronium 219.
CALLISTI PAP I.

MACRINI IMP. I.

I. D num. I. Coſſ. C. Bruttius Præſons, & T.
Conſules. Meſſius Extricatni II, ut ex Inſcriptione
Gruteriana oſtendit Card. Noriſius in Epiſt.
Confulari.
II. (Caracalla prioris Imperii Auguſtei Vicen-
Pieennalia nalia dedit, ut certum facit hujus Imperato-
brieris n ris Nummus apud Occonem, in cujus poſtica

kaäcke parte legitur: L R. P. XX. Cos. IIII P. P.
calla. VICT. PART. ubi cernitur Victoria in clypeo ſcri-
bens, VoOT. XxX.
1II. Caracalla die Natalis ſui, oltavo Ians Aprilis

arnne ipſis Megalenlibus, inſidus dà Macrino Praæfecto
Pratorit poſitis, qui poſt eum invaſit Im perinm, in-
teremtus eſt, inquit Spartianus in Caracalla cap.
6. Sed in die natali & emortuali Caracallæ hic
Auctor errat. Dio enim lib. 78. Caracallam oc-
ciſum teſtatur VI Idus Aprilis, die nempe octa-
va menſis Aprilis, additque poſtea: At illo ſu-
blato, non apertò quidem nec ea die, nec duabus
ſequentibus, Inperium invaſit. Tum: Sic quarta
demum die, quæ Severi natalis erat, Inperator ab
eis (nempe militibus) quaſi vi coactus ſcilicet,

creatus fuit. Natale Severi in diem undecimam

menſis Aprilis incidit. Quare cùm ea quarta
eſſet à Caracallæ interitu, eum die octava Apri-
lis interfectum, & Spartianum hallucinatum
eſſe, certum. Dioni Herodianus ſuffragatur lib.
4. cap. 14. qui ait: Extinéto Antonino, in-
certi ignarique quid agerent milites, biduo ſine
Imperatore fuerunt; ubi diem octavum Aprilis,
Caracallæ emortualem Herodianus excludit, &
Macrinum die undecima ejuſdem menſis Impe-
rium iniiſſe ſupponit. Paulò antea ſcripfſerat,
Juliam Caracallæ matrem poſt filii necem, ſibi
mortem conſciviſſe. Ex quo magis detegitur
commentum, cui Spartianus fidem adhibuit,
Caracallam nempe Juliam uxorem duxiſſe, cùm
jam cap. 10. Herodianus ſcripſerit, Caracallam
Artabani Parthorum Regis filiam uxorem pe-
tiiſſe. Juliam itaque Caracalla conjugem non ac-
ceperat, ut jam ſuprà demonſtravimus.
1V. Spartianus citatus cap. 9. ſcribit, Caracal-
Mor annis lam annos quadraginta tres vixiſſe, quod Euſe-
arzeals bius in Chronico, aliique habent. Rectiùs Xy-
philinus ait: Vixit annos XXLIX, regnavit an-
nos VI, menſes duos, dies *, ubi locus dierum
vacuus eſt. Dio lib. 78. ſupra annos ſex & menſes
duos habet dies duos. Vidit difficultatem Zona-
ras, qui Dionem & Xyphilinum legerat, aitque
eriiſſe Caracallam anno ætatis XXIX, Impe-
rii VI, cum duobus menſibus & aliquot diebus.
Verùm ſi Caracalla die octava Aprilis occiſus,
ut notat Spartianus, regnavit annos VI, menſes
duos, & diem unum; cùm dies natalis Caracal-
læ & dies funereus concurrerint. Natus itaque
erat die octava Aprilis anni Chriſti centeſimi
octogeſimi octavi, mirumque inventos eſſe ex
Recentibus, qui Spartianum hac in re Dioni

præferendum cenſuerint; cùm Spartianus non 5£τ C. III.
ſolùm in ætate Caracallæ à ſemetipſo dillentiat; An. Ch. 217.
ſed etiam Dionis, qui Caracallam viderat, ſen- 1:
tentiam confirmet. In Severo enim cap. 4. ait,
Caracallam quinquennem fuiſſe, cùm Severus
dictus eſt Imperator. Quare cùm Severus anno
CXCIII ad Imperium evectus fuerit, Cara-
calla anno CLXXXVIII natus erat. Præte-
rea nato Getâ Baſſianus natum ovum quaßi par-
vulus apploſum ad terram fregit, inquit Spartia-
nus in Geta cap. 3. quod in opinione Dionis ve-
riſſimum, qui annum Baſſiano ſeu Caracallæ,
plus quàm Getæ tribuit, ut ſuo loco oſtendimus.
Mitto alia Spartiani loca, quæ hunc ſibi hac in
re contradicere, & Dionem de Caracalla vera
narrare demonſtrant.
Ad num. II. Macrinus die undecima menſis V.
Aprilis Imperator nuncupatus eſt, ut ſuprà di- Pie, n,,
ximus, ſtatimque Diadumenianum ſilium Cæ- niangn 7.
ſarem, ac poſtea Auguſtum creavit, at liquet ex lium Colle-
Nummis apud Mediobarbum, in quorum uno gam aſſu-
Diadumenianus dicitur: TR. P. II. Cos. I I. mit.
P. P. Hinc Lampridius in Diadumeniano cap. S.
ait: Hic quarto decimo menſe Imperii interfætus
eſt cum patre. Ipſo itaque Imperii paterni ini-
tio Cæſar appellatus eſt, & Tribunitia Poteſtate
exornatus. Ea nuncupatione facta, Macrinus
qui in Nummis Conſul II dicitur, Diadume-
nianum filium Conſulem ſuffectum creavit, ſe-
que Conſulem iterum in annum ſequentem de-
ſignavit. Jam enim antea Conſulem fuiſſe, ſuf-
fectum ſcilicet, oſtendunt Faſti, & Nummi.

ANNOPERIODI GRECO-ROMANg£ 57II. Anno Urbis

O 3 D. 10. P. 29. Mart. Indict. II. Oymb.rss-

JESu CHRISTI 218. ſecund. Baronium 220. an. 2.
CALLISTI PAP 2.

-ELAGABALI IMP. I.

D num. I. & ſeq. Coſſ. M. Opelius Ma- I.
crinus Aug. II, & Adventus II, ut do- Conſules:
cet Dio lib. 78. Sed Macrini è Faſtis eraſi loco ſe
ipſum conſtituit M. Aurelius Antoninus Aug.
Heliogabalus dictus, qui Macrino hoc anno in-
terfecto ſucceſſit: de qua ſubrogatione mox ſer-
mo erit. Tam Macrinus, quàm Adventus Præ-
fecti Prætorio erant tempore interitůs Caracal-
læ, ut notat Herodianus lib. 4. cap. 12. ubi ta-
men Adventum, perperam Audentium vocat,
qui error Librariis adſcribendus. De hujus Præ-
fectura tam Prætorii, quàm poſtea Urbis, &
Conſulatu legendus Dio citatus, ubi diſertè te-
ſtatur, tam Macrinum, quàm Adventum alids
ornamentis Conſularibus exornatos fuiſſe, &
Conſules II hoc anno dictos, ut quondam fue-
rat Plautianus, poſtquam Conſulatum ordina-
rium adeptus eſt.
Hinc apparet, Præfectos Prætorio, quales hi rafaa
tres fuêre, non rarò Conſulatum conſecutos 8 da
fuiſſe, poſtquam nempe ad Senatoriam digni- Iatum ale.
tatem evecti fuerant. Apparet ſecundò, orna- pti. .
menta Conſfularia data fuiſſe Viris Ordinis
Equeſtris, uti erant Plautianus, Macrinus, & Ad-
ventus; quod & anno Chriſti LKXXXIV
num. II etiam inſinuavimus. Dio enim loco
laudato dicit, delirare viſum eſſe Macrinum,
quod Præfelcturam Urbanam priuſquam Conſula-
tum Adventus accepiſſet: hoc eſt, quod antò Præ-
fectus

II.

202 Critica Hiſtorico Chronologica

loco, qui jam geſtus erat, nomen ſaum ſubſtituit, 8 £ C. III.

S C. I11. fettus Urbis; quàm Senator fuiſſet. Quare cùm
An. Ch.218. Adventus ornamentis Conſularibus cohoneſta-

III.
Macrini in-
teritias.

tus fuerit, antequam Præfectus Urbis à Macri-
no renuntiaretur, liquet, eum adhuc in Ordine
Equeſtri exiſtentem honoribus Conſularibus de-
coratum fuiſſe. Tandem Alexandro Severo im-
perante, Præfecti Prætorio Senatores creati ſunt,
ſicque Conſules eſſe potuére: Præfeæltis Pratorio
ſuis Senatoriam addidit dignitatem, ut Viri Cla-
riſſimi & eſſent, & dicerentur; quod antea vel ra-
rò fuerat, vel omninò non fuerat: eo Aſque ut
quis Inperatorum ſucceſſorem Præfelcto Praætorii
dare vellet, Laticlaviam eidem per libertum ſub-
mitteret; ut in multorum Vita Marius Maximus
dixit. Alexander autem idcirco Senatores eſſe voluit
Præfectos Prætorit, ne quis non Senator de Ko-
mano Senatore judicaret, inquit Lampridius in
Alexandro cap. 21. qui tamen in eo errat, quòd
id nunquam antea contigiſſe dicat, ut liquet ex
exemplis Arretini Clementis, Titi Cæſaris, Plau-
tiani & Adventi, multò magis Sejani, qui anno
Chriſti X XXI ſimul Conſul & Præfectus Præ-
torio fuit, ut anno LXXXXIV cum Card.
Noriſio obſervavimus. Alexandri itaque Severi
decreto Præfecti Prætorio in Senatorum nume-
rum cooptati. Vide quæ dicam anno CCrxxxV
in explicatione Conſulatůs Ariſtobuli Præfecti
Prætorio Carini Auguſti. Porrè Macrini Con-
ſulatus juxta priorem regulam, uti & ſecundus
Diadumeniani Auguſti hoc anno geſtus, qui ta-
men ſuffectus fuit, non verò Ordinarius, ut
Baronius, Onuphrius, aliique perperam ſcrips-
re. De familia Adventi legendus Cujacius lib. 15.
Obſervat. cap. 3.
Militibus adverſus Macrinum rebellantibus,
is in prælio victus, ac non multè poſt à ſatel-
litibus Elagabali interfectus. Ea pugna rertid
Junii die, non verò ſextà, ſeu VIII Idus Junii,
ut credidit Baronius, pugnata, quod deduco ex
verbis Dionis, qui lib. 78. ait: Macrinus anno
Juntaxwat uno, duobuſque menſibus, tribus demtis
diebus, ſiquidem ad pugnam ufique Cogitationés
noſtras referamus, Imperio præfuit. A die autem
octava Aprilis anni elapſi, quo Caracalla occi-
ſus ad tertium menſis Junii hujus anni, eo die
incluſo, hujuſmodi tempus affluxit. Sedulò
enim animadvertendum, Dionem Macrini Im-
erium à die mortis Caracallæ, octava nempe
menſis Aprilis anni ſuperioris, non verò à die
undecima ejuſdem menſis, quâ Imperator di-
ctus fuerat, numerare. Primò, quia eodem mo-
do in annis Severi Imperatoris computandis
jam ſe geſſerat: hos enim non à die decima ter-
tia menſis Aprilis, quà apud Carnuntum Impe-
rator di cus fuerat, ſed à Kalendis Juniis, qua
die Julianus interfectus, reperit. Secundò, quia
niſi Dionem ita interpreteris, ſequentium duo-
rum Imperatorum initium haud aſſequeris, &
Dionem ac Lampridium de Alexandri Severi
initio loquentes, pugnantia inter ſe ſcripſiſſe
affirmare cogêris; cùm tamen planè inter eoſ-
dem convemat, & Dio cuilibet ex illis duobus
menſibus triginta dies attribuat; adeo ut ſecun-
dus menſis ſexto Junii die deſinat, ex eoque tres

dies tollendi ſint, ſextus nempe, quintus &

IV.
Secundus
Marrini
Conſulatu:
Fy ſtis eraſas.

quartus, & Macrinus die tertia debellatus fue-
rit. Natale itaque Imperii Elagabali in diem
tertium Junii, ſecundùm Dionem incidit.
A num. III ad VII. Elagabalus, ſeu Helio-
gabalus perditiſſimus Imperator multa innova-
vit, inquit Dio, inter quæ Conſulatus Macrint

hm nec Conſulatum a nobis accepiſſet, nec pror- An. Ch. 218.

ſus eum attigiſſet, quòd initio tribus in literis an-
num indicavit per Adventi Conſulatum, quaſi qui
ſolus eum geſſiſſet. Itaque, ut doctè obſervavit
Card. Noriſius in Epiſt. Conſulari pag. 130. au-
ctor eſt Dio, Macrinum Imperatorem, & Ad-
ventum Conſules hunc annum aperuiſſe. Ma-
crinum verò bimeſtri Conſulatu perfunctum,
eodem ſe abdicaſſe, illis verbis deſignat: Qui
jam geſtus erat. Suffectos Conſules ſuppreſſo
nomine idem lib. 78. recenſet, ſcribens Pſeu-
dantoninum Elagabalum perduellionis à Ma-
crino datis ad Senatum literis incuſatum, quæ
cùm recitatæ eſſent, dixere quidem, inquit, ali-
qua tum Conſules in Pſendantoninum. Hi erant
ſuffecti in locum Macrini & Adventi. Addit Dio,
Elagabalum, occiſo Macrino, tribus literis no-
men prioris ejus anni Conſulis Macrini hoſtis

ſui execratum, Collegæ tantùm Adventi no-

men adpoſuiſſe, ac poſtea ſuummet nomen Ma-
crini loco, ante Adventum ſubſtituiſſe, nomine
Macrini eo facto è Faſtis eraſo, quando Macri-
ni ac Adventi Conſulatus priori parte ejus anni
jam geſtus erat quem nec prorſas attigiſſet, quip-
pe qui menſe Junio, poſt abdicatum à Macrino
Conſulatum, acclamatus fuerat Imperator. Ma-
crini verò nomen è Faſtis eraſum fuiſſe demon-
ſtrat Card. Noriſius, ex Inſcriptione Gruteriana
pag. 300.
TIMLD. SEVERIS.
CoOoOrTATIUS
C. BRumuTTIO. PRAESENTE. TL. MESSIO.
ExTRICATO
II. Cos
P. R. C. ANN,. DCCCCLXX.

nempe: Imp. Opelius Severus Macrinus Au-
guſtus cooptatus, &c. Certum itaque, Macrini
nomen é⁶ Faſtis expunctum, ideoque & in hoc
marmoreo Elogio detritum. Affert & alterum
teſtimonium Noriſius. Extat lib. 2. Cod. L. 8. De
nuptiis geſtis, reſcriptum Antonini Elagabali,
quod ſignatur: Dat. VI. Kal. Auguſti, Antonino
& Advento Conſulibus. Antoninus prior Con-
ſul non eſt Macrinus; nam Elagabalus, teſte
Dione, recuſavit literas ab ſe datas, Conſulis
Macrini nomine obſignare; ac proinde nec ſua-
met reſcripta odioſo hoſtis ſui nomine ſigna-
vit. Eſt itaque ipſemet Antoninus Elagabalus,
ui Conſulatus Macrini loco, nomen ſuum ſubſti-
tuit, ut Dio teſtatur. Hinc factum ut veteres Fa-
ſtorum Scriptores hunc annum Aatonini & Ad-
venti Conſulatu in Faſtorum tabulis indicarint.
Quod cùm Diſſertationem Hypaticam ſcribens,
parte ſecunda, cap. 7. num. 6. animadvertiſſem,
dixi in hujus anni Conſulibus conſignandis, à
recentioribus Faſtorum Scriptoribus peccatum, à
quo qui Antoninum Diadumenianum Adventi
Collegam hoc anno obtruderent; cùm Dio do-
ceat Macrinum hoc anno Conſulatum geſſiſſe,
& Capitolinus in ejus Vita prodat, ipſum modò
Severum, modò Antoninum ſe ſe appellaſſe. Sed
cùm in mentem non veniret, Macrini nomen
Faſtis eraſum fuiſle, aliorum errores corrigens
ipſemet in novum incidi, & Macrinum ac Ad-
ventum tanquam totius anni Conſules propo-
ſui. De quo errore primùm me monuit Toinar-
dus, laudate Dionis loco, pag. 910. quem ſuprâ
recitavi, obſervans loco, &αντις+ «νννιια le-
gendum eſſe cννον uti pag. 907. B. lin. 10. Is
L itaque

50.
V.
ylila
lut ie!
wenſs
tüi In
arrii⸗

VI.
Heliogaba
lus Fugit
flium eſ
Antonii
Coycallei

VII.
Marinus
aLceptis An
thiehis 4.
naam Te⸗
u.

C.III.
Chens,

S E C. III. itaque Elagabali, Imperaroris ſtolidiſſimi Con-
An, Ch. 218. ſulatus contra regulas capeſſitus.
V. Porrò cùm Heliogabalus die VI menſis Mar-
Heliogabæ- tii anni CCXXII perierit, & in Nummo Græ-
e de ar co, variiſque Latinis tam æreis quàâm argen-
tii Imperium teis ab Occone & Mediobarbo recitatis Tribu-
arripuit. nitia ejus poteſtas V ſeu annus Imperii ejus V
mDemorentur, apparet eum Imperatorem accla-
matum fuiſſe, ſaltem medio menſe Martio cur-

„ rentis anni, & ſi verè annum Imperii quintum

non inchoavit, ſaltem illum proximè attigiſſe;
ita ut Nummi illi in Romanis Provinciis cudi
potuerint, antequam nuncium necis ejus ad eas
perveniſſet. Quare Heliogabalus Imperator
creatus non eſt in Phœnitia die decima ſexta
menſis Maii, ut legitur apud Xiphilinum in
ejus Vita, ſed die decima ſexta menſis Martii,
& apud Xiphilinum loco, r8 Mæis sνοο-
AWαι, legendum, r Mæsi8ς srαααdncαρ.
Nam præter laudatos nummos qui fidei ſunt
indubitatæ, omnia quæ geſta fuiſſe narrantur
ab Hiſtoricis ante diem 111. menſis Junii, quo
Macrinus in prælio victus, intra dies XVIII
neutiquam geri potuêre. .
VI. Res ita alta eſt, inquit Kiphilinus apud Dio-
Beliogaba- nem lib. 78. pag. 888. Cam Mæſa, Juliæ Augu-
lus fingit ſe ſzæ ſoror, duas filias haberet, Soæmidem (ut etiam
M , ſemper in nummis dicitur) & Mamaam, ex iiſ-
aracalle. ue nepotes duos maſculos: harum altera Varo
Marcello nupſerat, altera Geneſio Marciano, &-
ris hominibus, quos jam mortuos eſſe contigerat)
Eutychianus Libertus Cæſarianus, homo ludricus,
nes ignarus ejus odii, quod milites in Macrinum
Conceperant, perſuaſuſque à Sole, quem vocant He-
liogabalum && magnopere olunt (nempe Phæni-
ces) atque aliis vaticinüs adductus eſſet, ſtatuit
Macrinum occidere, & Lupum Maſæa nepotem,
licet puerum adhuc, pro eo Imperatorem facere;
ac utrumque perfeæcit. Finxit enim hunc eſſe Ta-
rantis ſpurium filium ornatumque veſte, qua ille
(nempe Caracalla Imp.) puer, nottu matre
aviaque inſeientibus ad exercitum duxit: & die
decima ſexta Maii (legendum, die decima ſexta
Marti, ut jam dixi) prima luce, militibus ſtu-
diosè quærentibus occaſi onem rebellandi perſuaſit,
ut res novas molirentur. Quo facto, milites ſta-⸗
tim hunc nominant Antoninum (nempe Helio-
gabalum) & Imperatorem deſignant. Habent
aliqua cum his pugnantia Herodianus & Lam-
pridius in Vita Macrini; ſed nullus negave-
rit majorem fidem Dioni adhibendam eſle.
VII. Caſtra illa ſeu exercitus ac templum Solis
Macrinus iis diſtabant ab Antiochia, ubi tunc Macrinus erat,
acceptis An- milliaribus CL & amplius. Mulieres autem,
thiochid A. avia & mater pueri ſtatim regimen & admi-
niſtrationem Imperii ſuſcepère, ut ibidem,
Dio & Herodianus lib. 5F. pag. 564. teſtantur.
Quæ ubi, inquit Herodianus, nunciata Ma-
crino ſunt, Antiochiæ moranti, dedito per ceteros
ewxercitus rumore repertum Antonini filium, pe-
cunias militibus elargiri uliæ ſororem: quæ cuùm
omnia quacumque dicerentur, aut eſſe ullo modo
poterant, pro veris acciperentur, pendebant ani-
mis omnes: atque eos ad res novas moliendas;
Cum proprium Macrini odium, tum Antonini
memoriæ quædam quaſi commiſeratio ſubigebat:
ſed imprimis pecuniarum ſpes, ut multi jam ex
iis ad novum Antoninum transfugerent. At Ma-
crinus rem totam, quaſi puerilem, ontemnens,
conſuetamque obtinens animi alacritatem, domi
ipſe ſedens, unum ex ſuis Ducibus mittit, tradi-

pamaam ve-
Bit.

in Annales C. Baronii.

203
tis copiis, quantæ ad rebeller fFacilliméè erxpugnan- 8 † C. III.
dos, viderentur ſauſſzture. Ur. autem ed perrenit An. Ch. 218.
Julianus C id enim nomen Prafelto fnit), &c.
Tum narrat Herodianus milites tumultuatos
fuiſſe, quod accuratiùs legitur apud Dionem
lib. 78. pag. 902. Interea Macrinus, qui Antio-
chiæ, ut dixi, reſederat, ſimul ac reſcivit nutare
ac tumultuari milites ſuos; quos ad oppugnan-
dum Heliogabalum miſerat, confeſtim venit
Apamæam. P
Et Macrinus Apamaam ad milites Albinior, VIIII
per ipſa mænia venit, ac filium Iinperatorem, licet Diadume-
annum decimum agentem, deſignavit: ut per enen a⸗
hanc occaſionem cums aliis rebus milites, tum pro- ciat & mi-
miſſis quinquies mille drachmis mitigaret, & c. lites ab es
Diadumenianum à Patre tunc Auguſtum appel- defcignt.
latum fuiſſe demonſtrat Nummus relatus à Me-
diobarbo, in cujus antica legitur M. OPEI.
ANTONINVS DIADVMENIANVS. AVG.
At milites, quos Macrinus contra Heliogaba-
lum miſerat, ipſum etiam Imperatorem accla-
mantes caput amputant quliano (Præfecto Præ-
torio Macrini) mittuntque ad Macrinum, qui
tunc Apamææ erat, ut docet Dio). Ipſi reſera-
tis portis, univerſi in caſtra accipiuntur, inquit
Herodianus citatus pag. 565. Macrinus, ait Dio
pag. 903. o, quod altum eſſet, cognito, non amplius
vel illo manere loco (nempe Apamæa), vel ad
murum accedere fuit auſis; ſed Antiochiam feſti-
nanter ſe contulit: atque ita tum milites Albinii
tum ceteri, qui locis is Hybernabant, ab eo defe-
ceruuEs
Tum Dio ibidem: Quapropter jam cum alid 1X.
fiebant apparatus utrimque (poſtquam ſcilicet A merze Iis⸗
Apamæa Macrinus Antiochiam ſeceſſerat) tum liani ad pra-
97 ,Z ,„. „ 1. lium qus Ada
in provincias & ad Legiones auncii, literæque erinus vickut
mittebantur: unde multipliciter omnes ad primam longum tem-
utriuſque de altero miſſienem, & ad continuos ac pus effiuxit.
diverſos inter ſe nuncios, perturbati fubre. Contra
hung (nempe Macrinum, inquit Dio) Pſeudo
Antoninus tanta celeritate profeciſeitur, at difi-
cile Macrinus in vico quodam Antiochenoruna, is
diſtabat à civitate ſtadiis centum & oloaginta
(decem circiter leucis Gallicanis minoribus)
cum eo conflixerit. Quare longum temporis in-
tervallum inter necem Juliani, & prælium in
quo Macrinus interiit, interceſſit, verumque
non eſt quod ſcribit Herodianus pag. 56 5.
ambos exercitus manus inter ſe conſeruiſſe
in Phaæniciæ, Syriæue finibus. In hoc præ-
lio, victus, fugatuſque Macrinus, qui occiſus
eſt in Cappadocia, quo ductus fuerat à militi-
bus, qui eum fugientem ceperant. Vides tem-
pus, quod effluxit à die xvI menſis Martii ad
diem 1II menſis Junii, quo prælium illud ha-
bitum, neceſſarium fuiſſe ad ea quæ narravimus
peragenda.
Poſtquam hæc ſcripſeram, in manus meas X.
enit nova editio Numiſmatum Imperialium Heliogaba-
Vaillantii, in qua exhibet nummum Heliogaba- lus ga⸗
li, ex quo deduco hunc Imperatorem ab anno “ erie
ſuperiori, vel ſaltem à Kalendis Januarii curren- „z,vel ab
tis anni, quo dictus eſt Imperator, annos ſuos iitio cur-
numeraſſe. Extat enim ibi Nummus ejus, ſigna- rentis deſum
tus P. M. T R. P. 11I. Col. II I. PP. & vilun- Kr.
tur quadrigæ Imperatore aurigante, ubi is
Antiquarius rectè hæc notat: Quadrigæ ad An-
tonini Elagabali triumphum non pertinent,
nullum enim egit, ſed ſpectant ad proceſſum
Conſulatus III. Poſtea repræſentatur alius Num-
mus cum proceſſa Conlulari in Quadrigis, &

264 Gritica Hiſtorico-Chronologica

8 £ C. III. TR. P. v. Cos. IIIL ex quibus apparet primo
An. Che 215. die anni ccXX Elagabalum tertium Imperii an-
2192 num numeraſſe, & primo die anni CcxXII
annum quintum. Inde proceſsêre tot numiſma-
ta Græca ac Latina in quibus legitur srτιο1ε E,
vel TR. P. v. quod aliunde procedere non po-
teſt, quàm ex eo quod Heliogabalus Tribuni-
tiam poteſtatem per anticipationem ο7ναρ
Gv aτ†τ capeſſebat, inquit Dio. Indubita-
tum itaque videtur hunc Imperatorem annos
ſuos deduxiſſe à die, quo Butychianus mo-
nitus fuit ab Oraculo Dei Heliogabali, ur
Imperatorem nominaret prætenſum Caracallæ
filium, qui deſignatum fuiſſe Imperatorem ab
illo Deo'honori ducebat. Legatur Dio lib. 78.
pag. 885. Quare Heliogabalus per anteceſſum
Auguſti, & Cæſaris nomen cum imperio Pro-
conſulari, ac Tribunitia poteſtate, ut habet
Dio pag. 907. ſumſit, & paulò poſt ſe Conſulem
dixit, ac Macrini nomen Faſtis eradi juſſit,
quia perſuaſum omnibus voluit, ſe jam à Kalen-
dis Januarii Imperatorem legitimum fuiſſe, &
Conſulatum ad ſe non verò ad Macrinum per-
tinuiſſe. Porro licet hæc verba proceſſus in qua-
drigis in Nummis aliquando triumphum & ali-
quando proceſſum Conſularem deſignent, in
omnibus tamen HMeliogabali hactenus viſis, non
niſi proceſſum Conſularem denotant, quia in
iis cernitur Heliogabalus tenens in manu ſcipio-
nem, qui eſt ornamentum Conſulare, & præte-
rea, ut jam dixi, nunquam is triumphavit.
XI. Quoad templum Dei Heliogabali non du-
Aquo Helio- bito; quin illud Emeſæ ſitum, & quin Deus iſte
gabali n ſub figura montis cultus fuerit, nam, ut
men deda- me docuit vir in lingua Arabica exercitatiſſi-

Am. mus, Alagabal in ea lingua montem ſignifi-
cat, & jam eo tempore lingua illa Syriam pe-
netrarat, ac ad Syriacam proximè accedit. Qua-
re hallucinati ſunt, qui ad urbem Gabalam con-
fugère, locus ille enim Dionis ſupra laudatus
non patitur ut id in dubium revocemus, cùm
ille de rebus ſua ætate geſtis, optimè edoctus
fuerit.
Anno Urbis ANNO PERILODI GRBCO-ROMANAX 5712.
Sain . O 4. C. ) 1I. P. 18. April. Indict. 12.
an⸗ 3. , e4 JESu CHRISTI 219. ſecund. Baronium 221.

CALLISTI PAP 3.

ELAGABALI IMP. 2.

D num. I. & ſeq. Coſſ. M. Aurelius Anto-
Canſuler. ninus Elagabalus Aug. I l. & Licinius Sa-
cerdos IV. Conſulatus Elagabali, juxta primam
regulam; Sacerdos verò cum nota numerali le-
gitur apud Gruterum pag. 308. In Reineſiana ta-
men Inſcriptione Sacerdos ſine numerali nota
editur. Si prior hujus Conſulatus ſuffectus fuit,
non mirum quòd in hac ultima Inſcriptione
prætermiſſus fuerit; cum hujuſmodi Conſulatus
vel taceri vel memorari poſſent. Sed ſi prior Sa-
cerdotiz Conſulatus honorarius extitit, liquet,
legem illam Macrini, cujus meminit Dio in
Excerptis Valeſianis, quàâ ſcilicet Macrinus ſu-
ſtulit Legem à Severo inductam, juſſitque eum
qui Conſularibus antea ornamentis ornatus,
Conſulatum accipiebat, Conſulem ſine nota
iterati Conſulatus appellari, obſervatam non
fuiſſe. Certè ipſummet Macrinum, qui primum

Conſul honorarius, ac dein Conſul ordinarius 8 *† C. I11. 4n
fuit, eam non ſervaſle, quemadmodum nec An- Ch. atg. inn
Adventum docet Dio lib. 78. quando ait: Sed n.
parem bis prope culpam in Macrinum contuléré Olyr
prudentes, ob eam cauſam, quòd inter Conſulares 4
nonnullos retulit, ſtatimque Provinciarum adimi-
niſtrationibus præficit » licet eum videri nollet ite-
rum fuiſſe Conſulem, qui honores ſe Conſularet
adeptum diceret; id quod imperante Severo cap-
tum , etiam filius Antoninus in uſu retinuerat. 9
Et Macrinus quidem ut hoc mprimis ex legum 1.
præſoripto „tam in ſe ipſo, quam in Advento ſer- ynſale
vavit; ita, &c. Ex quo inferre licet, Macrini
Legem non magis ab aliis, quàm ab eo & ab
Advento ſervatam fuiſſe, & Eutychianum Co-
mazontem, qui anno ſequenti faſtis nomen de-
dit, cum nota numerali edi debere, uti recte
ab Onuphrio præſtitum, ſive ter Conſulatum
geſſerit, ut Xyphilinus, & Zonaras tradunt,
ſive poſtquam Conſulares honores adeptus eſt,
Conſul factus fuerit, ut docet Dio lib. 79.
Zephyrinus anno ducenteſimo decimo ſepti- 11
mo, Præſentis & Extricati Conſulatu inſignito Zephyrini
& vivis exceſſit. In Chronico quidem Damalſi ?P. obitus.
nomen ejus deſideratur; ſed hæc verba, quæ
ibi leguntur, à Conſulatu Saturnini & Galli,
uſque Praſente & Extricato, ad eum, non verè
ad Victorem referuntur. In duplici Codice
Corbeienſi anni octodecim & aliquot menſes ac
dies ei tribuuntur. Sed cum Calliſtus die deci-
ma octava menſis Julii ei, ut infra videbimus,
ſucceſſerit, poſtquam Epiſcopatus dies quinque
vacaſſet, ut habet auctius Chronicon veterum
Pontificum, ſedit Zephyrinus annos decem &
novem, menſes undecim, dies quinque, mor-
tuus die decimâà Julii anni ccXVII. Pontifi-
catum enim inierat anno cx cCvII, die decima
Auguſti. In Martyrologio Hieronymiano Nata-
le ejus conſignatur die x X Decembris, in aliis
verò Martyrologiis, quibus Baronius adheæret,
die viceſima ſexta Auguſti. Sed uterque dies ad
ejus tranſlationes referendus. Papebrocius in
Conatu Chronico-Hiſtorico ad Chronologiam
veterum Pontificum exiſtimans, in Martyrolo-
gio Hieronymiano dies natales Pontificum Ro-
manorum ſignari, obitum Zephyrini cum die
XXDecembris anni ccxXVII illigavit; & quia
conſtat ante eum diem Calliſtum ejus ſucceſſo-
rem ſediſſe, dicit eum Zephyrini conſtitutum
fuiſſe Vicarium. Sed, ut ſæpius obſervavimus,
hujuſmodi Vicariatus ſuppoſititii. Duæ Zephv-
rini circumferuntur Epiſtolæ commentitiæ exi-
ſtimatæ. Prior eſt ad Epiſcopos Siciliæ, & inci-
pit cum verbis Hilari Papæ epiſt. 3. Divineæ cir-
ca nos gratia memores. Poſterior eſt ad Epiſco-
pos Ægypti, & ab his verbis exorditur: Tan- l.
tam à Domino bihus ſantctæ Sedis & Apoſtolicæ Nepoli
Eccleſiæ fundatore, &c. Leguntur in utraque nli.
Epiſtola, S. Proſperi aliorumque variæ ſen-
tentiæ. Zephyrino ſucceſſit Calliſtus.
Ad num. III. Scribit Lampridius in Helio- 111.
gabalo cap. 23. hunc Imperatorem elephanto- Qiasriee
rum quadrigas agitaſſe. Quod anno ſequenti Heliogabali.
factum videtur. Mediobarbus enim producit
varia Numiſmara tertio Heliogabali Conſula-
tu', aliaque tertia ejus Tribunitia Poteſtate ſi-
gnata, in quibus quadrigæ triumphales cernun-
tur.

ANNOG

CIII,

1le

Phyrini
.olitut,

in Annales C. Baronii.

8X C. III.

An. Ch. 22 0. 2

Anno Urbis ANNO PERIODI GRXCO-ROMANX 5713.

973. .
Olymp. 249. O 5§. B A.) 12. P. 9. April. Indict. I3.
an. 4. .
JeEsu CnRISTI 220. ſecuntinn Baronium 222.

CALLISTIPAPX 4.

ELAGABALI LM P. 3.

1. A D num. I. & ſeq. M. Aurelius Antoninus
Gonſules. Elagabalus Aug. III. & Eutychianus Co-
mazon II ut anno præcedenti num. 1. diximus.
Sumtus hic ab Heliogabalo ſtolido & exlege Im-
peratore Conſulatus, præter regulas, quemad-
modum & primus anno c cxvIIIinitus; quod
utrumque à Dione lib. 79. obſervatum: Adver-
ſus inſtituta patria, inquit, ſanè non magni quæ-
dam momenti, nec inſigne nadent aele nobis af-
ferentia, niſi quatenus à recepta tonſuetudine alie-
na erant, innovata ab ipſo fubre. Inter quæ Dio
numerat, quòd Conſulatus Macrini loco, qui jam
antè geſtus erat, nomen ſuum ſubſtituit, cum nec
Conſulatum a nobis accepiſſet, nec prorſus eum at-
tigiſſet; quòd initio tribus in literis annum indi-
cavit per Adventi Conſulatum, quaſi qui ſolus
eum geſſiſſet, ac nihilominus alterum ſibi Conſu-
latum adrogare conatus eſt; cum nullum antea
ne- Magiſtratum, nec titulum magiſtratus hono-
rarium accepiſſet. Quæ ultima verba de Conſu-
latu ejus anno præcedenti ſuſcepto intelligen-
da non ſunt; cùm is ſicut & quartus, quem Col-
lega Alexandro Cæſare capeſſiit, juxta inftitu-
ta patria fuerit; tertii verò anno currenti initi
nulla ratio aſſignari poſſit. Neque enim ad il-
Aum antequam imperaret, deſignari potuit, cùm,
ut ait Dio, nullum antea nec- Magiſtratum, nec
zitulum Magiſtratus honorarium accepiſſet. Ex
quibus Dionis verbis intelligimus, uſum tuliſ-
ſe, ut privati Conſules non deſignarentur, niſi
Magiſtratum aliquem geſſiſſent: indeque Ap-
pianus tanquam ſingulare notat, quòd Pompeius
Magnus, ne Queſtorius quidem, factus fuerit
Conſul. Imè poſt inſtitutum Imperium filii Au-
guſtorum de more Quæſturam ante conſulatum
gerebant, ut liquet de Marco Aurelio, de quo
Capitolinus in ejus Vita cap. 5. ait: Hadriano
ferente, gratidâ ætatis factà, Quaæſtor eſt deſigna-
eus. Idem de Lucio vero in ejus Vita cap. 3.
ſcribit: Poſt Quæſturam ſtatim Conſul eſt faltus.

uamquam non deſint, qui Quæſturâ non ge-

ſtà Conſules deſignati fuerint, ut liquet de

Commodo apud Lampridium & de Caracalla
apud Spartianum in illorum Vita.
11. Legatio qulii Africani ad reædificationem ur-
Nicopoli, bis Nicopolis petendam, ad annum ſequentem
condita. pertinet. Euſebius ſecundùm editionem Ponta-
cenam (Scaligeriana enim hoc anno manifeſtè
corrupta) anno Abrahami 2238. qui Kalend.
Octobris ſequentis Chriſti anni inchoatur, ait:
In Palaſtina Nicopolis, quæ prius Emmaus voca-
batur, Urbs condita eſt, Legationis induſtriam
pro ea ſuſeipiente Zulio Africano, Scriptore tem-
porum. Cùm enim Heliogabalus anno c cxXII
Quinquennalia edere deberet, miſſus ad eum
Africanus, qui eam civitatem inſtaurandam pe-
teret, ut annis hujuſmodi ſolenniis addictis,
fieri ſolitum erat. Imò ipſemet Africanus do-
cet, ſe anno Legationis ſuæ abſolviſſe Opus
ſuum Grato & Seleuco Coſſ. ut videre eſt apud
Tom. I.

20 5

Georgium Syncellum pag. 212. ubi & dicit Afri- S Æ C. 111.

canus, ſe perduxiſſe Opus illud uſque ad an-
num mundi ſecundàùm Alexandrinos 5723. In-
carnationis verò ſecundàùm eoſdem 223. qui
uterque annus cum anno £ræ vulgaris ccXXI
convenit, in eoque menſe Auguſto abſol⸗
vitur; ideoque Africanus Conſulatum Gra-
ti & Seleuci includit uſque ad Kalendas Sep-
tembres, quo die annus Incarnationis ſecun-
dum Alexandrinos ccXXIV incepit.

ANNO PERpIODI GRACO -ROMAN&E 5714. Anno Urbis
924.

O 6° G. ) 1z. P. 25⁵. Mart. Indict. 14. Olymp. 250.

JEsSu CHRISTI 221. ſecund. Baronium 223.
CALIISTIPAFP & 5.

ELAGABALI IMP. 4.

D num. I. & ſeq. Coſſ. Gratus Sabinianus
& Claudius Seleucus.: Prioris cognomen
prodidit Africanus apud Georgium Syncellum
pag. 212. In Digeſto verò l. 13. memoratur Clau-
dius Seleucus.
Rectè ſcripſit Baronius, Alexandrum Helio-
gabali Imperatoris conſobrinum anno currenti
Cæſarem nuncupatum eſſe; cùm ejus Conſula-

quennalia Decennaliave eum hoc anno illa di-
gnitate exornatum demonſtrent, & oſtendant,
Lampridium in Heliogabalo cap. 10. ubi ait,
Alexandrum Cæſarem dictum à Senatu, eo tem-

an. I.

I.

Conſules.

1I.

Alexander

Caæſar renun-

. . .. ciasur.
tus ſequenti anno geſtus, ejuſque Imperii Quin-

pore, quo Macrinns, hallucinatum eſſe. Hero-

dianus à Baronio citatus, rei geſtæ tempus non
memoravit. Notanda porrè ejus verba, poſt-
quam dixit, eum Cæſarem appellatum fuiſſe, &
Heliogabali inſtitutis imbui noluiſſe: Quibus
rebus, inquit Herodianus, magnopere Antoni-
nus indignabatur, jamque adoptionis, Imperiique
participati pœnitebat. Ea enim oſtendunt, Cæ-
ſares non tantùm Imperii ſucceſſores deſignatos
eſſe; ſed & in ejus ſocietatem vocatos. Quanco
Lampridius à Baronio citatus ait Alexandrum
novo exemplo, uno eodemque die Cæſaris no-
men, aliaſque appellationes à Senatu accepiſſe,

loquitur de iis; quæ in ejus nuncupatione Au-

guſtea contigerunt, non verèò de iis, quæ ab
Heliogabalo, vel à Senatu acta, cùm Alexan-
der Cæſar eſt renunciatus, ut Lampridium le-
genti patet. Attigerat Alexander annum ætatis
decimum ſextum, ut ex dicendis planum fiet.
Quare corrigendus error, qui in Herodianum
lib. 6. cap. 7. irrepſit, ubi dicitur, Heliogaba-
lum fuiſſe tum natum annos circiter quatuor-
decim, Alexandrum verò duodecim. Helioga-
balus enim annum ætatis xVII agebat, quan-
do Alexandrum Cæſarem dixit. Qui error Li-
brariis, qui in numeris facilè labuntur, non ve-
rò Hiſtorico accuratiſſimo imputandus videtur.
Quo verò tempore Mammea, Alexandri mater,
Origenem Antiochiam accerſierit, anno ccxxIX
explicabitur.

8⁸ AN NG

206

§ † C. II1.
An. Ch. 222. –—

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMAN&g 5715.

975. .
Olymp. 250. 7. F. 14. P. 14. April. Indict. 15.
nk⸗ JESuI CHRISTI 222. ſecund. Baronium 124.
URBANI PAPÆE I.
ALXXANDRI IMLP. I.
1. A OD num. 1. & ſeq. Coſſ. M. Aurelius Anto-
Conſules. ninus Elagabalus Aug. Il, & M. Auarelius
Severus Alexander Cæſar.
11. Conſulatus Alexandri juxta priorem regu-

Heliogaba- lam, quia nempe anno præcedenti Cæſar nun-
Ius oeciditur. cupatus eſt; Elagabali verò juxta ſecundam,
quia ejus Quinquennalia in hunc annum inci-
debant. Verum antequam eorum celebrando-
rum dies adventaſſet, tumultu militari occiſus
eſt, poſtquam regnaſſet annos tres, menſes no-
vem & dies quatuor, inquit Dio lib. 79. qui ſta-
tim addit: Quod tempus ego numero „e* quo Pra-
lio fatto, omnem potentiam adeptus eſt. Quare
cùm Lampridius in Alexandro Severo cap. 6.
referat acclamationes Senatüs in inauguratione
Alexandri habitas, ex Actis Urbis ante diem
pridie Nonas Martias, die ſc. ſexta menſis Mar-
tii, liquet, non tantům eo die Heliogabalum
interfectum, & Alexandrum Auguſtum nun-
cupatum; ſed etiam Macrinum anno ccxvIII,
die tertia menſis Junii fuſum fugatumque fuiſ-
ſe, & Heliogabalum Imperium ſuſcepiſſe. Ab eo
enim die ad ſextum Martii currentis anni flu-
gerunt anni tres, menſes novem, & dies qua-
tuor, die emortuali comprehenſo. Neque exi-
ſtimandum cum Onuphrio Petavio, Calviſio,
ceteriſque Chronologis, Lampridium & Dio-
nem quoad diem Imperii Alexandri natalem
inter ſe diſſentire; cùm illum Lampridius ex
Actis publicis acceperit, & Dio à ſe viſa ſcri-
plfſerit, ut ipſemet teſtatur. Qui cùm tradat,
Heliogabalum occiſum fuiſſe, cůùm eſſet decem
& ofcto annos natus, apparet, perperam dici in
Herodiano lib. 6. cap. 7. natum eum annos cir-
citer XIv, quando Alexandrum anno prædecenti
Cæſarem dixit.
111. Ad num. X. Canon Paſchalis Hippolyti in-
Chronologis yentus eſt Romæ anno milleſimo quingenteſimo
Cenone Pa quinquageſimo primo, & in ſeptimo libro E-

chali Hip- 5 . .
og mendationis Temporum à Scaligero primum
. . „ ..
dà confrma- publicatus. Incipit Canon à primo anno Ale-

ta. xandri Severi, in eoque dicitur, eo anno termi-
num baſchalem incidiſſe in diem decimum ter-
tium Aprilis, & Paſcha celebratum eſſe die vi-
ceſima prima; ac denique decimum tertium
Aprilis fuiſſe diem Sabbati: quod per hæc tem-
pora præſenti tantùm Chriſti anno, Cyclo Solis
VII, Littera Dominicali F. inſignito, contin-
gere potuit, nullo verò pacto anno Chriſti
CCXXIV, ut exiſtimavit Baronius, quia an-
nus ille Cyclo Solis I X, Littera Dominicali
D C. ſignatur, & biſſextilis eſt. Quare vel hoc
ſolo argumento Baronii Chronologia à Chriſto
nato uſque ad præſentem annum depravata
oſtenditur; cùm in præfato Canone anni biſ-
ſextiles accuratè notentur, & primus Alexandri
ſimplici Littera Dominicali inſigniatur. Unde &
nullum biſſextum ante præſentem annum in
Annalibus ſuo loco collocatum, ac præterea an-
no Chriſti CCXXIV, quem cum primo Ale-
xandri Baronius copulat, dies X IIIAprilis &

Critica Hiſtorico Chronologica

Sabbatum non concurrunt. Ex quibus tandem SÆ C. III.
omnibus manifeſtè deducitur, Baronium Æram An. Ch. 222.
Chriſtianam inchoare debuiſſe à Conſulatu Caii 223.224.
Cæſaris, & Lucii £milii Pauli, annoque Ju-
liano XLVI, non verò à biennio antea. De-
nique ab anno primo Alexandri Severi ad pri-
mum Diocletiani, ſeu Chriſti CCLXXXIV,
anni ſexaginta duo, utroque extremo anno in-
completo pro integro numerato, inter jiciuntur: in
Annalibus verò, utroque extremo comprehen-
ſo ſexaginta duntaxat numerantur. Quare intra
illud temporis intervallum anni duo à Baronio
prætermiſſi, quos ſuo loco reſtituemus. .
Hoc anno Calliſtus ad cœleſtem patriam IV.
migravit, eique Urbanus ſucceſſit, ut infrà rana⸗
8 2 rte ſuccedit Cale
oſtendetur. liſto. 6

ANNO PERIODIGR Co-Ro MAN 5716. Anno Urbis
QS E. 15. P. 16. April. Indict. 1. 976. Olymp.

250. an. 3.
IESu CHRISTI 223. ſecund. Baronium 225
URBANI PAP ,£ 2.

ALEXANDRI IMP. 2.

D num. I. Coſſ. L. Marius Maximus Ih. I.
& L. Koſcius Tlianus, ut oſtendit Card. Cenſalen.
Noriſius ex Tabula ænea nuper reperta;, & ex
variis Codicis Juſtinianei reſcriptis, in quibus
Maximus cum nota numerali effertur. Vides
Alexandrum, qui juxta priorem Conſulatuum
Cæſareorum regulam hoc anno Conſul proce-
dere debebat, ſuum in locum virum jam e
dignitate functum ſubrogaſſe; adeo verum eſt
quod ſæpe indicavimus, annos celebriores Sena-
toribus iterato Conſulatu cohoneſtatis aſſigna-
tos fuiſſe.

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN&£E 5717. Anno Urbis
OQO 9% D C. ) 16. P. 28. Mart. Indict. 2. 277.Olymp.

250. AR. 4*
JESuICRRISTI 224.· ſecund. Baronium 226.
URBANI PAP 3.

ALEXANDRIIMLP. 3.

D num. I. Coſſ. Julianus II, & Criſpinus, I.
A ex Card. Noriſio in Epiſt. Conſulari, ubi Conſules
Inſcriptionem refert, & varia Codicis Juſti-
nianei Reſcripta citat, in quibus Qalianus cum
nota numerali effertur. His adde Faſtos Græcos
Theonis, in quibus qulianus dicitur Conſul II,
quia primorum Imperii annorum Conſulatus
honorificentiores erant, vel in propinquos Im-
eratorum, vel in Perſonas illuſtriores, ac jam
eâ dignitate exornatas , de more confereban-
tur. “S
Calliſtus Papa anno ducenteſimo viceſimo ſe- II.
cundo ad Deum migravit. In Chronico enim Cælliſti PP.
Damaſi legitur: Calliſtus annos quinqueé , menſes obitu.
duos, dies decem. Fuit temporibus Macrini, &
Heliogabali, à Conſulatu Antonini & Adventi,
uſque Antonino III, & Alexandro. Quæ toti-
dem verbis Cuſpinianus in Faſtis habet. Pontifi-
catum inierat Calliſtus die decimaoctava men-
ſis Julii anni Chriſti CCXVII, Præſentis &
Extricati Conſulatu notati. Quare ſedit annos
quinque, menſes duos, dies decem, dieque
Sabbati ordinatus fuerat. Dies enim mortis aſ-
ſumitur

III.
Decretale
Calihi.

Anno Ui
R, n, 1

daſei,

△
eun in Annales C. Baronii 207
224. . £ 1I11I. ſumitur à Papebrocio in Conatu Chronico-Hi- tam ex duabus Inſcriptionibus Gruterianis, quàm 5 E C. III.
„224. ſtorico ad Catalogum Pontificum Romanorum, ex variis reſcriptis Codicis Juſtinianei. Refeérunt An. Ch. 22,6.
ex Actis in quibus dicitur, quòd corpore Sancti quidem Onuphrius, ac Gruterus Inſcriptionem
in puteum præcipitato, poſt dies decem & ſeptem dicatam, Dextro, M. Maecio Rufe Cyſ. Sed hic
veniens Aſterius cum Clericis noctu ad patenm, le- Conſul tantùm ſuffectus fuit incertà anni parte,
vavit corpus B. Calliſti Epiſcopi, & ſepelivit in ut ibidem Card. Noriſius habet. In Faſtis Theo-
Cœmeterio Calepodii viâ Aureliä, pridie Idus nis Faſeus cum numerali nota etiam profer-
Octobriz. Subdit Papebrocius, hanc cauſam eſſe tur.
ĩpſum tali die colendi, & inſcribendi Hierony- Alexander Imperii Cæſarei Quinquennalia iis heg.
miano Martyrologio his verbis: Romæ via Au- dedit, ut ex ejus Decennalibus colligitur. Z3 Times
reliâ in Cæmeterio Calepodii Calliſti Epiſcopi: ſed rii Cäſarei
, IN. propter hoc nos formidare non debere, ne aliorum — — Alexandri.
ge. i SS Ala non ervtan dies notati in ANNO PERIODI G R4 CO-ROMAN&£ 5719. Anno Orbis
. o Mererolfeo, non ſir vere mortualet. Ar ο1νAa4. ) 18. P. 2. April. Indict. 4. 375 aane⸗
perperam. Si enim in Martyrologio Hierony- V 251. ani 2
miano dies obitualis Calliſti notaretur, non ad JESu CHRISTI 226. ſecund. Baronium 228.
lmoi diem X IV Octobris , ſed ad diem X X VIII UX ANI PAP .
iing Septembris J. Calliſti Depoſitio memotaretur; B
ſocf. cùm eo die martyrii glorià coronatus, & die ALEXANDRI IM P. 5
XIV Octobris terræ mandatus fuerit. Ex hoc
itaque aliiſque locis paſſim referendis liquet, in D num. I. Coſſ. Alexander Aug. II, & G. 1½
Martyrologio Hieronymiano non ſemper diem Quintilius Marcelus. Cbnſeelein
mortis notari, quod valde obſervandum. Nam Alexandri Conſulatus juxta ſecundam Conſu- II. .
Papebrocius dies in eo inſcriptos de Pontificum latuum Cæſateorum regulam, ob neinpe Impe- SS
Natalibus ſemper explicandos exiſtimans, Ze- rii ejus Auguſtei Quinquennalia, quorum indi- ,gaſte
Conſeia; byrini mortem ad diem XX Decembris anni cium Thermæ Alexandrinæ hoc anno ædificatæ, Alexandtt,
CCXVIIdiſtulit, & Calliſtum ab eo Vicas ut oſtendit Alexandri Nummus, à Vaillantio V.
rium menſe Julio illius anni renuntiatum ſcri- C. tom. 2. fol. 134. recitatus, in cujus poſtica le-
bere coactus eſt; qui tamen Calliſti Vicariatus gitur: P. M. TR. P. v. C OS. II. P. P. Cernuntur
ſuppoſititius, & Zephyrini obitus ante finem Thermæ Alexandrinæ.
Decembris anni CCXVII omnino conſignan- Sanéta MWartina virgo Romana; patre Con? III.
dus. In Indiculo Depoſitionis Martyrum apud ſulari nata, anno quarto Imperii Alexandri Se- Mariyrium
Bucherium lib. de Doct. Temp. menſe Octobri veri, eum Deos Gentilium colere recuſaſſet, poſt § Marrind
legitur: Pridie Idus, Calliſtus, in via Aure- varia ſupplicia in amphitheatro damnata fuit ad erginie
. lia, milliarib III. Quare, eum die XIV menſis beſtias, à quibus cùm non læderetur, in arden-
Octobris ſepultum eſſe, certum. In antiquo Ka- rem rogum injecta, tandemque capite plexa fuit;
lendario à Frontone publicato legitur: IVdie ut legitur in ejus Vita à Bollando ad diem pri-
menſis Olctobris Nat. S. Caliſti Bontificis. Eum mum Januarii recitata. Ea quidem Vita, ut eam
tamen martyrio coronatum tfuiſſe ex laudato Li- legentibus patet, ſerius ſcripta, ſed inventio
Anno Urbis bello Bucheriano conſtat. Quare ex eo quèd in Reliquiarùm ejus, quæ anno MDCXXXIV
97,0lynh. aliquibus Martyrologiis Sanctus aliquis dicitur Romæ contigit, variaque quæ de hae ſancta
250, 41. 4 Epiſcopus, vel Pontifex, eum Martyrem non Martyre loquuntur Martyrologia ei fidem ad-
fuiſſe, inde deduci non poteſt. Poſt ejus obi- ſtruunt. Ejus corpus die X X Vmenſis Octobris
tum vacavit Sedes dies quinque, ut legitur in repertum fuit in Crypta, ſicut, ut vocant con-
auctiori Chronico veterum Pontificum: ſed feſſione Eccleſiæ ei olim dicatz, cum Sancto-
. incertum, an quinque dies illos à die emortuali rum Concordii, Epiphanii & Sociorum corpo.
Calliſti, vel à die quo ſepultus eſt, illius Chronici ribus, quorum omnium nomina inſcripta erant
1 Auctor auſpicetur. Quidquid ſit, Urbanus men- in tabula marmorea. Eò venit Urbanus VIII,
Cnſalen ſe Octobri Calliſto ſucceſſit. qui tunc Eecleſiæ Romanæ præerat, die XXVIII
. III. Decretales duæ Calliſto attribuuntur „quæ à menſis Novembris illius anni cum aliquot Car-
. Decretales Viris doctis imer ſuppoſititias numerantur. Prior dinalibus multiſque utriuſque ordinis Proceri-
. Calliſti. incipit cum verbis Gelaſii epiſt. 9. Fraternitatis bus. Colitur hodie ſancta Martina Officio Ec-
1 amore conſtringimur, & Apoſtolico, &c. haber- cleſiaſtico in Breviario Romano die XXX
6 que varia loca ex Proſpero, Ambroſio, Leone menlſis Januarii. .
. I, Concilio Romano ſub Symmacho, aliiſque Tranſlatum hoc anno Parthorum Regnum ad V.
n deſumta. Poſterior data eſt ad omnes Galliarum Perſas; Artaxerxes enim Perſa Parthos tribus Perſarun
Epiſcopos, incipitque cum verbis Simplicii Papz præliis ſuperavit, & Artabanum eorum Regem "un' inſti.
epiſt. 1. Plurimorum relatu comperimus, &. interfecit, ut docet Dio lib. 80. Agathias lib. 4. futio⸗
l cap. rI. rei geſtæ tempus his verbis deſignat:
l⸗ calßlt. Artaxerzes annis obto & triginta ad quingentos
in Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO -ROMANA 571874 poſt magni Alexandri Macedonis Principatum,
4 978. Olymp. O10 B. ) 17. P. 10. April. Indict. 3. quaternis poſt alterius Alexandri Mammaæi Per-
6 251. an. I. Jarum ſuſcepit Imperium; ideoque cuürrenti
, Ir Su CHRISTI 225. ſecund. Baronium 227. Chriſti anno, quo quartus Alexandri menſe
UREANT PAD 4 Martio abſolutus eſt, & Kalendis Octobris an-
5. nus Alexandreus, ſeu Seleucidarum quingente-
⸗ ALEXANDRI IMP. 4- ſimus triceſimus octavus auſpicatur. Quare Aga-
thias menſes anni quinti lexandri jam inchoati
95 1. D num. I. Coſſ. Fuſeus II, & Dexter. negligit, & Artaxerxem poſt menſem Septem-
ne Conſules. Priorem cum nota numerali efferendum brem regnare coœpiſſe indicat. Ejus tamen verba
4 eſſe, oſtendit Card. Noriſius in Epiſt. Conſulari, Scaligerum lib. 5. de Emendat. Temp. irretitum
rur Tom. I. S z tenuere:

Olymp. 251.

208

SEC III. tenuere: ait enim duos in iis inſignes eſſe erro-
An. Ch. 226, res ; cùm tamen ipſemet erret, dum exiſtimat

annos Seleucidarum Alexandreos ab initio Mo-
narchiæ Alexandri M. deduci: deinde quòd an-
nos DXXXVIII fluxiſſe putat ab initio Se-
leucidarum, ad quartum Alexandri Mammæi
annum. Non enim animadverterat Scaliger, an-
nos Seleucidarum plerumque etiam vocari annos
à morte Alexandri, & Agathiam annum Ale-
xandri quartum integrum numerare, menſeſque
quinti in ſummam non conferre. Hæc epocha,
quòèòd res Romanæ & Eccleſiaſticæ Perſicis in
poſterum non rarè illigentur, valde obſervanda.
Ex ea manifeſtum fit, erraſſe Euſebium in Chro-
nico, qui primo Alexandri Imperatoris anno
Perſas ab hoc Imperatore victos tradit; cùm ta-
men ante præſentem annum Berſarum Regnum
inſtitutum non fuerit.

——=

Anno Urbis ANNO PERIODIGRACO-ROMANEZ 5720.
980. Olymp.

QO 12 G. ) 19. P. 22. April. Indict. 5.
Jr SuCRRISTI 227. ſecund. Baronium 229.
URBANI PAPEZ 6.
ALEXANDRI IMP. 6.

D num. I. Coſſ. M. Nummius Albinus, &
Maximus, ut oſtendit Card. Noriſius in
Epiſt. Conſulari, non verò Balbinus & Maxi-
mus, ut Onuphrius & Baronius habent. Balbi-
nus enim cum Caracalla I V Conſul II fuit,
conſtatque ex Capitolino cap. 7. de Vita ejuſ-
dem, Balbinum fuiſſe iterum Conſulem, non
verò tertihm. Porro priorem hujus anni Conſu-
lem Albinum dictum fuiſſe, ex duabus Inſcriptio-
nibus, variiſque Codicis Juſtinianei reſcriptis
oſtendit ibidem Noriſius.
Artaxerxes Perſarum Rex irruit in Arme-
niam, ex qua pulſus ab incolis, Mediſque nonnul-
lis, & filiis Artabani, in fugam ſe conjecit, ut
quidam putant. Nam alui ſe receſſiſſe ainnt, ut
majores copias compararet. Hie igitur nobis formi-
doloſus fuit, quòd maximir copitis, non modo? Meſo-
potamiam invaderet, ſed etiam Syriam: mina-
returque ſe recuperaturum omnia, quæ Perſæ olim
tenuiſſent uſque ad mare Græcum, quæque ad ſe
propter Majores ſuos pertinerent, inquit Dio
lib. 80. qui cùm Hiſtoriam ſuam uſque ad an-
num Chriſti C CXXIX excluſivè perducat, li-
quet, Artaxerxem hoc, vel ſequenti anno
Romanos bello laceſſiviſſe: certè ante an-
num Chriſti CCXXIX; alioquin de hujus
belli initio Dio neutiquam loqui potuiſſet. Malè
itaque illud ad finem Imperii Alexandri vulga-
ris opinio differt. Liquet ſecundè, Dionem de
rebus in eo geſtis parum edoctum fuiſſe; cùm
in ea narratione, ſolo rumore & famâ innita-
tur.

Anno Ur- ANNO PERIODI GRCO-ROMANA 5721.

O 1z. F E. O I. P. 6. April. Indict. 6.
IESUVECHRISTI 228. ſecund. Baronium 230.
URBANI PAP 7.
ALEXANDRI IMP. 7.

D num. I. Coſſ. Ti. Manilius Modeſtus, &
A Sergins Calpurnius Prolbus, ut oſtendit

Critica Hiſtorico- Chronologica

Card. Noriſius in Epiſt. Conlſulari.
Zebennus Epiſcopus Antiochenus anno tan-
tùm ſequenti Pontificatum iniit. Euſebius enim

ejus initium illigat cum anno Abrahami 2245.
qui Kalendis Octobris currentis Chriſti anni in-
choatur. Cùm veròô, Philetus Zebenni deceſſor
anno ſequenti adhuc in vivis fuerit, non du-
bium, quin Euſebius de poſteriori anni Abra-
hamitici parte intelligendus ſit. Marianus Sco-
tus in Chronico initium Zebenni cum tertio
Alexandri Conſulatu anno ſequenti geſto con-
jungit, quod ab Euſebio in Chronico accepit,
& editionem Scaligeri per Alexandri tempora
corruptam oſtendit, quòd Scaliger annum pri-
mum hujus Imperatoris, anno uno tardiùs conſi-
gnarit. Cùm verò Origenes, ſedente Zebenno,
Presbyter ordinatus fuerit, ejus ordinatio in ſe-
quentem annum differenda.
Card. Noriſius in diſſert. de Numiſmate Dio-
cletiani & Maximiani cap. 6. ſcripſit, Alexan-
drum Imperatorem anno Trib. Pot. EIII Koma
& in Campania commoratum, neque eο anno in
Oriente cum Perſis pugnaſſe. Tribunitia Pot.
VIII, anno cexXIX, menſe Martio ab Ale-
xandro ſuſcepta, & ad menſem Martium anni
CCXXX continuata. Quare autumavit Card. eru-
ditiſſimus, bellum Perſicum poſt diem ſextum
Martii anni ducenteſimi triceſimi inchoatum,
aut ſaltem ante illum diem Alexandrum in
Orientem profectum non eſſe. Ego verò in ſe-
cunda parte Diſſertationis Hypaticæ cap. 9.
oſtendi, bellum Perſicum currenti anno inchoa-
tum, deceptoſque paſſim recentiores Chrono-
logos, qui illud in annum xXIII Alexandri
Imp. differunt; ac denique Conſulatum tertium
ejuſdem Imperatoris ſecundùm quintam Conſu-
latuum Cæſareorum regulam ſuſceptum fuiſſe,
ob triumphum nempe Perſicum ab Alexandro
ductum. Card. Noriſius in Epiſt. Conſulari prio-
rem opinionem ſuam rurſus propugnat, aitque,
exiſtimare Cenſores quoſdam, tertium illum
Alexandri Conſulatum regulas à me ſtatutas fal-
ſas oſtendere. Quod mirum mihi neutiquam ac-
cidit, cùm opiniones, quæ und cum ſeculis æta-
tibuſque hominum inveterarunt, ex animis fa-
cile non evellantur. Ceterùm beilum Perſicum
currenti anno, ac inſequenti geſtum, & Ale-
xandri in Orientem profectionem anno CcoxxIX
conſignandam, apud me certum: Conſulatus
tamen tertius Alexandri ob Decennalia Imperii
ejus Cæſarei ſuſceptus, ut infrà manifeſtifſimè
oſtendo, ideoque & juxta regulas à me poſitas,
licèt tunc eum ad propriam regulam non redu-
xerim, quod tamen nullo Hiſtoriæ detrimento à
me factum.
Unus Herodianus lib. 6. cap. 2. hujus expedi-
tionis annum notaverat, ſed Librariorum errore
numeri corruptl: e' àv ρ ν re‿ανσιαι+ντο τ%υα,
&ρω αατͤι, Wια Sασραον αεπτνοα αιε
2 —,⸗ r
7 τπ+△ωααον να ιταατιαστι α 7dd5àαωονιNραα
æd TᷣSν Tpie , Meτσαυ⅓HπονναÜανιο½
&c. id eſt, ſecundùm verſionem Angeli Poli-
tiani: loitur cuùm ad hunc modum tredecina an-
nos ( quod quidem ad ſe attineret) ne querela cu-
juſquam Imperium gubernaſſet, æcce tibi haud opi-
nato literæ è Spria, Meſopotamiaque redditæ à Du-
cibus, in quibus ſoriptum eſſet, Artaxarem Perſa-
rum Regem excurrere per Meſopotamiam, Syriæ-

que minitari, &. Cùm tamen ſic vertere Politia-

nus debuiſſet: Ecce tibi anno decimo quarto haud
. opinato

58 ſ C. III.

An. Ch. 228.
11

. — . . 5 Antiocheno-
in Chronico ſecundàùm editionem Pontacenam ,um Epiſco-

porum ſuc-

ceſſio.

III.
Perſici belli
initiim non

bene a ſsi.

gnatum.

.

IV.
Herodiani
teαε
emendatus.

5 F(
An.Ch

Dellum Per
ſium in-
choatum.

.

Herſ

„ Ate
le 3 4Al:

c. II.
Chen

Ntiocheng.
n Diſeo
unm ſuc.
ſo,

III.
berſei belli
nitium non
eye aſi.
natkm.

I1
u .
1enlatii.

1

An. Ch. 22 8. Ducibus. Sed cùm duobus aliis in locis Hero-
dianus teſtetur, Alexandrum annos quatuorde-
eim Julianos utique, ac utrimque incomple-
tos) imperaſſe, & poſt bellum Perſicum, Ger-
manicum ſuſcepiſſe, hæc verba, r0 τααααοαNαα
de&τα☛ α id eſt, anno decimo quarto, addi-
titia eſſe Politianus exiſtimavit, ideoque & ea in
verſione ſua prætermiſit. Verùm non tantùm
hæc verba, aut addita, aut corruprta; ſed etiam
priora, quæ annum decimum tertium denotant.
Certum enim, Herodianum Hiſtoricum accura-
tiſſimum, & qui, ut Photius in ſua Bibliotheca
ait, omnibus Hiſtoriæ virtutibus paucis cedit, an-
nos tantùm quatuordecim, Julianos, utrimque
incompletos, ut illum numerare ſolere infràâ de-
monſtrabo, Alexandro attribuere; præſertim
cum hac de re inter Antiquos omnes conveniat.
Quomodo itaque bellum Perſicum anno XIII
aut XIV Alexandri inchoatum fuiſſe ſcribere
potuit, cùm infrà cap. 6. dicat, Barbaros trien-
nio aut quadriennio poſt illud bellum quieviſſe,
ac poſtea Alexandrum relicto Oriente in Ger-
manos moviſſe? Quo poſito „non annos XIV,
ſed annos xVIII Alexander imperaſſet. Non du-
bium igitur, quin locus corruptus ſit, & pro,
reꝶαντνSρ. id eſt, redecim, legendum ſit, ?ααα,
id eſt, ſeptem, alioquin Herodianus ſibimetipfſi
contradiceret. Hujus loci depravationem cùm
Viri doctiſſimi non animadvertiſſent, bellum
Perſicum in annum XII aut XIII Alexandri
paſſim diſtulere, contra expreſſa Herodiani,
quem tamen ſe ſequi profitentur, verba.
V. Dio lib. So. ait, ſe Hiſtoriam ſuam uſque ad
Bellum Per- ſuum ſecundum Conſulatum anno ſequenti ge-
Tu m. ſtum perduxiſſe, fidemque facit, bellum Perſi-
cum jam inchoatum fuiſſe, cum ſcribere deſiit,
& in narrandis hujus belli initiis, eadem ferè,
quæ Herodianus, ſcribit, tam loco laudato, quàm
in Excerptis à Valeſio publicatis. Certum itaque
indubitatumque, Romanos inter & Perſas cur-
renti anno bellum jam exortum, & inter eoſdem
aliqua prælia habita; cuùm ultra præſentem an-
num Dionis Hiſtoria non procedat. Porro bel-
lum illud, ut ex Herodiano & Zonara liquet,
non intermiſſum, & poſtea reſumtum, ſed ſemel
cœptum, continuatum fuit. Quamobrem cùm
Dio teſtetur, Perſas jam hoc vel præcedenti
anno in Romanos hoſtiliter incurſiones feciſſe,
communis opinio, quæ bellum illud in annum
XII aut X III Alexandri differt, nullam veriſi-
militudinem præ ſe fert. Profectò Artaxerxes
Perſarum Rex, qui jam ab anno ccxXVI re-
gnabat, bellicoſior erat, quàm ut per tot annos
à bello Romanis inferendo ſe ſe contineret; præ-
ſertim cùm ſibi vindicaret omnia, quæ Perſæ olim
tenuiſſent, ut inquit Dio laudatus, & confirmat
Herodianus lib. 6. cap. 2. Ipſemet Card. Nori-
ſius loco citato refert Alexandri Nummum in
averſa parte ſignatum quadrigis triumphalibus,
cum Victoria ſtantem in curru Imperatorem co-
ronante, & cum epigraphe: P. M. TR. P. VII.
COS. II. P. P. S. C. ut planè conſtet, Alexan-
drum anno currenti, quo Tribunitiam Poteſta-
tem ſeptimam iniit, victoriam alicubi contra
hoſtes conſecutum fuiſſe, unde quadrigæ trium-
phales S. C. decretæ ſunt, inquit Noriſius. Sed

7I. ubi ea victoria reportata, niſi in Oriente?
9

Perſi n Lampridius enim in Alexandro cap. 25. ait:
dellim ante Erpeditiones bellicas habuit, de quibus ordine ſuo
alia ab Ale- diſſeram. Tum bellum & triumphum Perſicum

Tom. I.

in Annales C. Baronii. 209

§ F C. III. opinato liter« à Gria, Meſopotamiaque redditæ à fusè deſcribit, & cap. 58. ait: Actæ ſunt res ſe.

liciter & in Mauritania Tingitana per Farium
Celſum „ S in Illyrico per Varium Macrinum afſ-
nem ejug, O& in Armenia per Junium Palmatum;
atque ex omnibus locis ei tabellæ laureatæ ſunt de-
latæ, quibus in Senatu && apud Populum lectis, om-
nibus nominibus eſt adornatus. Quare cùm Lam-
Pridius bella ab Alexandro geſta ordine ediſſe-
rat, primumque Perſicum fuiſſe dicat, non vi-
detur dubitandi locus, quin Nummus præceden-
ti numero recitatus ad aliquam victorilam in
Oriente reportatam referendus ſit; præſertim
cum etiam Dio nullius belli præterquam Perfſi-
ci mentionem faciat, & Herodianus loco nuper
citato tradat, Alexandrum uſque ab bellum Perſi-
cum in pace vixiſſe. Herodianus lib. 6. cap. 2. &
z. narrat quæ ante Alexandri in Orientem pro-
fectionem ibi geſta ſunt, aitque, Imperatorem
Legatos cum hliteris miſiſſe, qui ſpem Perſarum
Regis conatuſque inhiberent, & in Italia Pro-
vinciiſque reliquis delectus haberent, qui tan-
tæ Barbarorum multitudini pares forent. Huc
etiam referenda quæ de bello Perſico Dio lib.
80. habet.
Ad num. VII. Profectio Origenis in Græ-
ciam, ob ſextam Scripturæ editionem hoc tem-
pore inventam, minimeè contigit, ut exiſtimavit

*

8 †£ C. II I“
àn. Ch. 22,8.
229.
xandro ſuſße
ceptum.

VIII
Origenes ad-
Verſus Hare-
ticos Pu⸗

Baronius. Scribunt enim Hieronymus lib. de gnat.
Script. Eccleſiaſt. cap. 6zy. & Rufinus in expoſi-
tione cap. 23. libri ſexti Euſebii, Achaiæ Eccle-
ſias plurimis tunc hæreſibus fuiſſe vexatas, qui-
bus expugnandis idoneum præ ceteris viſum
Origenem, eam illi cauſam in Græciam profi-
ciſcendi fuiſſe, ut eruditiſſimo Huetio lib. 1. Ori-
genlanorum cap. 2. num. X obſervatum.

ANNO PERIODI GRCGO-ROMAN &g 5722. Anno Urbis
O 14. D. ) 2. P. 29. Mart. Indict. 7. S

Olymp. 252 ¾
JEsu CHRISTI 229. ſecund. Baronium. 231. N. 1

URBANI PAP& S8.
ALEXANDRI IMP. 8.

D num. I. ad LXV Coſſ. Alexander Aug. 1.
III, & Caſſius Dio II. Conſules.
Sumtus ab Alexandro Conſulatus juxta ſecun- II.
dam Conſulatuum Qæſareorum regulam; Cæſa- UWperii Ce-
rei enim Imperii Decennalia dedit, ut demon- Vrei Ale-
ſtrat Nummus, qui extat apud Erizzum pag. 478. rand⸗ De⸗
in cujus antica parte legitur: I Mp. SEv. AtI-
XANDERAuIG. in poſtica cernitur Imperator
ſedens, qui à tergo coronatur à Victoria: à la-
tere miles armatus, tenens in manu ſcutum, &
ſtans in columna, in qua legitur: VorT. x. id
eſt, Votis Decennalilus; circùm verò : P. M. TR.
P. vIII. CoS. P. P. S. C. Alexandrum die
ſexta menſis Martii Tribunitiam Poteſtatem
octavam ſuſcepiſſe certum. Verùm cuùm Decen-
nalia Imperii Cæſarei ante Conſtantium Chlo-
rum Nummis inſculpta non fuerint, quod ſal-
tem in meam venerit cognitionem, arbitror,
ultimam lineolam Tribunitiæ Poteſtatis præfati
Nummi, ſllui æreus eſt, progreſſu temporis de-
tritam fuiſſe; quemadmodum in notis numera-
libus, quæ poſt vocem Coſ. exprimebantur,
contigit. Ad hæc, Mediobarbus in Numiſma-
tis Impp. varia Alexandri recitat, in quibus le-
gitur: T R. P. vVIIII Cos. III. P. P. S. C.
& VoT. x memotantux, Vota ſc. Decennalia

§ 3 Sus

§SFEE C. III. ejus Imperii Auguſtei anno ſequenti ſoluta; ne-
An. Ch. 229. que tamen vel unicum habet, in quo TR. P.
VIII. & VOT. x. enuntientur. Quare cùm hæc
Decennalia unico Nummo, eoque ex parte era-
ſo innixa ſint, ad ejus Imperium Auguſteum
pertinere mihi Perſuadeo „cùmque ea ad annum
ſequentem ſpectare certiſſimum ſit, Decennalia
Imperii ejus Cæſarei, quæ illa antecedere de-
buere, currenti anno acta, & ob ea Conſula-
tus tertius ab Alexandro ſuſceptus. Dum Diſſer-
tationem Hypaticam componerem, ad ea De-
cennalia animum non advertens, perperam ſcri-
pſi, capeſſitum illum ab Alexandro Conſula-
tum ob bellum ac triumphum Perſicum; cùnm
mihi conſtaret, per hæc tempora Romanos in-
ter & Perſas bellum arſiſſe; indeque à cenſori-
bus quibuſdam capta anſa, in Conſulatuum Cæ-
ſareorum regulas à me ſtabilitas invehendi, qui-
bus an ſufficiens fundamentum præbuerim, alio-
rum judicio relinquo. .
III. Fusè hic agit Baronius de Terraplis, Hexaplis,
De variis & Octaplis, Origenianorum Operum omnium
Seriptura nobiliſſimis. Collegerat is jam antea Interpreta-
Haera ver- tiones Scripturæ à L X X Interpretibus, Aqui-
Bomns. la, Theodotione, & Symmacho concinnatas;
ac præterea Quintam & Sextam Editionem na-
ctus erat, ex quibus ſex Interpretationibus, &
Hebraico exemplari, Tetrapla ſua (ideſt qua-
drupla), He xapla (ideſt ſextupla), & Octapla
(opus ita ab octo columnis denominatum) Ori-
genes compoſuit. Hexraplum & Octaplum inte-
riére, & ſupereſt tantum ſpecimen Hexapli,
quod exhibetur in Bibliis Waltonienſibus Tom.
VI Henricus Valeſius in Epiſtola ad Jacobum
Uſſerium Armachanum Epiſcopum, e ſecta Pro-
teſtantium, ſubjuncta Hiſtoriæ Eccleſiaſticæ Eu-
ſebii à ſe Notis illuſtratæ, paucis verbis quæ
pertinent ad verſionem LXX interpretum, in
fine ſuæ Epiſtolæ hoc modo explicat, & præci-
puas difficultates doctè reſolvit. L
1I. Cenſet itaque primum H. Valeſius unicam
verſio EXX ſemper fuiſſe LX X Seniorum verſionem, eam
Interpretum ſc. quæ regnante Ptolomæo Philadelpho facta
² Iudais & eſt Alexandriæ: hac deinde ſemper uſos eſſe
Chrikianis Judæos Alexandrinos, & reliquos Helleniſtas:
Ranto, mr à Judæis deinde Chriſtianos eam accepiſſe. Ne-
bata. que enim Apoſtoli & primores illi Chriſtiani
alia veteris Inſtrumenti interpretatione Græca
ſunt uſi, quam eâ, quæ vulgo in Synagogis
Judæorum Helleniſtarum legebatur. Poſtea verò
Judæi in odium Chriſtianorum, quorum ſectam
ac religionem quotidie augeri non ſine invidia
cernebant, Aquilæ Judæi interpretatione ſunt
uſi; cujus ſecundam Editionem (duas enim ver-
ſiones edidit) vocare ſolebant r0ρnνο ⁸1Aeε⅓—
Gενο. Certè Judæos Helleniſtas, non LXX In-
terpretum, ſed vel Aquilæ, vel Symmachi ver-
ſione uſos fuiſſe ſatis indicat Novella Juſtiniani
146. qua permiſſum eſt Judæis ſacras Scripturas
Græcè interpretatas legere, modo juxta LXX
Interpretum editionem eas lectitent. Permitti-
tur etiam Aquilæ interpretatione uti, ſi velint.
Reliquæ omnes interpretationes prohibentur,
quibus uti antea conſueverant. Et Judæi quidem
ita fecerunt; at Chriſtiani LXX Interpretum
editionem conſtanter retinuerunt, quippe quæ
Apoſtolorum ſuffragio conſecrata fuerat, & naſ-
centis Eccleſiæ roboraverat fidem, ut loquitur
Hieronymus. Nec quiſquam ei verſioni, vel ad-
dere vel detrahere auſus eſt unquam præter Hæ-
reticos, qui eam verſionem pro arbitrio ſuo

21¹⁰ Critica Hiſtorico-Ohronologica

variè, interpolarunt, ut de Apollophane, Her- SK c. III.
mophilo, ac Theodoto, qui Artemonis hæreſim An. Ch. 229.

ſectabantur, ſcribit Caius apud Euſebium in fi-
ne libri quinti. Verùm hujuſmodi hæreticorum
exemplaria, nonniſi apud ejuſdem ſectæ homi-

nes auctoritatem obtinuerunt.

At vulgata Editio LXX Interpretum, uſque
ad Origenem in Eccleſia permanſit. Hic primus

V.
Ab Origene

—— . . . . . „
mendis quæ in eam irrepſerant, partim Ex Scrip- brimum

torum imperitia, partim ex varietate exempla-

mendis piur-

. . . . 4 ½6.
rium, eam purgavit, & cum tribus aliis Inter- 2“1α.

pretationibus collatam aſteriſcis, obeliſque di-
ſtinxit, atque ita diſtinctam in Tetraplis atque
Hexaplis collocavit. Ab hoc tempore duplex
fuit LXX Interpretum editio. Altera Komyn, ſeu
vulgaris, id eſt corrupta & inemendata. Altera
incorrupta & immaculata, quæ proprièe LXX
Seniorum editio vocabatur; ea ſcilicet, quæ
juxta emendationem Origenis legebatur in He-
xaplis.
Sic intelligendus eſt locus Hieronymi in lib.
16. Comment. ad Eſaiæ cap. 58. Sed ne in ſeptua-
ginta quidem emendatis & veris exemplaribus.
Vera exemplaria LXX Interpretum vocat codi-
ces Hexaplorum. Certè idem Hieronymus in
Epiſtola ad Sunniam & Fretelam citat editionem
LXXʒInterpretum iuxta Hexaplorum veritatem.
Et in eadem Epiſtola ſub initium ait incorrup-
tam & immaculatam LXX Interpretum edi-
tionem in Hexaplis reſervatam fuiſſe. Idem ni-
hilominus Hieronymus editionem illam LX NX
Interpretum, quæ ab Origene elaborata in He-
xaplis habebatur, puram ac germanam fuiſſe
negat, tum in Epiſtola ad Auguſtinum, tum in
Præfatione in libros Paralipomenon. Quæ pri-
ma fronte pugnare inter ſe videntur. Quid enim
magis contrarium, quàm ſunt hæc duo incor-
rupta, immaculata & vera LXX Seniorum Edi-
tio habetur in Hexaplis. Non eſt pura nec ger-
mana LXX Seniorum editio ea, quæ in Hexa-
plis legitur: Utrumque tamen veriſſimum eſt,
modè intelligatur, ſicut intelligi debet. Nam
editio Hexaplorum Origenis, abſque contro-
verſia erat omnium emendatiſſima; & eruditi
homines in ſuis Commentariis eam editionem
ſequebantur. Neque ex alio, quâm ex hoc fon-
te veritas L. X«X Interpretum hauriebatur. Ea-
dem tamen editio pura non erat, propterea quod
multa ex Theodotione aliiſque interpretibus ha-
bebat immixta, quæ Origenes aſteriſcis præno-
taverat.
Quam ob cauſam Hieronymus in Epiſtola ad
Auguſtinum, & in Præfatione in libros Parali-
pomenon ait, libros LXX Interprerum ab Ori-
gene eſſe corruptos. In quo certè iniquior vide-
tur Hieronymus acverſus Origenem; qui quod
bono ac pio conſilio fecerat Origenes tam acer-
bè reprehendit. Quid enim utilius excogitari po-
tuit, quàm illæ obelorum & aſteriſcorum notæ,
ut indicaretur lectoribus quid à LX X Inter-
pretibus additum, quid ab iiſdem omiſſum fuiſ-
ſet. Quod ſi Origenes ea quæ à LX X Interpre-
tibus omiſſa fuerant, ex Theodotione aliiſque ſup-
plens, nullam appoſuiſſet notam, qua hujuſmo-
di ſupplementa à puro ac germano LNXX Inter-
pretum textu diſcernerentur, meritò certèê, &
ab Hieronymo & ab aliis reprehendi potuiſſer.
Nunc verò cùm aſteriſcos addiderit ſingulis lo-
cis, ad deſignanda ea, quæ à LXX Seniori-
bus prætermiſſa ipſe ex Theodotione, aliiſque
ſuppleverat, non ſolùm vacuus ab omni culpa,

. ſed

VI.
Origenis ta⸗
men editio
pura nor
erat.

VII.
Origenes
immeritò
D. Hieronyo
mo vebpre-

henſus.

An. G

Ouod
rb

IX.
t Oi
nem dus
rißimun⸗
editiones
Fuire vr
ſunis L
unmyre.
Mn.

EC.III.
1 Aug.

V.
imum,
encis ur.
e.

VI.
Oyigenit 14
mon ecliti.
zura noß
erat.

d VII.
li⸗ Orieu⸗
⸗ immerl!
e. . Hunnpe
mo feyfe⸗
hanſi.
⸗

ſed

in Annales C. Baroni. 211

8 ſed immortali laude dignus videtur.
§ £ C. I II. .:
An. Ch.229. In eo enim Opere, LXX Interpretum libri
VIII uri & prout ab ipſis editi fuerant lectoribus
Quod magis exhibebantur; & lacunæx, quæ in eorum edi-
brobatur. tione extabant, ex Theodotionis aliorumque
Interpretum Editionibus cernebantur expletæ.
Si quis itaque puram LXX Interpretum edi-
tionem legere cupiebat, nullo negotio id lice-
bat in Hexaplis. Prætermiſſis enim iis, quæ ſub
aſteriſcis erant poſita, pura ac germana LXX
L Interpretum tranſlatio, prout ab ipfſis fuerat con-
dita, remanebat. Idque fatetur etiam Hierony-
mus in ſupradicta Epiſtola ad Auguſtinum.
1X. Poſt Origenem Kown illa ſeu vulgaris editio
Poſt Orige- in dies magis magiſque corrupta eſt. Duæ tamen
nem dua po- potiſſimum ejus Editiones fuêre; Altera Ale-

ie men xandrina, quæ Heſychium habebat auctorem;
e altera Lucianea, quæ Luciano Martyri adſcri-
Jusre ver-

ſioni: LXX bebatur. Nam Euſebii Cæſarienſis editio, quæ
Interpre- in Palæſtinæ & Orientis Eccleſiis legebatur, ni-
zum. hil pertinuit ad Kosvnv illam ſeu vulgatam edi-
tionem; quippe cùm nihil aliud eſſet quâm ipſa
Origenis editio, ut jam Valeſius in eadem Epi-
ſtola manifeſtum fecerat. Porrò cum illa obe-
lorum & aſteriſcorum diſtinctio, quam in LXX
Interpretum editione primus excogitaverat Ori-
genes; Chriſtianis omnibus mirificè arriſiſſet,
eam quoque in ſuas Editiones tranſtulerunt He-
ſychius & Lucianus. Nec Græci modo, verum
etiam Latini & Syri atque £Æ gyptii, qui vulga-
tam editionem ſequebantur, hac aſteriſcorum
& obelorum diſtinctione ab Origene reperta
poſtea ſunt uſi. Andreas quidem Maſius in Præ-
fatione in editionem fuam Joſuæ aliter exiſtima-
vit. Cùm enim ex Hieronymo didiciſſet, illam
ſub obelis & aſteriſcis Editionem in omnibus
omniumEccleſiarum Bibliothecis repoſitam fuiſ-
ſe, ita ut vix unus codex inveniretur ipſius æta-
te, qui ſigna illa non haberet; autumavit ipſam
editionem Origenis, prout in Hexaplis habe-

batur, ab omnibus Eccleſiis receptam fuiſſe tam

Græcorum quàm Latinorum, Syrorum quoque
& Ægyptiorum. Sed illud nullo modo verum
eſt; alioqui quomodo diceret Hieronymus in
Præfatione in libros Paralipomenon, ſua ætate
totius Orbis Eccleſias tripertita inter ſe varieta-
te pugnaſſe, cùm Alexandrini in LXX ſuis He-
ſychii Editionem probarent; Byzantini & Aſiani
exemplaria Luciani Martyris legerent. Palæſtini
verò Origenis Editione uterentur: Ita inter plu-
ra alia Henricus Valeſius, cujus fere verba ex-
ſcripſi, quibus illuſtrantur quæ de verſione Scrip-
turæ Sacræ Baronius hic habet, & varia quæ Uſ-
ſerius de antiquis Scripturæ Sacræ verſionibus in
medium attulit, refelli poſſunt.
X. Hujus anni initio Alexander in Campania
Alexander agebat, ut ex Dione lib. 80. elicitur: Pratoriani,
Imp. verſa- inquit, poſt Ulpianum me quoque criminati ſunt.
u* Cam- Ar Alexander horum rationem habuit nullam,
ave. ſed contrà me magis honeſtavit, ſocumque und
deſignavit ſecundum Conſulem (anno nempe præ-
cedenti.) Qaamobrem cùm moleſtè ferrent Præ-
toriani, timui ne me, ut viderent cum inſignibus
Imperi, (Conſulatûs nempe, ideoque præſenti
anno) interficerent. Itaque juſſit Alexander, ut
alicubi extra Urbem commorarer in Italia tempore
hujus Conſulatus mei (ideoque currenti anno.)
Quod cuùm feciſeem, Komam veni (ſc. poſt Con-
ſulatum per duos priores menſes hujus anni ge-
ſtum:) deinde profettus ſum ad ipſum in Campa-
mniam, verſatuſeque cum eo per aliquot dies, viſuſ-

que à militibus cum magna ſecuritate domum redii. S † C. III.
Ita doctè Dionem explicat Card. Noriſius, tam An. Ch.229.
in Diflert. de Numiſmate Diocletiani & Maxi-
miani cap. 6. qum in Epiſt. Conſulari pag. 142.
Cùm ergo Conſules ſuffecti Kalendis Martiis di-
gnitatem de more inirent, eo menſe Alexander
in Campania erat, eumque ibi Dio inviſit.
Non multèò poſt cum exercitu in Orientem XI.
Alexander profectus eſt, quòd Artaxerxes Perſa- 12 Orientem
rum Rex, Romanorum Provincias incurſaret. raße ſeiurttr
Antiquarii varia Alexandri recitant Numiſma-
ta, in quorum antica habetur: IM P. SEV.
ALENXNANDER AuG. in poſtica, PROFECTIO
AuG. S. C. Sed cùm in nullis nec Conſulatus,
nec annus Tribunitiæ Poteſtatis notetur, nul-
lum inde ſubſidium accipere poſſumus. Præ-
terea Imperatoris titulus, qui victorias denota-
bat, quique multiplicari ſolebat, poſt Caracallæ
Imperium in Nummis ampliùs non legitur,
ideoque & Chronologia Cæſarea magis quâm
antea obſcura, quæ hic tamen nobis elucidanda.
Ubi Antiochiam venit Alexander, in ea civi-
tate, quæ belli uſus peſtularet, diligenter compara-
bat, inquit Herodianus lib. 6. cap. 4. ubi geſta
hoc anno Romanos inter & Perſas deſcribit,
aitque capite ſequenti: Exercitus contendere per
Armeniam juſſus, Vix agreque ſuperatis ejus re-
gionibus aſperrimis, praruptiſſimiſque montibus
¶uamquam aſtas tolerabilis iter faciebat) im-
petu in Mediam facto, vicos concremavit, præ-
damque abegit. Addit Herodianus, Perſarum
Regem omnem Romanorum exercitum profli-
gaſſe „dum Alexander graviſſimè ægrotaret, qui
cum Antiochiam copias redauxiſſet', convaluit,
copiaſque inſtauravit. Perſarum Rex milites ſuos
dimiſit, quorum pars præliis crebris in Media
Parthiaque geſtis ceciderant; alii attriti & ſau-
ciati ſuperfuerant, ut fuse Herodianus narrat,
qui ſubjungit, Romanos non ſegniter devictos,
ſed ipſos quoque interdum hoſtibus exitioſos
fuiſſe. Bellum itaque æſtate geſtum.
In ſecunda parte Diſſert. Hypat. cap. 9. dixi, XII.
parum fauſta hujus belli initia in cauſa eſſe po- Dio de geſtis
tuiſſe, our Dio de diſceſſu Alexandri, & adverſis rrrch⸗
. . . . . . *
ejus caſibus ex indaſtria ſiluerit, ſi tamen ea ſoi- ias⸗ e⸗
verit. At inquit Card. Noriſius in Epiſt. Conſu·
lari pag. 145. illud primum optimi Hiſtorici fidei
notam importare; cùm præſertim Dio tot illatas
Romanis clades memoraverit; alterum „ virum
diligentiſſimum inſcitiæ incuſare, qui belli in
Armenia geſti ſucceſſus ignoraverit, & quidem
in Bithynia degens, non in remotiori Græcia
aut Italia, aut aliqua ultra Alpes Provincia. Ve-
rùm audiendus ipſemet Dio lib. So. ubi de Ale-
xandro agere incipit: Ceterum, inquit, ea quæ
ſuprà dicfa ſunt (nempe de Severo, Caracalla,
Macrino & Elagabalo) ego quidem accuratò dili-
genterque conſeripſi, ut potui: quæ verò reſtant,
mihi non licet perſequi pari diligentia, quòd Rowmæ
non ſum diu commoratus, quödque in morbum in-
cidi, cum ex Aßia in Bithyniam veniſſem : ex qua
profelctus ſum ad Præfeturam Aypti. Poſt abi
reverti in Ialiam, penè retta in Dalmatiam,
atque inde in Pannoniam ſuperiorem miſſus ſum,
&c. quibus ex rebus factum eſt, ut ea quæ ſequun-
cur, non potuerim pariter cum iis quæ præceſſe-
runt, intelligere. Dicam tamen in ſumma ea, qua
ſque ad ſecundum Conſulatum menm geſta ſunt,
eo nempe excluſo, licèt præſenti anno, quo
Conſulatus ille geſtus, bellum acriùs arſerit.

Ipſemet itaque Dlo fatetur, ſe de iis, quæ Ale-

4 xandro

212² Critica Hiſtorico-Chronologica

quadrigæ triumphales, quibus inſidet Impera- S A C. III.
tor, dextrâ ramum, ſiniſtrà globum tenens, cui An. Ch.229.

5 &£ C. III. xandro imperante uſque ad præſentem annum
An. Ch. 229. geſta ſunt, parum edoctum fuiſſe. Contrâ, He-
rodianus lib. I. cap. I. ait: Quæ poſt Marci obitum
per univerſam atatem viſa mihi anditaque ſunt,
nonnulla item in experiundo cognita, utpote in
publicis offcis principalibuſque verſato, ea nune
conſeribenda ſuſcepi. Quare Herodiano in rebus
Alexandri ſtandum, perperamque ab aliquibus
traditum, eum odiſſe Alexandrum, cùm ex op-
timi Hiſtorici officio damna Romanis à Perſis
illata diſſimulare non debuerit, & aliunde Ale-
xandrum laudibus ſæpius exornarit. Certè ſi
Alexander proſperè hoc bellum confeciſſet „Dio
qui ſecundo Conſulatu, honore ſc. maximo, ab
illo decoratus fuerat, grati animi teſtandi &
Arlexandri geſta deſcribendi præclaram adeo oc-
caſionem non prætermiſiſſet. .
XIII. Iter Epiſtolas Reineſianas, in XLIX legi-
Bellum Per- tur: Extat ipſius Aleandri epiſtola apud Lampri-
ſicum Ale- dium, ubi de hac vicloria magnificè gloriatur. At
wandro pa- Orientalium Libri, quorum narrationes vulgavit
num fau-⸗ Dyillelmus Schigkardus in Tarich, aliud loquun-
Kum. tar, Alexandrum Severum tot ſtragibus affectum
eſſe, ut Perſis cederet terram Elam & Hamat,
& Sinear, cum parte lIon, item terram Irael
uſque ad Arabiam. Sic apud Livium & alios X=-
terorum ferè ſepulta eſt omnis memoria, quòd ad
Romani nominis gloriam nihil admodum facerent,
&c. Ita Chriſtophorus Rupertus in Epiſtola ad
Reineſium ſcripta pag. 438. Non mirum itaque
ſi Herodianus hanc expeditionem Alexandro
parum proſperam fuiſſe ſcripſerit, & Dio, qui
tantum huic Imperatori debebat, eam in literas
mittere noluerit.
XIV. Hoc porro anno Alexandrum hanc adverſus
Hc anno Perſas expeditionem ſuſcepiſſe, inſinuant Nu-
geſtum. miſmata, quæ apud Mediobarbum pag. 323.
extant. In uno legitur: IMP. SEV. ALEXAND.
Au. in poſtica: P. M. T R. P. vIII. Cos.
III. P. P. S. C. viſiturque Solis gradientis ty-
pus, quæ figura Alexandri in Orientem profi-
ciſcentis. Sumſit is Tribunitiam Pot. vIII, die
ſexta Martii currentis anni, ac non multèò poſt
in Orientem ſe contulit. In altera poſtica Tri-
bunitiãâ Pot. VIII, & Conſulatu III ſignata,
cernuntur quadrigæ cum Imperatore, dextrâ
ramum lauri, ſiniſtrà ſignum militare tenente:
in alia eodem Conſulatu eademque Tribunitia
Poteſtate inſignita, repræſentantur quadrigæ,
in quibus Imperator à Victoria coronatur, mi-
litibus hinc inde aſſiſtentibus; adeo verum eſt,
Alexandrum hoc anno in armis fuiſſe. Primum
autem bellum ab eo ſuſceptum, Perſicum fuit,
ut jam oſtendimus.
XV. Secundòè Lampridius in Alexandro cap. 56. de
In Germa- triumpho Alexandri anno ſequenti ducto lo-
ves Pugha- quens, hæc verba ex Actis Senatús recitat: Ale-
i pec xvander Anguſte, Dii te ſervent. Perſice maxime,
Dii te ſervent. Per te victariam de Germanis ſpe-
ramus. Per te victoriam zxmndique præſumimns.
Bellum per Legatos in Uyrico, & quidem feli-
citer, eodem ferè tempore, quo in Oriente pu-
gnabatur, geſtum, ut ex Lampridio Cap. 25.
liquet: Abtæ ſunt res feliciter & in Mauritania
Tingitana per Furium Celſum, & in Ilyrico per
Varium Macrinun affnem ejus. Illyrici autem
veteris pars, Vindeliciæ ſc. & Noricum, inter
Germaniæ Provincias numerabatur. Porro Me-
diobarbus profert Nummum Alexandri, in cu-
jus poſtica habetur: P. M. TR. P. VIII. Cos.
III. P. P. DE GERMANIS. Cernuntur in ea

Victoria lauream imponit, & in medio laureæ:
VIC. Auc. id eſt, Victoria Auguſti. Quæ de
Germanis ſeu IIlyricianis victoria, vel hoc an-
no, vel ſaltem ſequenti ante diem ſextum Mar-
tii, quo Tribunitiam Pot. 1X iniit Alexander, 4

Romanis reportata, & quadrigæ illæ triumpha-

les Imperatori decretæ. Imò Card. Noriſius in
Diſſert. de Nummo Diocletiani & Maximiani
cap. 6. Nummum Alexandri majoris magnitu-
dinis producit, in quo extant quadrigæ trium-
phales cum his verbis: P. M. LR. P. VIII.
CoS. III. P. P. S. C. quas quadrigas Alexan-
dri victorias per Legatos obtentas, & de quibus
Lampridius nuper citatus ſignificare, Card. No-
riſius recté animadvertit. Ex utroque igitur
Nummo manifeſtiſſimum fit, bellum Perſicum
ante præſentem annum inchoatum; cùm expe-
ditio Perſica, Lampridio, Herodiano & Dione
teſtibus, prima Alexandri fuerit. Quare- cùm
hoc anno, quo Tribunitiam Pot. v III Alexan-
der ſuſcepit, bellum in Germania geſtum, an-
noque ſequenti continuatum ſit, apparet, Ale-
xandrum hoc anno in Orientem profectum eſſe.
Neque enim in triumpho anno ſequenti geſto
acclamatum fuiſſer: Per te victoriam de Germa-
nis ſperamus, niſi ante triumphum jam bellum
Germanicum motum fuillet. In Germania verò
hoc vel ſequentis anni initio dimicatum eſſe,
Nummus mox productus certiſſimum facit. Ter-
tia rfatio ab Alexandri triumpho deducta, ut
anno ſequenti explicabimus.

Quartò, Euſebius in Hiſtoria lib. 6. cap. 21. XVI.
ubi narravit, Philetum Epiſcopatum Antioche- Origene⸗
num ſortitum eſſe, ait, Mammæam Imperatoris Pezochiam

2

matrem Antiochiæ degentem, miſſo militari ſa-
tellitio Origenem accerſiſſe, qui apud eam ali-
quandin commoratus, ad conſuetas maturs ſodes
regreſſus eſt. Philetus currenti anr-o ante menſem
Septembrem & vita migravit, ut anno ſuperiori
dixi. Quare cůùm Mammæa Alexandrum filium
in Orientem comitata fuerit, quando is bellum
Perſis intulit, ut prodit Herodianus lib. 6. cap.5.
profectio Alexandri in Orientem ultra præſen-
tem annum differri non poteſt. Recte igitur
Hermannus Contractus in Chronico anno VIII
Alexandri Imp. ſcribit : Mammæa mater Ale-
xandri Origenem celeberrimum doctorem ad ſe
Yocatum audire curavit. Proxime Zebennum
Antiochiæ Epiſcopum conſtitutum, dixerat

Contractus, quia Phileti obitum male collocat. Baron. ann.
Tangit Baronius Origenis Antiochiam adven- 220. nu. VI.

tum anno primo Heliogabali, Huetius verè lib. I.
Origenianorum cap. 2. num. 7. hanc Origenis
peregrinationem initio Imperii Alexandri, quo
& bellum Perſicum geſtum exiſtimat, conſigna-
vit, Euſebii in Chronico auctoritate fretus. Ve-
rüm non Euſebius, ſed D. Hieronymus bellum
Perſicum cum anno primo Alexandri copulavit.
Verba enim, quæ in Chronico Euſebiano de
hoc bello recitantur, in ultimo libro Eutropii,
qui poſt Euſebii mortem ſuam Hiſtoriam ſcripſit,
leguntur. Ex quo liquet, non tantùm ea verba
Euſebii non eſſe; ſed etiam quæcumque ex Eu-

tropio in illo Chronico habentur, à D. Hiero-

nymo addita fuiſſe. Neque bellum Perſicum an-
no primo Alexandri geri potuit, cùm quarto
Imperii ejus anno Artaterxes, cum quo dimica-
vit Alexander, regnare cœperit. Præterea He-
rodianus lib. 6. cap. 4. de Alexandro in Orien-
tem

△ MammaA
vocatus.

D

—

5F
n. C
130,

Anno
Olymp.
A. 21

1.
Lonſule

II.
Impeni.
gaſeiAl
xandriD
cipnalis.

Alexani
mnheratmn
mump u
Aron, an.

AC II.

Wl,229,

XVI.
Origene:
Autuochinm
à MammaA
Voatki⸗

.

1
K
-20. nu. ſl⸗

4*⸗

in Annales C. Baronii. 213

§ E C. II I. tem proficiſcente loquens ait, nullum fuiſſe,
An. Ch. 229. qui ſiccis oculis abeuntem Alexandrum aſpexerit,
a30. Imperio tam multos annos modeſtiſſimè admini-
ſtrato, per annos nempe ferè octo. Quare neque
Alexander Imperii ſui initio cum Perſis pugna-
vit, neque tunc Origenes à Mammaæa in Orien-
tem vocatus. Cumque ex Euſebio, cui quoad
Origenianam Chronologiam omnis fides ha-
benda, ut rectè eruditifſimus Huetius, & ex
Hermanno Contracto conſtet, Origenem cur-
renti anno à Mammæa Antiochiam accerſitum,
non dubium, quin Alexander præſenti anno in
Orientem ſe ſe contulerit. Certè poſt illum, bel-
lum Perſicum non ſuſcepiſſe, ex dicendis anno

ſequenti magis patebit.

Anno Urbis ANNOPERIODIGRZECO=⸗ROMA N &£ 5723.

9 . O 15 C. ) 3. P. 18. April. Indict. 8.
Olymp. 252.
an. 20 JESu CHRISTI 230, ſecund. Baronium 2132.

PoNTIANI PAP B I.

ALEXANDRI IMP. 9.

1. D num. I. Coſſ. L. Virius Agricola, & Sex.
Conſules. Catius Clementinus, ut oſtendit Card. No-
riſius in Epiſt. Conſulari ex Grutero pag. 300.
1I. Alexander Imperii Auguſtei Decennalia de-
Imperii Au- dit, ut diſcimus ex Nummo hujus Imperato-
gaſtei Ale- ris à Vaillantio V. C. tom. I. recitato, in
vandri De- cujus averla parte legitur: P. M. TR. P. VITIII.
cewnalhe. Cos. I1 I. P. P. S. C. Viſitur Imperator ſedens,
dextrâ Victoriolam tenens, coronatus à Victo-
ria: ante Imperatorem ſtat figura militaris dex-
trâà clypeum gerens, in quo: Vo T. x. Medio-
barbus in Alexandro duos alios hujus Impera-
toris Nummos eadem Tribunitia Poteſtate &
Conſulatu inſignitos exhibet, in quibus etiam
Vota Decennalia leguntur. Sed cùm Tribuni-

tia Pot. IXx die ſexta Martii currentis anni ab

Alexandro ſuſcepta fuerit, hæc decennalia in
annum ſequentem malè à Mediobarbo dilata.
Non bene etiam profectio Alexandri ad bellum
Perſicum hoc anno ab eo collocata, & trium-
phus in annum CCXXXII dilatus; quando
enim Imperatores ad eum ducendum Conſula-
tum non ſumebant, cum decennalibus & id ge-
nus feſtis ea pompa ab eis exhiberi ſolita. In
Diſſert. Hypatica pag. 228. Nummum Alexan-
dri retuli decima Tribunitia Poteſtate notatum,
in quo figura clypeum tenet cum his verbis, Vot.
X. Sed hæc averſa pars alterius eſt Nummi, in
qua Tribunitia Poteſtas non expreſſa, quod à
me per inconſiderantiam factum.
III. Alexander poſt expeditionem Perſicam Ro-
Alexandri mam venit, & die ſeptimo Kalendas Oétobres, ut
erezer ex Actis publicis Lampridius in Alexandro cap.
Pirme §6. habet, triumphavit. De quo triumpho capite
236. num.t. ſequenti loquens, ait: Pedes palatium conſcen-
& 11. dit, cùm retrèò currus triumphalis à quatuor ele-
phantis traheretur. Card. Noriſius in Diſſert.
de Numiſmate Diocletiani & Maximiani cap.
6. hæc verba referens, inquit: Hinc quadrigæ
elephantorum P'erfici triumphi propriæ evaſere,
quod iiſdem prior de Perſis rriumphus Romaæ ab
Alexandro peractus ſit. Verùm j am diu elephan-
torum quadrigæ triumpho Parthico deſtinatæ.
Mediobarbus enim in Numiſmatis Neronis, tria
hujus Imperatoris producit, in quorum priori
legitur: NBRO CLAIP. DIVI F. C.

AudG. G R. I M P. L R. P. Cos. in aver- SÆ C. III.
ſa parte: AGRIPP. Au G. DIVI CLAUD. An. Ch.230.
NERONIS C S. MATER. EX S. C. Cer-
nuntur quadrigæ elephantorum, quibus Nero
& Agrippina inſident, ſignum militare tenen-
tes. Alia duo Numiſmata idem repræſentantia
apud Mediebarbum videnda, in quibus cùm
Nero Conſul dicatur, liquet, ea anno Chriſti
LV cuſa, quo tempore Vologeſes Parthorum
Rex, à. Corbulone victus, ut videre eſt apud ta-
citum lib. rz. ubi de rebus anno LIV geſtis ait:
Sed apud Senatum omnia in majus celebrata ſunt,
ſententiis eorum, qui ſupplicationes & diebus
ſupplicationum veſtem Principi triumphalem, ut-
que ovans urbem iniret, eſigieſque ejus pari ma-
gnitudine ac Martis Vüoris edem in templo cen-
nuere, inquit Tacitus lib. I13. ad annum Urbis
DCCCVII, Chriſti ſc. LIV, quo alter Num-
mus ejuſdem Neronis cuſus videtur, in cujus
poſtica: AGRIEP.P. Auc. DIVI CLAIu.
NERONISCAES. M ATER. Viſitur quadri-
ga elephantorum, in qua Nero & Agrippina
ſedent. Videndus is Nummus apud Mediobar-
bum, in quo cùm Nero non dicatur Conſul,
apparet, eum anno LIV percuſſum. Hanc ita-
que Taciti narrationem quatuor illa Neronis
Numiſmata ſupplent, fidemque faciunt Ale-
xandrum primum ex Imperatoribus non fuiſſe,
qui quadrigas elephantorum in victoriis de
Parthis relatis adhibuerit; cùm Parthorum Re-
gnum à Perſico diverſum non fuerit, ſed tan-
tùm à Partis ad Perſas per Artaxerxem trans-
latum ſit. Denique etiam ſtante veteri Repu-
blica elephanti in triumphis adhibiti. Plinius
lib. 7. cap. 43. L. Metellus primus elephantos primo
bello Punico duxit in triumpho. Bello Pyrrhi
confecto, Roma in triumpho ductos vidit ele-
phantos; quod etiam Plinius lib. 8. cap. 6. ſcri-
bit. Sed ait, primus primo bello Punico. Nec hoc
extra dubium, inquit Reineſius epiſt. 48. nam
habemus Nummum A. Calatini, qui de Pœ-
nis ante Metellum triumphavit, in quo ab una
parte quadrigæ elephantorum, quòd forſan
Nummo elephanti inſculpti fuerint, ut victo-
riam de Pœnis indicarent. Sunt enim in Num-
mis elephantus, pegaſus, & ſcorpius, Africæ
ſymbola, inquit ibidem Reineſius. G
Triumphum porro Alexandri ad præſentem IV.

annum peftinere certum videtur. Cùm enim Aer⸗ age
ellum æſtate, ut teſtatur Herodi lexende
b MRate, odianus anno elapſo rutzha vi⸗.

citatus, geſtum ſit, & Alexander exeunte Septem-
bri triumpharit, ut mox ex Lampridio docui-
mus, bellum & triumphum diverſis annis conti-
giſſe neceſſe eſt. Anno autem præterito Impe-
rium Romanum in armis fuit, ideoque & bel-
lum Perſicum, quod primum Alexandri fuit,
tunc factum, & hoc anno triumphus ductus.
Præterea triumphus actus, vel cùm bellum
Germanicum immineret, vel cùm jam inchoa-
tum eſſet, ut ex Lampridii verbis anno elapſo
citatis conſtat. Bellum autem in Germania, vel
anno præterito, vel præſentis initio flagravit.
His adde, inter bellum Perſicum, ultimum-
que Germanicum tres aut quatuor annos fluxiſ-
ſe, ut ex Herodiano infrà patebit. Quare
cùm illud poſtremum Germanicum ad annum
ducenteſimum triceſimum quartum revocan-
dum ſit, triumphus Perſicus hoc anno exhibi-
tus. Denique, cùm triumphi omnes poſt Veſ-
aſianum, vel ab Imperatoribus annis, qui-
bus Conſulatum geſſere, vel ab iſdem Decen-
nalia

214

SE C. III. nalia & id genus feſta edentibus peracti fuerint,
An. Ch.230. Alexandri triumphus in alium, quâm in præ-

ſentem annum conkerri non poteſt, neque uſ-
que ad ejus Quindecennalia differri. Herodia-
mus lib. 6. cap. 6. narrato bello Perſico ſcribit:
Triennio mox aut quadriennio Barbari nequa-
quam arma reſumſerunt. Quibus intellettis, Ale-
xander Antiochiæ commorabatur,; bhilariorque
jam & liberior, laxatis bellorum curis, urbis ejus
deliciis indulgebat: Quibus ex verbis liquet pri-
mòèͤ, Alexandrum poſt triumphum Romà An-
tiochiam rediiſſe: ſecundèò, ibidem per tres aut
quatuor annos ante bellum Germanicum egilſe:
tertiò, communem ſententiam, quæ bellum
Perſicum in poſtremos Alexandri annos conjicit,
Herodiano adverſari, qui tradit, Perſas poſt
bellum triennio aut quadriennio quieviſſe.
Si enim poſtquam tredecim annos Alexander
regnavit, bellum in Perſas moviſſet, ut locus
corruptus Herodiani habet, eo confecto, An-
tiochiæ Alexander per tres aut quatuor annos
minimè commorari potuiſſet. Nec eſt quèd
quis dicat, triumphum anno præcedenti, quo
Alexander Imperii Cæſarei Decennalia dedit,
agi potuiſſe. Nam Dio geſta Alexandri per
ſumma capita referens uſque ad initium anni
Chriſti CCXXIX, quo Opus ſuum abſol-
vit, profectionis Alexandri in Orientem nullam
mentionem facit, ideoque anno præcedenti
Alexander non triumphavit; cùm inter bellum
aſtate geſtum, & triumphum die viceſima quin-
ta Septembris ductum annus ferè integer inter-
cedat, & Alexander/ menſe Martio anni præ-
cedentis in Campania adhuc fuerit.

Anno Urbis ANNOPERIODI GRACO-ROMANZ 5724·

£ 6 . 7* . . C
Diymp. 252, O16 B. 4. F. z. April. Indict. 2.
An. 3. JESuI CHRISTI 3231. ſecund. Baronium 233.

PoONTIANI PAPX 2.

ALEXANDRI IMP. 10.

I1. A num. I ad V. Coſſ. Pompeianus, & Pe-
Lonſules. 4

I1
Vrbani
obitus.

pp.

lignianus, ut Auctor Chronici Alexandri-
ni „ Auctor Chronici Damaſi, Anonymus Quſ-
piniani, & varia reſcripta Codicis Juſtiniani
habent. Baronius cum Onuphrio & Caſſiodoro,
quem Marianus Scotus in Chronico ſequitur,
Pompeianum & Felicianum edit, ſed Codex
Juſtinianeus Pelignianum profitendum evincit;
licet in eo per errorem Pelignus dicatur. Peli-
gnianum etiam profitentur Faſti Græci Theonis
à Dodwello nuper è tenebris eruti, & Faſti Cæ-
ſarei.
Urbanus Papa anno ducenteſimo tricefimo
Agricolæ & Clementini Conſulatu notato mor-
talitatem explevit. In Chronico enim Damaſi
legitur: Urbanus annos olto, menſes undecim,
dies duodecim. Fuit temporibus Alexandri à Con-
ſulatu Maximi & Aℳliani. Quæ verba etiam
Cuſpinianus habet ex eodem libro Damaſi de-
ſumpta. Acta, inquit Papebrocius in Conatu
Chronico-Hiſtorico ad Catalogum Pontificum
Romanorum, diem Martyrii indicant, tertiuüm

poſt xII Kalendas, id eſt, 1X Kalendas Junii,

ac ſepultum VIII Kalendas; idque in Cœmete-
rio Praætextati vidâ Appid. Verum hinc poſtea in
oppoſitam prorſus Urbis partem translatum fuiſſe
corpas videtur; cuùm in Hieronymiano Martyre-

Critica Hiſtorico-Ohronologica

logio ad 1II Kalend. Iunii ſic legatur: Via No-
mentana milliario octavo Natalis Urbani Epiſ-
copi. Ita Papebrocius, qui ex eo Martyrologii

HRieronymiani loco intelligere poterat, in co

plerumque mentionem fieri Translationum
8S. Pontificum, aliudque arcanum deregere,
eas nempe ſæpe conſimili die factas, quo ſepul-
turæ eorum corpora mandata fuerant. Nam
Urbanus die X XV Maii ſepultus in Cœme-
terio Prætextati, quod apud Baronium inter

Ccmeteria Romana octavum mimero eſt; in-

deque poſtea ſimili die, anno incerto, trans-
latus ad quintum Coœmeterium ad Winphas
dictum via Nomentanâ, ſeptimo ab Urbe lapi-
de. Ex his liquet, errorem in Chronicon
Damaſi irrepſiſſe; & Urbanum annos octo,
menſes undecim ac dies duodecim ſedere non
potuiſſe; cùm die viceſima quarta menſis Maii
anni ducenteſimi triceſimi ad cœleſtem patriam
advolarit, & anno ducenteſimo viceſimo ſecun-
do menſe Octobri Pontificatum inierit. Sedit
itaque tantùm annos ſeptem & aliquot menſes
ac dies. Papebrocius laudatus, ur totidem annos
Urbano artribuat, quot in Chronico Damaſi
per errorem leguntur, ſcribit Calliſtum, dum
in carcere eſſer, Urbanum ſuum Vicarium cen-
ſtituiſſe; ſed ſi hoc eſſet, non magis Urbanus
quàm Calliſtus mortem tunc vitaſſet, & aliquod
veſtigium rei tanti momenti, ſæpiuſque iteratæ
extaret. Unica Decretalis Urbano attribuitur,
eaque ad omnes Chriſtianos ſetipta, ſed cum
ea conſarcinata ſit ex teſtimoniis Pomerii, Iſi-

dori, Eucherii, aliorumque, non poteſt non

eſſe ſuppoſititia. Poſt Urbani mortem Sedes ceſ-
ſavit dies triginta, ut habet Auctor auctioris
Chronici veterum Pontificum, idque accuratè,
ut in Pontiani morte videbimus. Quare Pontia-
nus Urbano ſucceſſit die viceſima ſecunda men-
ſis Junii, in quam anno C CXXX feria tertia
incidebat.
Sed redeo ad Sanctum Urbanum, cujus Mar-
tyrii acta Henſchenius ad diem X X V menſis
Maii recitat, exiſtimatque ea fuiſſe per Notarios
Eccleſiæ Romanæ conſcripta. Narrantur in illis
hujus Sancti Pontificis & ſociorum caprtivitas,
conſtantia inter verbera, animosa fidei pro-
feſſio, & tormenta illis inflicta. In actis verò
Sanctæ Cæciliæ legitur, Sanctum Urbanum,
dum in ſepulchris Martyrum lateret, baptizaſ-
ſe Sanctos Valerianum S. Cæciliæ conjugem, ac
Tiburtium Valeriani fratrem, quem ad San-
ctum Urbanum, à quo baptizaretur, perdu-
xit. Poſt horum Sanctorum mortem conjuncta
fuere sorpora SS. Urbani, Cæciliæ, Valerani,
Tiburtii, & aliorum Martyrum, & Sanctus Gre-
gorius Papa hujus nominis IIl anno DCCXXXI
Pontifex Romanus dictus cæ&meterium beatorum
Martyrum Januari, Urbani, Tiburtii, Valeria-
ni, atque Maximi, &s eorum teitum in ruinis
poſitum de novo perfecit, inquit Anaſtaſius Bi-
bliothecarius. Denique Sanctus Paſchalis Papa
hujus nominis primus anno DCCCXVII Papa
creatus ſcripſit Epiſtolam de revelatione ſibi
facta à Sancta Cæcilia, ob quam, inquit, pro-
perantes in cœmeterio S. Sixti ( aliis præt etati)
foris portam Appiam ſium, corpus S. Caciia,
inter Collegas Epiſeopos in aurels indumentis cum
venerabili ſponſo Valeriano reperimus, & honeſtè
infrà muros hujus Romana urbhis induximus..
& Titulum in meliorem ſtatum a nobis fecimns
reſtaurari

&& däuaſdem Vlirginis conpus cum ca-

§ Æ C. I II⸗
Translatio
nes 8§. Pon-
tif cum eo die
Jabta 410 1ſs
aliaàs ſepulit:

111.
Reliquia S.
Vrbani PP.
magna in
veneratione
Romg.

Cunſ
Deme
’.

Alitit.

II
Plures
Koyhi⸗
Demett
Epſſepp
erant.

IV.
drigener
Anmon⸗
ſarulr

. III.
Ch. 31.
lgtig.
d. Don.
um er ge
.

5 ſehultt.

I1I.
Reliqui 5.
ybani Fl.
magna in
Veneratioſ
Ro.

in Annales C. Baronii. 215

5£ C. 111. riſſimo ſponſo atque Tiburtio, & Marimo Marty-
An. Ch. 232. pihus, neo non Urbano & LEucio airiſque LPontiſt-
cibus, ſub ſacro altari dedicantes collocavimus;
quæ & Anaſtaſius Bibliothecarius etiam refert.
Sed plura de horum Sanctorum Reliquiis Hen-
ſchenius laudatus.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMAN& 5725.

985. .
Olymp. 252. 17 AG. D 5. P. 25. Mart. Indict. 10.
an. 4. JESu CHRISTI 3232. ſecund. Baronium 234.
PONTIANI PAP Z 3.
ALEXANDRI IM P. II.

D num. I. Coſſ. Lupus, & Maximus, ex

Cos al variis reſcriptis Codicis Juſtinianei.
1I. Mors Demetrii Epiſcopi Alexandrini, &
Demetri initium Heraclæ ad annum C CXX X per-

Epiſe. Alex. tinent, ex Chronico Euſebii tam juxta edi-
obitus. tionem Pontaci, quàâm Scaligeri. Marianus
Scotus Heraclæ initium etiam copulat cum an-
ni illius Conſulibus.
1II. Eutychius Patriarcha Alexandrinus ſcribit, 4
Plures in Marco uſque ad Demetrium totam Ægyptia-
Xgypio ante cam Eccleſiam unicum Epiſcopum habuiſſe,
Demetrium quam ſententiam Dallaus, vir & ſecta Prote-
Epiſcopbi ſtantium, ambabus manibus amplexus eſt. Sed,
eraut. ut notavit Pearſonius Epiſcopus Ceſtrienſis
ejuſdem ritůs, in prima parte Vindiciarum S.
Ignatii cap. ultimo, hiſtoriola illa, in qua
etiam dicitur, tres Epiſcopos à Demetrio pri-
mùúm in Ægypto creatos fuiſſe, minimè fide
digna, non ſolùm quia Eutychius decimi ſecu-
li Scriptor Alexandrinæ Eccleſiæ Hiſtoriam
parum diligenter pertexuit; ſed etiam quia
contrarium ex optimis Auctoribus colligitur.
Hadrianus Imperator epiſtolam ad Servia-
num Conſulem ſcripſit, ideoque diu antequam
. Demetrius Eccleſiæ Alexandrinæ præficeretur,
in qua ait: Illi qui Serapin colunt, Chriſtiani
ſunt: & devoti ſunt Serapi, qui ſe Chriſti EP IS-
cOPOS dicunt. Refertur ea epiſtola à Vopiſco
in Vita Probi Imperatoris. Certè illa de tribus
Epiſcopis à Demetrio primò in Æ gypto crea-
tis traditio Græcis atque Latinis ignota fuit:
traditio verò illi contraria de Epiſcopis à §S.
Marco in Æ yptiaca Diœceſi inſtitutis, & Græ-
cis & Latinis atque Arabibus innotuit, ut videre
eſt apud Simeonem Metaphraſtem in Vira S.
Marci, & Synaxario Græco, ubi de S. Marco.
Rhabanus Maurus eadem cum Metaphraſte tra-
dit, ut & Notkerus, Alfridus Cantuarienſis
Epiſcopus, & Ordericus Vitalis. Inter Arabas
Martyrologium Melchitarum ait, Marcum in
Barcam profectum eſſe, & Eccleſis conſtituiſ-
ſe Epiſcopos. Et Severus de Vitis Patriarcha-
rum Alexandrinorum apud Ecchelenſem in-
quit, Marcum Pentapolim perrexiſſe, & Epiſ-
copos ordinaſſe. Qua de re plura Pearſonius lau-

datus.
1V. Ad num. I I & ſeq. Baronius mirari ſe dicit,
Origenes qui audire Ammonium potuerit Origenes, ipſo
Ammoni ferè ætate ſuppar, & aliorum ipſe inſtitutioni
diſcipulns.

ante annum ætatis triceſimum præfectus. Ve-
rüùm iis temporibus jam Crandes natu viros
Scholas frequentare ſolitos docet doctiſſimus
Huetius lib. I. Origenian. cap. 2. Porphyrius in
Vita Plotini aſſerit, ad Plotinum Romæ publi-
cè docentem aliquando acceſſiſſe Origenem
M quemdam, de quo infrà agetur, eoque conſpe-

cto, victum pudore Plotinum finem dicendi fe- S ½ & III.
ciſſe. Ipſemet Plotinus, ut dicit Spondanus, An. Ch. 233.
eundem Ammonium annos natum viginti
octo, audiit annos undecim. Quare poſt Por-
phyrii ab Euſebio lib. 6. cap. 19. citati, Euſebii
ibidem, Suidæ in Origene, & Nicephori teſti-
monium, Origenem Ammonium audiiſſe in
dubium non revocandum. Hierocles in Libro
de Providentia, hunc Ammonium, 0αοαιο
appellat, eumque primum Platonicæ & Ariſto-
telicæ Philoſophiæ concordiam ait hominibus
oſtendiſſe: idque diſcipulis ſuis Platoni atque
Origeni aperuiſſe, ut refertur in Bibliotheca
Photü. A D. Hieronymo inter Scriptores Eccle-
ſiaſticos Ammonius recenſetur. Ejus hodie ni-
hil extat: nam Commentarii in Ariſtotelem, al-
terius ſunt Ammonii Hermiæ filii, qui Anaſta-
ſii temporibus Procli auditor fuit.

ANNOPERIODI GRACO-ROMAN £æ 5726. Anno Urbis
. 986.
O 18. F. O 6. P. 14. April. Indict. II.

Olymp. 253, V
. rl. Ie
JEsu CHRwxISTI 233. ſecund. Baronium 235.

PONTIANI PAP£ 4.

ALEXANDRHI IMP. 12.

D num. I. Coſſ. Maximus, & Paternus. I.
Prior ſine nora numerali ab Anonymo Conſules.
Cuſpinianeo, Theone, Heraclio, Caſſiodoro,
aliiſque effertur.
Triſtanus Tomo 2. pag. 397. mentionem facit II.
Nummi argentei Severi Alexandri Auguſti, in De⸗ kocen-
cujus poſtica legitur: P. M. TR. P. X II. CosS. Arangys,
III. P. P. & repræſentatur Imperator in curru
triumphali, quem quatuor equi trahunt. Inde-
que infert Triſtanus, Alexandrum, cùm Tri-
bunitiam Pot. xII gereret, de bPerſis trium-
phaſſe. Verùm is Nummus Quindecennalium
Imperii ejus Cæſarei, in quibus victoriarum
præcedentibus annis reportatarum memoria re-
novata, non verò ipſius triumphi tum primùm
acti teſtis, & quidem locupletiſſimus.
Dum Alexander Antiochiæ commorabatur, III-
accepit, Germanos Rhenum Danubiumque Alexander
tranſgreſſos, Romanos in fines hoſtiliter intraſ- VWnb. adver-
ſe, & opus eſſe ipſius præſentid, totoque quantum les Germe-
3 Pus Phui 116 4 nos movet.
ſecum exercitum haberet, inquit Herodianus .
lib. 6. cap. 7. qui ſubdit: Confeltoque celeriter
itinere, conſtitit ad Kheni ripas, atque ibi res ad
bellum neceſſarias comparabat. Verum, Alexan-
drum Antiochià Romam veniſſe, indeque ad-
verſus Germanos moviſſe, ex iis, quæ anno ſe-
quenti dicemus, conſtabit. Extat apud Medio-
barbum Alexandri Nummus in poſtica inſcrip-

tus: P. M. IR. P. X II. COS. II I. PD. P. S. C. in

quo cernitur Solis nudi typus. Hinc apparet,
Alexandrum, qui menſe Martio currentis anni

Tribunitiam Pot. XII iniit, Antiochià Romam
2

hoc anno profectum eſſe. Quem Nummum de
hac profectione intelligendum, deducitur ex
ſimili, anno ſequenti percuſſo, ibique refe-
rendo.

ANNO

3 K C. III.
An. Ch. 234.
Anno Urbis
987.
Olymp. 253.
an. 2.

.
Conſules.

II.
Ruindecen-
aalia Ale-

andri Imp.

III.
Belli Ger-
manici ini-
ziutm.

216

P. x III. C OS. I

Critica Hiſtorico-Chronologica

34

ANNO PERIODI GRCO -ROMANZ 5727.
O 19 E. )7. P. 6. April. Indict. 12.

JIrSu CRRISTI 234 cundm Baroninm 236.
PONTIANI PAFPE §˖

ALENXANDRI IMP. 13.

D num. I. Coſſ. Maximus II, & C. Cæ-
lius Urbanus. Caſſiodorus, Idacius, Theon,
Heraclius, Proſper in auctiori Chronico, Vi-
Ctorius, & Auctor Fragmenti Conſularis à Bu-
cherio publicati, & quædam Leges Codicis
Juſtinianei Maximum cum numerali nota pro-
fitentur. Sed neutiquam exiſtimandum, illum
eundem eſſe cum Maximo anno antecedenti
Conſule: neque enim iteratus Conſulatus duo-
bus conſequentibus annis, aliis quàm Auguſtis
aut Cæſaribus tribuebatur. Urbanus in Inſcri-
ptione apud Reineſium pag. 407. vocatur C.
Calius.
Alexander Quindecennalia hoc anno exhi-
buit, ſive Imperii Cæſatei, ſive Imperii Au-
guſtei, quorum indicium iteratus Maximi Con-
ſulatus.
Bellum Perſicum & Alexandri Imp. trium-
phus, de quibus hic Baronius, ad ſuperiores an-
nos pertinent; bellum enim anno CCXXVIII
& ſequenti geſtum, & triumphus anno CCXXX
exhibitus, ut ibidem diximus. Quare pro certo
habendum, locum Herodiani, quo dicitur an-
no XIII Alexandri hoc bellum geſtum, corrup-
tum eſſe. Qua de re ſuprà. Alexander itaque,
qui poſt bellum Perſicum triennio aut qua-
driennio Antiochiæ commoratus eſt; cùm ac-
cepiſſet; Germanos oppugnare jam exercitus
Romanos ripis Danubii Rhenique inſidentes,
Romam venit, ut anno ſuperiori oſtendimus.
Inde ad Germanicum bellum profectus eſt, dedu-
centibus cunttis per centum & quinquaginta mil-
lia, inquit Lampridius in Alexandro cap. 59.
Quibus ex verbis manifeſtum fit, Alexandrum
Antiochiâ in Germaniam rectà non proceſſiſſe,
ſed ex ea urbe Romam venilſſe, ex qua præſenti
anno ad bellum Germanicum profectum indi-
cant Numiſmata duo Alexandri apud Medio-
barbum, in quofum poſtica legitur: P. M. TR.
II. P. P. Viſitur Solis gradien-
in altero eadem Tribunitia Poteſta-
Solis nudi typus. Quare præſen-
ti anno, quo Tribunitiam Pot. XIII inchoa-
vit Alexander, bellum conſignandum, quod
æſtate geſtum inſinuat Herodianus lib. 6. cap. 7.
ubi de adventu Alexandri ad Rheni ripas lo-
quens ait: Pontemque primò, junctis inter ſe na-
vigiis fecit in Rheno flumine, ut per eum exer-
citus tranſerederetur: quippe hi maximi fumi-
num ſub Septentrione feruntur, Rbenus ac Da-
nuhius. Atque æſtate quidem navigabiles, altiſ-
ſimo latiſſimoque alveo, per hiemem dein concre-

tis typus;
te ſignato extat

ti gelu, camporum in morem perequitantur.
Quæ in eo bello geſta Herodianus citatus de-
ſcribit.

An. Ch. 235.
Anno Urbis
988.
Olymp. 253.

ANNOPERIODI GRACO-ROMAN & 5728.
O 20 D. 8. P. 19. April. Indict. 13.

JESuCHRISTI 235. ſecund. Baronium 237.

ANTERI PAPÆ

MAXIMINI IMP. I.

I.
Conſules.

II.
Alexander
Imp. eccidi=-
tier.

Num. I. ad V. Coſſ. Severus, & Quinttia-
nus.
Alexander hoc anno Maximini juſſu occiſus.
Lampridius in Alexandro cap. 60. ait: Impera-
vit annis III, diebus novem. Vixit annis vYi-
ginti novem; menſibus tribus, diebus ſeptem. Eu-
tropius verò habet: Periit XIII Imperii anno &
die VIII, quia nempe diem emortualem, quem
Lampridius numerat, excludit. Alexander ita-
que die decima quarta Martii occiſus, non
verò decima octava, ut perperam in Annali-
bus. Si enim à die ſexta Martii anni CCXXII,

quo Imperium ſuſcepit, ad diem XIV Martii
hujus anni numeres, annos illos & dies colli-
ges. In annis, menſibus, & diebus ejus vitæ à

III
yſerut
Marxini

Lampridio memoratis errorem detego, hacte- lurali f
nus non animadverſum. Ait Lampridius in
Alexandro cap. 5. Alexandrum Severum eo die
natum, quo Alexander M. exceſſit vita, quod
non ſemel Jalten eheni. Quæ verba Salmaſio
in Notis ad Lampridium, Crombacho in Hi-
ſtoria Urſelinarum, in qua integrum caput de
utriuſque Alexandri emortuali die habet, aliiſ-
que Viris eruditis crucem fixere, dum diem
mortis Alexandri M. & Alexandri Severi næa-
lem in concordiam adducere conati ſunt. Obiit
Alexander M. die viceſimo octavo menſis Dæ-
ſii, ut inquit Plutarchus, id eſt, die viceſima ſe-
cunda menſis Maii. Qui tamen dies Alexandri
Severi natalis eſſe non poteſt juxta locum Lam-
pridii citatum. Scaliger in Animadverſionibus
Euſeb. ad num. 2242. ait 2 MNon puto tam erudi-
tos illos Syrophœnicas fuiſſe, ut diem obitäůr Ale-
xandri tenerent, quem dotcti ignorant. Verùm
credibile non eſt, Lampridium in die natali
Alexandri Severi memorando hallucinatum eſ-
ſe. Nam Mediobarbus hujus Imperatoris Num-
mum producit, in quo legitur: ALENXANDER.
MA G. Viſitur caput Severi Alexandri leoninâ
pelle tectum. In alio legitur, ALEXANDER
MAGNuIS MACEDON. cum eodem typo.
Quare Lampridius ſine dubio ſic intelligen-
dus, Alexander Severus in Syria natus eſt Ka-
lendis Octobris, ut diſcimus ex veteri Kalenda-
rio ab Herwarto, Bucherio & Lambecio pu-
blicato, in quo ad Kalendas Octobris habetur:
N. ALEXANDRI, id eſt, Natale Alexandri.
Suriani annos Alexandreos, quos à morte Phi-
lippi & Alexandri vocant, à Kalendis Octobris
incipiunt, noſtro etiam tempore, ii ſaltem qui
in Syria Chriſtianam Religionem profitentur,
non quòd ea die Alexander M. obierit, ſed
quèd eis annum ab illo die placuit auſpicari,
& quidem duodecim annis poſt mortem Ale-
xandri M. Ex quo tandem myſterium innoteſ-
cit, conſtatque Alexandrum Severum anno
Alexandreo quingenteſimo decimo ſeptimo »
qui Kalendis Octobris anni CCV inchoatur,
primo illius anni Alexandrei, qui ab obitu Ale-
xandri dicitur, die natum eſſe, & Lampridium
populari opinione deceptum exiſtimaſſe, diem
primam

IV.
le an,
mit

c. III.
n ;.
10 Urbig
n). 18,
3

„

in Annales C. Baroni.

SF.C. III. primam menlſis Octobris „Alexandri Severi na-

An. Ch. 235. calem »

III.
Perſecutio
Maximini
localis fuit.

nem per Thraciam & IIlyricum flagraſſe vero-

IV.
DPer annos
circiter tryes
aravit.

fuiſſe diem obitualem Alexandri M.
quèòd annus, qui ab ejus obitu dicitur, ab eo
die exordium ſumeret. Quare error, qui irrep-
ſit in laudata ejus verba, corrigendus, legen-
dumque: Vixit annis viginti novem, menſibus
quinque, diebus quatuordecim; cum enim de
die ejus natali conſtet, quemadmodum & de
die ejus emortuali, dici non poteſt „eum ſuper
annos viginti novem vixiſſe menlibus tribus,
& diebus ſeptem, ut apud Lampridium per
errorem legitur. Mediobarbus in Numiſmatis
Impp. Alexandri Severi mortem uſque ad men-
ſem circiter Octobrem differt, quòd in Co-
dice Juſtinianeo L. 2. De off. Prator. data dica-
tur ab Imperatore Alexandro ITaibus Aug. iiſ-
dem Coſ. ſc. Severo & Quinctiano. Sed eam
ſubſcriptionem mendoſam certum, cùm præter
mox dicta Maximinum jam menſe Martio hu-
jus anni imperaſſe, in morte ejus viſuri ſimus.
loco ĩtaque Idibus Aug. legendum, Idibus Ja-
nuarii, Vel Idious Februari.
A num, W ad X. Firmilianus Cæſareæ in Cap-
padocia Epiſcopus, in epiſtola ad Cyprianum in
Annalibus recitata, loquens de Maximini perſe-
cutione & de Fidelibus huc atque illue fugien-
tibus, ait: Erat tranſeundi facultas, eò quòd perſe-
utio illa non per totum mundum, ſed localis fiſ-
ſet. Eam verò in Cappadocia arſiſſe, docet ibi-
dem Firmilianus. Quoad Africam, cùm Pontius
in Vita S. Cypriani teſtetur, ante Oprianum
nullum Epiſcopum in Africa ſediſſe „qbui ad
paſſionem veniſſe memoretur, Maximinmi per-
ſecutionem adverſus Antiſtites præcipuè decre-
tam, in Africam tranſiſſe non arbitror; præſer-
tim cùm Optatus lib. 3. contra Parmenianum,
Decianæ tantùm & Diocletianeæ perſecutio-
nis in Africa excitat?z meminerit, & de De-
ciana ſeribat: Prima fuit ut leo. Hæc erat per-
ſocutio ſub Decio & Valeriano. Euſebius lib. 6.
cap. 28. de hac perſecutione verba faciens
ſcribit : S tempore Origenes librum de
Martyrio compoſuit, quem Ambroßio & Proto-
&cteto Cæſarienſis Eccleſieæ Presbytero dedicavit.
Græcè & Latinè liber ille Origenis de Exhorta-
tione ad martyrium à paucis annis Baſileæ pro-
dit, ex quo diſcimus, utrumque in Germania
carceri vexatum fuiſſe, eoque tempore Orige-
nem ad eos librum illum milſiſſe. Sed ubi urbs
Germania dicta, ſita fuerit, in obſcuro verſa⸗
tur. Monuit me Toinardus V. C. Procopium in
aEiſtoria Vandalica lib. r. cap. 1I. ſcribere, Beli-
ſarium ab urbe Germania originem duxiſſe. Hæc
Procopii verba: Orig⸗ Beliſario ex illa Germa-
nia, quæ Thracas Ilyrioſque interjacet. Quare exi-
ſtimo, Ambroſium & Protoctetum ibidem de-
tentos fuiſſe, ideoque & Maximini perſecutio-

ſimile. Eam enim in Italia graſſatam S. Pontia-
ni martyrium demonſtrat.
Dodwellus in Diſſert. XI Cyprianica de Pau-
citate Martyrum num. L, ut oſtendat, paucos
Maximino imperante Martyres fuiſſe, dicit,
aberraſſe à ſcopo vulgus Chronologorum, qui
ante menſem Auguſtum Natalem Maximini
conſtituant, quòèòd Lex 2. Cod. Juſtinianei De
off. Prator. data dicatur ab Imperatore Alexandro
Idibus Aug. iiſdem Coſſ. Severo nempe & Quin-
tiano, qui præſenti anno nomen dedèêre, inde-
que infert, vix potuiſſe occidi hoc anno Hip-
polytum Portuenſem Epiſcopum die XIII
Tom. I.

Auguſti, quo in Martyrologio Romano aliiſ-

que colitur: imò neque Auguſto menſe anni An.

inſequentis, quo ſuſpicatur, nullam Romæ
Maximini fuiſſe poteſtatem, ſubdens, duos
Gordianos eo anno in Africa dictos Imperato-
res, annoque CCXXXVII utrumque pe⸗
riiſſe. Quæ ſi vera, inquit, eſſe concedantur,
jam intelligimns, quaàm brevis illa neceſſariò fuerit
Maximini perſecutio. Intelligemns praterea, cur
nulla fuerit in Africa, quia defecerunt ibi Gor-
diani. Sed cùm nulla ex iis eidem concedi poſ-
ſint, liquet, hanc perſecutionem ſaltem per
biennium duraſſe. Ex dictis enim conſtat, hu-
jus Legis ſubſcriptionem mendoſam eſſe,; Ma⸗=
ximinum menſe Martio Imperium iniiſſe, &
Hippolytum die XIII menſis Auguſti præſen-
tis anni ad Deum migraſſe. Ex iis verò quæ ſuo
loco dicentur, liquebit, Gordianos anno tan=-
tüùm CCXXXVII in Africa dictos Impe-
ratores, eodemque anno peremtos eſſe. Ceteras
Viri eruditiſſimi conjecturas, quia dubiis incer-
tiſque fundamentis fultas, non moror, eàâ exce=
ptà quæ tam ex Oroſio lib. 7. deducitur, ubi ait;
in Sacerdotes & Clericos hanc perſecutionem
excitatam eſſe, quàm ex eo quòd ea localis fue-
rit, quia utrumque verum. Inde enim conſe-
quitur, minorem Martyrum numerum feciſſe,
quàm ſi perſecutio in omnes Chriſtianos decre-
ta fuiſſet, ac ubique exercita.
A num. X ad XIV. S. Bontiani Papæ mar-⸗
tyrium huic anno à Baronio rectè illigatum.

§8 † C. 1II.
Ch. 235.

In Martyrium

Chronico enim Damaſi legitur: Pontianus an- BPontiani
nos quinque; menſos duos, dies ſeptem. Fuit tem- P F.
poriluus Alexandri, à Conſulatu Pompeiani & Pe- Baron.
ligniani. Eo tempore Pontianus Epiſcopus, & Hip- num.

polytus Presbyter exules ſunt deportati in inſulam
nocivam Sardiniam, Severo & Quinttiano Coſſ.
In eadem inſula diſcinbtus eſ:t IV Kal. Octobris
& loco eins ordinatus eſt Anteros VI Kalend.
Decemb. Conſulibus ſupra ſeriptis. Anaſtaſius ſeu
Auctor Libri Pontificalis, qui Chronicon Da-
maſi legerat, loco horum verborum diſe inbius
eſt, habet, defunctus eſt, ſed perperam, cùm in
auctiori Chronico veterum Pontificum dicatur .
Pontianum defunctum III Kalend. Novembris,
& Cuſpinianus in Faſtis locum Damaſi integrum
referat, niſi quòd loco, menſes Il, habeat
menſes III, & quidem rectè, cùm Pontianus
die viceſima ſecunda menſis junii anni CCXXX
ordinatus fuerit, & die XXVIII menſis Se-
ptemb. currentis anni terræ mandatus. Sedit ita-
que Pontianus annos quinque, menſes tres, è&
dies ſeptem, à die nempe viceſima ſecunda Junii
anni ducenteſimi triceſimi ad diem viceſimum
octavum Septembris currentis Chriſti anni,
quo exul in Sardinia inſula abdicavit, quam ab-
dicationem hæc verba exprimunt, diſc inctus eſt
IV Kal. Oltobris. Papebrocius V. C. in Conatu
Chronico-Hiſtorico ad Catalogum Pontificum
Romanorum, arbitratur, Pontianum anno
CCXXXhUrbani Vicarium ordinatum eſſe,
ei poſtea anno CCXXXI fucceſſiſſe, eamque
ob rem ſediſſe annos quinque, menſes duos,
dies quatuor, quos ponit pro diebus VII, ut
Pontianus in Dominica ordinari potuerit. Sed
tam modus ſupputandi Conſulatus in Chroni-
co Damaſi memoratos, quàm Vicariatus & In-
ſtitutiones Romanorum Pontificum diebus Do-
minicis in prioribus Eccleſiæ ſeculis, nullum
fundamentum habent, & ex ordinatione An-
teri, qui Pontiano ſuceeſſit, X Kal. Decemb.
T ut

SKC. III. ut habet Chronicon Damaſi, hoc anno peracta,
An. Ch. 23). ca opinio de ordinationibus Pontificum diebus
Dominicis, evertitur. Nam dies X I Kalend.
Decembris, ſeu dies viceſimus primus Novem-
bris hoc anno in Sabbatum incidit.
VI. In Martyrologio Hieronymiano ad XIII
Ze⸗gee n. menſis Auguſti habetur: Romæ Natale SS. po-
te affectus. lyti Martyris, Pontiani Epiſoopi, Lucian:,, Corne-
lü, Caſſiani, Caleſti, cum ſociss eorum. Pape-
brocius laudatus ea verba referens ait, ad Pon-
tianum Pontificem Romanum ſpectare; quod
verum eſſe non dubito, non quèd in eo Hie-
ronymi Martyrologio dies obitůs Romanorum
Pontificum, non verò Translationis aut ſepul-
turæ ſemper memorentur, ſed quia ei Anterus

die XXI Novembris ſucceſſit. Cùm enim Pon-

tianus in Sardinia die XIX eiuſdem menſis
obierit, mors ejus intra biduum Romæ ſciri
non potuit, ſi contigit KIII Kalend. De-
cemb. quo in Martyrologio Romano colitur,
ubi tamen perperam dicitur ſub Alexandro paſ-
ſus. In Fontiano ſecunda pars Chronici Damaſi
inchoatur, quæ nonniſi in Liberio finitur. In
ea diſtinctius, quàm in priori, initium & finis
Romanorum Pontificum annotantur; cùm Con-
ſules, ſub quibus Pontificatus finitur, tam in
fine unius, quâm in principio alterius repetan-
tur. Ex quo, Auctorem hujus ſecundæ partis
diverſum ab eo, qui priorem compoſuit, mani-
feſt deducitur. Pontiano duæ Decretales ad-
ſcribuntur, quæ cùm ex Gregorii M. & Sixti
præſertim laciniis conſutæ ſint, Viris doctis
ſuppoſititiæ reputantur.
VII. Ad num. XIV. Poſt Alexandri Imp. mor-
Maximiaus tem Maximinus bellum Germanis intulit, &
Germanicus hoſtilem ingreſſus agrum, diu nemine, qui re-
appelatus. ſiſteret, invento, (duippe omnes abſceſſerant
Barbari) Regionem illorum depopulabatur,
maturis jam ſegetibus, vicoſque omnes incen-
dendos, diripiendoſque militibus tradebat, in-
quit Herodianus lib. 7. Cap. 2. Qui addit, pu-
gnãà poſtea initàâ, nullum penè Barbarorum fuiſ-
ſe reliquum , & inſtante hieme in Panno-
niam Maximinum reverſum eſſe. Hinc in
Nummis apud Mediobarbum Germanicus ap-
pellatus, quos licet Mediobarbus cum anno ſe-
Genti illiget, non dubito tamen, quin præ-

enti cuſi fuerint eodemque, ut rectè Baronius,

Maximinus propter eam victoriam reportatam
Germanicus nuncupatus. De hac etiam victoria
Germanica Capitolinus in Maximinis duobus
Cap. 1I2. legendus.
VIII. Idem Capitolinus cap. 8. ait: Maximinas
Eilium Ca- primum corpore militari, & nondum Senator,
Ere azter. ſine decreto Senatus Auguſtut ab exercitu ap-
pellatust eſt, filio ſibimet in participatum dato. Ubi
adverbium primum non refertur ad hæc verba,
gondum Senator; cùm nec Macrinus ante Im-
perium Senator fuerit. Tum in Maximino ju-
niori cap. 3. inquit, Maximinum filium ſunm
appellaſſe Imperatorem, & in epiſtola, quam re-
fert, ipſe Maximinus ait: Maximinum meunm
hnperatorem appellari permiſi; additque capite
. inſequenti Capitolinus, Aruſpices viſo quo-
dam prodigio dixiſſe, duos Imperatores nen din-
turnos ex una domo, iiſdem nominibus futuros.
Ubi Imperatoris nomen aliud non deſignat,
quàm Cæſaris appellationem. Ad hæc, cap. 17. de
Maximino ſcribit: Cauſa iracundiæ contra filium
haæc fuit, quòd eum Romam ire juſſerat, cum primn’nm

Imperator factus eſt; & iſte nimio amore patris

Critica Hiſtorico-Ohronologica

neglexerat. Denique Herodianus lib. S. cap. 4. S £ C. III.
de Aquileienſi obſidione loquens, dicit, Maxi- An. Ch. 235.
minum filium ſuum Cæſarem creaſſe, & in ¹36.
Nummi's Caii Julii Veri Maximi Maximini fi-
Hi, Cæſaris tantüm nomen legitur. Imò Spo-
nius pag. 187. refert Inſcriptionem, quæ legi-
tur in Lapide milliari extante apud Forum Se-
buſianorum in Gallia, in qua habetur:
IMP. CAES. C.
Juz. VERO MA
XIMINO PIO FEI
AudG. GERMANICO
M. DAcC. M. SAR. MAX.
PoONT. M. T R. POT. III
Cos. PROcCOS P. P. O. M. Px.
N. ET G. JuI. VERO
MAXIMO GER. M.
NOBII. CAES. AuG. N.
FILIO A. P. SEG.
L. 111.
Sed loco G. Jul. legendum, C. Jul. Vides, an-
no tertio Maximini Auguſti Caium Julium Ma-
ximum ejus filium, vocari Germanicum Ma-
ximum nobiliſſimum Cæſarem, ſed Auguſti no-
ſtri filium, non verò Auguſtum. Quare duo
Nummi Latini Julii Veri Maximi à Goltzio reci-
tati, in quibus Augnſtus dicitur, videntur ſuppo-
ſititii. Ipſemet enim Capitolinus in Maximinis
duobus cap. 22. loquens de obſidione Aqui-
leienſi, in qua Maximinus periit, ait: Inter
hæc Maximinus cum filio ſuo adoleſcente, quem
Cæſarem appellaverat, circumvenire muros, Oc.
Quare Maximini filius nunquam Auguſtus fuit,
dictus tamen à Capitolino Imperator eſt, quia
per hæc tempora Cæſares paſſim Imperatores ap-

pellati, ut magis anno ſequenti patebit. .

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN A 5729. Anno Urbis
ꝛ21. C. B. O 9. P. 10. April. Indict. 14. 989.

JIESuCHRISTI 236. ſecund. Baroninm 238. . 4. S

FABIANI PAL 1.

MAXIMINI IMP. 2. .

A num. I ad VI. Coſſ. C. qulius PFerus Maxi- L.
minus Ang. & qulius Africanus. Conſula- Conſuler.
tus Maximini ſecundùm priorem Conſulatuum
Cæſareorum regulam. .
In Chronico Damaſi legitur: Anteros men- II.
ſe uno, diebus decem. Dormit III Nonas Ja- Obuus An-
nuarii, Maximino & Africano Conſulibus, præ- feri Pale.
ſenti ſc. anno. Ordinatus fuerat anno peæcedemi
die viceſima prima menſis Novembris, & cur-
renti è vivis exceſſit, die tertio Januarii. Qua-=
re error irrepſit in præfatum locum, quemad-
modum & in auctius Chronicon veterum Pon-
tificum, in quo dicitur Anteros ſediſſe annos
undecim, menſem unum, dies duodecim. Sedit
enim menſem unum, & dies tredecim, die
emortuali excluſo. Anaſtaſius Antero etiam an-
num tribuit præter illum menſem & dies, ſed
annus ille ut temerè adjectus, omnino expun-
gendus. Niſß opinari quis velit, inquit Papebro-
cius in Conatu Chronico-Hiſtorico ad Catalo-
gum veterum Pontificum, Anterum jam olim
fuiſe ordinatum Epiſeopam Vicarium Urbani Pa-
pæ; ſod priuſquam hic Drrem „ captum etiam
aut relegatum fuiſſe, unde facltum ſit, ut ejus lo-
co ordinaretur Pontianus primum Vicarius, dein-
de Bontifex. Sed Vicariatus illi, utpote ex nu-
merorum errore orti, ſuppoſititii, ut ſæpe dixi-
mus;

2 C.
94
A. Ch.

III.
Pevrital

Antri.

IV.
Hliany
uuat⸗-
ſru,

V.
er ue Cor.
diann: w.
. erat, 0. in
ica .
t.

III.
l 2 6.

und Urbis
89:
Almp. 21
1, 4.

l
Cunſelti.

E.
bitst Ae

uri dct.

in Annales C. Baronii. 219

5 C. III. mus; quod hic ed magis exiſtimandum, quèd
An. Ch. 236. prorſus incredibile videatur, Anteron ab Ur-
V bano Vicarium creatum fuiſſe, huicque poſtea
non ipſum, ſed Pontianum ſucceſſiſſe.
111. Epiſtola unica Antero attribuitur, ſcripta ad
Decretalis Epiicopos Provinciarum Bœticæ ac Toletanæ
Anteri. de mutatione Epiſcoporum, de qua Antonius
Auguſtinus cap. 62. Hadriani ait, ſuſpectum
nomen eſſe Toletanæ Provinciæ, cùm illis tem-
poribus Toletum oppidum fuerit minùs nobi-
le. Præterea incipit cum verbis Siricii Papæ epiſt.
2. Optatum, Fratres chariſſimi, ſemper Ailelttionis
S& pacis veſtræ, &c. continetque plura teſtimo-
nia ex Ennodio, & inſignem locum ex D. Hie-
ronymo, qui incipit: Habeant omnes ſimplicita-
tem columbæ.
IV. Ad num. VI. Poſt Anteri mortem fuit Inter-
Fbianus pontificium aliquot dierum. In auctiori Chro-
ſuccedit An- nico Pontificum dicitur, ceſſaſſe Epiſcopatum
tero. dies duos; liber de Romanis Pontificibus habet
dies tredecim. Sed Pearſonius in Annalibus Cy-
prianicis rectè ſcribit, Sedem vacaſſe dies octo,
quia in Chronico Damaſi legitur, Fabianum
Anteri ſucceſſorem ſediſſe annos XIV, menſem
unum, dies X, & obiiſſe die X XJanuarii, anni
ſc. ducenteſimi quinquageſimi: menſis tamen
ille abundat, & Fabianus ſedit tantùm annos
XIV & dies X. Papebrocius citatus ait, Fabia-
num non potuiſſe ſedere annos XIV, menſes
XI, & dies X; & in auctiori Chronico Pontifi-
cum legi, ſediſſe Fabianum annos XIV, men-
ſem I, dies X I; ideoque poſt Anteri martyrium
cellaſſe Epiſcopatum menſes XI, dies VII; quia,
inquit, annum unum detrabendum cenſent Con-
ſules, ſub quibus Fabianus paſſus, Decius nempe
II, & Gratus, qui anno CCL Magiſtratum
geſſerunt; iidemque jubent, ut pro AI menſibus
ſumamus unum, qui ſolus habetur in ſecundo Ca-
talogo, in Chronico ſc. auctiori Pontificum. Ve-
rùm non ſolùm in ſecundo Catalogo, ſed etiam
in primo Damaſo attributo habetur, ſediſſe Fa-
bianum annos XIV, menſem unum, dies de-
cem. Quia itaque in variis Catalogis ſupra an-
nos XIV & menſem unum, quibus Fabianus
ſediſſe dicitur, habentur præterea dies X, ut hic
numerus ſervetur, Fabiani initium die XI Ja-
— nuarii currentis anni conſignandum, eique anni
XIV, & dies X in Chronico Damaſi memorati
relinquendi, rejecto menſe illo addititio, &
multò magis menſibus undecim, qui leguntur
in Catalogo octavo ſeculo ſcripto, quia à præ-
ſentis anni Conſulibus ad Conſulatum Deci II,
& Grati, diemque XXJanuarii anni CCL,
anni XIV & dies X intercurrerunt; ideoque
malè Papebrocius tam diuturnum Interpontifi-
cium poſt Anteri mortem ſtatuit, ut ex dicendis
magis liquebit.
y. Ad num. VII. Gordianus ſenior anno tantùm
Vierque Gor- ſequenti Imperator in Africa acclamatus eſt. He-
dianus n- rodianus enim lib. 7. cap. 4. refert, Afros ad-

g. verſus Maximinum rebellaſſe, παπαν
Rtus. Aaurs r αα SactXlas, id eſt, exatcto Inperi

triennio. Quæ tamen à Viris doctiſſimis non in-
tellecta. Exiſtimarunt enim, Herodianum ſigni-
ficare voluiſſe, Afros adverſus Maximinum re-
bellaſſe poſt tertium Imperii ejus annum com-
pletum; cùm tamen Herodianus, aliique Au-
totes Græci, imò & Latini eà loquendi for-
mulàâ, ſimilibuſve, nihil aliud plerumque de-
notent, quàm tertium Imperii annum jam in-
choatum. Photius in ſua Bibliotheca, quem
Tom. I.

mullus dicet phraſis Græcè vim non caluiſſe, He-S Æ C. III.
rodiani Hiſtoriam in ſummam redigens ait: ge An. Ch.238.
„ Mækαιο e reα 4G6A rοασ wE‿σνoVä αα,
id eſt, Maximinus vero annos ferò Ires Frocuer
ke Burnue mperavit. Herodianus itaque qui
rem ſua ætate g cribit in 10
errat, neque ten r e n ieo at
n tignificat, ebellionem quarto
Imperii Maximini anno contigiſſe, cùm illum

tantùm delibaverit, & tamen poſt egm defe-
*

ctionem per annum ferme vixerit. Dicit itaque
Herodianus, Afros ab eo defeciſſe poſt ſecun-
dum Imperii ejus annum. Quem loquendi mo-
dum alii paſſim uſurpant. Joſephus in lib. I. de
bello Judaico cap. II. rem, quam geſtam dicit
4 vo, id eſt, poſt duos annos, eandem lib.
14. Antiquit. cap. 23. factam refert &α½ς
id eſt, anno ſecundo. Hæ igitur formulæ, poſt
biennium, vel poſt exactum biennium, quæ
tot recentibus Scriptoribus errandi cauſa fuere,
unum & idem ſignificant, & non raròè annum
ſecundum inchoatum tantùm deſignant, ut paſ-
ſim in hoc Opere videbimus. Præterea Hero-
dianus „cùm de annis, quos Imperatores regna-
runt, loquitur, non annos Imperii, ſed annos
Julianos ,„ Ge utrimque incompletos pro com-
Pletis de more numerat. Sic Alexandrum annos
quatuordecim imperaſſe ſcribit, licèt annos
tantůùm XIII, & aliquot dies Imperium tenue-
rit. Sic etiam lib. 4. cap. 13. tradit, Caracallam
ſerxennium tantium ſine parente, germanoque ſuo
imperaſſe ,‚licèt annos ſolum quinque & paucos
dies poſt Severum & Getam Imperium ſolus
tenuerit. Quare modo ſibi uſitato Herodianus
ſcribit, exacto anno tertio Imperii Maximini
Gordianum in Africa Imperatorem nuncupatum
eſſe, ſub ſequentis nempe anni Conſulibus. He-=
rodiano ſuffragatur Victor de Cæſaribus, qui de
Maximino & ejus filio loquens ait: Quis bien-
nium ſummis potitis, repente Antoninus Gordianus
Africæ Proconſul, ab exercitu Princeps fit.
Facta ea nuncupatio circa diem duodecimm VI.
menſis Aprilis anni inſequentis. Eo enim die Qo anno-
horâ poſt meridiem quartâ, feri4 quartà eclipſis Torgane
Solis magna accidit, Calviſio aliiſque obſerua- ed
ta, quo circiter tempore Gordianum dicdtum

Imperatorem colligitur primèò, ex eo quòd men-

ſe Maio inſequenti Romani occaſione hujus
nuncupationis, quæ in Africa facta fuerat, defi-
cere cœperunt à Maximino, omneſque ejus ami⸗
cos interfecere. Capitolinus in Maximinis duo-=
bus cap. 16. refert, ſexto Kalendas Junias Gor-
diani literas Romæ acceptas fuiſſe, utroque Gor-
diano jam Imperatore declarato. Præterea Victor
in Epitome hoc clarè indicat, dum ait: C. Jalius
Maximinns Imep. falinſqque ejus pari nomine Cæſar
I. falctus. Quis biennium ſummis potitis, repentò
(circa nempe diemxII Aprilis anni ccxxxXVII)
Antonius Gordianus Afrieæ Proconſul ab exercitu
Princeps apud Thyſärri oppidum abſens ſt, qui
Carthaginem petit. li ckhm avertendis prodigiis,
(magna videlicet illa Solis eclipſi) quorum metu
band inand angebatur, rem divinam ſolitis age-
ret, repentè hoſtia partum edidit. E Aruſpices
atque ipſe ita accepere, illum deſtinatum neci,
liberis pariturum Imperium, progreſſiſque conjectu
longins liberi quoque exitum denuntiavere, mitem
atque innoxium præfantes fore, ut illud pecus, nec
diuturnum tamen, ſubjetétumque inßidiis. E qui-
bus Victoris verbis, inquit Herwartus in ſua
Chronologia apparet ab Aruſpicibus & ipſo
quoque ſeniore Gordiano creditum fuiſſe, illam
I à Solis

.„ .— .° .Hc
220 Critica Hiſtorico-Chronologica
§ 4 C. III. Solis eclipſim deſignare breve Imperium Gor- ſe, & Gordianum ſeniotem circa XII Aprilis, §S . C. III. c.
An. Ch.236. diani III, ſexto Imperii anno occiſi. Dodw'el- anni nempe CCXXXVII, dictum fuiſſe Im- n- Ch. 236. ucb
lus Vir eruditiſſimus in Diſſert. Cyprianica XI peratorem, eoque cum filio in Africa occiſo, *⁷:
num. 50. arbitratur, Gordianos currenti anno

die nona Julii Senatum Romæ Clodium Pupie-
Imperatores dictos, ſequentique interfectos, ita num Maximum, & D. Cælium Balbinum (ſic
ut annum imperarint: quia, inquit, die Maii vocantur in Nummis) Auguſtos renuntiaſſe. Ca-
*XXVII nuntius de eorum inauguratione Ro- pitolinus in Maximo & Balbino cap. 3. ait, po-
*mam pervenit, & initio menſis Julii interemti pulum Romanum Imperio Maximi contradixiſſe:
ſunt. Sed brevius eſt intervallum, quàm ur quare falttum eſt, ut Gordianum adoleſcentulum
cdem anno utroſque nuntios acceperit Sena- Principem peterent, qui ſtatim factus eſt: nec prins
*tus; nec ſufficiebat rebus à Gordiano geſtis. permiſſi ſunt ad Palatium ſtipati armis ire, quam
*Sequente itaque anno CCXXX VII menſi nepotem Gordiani, Caſaris nomine nuncuparent;
* Julio tribuendum Gordianorum interitum, ve- quod Senatuſconſulto factum eſſe ſubdit Capi-
«„Tiſimile eſt. Aliter mitti non potuerunt Legati tolinus, & Herodianus lib. 7. cap. 7. confirmat.
Maximino ad Senatum, cüm nuntium jam Idem habet Capitolinus in duobus Maximinis
ccqe Gordianorum morte accepiſſet in Pannonia cap. 20. Quibus (nempe Maximo & Balbino) 4
jpſe Maximinus, quos tamen rejectos à Senatu populo Augnſtis appellatis, per milites & eundem
ce coer Capitolinus. Ita Dodwellus innixus popalum etiam parvulus nepos Gordiani Cæſar eſt
verbis Capitolini in Gordianis tribus cap. 10. qui dictus. Tribus igitur Imperatoribu fulta Reſpu-
ait, magna gratulatione Senatum accepiſſe, Gor- blica eſt. Vides, Gordianum juniorem à Capito- I.
dianos duos Imperatores factos: tuncque Lega-

——————-

lino & Ceæſarem & Principem & Imperatorem mnli⸗

tiones à Maximino Romam veniſſe, ſed viciſſe appellari, & immeritò me à quibuſdam cenſori-
. . . . „* . . 4
Gordianorum Legationem. Unde miſſi fuerant ex bus in Epiſt. Conſulari reprehenſum, quòd Denez
Africa in Pannoniam, qui Gordianos dictos Cæſaribus Imperium Cæſareum attribuerim. Ve- uss

Imperatores Maximino renuntiarent, hicque
Legatos Romam deputavit, qui viventibus ad-
huc Gordianis à Romanis rejecti ſunt. Verùm,
ſi Dodwellus animadvertiſſet, utrumque Gor-
dianum menſe Aprili anni CCXXXVII Im-
peratorem creatum, comperiſſet, ab eo menſe
ad menſem Julium, quo occiſi ſunt, ſufficiens
tempus fuiſſe ad præfata omnia agenda. Argu-
mentum itaque Dodwelli eos tantum urget,
qui exeunte Maio Gordianos Imperatores di-
Gtos volunt, & initio Julii ejuſdem anni tru-
eidatos.
Interim cùm Gordiano ſeniori bellum illa-

rum eſt, Petavium lib. II. de Doct. Temp. cap. 24.
ex præfatis Capitolini locis deducere, Gordia-
num III cum Maximo & Balbino creatum etiam
Auguſtum. Sed Vir eruditiſſimus non animad-
verterat, Imperatoris & Principis nomen in ſe-
cunda diſpoſitione Imperii Romani Cæſaribus
etiam conceſſum fuiſſe. Gordianum enim ter-
tium dictum tantùm tunc Cæſarem infraà certiſ-
ſimè demonſtrabo. Quæ poſtea contigere, com-
modiùs duobus ſubſequentibus annis narrabi-
mus. Res enim hæc hactenus obſcuriſſima, nobis

aceuratè diſcutienda.

VII.
Werus tum fuiſſet, is rebus deſperatis mortem ſibi
Gordianu: Conſcivit, ac poſtea Gordianus filius, quem ſibi ANNO PERIODI GRACO;-ROMANA 5730. Anno Urbis
occiſus. multitudo Ducem elegerat, Eeſus⸗ eſt . aber O 22 A. O 10. P. 2. April. Indict. 15. va Olzmr.
erodianus lib. 7. cap. 9. quo ſcribit Capi- 4. an. I.
R in tribur Galdini cap. 16. ubi addir: JIrsu CHRISTI237. ſecund. Baroninm 239.
Imperaverunt anno uno, menſibus ſex, qui locus FABIANI PAP&£ 2.
ſine dubio corruptus, ut ex dicendis manifeſtum
fiet. Gordiani enim ſenioris Imperium breviſſi- BALBINI ET PuFIENI IMPT.
mum fuiſſe Herodianus lib. 7. cap. 9. inſinuat, D num. I. Coſſ L. Ovinius Cornelianus, &
quando ſcribit: Hæc finis Gordiani fuit felicis [AP. Titins Perpetuus, ex duabus Inſcriptio- Conſuies.
anteactdà vità, atque in quadam Principatüs ima- nibus Onuphrianis. V .
gine extintcti. Legendum itaque: Inperaverunt Hoc anno duo Gordiani in Africa adverſus II.
menſibus tribus. Capitolinus in Gordianis tribus Maximinum Imperatores dicti, ac non multò Balkinus &
cap. 9. ait: n pluribus libris invenio, & hunc pſt occiſi, & in eorum locum ſubrogati Pupie- Pupienus
Gordianum & filium ejus pariter Imperatores ap- nus & Balbinus & Gordianus junior ſenioris ex —
pellatos, & Antoninos cognominatos, alii verò filia nepos Cæſar deſignatus, ut anno præcedenti Corcinn.
Antonios. Verüm ex Nummis utriuſque apud qemonſtravimus.
Mediobarbum conſtat, eos quidem Auguſtos Ad num. II. Maximinum cum filio anno ſe- III
appellatos, ſed Antonios, non verò Antoninos quenti interemtos mox demonſtrabo, & dubiis à Maximinus
dictos fuiſſe. Baronio hoc anno motis ſatisfaciam. oeciditur.
VIII. Urroque Gordiano anno ſequenti interemto, Se-
Maximus natus pertrepidus in ades Concordiæ ſeptimo Kalen- —

& Balbinus AJas qunii concurrit, Ludis Apollinaribus, inquit

ANNO PERIODI GRCO -ROMANAX 5731. Anno Urbis

Katitſhs. Capitolinus initio Vitæ Maximi & Balbini, ubi . 991.
poſtea Maximum & Balbinum Auguſtos accla- O23. G. O 11. P. 23. April. Indict. 1. Olymp. 254
an. 2.

matos fuiſſe narrat. Sed hic etiam locus depra-
vatus. Nam, ut videre eſt in veteri Kalendario
tempore Conſtantini M. filiorum ſcripto, Ludi
Apollinares tertio Nonas guli inchoabantur, &
lertio Idus ejuſdem menſis abſolvebantur. Le-

gendum itaque : Septimo lus Juli concurrit,

Ludis Apollinaribus. Qua ex emendatione, quæ
certiſſima eſt, liquet, locum Capitolini numero
præcedenti citatum, rectè etiam reſtitutum fuiſ-

JESuI CHRISTI 238. ſecund. Baronium 240.
FABIANI PAFPg 3.

GORDIANI IMP. I.

D num. I & II. Coſſ. An. Pius & Pone- I.
tianus Proculus. A paucis enim annis in- Conſules.
venta prope Bajocas Normanniæ civitatem In-
ſcriptio, in qua legitur: AN. ?IO A PROC.
CO 5.

— — —..

c. II.
ln 13.

Anno Urbis
o 0lynp.
64⸗ . l⸗

I.
Cuuſet.

II.
Babbinu &
Puſienis
ſucctluut
Gor igni⸗

IEH

Marxin
oecii.

uno bis

9

!

I.
Conſule

&

in Annales C. Baroni.

⁸½ C. III. COS. ut vir Eruditiſſimus, qui eam legit & exa-
An. Ch. 233, minavit, me docuit. Pium & Pontianum profi-
tentur hoc anno faſti Theonis, Heraclii, Ano-
nymi, faſti à Card. Norino editi. Codex Juſti-
nianeus, & Inſcriptio Gruteri pag: CIV num. 3.
ab eodem Cardinali Noriſio mihi per literas in-
dicata. Pium verò & Proculum proponunt Caſſio-
dorus Cenſorinus lib. de die Natali cap. 21. Ul-
pium & Pontianum, Auctor Chronici Alex. Ulpi-
cium & Pontianum. Ex An. enim & Pio Librarii
fecerunt Ulpium & aliqui conditores Pontiani

voce prætermiſſa ejus tantum nomen memora-

runt. Ita paulatim Conſulum nomina, prænomi-⸗
na, & cognomina è tenebris eruuntur. Porro
Proculum prænomen fuiſſe docet Valerius Ma-
ximus lib. 10. Qgæ enim prænomina fuerunt (ve-
teri ſcilicet ſtante Republica) nunc cognomina
ſunt, ut Poſtumus, Agrippa & Proculus.
1I1. Scribebat hoc anno Cenſorinus librum de
Chronolegia Die Natali, qui capite it. celebriores epochas
origten⸗ in unum ſimul coniicit. Cujus loci, inquit Peta-
2⸗ D “G vius lib. 9. de Doct. Temp. cap. 42. ſanktiſſimam
5bata. auctoritatem merito omnes ſuſcipiunt. Neque enim
inventus eſt hactenus quiſquam, qui vel Cenſori-
num ipſum, vel ejns librarium leviſſimi hac in par-
te in ſuſpicionem erroris addaceret; aut de verbo-
rum ejus fide ac veritate dubitaret. Nemo ad hunc
diem Chronologiam, Hiſtoriam, Annales attigit, quin
eundem locum ſibi vindicare, & ad mentem opinio-
nemque ſuam applicare non ſtuduerit. Quod mihi
ſingulare & admirabili quadam Dei providentia
falctum videtur; ut antiquiſſimorum memoria tem-
porum, atque inſignium epocharum tituli incolu-
mes ad noz & incorrupti, hoc ſequeſtre &s fidejnſ-
ſore, pervenirent: ur eſſet denique in Hiſtoria,
temporumque ſcientia certi & explorati aliquid;
qquod omnium conſenſu & confeſſione conſtaret.
Hos porrèòèò annos Cenſorinus ſimul connectit.
Pontiani & Pii Conſulatum;

Annum Olympiadicum 1014.
Annum Ucbis 991.
Annum Julianum 283.
Annum Auguſtorum 265.
Annum Actiacæ victoriæx 268.
Annum Nabonaſlaris 986.
Annum Philippi & obitus Alexandri 562.

Cum itaque anno, quo librum de Die Natali
Cenſorinus exarabat, memorati illi variarum
Erarum anni in curſu eſſent, manifeſtum eſt, li-
brum illum ſcriptum poſt Kalendas Octobris
præſentis anni, à quo die annus Philippi & obi-
tus Alexandri 562. incipit. Aliqui Codices ha-
bent, hunc eſſe annum Actiacæ victoriæ 267.
ſed correctiores ferunt 268. Baronius eum an-
num, quo Cenſorinus librum ſuum ſcripſit, cum
anno Chriſti ducenteſimo quadrageſimo copu-
lat, indeque factum, ut ante Diocletianum
Chronologia ejus corrupta ſit, & poſt Diocle-
tianum, cujus Imperii initio veram Eram Chri-
ſtianam amplectitur „ omnes eæ epochæ biennio
in Annalibus mutilentur, & annus, v. g. c. c CxXIL
in iis goncurrat cum anno

Olympiadico 1114.
Urbis 1091.
Juliano 383.
Auguſtorum 36 5⁵.
Actiacæ victoriæz S 367.
Nabonaſſaris 1086.
Philippi & obits Alexandri 662.

Et tamen nihil hodie certius in Chronolo-
Zia, quâm præfatos annos cum anno Chriſti
Tom. I.

CCCXXXVIII concurrete; quod ex alio S « C. II .
Provenire non poteſt, quàâm ex eo quòd ante- Ane. Ch.218.
quam centenarius numerus cuilibet harum Era-
rum adderetur, eæ cum anno Chriſti ccxxXVIII
concurrerent. Ex quo manifeſtifſimum redditur,
Ppræſentem Chriſti annum, quo Pius & Pontiamus
Confulatum geſsère, illigari debere, non cum

anno CCXL, ſed cum anno CCXXXVIII.

Ex hoc prochroniſmo, falſaque annorum Chri-

ſti ad præfatas Eras accommodatione, Chrono-
logia Chriſtiana non parum labefactata; quæ
ideo reſtiruenda erat.
Ad num. III. Interfectis anno ſuperiori üutro 111.
que Gordiano Auguſtis, & Pupieno cum Balbi- Maximinu’
no in ejus locum Romæ ſüffecto, Maximinus Auz Aquileians
guſtus ad Italiæ fines venit; cimque Aquileia *ſidet:
portas occluſiſſet, is magis magiſque acceleravit.
Ut autem ad fluvium pervenit, qui ad lapidem
XII procul eſt ab urbe, invenit ipſum maxima
alvei profunditate ac latitudine defluentem. Er
enim anni tempore ſolutæ vicinorun montium ni=
ves, quas longa hiems duraverat, maximum tor⸗
rentem effecerant, ſic ut nullo pacto tranſire
exercitus poſſet, inquit Herodianus lib. 8. cap⸗
4. Paulè pôſt addit: Sed in magna lignorum ac
navigiorum penuria, quibus inter ſe junctis pons
fabricaretur, nuntiarunt quidam èe fabris, eſe
Permultas in agris illis deſertis inanes cupas, fors
màâ rotundà, quibus videlicet incolæ quondlam a
vinum importandum ntebantur. Harum ope faci=⸗
lé milites in ulteriorem ripam tranſgrefſi, &
Aquileia fortiter obſeſſa. Sed milites;, qui om=
hium rerum penurid laborabant, Maximinum
cum Maximo filio obtruncarunt, ut fusè Hero-=
dianus, ex quo hæc deſcripta. Magna porro in-
ter Hiſtoricos controverſia, quo anno hæe cæ⸗
des patrata. Onuphrius lib. 2. Faſtorum, quem
alii poſtea communiter ſecuri ſunt, eam præce=
denti Chriſti anno circa Kalendas Octobris ac=
cidiſſe ſcribit, quòd vindemiæ tempus fuiſſe He-
rodianus citatus indicare videatur. Sed cùm hicé
diſerté prodat, Aquileienſes cupis illis quon=
dam ad vinum importandum uſos eſſe, conje-
Gura illa vana. Præterquam quèòd obſidionem
illam hieme factam manifeſtè Herodianus teſta⸗=
Mediobarbus in Numiſmatis Impp. pag. 329. I V.
duos Maximini Nummos exhibet, alterum ex Maximins
Occone, alterum ex Gaza Medicea deſcriptos, "eciditur.
in quibus legitut: MAXIMIN;IuS PIus Auc.-
GERM. in poſtica, P. M. T R. P. 1111. Cos.
P. P. S. C. Qui Nammi Maximinum quartum Im⸗
perii annum attigiſſe demonſtrant. Prærerea
Patinus in Theſauro Mauroceniano pag. 134.
refert Nummum Græcum Maximini Aug. in
quo viſitur trophæum cum captivis & I. A. i eſt,

anno quarto, ſc. Imperii. Refertur etiam ibidem
Nummus Maximi ejus filii, in quo legitur, L.
id eſt, anno quarto. Sed cùm Nummi non rarè
ab Antiquariis mendose proferantur, hac de re
ad Em. Card. Noriſium ſcripfi, qui ad me réſpon-
dit, Gazam Mediceam Maximini Nummos cum
TR. P. 11II Optimæ fidei continere, ſeque
deſcriptos, ſi vellem, tranſmiſſurum. Addidit,
ſe non dubitare, quin verno tempore currentis
anni Maximinus peremtus fuerit, quod ex lau-
datis Herodiani verbis demonſtrat. Nam verno
tempore ineunte Maximinus Aquileiam venit,
qua tempeſtate induratæ hieme nives ſolvuntur,
„non verò menſe Septembri. Flumen, inquit
„OQard. Neriſius, nivibus liquefactis auctuim
E 3 2 dicitut

§ G. III.
Ak. Che- 238.

222
„ dicitur Alſa. Victor in Epitome de Conſtan-
„tino Juniore prope Aquileiam cæſo inquit:

,Projettus in fluvium, cui nomen Alſa eſt, non

„longè ab Azuileia. Capitolinus in Maximino
„ Juniori cap. 2. ſcribit: Calceamentum ejus poſi-
„tum in luco, qui eſt inter Aquileſiam && Ar-
„ ciam: alii Arziam legunt, quam oppidum putat
55 Caſaubonus. Sed errat; nomen enim eſt parvi
„ fluminis, quod nive aut imbre ſoluta auctum,
„ vadari nequit. Alſa etiam Plinio dicitur lib. 3.
„cap. 18. Sabellicus tamen putat, ab Herodiano
„delignari Natizonem, nunc Liſonzo, & qui-
„dem probabilius; tum quia Alſa eſt citra
„Aquileiam, tum quia Natiſo longè Alsà tu-
„midior fluit, ſtatimque occurrit in planitie ſu-
„pra Aquileiam verſus Noricum, unde deſcen-
„derat Maximinus. Ex quibus Noriſius infert,
„hunc Imperatorem menſe Martio præſentis
„anni peremtum. Cùm is, ſalva Norici urbe,
„tranſiret, adulationis gratiâ Inſcriptio dicata,
„VICTORVNhIAE Au G. Kal. Febr. eodem anno
32 apud Gruterum pag. CI v. Maximinus itaque

„ poſt diem decimum quartum menſis Martii

V.

Pupienus &
Balbinus oc-

VI.
Qus annè

„ Præſentis anni, quo Tribunitiam Pot. 1V iniit,
„trucidatus, recteque ab Eutropio ſcriptum:
„ A Pupieno Aquileiæ occiſus eſt, deſerentibus eum
,„militibus ſuis cum filio adhuc puero, cum quo
„ imperaverat triennio, & paucis diebus. Victor
„in Epitome, Euſebius tam in Chronico, quàm
in Hiſtoria, Oroſius, S. Epiphanius, aliique,
qui Maximino annos tres aſſignant, numero ro-
tundo loquuntur, hancque ſententiam, quæ in
poſterum extra controverſiam eſſe debet, confir-
mant. Hinc liquet, quantum hallucinati fuerint
Viri doctiſſimi in aſſignando initio Imperii Ma-
ximini laudati, qui hunc anno ccXXXV ante
menſem Auguſtum non imperaſſe contendunt:
ſic enim quartam Tribunitiam Poteſtatem inire
non potuiſſet, neque Gordianus III ſeptimam,
quod tamen certum, ut infrà monſtrabo.
Ad num. IV. Hoc anno Pupienus & Balbi-
nus Auguſti, dum inter ſe concordes non ſunt,
à militibus contrucidantur, ut docent Hero-
dianus lib. 8. cap. 8. & Capitolinus in Maximo
& Balbino, qui, quæ de iis habet, fatetur ſe
accepiſſe ab Herodiano, ut videre eſt cap. 15.
Unde in hac Gordianorum & Maximinorum Hi-
ſtoria, Herodiano ſtandum. Inperarunt Maxi-

mus & Balbinus anno uno, inquit Capitolinus

ibidem, quibus verbis annus incompletus intel-
ligendus. Idem Capitolinus in Gordiano Juniori
cap. 22. ait: Cum extinttis Maximinis, Maxi-
mus etiam && Balbinus militari ſeditione interem-
ti eſſent, qui biennio imperaverant, Gordianus

adoleſcenst Auguſtas eſt appellatus. Quæ verba

mox recitatis non adverſantur; Balbinus enim
& Pupienus, partim anno præcedenti, partim
currenti Rempublicam adminiſtrarunt, & Ca-
pitolinus eo in loco annos tantùm Julianos,
eoſque utrimque incompletos numerat. Eodem
modo explicandus Victor de Cæſaribus, qui di-

cit: Horum Imperio ad biennium per hujuſmodi

moras annus quæſitus, quamvis hic loquendi mo-
dus obſcurior. Cùm verèò Capitolinus aſſerat,
utroque occiſo Gordianum juniorem Auguſtum
nuncupatum eſſe, liquet, hunc ante præſentem
annum hanc dignitatem conſecutum non eſſe, &
Capitolinum ex ipſomet Capitolino & expli-
candum & cmhendattdumn.
Herodianus ſeditionem adverſum Balbinum
& Pupienum Impp. factam dicit, cùm Ludi

Critica Hiſtorico-Chronologica

Capitolini celebrarentur. Certum autem, hoc S C. III.
anno Agonem Capitolinum triceſimum nonum An. Ch. 2:5.
actum eſſe; ſed quo menſe incompertum. Peta- aee.
vius in Paralipomenis librorum de Doctrina in, le
Temp. pag. 855. contendit, hos Ludos gſtivo brari.
tempore celebratos. Sed præterquam quèd nihil
afferat, quod eam opinionem probabilem red-
dat, initium Gordiani Junioris eam prorſus ever-
tit, oſtenditque verno tempore exhibitos fuiſſe.
Nam Balbinus & Pupienus ante finem menſis
Maii interfecti; cùm Gordianus Junior ſepti-
mum Imperii annum artigerit, annoque Chriſti
ducenteſimo quadrageſimo quarto ante Kalen-
das Julias perierit, ut ex dicendis conſtabit. Qua-
re hoc anno, quo Balbinus & Pupienus occiſi,
Ludi Capitolini poſt diem xIV menſis Martii,
& ante Maii exitum editi.
Scripſit ad me Card. Noriſius ut examina- VII.
rem, an Pupienus & Balbinus ſecundum Impe- Bab'enz
rii annum attigerint; cùm Mediobarbus in Nu- , H e-
miſmatis Impp. Balbini Nummum referat in po- perii annum
ſtica inſcriptum: P. M. TR. P. II. P. P. & pag. 83. non inchoa-
Theſauri Mauroceni à Patino V. C. nuper publi- runt.
cati recitetur maximus Nummus æreus, cujus in
antica caput Pupieni radiatum cum hac epigra-
phe: ATT. K. M. K AOA. IOHHNIOCG
CEB. id eſt, Imperator Cæſar Marcus Clodins
Popinius Auguſtus. In poſtica viſuntur tria capi-
ta, ſc. Pupieni & Balbini adverſa, intermedio
Gordiano puero cum epigraphe, TAPCOT
MHTPOHOAEN C. Supra capita legitur, A M.
K. & infra T. B. quas duas litteras numerales an-
num ſecundum Imperii Balbini & Pupieni ſi-
gnificare Patinus exiſtimat. Triſtanus tom. 2.
pag. 497. ſimilem Pupieni & Balbini Nummum
repræſentat, in cujus etiam inferiori parte legi-
tur, T. B. ita ut utrumque Imperatorem ſecun-
dum Imperii annum inchoaſſe apparere videa-
tur. Verumenimvero, re maturè diſcuſſa, à val-
gari opinione diſcedendum non elle comperi.
Primus enim Nummus, quem Mediobarbu; air
ſe accepiſſe à Clariſſimo Minio Clericis Minori-
bus Præpoſito, nullam ſidem facit. Cum enim
Vaillantius Vir in re Antiquatia exercitatiſſi-
mus, ad Numiſmata præſertim videnda Pariſiis
Italiam peterer, rogatus eſt à Toinardo, cum
quo de præfato Nummo ſimul contuleramus, ut
quando Bononiam, ubi Minius degit, perveni-
ret, examinare vellet, an ſpurius, vel malè de-
ſcriptus eſſet. Ex Italia redux Vaillantius Toi-
nardo mihique aſſeruit, ſe eum Nummum præ
manibus habuiſſe, ac legitimum eſſe compe-
riſſe; ſed in eo tantùm legi, P. M. TR. P. nul-
las verò in eo numerales notas ſe deprehendere
potuiſſe, imò de facto nullas in eo extare. Alia
duo Numiſmata Græca anno ſecundo Pupieni &
Balbini minimè percuſſa. Holſtenius enim in
Notis ad Scephanum de Urbibus in Hollandia
editis in voce TAPEzZ OC, varios hujus urbis
Nummos ſub variis Imperatoribus cuſos affert,
in quibus hæ duæ literæ T. B. etiam leguntur. Ex
quo manifeſtum fit, eas non ad ſecundum illo-
rum Imperatorum annum, ſed ad aliquid aliud
nobis ignotum referri. In Nummo Gordiani cir-
ca leonem taurum diſcerpentem, legitur, T AP-
2OT MHTPOIIOA-EQ C. id eſt., Tarſi Me-
tropolis, & ſubtus, A. M. K. T. B. In Nummo
Alexandri Severi circum Apollinem dextràâ ra-
mum, ſiniſtrâà arcum tenentem, AAbP. XEOTH.
AAEEAN. M HTP. TAPZOTY,„ & intus ad
dextrum brachium Apollinis, A. M. K. ad ſini-

ſtram

546
An. (

VII
Gordia⸗
III 4
ſur diĩ

nng.

Rale
apite⸗

VII.
lenu, &
i ler
lem Im-
annum

inchea.

k.

———

DòͤB 35+† C. III. ſtram ſub arcu, Tr. B. In Nummo Caracallæ cir-
An. Ch. 238. cum elephantem „ ANTQNEINIANHEY. ZEOTH.
AAFPIA. & ſubtus ; T APXOT, circa coronam,
ſuper tergum elephantis, M A. K. & ſuper ejus
caput, F. B. In alio Alexandri Severi Nummo
circum Imperatorem Victoriolam ſuſtinentem &
militem fundibularium, AAEEANAPIANQN
AAPIANQN, & intus, A. NM. K. ſubtus, T. B.
Cùm itaque hæ duæ notæ T. B. & nunquam aliæ
in Numiſmatis Tarſi percuſſis exhibeantur, ſe-
cundum Imperii annum eas denotare nullus in
poſterum jure dixerit. Malè etiam ibidem Hol-
ſtenius, & Harduinus in Nummis Urbium &
Populorum pag. 487 has literas A. M. K. idem
ſignificare aiunt, ac prima Metropolis Ciliciæ, vel
primæ Metropolis Ciliciæ. Nam cùm in Tarſi
Nummis ea diſertè Metropolis appelletur; idem
illis characteribus non expreſſlum. Tautologia
enim illa nunquam in Nummis uſurpata. Certum
itaque maneat, Balbinum & Pupienum ſecun-
dum Imperii annum non delibaſſe, nullumque
hactenus Numiſma ab Antiquariis productum,
ex quo illud inferri debeat.
VIII. Herodianus lib. 8. cap. S. de Prætorianis Bal-
Gordianus bini & Pupieni interfectoribus loquens, ait:
111 Augu- peliktis in ipſa Via cadaveribus, (Balbini nempe
ſtus dictus. R
& Pupieni) tollentes in altum manibus Gordianum
Cæſarem, quando aliud nihil occurrit Inperato-
rem conſalutabant. Gordianus itaque nonniii poſt
Balbini & Pupieni interitum Auguſtus renun-
tiatus, falſôque Eutropius, quem aliqui recen-
tes Chronologi ſecuti ſunt, narrata Maxitnini
morte, ait: Poſtea tres ſimul Auguſti fuerunt,
Pupienus, Balbinus & Gordianus. Nam in poſti-
ca parte Nummorum Pupieni legitur: CoN-
CcORDIA AuGG. vel, FIDES MuTUA
Aud G. vel, AMOR MuTuuSAIGG. In
poſtica etiam parte Nummorum Balbini habe-
tur: vel P I E T AS MuTUIA AuGG. vel, ABuN-
DANIIA AuGG. vel, FELICITAS TEMPORUIM AuGG.
vel quid ſimile, & nunquam in alterutrius
Nummis tres Auguſti, tribus litteris G G G de-
ſignati exprimuntur. Idem Mediobarbus tria
Gordiani Numiſmata recitat, in quibus legi-
tur: M. A N T. GORDIANuUS CAES. in poſti-
ca, PIETASA uUGG. Notabilia ſunt verba Ca-
pitolini in Gordiano tertio cap. 22. ubi de hoc
loquens, ait: Iudumento Inperatorio tectus, Cæ-
ſar eſt appellatus; ex illis enim patet, Cæſares
per hæc tempora Imperatores nuncupatos eſſe.
Hæc poſt utriuſque Gordiani obitum peracta.
Capitolinus ibidem capite ſequenti, poſtquam
narravit, Maximum & Balbinum militari ſedi-
tione interemtos, Gordianum adoleſcentem,
ui Caſar eatenus fuerat, Auguſtum appellatum
eſſe, ſubjungit: Elc finis belli iuteſtini fuit, cum
eſſet delatus Gordiano puero Conſulatus. Quèòd ſi
anno præœcedenti is Auguſtus creatus fuiſſet, di-
ceretur in Nummis hoc anno cuſis Aucusus
. COS. DESIG. non verò CAES. PoNT. Cos.
DES. PRINC. Ju VENTUT. ut videre eſt in
ejus Nummis apud Goltzium. Conſulatum enim
ordinarium anno ſequenti Gordianus Junior geſ-
ſit: quare ad eam dignitatem vel currenti, vel
præcedenti anno deſignatus fuit. Præterca in
quibuſdam Nummis Gordianus dicitur: TRIB.
P. 1II. COs. in aliis, I RIB. P. III. CoS. II.
Sumſit ſecundum Conſulatum Gordianus anno
CCXLI. Unde cùm eo anno tertiam tantùm

Tribunitiam Poteſtatem haberet; ea illi & no-

men Auguſti præſenti duntaxat anno delata. Si

in Annales C. Baroni.

enim antecedenti Auguſtus dictus eſſet, Tribu- S, 0. 111.

nitia Poteſtas ejus II I cum ſecundo ejus Con- An. Ch. 23.

ſulatu concurrere non poſſet.

Neque quis dicar, Victorem de Cæſaribus; IX.
Pupieni & Balbini nuncupatione narrata, ſtatim ordianas
ſcribere: Iaſdemque per Africam diebus Gordia- Bce .
num Gordiani ſilium Auguſtum creavere; Victo- pupieni
rique utpote Afro omnem fidem adhibendam. mortem Au⸗
Nam Victor de Gordiano ſecundo, non verò guſtus ds-
de Gordiano tertio, prioris ex filia nepote; lo- *nas.
quitur, ut ipſa lectio manifeſtum facit, quamvis
ea narratio non parum confuſa ſit. Neque Gor=-
dianus tertius in Africa erat, ſed Romæ. In Se-
natuſeonſulto quidem in duobus Maximinis ca-
pite ultimo à Capitolino recitato, legitur: Ma-
wime Anguſte, tibi gratias. Balbine Augaſte, tibi
gratias. ITibi gratias, Gordiane Auguſte. Sed locus
ille ſine dubio corruptus, alioquin Capitolinus
non ita ſæpe inculcaſſet; Gordianum tertium
Cæſarem, Balbinum verò & Pupienum Augu-
ſtos dictos eſſe. Non audiendus itaque Petavius
lib. 1I. de Doct. Temp. cap. 24. ubi pluribus
contendit, poſt utriuſque Gordiani interitum
tres Auguſtos creatos eſle. Dodellus in Diſſert.
XI. Cyprianica ait, Balbinum & Pupienum
hoc anno ante menſem Junium peremtos: Junii
enim, inquit, XXII; & deinceps Leges ha-
bemus Gordiani Auguſti, lib. 2. Cod. Juſt. tit.
2. L. 2. Sed hæc Lex non à Gordiano, ſed ab
Alexandro; Lex verò 3. data eſt à Gordiano, III
Idus Auguſti; & hæc prima quæ extet, Legum
ab eo emiſſarum. Illum tamen ante menſem Ju-
nium jam Imperium adminiſtraſſe; infràâ de-
monſtrabitur.
Sed indicium non diu imperaturi Gordiani hoc X.
fuit, quöd elipſis Sclis facta eſt, ut nox credere- Eelipſis bre
tur, neque ſine luminibus actenſis quidquam agi vitatenm Ime
poſſet, inquit Capitolinus in Gordiano III cap. =
23. poſtquam eum creatum fuiſſe Auguſtum al- dicat.
ſeruit. Viſæ per hæc tempora eclipſes duæ Ro-
mæ; altera, die duodecima menſis Aprilis
præcedentis Chriſti anni: altera, die ſecunda
ejuſdem menſis præſentis, ferià ſecundàâ, horis
ante meridiem quatuor. Petavius loco citato,
qui utramque computavit, ait: Ex iis Solaribus
deliqulis, prius ſine dubio congruit ad Hiſtoriam
Capitolini. Nam longè maſus poſteriore fuit. Ita-
que Gordianus jam tum Imperator, & Auguſtus
fuiſſe videtur ex anno Chriſti COCXXXrIL, „
clo Lunæg X, Solis XXII. Sed hæc poſtrema
verba perperam à Petavio addita; ut enim anno
elapſo diximus, Gordianus ſenior eo ferè tem-
pote, quo eclipſis die XII Aprilis viſa accidit,
Imperator electus eſt, & quia hujus ſcientiæ uſis
immodicèò prudens erat, ut inquit Victor de Cæ-⸗
ſaribus, credidit eam eclipſim Imperium Gor-
diani tertii partendere. Quamobrem ea à Ca-
pitolino ſub initio Imperii Gordiani tertii no-
tata eſt , ut advertit Herw artus eap. 256. ſuæ
Chronologiæ.

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN ℳ 5732. Anno Urbis
992. OIymp.
O 24 F. 12. P. 7. April. Indict. 2. 254 an. 3.

JESuI CHRISTI 239. ſecund. Baronium 241.
FAHIANI PAP 4.
GoRDIANIIMP. 2
D num. I. Coſl. M. Ant. Gordianus Aug. I.

& M. Acilins Aviola. Conſales.

Sumtus

⁸ K C. III.

240. 241.

224

Sumtus is à Gordiano Conſulatus juxta pri-
An. Ch. 23;9 mam regulam, atque, ut conjicere licet, propter

nomen Cæſareum anno CCXXXVII poſt

Gordianorum mortem, acceptum. Nam, ut anno

præcedenti oſtendimus, in Nummo apud Golt-
zium Gordianus dicitur Cæſar & Conſul de-
ſignatus, & quidem in præſentem annum; quod
elicio ex Capitolino in Maximinis duobus ca-
pite ultimo, ubi utriuſque Maximini interitu
recitato, Senatuſconſultum refert, quo Pupie-
nus ac Balbinus Auguſti, & Gordianus junior

Cæſar ſunt appellati. Inter alia in Senatu accla-

matum: Praæſentem annum Conſules vos ornetis:
in locum Maximini Gordianus ſußfciaturn. Quæ
verba, neque ab Onuphrio in Faſtis, neque à
Caſaubono & Salmaſio in Notis ad Capitoli-
num, explicata. Baronius locum illum explanare
tentavit, ſcripſitque, diviſo civili bello Impe-
rio, alios à Senatu, alios à Maximino creatos
Conſules, ac anno CCXXXVIII, quo
Maximinus oeciſus „ Conſulem ordinarium
ipſummet fuiſſe. Verùm cùm decretum illud
anno CCXXXVII factum ſit, ſi conjectura
Baronii vera eſſet, Gordianus Cæſar anno
CCXXXVIII Conſul ordinarius, vel ſaltem
Conſul ſuffectus, & in Maximini locum ſubro-
gatus fuiſſet, quod nullus dixerit; cùm duos
tantùm Conſulatus eum geſſiſſe conſtet. Exiſti-
mo itaque, ante rebellionem, Maximinum in
annum CCXX XIX, in quem ejus Quinquen-
nalia incidebant, ſe ſe Conſulem defignaſſe, &
Senatum, cùm Gordianum III Cæſarem dixit,
in Maximini odium eum Gordiano Conſulatum
attribuiſſe, quem ſibimet Maximinus elegerat:
Pupienum verò & Balbinum ultimis menſibus
anni CCXXXVII Conſulatum ſuffectum
geſſiſſe, relicto Conſulatu ordinario anni
CCXXXVIII Pio & Pontiano, ad quem
ante rebellionem deſignati fuerant, quique, ut
veroſimile eſt, d Senatu, quemadmodum & tota
Italia, non verò à Maximino, ſtabant.

—

Anno Urbis ANNO PERIODIGRAXCO-ROMANg 5733.

993⸗Olymp.

I.
Conſules.

Anno Urbis
994. OIymp.

I.
Conſules.
I I.
Imperii Ca-
ſarei Gor-
diani Qun-
quennalia.

O 25 ED. ) 13. P. 29. Mart. Indict. 3.
JESsuCRRmͦISTI 240. ſecund. Baronium 242.
FABIANI PA EZ 5.
GORDIANI IMP. 3.
D num. I. Coſſ. Sabinus II, & Venuſtus,
ex duplici Inſcriptione Onuphriana. In

Faſtis etiam Theonis Sabinus cum numerali nota
effertur.

ANNOPERIOPIGRXCO-ROMAN&g 5734.
26 C.) 14. PD. 18. April. Indict. 4.

JISuCHRISTI 241. ſecand. Baronium 243.

FABIANI PAPg 6.
GORDIANI III P. 4.
D num. I. Coſſ. M. Aut. Gordianus Aug.

II, & Pompeianus.
Gordiani Conſulatus juxta ſecundam regulam;

in hunc enim annum Imperii ejus Cæſarei Quin-
quennalia incidunt. Quo ex Conſulatu liquet,

eum anno CCXXXVII Cæſarem nuncupa-

Critica Hiſtorico-Chronologica

tum eſſe. Capitolinus in Gordiano III cap. 23.
ait: Gordiano iterunz &s Pompeiano Conſulibus
bellum Perſicum natum eſt. Quare adoleſoens Gor-
dianus, priuſqam ad bellum proficiſeeretur, duxit
uxorem filiam WMiſithei. Ea in Nummis vocata
Furia Sabinilla Tranquillina; nuptiæ autem Im-
peratorum annis Quinquennalibus & id genus
feſtis addictis de more celebratæ.
Ad num. III. Euſebius lib. 6. cap. 36. ſcribit:
Cum ſides noſtra, ut par erat, augeretur in dies, &
doctrina Chriſtianorum ſumma ubique libertate
frueretun, Origenes jam ſexagenario major- ut-
pote qui ex diuturna exercitatione maximum di-
cendi uſum ſibi comparaſſet, conciones quas bhabe-
bat ad populum, à Notarits excipi permiſit, ckm
id antea fieri nunquam conceſſiſſet. Sub dem tem-
pus octo libros compoſuit adverſus librum quem-
dam Celſ Epicurei contra Chriſtianos, qui de
vera doctrina inſoribitur. Cùm itaque Origenes
anno CLXXXVin lucem prodierit, circa
annum CCXLVI Opus illud adverſus Cel-
ſum compoſuit. Porrò duo fuêre Celſi Epicureæ
ſectæ Philoſophi, quorum alter Neronis ætate
vixit, alter circa Antonini tempora, ut prodit
Origenes in lib. I. contra Celſum. Adverſus
hunc poſteriorem Celſum ſcripſit Origenes
octo elegantiſſimos libros, qui etiamnum ſuper-
ſunt. Hic eſt Celſus, cui Lucianus lihrum ſuum,

qui Alexander ſeu falſus vates inſcribitur, nun-

cupavit, cùm ab eo rogatus eſſet, ut Vitam
impoſoris illius literis traderet. In fine autem
illius libri Lucianus eum alloquens Epicureum
fuiſſe apertè ſigniſicat, uti obſervat Valefius in
Notis ad locum laudatum Euſebii.
Artaxerxes primus Perſarum Rex poſtquam
annos quindecim, menſibus demtis duobus, re-
gnaſſet, obiit currenti anno, quem excepit Sa-
pores, qui ingentibus jacturis Komanos affecit,
inquit Agathias lib. 4.

—.6—

ANNO PERIODI GRACO-ROMANA 5735 unno Urbis

O27 B. O 15. P. 3. April. Indict. 5.
Jrsu CHRISTI 242. ſecund. Baronium 244.
FABIANI PAP 7.
Goheͤw IANI IMF. j.

D mum. I. Coſſ. C. Vettius Atticus, & C.

A Ahinius Pretextatus, ex Inſcriptione Onu-
phriana.

ANNO PERIODI GRCO-ROMANg 5756.
O 28 A. O16. P. 26. Mart. Indict. 6.

JzsuCRHRISTI243 Jecundum Baronium 245.

FABIANI PAP & 8.

GORDIANI IMP. G.

D num. I. Coſſ. Arrianus, & Papus.
Gordianus Imperii Auguſtei Quin-
quennalia exhibuit, quorum veſtigium retuli
in Diſſert. Hypat. pag. 229. ubi tamen Num-
mum Occonis in quo ſcriptum, Votis Decen-
nalibus, per inconſiderantiam copulavi cum
alio Nummo, in quo Tribunitia Pot. vI I.
hujus Imperatoris exprimitur. Nummus ita-
que ille, in cujus poſtica legitur, VOTITS DE-

CE N-

§ X C. III.
An. Ch. 241.
242.243.

III.
Origenes
Jeribit con-
tra Celſum.

IV.
Romani à
Perſis vexa-
.

6

995
Olymp. 255-
an. 2.

I.
Con ſules.

Anno Urbis
996.
Olymp. 255.
an. 3.

I.
Conſules.
11.
Quinquen-
nalia Impe-
rii Auguſtei
Gordiani.

340
A.C

Anno!

997.
Ohmg
41,4,

1.

Conſale⸗

II.
Gordiamn
orciditmj

.III.
Ckigt.
. 24.

enes
it con⸗
delſem.

IV.
Romani 4
Perſir dera
ti.

95.
Od. 15
4. 2²

Conſulei.

and i

Olynp .
4l. 3.

I
olſuls.
11

in Annales C. Baroni. 225

guſtei

5 £ C. III. cENNAIIBIS, ipſo initio Imperii Aug

An. Ch. 244. Gordiani ut moris erat, percuſſus. Fellus V. C. diano III cap. 22. ſcribit, Gordianum viceſi- An. Ch. 244,

in Notis ad Computum de Paſcha, cujus S.
Cyprianum Auctorem credit, quique perduci-
tut uſque ad annum quintum Gordiani; Arriano
& Papo conſulilus, obſervat, Chronicorum Scri-
ptores res perducere ad annum, aliquem inſi-
ſigniorem etiam paulèò præteritum, idque in eo
Opere videri factum, nimirum ad annum Gor-
diani Imp. ultimum. Veràùm Auctor non ad ul-
timum Gordiani annusn, ſed ad ejus Quin-
quennalia reſpexit; quibus Scriptores de more

Opera ſua publicabant.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMANX 5737.
997.

Olymp. 25. OO 1. G F. ) 17. P. 14. April. Indict. 7.
an- 4, Ißsu CnRRISTII244 Jcund. Baronium 246.
FAEBIANI PAFA 9.
PHIIIFPI LMP. I. B
1. D num. I Coſſ. Peregrinus, & Fulvius
Conſules. A Amilianns.
11. Philippus Arabs, qui anno clapſo Præfectus
Gardur’ Prætorii factus fuerat, ſtatim Gordiano inſidias

paravitzeffectumque ut palam ad Imperium poſ-

ceretur, inquit Capitolinus in Gordiano III

cap. 29. qui ſubdit: Amici Gordiani primum

vehementiſſimè reſpondebant; ſed cum milites fa-
me vincerentur, Imperium Philippo mandatum eſt;

juſſamque aà militibus, ut quaſi tutor ejus Philippus
cum eodem Gordiano pariter imperaret. uſcepto
igitur Inperio, cuùm & Philippus ſe contra Cor-
dianum ſuperbiſſimè ageret, & ille ſe Inpernto-
rem atque Imperatorum prolem recognoſceret: in
tribunali conqueſtus eſt, ſperans poſſe Imperinm
Philippo abregari. Sed hac conqueſtione nihil egit
&c. qui ait poſtea, Philippi juſſu Gordianum
occiſum. Uno itaque eodemque tempore Phi-
lippus cum Gordiano imperavit, cùmque in-
ter eos non conveniret, quilibet in particulari
Leges emiſit, quod nemini obſervatum vidi.
In Codice Juſtinianeo Lex 6. Ad exhibendum à
Philippo Auguſto data eſt II Id. Mart. Pere-
grino & Aℳmiliano Caſſ. Lex verò 6. De collatio-

Peregrino & Amiliano Coſſ. Ex quo liquet
CGordianum exeunte menſe Aprili adhuc in vi-
vis fuiiſe, deceptoſque paſſim recentiores Chro-
nologos, qui eum menſe Martio: ꝗuo præfata
Lex à Philippo data, interemptum ſcripſere, que-
madmodum & qui arbitrati ſunt in ſecundo
reſcripto, loco, EII Kalend. Maii, legendum
eſſe, VII Kalend. Martii. Gordianus enim ſe-
ptimum Imperii annum attigit, quod ex Num-
mo à Mediobarbo in Numiſmatis Imp. è mu-
ſæo ſuo producto, certum redditur. In eo le-
gitur: IMP. GoRDIANuS PIIS FEI.

A u c. in poſtica: P. M. T R. P. V II. Cos. I I.

PP. S. C. Alium jam Occo eadem Tribunitiâ
Pot. V II ſignatum retulerat. Accuratè itaque
Euſebius lib. 6. cap. 24. eum ſex annis integris,
οσ àMοσςν Imperium adminiſtraſſe, Oroſius
verò lib. 7. Hiſt. eum ſeptem annis in Impe-
rio manſiſſe ſcripſere. Quare non dubium, quin
ſeptimam Tribunitiam Poteſtatem, ſeu ſepti-
mum Imperii annum inchoarit, ideoque quin
VIIKalendas Maii adhuc imperarit. Uterque
Victor aliique, qui ei annos ſex tribuunt;, nu-

mero rotundo loquuntut. Capitolinus in Gor- S C. III.

mo ſecundo ætatis anno periiſſe, à quo diſſen-
tit Herodianus, qui ait, um annorum eſſet fer-
me tredecim, Romanum Imperium fſuſcepiſſe.
Philippus unà cum Philippo filio in ejus (Gor- 111.
diani nempe) locum ſucceſſit, inquit Euſebius Pbbilippus
loco citato. Ipſo itaque Imperii initio M. Ju- age, aiſe
lius Philippus M. Julium Philippum filium ad- “
huc puerum Cæſarem renunciavit, & Tribuni- Poræſtate
tia Poteſtate donavit. Quod ipſemet Euſebius denasus.
in Chronico anno primo Philippi indicat,
quando ait: Philippus Philippum filium ſaum con-
ſortem Regni fecit. Cùm enim in eodem Chro-
nico Tiberium Imperatorem Druſo filio Tri-
bunitiam Poteſtatem tribuiſſe ſignificare vult,

aliis verbis non utitur quâm iſtis: Tiberius Dru-

ſum conſortem Regni facit. Id etiam demonſtrant
Inſcriptiones duæ, quarum altera infra adduce-
tur, in alterius verò principio legitur.
IMr. CAESAR. M. JurIIuS. PHIIIPPuS.
PD IuS. FELIX. AucG.
PoNT. M A X. I R. Po T. IIII. Cos. III.
DES. P. P. PROC. ET.
IMP. CAESA R. M. JuLIusS. PHILIPPIuS.
PIuS. FEILIX AucC.
PoNT. MAX. I R. PoT. IIII. Co s,
DESIGN A T. P. P.
In fine verò hæc verba habentur:
IMP. M. Ju LIO. PHILIIPPO. PI O. FEI.
Auc. Cos. PES. III.
ET I M P. M. JuLIO. PHILIPPO. P1O Fg.
Auu s. Cos. I I. D E S. CoSs.
Extat hæc Inſcriptio Neapoli in lamina ærea,
integraque refertur à Sponio in Miſcellaneis

Erudit. Antiquit. pag. 244. Cùm verò dedicata

fuerit anno CcCxLVII, quo Philippus ſenior
ſecundum Conſulatum gerebat, & Conſul III
deſignatus erat, liquet, Philippum juniorem
currenti anno Tribunitia Poteſtate exornatum
fuiſſe, alioquin anno ccxIVII, quo Conſul
II deſignatus erat, quartam Tribunitiam Pote-
ſtatem, quemadmodum & pater, non nume-
raſſet. Quamobrem duos Philippi junioris Num-
mos, à Goltzio relatos, mendoſos eſſe oportet;
cùm in iis legatur: IMP. PHILIDPPDIuS Auc.

TR. P. II. Cos. I I. nec ſinceriores duo alii ibi-
nibus data eſt à Gordiano VII Kalend. Maid

dem recitati, in quibus is dicitur: TR. Por. I11
Cos. II. cùm non tantùm præfatæ Inſcrip-
toni repugnent, ſed etiam Numiſmati à Medio-
barbo relato pag. 350. in cujus poſtica dicitur:
P. M. TR. P. IIII. Cos. P. P. Quare recte Caſ-
ſiodorus in Chronico ſcribit, Philippum Impe-
ratorem factum mox Philippaum filium ſuum con-
ſortem Regni feciſſe. Hinc factum, ut in variis
Codicis Juſtinianei Legibus hoc anno emiſſis,
nomen Philippi Imperatoris & Philippi Cæ-
ſaris legatur. Zonaras ſcribit, occiſo Gordiano
Philippum Imperium occupaſſe, Philippo filio
in via Collega adſcito. Facta igitur ea nuncu-
patio, dum ex Oriente Romam Philippus ve-
niret.
Ad num. II & ſeqq. Philippum Imperatorem IV.
Chriſtianam religionem amplexum eſſe putavit Euſebius, n.
Euſebius lib. 6. cap. 27. cujus verba Baronius 7liidee 1
. è ppum Imp.
num. V recitat: Fama eft iſtum (Chriſtiamus Cyriſtianum
namque erat) cum precationum in die poſtremæ faciunt.
vigiliæ Paſehatis, unà cum multitudine particeps
fieri vellet; non prius ab Epiſcopo, qui tum Eccle-
hiæ praerat (nempe Sancto Babyla Epiſcopo
Antiocheno, permiſum eſe int rare, & quàm ſe

confeſſus

3 £ C. III.
An. Ch. 244.

226

confeſſus fuiſſet, & inter eos qui peccatorum vin-
culis adhuc tenebantur adſtricti, locqumque pœni-
tentiam agentibus praæſtitum occupabant, ſe ſua

ſponte collocaviſſet. In Chronico verò: Primus

V.
Ante Con-
ſtantinum

M. Impera-
tores omnes

omnium ex Romanis Imperatoribus Chriſtianus
fuit. Et denique in Vita Conſtantini M. lib. 4.
cap. 62. Solus ex omnibus qui unquam fuerunt
Imperatoribus Conſtantinus, in Chriſti martyrus
renatus & conſummatus eſt, ideſt, in Eccleſiis,
quia fortè ſupponit Philippum occultè bapti-
zZatum fuiſſe. Quam opinionem de converſione
Philippi ad fidem noſtram ab Euſebio hauſe-
runt Paulus Oroſius & Vincentius Lirinenſis à
Baronio num. VIII citati, & ante illos divus
Hieronymus lib. de Script. Eccleſ. cùm de Ori-
gene loquitur. Mitto alios qui ſerius floruêre,
quia alter alterum exſcripſit. Doctiſſimus Hue-
tius lib. I. Origenian. cap. 3. num. 12. autumat
Philippum ſub ipſa Imperii ſui initia Chriſti
doctrinam ſecutum eſſe, quòd in cœtum Chri-
ſtianorum jam creatus Imperator recipi poſtu-
laverit Antiochiæ, quo nonniſi poſt arreptum
recèns Imperium ſe ſe uſquam contulit. Deni-
que Baronius, cui in prima hujus voluminis
editione adhæſi, arbitratur eum nonniſi poſt-
quam Ludos Seculares exhibuit, Chriſto nomen
dediſſe.
Verùm re maturiùs examinata nunc non du-
bito, quin Euſebius, quod habet de Chriſtia-
na profeſſione Philippi, ex incerta auditione
retulerit; cùm Lactantius Euſebio coœvus &

fuerunt Eth- Crispi Conſtantini M. filii Præceptor in Proc-

nici.

mio lib. I. de Inſtitur. cap. I. ſcribat: Hoc opus
nunc nominis tui auſpicio inchoamns, Conſtantine
Imperator maxime, qui primus Komanorum
Principum repudiatis erroribus Majeſtatem Dei
ſingularis, ac veri, & cognoviſti SS. honoraſti.
Sulpicius Severus, qui anno quadringenteſimo
duos ſacræ Hiſtoriæ libros publicavit, verba
faciens de pace ſub Conſtantino M. Eccleſiæ
data, poſtquam narravit perſecutionis finem,
ait: Tum Conſtantinus rerum potiebatur, qui pri-
mus omnium Romanorum Principum Chriſtianus

fuit. Theodoretus Epiſcopus Cyri lib. 5. cap. 39.

VI.
Adta S. Pon-

Ante Conſtantini maxwimi principatum quotquot
Romani Imperatores funerunt, adverſus pietatis
cultores furere non deſtiterunt. Auctor Anonymus
Vitæ S. Pachomii Abbatis ferè coævus, qui ideo
ſequenti ſeculo vixit, aſſerit etiam Conſtantinum
M. fuifſe primum Imperatorem Chriſtianum.
Ejus verba exhibebimus anno CC CXVIII
num. XI V. & anno CCCXXIV num. V verba
S. Ambroſii idem aſſerentis. In ſecundo Conci-
lio Nicæno Actione ſexta pag. 406. Epiphanius
Diaconus legit: à temporibus iſtis (nempe à
prædicatione Apoſtolorum) aſque ad Conſtanti-
num Imperatorem, qui primus ex Chriſtianis
regnavit, tranfierunt anni quaſi trecenti, cum
prius tyrannidem Pagani exercerent. Conſtanti-
nus Porphyrogenneta in lib. de Adminiſtrando
Imperio cap. 12. Cam Deus Imperatorem fecit
Conſtantinum illam magnum, qui primus Chri-
ſtianus imperium tenuit; Porphyrogenneta verò
anno C M XI in Oriente regnare cœpit. Præ-
tereo complures alios Porphyrogenneta vetu-
ſtiores, quia ex his ſatis quilibet percipere po-
teſt jamdiu Euſebii errorem animadverſum fuiſ-
ſe, & Conſtantinum M. primum Imperatorem
Chriſtianum agnitum.
Baronium ad Euſebii opinionem tuendam
præcipuè pertraxiſſe videntur Acta Sancti Fon-

Critica Hiſtorico Chronologica

tii Martyris, à Baluzio poſtea ex tribus Codici- S Æ C. III.
bus MSS. Bibliothecæ Colbertinæ lib. 2. Miſcell. An. Ch.244. ęcſZ
pag. 124 & ſeqq. publicata, & à Bollando ad tahti- ęcſ
diem XIV menſis Maii quo colitur; in illis .ſ
enim dicitur Sanctum Pontium utrumque Phi-
lippum ad fidem Chriſtianam convertiſſe: Cum-
que gratia individua in eis eſſet, tertio Imperii
eorum anno, expleto milleſimo anno a conditione
Romæ, chm diis ſuis ſacrificandum pergere vel-
lent, dicunt beato Pontio: Eamus, & repropitie-
mus nobis Deos magnos, qui nos in iſtius mille-
ſimi anni circulum natalis Romæ perduxerunt.
Paulèò pòſt Valerius contubernalis S. Pontii,
cui illa Vita attribuitur, refert Pontium, poſt-
quam utrumque Imperatorem Chriſtianum fe-
ciſſet, advolaſſe ad Fabianum urbis Romæ
Epiſcopum, ea quæ à ſe geſta eſſent narraſſe,
additque: In initio templum, quod magnum vo-
cabant, ex ſuſſione Imperatorum arripientes ſan-
ctus Fabianus, & beatiſſimus Pontius, confrin-
gentes omnia ejus ſculptilia, ſimul cum templo
Junditus ſubverterent. ka factum eſt, ut omnis
populus ad notitiam Domini noſtri Jeſu Chriſti
cum alacritate & gaudio concurreret, ut baptiſ-
matis unda perfuſi Domino benedicerent.“ Bol- I.
* landus in Comment. prævio ad Acta illa num. Cnſili
* 2. ait: Cenſemus ea quoad ſubſtantiam hiſto-
*riæ indubitanter recipi poſſe, eſto num. 1X ll
* & alibi grandior aliqua auxeſis inveniatur, ilytu
ubi de templorum deſtructione, & populi o ela
Romani converſione ſub Philippis Chriſtia- Nnan
nis Impp. fit mentio. Verum ex verbis illis i
longè poſt Sancti Pontii Marryrium ea Acta
ſcripta fuiſſe & Scriptori coætaneo afficta palam
evincitur, quod cum intelligeret Baronius dicit
ſe ſe putare ea verba ab aliquo potius fuiſſe addi-
ta & in illis ejuſdem Pontii Actis apud Monbri-
tium ea deſiderari. At ea eſſe Auctoris Actorum,
non verò alicujus Interpolatoris demonſtrant
editiones Baluzii & Bollandi ad fidem MSS.
concinnatæ. Ex illis itaque Actis nihil hanc in
rem erui poreſt. S
Neque etiam ad rem facit quod prodit Eu- VII.
ſebius lib. 6. cap. 36. ubi de libris ab Origene Litera Ori-
compoſitis mentionem facit: Extat ejus Epiſtola genis ad Phi
ad Imperatorem ipfaum Philippum, &; altera ad Was
conjugem illius ö*ë*ro oæ, quibus ex verbis Baro- eum fuiſſe
nius num. VII deducit Euſebium facilè intelli- Chriſtia-
gere potuiſſe, an verè Philippus Imperator num.
Chriſtianus eſſet. Nam Euſebius non aſſerit ſe
ſe eas Epiſtolas legiſſe, & ſi verè Philippus, ejuſ-
que conjux literas illas acceperint, non inde
magis ſequitur eos Chriſtianos fuiſſe, quàm An-
toninum Imp. Evangelio credidiſſe, quod ad
eum Sanctus Juſtinus Martyr ſcripſerit. Deni-
que quod ait Baronius num. VIII ex Oroſio
lib. 7. cap. 1z3. nullum Auctorem tradere Philip-
pum in Ludis Secularibus aſcendiſſe in Capito-
lium, & ex more hoſtias immolaſſe, confutabi-
tur anno CCXLVII, quo de Ludis Secula-
ribus ſermo erit. Hic tantùm dicam, non ma-
jorem fidem adhibendam eſſe Euſebio Philip-
pum Imp. Chriſtianum facienti, quam eidem
Iib. 1. Hiſt. cap. 13. affirmanti Abgarum Edeſie-
norum Regem, auditis Chriſti miraculis ad ip-
ſum literas dediſſe, & Chriſtum mutuas ad eum
lireras ſcripſiſſe, quibus ſe miſſurum ad ipſum
unum ex Apoſtolis ſuis pollicitus eſt, miſſum- B

Ango I

995.
Ohmp-
40, 1.

.
Clhares in
Nemmi
Maniogte
Auguſtt 45.
dellati.

que narrat à Thoma Apoſtolo Thadæum unum
ex LXX diſcipulis, qui Servatoris promiſſa
impleret. Neque enim minus ſuppoſititia Phi-
lippi

EIII.
Ebnſtti.

VII.
ters Orl⸗
mir ad bhi⸗
ppum oN
ſondlut
n fuſe
rifia⸗
m.

An. Ch. 2415.

Anno Urbis

998.
Olymp. 256.
an. I.

J.
Conſules.

II
Philippus

in Annales
Annales
lippi Imperatoris pœnitentia ab Euſebio narra-
ta, quam duæ Epiſtolæ Abgari ad Jeſum & Je-
ſu ad Abgarum, quam utramque Gelaſius Pa-
pa in Decreto de libris apocryphis inter libros
apocryphos recenſet. Nec eriam major fides
Hieronymi de converſione Philippi Imperato-
ris loquentis, quàm cùm in lib. de Script. Ec-
cleſ. de Seneca icribit: Quem non ponerem in
catalogo sanctorum, miſi me allæ Epiſtole provo-
carent, quæ leguntur à plurimis Pauli ad Sene-
cam, & Senecæ ad Paulum. Priores Chriſtiani
fidei noſtræ promovendæ toti addicti, & ſum-
mo animi candore prædicti ſe ſe ſæpe nimis fa-
ciles in iis, quæ religioni favebant, præbue-
runt, ut innumera exempla demonſtrant.

ANNOPERIODI GRXCO-ROMANA 5738.
O2. E. ) 18. P. 30. Mart. Indict. 8.
JIrsu CHRISTI 245. ſecund. Baronium 247.
FABIANI PAP I0.
PHILIFPFPI IMP. 2.
L D num. I. & ſeqq. Coſſ. M. Zulius Phi-
lippus Aug. & Fabius Titianus. Conſula-
tus nuipli juxta primam regulam.
Utriuſque Philippi Romam adventus anno
præcedenti contigit, ut ex iis, quæ tunc di-

anno elapſo ximus, certum redditur. Non bene itaque Baro-

Ramanr, Ve⸗
vit.

111.
Caſares in
Nummis
quan doque
Auguſte ap-
pellati.

nius num. IV habet: Hoc item anno ſecundo, quo
& Perſide Imperator Rmam advenit, Philippum
felium creatum fuiſſe Auguſtum Nummi ſignifi-
cant, quibus hæc ineſt Inſoriptio, APVENTUS
Aucc. S. C. Mediobarbus, qui rectè vidit, Phi-
lippum juniorem anno tantùm ccXLVIIap-
pellatum Auguſtum fuiſſe, quod & infrà demon-
ſtrabimus, perperam tamen hoc anno ſeribit,
Philippum Romam rediiſſe cum filio, & eidem
in itinere Tribunitiam Poteſtatem communi-
caſſe. Utrumque enim ad annum præcedentem
omnino referendum, quo & ei conſignanda
erant Numiſmata Philippi ſenioris, in quo-
rum poſtica legitur: vel, ADvVENTuS Aucc.
vel, FORTUINA REDUX, vel, CONCGORDIA
AuG6. ea enim anno præcedenti, quo Phi-
lippus Romam venit, percufſa. Sed ex illis
malè deduxit Baronius, Philippum juniorem,
quando Romam cum patre rediret, Auguſtum
ab eo appellatum eſſe. JM
Deprehendi enim, Cæſares conjunctim cum
Auguſtis in Nummis memoratos, Auguſtorum
etiam nomine deſignatos eſſe, quod tot exem-

lis infrà demonſtrabo, ut res in dubium revo-

cari non debeat. Hinc non mirum, ſi in præfa-
tis Nummis duo Auguſti exprimantur, licet
Philippus junior Cæſar tantum eſſet, quando
ii cuſi. Ea loquendi formula in Nummis uſur-
pari ſolita, aximino Auguſto imperante,
quæ poſtea in magno uſu fuit. Licet enim Ju-
lius Maximus ejus filius Cæſar ſolum eſflet,
tamen Mediobarbus duo ejus Numiſmata pro-

ducit inſcripta: MAXIMuIS CAES. GERM. in

poſtica utriuſque, VIcrORIA AuGuSTO-
RuIM: quæ epigraphe in duobus etiam Maxi-
mini Auguſti Nummis Sculpra. Certum itaque,
Maximum Cæſarem ideo in iis Nummis Augu-
ſti nomine deſignatum, quia in illis conjun-
étim cum patre Auguſto enuntiatur.

7 .

C. Baroni.

222
An. Ch. 246.
ANNO PER TIODIGREGCO-ROMAN £ 5739. Anno Urbis

.„D. . PD. 19. April. . 999.
z. D. ) 19. P. 19. April. Indict. 9. Plymb. 256.

JEsu CHRISTI246. ſecund. Baronium 248. An. 2.
FANIANI PAPD II.

PRHILIPPI IMP. z.

& D num. L. & ſeqq. Coſſ. Bruttiu: Præſont 1.
A & Nummius Albinus. Conſules.
Baronius num. III exiſtimavit, Origenem 11.
illum, cujus mentio in Vita Plotini, diverſum Duo Orige-
non eſſe ab Origene Adamantio. Sed Valeſius in es in unum
Notis Euſebianis lib. 6. cap. 19. & Huetius lib. * conſnn⸗
1. Origenianorum eap. 1. num. 7. doctè oſten- WW
dunt, geminum Origenem Ammonio operam
ad audiendum dediſſe, alterum Adamantium
Leonidis Martyris filium, alterum illum qui
cum Herennio & Plotino à condiſcipulatu con-
juncte vixit, & cujus frequens occurrit men-
tio in Vita Plotini à Porphyrio conſcripta,
& in libri de Fine à Longino elucubrati Frag=
mento , quod huic ipſi Vitæ Porphyrius
intexuit. Hæ eorum rationes. Adamantium
Origenem Ammonii auditorem multam ex ſcri⸗=
ptis apud poſteros gloriam fuiſſe conſecutum
à Porphyrio traditum eſt; at Origenem al-
terum Plotini ſodalem nihil præter libellum
de Dæmonibus ſcriptum reliquiſſe, docent
iidem Porphyrius & Longinus. Imperantibus
Præterea Gallo & Voluſiano Origenem eum,
qui Adamantius vocatur, extremum clauſiſ⸗
ſe diem, prodit Euſebius; Origenem verè
alterum ſub Gallieno librum quemdam elabo-
raſle in eadem Plorini Vita ſcriptum Porphy-=
rius reliquit. Quibus tertium illud argumentum
additur. Origenem Adamantium ſibi valde ado=
leſcenti cognitum aliquando fuiſſe Porphy-
rius tradidit; quod profecto non dixiſſet ſi
diuturna ſibi cum illo & conſtans interceſſiſſet
neceſſitudo: Origenis autem alterius Romæ con-
diſcipulum & æqualem fuiſſe Porphyrium, me-
moriæ prodidit Eunapius. Sane Imperium te-
nente Philippo, iter Romam neutiquam ſuſce-
piſſe Origenem Adamantium, & Româ omni-
no per id tempus abfuiſſe certiſſimum eſt; nec
enim tam longam peregrinationem credibile eſt
fuiſſe prætermiſſuros Euſebium & Hieronymum:
at Origenem alterum ad Plotinum Romæ tum
in Scholis publiceè diſſerentem acceſſiſſe, idem
Porphyrius eſt auctor. Id ſi animadvertiſſet Do-
ctiſſimus Cardinalis, neque contra Euſebii fidem
Origenem Adamantium, quem ab alio non
diſtinxit, ſecundò Romam abiiſſe ad Fabianum
Papam, purgandi ſui causâ, excogitaſſet, neque
aliis idem ut crederent, cauſam præbuiſſet: hoc
enim unus ille Porphyrii locus Viro magno
perſuaſit.
Præterea ſcribit Baronius num. I, Heraclam I 11.
Epiſcopum Alexandrinum Origeni in omnibus Dionyſius
faviſſe, ideoque poſt Demetrii hujus deceſſoris Alexz. Ori-
mortem turbas adverſus Origenem conſopitas svit.
fuiſſe; Dionyſium verò Heraclæ ſucceſſorem
Origeni infenſiſſimum ſe præbuiſſe. Verùm, ut
Huetius Præſul eruditiſſimus lib. 1. Origenian.
cap. z. num. I5. annotavit, non aliter in Ori-
genem Heraclas animatus fuit, ac deceſſor ib-
ſius Demetrius. Gennadius enim in lib. de Vi-
ris Illuſtribus ſeribit, Theophilum Alexandri-
num

228

SEC. III. num Epiſcopum tradidiſſe Origenem, non 4 ſe
An. Ch. 246. primum ſed ab antiquis Patribus, & maximè He-
racla fuiſſe & à Presbyterio ejeltum, & de Ec-
cleſia pulſum, & de civitate fugatum. Idem ha-
bet Scriptor Vitæ S. Pachomii, & Epiſtola Sy-
nodica Epiſcoporum Ægypti, cujus Fragmen-
tum affert Juſtinianus in Epiſtola ad Menam:
Cùm enim impias orationes habere cœp:ſſet, beatæ
memoriæ Heraclas Epiſcopus, qui tunc flonebat,
tanquam arator, & vinitor veritatis, Rudioſus
Eccleſiaſtici agri, eum medio pulchræ ſegelis, Rc
tanquam verè malam zisaniam evellt. Eſt ſimi⸗
le quidpiam apud Petrum Alexandrinum in
Myſtagogia, cujus paiticulam recitat Juſtinia-
nus in eadem Epiſtola: Quid autem dicam He-
raclam & Demetrium beatos Epiſcopos? gquales
tentationes ab inſano Origene paſſi ſunt, cum &
diſſidia ſereret in Eccleſia, quæ ad hanc uſque
diem turbas in ea excitarunt. Denique Photius
in Bibliotheca codice cCxvVIIIait, edicto De-
metrii ſubſcripſiſſe quotquot ipſi Origeni antea
ſuffragati fuerant. Cauſam verò cur Origenem
à Dionyſio Epiſcopo Alex. oppugnatum credi-
derit Baronius, ibidem nullam affert.
IV. Quare meritò Halloixius in Notat. ad Ori-

erigenem gen. Defen. lib. 1. cap. 22. & Huetius citatus
uin al, cap. 3. num. 10. hanc ejus opinionem repudla-
oνε α ans- . 5 -3
Avir. runt, & Origenem, quoad vixit, ſummopere

à Dionyſio obſervatum, & poſt ejus mortem
etiam laudatum fuiſſe contendunt. Certè Ori-
geni in tormentis exiſtenti Dionyſius Alex. qui
ejus fuerat diſcipulus, librum de Martyrio ſerr⸗
pſit, quo animum illi dolore ac miſeria tabeſ-
centem relevaret, & ei ſolatii præſtaret vicem,
qui aliis hanc omnibus præbere ſolitus erat.
Tum vitàâ functum laudibus proſecutus eſt in
Epiſtola ad Theotechnum, ſeu Theoctiſtum

Photium codice CcCxXXII proditum eſt.
V. Heraclæ obitus de quo Baronius num. I & V
Heraci? anno Chriſti ducentclime quadrageſimo ſepti-
Alex Eyiſo- mo contigit. Scaliger in Animadverſ. Euſeb.
ni dlm. notat, Codicum omnium tam ſcriptorum, quàm
editorum Chronici Euſebiani una conſpiratio-
ne Heraclæ mortem conjici in annum quintum
Philippi: ideoque ſtare non poſſe quod tradit
Euſebius in Hiſtoria lib. 6. cap. 35. anno nempe
Philippi tertio Heraclam poſt ſexdecim Epiſcopa-

cus in Notis ad Chronicum Euſebii obſervarat,

ſium è vivis exceſſiſſe anno Principatuùs Gallieni
duodecimo, chm Alexandriæ Epiſcopatum ſeptem-
decim annos occupaſſet; annum verò XII Gal-
lieni in annum Chriſti CCLXIV incidere,
ideoque Dionyſui initium cum tertio Philippi
Imperatoris anno concurrete non potuiſſe. Sed

derit. Inanis itaque doctorum Virorum conje-
ctura, qui exiſtimant, in Hiſtoriam Euſebii, ubi
de Heraclæ annis ſermo eſt, errorem irrepfiſſe.
De annis enim XVI conſentit Indiculus Nice-
phori juxta MS. Londinenſe. Nam editio Pa-
riſienſis corrupta, ut obſervat Pearſonius in An-

cripto annos xVII Dionyſio attribui. Quare
mors Heraclæ ad annum CCXLVII per-
VI. tinet. 2ee
Origenes ſe- Euſebius lib. 6. cap. 36. de Origene jam ſe-

. 0 10r 2 »
Critica Hiſtorico-Chronologica
xagenario majore ait: Sed e& ad Fabianum NRo- S C. II I.
mana urbis Epiſcopum & ad complures alios Ec- An. Ch. 247.

Cæſarienſem Epiſcopum, ut à Gobaro apud

tiss annos diem extremum obiiſſe. Jam Ponta-

hunc lib. 7. cap. 28. Hiſtoriæ aſſerere, Diony-

anni illi xVIIanno ſequenti incipiantur, quo
tertius Philippi adhuc in curſu erat, Heraclas
annos ſedecim, quot ei Euſebius aſſignat, ſe-

. nalibus Cyprianicis, qui addit, in eodem Manuſ-

cleſiarum Antiſtites de recta fidei ſua ratione epi-
. X„ ,.,A⸗ .
RKolas ſcripſit. Cùm verò exiſtimaret Baronius

dente Ez-

biano PP.
9 Romæa non

Origenem Philippi Imperatoris temporibus Ro- fuit.

mam ſe contuliſſe, ibique Plotinum audiviſſe, Baron. num.

putavit, eum à Fabiano in re tanta ad dicendam
cauſam fuiſſe vocatum: vel quèò d ille non rece-
pillet ab eo ſcriptam Fidei confeſſionem, ipſum
ſponte Romam apud eum ſe purgaturum acceſ-
ſiſſe, idque Euſebium dolo reticuiſſe. Verùm
licèt incertum ſit, quid de hac Fidei profeſſio-
ne contigerit, Origenem tamen, Philippo im-
perante, Komam non veniſſe, neque illum
Plotini Romæ auditorem fuiſſe, ſed quendam
alium Origenem ab Adamantio diverſum, ex

ſuprà dictis certum redditur. Ad Fabianum au-

tem ſcribere coactus fuit Origenes, quòd dum
nomen ejus maximè celebraretur, à nonnullis
infamaretur.

ANNOPERIODIGRolt CO -RoMAN 5740.
4 C. 1. P. II. April. Indict. 10.
JESUCHRISTI 247. ſecund. Baronium 249.
FABIANI PAPX I2.
PRHILIPFPIIMP. 4. BFT PHILIPPI jn-
NIORIS IMP. 1I.

Num. I ad VI. Coſſ. M. Julius Philip-

1I1II& IV.

Anno Urbis
1000.

Olymp. 256.
an. 3.

22

pus Aug. II & M. Julius Philippus Cæſar. Conſules

Sumtus hic Conſulatus à Philippo ſeniori juxta
ſextam regulam, propter Ludos nempe Secula-
res hoc anno editos, quos in ſuo & filii Conſu-
latu edidiſſe teſtatur Capitolinus in Gordiano
III. cap. 33. Philippus junior, qui juxta ter-
tiam regulam Conſul proceſſit, hu us anni ini-
tio adhuc Cæſar erat, ut oſtendit Inſcriptio,
quam Gruterus pag. 273. ſeſe ex Cambdeno ac-
cepiſſe dicit:
IMP. CAESD
PHIIIPPO
PIO, FEILI
c1
Aue
ET M. IMP. PHI
LIPPO NOBILIS
SIMO TLR. P. Cos.
Porro Philippum juniorem præſenti anno

ILE

Auguſtum nuncupatum fuiſſe, non verò ſecun- Philippes
do Imperii paterni anno, ut arbitratus eſt Baro- “vio Arv

nius anno CCXLVnuIm. IV, evincit locus nuntiatay.

Panegyrici ab Auctore incerto Maximiano Her-
culio & Conſtantino M. anno CCCVIIreci-
tati. In eo num. 2. poſtquam Orator dixit, Con-
ſtantinum per ſocerum, Herculium nempe, cu-
jus filiam Fauſtam eo anno conjugem duxit, no-
men Imperatoris accepiſſe, gratiaſque utrique
Principi reddidit, quòd in ſuſcipiendis liberis
omnibus ſeculis prodeſſent, ait: Quod huic ve-
ſro in Rempublicam merito poſſumus dignuæ no-
men adſeribere? Qui non plebeio germine, ſed
Imperatoria ſtirpe Rempublicam propagatis, ut

quod muleſimo anno poſt Urbem conditam eveniſ-

ſe tandem gratulabamur, ne mutatoria per no-
vas familias commanis ſalutis gubernacnla trade-
rentur, id eſt, omnibns duret atatibus . Imper A
tores ſemper Herculii. Sed hæc verba, ut quod
milleſimo anno poſt Urbem cenditam eveniſſe tan-
dem

uſtus re-

I
Cpa
A,Phil
uniori
uhati.
Hodule
inm.

IV.
Luduj Sem
lan Zoſ.
mus peyg
Yare no e.
huit
Maron. hu.
n Aſeng

und Vrbis
000.
Nlmp a1e,
n.,

1
nln

——☛ —. *

S. C. III. den gratulabamur, inter duas parentheſes, ut
An. Ch-247. ſenſus verborum conſtet, claudenda: vox verò,
ut, in eo loco ſignificat quemadmodum, vel ſicut,
id eſt, ſicut eandem rem anno Urbis milleſimo
eveniſſe gratulabamur. Currenti itaque anno,
quo milleſimus Urbis celebratus fuit, Philippus
ſenior Philippum filium Auguſtum dixit, quod
magis in morte ejus probabitur. Agebat hic an-
num ætatis decimum, cùm anno vitæ duodeci-
mo, Aurelio Victore teſte, perierit.
III. EPrxzgtant Philippi ſenioris duo Numiſmata,
Congiarium quorum primum à Monterchio in Rarioribus
bPhiligbi maximi moduli Numiſimatis pag. 97. alterum à
Seto :nαν.. &ada pag. IIV. refertur. In priori legitur: CoN-
cupationem Otrada pag. IIZ. ret P Sltut: CoN
populo da. CORDIA AuGusTORIUM. Viſuntur tria
tum. capita, conjuncta duo, Philippi ſc. & Otaciliæ
uxoris, Philippi filii caput reſpicientia. In po-
ſtica: P. M. T R. P. III. Cos. in eaque inſi-
gnis largitionis imago exhibetur. In poſteriori
Nummo etiam majoris moduli habetur: I M p.
CAHES. M. Jurx. PRILIPPIS Au. in poſti-
ca, P. M. I R. Por. III. Cos. I I. P. P. Re-
præſentantur tres viri togati ſedentes, treſque
alii ſimiles èS Regione, in medio quorum ambo
Philippi, pater & filius;, in ſublimiori ſug-
geſtu ſedent. Ulteriùs eſt populus, viri nempe,
mulieres, ac pueri, qui concurrunt ad accipien-
dum Congiarium, quod expreſſum eſt in viro
quodam, qui teſſeram tenet. Monterchius V. C.
exiſtimat, in utroque Nummo cerni magnifi-
cam Largitionem Philippi, ſeu Congiarii po-
pulo dati in celebratione novi ſeculi, ſeu anni
milleſimi Urbis, quèd Bareonius obſervarit;
milleſimum illum annum à die XXI Aprilis
Urbis natali incepiſſe, & ſequenti Chriſti anno
terminatum eſſe. Verùm non dubito, quin ſe-
cundus Nummus ad inaugurationem Philippi
junioris pertineat, cùm ſoliti eſſent Imperatores
Congiarium populo dare, quando filios Cæſa-
res renuntiabant, aut Imperii Collegas nuncu-
abant. Præterquam quèd in Nummis, in præ-
cedentibus Ludis Secularibus percuſſis, nullum
cernitur Congiarii veſtigium. Quoad primum
Nummum ejuſdem Philippi ſenioris, cùm is
in eo dicatur Conſul ſine ulla numerali nora,
ante præſentem annum ac poſt annum CCXLV,
quo Philippus ſenior primum Conſulatum geſ-
ſit, percuſſus, eo ſc. tempore quo Philippus ju-
nior adhuc tantùm Cæſar erat. Ex quo & intel-
ligimus, Cæſares cum Auguftis in Nummis con-
junctè memoratos, Auguſtos & ipſoſmet appel-
latos fuiſſe, quod magis in hujus Operis decur-
ſu declarabitur.
IV. In 2. part. Diſſert. Hyp. c. 10. n. v, & in Pro-
Ludos Secis- legom. ejuſdem Diſſert. num. X I & XII oſten-
re ag, di, Zoſimum lib. 2. perperam à Baronio num. V
rare non de- Teprehenſum, quòd Ludorum Secularium ab
buit utroque Philippo editorum mentionem non fe-
Baron. nu. cerit. Zoſimus enim de Ludis Secularibus cen-
rv. & ſeqq. tenariis Urbis reſpondentibus, quales fuerunt
qui hoc anno celebrati, ſermonem non inſtituit;
ſed de his tantům, qui juxta ordinationem Au-
guſti exhibiti ſunt, quibus credebant, Urbem,
juxta vetus oraculum, bellis & morbis liberan-
dam. Quare non mirum, ſi de Ludis Seculari-
bus hoc anno exhibitis mentionem non fece-
rit; cùm eos hanc vim non habere, eoſque
irregulares eſſe crediderit, ut in præfatis Prole-
gomenis demonſtravi. Neque enim eoſdem
ſilentio Zoſimus prætermiſit, quòd à Chriſtiano
Imperatore celebrati fuerint, ut credidit Baro-
Tom. F.

in Annales C. Baronii.

nius num. V quia ut jam anno CCXLIV dixi- Sτ C. II k.
mus Philippus Imp. nonniſi errore vulgari Chri- An. Ch. 247-

„

ſtianus fuille aſſeritur.
Immeritò etiam ibidem Baronius Zoſimum v.
reprehendit, quod Ludorum Secularium ab Ho- Ludi ſaculas
norio Imperatore Chriſtiano celebratorum non er NMaliti
meminerit; nullos enim Ludos Seculares Hono- rini fults.
rius edidit, neque alii poſthàc celebrati, ut in-
frà videbimus, & conſtat ex iis, quæ in Diſſert.
Hypatica cap. X num. VII & in Prolegomenis
ad eamdem num. XI & XII ſcripſi. Quare lu-
di Seculares ab utroque Philippo hoc anno re-
præſentati non ſolum fuerunt noni, ſed & ul-
Philippum verò nihil in Ludorum Secularium VI.
celebratione immutaſſe, ſed quæcumque in præ- Piliagi ey.
cegentibus geſta fuerant, ſervaſſe, teſtantur non ta ejus gen.
ſolùm Numiſmata, ſed etiam Scriptores tam Eth- tilitats vs⸗
nici quàm Chriſtiani. Angellonius pag.303. ejus Migis cer

6
Nummum exhibet, in cujus poſtica ſcriptum, nitur.

SAECHIILUM NOVIM,; & repræſentatur tem-

plum quatuor columnarum cum ara, circa quam
quinque figuræ ſacrificantes; Spanhemius fol-
853. alium producit in quo SAECüILUIM NOVUM
& exhibentur ſeptem figuræ ſacrificantes. Me-
diobarbus in Numiſmat. Impp. recitat inſcrip-
tionem Nummi Philippi ſenioris, quæ ſic habet:
P. M. Tr. P. III I Cos P. P. in quo viſitur
figura ſacrificans ad aram; Tribunitiam autem
poteſtatem I V jam menſe Martio hujus anni hic
Imperator gerebat. Mitto alia Numiſmata, in
quibus ſuperſunt certa veſtigia gentilitiæ ſuper-
ſtitionis ab utroque Philippo profeſſæ. Quare
Baronius num. IV referens Nummum Philippi
junioris, in cujus poſtica legitur, MILIARIUM
SAECULUM, & Cos. II in columna, & exhibe-
tur Philippus junior virga templi aditum demon-
ſtrans, perperam exiſtimat eum cum novo ſæ⸗
culo novam religionem ſervandam proponere,
nempe Chriſtianam, cui addictus erat; nam cùm
Ludi ſeculares Apollini ſacri eſſent, & templum
Palatinum dicatum, indicabar Philippus junior
tam Urbis, quàm Imperii in novi hujus ſecul'
ihitio conſervationem ab eo ſperandam eſſe.
Quam explicationem certam reddit Zoſimus VII .
lib. 2. cujus locum integrum anno C CIV de Se- Qod &α
veri Imp. Secularibus Ludis loquentes retulimus. ege ore?
Nihil enim in illis actum quod in iſtis renovatum Ranmic, „71.
non fuerit: His autem Duis rem ſacram faciunt,
videlicet Jovi, Junoni, Apollini, & C. Die tertio
in Apollinis ade Palatina ter novem illaſtres pueri,
&c. hymnos & pæanet Græcâ Romandque lingud
canunt, quibus ſubjettaæ Romanis urbes ſervantur.
lidem alia ſocundum traditum à numine ritum
kebant; quæ ſane quandiu peratcta fuerunt, nullum
Reſpublica Romana detrinentum cœpit. Nec di-
verſa docent Scriptores Ethnici; Victor enim de
Cæſaribus loquens de Ludis Secularibus utriuſ-
que Philippi queritur quod Ludi Seculares ſub
Philippo anno CCCXLVIII Conſule facti
non fuerint, & infortunia quæ Urbi accidiſſent
in illam omiſſionem refert: Noſtra quoque ætate
poſt mille, centeſimus, Conſule Philippo exceſſit,
nullis, uti ſolet, ſolemnibus frequentatus: adeo in
dies cura minima Romanæ urbizs. Quod equidem
denunciatum illo prodigiis portentiſque. Ex quibus
unum memorari brevi libet. Nam cuàm Pontificum
lege hoſtiæ matctarentur (vides in Ludis Seculari-
bus Philippi victimas immolatas fuiſſe; quod
Ciampinius Vir Cl. in Sacro-Hiſtorica Diſqui-
ſitione de duobus emblematibus, in quorum
alterius

23⁰
& . c. III. alterius explicatione contendit utrumque Phi-
An. Ch. 247. lippum ante Ludos Seculares Chriſtianos fuiſſe,

Critica Hiſtorico-Chronologica
geſsère, percuſſi. Hinc magna mihi ſuſpicio fuit S C. I11.
Philippum cum filio nonniſi anno ſequenti Ludos Ahn. Ch.=47:

planè negavit,) ſuis utero maris fæminarum ge-
nitalia apparuere. Id haruſpices ſolutionem poſte-
rorum portendere, vitiaque fore potiora interpre-
tari: quod fruſtratum iri aſtimans Imperator Phi-
lippus, tam quia fortèò præterieris filii ſimilem pro
merito Ephebum conſpexerat, uſum virilis ſoorti
yremovendum honeſtiſſimè curavit. Ex quibus ap-
paret in Ludis Secularibus Philippi ſuem impu-
riſſimum animal mactatum fuiſſe exemplo Severi
Imp. qui in ſuis Secularibus Ludis porcam im-
molarat, ut ex ejus Numiſmatis conſtat.
Nec diſſimilia ſcribit Euſebius in Chron. ſive

illos exhibuiſſe, eumque non Era Urbis Varro-
niana, ſed Capitolina, quæ unum annum minus
numerat, uſum eſſe. Verùm re maturiùs ponde-
rata à communi ſententia diſcedendum non eſſe
comperi; poſt mortem enim Imperatoris Auguſti;
ut quâm tardiùs, epocha Varroniana in monu-
mentis publicis uſurpata fuit, & Capitolina de-
relicta, ut jam me indicaſſe memini, & Victor
de Cæſaribus de Ludis Secularibus centum poſt
utrumque Philippum annis celebrandis, qui ta-
men omiſſi fuerunt, verba faciens, conjungit
eos cum anno Urbis Varroniano MC, qui

VIII.
Sicut etiam D. Hieronymus, qui illud interpolavit: Negnan- Chriſti erat CCCXLVII, non vero cum anno
Auctores tibus Philippis milleſimus aunns Romana urbis ex- Urbis Capitolino MC, ſeu Chriſti CCCXLVIII,
Chriſtiani. pletus eſt, ob quam ſolemnitatem innumerabiles ut liquet ex ejuſdem Hiſtorici loco num. VII 4
beſtiæ in Cireo magno interfelctæ, ludique in Campo me recitato, in quo ait: Woſtra quoque atate poſt
Martio theatrales, tribus diebus ac noctibus, po- mille, centeſimus, Conſule Philippo exceſſit, &c.
pulo pervigilante celebrati, ubi loquitur de Ludis ideoque die XXI Aprilis anni CCCXLVIII.
Terentinis, de quibus Auſonius lib. 2. Trina Tæ- ubi ſupponit Ludos Seculares decimos exhiberi Anno V
rentino celebrata trinoctia ludlo, & de quibus debuiſſe æſtate anni Chriſti C CCXLV 11, & 1001.
Zoſimus jam laudatus. Blondellus in lib. contra utriuſque Philippi Ludos ſeculo anteriori, nem- Oymp⸗
Primatum Eccleſiæ pag. 1128. & ſeqq. ubi recté pe anno Chriſti CCXLVII, ſeu æſtate illius L
vidit converſionem utriuſque Philippi fabulam anni editos fuiſſe. Quod itaque Ludi Seculares
eſſe, tabulam exhibet Ludorum Terentinorum Philippi ſignati tantum fuerint in Nummis anno
tam quolibet centenario Urbis, quam anno C CXLVIII cuſis referendum videtur in uſum
centeſumo decimo celebratorum; malè tamen qui tunc invaluerat, ut in nummis non inſcul-
ait Honorium Imp. anno Chriſti CCCCIV perentur, donec celebrati eſſent. Ad hanc diffi-
Ethnicis permiſiſſe, ut Ludos Seculares centena- cultatem cùm Mediobarbus animum advertiſſet, I
rios celebrarent; nam licet in eum Chriſti an- ſcripſit millenarium Urbis Ludis celebratum Conſuler.
num inciderent, eoſdem tamen eis prohibuit, ut eſſe anno Chriſti CCXLVII, & inſequenti
ſuo loco dictum. Ludos Seculares exhibitos, quod à ratione alie-
IX. Omnia verò ſpectacula, quæ Chriſtianis in- num.
Stectaculæ terdicta erant, in Ludis à Philippo editis repræ- Paulus Oroſius lib. 7. cap. 13. citatus à Baro. XI.
Chriſtiani, ſentata fuiſſe, indicat etiam Capitolinus in Gor- nio anno CCXLVI juxta ejus numerandi mo- Enor Panii
SS G diano juniori cap. 33. Faerunt ſub Gordiano, in- dum num. VIII non ſolum ipſummet, ſed etiam Orct
dis 11 eIari. Juit, Romæ elephanti triginta & duo, quorum ipſe Caſſiodorum in Chron. alioſque qui Philippum
bus exhibi- duodecim miſerat, Alexander decem: alces decem, Chriſtianum fuiſſe & Ludos Seculares celebraſſe
ga. tigres decem, &c. quæ omnia Philippus Ludis Se- perſuaſum habuere, in errorem traxit. Hæc enim
cularibus vel dedit vel occidit (ut populo oblecta- Oroſii verba: Ludis magniſßicis auguſtiſſimus om-
tioni eſſent, non verò ut immolarentur, ut Ciam- nium prateritorum hie natalis (nempe urbis Ro-
inius citatus me in prima hujus Tomi editione manæ) annus à Chriſtiano Imperatore celebratus
exiſtimaſſe perperam putabat). Has autem omnes eſt. Nec dubium eſt, quin Philippus hujus tantæ
feras manſuetas, præterea efferas parabat ad trium- devotionis gratiam & honorem ad Chriſtum & ad
phum Perſicum: ſed votum publicum nihil valuit. Ecclefam reportarit: quando vel aſcenſum fuiſſe
Nam omnia hæc Philippus exhibuit Secularibus ab eo Capitolium immolataſque ex more hoſtias,
Ludis, & muneribus, atque Circenſibus; cum nullus Auttor oſtendit. Et tamen in Victore de
milleſimum ab Urbe condita annum in Conſulatu Cæſaribus citato id diſertè legitur, & Philippus 11.
ſuo & ſalii ſui celebravit. ſpectacula Chriſtianis prohibita ad Chriſtum & 5pianu
x. Ludos Philippi magnificentiſſimos fuiſſe, ac ad Eccleſiam reportare non potuit. Sed Philip- Hiſ.
Ludi ma. pluribus diebus perduraſſe, Mediobarbus in pum nunquam Chriſtianum fuilſle ex dicendis Cambe⸗.
gvifcentißi- Numiſmatis Impp. pag.346. e Nummis Philippi magis patebit. V
miſuste. Senioris colligit, in quibus ſingulo die aſſigna- Ad num. VII & ſeq. Helceſaitarum hæreſin XII.
tum ferarum peculiare genus videtur. Nam iis ab Elceſai quodam ita dictorum, de quibus aeres
in Nummis Seculares Aug. I, II, II uſque ad Theodoretus lib. 2. Hæreticarum fabularum cap. En. ſi, B
X cernuntur, ex quibus genus ferarum primo, 7. circa hæc tempora Origenes feliciter ſupera- dicos ſupe-
ſecundo vel decimo die exhibitarum indicatur, vit. Epiphanius in Hæreſi Ebionæorum, ut no- ravit.
v. g. in averſa parte Nummi Philippi Senioris tat Henricus Valeſius in librum VI Euſebii cap.
habetur: SAEGuLARESAuGG. I. Cernitur leo 38. hunc Elxeum Pſeudo-Prophetam nominat;
gradiens. In averſa parte alterius, SAECuLARES qui cùm ſe Ebionæis adjunxiſſet, auctor eis fuit
Aud G. II. Lupa cum Romulo & Remo. In alia: novæ cujuſdam de Chriſto ſententiæ, vagæ ad-
SAECHILARES AudG G. V. Cervus. In alia: modum & incertæ, quam ibidem refert Epipha- 1
SAECuIILARES AuGG. VI. Hyena. In alia nius, planè ſimilem iis quæ refert Theodorerus
denique: SAHCuILARES AucG G. X. Panthera. in dicto loco. Ex quo colligitur, Elxaum & a
Quibus Nummis præfatus Capitolini locus lucu- Elceſai unum & eumdem eſſe. Hunc etiam Elxai R
lenter explicatur. Hi Ludi, quemadmodum & vocat Epiphanius in Hæreſi Oſſenorum, & Tra- Hill
ceteri Seculares ætate editi, uti jam dixi in Ludis jani temporibus vixiſſe ait. Quem quidem au- §. a c
Secularibus Domitiani, & in nummis tantum ctorem eſſe hæreſis Elceſaitarum ex eo deducit
ſignati, qui anno ſequenti, quo Conſulatum Valeſius, quod narrat Epiphanius. Primum enim t
III & filius ejus Philippus junior Conſulatum II librum quemdam ab eo promulgatum eſſe ſcri- 1

bit.

1,Cha, .

XE.
Eyror Pauli
Orſi 4

XII
Origenes
heretics
1, Pleeſaite
ictos l⸗
faVt.

S⁸FCC. III. bit. Prophetico ſpiritu & divina ſapientia ple-
An. Ch. 248⁸. num. Deinde affirmabat Elxai, nullum eſſe cri-

men, ſi quis perſecutionis tempore idolis ſacri-
ficaret, dummodo id non ex animo faceret, quæ
eadem de Elceaſitis prodidit Origenes. Sed cla-
rius id ipſum teſtatur Epiphanius in Hereſi
Sampſæorum, ubi Elceſæos, qui iidem erant
cum Elceſaitis, auctorem ſectæ habuiſſe Elxæum
vel Elxai tradit. Quare fallitur Scaliger, qui in
Cap. 27. Elenchi aXX nihil aliud eſt dixit, quam
Eſſæum, nam ſic Elceſæi ſeu Elceſaitæ iidem eſ-
ſent cum Eſſæis, quo nihil abſurdius. Adde quod
EHlceſai ſeu Elceſaitæ cum unico æινααα ſcribun-
tur; Eſſæi vero cum duplici. Itaque corrigendus
eſt Epiphanius in Hæreſi Ebionæorum cap. 3. ubi
XαιιαυυNͤιο ſcribitur pro sXαααιοας, inquit Va-
leſius.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMANXE 5741.

1001.

Olymp. 256:

an. 4.

I.
Conſules.

1I.
S. Cyprianus
Fit Epiſc.

Carthag.

III.
Primordia

S. Cypriani.

OO 5BA. ) 2. P. 28. Mart. Indict. 1I.
JESsuCRRISTI 248. ſecund. Baronium 250.
FABIANI PAP Iz3.

PHILIPPI IM p. §F.

Jaxtokis an. 2.
A5 num. I & ſeqq. Coſſ. M. ulius Philippus
Aug. III, & M. julius Philippus Aug. 11.
umtus Conſulatus à Philippo ſeniori, juxta ſe-
cundam Conſulatuum Cæſareorum regulam, ob
nempe ejus Quinquennalia; à Philippo verò ju-
niori, juxta primam, quia ſc. anno præcedenti
Auguſtus dictus eſt. In Diſſertatione Hypatica
pag. 231. ſcripſi, apud Occonem extare Num-
mum Philippi ſenioris cum Tribunitia Pot. 1v,
ac Conſulatu III, & in poſtica cum Votis De-
cennalibus, cùm tamen hæ ſint partes duorum
diverſorum Nummorum, & qui exhibent Vota
Decennalia initio Imperii, non verò in Quin-
quennalibus, per hæc tempora cuſi fuerint. Per
inconſiderantiam etiam hæ duæ partes duorum
diverſorum Philippi ſenioris Numiſmatum, in
quarum altera, Trib. Pot. V. Coſ. III, cum alia,
in qua habetur, Saeculum novum, ibidem à me
copulatæ, quod omnino corrigendum.
Ideo Baronius, Pearſonius in Annalibus Cy-
prianicis, aliique Viri docti S. Cyprianum ſub
hujus anni Conſulibus Epiſcopum Carthaginien-
ſem conſtitutum eſſe exiſtimant, quia ipſe Cy-
prianus in epiſtola quinquageſima nona ad Cor-
nelium, ſub initio perſecutionis Galli Impera-
toris anno CCLII menſe Julio data, ſe plebi
ſuæ in Epiſeopatu quadriennio jam probatum ſcri-
bit. Verùm cùm incertum ſit, an Cyprianus eo
in loco annos integros, vel tantùm utrimque in-
completos intelligat, incertum pariter, an hoc
vel ſequenti anno Epiſcopatum illum Cyprianus
obtinuerit. Neque enim deprehendere poſlu-
mus, an Antiqui quadriennio, aut ſimilibus lo-
quendi formulis annos integros ſignificent, niſi
adjuncta ac circumſtantiæ, hac in parte deficien-
tes, ad id animum determinent.
Obrianu, in ipſa urbe Carthagine Fidem ſuſ-
cepit, ut ipſe teſtatur in epiſtola ad Clerum Car-
thaginienſem, dum ait: Ubi enim aut melius poſ-
ſit eſſe aut lætius, quàm illic, ubi me Deus eredere
voluit, & creſoere? Idque rectè Suidæ obſerva-
tum: Converſus eſt autem operâ Cæcilii Presby-
teri. Carthaginenſi ,Chm prius idololatriæ aſſertor
om. I.

ET PHILIDDI

in Annales C. Baromij.

231

uiſſet, ut teſtatur Hieronymus. Unde quaſi in S £ C. III.
familiam divini ſenis aſſumtus prænomen Ceritiz An. Ch. 248.

poſtea ſortitus eſt. Hunc Cæcilium fuiſſe ali-
quando Diadumeniani Imperatoris magiſtrum
conjicit Baronius. Verùm cuùm Afer ille Rhetot
nec Cæcilius, nec Cæcilianus apud Capitolinum,
quem unicum pro ſua ſententia adducit, ſed
Ceælianus ſcribatur etiam in omnibus vetuſtis
membranis, teſte Caſaubono; ea conjectura
minimè admittenda. Docet etiam Baronius,
Cyprianum jam ſenem ad Chriſtum converſumʒ;
cùm Pontius, quamvis per tredecim ferme annos
Poſt converſionem multa ac dura paſſum dicat,
nunquam ſenectutis mentionem faciat. Adhibet
quidem Baronius hoc Cypriani teſtimonium ad
Donatum: Qui poſſibilis, aiebam, eſt tanta con-
verſio, at repenté & perniciter exuatur, quod ge-
mninum ſitu materiæ naturalis obduruit, vel uſur-
patum diu ſenio vetuſtatis inolepit? Sed teſtimo-
nium illud ad rem non facit; cùm ibi ſummus
ille Orator non de ſua ætate, ſed de conſuetu-
dine peccandi longo uſu roborata loquatur. Hæc
omnia Pearſonio in Annalibus Cyprianicis ob-
ſervata.
Dum Cyprianus adhuc catechumenus erat;
ſive, ut loquitur Pontius in ejus Vita, inter fidei
ſuæ prima rudimenta, operanz dedit, ut continen-
tiam tueretur, & c. Nam & ſermo illi de hoc fue-
rat uſitatas, ut ſi quem prædicatum Dei lauda-
tione legiſſet, ſuaderet inquiri propter quæ facta
Deo placniſſet. Sic Job Dei teſtimonio glorioſus,
dictus eſt verus Dei cultor, & cui in terra nemo
omparatur, patiendamz docebat ille, quid quid Job-
ante feciſſet: ut dum & nos paria fecimus, ſimile
in nos Dei teſtimonium provocemus. Contemptis

IV.
§. Cyprianns
Iobum imi-
tatus eſt.

ile (nempe Job) diſpendiis rei familiaris, in

tantum exercitata deflexit, non proprii corporis
dira pœna concuſit, nempe Jobum. Hæc debent
Ffacere, dicebat (nempe Cyprianus) qui Deo
placere deſiderant. Et ſic per bonorum omnium do-
cumenta decurrens, dum meliores ſoemper imita-
tur, etiam ipſe ſe fecit imitandum.
Baronius num. X, quod in prima hujus Cri-
ticæ editione non adverteram, inde malè deduxit
Cyprianum uxorem habuiſſe. Sed viri doctiſ-
ſimi jam viderunt hic Pontium de Jobo, non
verò de Cypriano loqui, & Baronium malè
etiam hunc locum quem laudatis verbis ſubjun-
xit Pontius interpretatum eſſe: Erat illi etiam,
inquit Pontius, de nobis contubernium viri Jjuſti
&laudabilis memoriæ Cæcilii, & atate tung S
honore Presbyteri, qui eum ad agnitionem veræ
divinitatis à ſeculari errore correxerat, &c. De-
nique ille (nempe Cæcilius) demulſus ejns obſe-
quiis intantum dilectionis immenſa merito provo-
catus eſt: ut de ſeculo excedens, accerſitione jam
proxima commendaret illi conjugem (non Cypria-
nus, ut interpretatur Baronius, ſed Cæcilius „
ac liberos ſuos, ut quem fecerat de ſectæ commu-
nione participem, poſtmodum faceret pietatis hæ-
redem. Hæc itaque Cypriani, non verò Cæcilii
tutela amica tantum commendatio fuit; nam
aliàs vetitum erat, ne Clericis tutela committe-
retur, ut ex ipſo Cypriano eruitur, qui in Epiſt. I

V.
Sed non fitis
νοοαι

Novæ edit. Pamelianæ verò LXVI vetat ne

Pro Victore qui Geminium Fauſtinum Presby⸗=
terum moriens tutorem conſtituerat, fiat oblatie
aut deprecatio aliqua nomine ejus in E ccleſia fre-
quentetur. Id enim, inquit, ab anteceſſoribus
Epiſcopis conſtitutum fuerat, ut ſi quis frater fra-
trem excedens sd tutelam vel curam Clericum
y 2 nominares,

232
S. C. III nominaret, non offerretur pro eo nec ſacrifecium
An. Ch. 248. pro dormitione ejus celebraretunr. Quem locum
notavit Ruinartus V. CL. in Actis ſinceris &
ſelectis Martyrum, dum Vitam & Paſſionem
Sancti Cypriani illuſtrat. G
VI. Peatrſonius e ſecta Prorteſtantium in Annal.
Presbyteri in Cyprian. anno ccxLvI: Erant, inquit, tunc tem-
Aſrica 2* poris, quemadmodum antea Presbyteri in Eccleha
Tant ſacre. Africana coniugati, ut bic Cæcilius, & Novatus, qui
auterum uxoris calce percuſſit; quibus addi fortaſ-
ſua debent Felix cum uxore Victoria; & Numidi-
cus, qui axorem adharentem lateri ſuo concre-
matan lætus aſpexit ipſe ſemiuſtulatus; quod hinc
obſervari noluit Cardinalis. Verùm vana hæc om-
nia; jam enim Pamelius in Notis ad Epiſtolam
Cypriani LII, quæ ipſi eſt x LIX, in qua de
Novati ſceleribus agitur, & Schelſtratius in Ec-
eleſia Africana Diſſert. 11 1. cap. 4. annotarunt,
hæc ſimiliave exempla aliud non probare, quàm
ex matrimonio junctis ad Sacerdotium fuiſſe
promotos, quos poſtea matrimonio uſos oſten-
dere debuiſſet Pearſonius, ut ejus argumentum
vim haberet. Adeo autem verum eſt, ex Apo-
ſtolico inſtituto Presbyteros continentiæ legi
fuiſſe obſtrictos, ut in ſecundo Carthaginienſi
Concilio ſub Genethlio anno c cC cCxXc celebrato,
in quo ſtatutum, at Epiſcopi, Presbyteri., vel
Diaconi, vel qui Sacramenta contrectant, pudici-
tiæ Cuſtodes, etiam ab uxoribus ſe abſtineant, Ge-
nethlius ſubjunxerit: Ue quod Apoſtoli docuerunt,
S& ipſa ſorvavit Antiquitas, nos quoque cuſto-
diamus. Quid clarius; Verùm hæc obiter dicta
ſunto; in Hiſtoria enim elucidanda, & Chrono-
logia reformanda totus labor noſter verſari de-
ber. Ceterüm, Cyprianum fuiſſe genere illu-
ſtrem, & primum ſuæ civitatis Senatorem dixit
Baronius, num. V. quia exiſtimabat, noſtrum
Cyprianum eundem eſſe ac illum, de quo Na-
z—ianzenus Orat. 18. Sed ex ea Oratione manife-
ſtum eſt, eum diverſum eſſe;; quod Billius jam
obſervarat, quodque nunc extra controverſiam
eſt.
Cyprianus poſt baptiſmum ſcripſiſſe videtur
epiſtolam, ſive libellum potiùs ad Donatum &
in Oratoria profeſſione & in baptiſmo ſocium;
in quo Opuſculo Chriſtianæ Religionis vim at-
que virtutem mirè extollit, & ſtylo planè ora-
torio depingit. Videtur & adhuc Laicus libel-
lum de Vanitate idolorum conſcripſiſſe; tum
quèd illius non meminit Pontius, dum ſeceſ-
ſum Epiſcopi ſui excuſat; tum quèd tales libri
Apologetici pro Chriſtianis adverſus gentes à
Viris eruditis ad Fidem converſis ſcribi ſole-
rent: tum quod de hoc argumento quampri-
mum ſcribere voluiſſe videatur, quèd ipſe an-
tea idololatriæ aſſertor ſuiſſet. Hoc verò an-
no, aut ſaltem inſequenti ſub exordio Epiſco-
patus ſui, dum continentiæ maximè ſtuderet,
& diſciplinæ inſerviret, ſcripſit præclarum
Opuſculum de habitu Virginum, ut conjicit Pe-
arſonius.
Orta hoc anno perſecutio Alexandriæ ex mo-
tu populari; quales motus ea in urbe frequen-
Alexandriæ .
Srezsaes, kes fuilſe ex quacumque vel leviſſima cauſa,
Baron. num. præſertimque annis Quinquennalibus & id ge-
252. num II. nus feſtis addictis, aliunde notiſſimum eſt. Dio-
& ſeqq. nyſius enim Alexandrinus, cujus teſtimonium
extra omnem aleam eſſe debet, in Epiſtola ad
Fabium Antiochenæ Eccleſiæ Epiſcopum ſub
Imperio Decii ſcripta, & ab Euſebio lib. 6. cap.
4I. recitata, aſſerit, hanc perſecutionem popu-

VII.
Libri à S.
Cypriano
editi.

VIII.
Perſecutio

Critica Hiſtorico-Chronologica

larem integro anno ante Edictum Decii conti- S C. III.
giſſe, cùm aliæ Eecleſiæ alta pace ſub Philip- An, Ch. 24.
po Imperatore fruerentur: Nequaquam, inquit
Dionyſius, ex Imperatoris edicto perſecutio apud
nos eρa eſt; quippe quæ integro anno anteverte-
rat. Quare cùm anno ſequenti circa menſem
Julium Decius imperare cœperit, nullus dubi-
to, quin præſenti ea perſecutio mota ſit, licèt
Pearionius in Annalibus Cyprianicis eam ad an-
num ſequentem pertinere contendat. Nam jam
per annum integrum graſſata fuerat, tempore
Paſchali anni Chriſti inſequentis, quo deſiit.
Sulpicius Severus ſcribit: Severo imperante Chri-
ſtianorum vexatio fauit: interjectis deinde annis
VIII & 1XX pax Chriſtianis fuit, niſi quòd
medio tempore Maximinus nonnullarum Eccleſia-
rum Clericos vexavit. Severus anno ccXI &
vivis exceſſit, ideoque anni illi triginta octo
currenti Chriſti anno terminantur. Pearſonius
tamen eam perſecutionem doctè explicat, ver-
bis de incerto Auctore hujus præviæ perſecu-
tionis proximè ſequentibus, nondum rectè in-
tellectis: à α—tαι οαNαα ινMο αντν
, 2 oiααο, 35˖t9 enανι l, es,p 2 ð
keαν ααυ αας α Xαενι 2O,ναν Hinc enim
Magum quendam populum Alexandrinum in-
ſtigaſſe vult Baronius, & quidem eum ipſum,
qui poſtea Valerianum adverſus Eccleſiam con-
citavit: ſed Vatem & Poëtam potiùs eum fuilſ-
ſe ſtatuit Valeſius in Notis ad præfatum locum,
quia Poëtæ cum Vatibus magnam habent ſocie-
tatem, & Ægyptii Poëticà delectabantur: unde
ea Dionyſii verba ſic tranſtulit: Etenim infau-
tus quidam Vates ac Poéta, quiſquis ille fur,
commoverat jam antea, atque incitaverat adver-
ſus nos Gentilium turbas. Sed neuter, inquit
Pearſonius, mentem magni illius Rhetoris aſſe-
cutus eſt: ſimpliciter enim vertendum: Et præ-
vertens malorum huic urbi vates & auctor, quiſ-
quis ille fuit, oommovet & incitavit adverſus nos
Gentilium turbas. Hoc quippe voluit Dionyſius,
neſcio quem, priorum civitati malorum aucto-
rem fuiſſe ſub Philippo, futurorum autem ſub
Decio Vatem: qua occaſione arrepta, luculen-
tam rerum, quæ tunc in Imperio Romano con-
tigerunt, obiter hiſtoriam texit: quam ali-
bi certo temporis intervallo ſignatam vix re-
peries, quæque hic cum Pearſonio explican-

lota,
Sra,
Nrß

Baron
15zen

avn.
). nu
cI1.

IX.
Civile bel⸗
lum perſecis-
tioni finem
imponit.

Etenim hæc perſecutio Alexandriæ ſub Im-
perio Philippi Chriſtianis maximè benigno, ex
motu populari & tumultuario orta, referente
Dionyſio, wνττιτποπ hoc eſt, diu, non diutiſſimè
(ut Valeſius) duravit. Uſque ad feſtum Paſ-
chatis, quod edictum Decii præceſſit, ſævi-
iſſe, Dionyſius ipſe indicat in epiſtola Paſcha-
li apud Euſebium lib. 7. cap. 22. Multa qui-
dem & acerba ante bhan- calamitatem nobis
contigerunt. Primlhm enim nor expulerunt; cum-
que ſoli ab omnibus fugaremur, & morti expo-
neremur, etiam tum feſtum celebravimus, Paſ-
chale ſc. de quo agit. Hæc ſanè de hac per ſe-
cutione populari, quæ prima ſub Dionyſio
fuit, & ſolos ſpectabat Alexandrinos, omnino
intelligenda ſunt, ut rectè animadvertit Vale-
ſius: qua adhuc durante, Confeſſores Alexan-
drini urbe pulſi & fugati, in ipſa ſolitudine fe-
ſtum Paſchale celebrabant. Orta enim inter ipſos
Gentiles ſeditio perſecutionem eam popularem
repreſſit. Ita Dionyſius: QAiæ deæ Nn T &ααπ
5 5ααρ α Ren uν⅜⅛νριοο rle αυ α

AC. II.
n.Ch.1 4 0

li
E⸗

*

IX.
Cioile bel⸗
lam hereln⸗
me niun
e inponſt.
.
Fi⸗
la⸗
i⸗
0bis
m-
0
c.

.

1

o
le⸗
n⸗
te⸗
ſos
ein

1
Xi8

⸗*

4 4
1. 4
e

ℳ/“

in Annales C. Baronii. 2333

5 £ C. II I. ανι οε ααhts ανι *α εν Ubi pro
An Gh. 24 S⁸. αε, mallem legere «5ρ, quæ vox agoni-
bus ſeu certaminibus & paſſionibus Martyrum
frequenter attributa eſt, & in hac ipſa Epiſtola
poſtea ita uſurpatur, ut ſenſus ſit: Exvipiens au-
tem hos agonas ſeditio cum civili bello, cerudeli-
tatem contra nos in ipſos mutuò convertit. Id enim
diade α poſtulat, quod ſucceſſionem ſignifi-

cat: quæ quidem hoc loco non perſonas, ſed

res ſpectat. Verùm quocumque modo legas, ſe-
ditio cum civili bello inſperatò exorta perſecu-
tioni huic populari, quæ integro anno ante edi-
ctum Decii eruperat, poſt Paſcha anni ccxrIX
finem impoſuit.

X. Secundò, ſeditio illa, quæ perſecutionem

Marinus & Alexandrinam tunc temporis ſedavit, variorum

neiiern, motuum' cauſa extitit, ut diſcimus ex Zoſimo
yrannidem 1. , .
riibiunt. lib. 1. Cum autem rerum perturbationes eodem

tempore plures incidiſſent, Orientales quidem par-
tes, novas ad res converſæ, Jotapianum ad ſum-
mam rerum provexerunt, itidemque Myſorum &
Baron. an. Pannoniorum legiones Marinum. Jotapiani nul-
253. num. 1v. la ſuperſunt Numiſmata, ſed Marini duo Græ-
ca Mediobarbus in Numiſmatis Impp. recitat. In
quorum antica legitur, OQEQ MAPINQ, id eſt,
Divo Marino. In Averſa parte: oAIIIIIOIIOAI-
TGAN KOAQONIAC. S. C. id eſt, Colonia Philippopo-
litanorum, Senatuſeonſulto. Quam conſecrationem
Mediobarbus ad Philippopolitanos ingeniosè
refert, fortè ob defenſionem hujus urbis contra
Scythas à Marino (vel cùm Sarmatici Limitis
Dux, vel cùm Auguſtus fuit) ſuſceptam. Ho-
ſtes enim eidem inhiabant, utpote opulentiſſi-
mæ, & regionis capiti, & quam Decio impe-
rante, captam direpſere. Sed quidquid ſit, ſ..
tapianus & Marinus non magno labore deturbati,
ut Zoſimus teſtatur. Quo tempore Chriſtiani
Alexandriæ paululum reſpirarunt, ut ait Dio-
nyſius; qui adhuc progreditur, & rerum in Re-
Baron. an. publica ſtatum ſic deſcribit: Sabitò autem Impe-
253. num. vii illius erga nos benignioris mutatio nunciata
ci. eſt. Et mutatio illa non animi mutatio fuit, ut
non bene locum vertit Chriſtophorſonus, cui
adhæſit Baronius, ſed ipſius Imperii ex ſubita
utriuſque Philippi nece. Decius enim ſublato
Marino ad Pannonicas legiones caſtigandas à
Philippo miſſus, in Pannonia renunciatus eſt
Imperator ab exercitu. Qui purpuràâ indutus
Philippum ſeniorem Veronæ occidit, poſt quem
Philippus junior Romæ interfectus. Hæc erat
benignioris erga Chriſtianos Imperii mutatio,
cujus ad Alexandrinos famâ perlatàâ, graviſſi-
mæ Chriſtianis minæ intentabantur. Huc uſ⸗
que Dionyſius, Epiſcopus ea tempeſtate Ale-
xandrinus, apud Euſebium partim lib. 7. cap.
22. partim lib. 6. cap. 41. utrobique enim de una
eademque re intelligendus. Concludit Pearſo-
nius, quantum ex ejus epiſtolis conjectura capi
poſſit, ineunte menſe Maio anni c cxIIX Ma-
rinum in Pannonia ſumſiſſe Imperium; exeunte
Julio Decium, ſublato Marino, ſumſiſſe purpu-
ram; menſe Auguſto occiſum eſſoſeniorem Phi-
lippum Veronæ, & paulò pòſt juniorem Romæ:

ac denique menſe Septembri ineunte, Decium

ſe Imperatorem renuntiaſſe. Sed anno ſequenti
videbimus jam circa menſem Julium Decium
imperaſſe, Philippoſque occiſos, ideoque Mari-
num circa ſequentis anni initium ſeſe Augu-
ſtum dixiſſe. Atque in hunc modum poſt perſe-
cutionem Eccleſiæ Alexandrinæ ex motu popu-
lari ortam, poſt ſeditionem populi cum bello
Tom. I.

II SuCHRISTI 249. ſecund. Baronium 251.

civili excitatam, Philipporum Imperium „ qui S ÆC. III.
omnium hactenus Imperatorum; maximè (Chri- An. Ch. 249.
ſtianis faverant, penitus exciſum eſt. Quæ Im-
Perii mutatio cùm Alexandrinis nuntiata eſt,
ſtatim terror & minæ intentabantur; donec ex
edicto novi Imperatoris Chriſtianis maxime
infenſi, graviſſima perſecutio erupit. Quæ om-
nino, inquit Pearſonius, mens eſt Dionyſii Ale-
xandrini de anno Deçianam perſecutionem præ-
cedente hiſtoricè explicata, & cum reliquis ve-
ræ Antiquitatis monumentis collata. Quæ ta-
men in Annalibus Baronii jejunè ac loco non
ſuo recitata. In iiſdem etiam Marinus perperam
Macrinus appellatur, & de Jotapiano nulla
fit mentio.

ANNO PERIODIGRXCO-ROMAN 5742. Anno Urbis

OO6 G. ) 3. P. 15. April. Indict. 12. Olymp. 137

. I.

FABIANI PAP g I4.
DECII IMPp. I.

D num. I. Coſſ. Fulvius Aemilianus I J; I.
& Eeltius Aquilinus. Tmilianus tam in Conſules.
Inſcriptione Onuphriana, quâm in faſtis Theo-
nis & Heraclii cum numerali nota profertur.
Nuper Smyrna delatum eſt marmor ad Cupe-
rum V. Cl. cum inſcripto nomine A. Fulvii Ae-
miliani Coſſ. II.
Mediobarbus in Numiſmatis Imperatorum I1.
Pag. 351. Philippi junioris Nummum à ſe vilum Philippus Se-
Producit, in cujus poſtica parte legitur: P O N- "ior ter, ju-
TIFEX. MA x. TR. P. v. Cos. III. P. P. 'or de: Cen
Cum verèò Philippum juniprem duos tantum Git ſey:
Conſulatus geſſiſſe, & hoc anno Faſtis nomen
non dediſſe indubitatum ſit, hæc ad Nummi
explicationem ſcribit Mediobarbus: Vzl hujus
Nummi averſa pars ex patris Nummo marnata
ſt, vel Pontificatus maximus Philippo juniori à
batre communicatus eſt, & tertium Conſulatuns
extraordinarium geſſit Philippus itidem junior an-
n2o CCXLIV, antequam fato cederet. Ex qui-
bus conjecturis prima certiſſima. Nam in poſti-
ca parte Nummorum unius Imperatoris tituli
alterius non rarò leguntur. Mediobarbus in Se-
vero hunc Nummum exhibet: SEVERuIS Auc.
PARTH. MAX. in averſa parte: PRIN C.
JuvENT. Cos. Repræſentantur tres figuræ
equeſtres decurrentes; & hæc verba Princeys
Juventutis Conſul, non ad Severum, qui Augu-
ſtus erat, ſed ad Getam qui tantùm Cæſar ac
Princeps Juventutis referuntur, ut ipſemet Me-
diobarbus rectè obſervavit pag. 277. Ex quo,
aliſſque multis hujuſmodi Nummis manife-
ſtè apparet, poſticam partem præfati Numiſ-
matis Philippi junioris intelligendam eſſe de
Philippo ſeniore patre, qui ter Conſul fuit,
quique anno præcedenti quintam Tribunitiam
Poteſtatem & Conſulatum tertium ſuſcepit.

Harduinus V. Cl. in Nummis Populorum &

Urbium pag. 5§. Nummum Philippi patris pro-
fert inſcriptum: ATTOKFA. M. 10 TA. %I-
AIIIIIOC. CEB. id eſt, Imperator M. Zulins
Philippus Aug. AH MAP X. EZOTCIAC. TIIA-
TO. A. ANTIOKIA. S. C. Viſitur aquila. Ea
verba ſic vertit Harduinus, Tribunitiæ Poteſtatis,
Ciſal TV. Et tamen Philippum ſeniorem nun-
quam quartum Conſulatum geſſiſſe certiſſimum.

V 3 Quare

234.

5 ½ C. III. Quare cùm Harduinus ſcribat, eum Nummum
An. Ch. 249. in Cimelio Collegii Pariſienſis Ludovici Magni

aſſervari, Virum eruditiſſimum adii, ut ſcirem,
an revera ea poſtica ita inſcripta eſſet, vel Ty-
pographus erraſfſet, vidique, Nummum inte-
grum & optimæ fidei eſſe, ac Inſcriptionem in
nullo vitiatam. Verum ea littera A ad Conſula-
tum proximeè delineatum non refertur, ſed aliam
ſignificationem habet, mihi, aliiſque, quos con-
ſului, ignotam. Nec enim Philippus ſenior
quartům, nec Philippus junior tertium Conſul
fuit. .
Quia Baronius annos ſeptem Philippo ſenio-

Chronologia rij, qui ſextum tantùm inchoavit, attribuit, ejus

Chronologia per decennium & ampliùͦs pror-
ſus corrupta. Annorum enim numerus & rerum
geſtarum ordo Imperatorum temporibus ad
amuſſim quadrare debent. Depravata & in An-
nalibus Faſtorum Conſularium ſeries, quibus
inniti debet Chronologia, ad eoſque dubii Im-
peratorum anni reduci. Et quidem Auguſtorum
tempora perquam obſcura reddidit veterum Hi-
ſtoricorum penuria, ut obſervavit Pearſonius in
Præfatione ad Annales Cyprianicos. Nam & Hi-
ſtoriæ Auguſtæ corpus hic potiſſimùm trunca-
tum eſt, cùm Vitæ Philipporum, Deciorum,
Galli & Voluſiani à Trebellio Pollione ſcriptæ
perierint; Valeriani & Gallieni mutilatæ ſint;
præterea Faſti Onuphrii, aliorumque Recentio-
rum perturbati, & Caſſiodori Faſti, quos ſibi ſe-
quendos ſtatuit Baronius, per hæc quidem tem-
pora rectè diſpoſiti, ſed malè cum Imperatorum
annis connexi; imò eoſdem Baronius interpo-
lavit. Quare Faſtorum corruptio non in Faſtos
veteres, ſed modernos refundenda , ut vidit
pearſonius citatus: quippe in Fragmento Con-
ſulari à Bucherio evulgato Conſules accuratè di-
geſti: aliqui in initio Indiculi de Præfectis Urbi
rectè exhibiti, & in Victorii Canone Paſchali
omnes ſuo ordine repræſentati. Faſti etiam Si-
culi conſentiunt, uno excepto, quòd Decios
Gallo & Voluſiano ſubjungunt, manifeſta tranſ-
poſitione. Denique omnes Cônſulatus Impera-
torum, qui non pauci fuere, Nummis &
Inſcriptionibus ac Conſulatuum Cæſareorum re-
gulis confirmantur: & non tantùm illi, ſed &
reliqui quoque omnes Conſulatus, cum reſcriptis
Principum in Codice Juſtinianeo, nullo alio
intermixto, inveniuntur. Jam autem in Diſſert.
Hypat. oſtendi, nullos Conſules in Codice
tam Juſtinianeo, quàm Theodoſiano legi, qui
ordinarii non fuerint. Aanalium itaque reſti-
tutio nobis impigrè proſequenda, quamvis de
ea non pauci deſperaverint, ipſeque Sponda-
nus ſcripſerit, nihil ſibi libuiſſe immutare, ne
aliorum errores augeret, & Alfordus tom. 1I.
Annal. Eccleſiaſt. Britanniæ anno 262. dixerit,
hos nodos ſolvere ſuarum non fuiſſe virium. No-
bis tamen ſæpius ordo hactenus ſervatus, ut nar-
ratio clarior procedat, néve tempora confun-
dantur, immutandus erit.
Hoc anno perſecutio Alexandriæ jam ſupe-

Perſecutio. riori cœpta adhuc ſæviit, ut videre eſt anno præ-

cedenti, num. VIII & ſeqq.
Hoc etiam anno, uterque Philippus pater
& filius Impp. circa menſem Julium occiſi ſunt,

Imp. occiſus. ſexto Imperii anno inchoato. Victor quidem

de Cæſaribus, Vigor alter, & Eutropius, quin-
quennio Philippum ſeniorem imperaſſe ſcri-

bunt, quia nempe ſextum annum tantům deli-

. *„½

bavit. Mediobarbus pag. 347. duos ejus Nume

Gritica Hiſtorico-Chronologica

mos producit in poſtica inicriptos. P. M. TR. P. SÆ C. I14.
VI. CoS. III. P. P. In duobus etiam Philippi An. Ch aa-

Nummis Græcis apud Goltzium ſextus Imperii
annus legitur. Euſebius ram in Chronico, quàm
in Hiſtoria, aliique quidam Philippum ſeptem
annis imperaſſe Rripilkre z quam opinionem Ba-
ronius Einplexns eſt, motus præcipuè ſeptem
Conſulatibus, qui ſub Philippo in Faſtis Caſſio-
dori leguntur, & pſeudographa Inſcriptione,
quæ Veronæ extat, in qua annus mortis Philip-
pi numeratur Chriſti CCLIII. Vefùm frivola
utraque ratio. Onuphrius enim, qui Veronæ
natus erat, eam Inſcriptionem, uti à quodlam
imperito poſitam, contemſit. Neque ante ſex-
tum Eccleſiæ ſeculum Era Chriſtiana, quâà nunc

utitur Eccleſia Occidentalis, à Latinis uſurpata.

Caſſiodorus in Chronico minimè audiendus;
X 3 . . . .
cùm enim per totum Conſulatum Decii & Grati;

ac etiam per Conſulatum utriuſque Decii Phi-

lippum regnaſſe ſcribat, ſibi nullam fidem hac
in te deberi oſtendit. Curremti quippe anno jam

4

Decium imperaſſe & ſub utriuſque Decii, ſuo

videlicet, & filii, Conſulatu, peremtum ellſe,
certis argumentis conſtat.

Quoad menſem, quo uterque occiſus, eli-

ciendus ex lib. 8. Cod. Juſtinianei tit. 35. ubi L. I.
De revocandis donationibus. inſcripta eſt: Imp.
Philippus Aug. Caſinino; ſubſcripta verò, Kal.
Jul. Amiliano & Aquilino Coſſ. Præterea in eo-
dem Codice extat reſcriptum lib. 4. tit. 16. cum
hac inſcriptione, Imp. Decius A. Thelemacho,

VI.
Quo menſe

occiſus.

cum ſubſcriptione, P. P. 1IV Kal. Novemb.

Amiliano & Aquilino Coſſ. Quibus ex Legibus
certiſſimum fit, non tantùm Philippum ſub hu-
jus anni Conſulibus interiiſſe, & ſub iiſdem De-
cium imperare cœpiſſe; ſed etiam X V Kal.
Julias, ſeu die decima ſeptima menſis Junii
Philippum adbuc in vivis fuiſſe. His ſi addas

quæ in morte Decii in medium adducemus, li-

quebit, Philippum circa menſem Julium pe-

remtum, nec uſque ad menſem Auguſtum, quod
voluit Pearſonius in Annalibus Cyprianicis, vi-
tam protrahere potuiſſe. Zonaras de Philippo
ſcribit: Regnavit, ut quidam tradunt, annos E, ut
alii, VI & totidem menſes; quod ab aliquo an-
tiquo Scriptore mutuatum. Si itaque Philippus

annos quinque & totidem menſes imperavit,

menſes illi utrimque incompleti fuere, & initio
menſis Julii aut circiter Decius Imperium ſuſ-
cepit, occiſo Philippo, qui anno C CXLIV
menſe Februario aut Martio regnare cœperat.
Sextum enim Imperii annum inchoaſſe inter
omnes nunc convenire debet.

ANNO PERIODIGRACO-ROM AN £ε 5743. Anno Urbis

1003.

O7 F. ) 4. P. 7. April. Indict. 13.

Olymp. 257.

an. 2.

JESuICHRISTI 3250. ſecund. Baronium 252.
Sedes vacat.

DECII IP. 2.

D num. I. Coſſ. C. Meſſuus Quintus Tra-
janus Decius Aug. Il, & Annins Gratus.
Decii Conſulatus juxta primam Conſulatuum
Cæſareorum regulam. Iterati honoris notam in
Decio exhibent Fragmentum Conſulare Buche-
rii, Faſti Græci à Dodwello publicati, Faſti
Idaciani, Chronicon Damaſi, & Reſcriptum Co-
dicis Juſtinianei lib. 3. tit. 22. datum Decio II &α
Grato

I.

Conſules.

— —

50
u. 61

.
Interat
zritio 1.
nii ſem
tantum
Mlatun
yyt.

AII.
Derſeſui
ſub Phii

ecehta,

11 ſeg

Iy.
urſeeti⸗
tianq,

KCI 1.

VI.
Co menſt

cciſu,

1

ono Ubis
1ooz,
Olymp. 257
2.1.

l.

8 Olſlleie
1

in Annales C. Baronn.

S„ C. III. Grato Coſ. Decium Prænomen Caii, non verè

An. Ch. 250. Gneii, ut Onuphrius omnibus perſuaſerat, tu-

1I.
Imperatores
Snitio Impe-
giè ſemel
zantlm Con-
ulatum ſu-
Wiohpg.

AII.
Perſecutio
ſub Philippo

cœt.

Baron. num.
11 & ſeq.

IV.
Perſecutio
Deciana.

liſſe detexit doctiſſimus Card. Noriſius in Diſſert.
3. de Epochis Syro-Macedonum cap. ro. ex Num-
mo Græco à ſe producto, & liquer ex inſcriptio-
ne anno ſequenti num. XXXI à me recitanda,
variiſque Nummis. Triſtanus quidem Tom. I1
pag. 575. & ſeqq. varia Numiſmata Græca &
Latina exhibet, in quibus Decius modè G. Meſ-
ſius Quintus Trajanus Decius, modò Gn. Meſſius
appellatur, ſed id tribuendum peſſimæ conſue-
tudini, quæ nondum penitus proffigari potuit,

ſecundum quam Antiquarii Numiſinata quæ

non intelligebant, correctionis obtentu cor-
rumpebant, quamvis ſinceriſſima eſſent. Cùm
tamen licet corrupta quandoque ſint eodem

modo repræſentari debeant, ac cuſa ſunt, ut non

ſemel monui.
Pearſonius in Annalibus Cyprianicis ait: De-
eius anno ſuperiori, occiſis Philippis, ſe ſtatim Con-
ſulem non minuns quaàm Imperatorem renuntiavit;
& hunc annum poſtea more veteri aperuit, ac Fa-
Ros reſeravit, ſumto Conſulatu ordinario poſt ſuf-
fectum. Verùm hæc opinio, quæ huc uſque in-
valuit, quæque ſtatuit, Imperatores, qui proxi-
mis poſt conſecutum Imperium Kalendis Janua-
riis iterum Conſules procedunt, prioribus Im-
perii menſibus Conſulatum ſuſectum ſuſcepiſſe,
falſiſſima. Si enim anno præcedenti Decius Con-
ſulatum ſuffectum geſſiſſet, præſenti Faſtis no-
men non dediſſet, Auguſtis Imperii initio non
bis, ſed ſemèl Conſulatum ſumentibus. Ille ita-
que vulgaris error, quem prioris Conſulatum
Cæſareorum regulæ beneficio detexi, procul in
poſterum eliminandus. Sub Philippo Decius
Conſulatum illum ſuffectum obtinuit. In Vita
enim S. Genulphi Epiſcopi Cadurcenſis, qui ſub
Decio martyrium paſſus eſt, ab Auctore anony-
mo ſcripta, & à Bollando die XVII Januarii
illuſtrata num. III legitur: Philippo itaque cum
Rlio Augaſtalem agente degnitatem, Decius in Con-
Julatu Cæſaream agebat procurationem. Et licèt is
Anonymus, ut ex eadem Vita colligitur, poſt
annum Chriſti nongenteſimum nonageſimum
vixerit, quia tamen triennio poſt S. Genulphi
mortem, S. Sebaſtus Acta ejus deſcripſit, ut in
Notis Bollandus obſervat, non videtur dubium,
quin poſterior hæc Vita à primigenia fuerit ex-
cerpta. Baronius priorem Decii Conſulatum or-
dinarium credidit, indeque tertium annum ape-
raiſſe ſcripſit; quam ſententiam in interitu De-
cii à veritate alienam demonſtrabimus.
Ad num. II & ſeqq. Perſecutio Alexzndriæ,
vivente adhuc Philippo, excitata, de qua hoc
anno Baronius, pertinet ad annum CCXLVIII,
ubi eam explicavimus. Martyres itaque, de qui-
bus Dionyſius Alexandrinus in Epiſtola ad Fa-
bium Epiſcopum Antiochiæ, ab Euſebio recita-
ta lib. 6. cap. 41. ante Philippi Imperatoris obi-
tum morte affecti; licèt in Martyrologiis Sera-
pio, aliique ſub Decio paſſi dicantur. Idem error
in omnibus Martyrologiis admiſſus de Apollonia
virgine, quam ſub Decio martyrio coronatam
dicunt die I X Februarii, ut obſervat Valeſius in
Notis Euſebianis. Quod factum, quia perſecu-
tionem ſub Philippo & Decio motam Antiqui
pro unica reputarunt. Vita S. Apolloniæ à Bol-
lando die I X Februarii fusè explicata.
Decius, hoſtium nece lætus Romam venit,
ubi aliquantum moratur mœnium gratid, qua
inſtituit, dedicandorum. Et interea ad eum jota-

25
Piani, qui Alexandri mmens Kirpe, per Griam
tentans nova, militum arbitrio occaubuerut; ora,
uti mos eſt, inopinato feruntar, inquit Victor de
Cæſaribus. Jainque in Imperio confirmatus gra-
viſfimam perſecurionem molitus eſt. Dionyfſius
Alexandrinus in epiſtola ad Fabium Epiſcopum
Antiochiæ, relata ab Euſebio lib. 7. cap. 41. tem-
pus indicat: Sed continud, inquit, Imperii illius
erga nos henigniſſimi mmatio nobis nuntiata eſt,
& grawſſimus nobis minarum terror intentaba-
tur. Jamque aderat editkum Imperatoris, &c.
Quæ verba explicans Pearſonius in Annalibus
Cyprianicis ait, poſt initium Imperii Deciani
primè minas intentatas fuiſſe, deinde edictum
Prodiiſſe, circa finem anni præcedentis, aut
præſenti ineunte. ðJJJM
Geſta in hac perſecutione ſic digerit Pearſo-
nius citatus, quem ut plurimùm ſequemur. Hu-
jus anni initio S. Cyprianus iterum flagitatus &
quæſitus, & ſæpius ad leonem petitus in Circo,
in Amphitheatro, Dominicæ dignationis teſti-

§ ſ◻ C. III.
An. Ch 250.
Baron ann.
253. num. X.
& ſeqꝗ
Spond dbid.
num. 1 V.

V.
Eiga §. Cy=

priani.

Barom. ann.

monio honoratus eſt. Tandem verò à Deo juſſus 253. num.

ſeceſſit cum Victore Diacono ſuo: Dicata enim
in omnibus Deo mens, & Eides diviniz admonitio-
nibus mancipata credidit ſe, niſ: Domino latebram
unc jubenti paruiſſet, etiam ipſa paſſione peccare,
ut loquitur Pontius. Quamobrem cùm non ap-
pareret, proſcriptus eſt, applicito & adjuncto
Epiſcopatůs nomine; cùm publicè legeretur, &
uis tenet vel poſſidet de bonis Cæcilii COypriani
Eyiſopi Chriſtianorum, & c.
Sub initio perſecutionis, dum multi con-
feſſione facta coram Magiſtratibus in carcerem
conjecti ſunt, multèò plures Fidem denegabant
de quibus conqueritur Cyprianus libello de
Lapſis. Baronius ſeceſſui Cypriani ſtatim ſub-

XXXK.

VI.
Plures ber-
zeutioni

* ſuccumbunt.

nectit: Sed & illud nefandum tunc acidit, ut e Baron, ann.

Clero Cartheginienſi quinque Presbyteri deſertores
facti ſeſe ad perſequendos Eideles adjiunerint Ma-
giftratibus. Sed locus ad id probandum ab eo
adductus longè aliter explicandus, ut anno ſe-
quenti, quo ſcriptus eſt, videbimus.
Decius Dei Sacerdotibus infeſtus S. Fabia-
num Romanum Pontificem morte affecit. In
Chronico Damaſi de Fabiano dicirur: Fabianus
annos quatuordecim, menſem unum, dies decem.
Fuit temporibus Maximini, & Gordiani, & Phi-
lippi. A Conſulatu Maximini & Africani, uaſque
Decio II & Grato. Paſſus XIIKalendas Eebrua-
rii. Loco XII Kalendas Februarii, Henſchenius le-
git XII Kalend as Februarii ita ut Fabianus die
viceſimo Januarii currentis anni martyrio coro-
natus dici poſſit, quòd eum diem, & Chronicon
auctius veterum Pontificuam & Martyrologia
agnoſcant, exhibeatque Indiculus Depoſitionis
Martyrum à Bucherio publicatus, in quo legitur:
Decimotertio Kalendas Februarii, Fabiani in Calli-
Ri. Henſchenii conjecturam probat Pearſonius
citatus. Verùm in eo Indiculo diem mortis, in
Chronico verò Damaſi diem ſepulturæ notari
non dubito; eò magis quèòd exemplar, quo-
Cuſpinianus uſus, habeat etiam : Paſſus XII
Kal. Feb. Unde Henſchenii emendartio rejicien-
da. Sedit Fabianus annos XIV, & dies X, non verò
dies I V, ur tradit Baronius. Qua de re anno
CCXXXVI egimus. Scribit Henſchenius, Se-
dem vacaſſe menſibus Iv, diebus xV, adeoque
Cornelium creatum eſſe circa Iv Junii præſentis
anni. Quod ſtare non poteſt; cum clare pateat
ex literis Cleri Romani (quas ante menſem Au-
guſtum ſcriptas non fuiſſe conſtat) poſt exceſ-
4 Ium

253. num.

xVI & ſeqq-

VIL
§. Fabianus
PP. marty-
rio corona⸗
tur.

Baron. ann.
253. num.
XxXVII.

VIII.

VDit.

IX

Aantiur.

253 num.
L. X VII.

ui Extor-
res Cypriano

236

5 ½ C. I11. ſum nobiliſimæ memoriæ viri Fabiani nondum
An. Ch. 250. Epiſevpum propter rerum & temporum diffculta-

tes conſtitutum eſſe. De qua epiſtola in editio-
ne Oxonienlſi triceſima, loquens Pacianus,
nondum Epiſcopum factum eſſe Cornelium,
cùm illa ſcriberetur, docet: Cur igitur Nova-
tianus tuus ne falſo quidem adhuc Epiſcopatu Sa-
cerdos, longè antequam Cornelius Romæ Epiſco-
pus fieret, antequam Sacerdotio eus invideret,
hac ſuaſit. Et rurſam: Adhuc Cornelius, pro quo
omnis hæc veſtra prorupit invidia, Epiſcopus non
erat. Quare uſque ad annum ſequentem Sedes
vacavit, licèt in libro Pontificali tradatur, poſt
obitum Fabiani ceſſaſſe Epiſcopatum dies vI.
Sed Interpontificia priorum ſeculorum plerum-
que malè in eo libro, & in auctiori Chronico
veterum Pontificum annotata, ideoque & à me
plerumque neglecta.
Non diu poſt Fabiani paſſionem, Moyſes

Paſecutio in Presbyter inſignis Eccleſiæ Romanæ cum aliis
Africa ſa- in carcerem conjectus eſt, ut legitur in laudato

Damaſi Chronico: Poſt paſſionem ejus (Fabia-

Baron. ann. ni) Moyſes & Maximus Presbyteri, & Nico-
255. num. xc. ſfratus Diaconus comprehenſi ſunt, & in carce-

rem miſſi. Quin etiam Celerinus (cujus avia Ce-
lerina, & patruus & avunculus Laurentius &
Ignatius diu antea martyrium paſſi fuerant
Moyſi & Maximo fidei & virtutis comes fuit.
Dum autem perſecutio Romæ præſente Impera-
tore ſeveriùs, Carthagine multò remiſſiùs per
Magiſtratus exercebatur, Cyprianus in ſeceſſu
ſuo deliteſcens, cùm ſe jam incolumen ſentiret,
& eorum etiam, quæ Carthagine agebantur,

certior factus eſſet, ſcripſit ad Clerum ſuum de

diſciplina & diligentia ſuâà vice præſtanda, ac
præcipuè de cura pauperum & quiete plehis.
Quippe hoc eſt datum Clero Conſilium, cujus pri-
mo loco meminit in epiſtola viceſima maximè
notabili; & hæc eſt epiſtola, & Fello & Pame-
lio V, ex tredecim illis, quas poſtea ad Clerum
Romanum tranſmiſit, omnino prima.
Dum aliqui, qui nomen Chriſti primèò con-
feſſi ſunt, in carcerem fuiſſent conjecti, alii ob
ſimilem coram Magiſtratibus confeſſionem ex-
torres potiùs facti ſunt, & eorum bona in Fiſ-
cum redacta, ut patet ex literis de Mappalico,

Baron. ann. menſe Aprili ſcriptis: Gloriata eſt nuper quidem

Eccleſia, cum confeſſione perſtante, ſuſoepta pœna
eſt, quæ Confeſſores Chriſti fecit extorres. Qibus
verbis, & quando facti, & quales eſſent, qui
Extorres dicebantur, oſtenditur. Baronius qui-
dem eos à Cypriano Extorres dictos eſſe docet,
qui ne Fidem proderent, relictis omnibus aliò
commigrabant, ſive qui ne Chriſtum negare
cogerentur, dimiſſis omnibus ſe ſabtrahebant.
Verùm Cypriano Extorres ſunt, qui nomen
Chriſti coram Magiſtratibus liberè confeſſi, pa-
tri4 per eoſdem Magiſtratus expulſi ſunt, ut ex
loco citato conſtat. Quæ expulſio in pœnam
confeſſionis & irrogata & accepta eſt, de qua
gloriata eſt, inquit Cyprianus, Eccleſia, propter
confeſſionem præcedentem & pœnam exilii
ſubſequentem, non propter ſeceſſum aut ſub-
ſtractionem ſui, aut proſcriptionem inde ſe-
quentem. Extorres enim non minus Confeſſo-
res erant, quàm qui in carcerem conjecti ſunt:
quod clariiſimé oſtendit Cypriani adverſus
Lapſos pacem præpropere ffagitantis epiſtola
XIX, quæ Pamelio X1Iv eſt: Ceterum quaàm ir-
religioſum eſt, & ipſis quoque feſtinantibus perni-
cioſum; ut chm extorres fact & patrid puli, at

Critica Hiſtorico-Chronologica

bonis omnibus ſpoliati nondum ad Fccleſam re-
dierint, quidam de Lapfis Coufeſſores ipſos præve-⸗
nire, & antè ad Eccleſiam introire feſtinent. Ex-
torres igitur erant, non qui, ne Chriſtum ne-

garent, ſe ſubtrahebant, ſed qui apud Magiſtra-

tus Chriſtum liberè profeſſi, in pœnam con-
feſſionis per eoſdem patrià pulſi ſunt, quales
erant Aurelius, Statis, & Severianus, aliique,
qui Carthagine pulſi Romam profecti ſunt,
quos Celerinus nobilis Confeſſor Collegas
ſuos, & Confeſſores, & Extorres vocat. Ita
Pearſonius in Annalibus Cyprianicis hoc anno
num. v II.
Menſe circiter Aprili ſcripſit Cyprianus epi-

§ +£ C. 1II.
An. Ch.250.

X.

ſtolam xI, quæ Pamelio eſt vIII, quæ tem- Cyprianus
pus ipſum, quo ſcripta eſt, pluribus indicat: ut eribit Epi-
ubi, inquit, tormenta venerunt, ut de re recen- Rolam de

ti: & loquitur de præſentis preſuræ confliétatio-

ne, ut antea de præſenti prælio, eoſque, ad quos

ſcribit, poſitos eſſe decet mter plangentium rui-
nas, & timentium reliquias, ut matrem Eccle-
ſiam antè deſcripſerat plangentem ruinas & fu-
nera plurimorum. Quæ omnia eidem tempori &
rerum ſtatui plane conveniunt. Fallitur autem
Baronius, cùm putat, ex his illius epiſtolæ ver-
bis: Dic illi, inquit, ſecurus ſit, quia pax ventu-
ra eſt, ſed quòd interim morula eſt, ſuperſunt ad-
huc aliqui, qui probentur, demonſtrari poſſe, De-
cium annum tantummodo unum ac menſes
tres imperaſſe, idque ex Sede adhuc vacante &
morula prædicta, poſt quam pax ventura erat.
Nam decem menſibus, antequam hæc epiſtola
ſcriberetur, Decius purpuram ſumſerat, & Cor-
nelius diu ante necem Decii Romæ ſedit. Ne-
que verò pax illa, quæ poſt morulam ventura
erat, de ſtatu illo Eccleſiæ, qui poſt mortem
Decii contigit, intelligenda eſt; ſed de ſedata
perſecutione, quæ haud diu poſt ſecuta eſt; quam
pacem ipſe Cyprianus alibi appellat, qui viſio-
nem ſuam optimè interpretari potuit, ut inquit
Pearſonius citatus num. Ix.

Menſe circiter Maio Cyprianus, qui jam bi-

precando
Deo.

Bäron. ann-.
253 num.
XLVIIII

XI.

nas literas de iis, qui tormenta paſſi ſunt, ſcrip- Cyprianu⸗

ſerat, ad Clerum ſuum de Confeſſoribus, qui
ſub Proconſule in carceribus graviùs vexati ſunt,
dedit epiſtolam xII, quæ Pamelio eſt xxXVII,
ſed quæ à Baronio rectiùs ad hæc tempora re-
fertur. Mandat enim, ut corporibus omnium, qui
etſi torti non ſunt in carcere, tamen glorioſo exitu
mortis excedunt, impertiatur & vigilantia & cu-
ra propenſior. Monet etiam, ut dies eorum, quibus

ad Clerum
ſuum ſeribit-

excedunt 5 annotarentur, lt éorunz conmemora

tiones inter memorias Martyrum celebrari poſ-
ſent. Quæ duo ſatis oſtendunt, hanc epiſtolam
tum ſcriptam eſſe, cùm jam in carcere plures
mortui eſſent, & quotidie moretentur: quod
tempus Laciani literæ ad Celerinum ſatis indi-
cant. Eodem menſe jam affecto, iterum ad Con-
feſſores Cyprianus literas dat, poſt eas quas jam-
pridem ſcripſerat verbis exultantibus congratu-
latus, hoc eſt, poſt epiſtolam decimam, quæ
ſic incipit: Exulto lætus & gratulor, fortiſſimi
ac beatiſſimi fratres, quamque Pamelius & Ba-
ronius periiſſe ſuſpicabantur. Tres enim epiſto-
las à ſe ad Confeſſores ante illam in cauſa Lap-
ſorum ſcriptas ſatis apertè indicat epiſtolà vice-
ſimâ, quæ Pamelio eſt xXV: primam ante tor-
menta, quæ ſexta eſt, Pamelio IxXXI; ſecun-
dam inter tormenta, quæ decima eſt, Pamelio
nona; tertiam poſt gravem vexationem carce-
ris, poſt paucorum Extorrium reditum, quæ
XIII

5
An. 4

Cleru
ats
Oya,

ſmilit

Baron.
VxV

lI
Derſecui
in
ſulma,

baron n
54 Nu

A CTTI.

Ch 150.

X.
brianat
mibit Hi⸗
Nlam E
precande
Der.

Biton ann.
1453 nüm.
vIYIII

XI.
0 iants
ad Clerum
ſuun ſeili.

in Annales C. Baronii.

58 † C. III. XIII eſt, Pamelio ſeptima, & inter tredecim
An. Ch.250. una. Unde Moyſes & Maximus, viſis tredecim
epiſtolis ad Clerum Romanum miſſis, Cypria-
num maximè laudarunt, quòd literis Confeſſores
frequenter corroboraſſet.
XII. Menſe Auguſto, Clerus Romanus ſcribit ad
lerus Ro- Cyprianum literas, non quidem illas, quas vo-

Sraneti, luit Pamelius, ſed quas Baronius loco ſuo rectè
ſeribit. reſtituit. Hæc autem eſt epiſtola XXX, Pamelio

XXXI, poſt literas de Fabiani martyrio, prima
Baron,num. à Clero Romano ad Cyprianum propriè data,
MXV & ſeq: ut ex ipſa patet, & ex mentione literarum Cy-
priani ad ſe cum excuſatione facta, & earum
etiam, quæ ad Confeſſores Romanos eodem
tempore ſcriptæ ſunt, & miſſæ per Saturum &
Optatum. Scribit quidem Valeſfius, hanc Epi-
ſtolam datam, cùm jam Moyſes annumſin car-
cere exegiſſet; idque ex Cypriani epiſtolis ad
Moyſem priùs datis aperté colligi. Nam una
tantùm epiſtola ante hanc à Cypriano ad Moy-
ſem data eſt; & illa, quæ annui ſpatii mentio-
nem facit, diu poſt hanc ſcripta eſt. Sunt au-
tem hæ Cleri Romani literæ præclarè ſcriptæ, &
literis ipſius Cypriani penè æquandæ; ex quibus
de Novatiani ingenio & eloquentia judicium
ferri poteſt. Ille enim hanc epiſtolam exaravit,
ut patet ex ipſo Cypriano ad Antonianum, dum,
recitatis harum literarum ipſiſſimis verbis, ſub-
jungit: Additum eſt etiam, Novatiano tunc ſeri-
bente, & quod ſoripſerat ſua voce recitante, &
Preshbytero Mopſe ſulſeribente, ut Lapfis infirmis
& in exitu conſtitutis pax daretur. Ita hæc ver-
ba expoſuit S. Pacianus epiſt. III. Adjecerunt
etiam Confeſſores Romani literas ſuas, & hæc
eſt epiſtola xxXT, Pamelio X xXVI, primo loco
à Confeſſoribus ad Cyprianum ſcripta, ut ex ip-
ſa ſatis apertè liquet.

XIII. Menſe circiter Novembri nobilis Confeſſor
Perſecut Calerinus Româ venit Carthaginem, & in ſeceſ-
ſaas, nies ſu Cyprianum adit: qui Moyſis reliquorumque
„ua.

Confeſſorum affectus repræſentat, deque iis
dulciter ac ſæpe loquitur. Cyprianus autem hiſ-
ce ſermonibus intime permotus ſcribit ad eos
epiſtolam XXXVII, quæ Pamelio eſtXxVI, cir-
ca finem hujus menſis, ut apparer. Conſtat
enim, Moyſem alioſque, vel exeunte Januario,
vel Februario ineunte poſt paſſionem Fabiani,
hieme adhuc ſæviente, in carcerem fuiſſe con-
jectos; ibique jam revertentis anni volubilem
circulum tranſgreſſos eſſe, ut ipſe loquitur; annui
circuli ſpatium per quatuor tempeſtates deſcri-
bens atque definiens. Scripſit igitur jam affecto
menſe Novembri. Circa idem tempus in Afri-
ca ſedata eſt perſecutio, ut patet ex ipſo Cypria-
. no, qui teſtatur, Aurelium auſpicatum eſſe pa-
Baron. ann. cem, dum dedicat Lektionem. Neque Baronius
e54. num. xr. debuit primum pacis radium in annum ſequen-
tem ante Paſchæ tempus referre, aut bellum
ſub Decio contra barbaros in Africa comminiſ-
Ci. Satis enim eſt ad hanc ſedationem perſecu-
tionis in hac Provincia hoc tempore ſtatuen-
dam, finem jam annui Proconſulatũs appro-
pinquaſſe, novum Proconſulem mox in Pro-
vinciam adventurum efſe, ſatis ſanguinis ab eo,
qui deceſſurus erat, hauſtum jamfuiſſe. Quæ
ratio ſedandæ perſecutionis valere Romæ non
potuit, ubi non tantùm Imperator ipſe Præſens
fuit, ſed & perſecutioni Præfecti in Urbe inſi-
ſtebant. Hoc radio pacis jam apparente, ve-
niunt ad Cyprianum in ſeceſſu ſuo Epiſcopi
nonnulli, tempore ad ordinationem Clerico-

rum accommodatiſſimo, unde & corum, ut S£. III.
Collegarum, operà uſus eſt. An Ch. 150
Quocirca menlſe, Decembri ineunte ,Cypria- alsſi⸗ ,
nus cum Collegis ſuis, inconſulto Clero ſuo, & inſeio Cy-
Aurelium Confeſſorem ordinavit Lectorem id- priano Pia-
que, ut opinatur Pearſonius, ex quo, quæ tri- conus conſti⸗
bus præcedentibus numeris diximus, mutuati 1mus.
ſumus, ipſis Kalendis Decembribus; nam, ut ipſe Baron. ann.
Cyprianus refert, quoniam ſemper Zaudium pro-53. num.
perat, nec poteſt moras ferre latitia. Dominito XXXIX &£
legit. Hoc autem anno dies primus Decem- ſeqꝗq.
bris Dominicalis fuit. Ipſe proinde Clerum
ſuum hujus ordinationis certiorem facit epiſto⸗
là xXXVIII, quæ Pamelio eſt XXXIII. Eo-
dem die etiam Lector fuerat ordinandus ex ſen-
tentia Cypriani & Collegarum, Celerinus Con-
feſſor illuſtris, qui nuper Romàâ venerat. Sed il-=
le conſentire dubitavit Eccleſiæ, donec Dei ip-
ſius admonitu & hortatu in viſione per noctem
compulſus eſt, ne negaret: qua occaſione ſcri-
pta eſt epiſtola xXXIX, quæ Pamelio eſt xxxIV.
Eodem etiam tempore ſe divinitùs admonitum
fuiſſe ſignifſicat, ut Mumidicum Presbyterum,
qui nempe alicubi Presbyter fuerat, & hortatu
ſuo copioſum Martyrum numerum lapidibus &
Hammis necatum ante ſe miſerat, Presbyterorum
Carthaginienſium numero adſcriberet. Id au-
tem ut fieret, monet Clerum ſuum epiſtolâ xX I,
quæ Pamelio eſt X X v. Interea temporis dum
Cyprianus ordinationi Clericorum in ſeceſſu
ſuo incumberet, Novatus Feliciſſimum Cypria⸗
no ſemper infenſum, ipſo nec permittente nec
ſciente, Diaconum ſua factione & ambitione con-
Ktituit, inquit Cyprianus in epiſtola I 11, quæ
Pamelio eſt xLIX.
Euſebius tam in Chronico quâm in Hiſtoria, XV.
Pacianus epiſtolâ ſecundâ, Socrates, Hermannus Novatus
Contractus, Marianus Scotus & Antiqui om- Presbyter
nes, Novatum Prerbyterum vocant. Baronius Tt.
tamen ait, eum in Africa Epiſcopum fuiſſe, ex
eo certò deduci, quòd de eo S. Cyprianus tradit, Baron. ann,
Fuiſſe ab ipſo ordinatum Diaconum PFeliciſſimum. 254. num.
Verùm hoc non dicit Cyprianus: hæc ejus de PIX
Novato ad Cornelium verba in Epiſt. LII, quæ
Pamelio eſt xIX; Ipſe eſt qui Pelicißimum ſatelli-
tem ſuum Diaconum, nec permittente me nec ſcien-
tesſua fattione & ambitione conſtituit. Ubi non di-
cit Cyprianus, Novatum ordinaſſe Feliciſſimum,
neque ſua manu, ſed ſua factione eum conſtituiſ-
ſe Diaconum, hoc eſt, potentiâ factionis ſuæ,
ut Diaconus ordinaretur ſine venia aut notitia
Epiſcopi ſui, effeciſſe. Hæc mens Cypriani fuit,
ut ex ſequentibus clariſſimè patet. Nam ſimilia
& paria eum Romæ molitum eſſe docet: Oui, in-
quit, ſtic, hoc eſt; Carthagine adverſus Eccle-
liam Diaconum fecerat, iällic, hoc eſt, Romæ,
Epiſeopum fecit. Simili planè & pari modo fa-
ctione ſua & ambitione utrumque fecit, ſed
neutrum ordinavit. Certè Novatianum Epiſ-
copum fecit, id eſt, ſua factione, ut fieret, pro-
curavit: eum autem minimè ordinavit, quem
à tribus Epiſcopis ex Italia accitis ordinatum
eſſe ſuo loco videbimus. Ita Pearſonius citatus
num. X X I. .
Hunc Feliciſſivum Novati Diaconum diver- XVI.
ſum eſſe putat Baronius ab illo Feliciſſimo, Fe liciſimas
qui Sedi Cypriani adverſatus, ſchiſmatiſque henen en
auctor factus eſt. Sed eam ſententiam Pearſo-?““.
nius citatus, & Lombertus, qui in ordine epi- Baron. ann.
ſtolarum Cyprianicarum diſponendo non par- 254. num.
vam poſuit operam, metitèò rejiciunt, quia ar- TXE

gumenta

*

SÆ C. III.
An. Ch. 250,

XVII.

sommuni-
cantur.

238

gumenta duo, quibus inductus eſt Cardinalis
doctiſſimus, rem non evincunt. Primum eſt
quod Feliciſſimus ille, qui adverſatus eſt Cypria-
no, ipſius Presbyter jam fuiſſe dicitur epiſtolà

fcilicet XLIII, quæ Pamelio eſt XL. Sed in

ea epiſtola Feliciſſimus Cypriani Presbyter non
dicitur; tantummodo quinque Presbyteros Eeli-
ciſſimo copulatos ejuſque ſatellites fuiſſe, illic refer-
tur. Preſbyteri autem non Preſbytero copulari
potuerunt. Imo quoties meminit Feliciſſimi &
Presbyterii ejus, toties eum à Presbyteris di-
ſtinguit, neque unquàm Feliciſſimi alicujus
tanquam Presbyteri mentionem fecit. Secun-
dum Baronii argumentum pariter infirmum,
quèòd nempe cùm duæ eſſent inter ſe contrariæ
ſectæ Schiſmaticorum, Feliciſſimus ille ſen-
tentiæ Novati adverſarius erat, quod diceret,
Lapſos omnes abſque pœnitentiæ mora reci-
piendos. Nam hæc nihil probant. Quippe
Novatus, quamdiu in Africa fuit, ſemper ſe
ejuſdem cum Feliciſſimo ſententiæ de Lapſis
recipiendis profeſſus eſt. Cùm autem Romam
veniſſet, & ſe Novatiano adjunxiſſet, ut Ro-
manum ſchiſma promoveret, illius ſententiam
amplexus eſſe videbatur, ſive ſeriò, ſive fictè;
ut & ipſe Novatianus ſententiam ſuam jam mu-
taverat, ut Cornelio fortiùs contradiceret. Hie
autem Feliciſſimus, qui ab initio Cypriani ele-
Gioni reſtiterat, Diaconus jam factus, portio-
nem plebis cum Epiſcopo ſuo diviſit, & per-
ſecutione jam ſedata, in monte quodam ſuo⸗
colligebat', quò Lapſi petulantiores præcipuè
convolarent.
Interea temporis Cyprianus Caldonium &

Felicißimu: Herculanum Epiſcopos & Collegas ſuos cum
G. ſocii ex- Numidico Presbytero, quem nuper Clero Car-

thaginenſi adjunxerat, Carthaginem mittit, eoſ-
que cum Rogatiano vicem ſuam acturos Vica-

Baron. ibid. rios conſtituit, ut neceſſitates fratrum ſumtibus
numXxxviI expungetem, ſimul etiam & ætates eorum &

conditiones & merita diſcernerent; unde ipſe
cognoſcere poſſet, quos ad Eccleſiaſticæ admi-
niitrationis officia promoveret. Dum autem illi
his rebus incumberent, Feliciſſimus interceſſit,
ne quis poſſet expungi, neve ſingulorum meri-
ta poſſent diligenti examinatione diſcerni;
præterea interminatus, quèd ſecum in monte
non communicarent, qui Cypriano obtempe-
rare voluiſſent. Quamobrem Caldonius reli-
quiqueè ſcribunt ad Cyprianum literas, quibus
eum monent, quid à Feliciſſimo ſibi factum eſ-
ſet; quid etiam ab Augendo altero, ut videtur,
Diacono qui ſe cum Feliciſſimi conſpiratione
ſociaverat. Quibus Cyprianus graviter commo-
tus ſcribit ad Vicarios ſuos epiſtolamx? I, Pa-
melio xXNVIII, qua illis in mandatis dat, ut
EFeliciſſimum excommunicarent, & Augendum
etiam, ſi perſeveraret, alioſque, qui conſpira-
cioni & factioni Feliciſſimi ſe adjungerent. Qua
auctoritate muniti Caldonius & Herculanus
Epiſcopi cum Presbyteris Rogatiano & Numi-
dico Feliciſſimum & Augendum, alioſque non-
nullos obſcuriores communicatione abſtinue-
runt, ut ipſi indicant epiſtola XLII, quæ Pa-
melio eſt XXXIX.

Critica Hiſtorco Chronologica

§ £Æ C. III.
An. Ch. 251.
ANNO PERIODI GRCO-ROMANA 5744: Anno Urbis
1004.
O 8. E. D 5§. P. 23. MART. INDICT. 8. Olymp. 257.
an. 3.
JIrsu CHRISTI 251. ſecund. Baronium 253. & 254.
CORNELII PAP I.
DECII IMP. 2.
D num. I. Coſſ. C. Trajanus Decius Aug. I.

III, & Q. Herennius Etruſcus Decius Confules.

Cæſar.
In Pragmento Conſulari à Bucherio edito
hoc anno legitur: Decio I II, & Decio Caſare.
In Inſcriptione etiam à Sponio in Miſcellaneis
Eruditæ Antiq-pag.243. Conſul atus Etruſci Cæ-
ſaris diſert memoratur: inde que liquet, ſum-
tum tertium à Decio Conſulatum fuiſſe juxta
tertiam Conſulatuum Cæſareorum regulam, ab
Etruſco verò ejus filio etiam Decio appellato,
juxta ſecundam, quia nempe anno præceden-
ti Cæſar nuncupatus fuerat. Vocatur communi-
ter is Conſulatus duorum Deciorum, ut dicitur

X

apud Pollionem in Valeriano. Verùm, cùm

Baronius priorem Decii Auguſti Conſulatum,

qui ſuffectus fuerat, ordinarium crederet, hunc
ejuſdem Decii cum Etruſco filio ſecundum
Conſulatum ordinarium vocavit, annoque po-
ſtea C CLIV, ut ipſe vocat, Trajanum De-
cium III, & Gratum II Conſules proponit,
innixus Actis S. Pionii Martyris, quæ ſubſcripta
ſunt : Conſule tertium Meſſio Quinto Trajano
Auguſto, & Deltio Grato ſèeundum. Sed ea
verba in Actis legitimis Pionii non legun-
tur, ut videre eſt apud Bollandum die pri-
ma Februarii, ubi illa recitat. Falſa itaque ine-
pta illa temporis notatio, certumque, Gratum
unum tantùm Conſulatum ordinarium, De-
cium, verò duos geſſiſſe, & in nullis antiquis
Faſtis duos priori, & tres poſteriori Conſulatus
aſſignatos. Non potuit autem Baronius Conſu-
latum illum in Annales ſuos inſerere, quin an-
num Conſulatui illi ſuppoſititio reſpondentem
adderet. Quare poſt Conſulatum illum in ſuos
Faſtos intruſum non jam amplius, biennio, ut
antea, ſed triennio ab Era Dionyſiana diſſidet.
Is itaque annus hic nobis rejiciendus, ut No-
tæ noſtræ rebus à Baronio narratis conſentire
poſſint, ejuſque Chronologiæ depravatio ma-
gis innoteſcere. Hinc in hujus anni titulo dixi,
kunc annum eſſe Baronio 253. & 254. quia ſcili-
cet unum ex illis expunxi. Et hoc certum apud
omnes eſſet debet.
A num. II. ad V. Utriuſque Philippi Impe-
ratorum interitus anno ducenteſimo quadrage-
ſimo nono, quo contigit, à nobis narratus;
quo etiam anno Decii Imperium inchoandum
certis argumentis adſtruximus.
Ad num. V & ſeq. Fabiani Papæ martyrium
anno præcedenti contigit, ut ibidem dictum.
Baronius autem ideo illud cum hoc anno copu-
lavit, quia in Chronico Damaſi dicitur, Fabia-
num Decio I I & Grato Coſſ. martyrio coro-
natum. Verùm, ſecundus Decii Conſulatus
qui primus fuit ordinarius: de quo in eodem
Chronico ſermo, anno præcedenti geſtus.
A num. VI I ad CXIV Decu perſecutio
anno CCXLIX inchoata, annoque C C
continuata, ut præfatis annis oſtendimus. Qua-
te quæ hic dicuntur, ad eos annos gercanda
A

II.

Interitus

Philippi

III.
Fabiani PP.
martyrium.

IV.

L. Perſecutis
Deciana.

++ —

V
Orgen
M

Batonun
CcxVII
ſeg.

lyteriti
hilipß⸗
Imp.
D

llt
n ehim l.
1 aryyinn

1V.
berſetul 1,
Pecion
A⸗
1a.
A

3 61 I. Ad num. CXIV. & ſeq. Quæ in Annalibus
n. Ch. zzi. de Martyribus Alexandrinis recitantur, anno
D. Antonius Præcedenti acta, quo & D. Antonius Magnus
Abbas naſci- natus eſt, ut ex iis, quæ in morte ejus dice-
rzur. mus, conſtabit. Nam rectè Spondanus Ba-
Baran.num. ronium emendat, oſtenditque, S. Antonium
1V. Ahbbatem obiiſſe anno decimo nono Conſtantii,
ætatis verò centeſimo quinto; ideoque anno
Chriſti trecenteſimo quinquageſimo ſexto, die-
que decima ſeptima Januarii, quàâ colitur. Eu-
ſebius enim in Chronico anno Abrahami
2267. qui Kalendis Octobribus anni Chriſti
CCL auſpicatur, accuratè ſcribit: Antonius Mo-
nachus in ADDEgypto naſcitur. Ex annis D. Anto-
nii rectè conſtitutis ætatem S. Pauli primi Pre-
mitæ, qui ſæviente Deciana perſecutione in
ſolitudinem fugit, colligere facile eſt.
VI. A num. CXVII ad CXXXIX. Negat
Origenis la- Baronius, Origenem in hac Decii perſecutio-
Plus. ne lapſum, ejuſque ſententiam Valeſius in No-
tis Euſebianis, aliique multi ſecuti ſunt. Præ-
Baronnum. ferenda tamen ſententia Petavii in Animad-
Kd. 1 verſionibus ad Epiphanium hæreſi LXIV cap.
2. & ad librum ejuſdem de Ponderibus & Men-
ſuris cap. 18. atque Huerii lib. 1. Origenianorum
cap. 4. ſancto Epiphanio id aſſerenti fidem ad-
hibendam cenſentium. Hæc Epiphanii verba:
Ob eximiam ſanctitatem & eruditionem ſummam
in inidiam eſt adductus: eaque res Magiſtratus
ac Præfettos majoren in modum acuit. Tum il-
lud verò Diaboli calliditate improbitatis artiſices
commenti ſunt, at ad turpitudinis neceſſitatem ho-
minem adigerent, atque ejuſmodi pœnam ſtatue-
rent, ut ad illius corpori ſtuprum inferendum,;
Abithiopem compararent. Ad bac, Origenes
frandulentum illud Diaboli conſilium non ſuſti-

nens, vocem illam edidit, qua duobus illis pro-

poſitis ſacrificare maluit. Quanquam non Oonznino
ſponte illud ſua praſtitiſſe vulgo dicitur: ſed abi ſi-
mul hoc ſe eſſe facturun aſſenſus, thus in manum
illius impoſitum, in ſubjettum aræ focum excuſſiſſe
Gentiles aſſerunt. Hoc modo & à Martyrii gloria,
Confeſſorumque Martyrumque, qui illis tempori-
bus erant, judicio excidit, & ab Eccleſia dejectts
eſt. Accidit hoé Alexandriæ, ubi cum exprobran-
tium ludibria ferre non poſſet, illinc abiit, & in
Palæſtina ſive JQudæa domicilium conſtituit. Fortè
contigit, at Hieroſolymam profeltus ad verba in
Eocleſia facienda ſolicitaretur: cumque ab iis, qui
tunc Sacerdotalem in Eccleſia dignitatem obtine-
bant, vi propemodum ad id agendum impelleretur,
ille in pedes conſurgens reliquis verſibus præter-
miſſis; poſtquam hunc unum & Pſalmo ALIXlo-
cum attuliſſet: Peccatori autem dixit Deus, Qua-
re, tu enarras juſtitias meas, & aſſumis teſta-
mentum meum per os tuum? complicatum librum
reddidit, flenſque & lachrymans reſedit, flentibus
cum eo, qui aderant, univerſir. Quæ verba licet
ab aliquo Origeniani nominis hoſte in Epipha-
nii textum intruſa dicat Baronius, tamen vel ip-
ſa ſtyli ſimilitudo, ut inquit Petavius, ſatis Epi-
phanio adjudicat. Facti illius etiam meminerunt
Nemeſius cap. 20. Leontius Byzantius, & Juſti⸗
nianus Imperator adverſus Origenis errores,
qui à Synodo Quinta probatus eſt. Et profectèò
incredibile videtur, hunc Imperatorem in en-
cyclica epiſtola ad univerſos Epiſcopos deſtina-
ta, quæ in Concilii Quinti Acta refertur, vel
qui nomine ejus eandem ſcripſit, mendacium
re nulla poſtulante confictum, Patribus in os
objeciſſe viris non illiteratis, & rei inauditæ

in Annales C. Baromi.

novitatem proculdubio miraturis, ejuſque fal. SÆ C. I1 k.

ſitatem facilè perſpecturis. An. Ch. 251.
Sed, inquit Baronius, ſi res ita ſe haberet, uti vII.
expreſſa haberur apud Epiphanium, meminiſ- Rationes in
ſent utique ejus, vel objiciendo Origenis ad- contrarisne
verſarii Theophilus & Hieronyruus; vel refutan- T'lute.
do fautores ejus Euſebius, Pamphylus; & Ru⸗
finus „vel vetuſti Patres Auguſtinus, Vincentius
Lirinenſis, aliique, qui de eo fusè & explicatè
egerunt S in controverſiis Juſtiniani ævo ad-⸗
verſus Origenem tanto ſtudio agitatis ‚aliqua
tandem facinoris ejus fuiſſet injecta mentio;
nec id quoque prætermiſiſſet Porphyrius, cùm
Ammonmium à Chriſto ad Ethnicorum partes
transfugilſſe commentus eſt: res hæc ab illis eſt
ſilentio prætermiſſa; igitur ne vera quidem. Ve-
rùm; ut Petavius & Huetius recte obſervarunt;
Origeniani nominis oppugnatores ad ventilanda
Origenis dogmata attenti, admiſſum humani=
tus flagitium neglexere; vel emendatum pœni-
tentiæ crimen obſicere, illiberale & iniquum
eſſe duxerunt. Præterea id reticuerunt . quòd
licèêt ſacrificaturum ſe Origenes recepiſſet non
ipſe tamen, ſed qui eum circumſtabant, faci-
noris auctores & impulſores, manibus ejus ap-
prehenſis & excuſſis, ipſi viderentur foco thus
intuliſſe: quèd licèt capitalis ſit vel tenuis ad-
miſſæ idololatriæ ſuſpicio, & graviter peccaſſe
Origenem fatendum ſit, minimè tamen hoc no-
mine poſſet accuſari, quin ejus ingens pudici-
tiæ ſtudium und prædicaretur. Quod ergo nul-
lus vitio dederat, quamobrem quiſquam excus
ſatet, ratio nulla fuit, Inde par apud mul-
tos ea de re ſilentium, Euſebium autem quod
ſeribendo prætermitteret, eo fuiſſe impul⸗
ſum, quòd in Apologia pro Origene hoc &
ejuſmodi plurima fuiſſet complexus, quæ ad
Hiſtoriæ ſuæ propoſitum non omninò accom⸗
moda, quippe quæ res ad univerſam Eccleſiam
lbs lantes exequeretur, repetere inſuper ha-
Uit.
Rem geſtam Decio Eccleſiam perſequente VIII.
ſcribit Epiphanius, quo tempore eum floruiſſe Origenes;
ſubjungit; quod ſe ſatis mirari non poſſe dicit Pecio impis
Petavius in Animadverſionibus Epiphanianis a“te **
pag. 257. quòd à Severi temporibus deinceps ſe.
ſumma in omnium admiratione fuerit Origenes,
ideoque Decii tempore, quo ſexageſimum ſex-
tum ætatis annum attigerat, celebris fuiſſe dici
non poſſe videatur. Præterea Epiphanius in li-
bro de Ponderibus & Menſuris ait: le perſecu-
tione Decii martyrium ſubiit Babylas, Antiochiæ;
Fabianus, Romæ; Aleander Epiſcopus Hieroſoly-
morum, Cæſarefb. Quin & Origenes ipſe, quam-
vis multa ſit paſſus, martyrii exitum minimo eſt
adeptus. Qui Caſaream ötratonis primnm, inde
Hieroſolyma ſeſe conferens, paululum iſtic mora⸗-
tus, Vyrum poſtea conceſſit, &c. Quæ profectio=
nes, cùm diu ante Decium ab Origene ſuſceptæ
fuerint, videtur, inquit Petavius, Pra Severo
imprudenti obrepſiſſe Decius. At vanæ hæ conje⸗=
cturæ, textuſque Epiphanii minimè ſolicitan-
dus. Hic enim non alio modo loquitur, ac illius
ſeculi Scriptores. Hieronymus in Chronico anno
decimo tertio Valentiniani ſenioris de Baſilio
Magno ſcribit: Bahlius Cæſarienſis Epiſeopus
Cappadociæ clarus habetur; & tamen Baſilius,
qui triennio poſt obiit, jam diu celeberrimus
fuerat. Non mirum itaque, ſi Epiphanius in li-
bro de Ponderibus, de Origene ſcripſerit: De-
cii tempore illuſtris haubitus eſt Origenes. Ibi enim
cSaſione

240
5½ C. II I. occaſione lapsús ejus de eo loqui ur, indeque
An. Ch. 25t. quæcumque de eo dicenda habebat, refert. Qui
res præpoſterè narrandi modus ab Antiquis non
ſemel uſurpatus. Petavii tamen conjecturam am-
plexus eſt Doctiſſimus Huetius lib. i. Origenia-
norum cap. 2. num. xIV, quòd exiſtimet, Ori-
genem, poſtquam Alexandriàâ eliminatus fuit,
Cæſaream Stratonis conceſſiſſe, ibi ſedem fixiſ-
ſe anno Chriſti c cCxxXI, vel inſequenti, & po-
ſtea Alexandriam regreſſum non eſſe. Veruùm,
licèt nullus ex Antiquis de illa Origenis profe-
ctione, ejuſque Alexandriam reditu mentionem
fecerit; cùm tamen ex urbe Cæſareæ Stratonis
Alexandriam trajectus brevis ſit, & Dionyſius
Epiſcopus Alexandrinus Origeni faveret, ad
eumque, dum in tormentis eſſet, librum de
Martyrio ſcripſerit, ipſo Viro Clariſſimo faten-
te, illud Antiquorum ſilentium hac in re in mi-
nimis ponendum. Quotidie enim experimur
quâm infirmum argumentum ſit à ſola negatio-
ne deductum. Imè ex libello de Martyrio ad Ori-
genem à Dionyſio Alexandrino ſcripto, ut te-
ſtatur Euſebius lib. 6. cap. 46. Epiphanii fides
ſarta tectaque haberi videtur, cùm Severi Im-
peratoris tempore Dionyſius anno CcLIV de-
mortuus, adoleſcens eſſe debuit, libriſque
componendis immaturus. Quare liber ille, qui
periit, à Diony ſio poſt annum/ccxLVII, quoò
Epiſcopus Alexandrinus creatus eſt, ſcriptus, &
poſt eum annum Origenes perſecutioni expoſi-
tus. Denique Euſebius in Deciana perſecutione
Origenem graviſſimos cruciatus paſſum prodit
lb. 6. cap. 9. ſed eum Severo imperante malè ha-
bitum minime inſinuat, licet tunc illius fre-
quentem mentionem fecerit.
IX. Ad num. CXXXIX & ſeqq. Decius hoc
Pecius non anno VI Ealendarum Novembrium die àdhuc
adverſus in vivis erat, ut liquet ex Pollione in Valeria-
2 , no cap. I. ubi ait, duobus Decus Conſalibus „»De-
Gotho, mo- cium Valerianum Cenſorem delegiſſe, addit-
vit. que: Zam ille in procinétn cum Decio tunc age-
bat, id eſt, ad pugnam accinctus. Hoc itaque
anno, dieque viceſima ſeptima menſis Octo-
Baron num. bris, Decius adhuc vivebat, Romæque Sena-
cxxxiXx & tus congregatus eſt, ubi ex Senatuſconſulto at-
ſc. que decreto Decii Imperatoris collata eſt Vale-
riano, qui poſtea imperavit, ſumma cum pote-
ſtate Cenſura. Bellum autem ſuſcepturus tunc
erat Decius non adverſus Perſas, ut credidit Ba-
ronius, ſed adverſus Gothos, qui pleraque
Thraciæ loca diripuerant, ut teſtatur Victor de
Cæſaribus, confirmatque Zoſimus lib. I. qui ait,
Scythas Tanaim tranſgreſſos, vicina Thraciæ lo-
ea pradis agendis infeſtaſſe, eoſque Decium ag-
greſſum eſſe, & à barbaris undique telis peti-
rum periiſſe, ut mox videbimus. Quod verò
Baronius ait ex Cenſura Valeriano conceſſa ac-
cidiſſe, ut in Edictis nomina inſcriberentur De-
cii atque Valeriani, nullum fundamentum in
veteri Hiſtoria habet, ubi edictorum Valeriani
adverſus Chriſtianos nulla mentio ante quin-
tum Imperii ejus annum. Acta S. Mercurii à Su-
rio die XX V Novembris ex Simeone Metaphra-
ſte recitata, & à Baronio hanc in rem laudata
ſubleſtæ fidei ſunt ac adulterina. In iis enim de-
cretum adverſus Chriſtianos, ut ſupponitur,
emiſſum, his verbis inchoatur: Imperatores,
Triumphatores, Viltores, Auguſti, Pii Decius &s&
Valerianus ſimul cum Senatu hac communi conſi-
lio, &c. Quæ prorſus fabuloſa, ſicut quod in iiſ-
Gem Actis deſcribitur, Decium ingenti in Perſi-=

Critica Hiſtorico-Chronologica

de victoria potitum ſeveriſſimè Chriſtianos Per-
ſas exagitaſſe: is enim poſtquam Imperium
adeptus eſt, nunquam in Perſide fuit.
Venio nunc ad annum à Baronio in Annales
infartum, Conſulatuque tertio ordinario Decii
& Grati ſecundo, qui nunquam geſtus fuit, ab
eo inſignitum. Niſi enim hic reſecetur, illuſtra-
tionem noſtram parum utilem fore neceſſe eſt.
A num. I ad XXVIII. In Aſianorum Mar-
tyrum Actis, quæ in unum Codicem redacta
olim circumferebantur, ſimul conjunctæ lege-
bantur binæ Smyrnenſis Eccleſiæ epiſtolæ; de
Polycarpi Epiſcopi Smyrnenſis martyrio una 3 de
Pionii altera: quæ propter omiſſam fortaſſe po-
ſterioris epiſtolæ epigraphen; cùm pro una con-
tinua eſſent acceptæ, erroris inde data eſt occa-
ſio, ut eodem anno uterque Martyr Smyrnæ paſ-
ſus exiſtimaretur. Sed Polycarpvum, imperante
Marco Aurelio, martyrii gloria coronatum elſe
ſuo loco oſtendimus: Sanctum verò Pionium
Smyrnenſis Eccleſiæ Presbyterum præſenti an-
no, Nonis Aprilis, die Sabbati, Decio imperan-
te, morti traditum oſtendit Uſſerius in Diſſert.
de Macedonum & Aſianorum Anno Solari cap.
3. Pionii Acta die prima Februarii à Bollando il-
luſtrata, & ex iis mendoſus ille Conſulatus De-
cii IIIL, & Grati II, ad quem Eruditiſſimus Car-
dinalis offendit, rejectus.
Ad num. XXVIII. De Martyribus in perſe-
cutione Deciana paſſis, præſertimque de S. Aga-
tha, die v Februarii morti tradita, legendus
Bollandus in Actis Sanctorum; nobis enim ab
inſtituto non divertendum.
A num. XXIX. uſque ad ultimum, varia
tractantur, quæ ſine Epiſtolis D. Cypriani ſuis
temporibus redditis plerumque obſcura ſunt.
Quare cuùm bPearſonius in Annalibus Cypriani-
cis Operum D. Cypriani Oxonii nuper editorum
initio præfixis eaſdem epiſtolas accuratè digeſſe-
rit, ac non rarò ordinem Pamelii, Baroniique
immutarit, ut noſtræ Animadverſiones clario-
res evadant, ſtatutum à Pearſonio ordinem ple-
rumque ſequar, & quæ hoc anno habet, in com-
pendium redigam; cùm alioqui ei, utpote Viro

ex Proteſtantium ſecta, in dogmatibus minimè

favere intendam. B
Auctor anonymus Chronici Damaſi, Fabia-
ni Romani Pontificis martyrio narrato, ait: Poſt
paſſionem ejus Moyſes & Maximus Presbyteri, &
Nicoſtratus Diaconus comprehenſi ſunt, & in car-
cerem miſſi. Eo tempore ſupervenit Novatus eX
Africa; & ſeparavit de Eccleſia Novattianum &
quoſd'am Confeſſores, poſtquam Moyſos in careere
defunctus eſt, qui fuit ibi menſes undecim, dies
undecim. Sub initio itaque Januarii Novatus, re-
licto in Africa Feliciſſimo, Romam venit, & ſepa-
ravit ab Eccleſia Novatianum. Quare Novatianum
antea ſibi maximeè familiarem MoyſesPresbyter &
Confeſſor illuſtris, adbuc ſuperſtes, ſed paulò ante
mortem à communione ſua ſeparavit, ut habet
Cornelius epiſtolâ ad Fabium Antiochenſem Epi-

X.
Annzls come
mentititss
abjisitur.

X I.
Martyri m
§. Pionii.

Baron. ann.
254. num.

11 & ſeqq.

XII.
§. Agatha
mariyrium.
Baron. ann.
2 54 Hum.
XXVIII.
XIII.
Epiſtolarum
Cyprianica⸗
rum Chro-
nologia.

XIV.
Obitus Moy-
ſis & Maxi-
mi.

Baron.,. aun.

255. num.
XXXVII &ͤ

ſeqꝗ·

ſcopum apud Euſebium lib. 6. cap. 43. Moyſes
autem paulò poòſt moritur in carcere, hoc ipſo
menſe exeunte, poſtquam ibi fuiſſet menſes an-

decim, & dies undecim, ut refert Chronicon lau-
datum. Tempus obitůs hujus Confeſſoris anno
ſecundo Galli & Voluſiani à Baronio conſigna-
tum, licet Martyrologium Romanum, quod
ipſemet Notis illuſtravit, teſtetur, Moyſem ſub
Decio paſſum eſſe, & ipſe fateatur, Cornelium
Romæ Epiſcopum ſactum eſſe ante mortem De-
cii y

Li⸗
Pih,
ſi a
ſia 45s
ſeharaj

XI.
tyrium
enii,

tOn Uunn,
4. MM.

Kſegg.

XII.
Axatli
artyrium.
Nom anti.
5te Nun.
XXVIII.
Xilk
Epiſtolarum
jprianiua:
rum Chro⸗
nologia⸗

XIV.

Olitus M-
ſ & Marr

mi.
3
„ 155. won.
ſee·
5
e⸗

ſep ægrant-⸗

in Annales C. Baronii.

5 † C. III. cii, conſtetque, Moyſem ante electionem Cor-
An. Ch. 25r.
Cornelium de morte Moyſis tanquam præterita
ad Fabium Antiochiæ Epiſcopum ſcripſiſſe; &
notiſſimum eſt ex literis Dionyſii Alexandrini ad
Cornelium datis, Fabium illum ſub initio Im-
pPerii Galli & Voluſiani obiiſſe. Denique Corne-
lium & Moyſem eodem anno paſſos tradit, &
quidem Cornelium decimò quartâ Septembris,
quod verum eſt. Quòd ſi Moyſes eodem anno,
Novembris vigeſimã quintâ, ut Martyrologium
Romanum habet, paſſus ſit, Moyſem poſt Cor-
nelii mortem vixiſſe dicendum eſſet; quod om-
nem hujus Hiſtoriæ ſeriem penitus evertit.
„XV. In hanc opinionem Cardinalem Doctiſſimum
Tile, de conjecit Tractatus quidam Cypriano adſcriptus,
I.aude Mar- l potiùs titulus hujus de Launde Martyrii ad
tyrü Cypris- Vel potiùs titulus hujus A⸗ Mararn
ni non eſt. Moyſem & WMaximum & ceteros Confeſſores. Cùm
Baron. ibid, enim in illo Tractatu lues memoretur, quæ ſub
Gallo & Voluſiano cœpit, ipſumque Tractatum
à Cypriano ſcriptum, & ab eodem ad Moyſem
miſſum putaret, inde aſſerere non dubitavit,
Moyſem poſt illius peſtilentiæ ortum, ac poſt
ſtrages populatarum urbium vixiſſe, & demum
ſecundo Galli anno defunctum eſſe. Verum-
enimvero Tractatus ille à S. Cypriano ſcriptus
non eſt, multò minuùs ad Moyſem miſſus, ſed à
Declamatore aliquo compoſitus, ut vel hæc
oſtendunt: Et ſi incongruens eſt, fratres chariſſt-
mi, in hoc favore dicendi aliquid trepidationis
afferre; &, Quæ vox, quæ latera, qua Vires in-
ſtar tanti muneris capiant Iuſtinere? ut alia quam-
plurima, quæ Cyprianus ad Moyſem & Con-
feſſores nunquam ſcripſiſſet. Quamobrem cum
Veteribus ſtatuendum, Moyſem in carcere de-
functum eſſe, & quidem hujus anni initio, ſed
non die Novembris XxXV, quo colitur. Martyro-
logia enim eum diem memoriæ ejus aſſignant,
quod fieri ſolet, ubi dies paſſionis ignoratur.

XVI. Menſe Februario jam affecto, poſtquam PFeli-
Renrges, ciſimur & Augendus, aliique fuerant abſtenti,

72 ab Eccle. & jam Romæ Novatus ſchiſma excitare totis vi-
ſia Africana ribus nitebatur; quinque Presbyteri Carthagine
ſe ab Eccleſia Afticana ſeparabant, & Feliciſſimo
adjungebant. Id eorum malignitas & perfidia
effecit; illi enim ipſi erant, qui ordinationi Cy-
priani cum Feliciſſimo ſe oppoſuerant, de qui-
bus queſtus fuerat antè Cyprianus epiſtolà xvII,
quæ P'amelio eſt xII. Ita tandem apparebat Feli-
ciſſimi factio, unde veniſſet, & quibus radici-
bus ſtaret. Horum quinque Presbyterorum de-
fectione comperta maximeè angebatur animi S.
Cyprianus, quia ſtatuerat eo ipſo tempore Car-
thaginem redire. Quas nunc pœnas patior, in-
quit, fratres ehariſſimi, quòd ipſe ad vos inpræ-
Jentiarum venire non poſſum. Altera enim perſe-
cutione jam ſedata, hanc defectionem quaſi no-
vam perſecutionem aliamque tentationem inter-
pretatus eſt. Quamobrem ad plebem ſuam poſtea
ſcribit epiſtolam xLIII, Pamelio X1I, vehe-
menter urgens: ut Eccleſiæ adhærere pergerent,
nec ætate vel auctoritate illorum Presbyterorum
ſe divelli paterentur. Quinetiam promittit, ſe
ad eos poſt Paſchæ diem cum Collegis ſuis ven-
turum. .
Toto igitur menſe Martio in ſeceſſu ſuo ſe
continuit Cyprianus, propter minas & inſidias
factionis Feliciſſimi, prodire tutum ſibi & Eccle-

XVII.
Cyprianus
dhuc in ſe-
geſſu verſa-

,/ ſiæ minimè ratus. Et quamvis tempus Paſchatis

jam appropinquaret, quod ſecundum Canonem
Hippolyti hoc anno Cyclo Solis 8. littera Domi-
Tom. I,

nelii defunctum. Præterea fatetur Baronius, quò

ſolennia dom

&s incolumes
unum convenimus.
verbis accuratè deſcri
fuit, quamprimùm
indulgentia Divina
jus anni Paſcha c
Factum eſt perſecutione Jop
finita, hoc eſt, ante m
anno affecto periit; imô
Cornelii, qui Decio adhuc
eſt. Diu quidem continuat
lium, ſoripturis ex
multum que tractatu inter eos habito,
quenter altum eſt
feriùs patebit.

X

artio hæc e

241

aſcliatis proximè
Itaque epiſtolâ xIIII ad plebem
hoèé ipſo menſe ſignificat, quinque
m malignitatem & perfidi
eos ante diem P

nicali E. in viceſimum tertium Martii incidit, S † C. I1I.
dque cum ſuis Carthagine celebrare maxime An Ch. 251.
in votis habuit, diſtulit tamen adventum ſuum Baron. ann.
ad ea tempora, quæ ſolennia P
ſecuta ſunt.
ſuam ſcriptâ
Presbyteroru
ciſſe, ne ad
Hoc igitur menſe M
quà Cyprianus ſatis exprimit,
tunc cùm ſcripſit

254 num.
XKXREZ.

am perfe-
aſchæ venire licuiſſet.
piſtola ſcripta,
quamdiu ipſe,
, in ſeceſſu delituerat, his ver-
bis: Non ſußfecerat exilium jam biennii, & à vul-
tibus atque ab oculis veſtris lugubris ſeparatio.
Hoc enim de biennio tantům inchoato, non au-
tem expleto neceſſariò eſt intelligendum, inquit
Pearſonius cum Baronio.

Interea Epiſcopi Africani poſt Paſchatis XVIII

bratum eſt, de quo ipſe literis ad
ante ſecundum Concilium datis
quod tamen antè fuerat deſtinatum
ſopita, cum data eſſet facultas in un
di, copioſus Ep

nſilium r

& Sedem ſuam oc-

i celebrata ſuas ſedes pro more Primum
relinquunt, & Carthaginem petunt. Quin-
etiam Cyprianus jam de factione Eelicimi
ſecurus è ſeceſſu prodit,
cupat. Jamque Epiſcopos ex Provincia ſua
convolantes ad Concilium rite ac pro more
celebrandum præparavit, 4
Jorum ad commune co
ſeque cum Collegis ſuis de
judicaturum promiſerat.
Carthaginienſe Concilium ſub Cy

Concilium
Carthagi-
nenſe ſisch e
Cypriano.

ui tôties cauſam Lap- Baron. num
eſervaverat, LXxXXV.
factione Feliciſſimi ſeqꝗ-
Menſe Maio primum

priano cele-

iſcoporum numerus guos integros

Fide ſua Domini tutela protexit, in
Tempus conveniendi his
ptum eſt: deſtinatum enim
Epiſcopis in unum convenire
bpermitteret, quod poſt hu-
ontigiſſe multa convincunt.
ta, nondum penitus
ortem Decii, qui hoc
& ante electionem
imperante ordinatus
um eſt hoc Conci-
utraque parte prolatis; diu

imò & fre-

& ſæpius prorogatum, ut in-

Interim Romæ de eligendo Pontiſice ageba-

X

tur, quod quidem imperante adhuc Decio con-
tigiſſe conſtat. Sediſſe enim Corne
dum Romaæ in Sacerdotali Cathedra
nus infeſtus Sacerdotibus Dei fand
da comminaretur, teſtatur ipſe
epiſtola ad Antonianum, ubi de Decio intelli-
gendus. Mox ſubjungit: Cim multb patien-
tiustolerabiliks audiret levari adverſus ſe emu-
lum Principem, quàm conſtitui Komæ Dei Sa-
cerdotem. Princeps ille alius non videtur quâm
Lucius Priſcus, de quo Victor de Cæſaribus:
Per eos dies Lucio Priſeo delata dominatio, Go-
thorum concurſu, poſtquam direptis Thraciæ ple-
riſque illo pervenerant. Qud causà Decio, quaàm
potuit maturrimè, KRoma digreſſo, &c. Poſt De-
cii itaque Romà diſceſſum novus Pontifex ele-
ctus. Ordinatio autem Cornelii diu ante necem
iſtius perſecutoris facta eſt, ut conſtat ex his
Cypriani verbis de Cornelio: qui tantum tem-
poris ſedit exſtectans corporis ſui carniſices, &
Vranni ſui ultores, ut legitur in Epiſtola LV, quæ
Pamelio eſt LII. Decius autem ante menſem No-

lium intrepi-
,cum Tyran-
a atque infan-
Cyprianus in

vembrem

Antonianum
Secundhm
perſecutione
um convenien-

XIX.
Cornelius ſit
Papa
Baron num.
XEII. & ſeqꝗ.

S E C. III.
An. Ch. 251.

X X.
Novatiantis

Rt Epiſcopus.

Baron. num.
XLIX. &

ſeqq.

XXI.
Concilium

242 Critica Hiſtorico-Chronologica

vembrem hujus anni non periit. Non igitur
opus eſt, ut Aprili Cornelium ſediſſe cum Baro-
nio ſtatuamus, quòd ante necem Decii factus
ſit Epiſcopus, & Vrannum armis S bello poſt-
modum victum prior Sacerdotio ſuo vicerit, Ut
dicitur in eadem epiſtola; aut quòd Concilium
Carthaginenſe menſe Maio celebratum ſit: il-
lud enim ante electionem Cornelii coactum.
Quamobrem Cornelius menſe Junio ineunte
Romæ Epiſcopus ordinatus, & quidem die ejus
menſis quarto. In Chronico quidem Damaſi
legitur: Cornelius annos duos, menſes tres, dies
decem. A Conſulibus Decio I, & Decio II, ſ-
qae Gallo & Volaſiano. Sed locus corruptus eſt;
legendum enim Decio III, & Decio, & loco
aunnos II, legendum annum I. Exemplar, quo
uſus Cuſpinianus, præter eoſdem errores alium
habet, nempe menſes IIII, loco menſes III.
Veterem lectionem conſervavit nobis auctius
Chronicon veterum Pontificum, in quo legi-
tur : Sedit annum unum. Quam emendatio-
nem neceſſariò poſtulant ipſa Chronici Damaſi
verba, quæ ſequuntur, ſque Galo & Volußano,
qui Conſulatus anno ſequenti geſtus. Qui enim
creatus eſt utroque Decio Coſſ. & obiit Gallo
& Voluſiano Coſlſ. duobus annis & menſibus ali-
quot ſedere nullo modo potuit. Jam verò ab
ejus deceſſu retro numerando colligitur initium
Pontificats ejuſdem. Càùm enim obierit deci-

mo quarto die menſis Septembris, ut Martyro-

logium Romanum, Hieronymianum, Uſuardi,
Adonis, & aliorum tradunt; ſi annum unum,
menſes tres, dies decem ſederit, eundem quarto
Junii die Cathedram occupaſſe pariter faten-
dum; præcipuè cùm hæc omnia ſcriptis Cornelii,
Cypriani, & Diony ſii Alexandrini optimè con-
ſentiant.
MWevatianus contra Cornelii ordinationem
apertè diſputavit, eamque ut illegitimam abro-
gare conatus eſt. Ita diſcordia gliſcente, No-
vatianus factione ſua jam corroboratus, magna
parte plebis etiam ſeparata, duos deploratæ con-
ditionis homines ſibi ſocios adjunxit, ut eos in
exiguam & viliſſimam Italiæ partem mitteret,
atque illinc accitos tres Epiſcopos pelliceret,
ſimulatè quaſi Romæ ortam diſcordiam ſedatu-
ros. Revera autem cùm Romam tres illi Epiſ-
copi ex Italia veniſſent, Novatianus ab illis ſe
ordinari procuravit, præcipuè per Epiſtolam à
Confeſſoribus miſſlam. Unde Cornelius ipſe
per tres Epiſcopos ordinatum eſſe Novatianum
epiſtolâ ad Fabium fatetur; Pacianus autem eum
ſine conſecratione legitima Epiſcopum factum,
ideoque nec factum, tradit per epiſtolam eorum,
qui ſe Confeſſores eſſe ſimularent. Non quèòd
Confeſſores antea non fuiſſent, ſed quòd tunc
Schiſmatici eſſent, & confeſſionis gloriam per-
didiſſent. Ipſi enim poſtea confeſſi ſunt, cir-
cumdubctos commiſiſſe ſe quoque ſchiſmata, & ha-
ræſßis aulctores fuiſſe, ut paterentur ei manus, quaſi
in Epiſoopinz, imponi. Conſtat igitur, Nova-
tianum à tribus Epiſcopis ordinatum eſſe, & qui-
dem Italicis, quorum manus ei imponeban-
tur, non autem Novati. Licèt enim apud Chro-
nicon Damaſi in Cornelio legatur: Sub Epiſ-
copatu ejus Novatus extra Eccleſiam ordinavit
Novatianum in urbe Roma, & Nwcoſtratum in
Africa; id tamen non Novati manu factum, ſed
factione ejus effectum eſſe jam diximus.
Menſe Junio jam affecto Cyprianus in Con-

cilio, acceptis Cornelii & Collegarum literis,

prorogatum eſt, ut etiam poſtea patebit. Ne-

quibus tum Cornelii electio, tum grave ſchiſ- S C. I1I. 55
ma repræſentabatur, nondum audita Novatiani An Ch. 251. 2ð
Carthagi- .

ordinatione, Caldonium & Fortunatum Epiſco-
j7 . . vienſe proro-
os Africanos & Concilio Legatos cum literis
ad Cornelium & Coepiſcopos miſit. Per eoſdem Baron. num.
etiam Epiſcopos duarum epiſtolarum exempla, LXXXVI.

. . . CO
quadrageſimæ primæ, Pamelio XXXVIII, de

40

—☛
—

Feliciſſimo, & quadrageſimæ tertiæ, Pame- miu.
lio xr, de Presbyterio ejus ad Cornelium tranſ- vuni
miſit, ut toti fraternitati legerentur. Miſſis au- 1,.
tem his Legatis, à Concilio ſtatutum eſt, ut un

omnia interim integra ſuſpenderentur, donec
Legati redirent. Atque ita Concilium quaſi

que aliter Cyprianus ipſe & Liberalis in Ha-
drumetinam coloniam, ſedente Concilio, pro-
ficiſci voluiſſent. Et quidem hoc Concilium
non tantùm diu habitum, ſed etiam frequenter
actum eſſe legimus: quod de eo frequenti Epiſ-
coporum conventione per intervalla intelligen-
dum videtur, ut non tantùm diu continuatum,
ſed & aliquoties prorogatum fuiſſe videatur.
Frequenter enim hic accipiendum non pro ma-
gno numero, ſed pro multis vicibus, ut Sulpi-
cius Severus de Ariminenſi Synodo: litur fre- XXI
quentibus Conciliis nibil attum; noſtris in Eide
permanentibus, illis de perfidia non cedentibus. nen⸗
Qui aliter illa verba, ut omnia interim integra Hunſi
ſuſpenderentur, interpretantur ac ſi decretum Hxon
eſſet, neque Cornelio, neque Novatiano com- ur
municandum, ſed literas ad Clerum Romanum
dirigendas eſſe, hallucinari videntur; nondum
quippe Novatianum Epiſcopum factum eſſe no-
verant: imèò Baronius tradit, Caldonium & For-
tunatum Legatos Romæ agentes, cùm omnia in
caſſum pertentaſſent, vidiſſe ex improviſo velnt
ex portis inferorum Novatianum creatum Roma-
num Epiſoopum.
Menle Julio ineunte Legati à Novatiano „XXII.
miſſi Carthaginem veniunt, ex quorum ſermo- n
ne & aſſeveratione, ut & ex literis, quas ſecum eLyre
ferebant, Cyprianus & Collegæ Novatianum excommuni-
Epiſcopum factum eſſe didicerunt; qui illicitæ ati.
ordinationis pravitate commoti, Legatos à
communione ſua ſtatim cohibendos eſſe cen-
ſuerunt. Tum verò ſupervenerunt Pompeius & Baron. num.
Stephanus Epiſcopi Africani, qui Cornelii ordi- rxxxVI.
nationi interfuerant, ſuaque teſtimonia proru-
lerunt, unde Cyprianus & Collegæ Legatos No-
vatiani haud ultra audiendos eſſe ſtatuerunt.
Quamobrem Legati à Novatiano miſſi, & à Con-
cilio Carthaginienſi rejecti, oſtiatim per mul-
torum domos, & oppidatim per aliquas civi=
tates diſcurrentes quærebant ſibi comites. Quo-
rum omnium Cornelium fratrem ſuum certio-
rem reddidit Cyprianus epiſtoläxIIV, Pame-
lio xLI, hoc menſe jam affecto, per primiti-
vum Presbyterum miſsa. Tum Cyprianus &u
Collegæ de legitima Cornelii ordinatione ſatis XIV
perſuaſi, ad negotia Eccleſiæ Africanæ pertra- niun
ctanda, diligentiùs acceſſerunt: ac primò in cilun ⸗
Concilio, Feliciſſimum & quinque Presbyteros manun
nuper ab Eccleſia, profugos audierunt, eoſque nelur
auditos abſtinuerunt. Et quoniam ex reditu 8eE Eirmi
relatione Caldonii & Fortunati ordinationis Cor-
nelii & ratio juſta & glorioſa innocentia appa- Du⸗
ruit, omnes Epiſcopi Carthagine coacti in to- o ſeu
tam Africæ Provinciam, in Numidiam etiam & Aano
Mauritanias literas ſcripſerunt, ut univerſi Col- — um.n.
legæ Cornelium, & communicationem ejus fir-
miter tenerent. Quinetiam Synodicæ literæ ad
Cornelium

Em
2.
thigi.
ſeynm.
m.

OhNum.
XXVI.

XIII.
Elieiſimu
& uingus
bmulſtei
rcommghir
ti⸗

Baron. Num.
LXXYII-

in Annales C. Baronii.

§SEC III. Cornelium ſcriptæ, ut quid de Feliciſſimo &
An. Ch. 251. Presbyterio ejus actum eſſet, ſcire poſſet; quas
Epiſcopi omnes manu ſua ſubſcriptas miſerunt:
ſed hæ literæ deſiderantur.
XXIII. Menſe igitur Auguſto ineunte, Cyprianus
Cyprianus: ſcripſit epiſtolam XLV, Pamelio X LII, eam-
sd Confeſſo- que cum literis Synodicis ad Cornelium miſit
„ ſeneſri per Mertium Hypodiaconum, & MNicephorum
zir. Acoluthum, literarum ſuarum de Feliciſſimo &
Saron. num. Presbyterio ejus exemplaria rurſus ſubjungens.
X LII. Et quoniam Confeſſorum nomine per omnes
Eccleſias literæ, calumniis & maledictis plenæ,
frequentes miſſæ ſunt; ipſe ad eos dat epiſtolam
XLVI, Pamelio XLIV, quâà eos ut ad ma-
trem Eccleſiam revertantur, breviter hortatur,
quam arbitrio Cornelii permittit proximâ ad
eum per Mettium datàa. Circa idem tempus
ſcripſit etiam ad eoſdem Confeſſores Dionyſius
Alexandrinus, dum adhuc Novatiani fententiæ
favebant, ut obſervat Euſebius. Quo etiam tem-
pore videtur, literas ad Novatianum dediſſe,
Prerves certè, ſed præclaras, quæ apud Euſebium
lib. 6. cap. 45. leguntur.
XXIV. Poſt Feliciſſimi & quinque Presbyterorum
Finis Conci- abſtenſionem, de cauſa Lapſorum ſynodicè con-
lii Cariha- cluſum eſt: & Synodi Placita libello ſunt inſ-
ginenſis. Ccripta, ut ſcribit Cyprianus ad Antonianum.
Baron. num. Magno temperamento Placita hæc concepta
xxxvII. ſunt, quæ omnia ad duo generalia capita à Cy-
priano redacta. Primò, ne in totum ſpes com-
municationis & pacis Lapſis denegaretur, con-
tra Novatiani ſententiam. Secundè, ne cenſura
Evangelica ſolveretur, ut ad communicationem
temerè proſilirent, contra Feliciſſimi factionem.
Hic autem libellus Canonum, in quo ſingula
Placitorum capita conſcripta ſunt, à Synodo ad
Cornelium Collegam ſuum miſſus eſt, & ad alios
etiam in Africa Epiſcopos. Hunc libellum non
bene in duos diviſit Baronius, eoſque à Cypria-
no ad Confeſſores diu poſtea miſſos eſſe puta-
vit. Interea Primitivus cum literis ad Corne-
lium priori menſe miſſus Carthaginem redierat
cum literis Cornelii ad Cyprianum, quæ deſi-
derantur. Sed earum argumentum ex Cypriani
reſponſo ſatis dignoſcitur. Significaverat enim,
ſe motum fuiſſe, quòd, cùm Polycarpus Epiſco-
pus ad ipſum poſt electionem ſuam ſcripſiſſet,
tanquam legitimum Romæ Epiſcopum, poſtea-
quam Cyprianus & Liberalis in Hadrumetinam
coloniam veniſſent, cœpiſſent illuc ad Presby-
teros & Diaconos literæ dirigi, quaſi ſcilicet
nondum Romæ legitimus Epiſcopus conſtitutus
eſſet. Quocirca Cyprianus epiſtolà XLVIII
Pamelio XLV, ei reſpondet. Cmque jam
omnia Concilii auctoritate compoſita eſſent, Ma-
ximus & Longinus & Machæus Legati à Nova-
. tiano miſſi Africã expulſi ſunt.
XXV. Menſe Septembri Cornelius accepto à Syno-
Vnicum Con- do Carthaginienſi Canonum libello, ipſe Con-
cilium Ro- Cilium convocare ſtatuit, & quidem numero

an⸗ . . . .
annal, „ qum potuit maximè copioſo, ut ipſe Cyprianus
Selebravit. ad Antonianum indicat. Curavit igitur, ut ſexa-

ginta Epiſcopi Romæ convenirent quampri-
mùm fieri potuit, ut ex Euſebio conſtat. Neque
Baronnum. aſſentior Baronio, qui duo Concilia Romæ à
xC. & ſeqq. Cornelio coacta eſſe tradit; primum hoc tem-

& anno ?55. pore, cujus meminit Cyprianus; ſecundum

um. 11. anno ſequente, cujus mentionem fecit Euſebius.

In quam opinationem incidit, quòd putaret,
epiſtolam ad Antonianum i5o Cornelii Sedis
exorqo ſcriptam eſſe, in qua mentio Romani
Tom. I.

243

Concilii facta eſt; cùm literæ illæ ſequenti ſcri- Ss. C. I11.
Ptæ ſint, ut poſtea patebit. Labbeus, qui Baro- An Ch. 251,
nium ſecutus eſt in diſtinguendis duobus Ro-
manis Conciliis, ut primum ſit in quo decre-
tum Carthaginienſis Concilii confirmatum; ſe-
cundum, in quo Novatianus, ejuſque fautores
excommunicatione percuſſi; ſtatim addit , cùum
utrumque in uno fortè potuerit Perfici; quod re-
vera factum eſt.
Menſe itaque Octobri celebratum Concilium XXVI.
Romanum, quo Synodi Carthaginienſis decreta Novatiazad
de Lapſis recipiendis corroborata, & Movatia- 'n“ Concilio
nus cum ſuis anathemate percuſſus. Erant in ea Remane ee
Synodo ſexaginta Epiſcopi & multò plures Pres- .è
byteri ac Diaconi. Concilio finito, Cornelius de-
creta ejus Eccleſiis longè diſſitis communicavit,
& ad Fabium Antiochiæ Epiſcopum de iis ſcrip- Baron. an.
ſit. Et quia non pauci in Italia Epiſcopi Conci- 255.num. t.
lio minimè interfuerant, eorum quoque ſenten-
tias ſeorſim poſtulavit; unde Concilium Italicum
ex Hieronymo conflatum eſt. Interim Novatia-

nus, cùm videret, Maximum Presbyterum cum

ſuis Africâà expullum, & in Concilio Carthagi-
nienſi Cornelii electionem confirmatam, ſuam
ſententiam de Lapſis condemnatam, & condem-
nationem eam à Synodo Romana roboratam,
jamque omnes per Italiam Epiſcopos in ſuam ex-
communicationem conſenſuros prævideret; pro-
ſtratus denuo reſurrexit, & miſit in Africam
Evariſtum ſuæ partis Epiſcopum, Novatum Car-
thaginienſis Eccleſiæ Presbyterum, Nicoſtratum „
Diaconum, unum ex Confeſſoribus cum Primo
etiam & Dionzſio. Quare Cornehus literis per
Augendum Confeſſorem miſſis de eorum diſceſſu
Cyprianum admonuit; ſed literæ illæ deſide-
rantur. Interea Confeſſores Romani, quos e car-
cere prodeuntes ſchiſmaticus & hærericus error
exceperat, & jamdiu palabundos populus vide-
rat, Cypriani & Dionyſi: literis prim.ò molliti, &
lecto, ut videtur, libello de Unitate, quem
boc tempore ſcripſit, & Romam miſit Cypria-
nus, bene inſtructi, de reditu ad Eccleſiam
cogitaverant, idque fratribus nonnullis ſignifi-
caverant, Novato jam cum reliquis tanquam
Procella & turbine recedente, Presbyteros Ro-
manos adierunt , circumventos ſeſe affirma-
runt, & ad Eccleſiam ſe redire cupere proteſtati
ſunt. B
Menſe Novembri, cùm jam Confeſſorum ani- XXVII.
mus ſatis eſſet perſpectus, Cornelio placuit con- Confeſſores.
trahi Presbyterium, cui adfuerunt eriam Epi- à pacem re-
ſcopi quinque; coram quibus & Confeſſores **n.
Maximus, Urbanus, Sidonius, & Macarius,
(Nicoſtratus enim eorum in confeſſione ſocius, Baron. nu.
in ſchiſmate perſeveravit) & plerique fratres, Aνâ1 &
qui ſe iis adjunxerant, ſummis precibus deſide- ſeqq.
rabant, ut quæ antea fuerant geſta, in oblivio-
nem cederent. Qua de re Epiſcopi cum Presby-
teris ſuas dixere ſententias. Et actu omni populo
mox inſinnato, & magno fraternitatis concurſu
facto, profeſſionem fecerunt, & ad communi-
cationem & pacem Eccleſiæ admiſſi ſunt. Quine-
tiam eâdem horà Cornelius horum omnium Cy-
prianum certiorem facit epiſtolà xLIX, Pame-

lio xLVI, per Nicephorum Acoluthum mitſsâ.

Qui etiam ſubjungendas curavit ſententias Epi-
ſcoporum & Presbyterorum in eo negotio prola-
tas, quæ deſiderantur. Scripſit & feſtinanrer
breves literas, quibus Africanos docere voluit,
quales eſſent qui à Novatiano jam miſſi ſunt, ac
præcipuè Niceſtratus & Evariſiut.
X 2 Decie

244
8 & C. III. Decio Imperatore ſub hujus anni finem ſubla-
An. Ch. 125t. to, ut mox dicemus, plena inde pax Eccleſiæ,
XXVIII. finita prorſus perſecutione, à Deo indulta eſt,
Pa Eiete & pauld poſt Cyprianus edidit libellum de Lap-
Baron. nu. Hs, eumque Romam miſit, cujus initium hoc
CII1. ipſum indicat: Pax ecce, dilectiſſimi fratres, Ec-
leſiæ reddita ſt: & quod dißicile nuper increda-
lit, ac perfidis impoſſibile videbatur, ope atque ul-
tione divind ſecuritas noſtra reparata eſt. Ultio
enim illa divina ad Deciorum interitum mani-
feſtè refertur. Exeunte anno, Cyprianus acceptis
literis à Cornelio per Nicephorum Acoluthum
miſſis, reſpondet duabus epiſtolis, LI, quæ Pa-
melio xLVII, de reditu Confeſſorum eongra-
tulatoriâ, & LII, Pamelio xLIX, de Movati
ſceleribus. Ita Cypriani literæ à Pearſonio in An-
nalibus Cyprianicis hoc anno ordinatæ, & ſic
in Annalibus Eccleſiaſticis, ut videtur, ordinan-
dæ: quod quiſque proprio marte præſtare pote-
rit ope numerorum in margine notatorum. Hĩc
ſolàm monendum, rectè cenſuiſſe Baronium,
apud Epiphanium hæreſi XV Novati nomen ir-
repſiſſe, & Novatianos quod Trinitatem attinet,
nihbil à Catholicis diſſenſiſſe.
Hic itaque tantùm agendum reſtat de Decii
Imperatoris interitu. Decius Româ, ubi adhuc
die viceſima ſeptima Octobris erat, ut ſuprà di-
zimus, adverſus Scythas Tanaim tran Erelſs pro-
Baron. an. fectus, Abruti cum ñlio periit, ut habent Vi-

XXIX.
Deciorum
ͤnteritus.

2 *% n Ktor de Cæſaribus, & Dexippus horum tempo-
XLVII. &£ pp P
ſegq. rtum Scriptor apud Georgium Syncellum, quod

confirmat Jornandes lib. de Rebus Geticis cap:
18. Vznienſ que Adabritto Maæſiæ civitatem, cir-
eumſeptus a Gothis, & ipſe extinguitur. Sed loco
Adabritto, legendum, Abruto. Duos ex He-
vennia Etruſcilla uxore ſilios ſuſcepit, Quintum
Hlerennium Etruſeum Meſſium Decium, & Caium
Valentem Heoſtilianum Meſſium Quintum. Etruſ-
cillam enim Decii conjugem fuiſſe oſtendit ejus
Nummus à Seguino illuſtratus, in quo Eerauſcil-
ia ex averſa parte ſculpta reperitur. Præterea Me-
diobarbus in Numiſmatis Imperatorum Decii
Nummum producit in poſtica inſcriptum: Cox-
CcORPDIA AuG6. Viſuntur capita Etruſcillæ in
dimidiata Luna, & Meſſii Decii & Hoſtiliani
ſeſe reſpicientia: & Spanhemius lib. de Uſu &
Præſtantia Numiſmatum pag. 595. alterius Num-
mi Decii poſticam exhibet, in qua legitur:

HE R. ET R. DECIUS C. VALEN. HoOSTIL.

Cernuntur capita Etruſci & Hoſtiliani ſeſe re-
ſpicientia; adeo ut indubitatum ſit, Etruscil-
lam uxorem Decii fuiſſe, matremque Etruſci &
Hoſtiliani. Notabis obiter Caium Valentem
Hoſtilianum ideo Caii prænomen tuliſſe, quia
mos erat ut prænomen patris unus ex filiis ejus
ferret, indeque confirmari quod in mox memo-
randa inſcriptione Vencienſi legitur Trajanum
Decium patrem appellatum fuiſſe Caium, non
verò Gneium, ut à tot Criticis perperam ſcrip-
tum fuit. Baronius Herenniam Salluſtiam, ali-
qui Antiquarii Salnſtiam Barbiam Orbianam
uxorem Decii faciunt. Verùm prior fictitia; po-
ſterior verò Alexandri Severi Im eratoris con-
jux, ut in ejus Nummis apud Mediobarbum vi-
dere eſt. Decius non multò poſtquam Imperium
invaſit, Etruſeum majorem natu filium Cæſarem
dixit, & Tribunitia Poteſtate exornavit. Extat
enim Nummus apud Erizzum pag. 546. in quo
legitur: Q. HER. ETR. MXS5. DECIuSs
NoB. C.in poſtica: AHMAPK EZOTCIAC.
& infrà, S. C. id eſt, Qeintns Herennins Eiruſcus

Criuca Hiſtorico Ohronologica

Meſſius Decius Nobiliſſivus Ceſar Tribunitieæ Po- 8 4 C. III.
teſtatis, Senatnſconſulto. Præterea Patinus in The- An. Ch. 2.
ſauro Mauroceniano pag. 140. ejuſdem Heren-
nii Cæſaris Nummum profert, in quo legitur,
L. B. id eſt, anno ſecundo. Decius pater cùm ad
bellum Gothicum profectus eſt, eum Auguſtum
nuncupavit; eo enim nomine in Nummis apud
Mediobarbum appellatur.
Sed uterque in ea expeditione interüt, exa- XXX.
Stoa Regni biennio, ut habet Victor de Cæſaribus, Imperii ejns
vel, ut alter Victor, poſtquam imperaſſer men- Amaris.
ſes triginta, utroque ſc., extremo menſe incom-
pleto pro integro numerato. Nam, ut ejus Impe-
rii initio oſtendi, die decima ſeptima Junii an-
ni ducenteſimi quadrageſimi noni adhuè Philip-
pus ejus deceſſor vivebat; certumque, Gallum
& Voluſianum ſub hujus anni finem imperandi
initium feciſſe, non quidem ante ſextum Kalen-
darum Novembrium diem; eo enim Decius
adhuc Romæ erat, ſeque ad expeditionem ad-
verſus Scythas, in qua periit, parabat, ut dixi-
mus ex Pollione in Valeriano cap. I. Quare cùm
anno ſequenti Gallus & Voluſianus de more novo-
rum Principum trabeam ſumſerint, Decius
exeunte Novembri, aut Decembri ineunte, cum
filio Decio interfectus eſt poſt Imperium rri-
ginta menſium, quod ex morte Gallieni Impe-
ratoris magis ſuo loco confirmabitur.
Porro qui annum unum & aliquot menſes XXXI.
Decio aſſignant, quos Baronius ſecutus eſt, val- Chronologis
de hallueinati ſunt. Nam, ut monſtravi in priori Heczana re.
parte Diſſert. Hypaticæ cap. 7. n. 3. tam ex Num- Hieuizur.
mis, quàm ex Inſcriptionibus conſtat, Decium
tertium Imperii annum inchoalſſe. Extat in urbe
Vencienſi ſub Archiepiſcopo Ebredunenſi Decii
Inſcriptio, quæ ibidem parum correctè à Typo-
grapho edita, hic prout jacet exhibetur.
IMP. C £S
C. MESSIO QuIxX
TO TRAANO DE
cIo PIo FrI. INVI C
TO Auc. P. M. TLRIB
PoT. III. Cos. II.
PROC
CIVIT. VINT.
Hujus Inſcriptionis beneficio errores duo in Im-
perio Deciano à Baronio aliiſque multis com-
miſſi certò emendantur, & Chronologia per
hæc tempora in integrum reſtituitur. Ex ea enim
certum fit primò, Decium tertiam Tribunitiam
poteſtatem, ſeu tertium Imperii annum exor-
ſum eſſe; ideoque Philippum ſeptimum Imperii
annum nullo modo attingere potuiſſe, & qui
annum tantm unum & aliquot menſes Decio
tribuerunt, ejus Imperii durationem mutilaſſe.
Nam ſuppoſito, quod nunc in dubium revoca-
ri non poteſt, Gallum & Voluſianum, exeunte hoc .
anno, Decio ſucceſſiſſe, quomodo Philippus,
qui anno ccXLIV regnare cœpit, ad ſepti-
mum Imperii annum pervenire potuit, cùm De-
cius tertium Imperii annum auſpicatus fuerit.
Neque dici poteſt, eam Inſcriptionem mendo-
ſam eſſe, cùm etiamnum in civitate Vencienſi
extet, & Gruterus pag. ccLXXIII aliam Decii
proferat, in qua hic etiam dicitur TRIEB POrI.
III. C S. II. P. P. PK. Cos. id eſt, Proconſul,
idemque in Numtis apud Coltzium legatur. xxXI.
Cettum fit ſecundò, priorem Decii Conſu- / .
latum, quem ordinarium Baronius credidit, ſuf- Decii I in
fectum tantùm fuiſſe, ideoque & annum unum Faſtos infar-

ei reſpondentem in Annales perperam infartum tus magis
L eſſeè. loditnr.

N

berze⸗
e enna

—

XX
Gallu
ſiliax
olaſ
Derio
dunt,

Baron-
XIVIS

XXXIV
Hiſtilian
& Außqj
Galo di.
vph.

Wy.

Milian

ſlent 41
hlang .
eng,

4c nI.
d Cia,

XXX.
Perii jen
Agio

IrII.
Croualigis
Decians e⸗
ſitunngr.

1

⸗
9

. XXAI.
. Canſulitij
. Decii 1

ajbiſn

ſtos far⸗

in Annales C. Baronii.

§5 F C. I11. eſſe. Nam ut in Diſſert. Hypat. demonſravi,
An. Ch. 2jt. paſſimque in hoc Opere inſinuavi, Conſulatus
ſuſfecti in Nummis & Inſcriptionibus ſæpe ne-
glecti. Quare cùm Decius Conſul II dicatur,
quando gerit Tribunitiam Poteſtatem tertiam,

tres Conſulatus ordinarios non ſuſcepit; alioqui

in laudatis Inſcriptionibus diceretur Conſul III,
non verò Conſul II, cùm Conſulatus quidem
ſuffecti quandoque prætermittantur; Conſula-
tus verò ordinarii, vel omnes enuntientur, vel
omnes omittantur, vel denique Imperator ſim-
plicirer & ſine numerali nota dicatur Conſul.
Dabitari itaque non poteſt, quin Baronius Con-
ſulatum unum in Faſtos intruſerit, & quin jam

non biennio, ut antea, ſed triennio ab Fra Dio-

nyſiana diſtet. Quo factum, ut annus emortua-
lis Decii, qui cum anno Chriſti ccr illigari
debet, in Annalibus Baronii cum anno Chriſti
CCLIV copuletur. Quo ex errore alius enatus.
Anni enim Urbis, Olympiadum, ceterarum-
que Erarum, qui huc uſque in Annalibus rectè
conſignati erant, impoſterum in iiſdem nonniſi
extra proprium locum eſſe poſſunt, ut infrà de-
B monſtrabo.
XXXIII. Sublato Decio cum filio natu majori alii Im-
Gallus, Ho- peratores nuncupati. Victor de Cæſaribus, utri-
Kilianus, & uſque Decii interitu narrato, ait: Hæc ubi Patres

S. cce comperere, Gallo, Hoſtilianoque Auguſta Imperia:
ASuhbt. Voluſianum Gallo editum Cæſarenz decernunt. Dein

peſtilentia oritur: qua atrociks ſaviente, Hoſti-
Baron. num. Lianus interiit. Zoſimus tamen lib. I. ſcribit,
XLVIII. Gallum alterum ex filiis Decii ſuperſtitem adop-
taſſe, & progreſſu temporis veritum ne Roma-
ni ei ſummam rerum traderent, occidi curaſſe-
Magis tamen Victori de Cæſaribus credendum.
Quòd ſi peſte periit Hoſtilianus, mors ejus ante
autumnum anni inſequentis non contigit. Un-
de quamplurima ejus ſuperſunt Numiſmata, in
quorum aliquibus Cæſar, in aliis verò Auguſtus
appellatur, ut videre eſt apud Mediobarbum.
Baronius deceptus ab Aurelio Victore in Epito-
me Hoſtilianun cum Perpenna confundit. Me-
diobarbus enim Perpennæ Nummum exhibet in-
ſcriptum: IMP. CAES. M. Au G. PERPENNA
LICINIAN. AuG. in poſtica: P. M. TR.
P. P. P. Sed loco M. Aug. legendum, M. Auf.
ut in Indice errorum monet idem Auctor, & ut
videre eſt apud Occonem & Goltzium, qui eun-
dem numero Nummum referunt. Neque enim
alium extare credo.
XXXIV. Marcus itaque Aufidius Perpenna longè di-
Hoſtilianus verſus ab Hoſtiliano, & Tyrannus, non verò
S. n: Imperator à Senatu creatus, ſaltem quantùm
rer. conjecturà aſſequi poſſumus. Eutropius, interi-
tu Decii recitato, ait: Mox Imperatores creati
ſant, Gallus, Hoſtilianus, & Galli filius Völuſia-
nus. Ita enim legendum, non ut in editionibus
vulgaribus, Gallus Hoſtilianus, cujus interpun-
ctionis defectu factum, ut Eutropium, Gallum
cum Hoſtiliano confudiſſe ſibi perſuaſerit Baro-
nius, Voluſianus cum nomine Cæſareo Tribu-
nitiam Poteſtatem accepit, cùm in variis Num-
mis dicatur, LR. P. II. Cos. II, quam Tribu-
nitiam Poteſtatem ſecundam ſuſcipere non po-
tuiſſer, ſi hoc anno, vel ſequentis initio eãâ de-
coratus non fuiſſet.
Aurelius Victor in Epitome non ſolum Hoſti-
lianum cum Perpenna ſed etiam Valentem cum
Pusnk 4 i- Liciniano confundit, & ex uno Perpenna Lici-
einiano di- niano duos Imperatores facit. Hæc ejus verba,
ſtinguendi cùm de Decio Imp. loquitur: Hajus temporibus
Tom. I.

XXXV⸗
Hſtilianus

245

Valens Licintanus Imperator effectus eſt. Tum de §s % C. III.
Gallo & Voluſiano Impp. diſlerens, ſcribit: Ho- An. Ch. 45r.
rum temporibur Hoſtilianus Perpenna à Senatu In- & Perpenna
perator creatus, nec multò poſt peſtilentia conſum= ss
tus eſt. Valens ille numeratur à Trebellio Pollio- i ien t,
ne in lib. de triginta Tyrannis, qui ſub Gal-
lieno imperium arripuêre, quòd avunculus eſ-
ſet alterius Valentis, qui ſub eodem Gallieno
Auguſtus dictus eſt. De illo priori Valente pro-
dit VYopiſcus: Cum paucis diebus Illyrico impe-
raſſet, occiſus eſt. Is Decio Imperium Romanum
regente purpuram ſumſit, ut docet Victor de
Cæſaribus „ qui poſtquam narravit Lucium
Priſcum, qui Macedonas præſidatu regebat, do-
minationem invaſiſſe, ſubdit: Oud cgausa De-
cio, quàm potuit maturrimè Roma digreſſo, Julius
Valens cupientiſſimo vulgo imperium capit: verum
untrique (ſcilicet Lucius Priſcus & Julius Valens)
mox cæſit: ocum Priſeum nobilitas hoſtem patriæ
cenſuiſſet. Julii Valentis hic Nummus extat apud
Occonem pag. 528. AT. K AI. T. 10 T A. O TA-
A ENC. E T. CEB. L. A. id eſt, Imperator Cæ-
ſar Cains Julius Valens Pius Au uſtus anno I. Di-
ſtinguendi iraque quatuor Valentes Jalius Va-
lens Decii tempore tyrannus, Valens Gallieno
unperante tyrannus, Valerius Valens, qui Ma-
ximino Imp. à Licinio Imp. devicto anno
CCCXIII imperium ſumſit, & denique Va-
lenz anno CCCXIV Licinio Cæſar appel-

latus, & poſtea de imperio dejectus. De his duo-

bus ultimis agam ſuis locis. Ex his, iiſque quæ
num. ſuperiori jam in medium adduxi, liquet
Victorem citatum in paucis verbis ter lapſum
eſſe.
Sed ad Perpennam redeo, ut regionem in XXXVI.
qua regnavit magnis tenebris ſepultam detege- 24. A4.
re coner. Mox diximus Priſcum in Macedonia, Serhenne *2
& Julium Valentem in Illyrio ſumſiſſe; Eutro- guawir 7
bPius verò ubi de Decio ſermonem inſtituit, ait:
Bellum civile, quod in Gallia motum fuerat, op-
Preſſit. Quare cùm duo alii Tyranni, nempe Priſ-
cus & Valens longè à Gallis imperaverint „nihil
illis cum Gallis commune, ideoque Galliarum
Tyrannus regnante Decio, alius eſſe non poteſt
quàm M. Auf. Perpenna Licinianus, cujus etiam
tantùm Latini Nummi extant, conſtatque eum in
prælio cæſum fuiſſe. Poſtquam Decius Perpen-
næ factionem oppreſſit' & Gallia adverſus Priſ-
cum, & ex Illyrio Orientali adverſus Scythas
movit, qua in expeditione interiit, ut mox
diximus.

.

2*

ANNOPERIODIGRCGO-ROMAN 5745. Anno Urbis

9 DC. O 6. P. II. April. Indict. 15. 1005. Olymp.
. 257. an. 4.
JEsu CHRuISTI 252. ſoecund. Baronium 255. Olymp. 25.
LucII PAPX I. ſecundum
Baronium.

GALLI, VOLuSIANI „ HOSTILIANI
IMPDPDP. I.

D num. I. Coſſ. C. Vibius Trebonianns I.
Gallus Aug. II, & C. Vibius Veluſianus Conſules.
Cæſar; uterque juxta primam Conſulatuum Cæ-
ſareorum regulam: ille enim anno elapſo Augu-
ſtus; hic Cæſar renuntiatus eſt. In veteribus
quidem Faſtis Voluſianus non dicitur Cæſar,
quia in iis Auguſti & Cæſaris nomina, imò &
nota numeralis plerumque negliguntur. Verùm
Voluſianum Kalendis Januariis adhuc fuiſſe Cæ-
X ſarem

*

246 Critica Hiſtorico-Ohronologica

5E C. III. ſarem oſtendunt & Numiſmata ejus apud Me-
An. Ch. 252. diobarbum, qui varia refert, in quibus tantùm
Ceſar inſcribitur, & Conſulatus ſecundus anno
inſequenti ab eo geſtus, propter Auguſteam di-
gnitatem hoc anno acceptam, ut tunc dicemus.
Porro Gallum ante Imperium Conſulatu ſuffecto
exornatum fuiſſe, certum faciunt tam Fragmen-
tum Conſulare, quo uſus Cuſpinianus, quoõdve
Bucherius publicavit, in quo Gallus cum nu-
merali nota editur, quàm Inſcriptio ab Onu-
phrio libro ſecundo Faſtorum relata, in qua le-
itur: AcTuM. PR. K AI. AuG. IMP. DD.
NN. GALLO. AudG. II. ET. VOLUSIANO.
Aud. Coss. His adde, Georgium Syncellum
ſcribere: Gallum quemdam Exconſulem, & cum
eo Voluſianum Decii filium milites ſalutant Impe-
ratorem. Græcum habet, BæciXαεα, id eſt, Regem,
quod nomen tam Auguſtis, quàm Cæſaribus da-
tum. Eo tamen in loco Voluſianus Decii filius
per errorem dictus.
II. Br'aronius Gallum & Voluſianum II Conſu-
Conſule: à les proponit, aitque: Ex antiquis Wumiſmatum
Barenio & inſeriptionibus ambos ſimul ſecundum Conſulatum
a nt, Leſſiſe colligitur, quibus Jſecundus Conſulatus cum
jiciunaur. Tribunitia Poteſtate ſecundo repetita ponitur. Ve-
rumenimvero ſi argumentum illud ex Nummis
deductum valeret, ſequeretur, Gallum tam hoc
anno, quàm ſequenti, quo Tribunitiam Pote-
ſtatem ſecundam geſſit, & occiſus eſt, Conſu-
lem ordinarium proceſſiſſe, quod nullus con-
ceſſerit. Contrà Pearſonius in Annalibus Cy-
prianicis Gallum hoc anno ſecundum Conſu-
latum iniiſſe ex Nummis clarè patere ſcribit,
uti ex iſto : Imp. Cæſ. C. pib. Trebonianus Gallus
Aug. P. M. Tr. P. Coſ-. II. P. P. quem hoc
anno cuſum arbitratur, quia Tribunitia Po-
teſtas in eo ſine numerali nota editur. Sed hic
Nummus ſimiléſve ad hanc rem nihil faciunt;
in illis enim Tribunitia Poteſtas abſolutè poni-
tur, ideoque quo anno Imperii cuſi, incertum.
Sic nullus dixerit, hunc Severi Nummum à Me-
diobarbo relatum primo Imperii ejus anno per-
cuſſum : SEVERuIS PIuS AucG. IMP. XII.
PARTR. MAX. in poſtica: L R. P. Cos.
III. P. P. S. C. quia, licèt Tribunitia Pote-
ſtas ſine numerali nota efferatur, non ideo tamen
ejus Imperii initio cuſus, cùm nonniſi decimo
Imperii anno Conſulatuin tertium capeſſierit. Ex
Nummis itaque hæc difficultas diffiniri non po-
xeſt, ideoque tam à Baronio, quâm à Pearſonio
fruſtra adhibiti. 2
1III. A num. IV. ad XLV. Pearſonius citatus res
Cprianns hoc anno geſtas hoc modo digerit. Ipſo ſtatim
,hante E. hujus anni initio S. Cyprianus ad Confeſſores
cate & de Romanos dat epiſtolam LIV, quæ Pamelio eſt
Lapſis. LI, de eorum ad Eccleſiam reditu congratula-
toriam; poſtquam non tantùm à Cornelio, ſed
ab ipſis etiam poſtea literas de regreſſione ſua &
Baron. an. fraterna redintegratione accepiſiet. His autem
254. num. literis duos libellos à ſe ſcriptos illis commen-
LxXXVIII. dat, de Unitate unum, quem ad Romanoes du-
dum, antequam Confeſſores ad Eccleſiam re-
verſi ſunt; de Lapfis alterum, quem nuper poſt
interitum Decii apud ſuos legerat, & Romam
tranſmiſerat; cujus brevem ſynopſin his verbis
proponit: Ubi Lapſis nec cenſura deeſt, quæ incre-
pet; nec medicina, quæ ſanet. Ad hæc enim duo
capita omnia in illo libello præclarè dicta facilè
reduci poſſunt; ut appareat, libellum de Lapſis
decretis in Concilio nuper factis planè confor-
mem fuiſſe. Duo igitur libelli, quorum hac in

epiſtola mentio, erant Tractatus duo ab ipſo S Æ C. III.
Gypriano exarati, & Carthagine lecti, & Ro- An. Ch. 252.
mam tranſmiſſi, de Unitate & de Lapſis; non au-
tem libelli Canonum à Concilio Carthaginienſi
editi, ut putat Baronius. Singula enim placito-
rum ejus Concilii capita uno libello conſcripta
ſunt, ut Cyprianus ipſe ad Antonianum te-
ſtatur. .
Circa idem tempus S. Cornelius ſcripſit ad IV.
Fabium Epiſcopum Antiochenum, epiſtolam de §. e nelius
facinoribus Novatiani, cujus inſigne fragmen- Gafeoram
tum extat apud Euſebium lib. 6. cap. 43. quod ſigniſcat.
cum Cyprianicis collatum, lumen dat, accipit-
que viciſſim. In hac epiſtola reditum Confeſſo-
yzum deſcribit, & Novatianum jam ferè ab om-
nibus deſertum eſſe narrat, quod ante hoc tem-
pus dici non potuit, cùm jam Confeſſores in Ec-
cleſiam recepti, & Nicoſtratus, Novatus⸗ Eva-
riſtus, Primus & Dionpſius, magna Novatiani
partis præſidia, Romà in Africam profecti, &
ab Eccleſia Africana rejecti eſſent.
Menſe Februario ſcribit Cyprianus ad Anto- V.
nianum Numidiæ Epiſcopum, epiſtolam LV, an a⸗
Pamelio LII, prolixam ſanè atque inſignem, Epiſe. .
& ad hujus temporis Hiſtoriam illuſtrandam ap- par.
primè neceſſariam, quam Baronius 5o Cornelit
Sedis exordio ſcriptam eſſe perperam exiſtimavit.
Nam poſt ordinationem Novatiani primas ad Baron. an.
Cyprianum literas dederat Antonianus, quibus 254. num.
ſignificavit, ſe non cum Novatiano, ſed cum c11II.
Gornelio communicare. Poſtmodum Novatia-
nus literas ad Antonianum dedit, quæ ſcriptæ
ſunt, poſtquam Trophimus & Thurificati à Cor-
nelio admiſſi fuerant in Eccleſiam. His literis
permotus Antonianus alias ad Cyprianum dedit,
quibus ſe nutare cœpiſſe ſignificavit, iiſque hac
epiſtolà reſpondet Cyprianus, quæ ipſo Corne-
lu Sedis exordio exarari non potuit. Quinimo
ex ipſa epiſtola conſtat, poſt Concilium prioris
anni Carthagine diu habitum, imèò poſt Con-
cilium Romanum, quo Carthaginienſe confir-
matum, poſt Confeſſorum ad unitatem Eccleſiæ
reditum, Deciique interitum eam ſcriptam fuiſ-
ſe. Et ſanè præclara eſt ea epiſtola, in qua Cy-
prianus de Lapſorum cauſa plenè diſſerit, ſe
ipſum ſedulò purgat, Cornelium copiosè defen-
dit, Novatianum acriter perſtringit, prioris
Concilii placita ita explicat & tuetur, ut ante
ſecundum Concilium hoc anno Idibus Maii ce-
lebratum ſeſe ſcripſiſſe apertè ſignificet.
Menſe Martio Fabius Antiochiæ Epiſcopus, y
qui Novatiani partibus nimis favebat, acceptis Antioche-
Cornelii literis de facinoribus Novatiani, ut num Conci-
Pearſonio videtur, Concilium indicendum cu- liam adver-
ravit, quod Antiochiæ de ſchiſmate deliberatu- ſus Nova-
rum conveniret. Tum verò Helenus cum ſuis & anv.
1.— .. . Baron. num.-
Cilicia, & Firmilianus ex Cappadocia, & Theo- xxxV &;
Kiſtus & Palæſtina Sedi Antiochenæ ſubditi Dio- ſeqq-
nyſium Alexandriæ Epiſcopum ad idem Conci-
lſium invitabant, quèd ſentirent, Antiochiæ
nonnullos ad Novatiani ſchiſma confirmandum
paratos fuiſſe. Sed antequam Concilium Antio-
chiæ conveniret, mortuus eſt Fabius, & ejus
loco electus Demetrianus, ut ad Cornelium ſcri-
bit Dionyſius. Quare Fabii obitus rectè à Baro-
nio hoc anno conſignatus. Hujus Concilii An-
tiocheni à Demetriano Fabii ſucceſſore adverſus
Novatianum celebrati meminit Libellus Syno-
dicus poſt Baronii mortem in lucem editus.
Hoc anno Paſcha celebratum eſt ſecundum vjII.
Canonem Hippolyti III Idus Aprilis. Cyprianus Vprianus
autem

reſpondet aa

5
An
ſi,
de la
cipien

Baron.

VI.
decuna
Contili
Canha
nienſe.
Baronn
1V le⸗

Mronn

12.
Oprian
herſerui,

den y,. 4u
U
ger

Nron nun
Nus ſe⸗

CllI.

.
Dheiz.

V.
Ntonians
Numidis
fiſe. titg.

4

ron, dn.
Il:

VI.
9 Aatehe⸗ ,
nun Cenci⸗
ium adir-
, r Novs⸗
.
tianuſ.
i⸗
*
0*
,
ii⸗
⸗
1⸗
5

VII.
A4
Cypriaß 4
s lte⸗
em

§X C. 111.
An. (h. 272.
g*αàβριτο ο
de Lapſis ræ.
cipiendis.

Baron. num.

VIII.⸗
Secundum
Concilium
Carthagi-
nienſe.
Baron. num.

1V & ſeqq.

autem inter Paſchæ prima ſolennia ſcribit epi-
ſtolam LVI, Pamelio LIII, ad Fortunatum
alioſque Epiſcopos, qui in Capſenſi civitate
propter Epiſcopi ordinationem conven rant,
reſpondens ad quæſtionem ſibi propoſitam, an
Lapſos per triennium pœnitentes ad communi-
cationem jam fas eſſet admittere. Ceteràm tum
ex temporis notatione, tum ex ipſa quæſtionis
natura palam eſt, ad ſe literas poſt prioris anni

Concilium datas eſſe, in quo decretum, ut Lapſi

priuſquam communicationem acciperent, pœ-
nitentiam plenam agerent. Eaſdem etiam patet
ante hujus anni Concilium exaratas; tum quòd

Epiſcopi peterent, ut Cyprianus cum pluribus

Collegis de hoc ipſo pleniſſime tractaret, &
Cyprianus ĩid ſe ſtatim facturum ſponderet, cùn
jain Epiſcopi plures convenirent, ut de eo quod
conſuluerunt, figatur & reſcribatur firma illa
ſententia, multorum Sacerdotum conſilio pon-
derata. Quod quidem in Concilio Idibu: Maii
celebrato mox conſtitutum, neque poſt illius
decretum hac de re poſtea dubitari potuit. Tri-
ennium igitur in his literis non pro exacto, ſed
pro inchoato ſumendum eſt: & ii, de quibus
agitur, ſub initio perſecutionis lapſi ſunt. Hu-
jus epiſtolæ Baronius in Annalibus hoc anno
meminit.
Menſe Maio, cùm jam Epiſcopi poſt Paſchæ
ſolennia, quibus apud ſe cum fratribus demo-
rati ſunt, Carthaginem ſe contuliſſent ‚habitum
eſt Concilium Carthaginenſe II, rectè à Baronio
hoc anno conſignatum, & quidem Idibus Maiis,
ut clarè patet ex epiſtola Cypriani LIX, quæ
Pamelio eſt LV, in qua & hujus meminit, &
alterius etiam, quod anno priori celebratum eſt.
In hac autem Synodo relaxatio quædam facta
eſt Decteti in ſuperiori conſtituti; quòd Lapſi
ſc. agerent diu pœnitentiam plenam, &, ſi pe-
riculum infirmitatis urgeret, pacem ſub ictu
mortis acciperent. Loco igitur illius decreti,
aliud in hunc modum condiderunt: Eis ,qui de
Eecleſia Domini non receſſerunt, ſed pœnitentiam

agere & lamentari, ag Dominum deprecari à
primo lapaus ſui non deſtiterunt, pacem dandam

eſe. Quod Synodus tunc cenſuit, non tantùm
ut Ecisitet Lapſis verè pœnitentibus præſta-
tent, ſed neceſſitate cogente; quia crebris atque
aſſiduis oſtenſionibus admonebantur „diem alte-
tius perſecutionis jam appropinquare cœpiſſe:

unde Lapſos verè pœnitentes ad prælium, quod

IX.
Oyprianus
perſecutio-
aem pr. s-
det.

Baron num.
XII& ſeqꝗq-

tum imminebat, armari & inſtrui oportere pu-
tabant. Hoc decreto facto Synodica epiſtola
miſſa eſt ad S. Cornelium Romanum Pontificem,
quæ eſt LVII, Pamelio verò LIV. Concilio
hoc ſedente, Carthaginem venit Privatus Lam-
beſitanus, veterator Hæreticus, de quo in An-
nalibus.
Menſe Junio Cornelius Feliciſimum Legatio-
ne ſua & comitum catervàâ turgidum magno
vigore de Eccleſia pepulit, & literas ejus acci-
pere recuſavit; atque confeſtim ad Cyprianum
literas ipſe feripſit dilectionis fraternæ, & Ec-
cleſiaſticæ diſciplinæ & Sacerdotalis cenſuræ ſa-
tis plenas, quæ deſiderantur. Tum verò Feliciſ-
ſimus ejuſque comites hanc repulſam indignè
ferentes, pro ſolita ſua audacia Cornelium minis
atque terroribus aggrediuntur, multa turpia &
probroſa in Cyprianum & ſuos proferunt, vi-
ginti quinque Epiſcopos ordinationi Fortunati
adfuiſſe jactirant, ac denique ſumma deſpera-
tione comminantur, quèd, ſi Corneline literas

in Annales C. Baronii.

247
quas attulerant, non accepiſſet, ipſi eas publicè S£ C. III.
recitarent. Hiſce comminationibus Cornelims An. Ch. 252.
ipſe nimis commotus, Feliciano Acolutho non-
dum adventante, literas alias prioribus ſubjun-
xit, quibus culpam in Cyprianum transfert,
quòd ille de Fortunato hoc pſeudo-Epiſcopo ni-
hil adhuc ſcripſiſſet. Sed & hæ literæ perierunt.
Dum hæc Romæ aguntur, appropinquante jam,
imò imminente Galli berſecutione, Cyprianus
ſcripſit ad Thibaritanos, qui frequenter deſide-
raverant, ut ipſe Thibarin veniret, & exhorta- Baron, num
tione ſua præſens fraternitatem corroborare di- *11II.
gnaretur. Sed cùm nec rerum ratio, nec tem po-
ris conditio permitteret, epiſtolà LVIII, quæ
Pamelio eſt LVI, docet eos propter crebras ad-
monitiones pro certo credere & tenere debere,
preſſuræ diem ſuper caput eſſe cœpiſſe, & ratio-
nibus multis ex Scriptura deductis ad martyrium
accendit. Quæ epiſtola rectè hoc anno à Baro-
nio recitata.
Sub finem ejuſdem menlſis perſecutio à Gallo X.
tandem excitata, de qua Dionyſius Alexandri- Perſecutio
nus apud Euſebium lib. 7. cap. r. cujus occaſio e⸗ „
peſtilentia, de qua mox, Pearſonio fuiſſe vide- Hecrere.
tur. Cùm enim magis ac magis ea ingraveſceret,
Gallus & Voluſianus ad aras Deorum ſuorum
confugiebant, & Nummos cudi curabant cum Baron. num.
hac inſcriptione: ArorLINI SALuTARI. xXxII.
Unde edictis ſacrificia præſcribebant, quæ cùm
Chriſtiani celebrare recuſarent, graviter vexatu
Hæc Pearſonii conjectura. Verùm, cùm peſti-
lentia tempore autumnali orta ſit, ut mox vide-
bimus, ejuſque initio ſacrificia decreta „ut du-
bitare non licet, hujus perſecutionis origo ali-

unde repetenda.

A num. XLVadXLVIII. Hoc ipſo tem - XI.
Pore poſt literas ad Thibaritanos datas, berſecu- Libellus de
tione non jam appropinquante, ſed incumben- Exhortation
te, ad Fortunatum ſcripſit Oyprianus libellum 6. SS
de Exhortationé Martprii, ut rectè Baronius ob- S ad
ſervavit, qui eodem tempore miſſam vult à Lupicinnm.
Cornelio ad Lupicinum Epiſcopum Viennen-
ſem epiſtolam, quæ Pearſonio, aliiſque multis
adulterina viſa, præſertim quèd in ea dicatur:
In urbe KNomana Imperator ad hoc conſtitutus eſt, Baron. num.
ſcilicet ad perſecutionem Proſequendam, quod arv & rvI.
rectè Baronius interpretatur de Voluſiano quaſi
tunc primo à patre Auguſti nomine inſignito.
At, inquit Pearſonius, ad finem anni ſuperio-
ris ante Conſulatum Auguſtus nominatus eſt, ut
ex Nummis patet. Verüm ideo anno elapſo Vo-
luſianus Conſul deſignatus, quia Cæſar renun-
tiatus fuit. Cùm verò anno inſequenti rurſus
Conſul proceſſerit, factum id ex veteri more
& juxta primam Conſulatuum Cæſareorum re-

gulam, quia ſcilicet hoc anno Auguſtus appel-

latus eſt.
A num. XLIX. ad LV. Cùm menſe Julio xXII.
Romæ non minùs quàm Carthagine aræ ubique Cornelius
fumarent, & Chriſtiani Diis ſacrificare recuſa- PP. in exi-
rent, Cornelius Romanus Pontifex à Gallo Im- Tum miſſus,
peratore in exilium miſſus, & quidem Centum-
celas, ut ex Chronico Damali liquet. Menſe
Auguſto Cyprianus ſcripſit ad Cornelium in exi-
lio, ut dicitur, de ejus confeſſione, epiſtolam
LX, quæ Pamelio eit I1VII, in qua ſe oſtendit
incredibili lætitia exultare propter glorioſam
confeſſionem Cornelii, & fratrum, ac præcipuè
Lapſorum, qui in hoc agone reſtituti ſteterunt
fortes & inſuperabiles. Quæ epiſtola à Baronio
loco ſuo recitata.
X 2

Baron. num-

A num.

248
A num. LV ad LXIV. Menſe Septembri
fex Romanus Centumcellis obiit

XIII. die decima quarta illius menſis. Locum, in quo

§ . C. III.
An. Ch. 252. Cornelius Ponti

ornelii .
. obitgs mortuus eſt, nos docet Chronicon Damaſi:

Baron. num. Poſt hoc Centumcellas expulſus, ibi cum gloria

2 v, 1 vi & dormitionem accepit. De die nos certiores facit

ſeqq. Hieronymus in Catalogo, de Cypriano loquens:
Paſſus eſt ſub Valeriano & Gallieno Principibus,
perſecutione octava, codem die, quo Romæ Cor-
nelius: ſed non eodem anno. Conſtat autem, Cy-
rianum x 7II1 Kal. Octob. paſſum eſſe, quo
die in Martyrologiis utriuſque paſſio celebra-
tur. Et non tantùm eodem die menſis, ſed etiam
ſeptimanæ, ferià nempe tertiàâ, ut oſtendit lit-
tera Dominicalis C. quæ tam hoc anno, quàm
anno Chriſti ccLIVIII, quo Cyprianus mar-
tyrium fecit, in curſu erat. Annum nos edo-
cet Chronicon Damaſi, in quo legitur, Corne-
lium ſediſſe à Conſulatu utriuſque Decii uſque
Gallo & Voluſiano, qui præſenti anno nomen
dedére. Neque in annum ſequentem obitus
ejus ullo modo rejici poteſt, cùm Stephanus ip-
ſe, qui poſt mortem Lucii Cornelii ſucceſſoris
Epiſcopatum obtinuit, à Conſulatu Voluſiani &
Maximi ſediſſe dicatur, qui anno proximo
Conſules fuiſſe noſcuntur. Papebrocius in Co-
natu Chronico-Hiſtorico ad Catalogum vete-
rum Pontificum exiſtimat, Cornelium quinto
die Auguſti currentis anni morte affectum, die
XI V Septembris Romam tranſlatum, eumque
diem, ut magis celebrem, Natali ejus attribu-
tum fuiſſe. Sed ex iis, quæ initio ejus Pontifica-

ts, ac mox diximus, liquet, cam conje Ruram ad-

mittendam non eſſe. Veris ſcripſit Vir erudi-
tiſſimus, Acta Cornelii ſuppoſititia eſſe & adul-
terina. Varia etiam frivola & inania de morte
& exilio Cornelii Liber Pontificalis & Ado in
. Martyrologio habent, quæ fruſtrà Baronius ex-
licare conatus eſt.
XIV. Ad num. LXIV. In Chronico Damaſi de Lu-
Tucius ꝑt cjio Cornelii ſucceſſore legitur: Lucius annos
1ta. tres, menſes octo, dies decem. Fuit temporibus
Galli & Voluſiani uſque Valeriano III, & Gallie-
Zzaron. num. no II. Hic exul fuit, S poſtea nutu Dei incolu-
„XIV. mis ad Eccleſiam reverſus eſt, * tertio Nonas
Martias Conſulibus S&. Bucherius ait, poſt ea ver-
ba, reverſus eſt, videri deeſſe, deceſſit. Verùm,

ut inquit Pearſonius, totus locus maximè cor-

ruptus; neque quicquam aliud inde colligi po-
teſt, quàm Lucium, Gallo & Voluſiano Con-
ſulibus, ordinatum eſſe. Nam Gallus & Volu-
ſianus uſque ad tertium Valeriani Conſulatum
non pervenêre. Secundè, quèòd ibidem dica-
tur, Stephanum Voluſiano & Maximo Coſſ.
inauguratum eſſe biennio ante tertium Valeria-
ni Conſulatum. Ac denique Lucium & Ste-
phanum iiſdem Conſulibus ordinatos eſſe.
XV. Certum itaque dumtaxat, Lucii ordinationem
oOrdinatu, poſt diem æ1V Septembris contigiſſe. Veràùm
eſ menſe dies ejus ordinationis, duratio Sedis, ejuſque
Septemb. . „ .
poſt Cornelii mortem vacatio in obſcuro ſunt.
Liber Pontificalis poſt Cornelii obitum ait, ceſ-
ſaſſe Epiſcopatum dies xXXV, ſed minus in-
tervallum verbis Cypriani magis congruit. Pear-
ſonius decem dies, qui ſoli in Chronico Da-

maſi veri eſſe poſſunt, ſumit, & tot menſes adjicit,
quot ab obitu Cornelii ad exitum Lucii nume-
rari poſſunt; qui quinque tantùm integri ſunt.
Eutychius quidem menſes octo, Euſebius toti-
dem, ſed non integros, Nicephorus Lucio haud

ſeptem integros tribuit, qui veritatem proxime

Critica Hiſtorico-Chronologica

attingere videtur. Quare exiſtimat Pearſonius, s . C. III.
Lucium Romæ ordinatum eſſe die Septembris An. Ch. 252.
vigeſimo quinto, menſes quinque integros, &
dies decem ſediſſe, & quarto die menſis Martii
anni inſequentis obiiſſe. Quæ opinio cereris
præferenda. Nam non audiendus Papebrocius
loco laudato, ubi ſcribit, Lucium die xXIII
Junii præſentis anni Cornelii Vicarium crea-
tum eſle, eidem ſucceſſiſſe die nona Octo-
bris, ac ſediſſe annos duos, menſes octo,
dies decem uſque ad quartum Martii anni
CCLIV. Præterquam enim quèd Vicariatus ille
ſuppoſititius, uſque ad eum annum Lucius per-
venire non potuit.
Menſe Octobri ineunte Lucius à perſecutori XVI.
bus in vitæ diſcrimen adductus eſt. Cmque &. Cyprianus
jam Oprianus tum ordinationis, tum confeſſio- lireras com-
nis ejus certior factus eſſet, ipſe cum Collegis i ,7 1⸗
ſuis literas communicatorias ad Lacium ſtatim mn ſeribit.
dedit. Quæ quidem non ſuperſunt, ſed earum Baron. ann.
ſatis diſertè meminit ipſe Cyprianus in exordio 256 num. uI
epiſtolæ ad eundem poſt reditum miſſæ: Et nu- & ſeq-
per quidem tibi, frater chariſime, gratulati ſu-

mus, cum te honore geminato in Eccleſiæ ſuæ ad-
miniſtratione Confeſorem pariter & Sacerdotem
conſiituit Divina dignatio. Launoius hoc argu-
mento ductus id negavit: Oprianus, inquit, ſe
quidem gratulatum fuiſſe ait, ſed gratulatum ſe
per literas non ait. Et revera Cyprianus ſoècum
S cum aliis Epiſcopis de gemino Lucii honore
gratulari potuit, quamvis per alias ab citata lite-
ras non fecerit. Sed ratio illa frivola: nam, ut
ait Pearſonius, Cyprianus & Collegæ ſignifi-
cant, ſe non minus poſt reditum gratulatos eſſe
Lucio, quàm poſt ordinationem & confeſſio-
nem eidem gratulati fuerant. Non dicunt, ſe ſi-
bi; ſed illi gratulatos eſſe tempore utroque;
& male Launoius vocem ſibi utrobjque omiſit,
nec vim ejus perſpexit neque animadvertit,
hanc eſſe ſolennem in epiſtolis Cypriani for-
mam, ut in illa ad Confeſſores de Mappalico:
Exulto lætus & gratulor, fortiſſimi & beatiſſimi
fratres, cognita Fide & rirtute veſtra.
Cùm autem Gallus Imperator Lucium, non XVII.
minus fortiter quàm Cornelium, confeſſionem Lucius &
nominis facere, & plebem ad moriendum pro Geraerie
Fide Chriſtiana impellere videret, illum etiam e⸗ miſt.
pari exilio mulctavit. De quo Chronicon Dama- C
ſi: Hic exul fuit. De hac præcipuè intelligenda
ſunt illa Dionyſii Alexandrini verba apud Eu-
ſebium lib. 7. cap. I. ubi de Gallo ait: T8 ieu
*dos r& ε eiolobng uα õ
&αο ις * αε 1Xαονιν. Quæ ſic Valeſius
vertit: Viros ſanctos, qui pro pace & incolumita-
te ipſius preces ad Deum allegabant, inſebtatus
eſt. Chriſtophorſonus ultimum verbum ſic in-
terpretatur, erndeliter exegit. Sed, ut obſervat
Pearſonius, Xααο eſt; agitavit, ſuis ſedibus ex-
ulit, in exilium miſit, ut Coriolanus Dionyſio
Halicarnaſſenſi dicitur, Oνσιεdα Xα³
exilio perpetuo multatus. Gallus icaque Corne-
lium & Lucium cum aliquibus ex Clero Roma-
no, qui propriè ραα7 cÿ35 * Oeiv dicuntur,
exilio multavit. ðèð
Ex his Dionyſii Alexandrini verbis aliiſque XVIII.
conjecturis colligo, Galli & Voluſiani perſe- Su“ Gall-
cutionem localem fuiſſe, ac Romæ tantùm ex- Chriſtiani
citatam; indeque factum, ut neque Euſebius in Rn „769.
Chronico, neque Divus Auguſtinus lib. 18. de vea at.
Civit. Dei cap. St. neque Sulpitius Severus cam
numeraverint, neque Euſebius in Hiſtoria Mar-
. tyres

340

VUxX
eſſeint
AWplan
minet,

C. II.
Ch. 2ſt

XVI.
Cypriana
terat com.
unicato⸗
ias ad Iu⸗
um ſeribit.
aron. aun.
66 numn
ſegg.

XVII.
Luciut &
Candelius
0 3 )6 in exi⸗
n im niſi.

in Annales C. Baronii.

S8ſ C. III. tyres ſub Gallo & Voluſiano paſſos memorarit.
An. Ch. 252æ. Imò Oroſius qui lib. 7. decem perſecutiones,
quibus Eccleſia afflicta, cum decem plagis, qui-
bus percuſſa eſt gyptus, confert, ſeptimam
plagam ſub Gallo & Voluſiano deducit ex peſti-
lentia, quæ omne propemodum genus homi-
num & pecudum neci dedit, non verò ex tor-
mentis Fidelibus inflictis. Cap. enim 14. ait:
Gallus Hoſtilianus regaum adeptus vix duobus
nnis cum Voluſiano filio obtinuit. Exoritar ultio
violati nominis Chriſtiani; & quatenus ad pro-
fligandas Eccleſias editta Decii cucurrerunt, ea-
tenus incredibiliunm morborum peſtis extenditur.
nam nulla ferò Provincia Komana, nulla civitas,
nulla domus fuit, quæ non illà generali peſtilentid
correpta atque , ſara ſit. Hac ſola pernicie inſi-
gnes Gallus & Volufianns; ubi tamen Gallum
cum Hoſtiliano Decii filio perperam confun-
dit. Dionyſius Alexandrinus apud Euſebium
lib. 7. cap. 22. poſtquam locutus eſt de iis, quæ
in Decii perſecutione Chriſtiani paſſi eſſent, de
iis quæ Gallo & Voluſiano imperantibus ſuſti-
nuiſſent, ait: Poſt hæc (ſcilicet poſt perſecutio-
nem Decianam ) bellum & fames excepit; (bar⸗
baris videlicet in Imperium Romanum undi-
que irruentibus) quæ quidem nos cum Gentili-
bus junctim pertulimus. (Nam eæx irruptiones
non minùs Chriſtianos, quàâm Paganos afflixé-
ne) Et es quidem mala, quibus nos attriverant,
ſoli ſuſtinuimus. (Videtur hic loqui Dionyſius
de Cornelii & Lucii Pontificum Romanorum
. perſecutione) Quæ autem ſibi invicem intule-
runt, ac paſſi ſunt, eorum partem toleravimus.
Sed rurſus oblectavit nos pax illa, quam nobis ſo⸗
lis Deus indulſit. Cum autem breviſſimo temporis
ſpatio nos & illi reſpixaſſemus, repentè ingrait
luesilla, &c. Loquitur Dionyſius de peſte illa
generali, quæ autumno currentis anni exorta
eſt, quamque Zonaras in £Æhiopia cœpiſſe te-
ſtatur ʒ quæ ideo ſub hujus anni finem, poſt mar-
tyrium nempe Cornelii, & Lucii relegationem,
Alexandriam invaſit. In Oriente itaque perſecu-
tio ſæviſſe non videtur.
XIX. Sed nec ea in Africa graſſata. Cyprianus enim
pelſeeutio in in epiſtola LX I, quæ Pamelio eſt TVIII, indi-
Africam non care videtur, perſecutionem non in Africa, ſed
penetravit. tantùm Romæ ſuſcitatam fuiſſe, quando eidem
gratulans de reditu ſuo ab exilio ait: Iatelligi-
mus Divinæ majeſtatis ſalutaria &v ſancta conſi-
lia; unde illie (nempe Romæ) repentina perſe-
cutio nuper exorta ſit, unde contra Eccleſiam
Chriſti & Cornelium beatum Martyrem ,voſque
omnes ſecularis poteſtas ſubito proruperit: ut ad
onfundendos Hareticos aſtenderet Dominus, quæ
eſſet Eccleſia; gquis Epiſoopus eins unus, Divina
ordinatione deletctus; qui cum Epiſcopo Presbyte-
ri Sacerdotali honore conjuntti, &c. Ubi indi-
care videtur Cyprianus, inquit Lombertus in
Præfatione ad Opera S. Cypriani, perſecutio-
nem Romæ excitatam ad confundendos Hereti-
cos, nempe Novatianos, & ut oſtenderet Domi-
nus quæ eſſet Eccleſia, Romana nempe, de qua
ſola ibi agitur, utpote in qua Novatianus, no-
nobſtante Cornelii ordinatione, ſeſe eligendum
Epiſcopum voluerat. Præterea neque in epiſtola
citata ad Lucium, neque in altera ad Cornelium,
alicujus Chriſtiani in Africa ſub Gallo paſſi me-
minit Cyprianus; qui cùm dicat, ideopermiſiſſe
Deum brevem hanc & ſubitam perſecutionem, ut

oſtenderet, non Novatianum, ſed Cornelium ve-

rum eſſe Pontificem, inſinuat, neceſſarium non

.*
.

249

fuiſſe, ut aliæ Provinciæ affligerentur. S 1. C. I 1
Quèòd ſi quis opponat revelationes, quas de An. Ch. 2522
hac perſecutione Eyprianus habuit, imo & XX.
Pœnitentes ſubitèò ab eo reconciliatos dicat, reſ- Perſecutio
pondet Lombertus, Deum quidem Cypriano Obriano re-
revelaſſe futuram perſecutionem, non verò tem- Velata, li
pus, quo ea contingerer, & utrum adverſus uni- erſeatii 2
verſam Eccleſiam decernenda foret. Gujus rei ra- „is.
tio ex epiſtola LVII Cypriani, Pamelio 1 1V, de-
ducenda. In ea is ſcribit, eam perſecutionem De-
cianâ acerbiorem futuram ſibi à Domino reve-
latum eſſe: Nos, inquit, quod Fidei, & charitati
& ſolicitudini congruebat; quæ erant in conſoien-
tia noſtra, protulimus; diem certaminis appro⸗=
Pinquaſſe, hoſtem violentum citò Sontra nos ewur-
gere : pugnam non talem qualis fnit, ſed gravio-
rèm multo & acriorem venire. Hoc nobis divini-
tus frequenter oſtenditur, &c. Idem habet in
epiſtola IVIII, Pamelio 1IVI, ad plebem Thi-
barienſem ſeripta. Certum tamen, Galli perſe-
cutionem Decianà longè minus violentam fuiſſe.
Quare Deus qui ſimiles gratias certà menſuzs
concedere ſolet, Cypriano aliquid de hac
perſecutione detexerat, & aliquid celarat. Sie
Cypriano Curubi in exilio exiſtenti, in viſione
quâà eum dignatus eſt, ſententiam paſſionis
quaſi jamjam futuram oſtendit. Sed cùm ille

frequenter peteret; ut ea vel uno die differre-

tur, mox ea conceſſio revelata; ſed ille dies
dilationis annum revera denotavit, quem Cy-
prianus poſt eam viſionem vivere debebat. Nam
eo die poſt annum exactum martyrio ceorona-
tus eſt, ut teſtatur Pontius in ejus Vita. Cypria-
nus igitur eum diem annum ſignificare non ca-
piebat. Neque etiam obſtat, quòèd in libro
contra Demetriadem aliqua contineantur, quæ
oſtendere videntur, Chriſtianos Africæ, vel
tunc vexatos fuiſſe, vel ſaltem à pauçis die-
bus perſecutionem ceſſaſſe. Nam Cyprianus de
iis tantum intelligendus, quæ Decio regnante
paſſi eſſent, eo ſcilicet modo, quo de rebus ma-
gni momenti, (ut fuit perſecutio Deciana) quæ
nuper acciderunt, ſæpe ſermo habetur.
Denique, ut ab hac perſecutione me expe- XXI.
diam, ita breve Galli Imperium fuit, totieſque Imperium
Barbari in Romanorum terras irruerunt, ut exi- Galli infau-
ſtimandum ſit, omnium Provinciarum Imperii ?“.
Romani præfectos, potiùs in propriam conſer-
vationem & populorum quietem, quâm in
Chriſtianorum perniciem intentos fuiſſe, ut
rectè Lombertus loco citato. .
Lucius cum comitibus ſuis haud diu in exilio XXII.
fuit. Cauſa relaxationis à nemine exprimitur; Lacii Papa
Pearſonius tamen circa finem Novembris cur- exilium bre-
rentis anni eos Romam rediiſſe non improbabi- ve fuit.
liter exiſtimat. Cyprianus enim iiſdem literis, Baron. ibid.
quibus Lucii reditum celebrat, ſub eadem per-
ſecutione adhuc durante eum rediiſſe elarè
oſtendit: Regredientibus vobis breviata non eſt
in Epiſeopo confeſſionis ſuæ dignitas, ſed magis
crevit Sacerdotalis auctoritar, ut altari Dei aſſi-
Kat Antiſtes, qui ad confeſſionis arma ſumenda
& facienda martyria non verbis plebem, ſed fa-
tis cohortetur, & imminente Antichriſto paret
ad prælium milites, non ſolm ſermonis & vocis in-
citamento, ſed fidei & virtutis evemplo. In me-
dia igitur perſecutione Galli, cùm nondum
pax expectaretur, Lucius cum comitibus ab
exilio reverſus eſt, idque hoc ipſo anno, poſt
admodum breve exilium, quod ex Cypriani
literis poſt Lucii reditum ſibi & Collegis ſuis
cognitum

1
4

„

2506 Critica Hiſtorico. Chronologica

5 C. III. cognitum exaratis, certèò colligi autumavit Pear-
An. Ch. 252. ſonius. Nam primò, auper ſe Lucio gratula-
tum eſſe de ordinatione & confeſſione ſignifi-
cat: diu igitur in exilio eſſe non potuit. Secun-
dè, non tantum Lucium nuper relegatum, ſed
& Cornelium etiam nuper exilio mulctatum,
& perſecutionem ipſam Romæ nuper exortam
fuiſſe iiſdem literis tradit: Iutelligimus, frater
ehariſſime & tota cordis nohktri luce perſpicimus
divinæ majeſtatis ſalutaria & ſancta conſilia, un-
de illine repentina perſecutio nuper éxorta eſt, un-
qe contra Eccleſiam Chriſti & Epiſcopum Corne-
lium, beatum Martyrem, voſque omnes, ſecu-
laris poteſtas ſabitò proruperit. Quiſquis hæc ani-
madvertit, nunquam majus quàâm ſemeſtre ſpa-
tium inter perſecutionis hujus exordium &
epiſtolæ Cyprianicæ ſcriptionem, nunquam
quinquemeſtre plenum inter exilium Cornelii
& reditum Lucii interceſſiſſe putabit. Ita Pear-
ſonius, cujus tamen ratio infirma.
XXIII. Hoc enim temporis adverbium ,„nuper, 4d
Adverbium longiori tempore aliquando dicitur, ut ex ip-
nuper mag- ſomet Cypriano liquet. Is ad Stephanum Pa-
"am latitu- pam adverſus Marcianum Arelatenſem Epiſco-
at⸗ a. pum Novatiano ſtudentem, epiſtolam LXVIII,
Pamelio LXVII ſcribens ait: Quam vanum
eſt, frater chariſſme, ut Novatiano nuper retu-
ſo & refutato, nunc adulatores adhuc- nobis pa-
tiamur illadere, &c. Data ea Epiſtola anno
CCLIV, ipſo Pearſonio teſte, & Novatianus
anno CCLI retulus; quando miſſi in Atfri-
cam à Novatiano Maximus Presbyter, & Au-
gendus Diaconus, & Macheus & Longinus, ut
apparet ex epiſtola Cypriani LXIV „PDame-
lio XLI, eo anno ſcripta, ut rectèe Fellus in
Noris obſervavit. Plura alia paſſim exempla
occurrent, ex quibus patebir illud adverbium
ad plures quandoque annos referri. Quamo-
brem incertum, an ſub hujus anni finem . vel
initio ſequentis, ut Baronius credidit, Lucii
reditus contigerit. Certum tamen, Cyprianum
de eo certiorem factum ſcripſiſſe epiſtolam
LXI, quæ Pamelio eſt LVIII, in qua ei de eo-
dem magnopere gratulatur. Is ordo Epiſtolarum
hoc anno à D. Cypriano datarum juxta Pear-
ſonium laudatum.
XXIV. Reſtat, ut de peſtilentia hoc anno exorta
Peſtis quin- agamus. Cedrenus de Gallo & Voluſiano . lo-
decim anno- quens ait: Eo temporepeſtis invaluit, ab AKRthio-
rug. pia in Occiduam uſque terræ partem propagata:
neque ulla fuit urbs ejus expers, multæ etiam bis
ea lue infeſtatæ. Obtinuit annos XV, cœpit au-
tumno, & deſiit ſub ortum Caniculæ. Quæ Cedre-
nus ab aliquo antiquo Auctore mutuatus, &
forſan à Philoſtrato, de quo Evagrius lib. 4.cap.
29. dum loquitur de peſte, quæ Juſtiniano im-
perante, per plures annos ſæviit: Lues iſta,
inquit, per duos & quinquaginta annos graſſata
eſt „ cuntctas, quæ prius graſſata lunt lues,
ſupergreſſa. Nam Philoſtratus quidem miratur,
quòd ſua ætate peſtis quindecim annis graſſata
ſit. Georgius Syncellus anno primo Aureliani
Imperatoris meminit Philoſtrati Athenienſis
Hiſtorici, cujus tamen nulla mentio apud Voſ-
Gum lib. 2. de Hiſtoricis Græcis, ubi de variis
ejuſdem nominis Hiſtoricis ſermonem habet.
Zonaras eandem ſub Gallo & Voluſiano peſtem
recitat, annoſque etiam XV duraſſe tradit.
uod verò Baronius hanc peſtem decennalem
fuiſſe ſcribit, acceptum id 2 Pomponio Lato re-
Centi futilique Hiſtorico.

Eam verò ſub Gallo & Voluſiano ortam S 4 C. III.
ræter citatos Scriptores diſertè teſtantur uter- An. Ch. 252.
que Victor, Eutropius, Jordanus lib. de Re- Neka ſaß
bus Geticis cap. 19. ac Paulus Oroſius. Valeſius qato, non
tamen in Notis ad lib. 7. Euſebii cap. II. conten- verd ſub De-
dit eam ſub Decio graſſari cœpiſſe, Euſebiumque cio orts.
deceptum, qui, quæ ſcribit Dionyſius Alexan-
drinus in epiſtola ad Dydimum & Domitium,
Valeriano & Galliemo imperantibus contigilſ-
ſe narraverit. Ibi Dyoniſius duo dicit. Primum
ſe cum Caio & Fauſto vinctos ductos, ſed ſu-
pervenientibus Mareotis per vim abſtrados eſ-
ſe. Secundo ait Dionyſius: ιααοσα 3 Mεαααα rρ
ey r viανο ααυτονανας τνο παιασαιιννς, Hαυαπαc
.ον , αορνοαον id eſt, ut vertit Valeſius;
Diaconi vero poſt illos, qui morbo conſumpti ſunt,
ſuperſtites Fauſtus, Euſebius, Chaæremon. Dio-
nyſius, inquit Valeſius, in perſecutione ſub
Valeriano deductus non eſt in exilium, nec ſu-
pervenientes Mareotæ eum in libertatem aſſerue-
runt; nec Caium & Fauſtum Presbyteros
tunc ſecum habuit. Sed hæc contigerunt in
perſecutione paulò ante Imperium Decii in-
cepta, ut ipſe teſtatur in epiſtola adverſus Ger-
manum, quam refert Euſebius in lib. 6. cap. 40.
Deinde dicit Valeſius, Dionyſium morbi nomi-
ne peſtem intelligere, quæ Galli & Voluſiani
temporibus graſſata eſt. At licet verum ſit,
Euſebium per vocem, voσνα, peſtem intelli-
gere, cùm luem & gravius malum ſemper de-
notet, ea tamen, quæ in epiſtola ad Didyimnum
& Domitium ſcribit Dionyſius, partim ſub De-
cio, partimque ſub Valeriano & Gallieno ac-
ciderunt.
Quare non Euſebius, ſed ipſemet Valeſius XXVI.
fallitur, qui putat, eam ad Didymum & Domi- Deeio impe-
tium epiſtolam datam eſſe, regnante Decio, ut e, peſtis
ipſemet ait in Notis ad lib. 6. cap. 40. & lib. 7. cgr,
cap. 20. Ea enim Valeriano & Gallieno impe-
rantibus ſcripta, ut teſtatur Nicephorus lib. 6.
cap. 18. Dionyſius Alexanldrinus nondum pace Ec-

cleſiis à Gallieno reddita, alias quoque de Paſcha-

te feſtas compoſuit epiſtolas, quarum, unam qui-
dem ad Flavianum dedit, aliam ad Dydimum &
Domitium. Imo ipſemet Euſebius lib. 7. cap.

20. idem manifeſtè inſinuat, dum ait: Præter

ſupradictas epiſtolas idem Dionyfius Paſchales illas
quas hahbemus epiſtolas tunc temporis conſoripſit.
Harum unam Flavio nuncupavit; alteram Domi-
tio ac Dydimo, ubi Euſebium de rebus imperan-
te Gallieno geſtis loqui certiſſimum. In ea ita-
que epiſtola Dionyſius, quæ in perſecutione
Deciana pertulit, obiter narrat, ac poſtea di-
cit, ſe nunc in deſerto Lybiæ loco concludi,
Fauſtum verò, Euſebium, & Chæremonem
Diaconos ſuperſtites eſſe, poſt illos, qui morbs
conſumti ſunt, regnante ſcilicet Valeriano, quo
tempore, quemadmodum & ſub Decio Diony-
ſius in Lybiam relegatus eſt. Unde Dionyſius in
epiſtola adverſus Germanum, quæ extat apud
Euſebium lib. 7. cap. II. loquens de ſecunda ſua
perſecutione ſcribit, Fauſtum, Euſebium, &
Chæremonem ſecum fuiſſe, quando ab £Æmi-
liano Præfecto in exilium miſſus eſt. Hanc
autem Epiſtolam Gallieno imperante datam,
indubitatum. Denique non tantùm antiquos
Scriptores omnes, qui de hac peſte locuti ſunt,
ſed etiam Nummos Valeſius contrarios habet-
Nam in poſtica parte quorumdam Galli & Vo-
luſiani legitur: ArO†1 %SALüUTARIS. Quæ
Kiam verba tam £Æmilani, quàam Valeriani
Augu⸗

310
40.0.

*

4

All. 1

Anno
wos,
Olymp.
Al. I.

Cnſale

I

ci
obitu,

C. III
CAi.
XV.
ſub
1 n
ſb De-
rta.

XXVI.
Deeio inpe⸗
runte heßi
nondum
exortas

in Annales C. Baroniñi. 251

§ FC. II I. Auguſtorum Nummis inſcripta, cùm tamen
An. Ch. 252. nullum Decii Auguſti Numiſma Apollinem
53. Salatarem repræſentet, ut videre eſt apud Me-

diobarbum in Numiſmatis Imperatorum, &

quæ eam inſcriptionem præferunt, ab Antiqua-
riis in ſtudium horum Imperatorum ad reſtin-
guendam peſtem meritèò referantur. Decio ita-
que imperante peſtis nondum exorta.
XXII. Càùm Hoſtilianus Auguſtus peſte conſumtus
Reſtiliani fuerit, ut cum utroque Victore initio ejus Im-
Aug. obitus. perii diximus, regnavit uſque ad autumnum
præſentis anni, quo peſtilentia orta. Multa ejus
ſuperſunt Numiſmata tam Græca quâm Latina
apud Antiquarios videnda. Sed de rebus ab eo

geſtis nulla apud Scriptores Hiſtoriæ Auguſtæz

mentio. Extat Hoſtiliani Nummus apud Golt-
zium, in quo dicitur: Auc. PONTIF. TR. P.
CoS. PESIG. Quare in annum ſequentem
Conſul deſignatus fuerat cum Voluſiano Au-
guſto, qui eo anno ſecundum Conſulatum
geſſit.

Anno Urbis ANNO PERIODIGRECO-ROMAN &g 5746.

006. 10 B. 7. P. 3. Aprtil. Indict. r.
olyenb. 258. O D 7. P. 3. Ap
an. 1. JESuI CHRISTI 253⸗ſecund. Baronium 256.

STEPHANI PAPÆ 1.

VALERIANI ET GALLIENI LMDP. I.

I. D num. I Coſl. C. Vibius Völuſianus Aug.

Conſules. II, & M. Valerius Maximus. Sumtus is

à Voluſiano Conſulatus juxta primam Conſula-
tuum Cæſareorum regulam: anno enim præce-
denti Auguſtus dictus, idque ante menſem Au-
guſtum ut ex Inſcriptione initio illius anni re-
citata manifeſtum fit. Baronius, Voluſiano ex-
puncto, Maximum & Valerianum, qui po-
ſtea imperavit, Conſules proponit; ſed contra
omnium antiquorum Chronicorum Conſula-
rium fidem, in quibus hoc anno Voluſianus II,
& Maximus Conſules exhibentur. Ita Auctor
Fragmenti Conſularis apud Bucherium, Auctor

Chronici Alexandrini, Victorius, & Caſſio-

dorus. Certè cùm in Nummis Voluſianus Cos.
II. dicatur, annoque præcedenti priorem Con-
ſulatum cum Gallo iterum Conſule geſſerit, ut
ex Inſcriptione Onuphriana tunc relata certum
redditur, ſecundus ille Conſulatus ad præſentem
aAaAnnum omnino pertinet. Pearſonius in Annali-
bus Cyprianicis ſcribit, Valerianum Imperato-
rem hoc anno factum, ſe Conſulem ſtatim ſuffe-
ctum declaraſſe; nec eum ante ſumtam purpu-
ram Conſulem, ſed Cenſorem fuiſſe. Vulgari
errore à nobis anno ſuperiori confutato, decipi-
tur Vir doctiſſimus; Zoſimus enim lib. I de Ma-
ximino Imperatore loquens ait: Afri Gordiani,
eique cognomine filio deſignatis Imperatoribus, cum
alios Komam Legatos miſere, tum Valerianum
virum Conſularem, qui deinceps Imperio potitus
eſt. Quibus verbis tam Pearſonii, quàm Baro-
nii opinio planè evertitur, conſtatque, jam ab
annis amplius ſedecim Valerianum primum
ſuum Cônſulatum, qui ſuffectus fuit, geſſiſſe.
II. A num. II ad VI. Incertum, an Lucius

Lncii Papa Papa ſub finem præcedentis anni, vel hujus ini-

obitus. tio, in libertatem aſſertus fuerit, ideoque & an
Cyprianus ad eum epiſtolam gratulatoriam Lxt,
Baron-num. quæ Pamælio eſt LVIII, ſcripſerit. Exiſtimo

nI & ſeqq- tamen, Lucium die quarta Martii currentis an-

ni e vivis exceſſiſſe, & poſtridie ſepultum fuiſ- S C. III.
ſe. In Indiculo enim Depoſitionis Epiſcoporum An. Ch. 253.
apud Bucherium legitur: Tertio Nonas Martii,
Lucii in Calliſti. Auctor Chronici Damaſi: De-
eſſit tertio Nonas Martias. Conſentit Auctor
auctioris Chronici veterum Pontificum. Solus
liber Pontificum, inquit Pearſonius in Annalibus
Cyprianicis hoc anno, 1V Nonas aſignat. Unde
error anius diei in Martyrologia irrepſiſſe videtur.
Verùm Martyrologia diem obitus; Chronicon
Damaſi, & Chronicon auctius veterum Pontifi-
cum diem ſepulturæ notarunt: & ex illo unius
diei diſcrimine manifeſtum fit, Lucii mortem
die quarta Martii contigiſſe, juxta regulam 2
nobis ſæpius inculcatam.
De anno major eſt difficultas; verum ex iis, III.
quæ in Chronico Damaſi ſana ſunt, quando Annαs mor-
agit de Cornelio & Stephano, tempus, quo ſe- Jus.

dit Lucius inter utrumque, ſatis certò colligit

Pearſonius loco citato. Nam Cornelius juxta
illud Chronicon deceſſit, Gallo I I, & Voluſia-
no Coſſ. hoc eſt, anno ſuperiori; Stephanus or-
dinatus eſt ſecundùm idem Chronicon, Volu-
ſiano II, & Maximo Coſſ. id eſt, præſenti an-
no. Neque enim inter primum Volaſtani & ſe-
cundum ejus Conſulatum alii Conſules in Faſtis
habentur. Quare Lucius anno elapſo poſt deceſ-
ſum Cornelii ordinatus, ante Pontificatum Ste-
phani, currenti anno deceſſit. Henſchenius qui-
dem hunc Cornelii exitum, & Stephani initium
rectè agnovit. Sed annis Lucii, quos ex corru-
pto Damaſi Catalogo ſumſerat, mirè concilia-
vit. Docet enim, Stephanum per biennium fe-
rê Lucii Vicarium, & menſibus tantummodo

aron an.
257⸗ RHum. II
& ſeqq-.

quinque verum Pontiſicem fuiſſe. Sed Vicaria-

tus ille veterum Pontificum ſæpe à nobis con-
futatus, & peculiaris Lucii Vicariatus à Pearſo-
nio laudato profligatus.
Baronius ſub anni ſequentis Conſulibus La- IV.
cium paſſum credit, innixus auctoritate libri Pon- Refellitur
tificalis, qui tradit, eum duas ordinationes per binio Bave-
menſem Decembrem feciſſe. Sed, ut obſervat““
Pearſonius in Præfatione ad Annales Cypriani
cos, illius Operis Auctornumerum ordinatio-
num à poſterioribus Pontificibus factarum ſci⸗
re potuit; annuarum verò ordinationum prio-
rum Pontificum nullam notitiam habere potuit;
ideoque hac in re vix ei fides adhibenda. Unus
Nicephorus lib. 6. cap. 7. Sedis Lucii durationem
accuratè notavit; aitenim : Non integris Jeptem
menſibus Eccleſiâ adminiſtratà, Stephanum habuit
ſucceſſorem. Qui quidem menſes utrimque in-
completi fuere, ut ex dictis liquet.
Sancto Lucio S. Stephanus ſucceſſit, de quo vV.
in Chronico Damaſi legitur: Sephanus annos §& Stephanus

quatuor, menſes duos, dies viginti unum. Fuit kt Papa.

temporibus Valeriani & Gallieni, à Conſulatu LVo- Baron. ibid.

luſiani & Maximini uſque VEaleriano III, & Gal- num. VI.
lieno II. Sed locus ille depravatus. Loco enim
Maximini, legendum, Maximi. Præterea loco
horum verborum, uſque Valeriano III, & Gal-
lieno I I, legendum ex libro Pontificali, aſque
Valeriano IV, & Gallieno III. Dubitari enim
non poteſt, quin Stephaaus diu poſt Conſula-
tum Valeriani III, & Gallieni II, anno c cLV
geſtum vixerit, ut infrà demonſtrabitur. Præ-
terquam quèòd in eodem Chronico dicitur, Lu-
cium fuiſſe uſque Valeriano III, & Gallieno Il.
Quo pacto Lucius & Stephanus uno eodemque
anno è vivis exceſſiſſent, quod prorſus abſur-
dum. Cùm itaque Stephanus ſederit, annos qua-
tuor,

252 Critica Hiſtorico-Chronologica
8 F C. III. tuor, menſes duos, dies viginti unum, præſenti an-
An. Ch. 253. no die decimo tertio menſis Maii Pontifex Ro-

manus ordinatus eſt, ſicque vacavit Sedes poſt
Lucii obitum menſes duos, dies ſex; neque tte=
phanus electus, niſi poſtquam Valerianns impe-
ravit, quantuùm conjecturâ aſſequi poſſumus. Ce-
teràm, cum Lucii obitus in Indiculo Depoſi-
tionis Epiſcoporum, non verèò in Indiculo Depo-
ſitionis Martyrum memoretur, is inter Conteſ-
ſores numerandus. Nec refert, quèòd S. Cypria-
nus à Baronio citatus ſcribat: Servandus eſt an-
teceſſorum noſtrorum beatorum Martjrum Corne-
lii & Lucii honor glorioſus. Nam ex modo loquen-
di illorum temporum Lucius vocatur Martyr,
quia pro Fide in exilium miſſus fuit, multaque
pro ea pertulit. Quod & de Stephano ejus ſuc-
ceſſore propter eandem rationem dicendum,
cùm præfati Libelli auctoritas major ſit, quàm A-
Gtorum ac Martyrologiorum poſt aliquot ſecula
à morte ſanctorum Pontificum elucubratorum.
Ad num. XXI. Motus Scytarum & Perſa-

△

rum, qui Gallo imperante contigére, cum fine

Imperium jjllius Imperii Baronius conjunxit, eoſque tunc

2 1. . iple —
eehi alii accidiſſe, omnibus qui poſt eum ſcripſere, per

ſuaſit. Certum tamen, illius Imperii initio, an-
noque præcedenti incurſiones illas factas an-
tequam nempe lues, quæ agtumno illius anni
cœpit, graſſata eſſet. Hujus Ihundationis teſtes

Baron. num. tres habemus, qui mirè in hac narratione inter

ſe conveniunt. Primus eſt Dionyſius Alexandri-
nus, qui tum vivebat, qui apud Euſebium lib.
7. Cap. 22. calamitates, quas paſſi eſſent Ale-
zandrini, narrans, poſtquam egit de oppreſſio-
nibus ſub Decio toleratis ait: Poſt hbæc bellum &
fames excepit: qu quidem nos cum Gentilibus jun-
Etim pertulimus. Et ea quidem mala, quibus nos
attriverunt, ſoli ſuſtinuimus. Qusé autem iphi ſibi
viciſſim intulerunt ac paſſi ſunt, eorum partem
oleravimus. Sed rurſus oblettavit nos pax illa,
quam Chriſtus nobis ſolis indulſit. Cum autem bre-
viſſimo temporis ſpatio nos S& illi reſpiraſſemus;
repentè ingruit lues illa; &c. Quare hæc bella
lues non præceſſit, ſed ſubſecuta eſt. Secundus
eſt Zoſmus pag. 644· ubi ſcribit: Cum autem
negligenter Inperinm Gallus adminiſtraret, pri-

mum quidem Scpthe nationibus ſibi finitimis tur-

bas dabant: deinde paulatim progreſi ad ipſum
uſque mare ſita rapinis exhauriebant 3 adeo qui-
dem, ut nulla Komanæ ditionis gens ab eis non
vaſtata manſerit; ſed omnia prope dixerim oppida
deſtituta meænibus & iuiſdem munitorum magna
pars capta fuerint. Nec minus bello, quod undique
ſeaturiendo velut emerſerat, lues etiam beſtilens
in oppidis atque vicis ſubſecuta, quidquid erat bu-
mani generis reliquum abſumſit: ac nunquam ſanè
ſuperioribus ea ſeculis tantam hominum ſRragem

ediderat.
Narrat poſtea, Gothos alioſque popu-

Antequam 105, civitates in Europa diripuiſſe, Perſas in
peſtis exori- Syriam progreſſos Antiochiam totius Orientis

Metropolim vaſtaſſe ac diruiſſe. Vides ‚ante-
quam lues exorta eſſet, Scythas in Imperium Ro-
manum influxiſſe, urbeſque ac oppida depopu-
latos eſſe. Denique Zonaras ait, ſub Imperato-
re Gallo motus bPerſarum recruduiſſe, Scytha-
rum multitudinem penè innumerabilem, in Ita-
liam, Macedoniam, Theſſaliam, & Græciam
impreſſionem feciſſe. Additque: Sunt & alis
plures gentes contra ditiones Romanorum concita-
tæ. Peſtis quoque tum Provincias invaſit, &c. Cer-
tum itaque, antequam peſtis ſæviret, S.α; Pro-

vincias Romanas incurſaſie, & graviter affli- S Æ C. III.
xiſſe, ac devaſtationes illas continuatas, donec An. Ch. 253.
ſub præcedentis anni finem Barbari ab Æmi-
liano legionum Pannoniæ Duce Romano fuſi
fugatique ſunt, ut mox dicerur.
His Imperii Romani vaſtationibus ſuo anno yIII.
redditis, liquet, epiſtolam D. Cypriani LxII, Ebitois 5. 4
quæ Pamelio eſt Lx, in qua agitur de dira illa Soico 4
Barbarorum incurſione in Numidia facta, quâ oc es.
Chriſtiani captivi abducti ſunt, ſcriptam eſſe
ad Numidiæ Epiſcopos, non anno ccLIV, ut
Baronius, neque currenti, ut Pearſonius citatus
exiſtimavit, ſed anno cCLII. Dimcultas in- Baron. an.
de oritur, quèòd Cyprianus refert, fratres à Bar- 254. num.
baris in captivitatem abductos fuiſſe; quos alii cV111 &
Gothos ſive Scytas, alii Perſas, qui Antiochiam
diripuerunt, fuiſſe putant. Pearſonius miratur,
cuiquam in mentem venire potuiſſe „ aut Scy-
thas, aut Perſas in Africam perveniſſe, aitrque
Barbaros, de quibus conqueruntur Numidæ,
alios non fuiſſe, quàm Mauros Barbaros Numi-
diæ finitimos, Imperio Romano minimè ſubje-
Gos, hoc anno fame & peſtilentiã ſævientibus,
Gallo negligenter & ſupinè Imperium admini-
ſtrante, in Numidiam militum copiis haud be-
ne munitam ingreſſos, qui eam latè populati
ſint, & Chriſtianos complures captivos abduxe-
rint, qui ob hoſtium viciniam haud difficulter
redimi potuerint. Obſervat enim Vir doctiſſi-
mus fuiſſe in Africa ante ætatem Auguſtini va-
rias gentes barbaras, & Romanis inkeſtas, præ-
ſertimque Mauros, de quibus Herodianus lib. 7.
de rebus Maximini agens hæc narrat: Erat enim
quidam nomine Capellianus e Senatorio ordine.
Praſidebat antem Mauris Rimano Imperio ſubje-
Sis, qui Numidæ vocantur. Haæc autem gens ca-
ſtris munita eſt propter multitudinem Maurorum
Barbarorum circumjacentium, at eorum incurſus
& populationes coercerent. Hæc Pearſonius, qui
plura in eandem rem congerit. Verum cùm Zo-
ſimus teſtetur, antequam peſtis exoriretur, Scy-
thas ad ipſum quoque mare ſita rapinis exhauſiſſe,
ut videre eſt numero præcedenti, fruſtra ad Mau-
ros Numidis vicinos recurrit Pearſonius; cum
eos per hæc tempora in Numidas irruiſſe nullus
Veterum tradat, contra verò Scythas per Gal-
li Imperium omnes Romanæ ditionis regiones
vaſtaſſe, tam Zoſimus, quàm Zonaras ſcri-
bant.
Quidquid ſit, non ſub finem Imperii Galli, ſed IX.
ſub eſus initium, quæ in laudata Cypriani epi- Quando
ſtola continentur, acciderunt, ideoque & ea an- Reragtar
no præcedenti data. Si enim, ut vult Pearſonius,
Mauri Numidiam invaſerint, factum id ab eis,
cùm viderunt ſubjectas Imperio Romano Ur-
bes à Scythis aliiſque Barbaris direptas ac de-
vaſtatas.
A num. XXII ad XXXI. Pearſonius X.
citatus ad annum ccLII, num. XIv, arbitra- yprianus
tur, eo anno, cùm jam lues & fames ſævirent, ſa. 2 4 en.
ſcripſiſſe Cyprianum libellum ad Demetrianum, metrianum.
qui ei vulgare illud argumentum objecerat, om- Baron, num,
nia nempe mala, quæ Rempublicam preme- XXII
bant, propter Chriſtianos, qui ſacra Deorum ſeqꝗ.
negligebant, contigiſſe. Verùm rectiùs Fellus in
Noôtis ad illum librum cum Baronio tenet, hunc
librum non ante ſecundum à morbi initiis an-
num, hoc eſt currentem, ſcriptum fuiſſe: quan-
doquidem fames ceſſanti agriculturæ, hoc eſt
peſti adultæ & diutinæ ſuccedere dignoſcitur.
Baronius hunc Demetrianum Africæ roconſa⸗
em

C Ir.
Ch. 133.

VIII.
Sola s,
riani ad
lopos
ici.

IONN.
t. nun.
II
4.

X.
9 ini
r cdir iel⸗
, lum 44 D.
g, mettig i.
N- eon n⸗
XXII 4
d ſeq⸗

in
une
.

lt.
a⸗
em

in Annales C. Baroni. 33

SE C. III. lem fuiſſe dicit; ſed longe probabiliùs Pearſo-
An. Ch, 253. nius & Fellus ſeribunt, Demetrianum hunc
fuiſſe tantàm Judicem aliquem Cypriano fami-
liariter notum. A Cypriani enim moribus lon-
gè videtur abeſſe, ut principem virum verbis
arùm honorificis exciperet, at oblatrantem eum
& ore ſacrilego & verbis impiis obſtrepentem,
contemnere ſe profiteretur; & indotilem, impium,
furentem, cacum, ſurdum, & brutum compel-
laret. Certè Pontius in Vita Cypriani non alio
illum titulo ornat, quàm gentilis blaſphemi. Et
Lactantius ſine aliqua honoris præfatione ap-
pellat hominem veritatis ignarum.
XI. Zoſimus ſupra laudatus, poſtquam vaſtitates
.milianus à Scythis, Perſiſque illatas narravit, aix: Scythæ
ſe Impera verò cum quidquid occuparant in Europa, ſecu-
zer ri planè poſſiderent, etiam in Aſiam quoque
Baron. ann. transgreſſi eſſent, omniaque ad Cappadociam G
az. num. vi. Peſſinuntem, & Epheſum uſque diripuiſſent: Ai-
milianus legionum Pannoniæ Daux.. præter ex-
ſpectationem Barbaros in iis locis repertos, ag-
greſus eſt; additque, poſtquam illos viciſſet,
Italiam versùs moviſſe, & milites qui cum Gallo
erant, hunc cum filio Voluſiano necaſle. Sed Va-
lerianum cum tranſalpinis viribus in Italiam
veniſſe, £milianum debellaſſe, & Imperium
adeptum eſſe. Vides, ut id obiter dicam, Scy-
thas quidquid occuparant in Buropa, ſecuros
poſſediſſe, ideoque non currenti anno, ut com-
muniter creditum, ſed præcedenti, initioque
Imperii Galli, in Romanorum terras irrupilſe.
milianus imperavit menſer tres, ut habent
Victor de Cæſaribus, Eutropius, & Zonaras⸗
vel menſes quatuor, ut legitur in Epitome Vi-

ctoris; ſed non poſt Galli & Voluſiani interi-

tum, ut recentiores Chronologi paſſim tradunt,
veràm partim ſub Gallo & Voluſiano, partim
ſub Valeriano & Gallieno, licèt nullus ex Hi-
ſtoriæ Auguſtæ Scriptoribus id expreſſis verbis
ſcripſerit. Nam cùm certum indubitatumque
ſit, Claudium die viceſima quarta menſis Mar-
tii anni ducenteſimi ſexageſimi octavi jam im-
peraſſe, & Gallienum ejus deceſſorem annos
quindecim integros „vel ſaltem ferè integros
regnaſſe, tardiùs, quàm menſe Maio præſentis
anni Imperium is non ſuſcepit; nec etiam citiùs
quàm eo menſe Gallus & Voluſianus hoc anno
de medio ſublati. Ne itaque Galli & Voluſiani
mors, ac Valeriani & Gallieni initium à lo-
co ſuo removeantur, pro certo ponendum, tres
aut quatuor Imperii menſes, qui Æmiliano at-
tribuuntur, inter Galli & Valeriani Imperium
intermedios nullomodo fuiſſe, ſed Emilianum
regnare cœpiſſe ante Galli & Voluſiani cædem.
Superſunt varia Æmiliani Numiſinata, in qui-
bus Auguſtus vocatur, apud Mediobarbum vi-
denda.
XII. A num. XXXV adXXXVIII. Valeria-
alerianus num in Khatia &- Norico agentem, ab exercitu

„
Fr Impera- Imperatorem, & mox Auguſtum eſſe factum,

er. teſtatur Eutropius. Victor verè in Epitome de
Gallo & Voluſiano agens, ait: Sab his etiam
JEmilianus in Mæſia Imperator effectus eſt, con-
tra quem ambo profecti, apud Interamnam ab
exercitu ſuo cœduntur. Quare antequam Gallus
& Voluſianus à propriis militibus trucidarentur,
Æmilianus pro Imperatore ſe gerebat. Victori
ſuffragatur Zoſimus, qui poſtquam narravit
miliani de Scythis Romanum Imperium affli-
gentibus victoriam, ait, eum à militibus Impe-
raterem eleftum, ac poſtea ltaliam versůùs mo-
Tom. I.

viſſe, cum Imperatore Gallo manum Konſertu- S £ C. II E

rum. Certum itaque maneat, poſt Gallum & An. Ch. 235

Voluſianum interfectos, ſtatim Valerianum
Tranſalpinarum legionumn Ducem 4 militibus,
qui contracti undique apud Rhaætias ob inſtans hel-
lum morabantur, ut Victor de Cæſaribus ſcribit,
dictum fuiſſe Imperatorem. Antea Victor de
miliano dixerat, Proceres primò hoſtem, dein
extinttis ſaperioribus, (nempe Gallo & Voluſia-
no) Auguſtum appellaviſſe. Jam itaque ante
Galli & Voluſiani interitum invito Senatu ſeſe
Imperatorem Æmilianus dicebat. Hinc in po-=
ſtica parte Nummi Æmiliani apud Mediobar-
bum legitur: PACI Auc. in poſtica alterius:
PAXAIuG. Quæ Numiſmata, poſtquam à Se-
natu Auguſtus agnitus, percuſſa.
Galli porro & Voluſiani, qui ſub finem anni XIII.
ducentelimi quinquageſimi primi Imperium Gali S. 198
inierant, interitum præſenti anno circa menſem i. mis. 1.
Maium contigiſſe, certum indubitatumque eſſe
debet. Primò, quia Eutropius eos non completo
biennio interfectos prodit. Idem habet Victor
de Cæſaribus, ubi de Gallo, Hoſtiliano, Volu-=
ſiano, & Æmiliano ſimul agit: His ſanè, inquit,
omnibus biennio profecit. His adde Euſebium
lib. 7. cap. 18. ubi ait, Gallum è medio ſublatum,
8' 5Xονισι ν r α *α⅓ ναναιιοσαι₰ ν v, id
eſt, non int egris duobus annis Imperio occupato-
Denique Oroſius lib. 7. tradit, Gallum vix duo-
bus annis Regnum obtinuiſſe. Verum eſt, Euſe-
bium in Chronico, Caciodorum, S. Epipha-
nium, & alios quoſdam annos duos & menſes
quatuor Gallo & Voluſiano aſſignare. Sed hi ab
Euſebio in Chronico decepti, dum non animad-
verterunt, illum in Hiſtoria, quæ perperam in
Chronico ſcripſit, ſæpe corrigere. Secundèò;
Dexippus à Georgio Syncello pag. 366. lauda-
tus, de Gallo & Voluſiano loquens ait: o: „ Ba-
ιανς ααπι As&ααπον Mvag , id eſt; qui GSα
imperant menſibus decem & osto, quod & in
Anaſtaſio legitur. Progreſſu temparis numeri ab
aliis immutati; Zonaras enim ſcribit, utrumque
occiſum, cum biennium & menſes oclo imperaſſet;

quod ex dictis falſum eſſe conſtat. Dexippo quip-

Pe eò major fides adhibenda, quò Gallieni tem-
pore floruerit, & Hiſtoriam ſuam, quæ periit,
ſcripſerit, ut diſcimus ex Pollione in duobus
Gallienis cap. 1z. Tertiò, Valerianum & Gallie-
num, qui Gallum & Voluſianum excepere ,cur-
renti anno Imperium auſpicatos eſſe, Numiſmata
demonſtrant. Mediobarhus enim pag. 374. tres
Gallieni Nummos in medium adducit in poſtica
inſcriptos: P. M. T R. P. vIIII. CoSs. III I. P.
P. Quæ Tribunitia Poteſtas nona anno ducen-
teſimo ſexageſimo ſecundo inchoata fuiſſet, ſi
Gallienus anno dumtaxat ſequenti Imperator
acclamatus eſſet: nam inter omnes convenire
debet, Gallienum anno ducenteſimo ſexageſimo
ſecundo Conſulatum quintum capeſſiſſe, quar-
tum verò anno ducenteſimo ſexageſimo pri-
mo.
Quartò, quæcumque à Baronio in Annalibus, XIVv.
à Cointio in Annalibus Eccleſiaſticis Franco- &es Galli.
1. & Valeriand
rum, & à Petavio lib. II. de Doct. Temp. affe- , zun a
runtur ad oſtendendum, Gallum & Voluſianum poc anno re-
quartam Tribunitiam Poteſtatem inchoaſſe, moveri noꝝ
ideoque & quartum Imperii annum, licèt inſolu- poſſuns.
bilia videantur, facilem tamen explicationem
habent. Producunt illi varia utriuſque Impera-
toris Numiſmata, in quibus uterque dicitur: P.
M. T'R. P. II I. C OS. I I. vel: P. M. T R. P. IIII.
V Cos.

254 Critca Hiſtorico-Chronologica
& Conſulatus non amplius ſimpliciter & abſolu. S . C. III.

S C. III. Cos. 1 IEt quod Antiquariis obſervatum, hu-
cè, ſed cum numerali nota deſcriptus. Neque de An. Ch. 253.

An. Ch. 253. juſmodi Numiſmata in cimeliis Principum patſ-
ſim obvia, eaque indubitatæ antiquitatis & fi-
dei. Verum de Philippo Imperatore loquentes
diximus, in averſa parte Nummi alicujus Impe-
ratoris inſcriptionem quandoque legi alteri Im-
peratori convenientem, non verò illi, qui in
antica parte repræſentatur. Nunc addo, id ſæpe
etiam contigiſſe Monetariorum errore, uti in
caſu, de quo agitur. Pars enim illa averſa Num-
morum præfatorum Galli & Voluſiani, referen-
da vel ad Gordianum juniorem, vel ad Philip-
um etiam juniorem, qui cum Conſulatu ſecun-
do tertiam & quartam Tribunitiam Poteſtatem
junxere.
XV. Et ne quis gratis hoc à me dictum aſſerat, vi-
Fons erroris deri poteſt Begerus in Theſauro Palatino pag.
eorum qui 338. ubi delineat poſticam partem Nummi Galli
aliter credi- Imperatoris, in quo Viſitur Templum ſex co-
derunt. lumnarum idolo medio, cum his verbis circùm:
SAECuILuUM NOV;IM. Quam poſticam cum
ſimili inſcriptione præfert Nummus Philippi
junioris apud Begerum, qui non advertens,
errore Monetarii, Nummo Galli eam poſticam
inſcriptam, nonniſi Philippo juniori anno, quo
Ludos Seculares cum patre celebravit „ conve-
nientem, ait, Gallum in his Nummis ſine Hiſto-
riæ fulcro jactare novum ſeculum, quod quidem
ſub Philippo novum erat, ſed ſub eo, inquit Be-
gerus, poſt exactos aliquot annos jam novitas de-
ferbuerat. At Gallus novitatem non jactavit, ſed
Monertarius poſticam partem Nummi Philippi
junioris ei per errorem attribuit. Similis erroris
tot infrà exempla in medium adducemus, ut
certum indubitatumque eſſe debeat, Numilſmata
Galli & Voluſiani Tribunitiam Poteſtatem ter-
tiam vel quartam cum Conſulatu ſecundo in
averſa parte præferentia, nullo modo indicare,
eos tertium vel quartum Imperii annum exorſos
eſſe, ſed tantum Monetarios in iis Nummis cu-
dendis erraſſe, averſam partem Nummorum
unius Imperatoris alterius lmperatoris Nummis
imprudenter tribuentes.
XVI.

Tribunitiæ adductum, ex Gallieni Nummis deſumitur.
. . . .
Poteſtatem inierit, ſed quia, cùm anno CcIxXvVIII,

Poteſtas ab- Duos enim hujus Imperatoris exhibet, in quo-
ſolutè poſita . . . S
Baronlum Lum priori Gallienus dicitur: P. M. T R. P. III.
Pearſonium COS. in poſteriori : P. M. TR. P. 1III. Cos.
. . . — .
Zecepit. II. Ex quibus infert, Gallienum ſecundum Con-
ſulatum geſſiſſe, quando jam d triennio impe-

Baron. ann. rabat; ſecundum verò quarto Imperii anno. Pear-

257. num. . ſonius in Annalibus Cyprianicis tam hoc anno,
quàm inſequenti utrumque Nummum adulteri-
num eſſe contendit. Sed tam ipſe, quàm Baro-
nius manifeſtè hallucinantur. In primo enim
Nummo Conlſulatus abſolutè, ut plerumque fit,
memoratur; alioquin dicendum eſſet, Gallie-
num ſeptimo Imperii anno nondum ſecundum
Conſulatum geſſiſſe, cùm in Nummo ejus à Me-
diobarbo producto legatur: P. M. TR. P. VII.
COS. Et tamen jam tertiùm Conſul fuerat. Unde
. in alio ejuſdem Imperatoris Nummo habetur: P.
M. TR. P. v. CO S. III. Gallienus itaque cur-
renti anno Imperium certiſſimè iniit, annoque
inſequenti primùm Conſul proceſſit; tum anno
CCLV ſecundum Conſulatum geſſit, & ter-
tiam Tribunitiam Poteſtatem capeſſiit; quo pari-
ter anno prior Nummus à Baronio adductus,
percuſſus eſt, Conſulatu ſine numerali nota ac
ſimpliciter expreſſo. Anno verò C CLVI ſe-
cundus Nummus à Baronio recitatus, cuſus fuit,

Ultimum argumentum à Baronio in medium pP

valerianus cùm videret hoſtes undique in Im-

hac re difficultas eſſe poteſt.
Cum itaque certum ſit, Valerianum & Gal- XVII.
lienum currenti anno imperare cœpiſſe, dici Palerienas
non poteſt, Gallum & Voluſianum uſque ad ſe-
quentem annum Imperium prorogaſſe „& omni-
no incredibile quod ſtatuit Baronius, Gallum &
Voluſianum annos duos ſolos imperaſſe, & per
alterum biennium ſimul cum Valeriano & Gal-
lieno Rempublicam rexiſſe. Qualis enim, inquit
Pearſonius, Chriſtianorum conditio fuiſſet ſub
quatuor Imperatoribus, quorum duo eos atroci-
ter perſecuti ſunt, duo autem maximè fovebant?
Legendus Card. Noriſius in Diſſert. de Voris
Decennalibus cap. 5. ubi Baronii Chronologiam
per Gallieni tempora ex ipſomet Baronio cor-
ruptam eſſe oſtendit. Quo die, quéòve menſe Va-
lerianus & Gallienus regnare cœperint, incom-
pertum eſt. Tardiùs tamen quàm menſe Maio
purpuram non ſumſere: tum quia Gallus & Vo-
luſianus, qui menſes octodecim ut diximus, im-
perarunt, anno CCLI, exeunte Novembri aut
Decembri incipiente, ad menſem circiter Maium
præſentis anni pervenerunt, utroque extremo
menſe, etiam incompleto, pro completo nume-
rato; tum quia Victor de Cæſaribus, ubi Vale-
rianum & Gallienum Imperatores renuntiatos
narravit, ſubjungit: Statimque Tiberis adulta
æſtate diluvii facie inundavit. Ex quibus tamen
verbis à Viris doctis malé deductum, Valeria⸗
num & Gallienum æſtate dictos Imperatores.
Nam ſtatim, ſubitò, ſimiliâve ad verbia breviſſi-
mum tempus non ſemper deſignant, ut manifeſtè
Patet ex hoc loco Anonymi Valeſiani: Poſtquam
verò Conſtantius in Britannia mortuns eſt, &
Conſtantinus filius ſucceſſit, ſubitò in Urle Roma
Praætoriani milites Maxentium filium Herculi Im-=
erätorem crearunt. Et tamen Conſtantius Chlo-
rus die XXV Julii anni CCCVI obit, &
Maxentius nonniſi die XXVIII menſis No-
vembris ejuſdem anni Romæ Auguſtus appella-
tus. Denique Mediobarbus Nummum Gallieni
roducit inſcriptum: P. M. TR. P. x vI. Cos.
VII. non quòd decimam ſextam Tribunitiam

Impp. dictt.

exeunte Martio, in Italia occiſus eſt, menſe
Maio, quo Tribunitiam Poteſtatem xVI ſuſci-
pere debebat, à Monetariis ab Urbe diſſitis
mors ejus adhuc ignorata fuit, poſt duos nempe
menſes quàm contigerat; quod dici non poſſet,
ſi currenti anno adulta æſtate imperandi initium
feciſſet. Sic enim Tribunitia Poteſtas XVI
Nummis inſcripta fuiſſet poſt quatuor aut quin-
que menſes ab ejus cæde exactos; quod nullus

ſibi perſuaſerit.
XVIII.
Gallienus ſit

perium Romanum ingruere, Gallienum ſilium
Caæſar ac

imperii conſortem deligit, & quod publicæ res in-
feſtarentur, ipſe verſus Orientem movet, ut ſtus
Perſis reſiſteret: Europaæos exercitns ſilio tradit, .
inquit Zoſimus pag. 646. quod ipſo Imperii Va-
leriani initio factum tuiſſe oportet. Victor verò
de Cæſaribus, Galli & Voluſiani morte narrata,
ait: Milites Licinio Valeriano imperium deferunt;
ejus filium Gallienum Senatus Cæſarem ereat. Cui
conſentit Eutropius lib. I X ubi £Æmiliani mor-
te memorata ſubdit: Hinc Licinius Valerianus in
Rhatia & Norico agens, ab exercitu Imperator,
& mox Auguſtus eſt faltus. Gallienus quoqué Romaæ
à Senatu CGaſar eſi appellatns. Gallienus itaque
qui

& Gallienus
ante aſt atem

dein Augé

8.
An.

XI
hitiu/
ſis 6
ud
Emili
ac ini
Faleni
Galie
co n
unßt
ℳj.

X1.
N leyian
dacem E
cleſis 4
Baron.
217. nl,

erians
Caliengz
te Aſatemn

Pbadichi

XyVIII

alienuft

4 Ciſar⸗
* ein Aℳ*
ul.
,
1-
0

in Annales C. Baroni. 2 5S

SFC. III. qui à Senatu Cæſar creatus fuerat, à Valeriano

An. Ch. 253. patre Imperii, nempe Auguſtei, conſors dictus

eſt; & hæc intra breviſſimum tempus facta, quia
præſens rerum Romanarum ſtatus ita exigebat.
Quare non mirum ſi nulla Gallieni Imp. Nu-
miſmata, in quibus Cæſar tantum appelletur,
in Gazis Principum, aut privatorum muſæis
extent.
XIX. Quæcumque de initio & fine tam Galli, LVo-
Initium & luſiani, & Aℳℳmjiliani, quàm de initio Valeriani
5 in Salli, & Gallieni hic, & antea in priori editione hujus
uan, Tomi, à nobis dicta ſunt, certò confirmantur
se initium Nummo Aemiliani Aug. nuper in Gazam Regiam
Valeriani & adducto, in quo legitur, AMIAIANOT CkEß.
Gallieni uni- in altera parte AIPEQN, ideſt, Aegenſium, & in
c nummo area qqc, ideſt, CCXCIX. Hanc Aegenſium
un Tman- ſeu urbis Egarum in Cilicia epocham ab anno
. Urbis DCCVII ineundam eſſe demonſtrat
Em. Card. Noriſius in Diſſert. IV de Epochis
Syro-Maced. cap. I. Quare annus CCXCIX
hujus epochæ menſe Maio ſuperioris Chriſti
anni inchoatus, & menſe Maio currentis anni
abſolutus fuit; ideoque Aemilianus citius impe-
rium non arcipuit, quàm poſt menſem Maium
anni Chriſti ſuperioris, nec Gallus & Foluſianus
Tribunitiam Poteſtatem I V incipere potuére. Ex
quibus tandem omnibus intelligimus, viros do-
ctiſſimos, qui Faſtos Conſulares depravarunt, &
omnia per hos annos ſuſdeque verterunt, hac
commentitia Tribunitia poteſtate II I & IV
Galli & Voluſiani deceptos fuiſſe. Porrèò Vail-
lantius in Numiſmatis Græcis Imperatorum pag.
2II. duo alia Numiſmata Æmiliani Auguſti eo-
dem anno Aegenſium C CXCIX ſignata repræ-
ſentat, aitque eam eram exordiri à Vere ſeu
menſe Maio anni Urbis D CCVII, quod li-
cet gratis & ſine probatione aſſerat, probabilius
tamen mihi videtur, quâàm quod ſcribit Card.
Noriſius citatus ejus initium repetendum eſſe ab
autumno ejuſdem anni Urbis DCCVII.
XX. Ubi Valerianus ad imperium pervenit, ſtatim
Valerianus Eccleſiæ pacem conceſſit. Nam, ut ſcribit Diony-
pacem Eec- ſius Alexandrinus apud Euſebium lib. 7. cap. 10.

eæleſßa dedit. De, poc verò (nempe Valeriano Aug. quæ tradat

ey. mu. vir. Dionyſius ex Epiſtola ad H ermammonem licet
cognoſcere, in quo ita ſeribit. Joanni qnoque ſimi-
liter revelatum eſt (Apocalyp. I13 J. Ait enim: Et
datum eſt illi os loquens magna & impia: & data
eſt illi poteſtas & menſes quadraginta duo.
Urrumque porrò in Valeriano impletum mirari li-
cet, illudque ante omnia confiderare, cujuſmodi
ante perſecutionem fuerit. qualiter manſuetus qui-
deas ac benignus erga famulos Dei. Neque enim
ullus ſuperiorum Principum, ne illi quidem ipſi,
qui palam Chriſtiani fuiſſe dicuntur, tanta huma-
mitate ac benevolentia noſtros complexus eſt, quan-
tam ille præ ſe ferebat initio principatus ſiu. To-
taque ejus familia piis hominibus abundabat, ac
Dei Eccleſia eſſe videbatur. Ita Euſebius ex ver-
ſione Valeſii, ex qua illa corrigenda qua Baro-
nius uſus eſt, quæ habet: Nam quandiu man-

ſueto animo & benigno erga ſanttos Dei homines

affelttus erat, nemo Imperatorum qui eum anteive-
yat tantam benevolentiam & comitatem ad verſus
illos declaravit; imò verò ne Ili quidem qui Chri-
ſtiani erant, eoque nomine pa am appellati. Non
Qdicit itaque Dionyſius illos Imperatores fuiſſe
reapſe Chriſtianos, ſed tantum dictos & exi ſtima-
tos fuiſſe Chriſtianos: intelligere videtur utrum-
que Philippum, quod Euſebium decepit, quipri-
mus omnium docuit utrumque Philippum fuiſe
Tom. I.

Chriſtianum, licet Dionyſius Alexandrinus, cui S C. III.
innixus fuiſſe videtur, id minimè dicat, ſed An. Ch. 253.
tantum Chriſtianos exiſtimatos eſſe. Quod ſi, ut
aliqui volunt, Dionyſius intelligat Philippum
patrem in Chriſtianos beneficium, & Alexan-

drum Severum, qui teſte Lampridio imaginem

Chriſti habuit in larario ſuo, inde tamen non
ſequitur exiſtimaſſe Dionyſium Philippum pa-
trem, ideoque & Philippum filium, fuiſſe Chri-
ſtianos, quod tamen vulgaris opinio à nobis an-
no CCXLIV confutata, ſtatuit.
Pax d Valeriano Eccleſiæ reddita non tantum XXI.
per biennium, ut Cointius in Annalibus Fran- Ea uſjxe ad
corum cum Baronio ſcribit, ſed uſque ad ejus 9“s uin-

. . „Yuennalia
Quinquennalia anno CCLVII celebrata duravit. as vit,

Ex quo & ſequitur, erraſſe Viros doctiſſimos, qui Baron. ibid.
Lucii Papæ, aliorumque quorundam Sancto- num. vur.
xum martyrium ſecundo vel tertio Imperii Va-
leriani anno contigiſſe crediderunt. Sed de his,
& loco Dionyſii Alexandrini citato infrà age-
tur. M
Cùm in epiſtola S. Cypriani ad Forentium XXII.
Pupianum, quæ inter Cyprianicas eſt LXVI, Obrianus
Pamelio LXIX, dicatur, Cyprianum jam ſex "nocentiam
annis Epiſcopum eſſe, & valde veroſimile ſit, Tan ,
. .. .
eum anno tantùm CCXLIX Carthaginienſem piszum d.
Epiſcopatum adeptum, ea epiſtola anno ſequen- fendis-
ti ſccipta, quod etiam hac ratione Pearſonius
anno ſequenti oſtendit, quòd Cyprianus lon-
gum tempus interceſſiſſe ſignificet, ex quo Pa-
pianus Epiſcopus, ut videtur, Africanus turpia
de Cypriano concepiſſet, ob quæ ſanctus Doctor
Pupianum acriter & vehementer corripit, ac
innocentiam ſuam ordinationemque copiosè
defendit.
A num. XXXVIII ad XLIV. Annus XXIII.
emortualis Origenis in controverſiam vocatus. Origenis
Euſebius lib. 7. cap. I. ait : Quo tempore (Galli bitns.
nempe Imperatoris) Origenes ſeptuageſimo æta-
tis anno ex hac vita migravit. Inde Valeſius in
Notis ad eum locum, Origenem anno ducente-
ſimo quinquageſimo ſecundo mortuum deducit.
Petavius in Animadverſionibus Epiphanianis
hæreſi LXXXIV vitam ejus producit uſque ad
currentem Chriſti annum, vel inſequentem,
quo Gallum & Voluſianum interfectos credit.
Huetius lib. I. Origenariorum cap. ultimo ſe-
quenti pariter anno Origenem è vivis exceſſiſſe
arbitratur. Verumenimvero, cùm Gallum & Vo-
luſianum currenti anno trucidatos, Origenem-
que anno centeſimo octogeſimo quarto in lucem
prodiiſſe ex dictis conſtet, mortalitatem exuit
Origenes prioribus currentis anni menſibus,
paulèò ante Galli & Voluſiani interitum, vixit-
que annos ſeptuaginta utrimque incompleros. Si

enim ſeptuaginta anni, qui ei ab Euſebio tri-

buuntur, hoc modo numerentur, Gallique &
Voluſiani cædes anno ſuo reddatur, omnis dif-
ficultas evaneſcet; ſin minùs, ſuperari nullo
modo poterit. Hieronymus in epiſtola ad Pam-
machium, quæ ordine LXV eſt, Origenem
Vri mortuum teſtatur, cujus ſepulchri veſtigia
hodie ſupereſſe dicuntur.
Ad num. XLIV. Petrus Daniel Huetius XXIV.
Epiſcopus Abricatenſis, linguarum & Antiqui- Libri Orige-
tatis Eccleſiaſticæ peritià clariſſimus, libris tri- umis.
bus, quæcumque ad Origenis Vitam, ſcripta, Baron. num,
erroreſque ſpectant, ſolidè enucleavit, & quod Xav¹.
diu à Viris doctis optatum fuerat , Ope-
ra ejus Gcæco-Latina Notis illuſtrata duobus to-
mis ab aliquot annis publicavit. Alii Origenis
G 2 Tractatus,

§ . C. III.

An. Ch. 253.

XXV.
An plures
fuerint Ori-
genes.

Anno Urbis
1007.
Olymp. 253.
an. 2.

I.
LConſules:

256 Critica Hiſtorico-Chronologica

Tractatus, qui in variis Bibliothecis deliteſce-
bant, ſeorſim in lucem poſtmodum editi: libri
adverſus Celſum & Philocalia à Spencero in An-
glia cum aliquot Notis publicati, liber de Ex-
hortatione ad Martyrium, cum Opuſculo ad-
verſus Marcionitas falsò Origeni adſcripto, Ba-
ſileæ impreſſus, & in Anglia Opuſculum de Ora-
tione Dominica; ita ut quæcumque Opera Græ-
ca Origenis ſuperſunt, typis mandata ſint.
Ad num. XLVII. Quemadmodum ex du-
plici Origene, Adamantio nempe, & Plotini
diſcipulo, communis opinio unum confinxit, ut
ſuprà oſtendimus; ſic ex uno eodemque Origene
duo facti, ut notavit Huetius lib. 1. Origenian.
cap. I. verum alterum, à quo orti ſunt Orige-
niſtæ ſimpliciter dicti; alterum Origeniſtarum,
qui Fædi cognominati ſunt, principem & ante-
iignanum. Quod mirum à nonnullis affirmari,
cùm Epiphanius hæreſi LXIII & LXIVid
ignorare ſe teſtetur. Epiphanii verba parum ſin-
cerè reddidit Auguſtinus lib. de Hæreſibus cap.
42. Cùm enim conceptis verbis neſcire ſe pro-
feſſus fuiſſet Epiphanius, an ab Adamantio Ori-
gene, an ab alio impuri Origeniſtæ propagati
ſint, hæc ita reddidit Auguſtinus: Origeniani 4
quodam Origene dicti ſunt, non ab illo qui feré
omnibus notus eſt, ſed ab alio neſoio quo, de quo
vel ſectatoribus ejus Epiphanius loquens, & c. At-
que ita duône extiterunt Origenes, Origeniſta-
rum principes, addubitavit Epiphanius, tem-
porum illorum proximus; aſſeverarunt Auguſti-
nus, Sophronius Hieroſolymorum Epiſcopus in
epiſtola ad Sergium, ut notat Photius codice
231. Joannes Damaſcenus lib. de Hæreſibus;
treſque denique finxit Origenes Auctor Præde-
ſtinati à Sirmondo publicatus. Qua de re plu-

ra Huetius laudatus, qui addit, Baronium acu-

tè perveſtigare, cur duplex Origenes eſfictus
fuerit.

ANNO PERIODI GRACO-ROMANXF 5747.
QQO 1I. A. D 8. P. 23. April. Indict. 2.

JEzSu CERISTI 254. ſecund. Baronium 257.
STEPHANIPAP £ 2.
VALERIANI ET GALLIENI LIM P. 2.

D num. I. Coſſ. P. Licinius Valerianus Aug.
AII, & P. Licinius Gallienus Aug. Cùm
Valerianus anno ſequenti iterum Conſul proceſ-
ſerit, non dubium, quin ad præſentem Conſu-
latum à Gallo & Voluſiano, antequam occide-
rentur, deſignatus fuerit, quemadmodum de
ſecundo Conſulatu ordinario tam Claudii, quàm
Hadriani ſuis locis oſtendimus, & infrà de pri-
mo Probi Imperatoris videbitur. Valerianus
enim non ſolùm jam ſuffectum Conſulatum geſ-
ſerat; ſed etiam Cenſor ad Tranſalpinarum le-
gionum Dux erat, quando 5Æmilianus Gallo &
Voluſiano adhuc viventibus Imperium uſurpa-
vit. Ex duobus itaque Conſulatibus continenti-
bus à Valeriano geſtis ſecundus tantùm ad ſe-

cundam Conſulatuum Cæſareorum regulam re-
vocandus. Gallieni verò Conſulatus juxta regu-

lam tertiam ſumtus, ut nempe patris Collega eſſet.
uæ verò ex Numiſmatis Baronius habet, ut
oſtendat, hunc Conſulatum cum tertio Vale-
riani & Gallieni anno conjungendum eſſe, anno

præcedenti à nobis prorſus everſa.

A num. II. ad VI. Quæ pertinent ad mor- S Æ C. I11.
tem S. Lucii Papæ & S. Stephani ejus ſucceſſo- An. Ch. 254.
ris initium à nobis anno præcedenti explicata. Herren⸗
Omiſimus tamen obſervare circumferri unicam neii ſuppo⸗
Lucii epiſtolam ad Galliæ atque Hiſpaniæ Epiſ- ſiitia.
copos Viris eruditis ſuppoſititiam. Incipit enim
cum verbis Leonis primi epiſtolà XXVIII fe-
cundùm veterem ordinem:: Literas dileétionis ve-
ſiræ, quas ad B. Petri Apoſtoli Sedem, &c. Ha-
betque plura Conciliorum ſubſequentium reſti-
monia, locum Pſalmi LXXXII ex interpre-
tatione Hieronymi, & quædam Agathonis Pa-
pæ verba.
A num. VI. ad IX. Quæ pertinent ad mor- 111
tem Galli & Voluſiani, & ad £Æmiliani Impe- Eccleſia an-

rium, anno præcedenti à nobis explicata, ubi te Valeriani.

Quinquen-
nalia non
vexata.

& diximus, verum non eſſe quod hic ſcribit
Baronius, ſcilicet Eccleſiam ferme biennio quie-
viſſe. Chriſtiani enim ante quintum Imperii Va-
leriani & Gallieni annum minimè vexati.
A num. IX. ad XII. Ideo Baronius epiſto IV.
lam LXIII Cypriani, quæ & Pamelio LXIII Oprianus
eſt, & in qua eos refellit, qui in Sacrificio refellit sos
ùm offerebant abſque aliqua vini 7“* "Aat,
aquam tantùm offerebant abſque aliqua vini e vino in
commixtione, præſenti anno illigavit, quia vi- Sacrifeio of-
gente Eccleſiæ pace eam ſcriptam autumavit. ferebant.
Sed ſub perſecutione potiùs exarata hæc ver-
ba innuere obſervat Pearſonius in Annalibus Cy-
prianicis: Et quia jam ſecundus ejus adventus ap-
propinquat, magis ac magis benigna ejus & larga
dignatio corda noſtra luce veritatis illuminat.
Præterea, quia illi, quos confutat Cyprianus,
dicebant, quòèòd ſi prima mane vinum ſumatur,
in calice Dominico ſe Ethnicis prodituros Chri-
ſtianos, & argumentum illud à perſecutione
deductum ibidem Cyprianus retorquet. Quare
ea epiſtola anno præcedenti, antequam Valeria-
nus imperaret, durante adhuc perſecutione,
ſcripta. Porro non hàc epiſtolà Aaarios con-
futat Cyprianus, ut exiſtimat Baronius, quorum
error in hoc maximè verſabatur, quòd vinum
quaſi rem profanam & abominandam averſa-
rentur, ut ait Epiphanius; ſed aliquos, qui vel
ex ignorantia aut ſimplicitate delinquebant, ut
ait Cyprianus, vel qui hoc non ſemper facie-
bant, ut Aquarii, ſed in matutinis ſacrificiis
tantùm, neque in illis ſemper, ſed perſecutio-
nis tempore.
Ad num. XII. & ſeqq. Nullum hoc anno 3 v.
S. Cypriano Concilium in Africa celebratum vi- Coneilium
detur. Nam epiſtola tertia, Pamelio LxV, & Witsnen
epiſtola prima, Pamelio LXVI, quibus inniti- Kalkinm.
tur Baronius, anno CCXLIX initio Epiſcopats
Cypriani ſcripta. Itaque in epiſtola, quæ modò
prima eſt ad Clerum & plebem Furnitanorum de
Victore, qui Fauſtinum Presbyterum tutorem
nominavit, tempore, quod perſecutionem præ-
ceſſit, data, ut Cyprianus lib. de Lapſis expri-
mit & deſcribit: Quando Epiſcopi plurimi, quos
& bortamento eſſe oportet ceteris & exemplo, Di-
vina procuratione contemta, procuratores rerum
ſeculi fierent. Nec refert, quèòd Cyprianus de ſa-
cra Synodo loquatur, quia eam Collegæ, qui
præſentes aderant, apud Cyprianum ſemper fa-
cere non ſolent. Propter eandem rationem epi-
ſtola, quæ nunc tertia ordine eſt, ad Rogatia-
num Epiſcopum de ſuperbo ſive contumelioſo
Diacono, qui eum contumeliis & injuriis ſuis
exacerbaverat, eodem tempore ac præcedens
ſcripta. Quæ contra hanc ſententiam dici poſ-
ſent, ſoluta à Pearſonio in Annalibus Cypriani-
ES

*

34
A,

Auno
7100.
Olym
2n. .

ſt

,
mieni
Baßli
Mari
Hpen
yſen

I
Epite
Oyri⸗
cauſa
ciani.

Arelat

r 2 4

decretalit

itig.

1IIL.
Lceleßta an.,
te Valeriani,
Winguen.
nalia non
Vexata,

IV.
Oprianus
refellit eos
ui aqnamn
ſine wind iß
gaeriſein of⸗
ſerehayt

je⸗
is
⸗

4V
cCurtciliſs
N. Aficanin
r ſißtiun⸗
l⸗
4
tls
d

i
.
lo
is
ens
po⸗

S C. II I. cis anne CCXLIX, num. 1Xx, & à Fello in No-
An. Ch. 255. tis ad epiſtolam primam Cypriani.

—

Anno Vrbis ANNO PERIODIGRECO-ROMANEZ 5748.
Olymp. 258. O 12 G. ) 9. P. 8. April. Indict. 3.
H JESuICRHRISTI 25. ſecund. Baroninm 258.
STEPHANI PAP E 3.
VALERIANI ET GALLIENI IMPP. 3.
1. D num. I. Coſſ. P. Licinius Valerianus
Conſules. Aug. I II, & P. Licinius Gallienus Aug.

II, ut libellus de Præfeétis Urbi, Idacius in
Chronico Conſulari, aliique habent. Sumtus
hic ab utroque Conſulatus juxta priorem Con-
ſulatuum Cæſareorum regulam, ut anno præce-
denti explicavimus.
1I. A num. II ad VIII. Epiſtola Cypriani
Epiſtola Cj- LXVIII, quæ etiam Pamelio eſt CxVIII, quæ-
Priani de que continet reſponſum Synodicum Eccleſiæ
Baſilide & Africanæ ad Epiſcopos Hiſpanos in cauſa Baſi-

Martiali A. C . .
Hipanis lidis & Martialis Epiſcoporum, in nova editio-
Epiſcopis. ne Operum S. Cypriani à Joanne Fello curata,

collocatur anno Chriſti ecLIV, ſed nulla allata
ratione, quæ id innuat.
III. A num. VIII ad XI. Epiſtola Cypriani
Epiſtolaz LXVIII, quæ Pamelio eſt LxVII, quam Cy-
priani de prianus Fauſtini Lugdunenſis Epiſcopi literis ſo-
Sir licitatus ad Stephanum Pontificem Romanum
Arelatenſes. ſcribit, quàve eum hortatur, ut Marciano Are-
latenſi Epiſcopo Novatianarum partium patrono
ſe opponat, ſubleſtæ fidei & diu poſt Cypriani
ætatem ſcripta dicitur à Joanne Launoio in li-
bello de ea epiſtola ſcripto. Verùm Pearſonius
laudatus anno Chriſti CcXLIV ea, quæ à vio-
latione temporum argumenta deducit Launoius;
ad examen revocat. Hoc præcipuum Launoii
fundamentum. Si Cypriani ea ſit epiſtola, opor-
tet, eam ſcriptam eſſe, antequam inter eum &
Stephanum oriretur diſſenſio. Nam poſtquam
eorum animi exarſerant, nec Fauſtinus ad Cy-
prianum tanquam favorabilem in Urbe patro-
num literas dediſſet, neque Cyprianus eo mo-
do in cauſa Marciani Stephanum compellaſſet.
uam argumenti partem cum omnes admit-
tant, ulteriùs objicit Launoius, ante eam diſſen-
ſionem hanc epiſtolam ſcribi non potuiſſe, quia
iſtud jurgium ſecundo ſtatim Stephani anno
ortum; ea autem, quæ in his literis continen-
tur, clare oſtendunt, primo ejus Pontificats
anno perfici iſta non potuiſſe, quæ Cyprianum
ad ſcribendum pepuſerunt. Nam Epiſcopi in
Provincia conſtituti ad Stephanum de Marciano
Novatiano ſcripſerant; ad eundem etiam ſcrip-
ſerat Fauſtinus Epiſcopus Lugdunenſis, nec ab
eo quicquam obtinere potuerant: de eadem igi-
tur re ad Cyprianum ſcribit Fauſtinus, ſemel at-
que iterum. Intra primum Stephani annum ne-
mo putabit, hæc omnia contigiſſe: præſertim
ſi ſimul cogitetur ſub initio Pontificatũs Stepha-
ni pacem Eccleſiæ nondum redditam fuiſſe.
Quis enim exiſtimabit, Epiſcopos Gallicanos
ſub ipſa perſecutione, communi conſilio aliquid
molitos eſſe; aut Stephanum poſt recens Lucii
martyrium in eadem conditione poſitum ſolici-
tare voluiſſe; aut de his rebus componendis
tum cogitaſſe, cùm Valerianus in colligendis
Celticis legionibus verſaretur, ut cum Æmilia-
no confligeret? Sine dubio pax plena à Valeria-
no Eccleſiæ reddita & conhrmata eſt, antequam
Tom. I.

in Annales C. Baronii. 257

Epilcopi Gallicani de rejiciendo Marciano, ſu- S F C III
perbo & contumace Heæretico, conſilium com= An. Ch. 255
mune inierunt. .
Præterea alia ſunt de Marciano ipſo dicta, IV.
quæ oſtendunt, epiſtolam hanc ſub initio Pon- Sctipta 485
tificatus Stephani ſcribi non potuiſſe. Ut cùm de Tor1 1 Lon-
eo Cyprianus dicit: Zampridem jatctat & bradi- 6: ban uit

cat, quòd Novatiano ſtudens à communicatione ſe
noſtra ſegregaverit. Hoc enim tempus aliquod
haud exiguum poſtulat; quod quàm longur 1
fuerat, aliis verbis ſaris diſertè indicatur: Se.
ciat multos illic ex fratribus noſtris,; annis iſtis
Juperioribus exceſſiſſe ſine pace. Anni igitur ali-
quot interceſſerant, ex quo Marcianus Novatia-
no ſtudens pacem fratribus denegaverat. At ſub
initio Pontificatůs Stephani nondum biennium
elaplum erat, ex quo Marcianus Novatiano
adhærere potuit, ſi ab ipſo iſtius ſchiſmatis
exordio in illius partes tranſüſſet. Nam ante
menſem Junium anni ccCLIIII. Pontificatum
iniit Stephanus, Superiores igitur anni, qui=
bus tot fratres ſine pace ſub Marciano mortui
ſunt, longius profectèò temporis intervallum
poſtulant. Et revera qui ſecundo ſtatim Ste=
phani anno Marcianum abſtentum eſſe con=
cedunt, huic argumento ſatisfacere non pote-
runt. Ad quod argumentum Pearſonius reſpon=-
det, hanc epiſtolam non eſſe ſcriptam ante ſe-
cundum Pontificatüs Stephani annum jam adul-
tum: ſed ſimul aſſerit, jurgium inter Stepha⸗
num & Cyprianum minim ortum eſſe ante ter-
tium Stephani annum, & quidem jam affectum.
Nulla itaque hujus argumenti vis eſt, quod in
errore communi, ſed manifeſto fundatur,
Secundum argumentum à miſſione S. Tro- y.⸗
Pphimi Arelatenſis Epiſcopi deductum. Volunt §. 1 rob?
enim, Trophimum à Pontifice Romano Epiſ- s Der
copum factum, & Decio ac Grato Coſl. anno in e
nempe ccr, Arelatem miſſlum, primum ejus non miſſas:
Sedis Antiſtitem fuiſſe. Quamobrem quis ferre
poteſt, epiſtolam S. Cypriano attribui, quæ tra-
dit „ Marcianum quendam „ cujus nomen in
Hiſtoria alibi inauditum, Decio imperante,
Arelates Antiſtitem ſediſſe, Novatiano Antipa-
pæ adhærentem; multos ab eo Chrifſtianos ad
Novatiani ſchiſma adductos eſſe; multos etiam
Catholicos ei minimè conſenſiſſe? Sed hæc ob-
jectio non multum roboris habet, cùm unà Gre-
gorii Turonenſis auctoritate nitatur, aliaque
extet celebrior traditio, quæ Trophimum Apo-
ſtolorum ætate Romãâ Arelatum miſſum docet,
Ex qua ſaltem intelligitur, traditionem alteram
de adventu Trophim, Decio & Grato Coll⸗
haud eſſe ſatis firmam.
Duo quidem afferuntur pro tuenda Gregorii 4 t .
auctoritate teſtimonia, primum Sulpitii Seve- , ,
ri, ſecundum Auctoris Paſſionis Saturnini: ſed lium mary-
neutrum id quod intendit Launoius, præſtat. ria in Gal-
Sulpitii teſtimonium his verbis continetur: Sab liis viſs⸗
Aurelio Antonini ſilio perſocutio quinta agitata; ac
tum primhm intra Gallias martprin viſa, ſerides
trans Alpes Dei KReligione ſuſcepta. Verùm, cùm
Sulpitius in Hiſtoria quarti ſeculi Eccleſiæ, quo

vixit, ſæpius erraverit, ut ſuo loco videbimus,

eum in antiquiori nunquam hallucinatum, nul-
lus, ut puto, ſibi facilè perſuaſerit. Sulpitius ita-
que, qui Euſebii Hiſtoriam in compendium re-
digebat; cùm videret in Hiſtoria Euſebiana,
ante Imperium Marci Aurelii, Fidei in Galliis
annuntiatæ mentionem non fieri, quemadmo-
dum nec aliquorum Martyrum in ea regione
3 ante

⁶ . C. III. ante lrenæum paſſorum, credidit tum primùm
An. Ch. 255. intra Gallias martyria viſa eſſe, & ſeriùs Reli-
gionem Chriſtianam trans Alpes ſuſceptam,

itii Severi ſeculo tantùm non adorabatur, nul-
lum ejus prædicationis in Galliis veftigium ex-
taret. Unde hæc Sulpitii auctoritas epiſtolæ
Cypriani de Marciano ſub Decio, Gallo & Va-
leriano, Epiſcopo Arelatenſi exiſtenti minimè
oflicit. Imèò ex ea auctoritas Gregorii Turonen-
ſis planè evertitur. Si enim jam anno CLXXVII
viſa ſunt in Galliis martyria, falſum eſt quod
ſcribit Turonenſis, anno nempe Chriſti C CL.,
imperante Decio, Fidem in Gallias primùm il-
latam. Turonenſis enim uſque ad eum Chriſti
annum Fidem Gallis annuntiatam non fuiſſe
ſupponit. L
VII. Secundò, Auctor Paſſionis Saturnini, quiſ-
Ex Vita 8. quis fuit, non ſatis firmiter probat, inquit
Son g 1e. Pearſonius citatus, Trophimum primum Are-
ducitur, Fi- latenſem Epiſcopum fuiſſe, aut Decio & Gra-
dem iardè tO Coſl. illuc primèò perveniſſe. Nam Gregorius
in Galliis ipſe, qui tam ſecurè docet, Sixætum Pontificem
pradicatam. Romanum, & Laurentium Archidiaconum, &

nianum & Novatianum ſub eodem Hæretico-
rum principes extitiſſe; ſatis etiam confusè reli-
qua pertexit: Hajus tempore ſeptem Presbyteri
Epiſcopi ordinati in Gallias miſſi ſunt. Sicut Hi-
FKtoria Paſſionis S. Martyris Saturnini denarrat.
Ait enim, ſub Decio & Grato Conſulibus, Frut
Fideli recordatione retinetur, primum as, ſum-
mum Tholoſana civitas S. Saturninunt habere
cœperat Sacerdotem. H ergo miſſi ſunt, Turo-
nicis Gratianus Epiſcopus, Arelatenlibus Trophi-
mus Epiſcopus, Narbonæ Paulus Epiſcopus, Tho-
loſæaæ Saturninus Epiſeopus, Pariſiacis Dio-
nyſins Epiſcopus. Arvernis Aſtremonius Epiſ-
cCopus, Lemovicinis Martialis eſt deſtinatus Epiſ-
copuz. Sed Gregorius citat quidem Hiſtoriam
Paſſionis S. Saturnini. Verùm verba, quæ refert,
ad Saturninum ſolum pertinent, quæ adhuc
etiam in ejus Paſſione reperiuntur. Reliqua ve-
rò, H ergo miſſi ſunt, &c. non ſunt verba Paſ-
ſionis, ſed ipfius Gregorii, qui hanc epocham
Saturnini inde nactus, reliquorum ſex Epiſco-
porum tempora, quorum certa initia ignora-
vit, ad eam referenda eſſe duxit. Neque ſi Au-
tor Paſſionis reliqua etiam addidifſet, ſatis fir-
ma eſſet ejus auctoritas de primis tot Sedium
Epiſcopalium initiis, qui quæ habet de ſuo Sa-
turnino, ita tantům narrat, Sicut fideli recorda-
tione retinebatur.
VIII. Quamobrem ſive Gregorius Turonenſis ad
G gorigs epocham Saturnini reliquorum ſex Epiſcopo-
* e. vet rum tempora retulerit, quod maximè probabile
vel gjicien. eſt; ſive Auctor Paſſionis & notæ temporis in-
Aus. certi vir ipſe ad ſui Martyris Hiſtoriam obiter
adjunxerit, neuter ſufficit ad probandum, tot
Sedium Gallicarum primos Antiſtites uno anno
miſſos & receptos eſle; quod, cùm per ſe ſit mi-
nus credibile, tum verèò ex anno, quo ordina-
ti eſſe dicuntur, & loco à quo miſſi eſſe putan-
tur, omnem fidem amittere videtur. Cùm enim
cius ipſe perſecutioni exercendæ ſeveriſſimè
Romæ incumberet, cùm Romanus Pontifex
Pabianus ſtatim paſſus ſit, cùm Presbyteri Se-
dem Romanam per anni ſpatium & amplius
ſupplere per novi Epiſcopi electionem auſi non
ſint, ut eo ipſo tempore ſeptem Presbyteri or-
dinationem Epiſcopalem Romæ acciperent, &

258 Critica Hiſtorico-Chronologica
in Gallias fervente perſecuuone mitterentur, & S £ C. III.

An. Ch., 255.

M cürm in Hiſtoria Eccleſiaſtica Euſebii, quæ Sul-

Hippolytum ſub Decio paſſos eſſe, & Valenti-

nullæ tam præclaræ actionis, vel à Presbyteris
Romanis, vel ab aliis mentio fieret, quis cre-
det? Hæc doctè Pearſonius. Ceterùm, ut de ce-
lebri hac ætate controverſia, an ſcilicet Fides
prime Eccleſiæ ſeculo in Galliis prædicata fue-
rit, vel tantum ſub Imperio Decii iſſdem Evan-
gelium innotuerit, hic fusè agamus, hujus Ope-
ris brevitas non patitur. Suflicient igitur quæ
jam ſuprà diximus, & infra dicemus; interim-
que legenda Epiſtola Petri de Marca doctiſſimi
Archiepiſcopi Toloſani, ac deinde Pariſienſis ad
Henricum Valerium data, & prænixa ejus Ad-
notationibus in Hiſt. Eccleſ. Euſebii, ubi opi-
nionem Launoii & ſequacium ſolidè refellit. Acta
verò S. Saturnini Epiſcopi Toloſani & Martyris
extant apud Ruinartum virum eruditiſſumum in
Actis primorum Martyrum ſinceris & ſelectis.
Colitur in Martyrologiis die X XIX Novemb.
Ad num. XI & ſeqq. Pearſonius in iiſdem
Annalibus Cyprianicis rectè obſervavit, peſſi-

mè Viros doctos hactenus conjecifſe quinque?

Synodos de Baptiſmo Hæreticorum in annum

Cc intra1 ſe juſdem anni 3 g5 .
unum, & intra menſes octo ejuſdem anni con- sonfusè tra-

cluſiſſe, Carthaginienſes tres, Orientales duas.
Quarum duæ poſteriores diu antè habitæ ſunt;
tres autem reliquæ intra tam breve tempus com-
pingi non debuerunt, ut literæ utrimque daræ
inter primam & ultimam apertè oſtendunt. Mo-
tus ad id faciendum Baronius, quia Stephani Pa-
pæ ordinationem tardiùs conſignavit: ſic enim
biennium necefſſariò tribuendum ejus Pontifi-
catui, in pace Eccleſiæ ante ortam de Baptiſ-
mo Hæereticorum diſſenſionem; & alrerum
biennium, quo illa controverſia, & ortum ſuum
& progreſſum, Stephano adhuc vivente & ſe-
dente, habuit, invenire non poruit; coactulſ-
que fuit, totum de Baſilide cum Hiſpanis, &
de Martiale cum Gallis negotium, & tria etiam
Concilia de controverſia in cauſa Baptiſmi in
præſentem annum, vel potiùs in novem hujus
anni menſes conferre, quod ex re ipſa & ex Cy-
priano planè evertitur. Quare, ut hæc noſtra Cri-
tica clarior evadat, & in majorem Lectorum
utilitatemm cedat, hic rurſus ordinem Baronii de-
relinquemus „S quæ ad præſentem annum perti-
nent, ex Pearſonio laudato explicabimus, cete-
ris à Baronio hoc anno tractatis, ad tempora
quibus contigere, remiſſis.
Hoc itaque anno novæ in dies de Baptiſmo
ortæ ſunt controverſiæ, & in iis judicium S. Cy-
priani petitum. Ut antè Eidus de infantibus re-
cèns natis quæſiverat, an omnino baptizari poſ-
ſent; ita Magnus quidam de Clinicis quærit,

An qui in infirmitate & languore gratiam Derz Baron. ann.

conſequuntur, babendi ſint legitimi Cbriſtiani, eò
quòd aqua ſalutari nan loti ſint, ſed perfuſi.
Quod argumentum ſic expreſſit Auguſtinus de
Baptiſmo lib. 6. cap. 7. Sic in epiſtola, quam
ſeripſit ald Magnum, cum de Baptiſmo tinctorum
& perfuſorum quæreretur, ntrum aliquid intereſ-
ſet. Rurſus ut Antonianus antè quæſiverat, quam
hæreſim Novatianus introduxit; ita nunc Ma-
gnus quærit an inter ceteros Heæreticos, eos
quoque, qui à Novatiano venerunt, baptiza-
ri oporteret. Et hæc videtur de hoc negotio
primò ſcripta à Cypriano epiſtola, ut Baronio
obſervatum eſt: non tantùm, quòd nulla in ea
mentio habeatur de ſcriptis antè literis ad di-
verſos Epiſcopos, aut de Conciliis in Africa
ea de cauſa collectis, quorum necelſſaria cita-
ti0

IX.
Controver-
ſea de Bæg-
ptiſimo Hæ-
reticortenz

Llata,.

X.
Ea contro-
verſia hoc
anno orta.

258. num.

XXII.

5
A.0

XI.
Aua ra
Mo145
riauns
Feitera
zem B-
ni dif
Ronaa,

Baton.:
158. nun
Vn

XII.
uaun
reiteration
Baptiſm i
Orianus
kelebrat.

Baron. an

299. num.
XIY.

Cln.
Chegs.

nfuss ir.
ata.

X.
1 contto⸗
verſis oe
anmo orla-

.
. Baron. Aull.
58. num.

4

in Annales C. Baronij.

8. C. III. tio videri poterat: ſed etiam quia Cyprianus
An. Ch. z5s, ipſe ex ſua tantùm ſententia tum de Cliniciz,
tum de Novatianorum Baptiſmo ſe reſcripſiſſe
ſignificat. Quantum PFidei, inquit, noſtræ ca-
vacitas, & Seriptararum Divinarum fäalitas
ac veritas ſaggertt. Et rurſus: Reſeritſi, quan-
tum parva noſtra mediocritas valait, & olten d
quid nos, quuntum in nobis eſt, ſontidmnus. Pear-
ſonius locum, ex quo quidam Viri docti col-
legerunt, hanc epiſtolam poſt ceteras ejuſdem
argumenti ſcriptam eſſe, rectè interpretatur, ut
in Annalibus Cyprianicis hoc anno num. 11 vi-
dere eſt.
XI. Deceptus eſt autem Baronius, quando fſcri-
Ae⸗ rertone pſit; Cyprianum, quia Novatianus Catholicos
risnr T ad ſe venientes, ut immundos denuo baptiza-
veiteratio- vit, provocatum ed æmulationem idem de No-
nem Baptiſ- vatianis ſtatuiſſe. Non enim exiſtimandum, ſan-
mi defen- ctiſſimum Antiſtitem tali ſtimulo ad fententiam
dendam. ſuam ferendam incitatum eſſe. IIlud potius
dicendutn, nihil illum poſt hanc ortam contro-
Baton. ann. „erſiam de Movatianis aut hic „ aut alibi ſcrip-
258. num. R— . . .
ar. ſiſſe, niſi quod ſemper verum eſſe putavit, quod-
2 que ab ipſa hujus Schiſmatis origine diſertè
ſcripſerat. Sic enim mentem ſuam ante trien-
nium in libello de Unitate clare expreſſerat:
Ouando aliud Baptiſma prater unum eſſe non
Poſſit, baptizare ſe poſſe opinantur. Vitæ fante
deſerto, Vitalis & ſalutaris aquæ gratiam polli-
centur. Non abluuntur illis homines, ſed potiks
ſordidantur: nec purgantur delicta, ſod imd cu-
mulantur. Non Deo nativitas illa, ſed diabolo
ſfilios generat. Hac ille primum doctrinà imbu-
tus fuit, hanc à prædeceſſore Aorippino, hanc
à magiſtro ſuo Tertulliano, qui & Catholicus &
Montaniſta eandem docuit, hauſerat. Quare
non provocatus ad aæmulationem, ſed Aorippini
ſucceſſor, Tertulliani admirator, Scripturarum
de unitate & privilegiis ſanctæ Eccleſiæ, & de
odio omnium hæreſeon aſſiduus ſcrutator, illis
Ppræſidiis latis munitum ſe putans in hanc are-
nam deſcendit, & præſenti anno ſcripſit ad Ma-
gnum, eos qui à Novatiano ad Eccleſiam ve-
nerunt, legitimo & Eccleſiaſtico Baptiſmo
tingendos eſſe, epiſtola L XKIX, quæ Pamelio
eſt LXXVI.
XII. Cùm jam Cyprianus ſententiam ſuam de
Synodum de Schiſmaticis tam apertè explicuilſſet,, quæ adeo
reiteratione Novatianos feriebat, ut plerique eos ad Eccle-

Baptiſmi ſiam venientes ſine Baptiſmo admittere nollent;
e ns res tota in dubium vocatur, diſputatumque, an
celebrat.

Heæreticorum non minùs, quàm Schiſinatico-

Baron. ann. rum Baptiſma ratum haberi deberet. Hæc con-

258. num.
XXIV⸗

troverſia primùm in Numidia publicè ventilata.
ubi octodecim Epiſcopi ſimul convenientes „ G&
quid ſtatuerent aut facerent, incerti, Cyprianum
& Africanæ Provinciæ Epiſcopos per literas
ſuas, quæ non extant, conſulunt. Quare ſuam
ſententiam Cyprianus & Collegæ in Concilio
conſcribunt, & ad Collegas quoſdam, ut loqui-
tur Auguſtinus, mittunt. Erat autem Conci-
lium plurimorum Epiſcoporum, cum Compres-
byteris, qui aderant, ut ipſe loquitut Cyprianus
epiſtolà ad Quintum. In hoc Concilio Patres
cenſuerunt: Neminem foris baptizuri extra Ec-
cleſiam poſſe; ideoque de errore & pravitate ve-
nientibus per omnia Divinæ gratiæ Saxramenta
unitatem & Eidei veritatem dari debere; quia
neque apud Hæreticos, neque apud Schif-
maticos Baptiſmum fieri potuiſſe purabant, ut
ex ipſa Synodali epiſtola conſtat, quæ novo

2 59
ordine eſt L XX, quemadmodum & Pame- SE. C. III.
lio. An. Ch. 2552
Pearſonlus hoc Concilium Carthaginienſe de XIII.
Baptiſmno primum hoc anno celebratum exiſti- Epocha hiu-
mat adverſus Batonium, alioſque, qui illud jas Synodi
ad annut ſequentetn dejecere. Imò Cointius aagis ex⸗

.
7 7

in Ahnalibus Eccleliaſticis Francorum habitum Plieatte

efle fKtatuit anno ſequenti in autumno „ quèd
ſtatim

Acta ejus Cyprianus ad Firmilianum
Cfipferit, & Fermiliann, nullà mord reſponſio-
nem fecerit, hieme jam imininente. Sed licet
veium ſit, anno ſequenti, hieme imminente,
reſpondiſſe Firmilianum, non tamen inde ſe-
quitut, primun hoc Concilium ejuſdem anni
autumno celebratum. Apparet enim ex reſpon-
ſione Fermiliani, ſcripfille ad eumn Cyprianum
poſt Concilium ſècandum, poſt Stephani lite-
ras acceptas, poſt ſuas ad Jubajianun, & Pom-
peium datas, quas omnes per Rogatianum mi-

—

ſit, quaſque Fiymilianus in ſua epiſtola ſemper

reſpexit. Meliori itaque jure, quia Firmilia-
nus ſequenti anno, imminente hieme, ad Cy-
prianum ſcripſit, Pearſonius concludit, primnum
hoc Concilium ſub hujus anni autumno cele-
bratum eſle.
Quamyvis hæc de Baptiſmo Hæreticorum ab æIV.
Epiſcopis Provinciæ Africæ in Concilio Cartha- Aliqui Afri-
ginienſi, ut diximus, decreta fuerant; à non- = Epiſcopi
nullis tamen Africæ Epiſcopis conſenſum mini- buie S o4
mè obtinuerunt. Qui duobus argumentis, de e. *77
uno BaptiImo, & de veteri conſuetudine ducti,
potius ſtatuebant, eos qui apud Hæreticos tincti Baron. num-
ſunt, quando ad Eccleſiam venerint „baptizari X1VS& XIX=
non oportere. Unde Lacianus Presbyter retulit
ad Cyprianum, Ouintaum in Mauritania Epiſco-
pum deſideraſle, ut illi ſignificaret, quid ea de
re ſentiret. Quare Oprianus circa hujus anni
finem ſcribit ad Quintum epiſtolam LXXI
tam novo, quàm veteri ordine, quàâ duobus illis
argumentis ſecundúùm ſuam ſententiam reſpon-
det, ſimulque literarum, quæ à Concilio ad
Epiſcopos Numidas datæ fuerant, exemplar
tranſmittit, ut illæ non tantùm Quinto, ſed &
reliquis Mauritaniæ Epiicopis innoteſcerent.
Quæx epiſtola recté hoc anno etiam à Baronio
conſignata. Hæc de iſta controverſia ex Pear-
ſonio.
Baronius erroris arguit Rafinum, qui ad lib.7—Ʒ- XV.
Euſebii cap. 2. addidit, ſub Cornelio Papa exor- c a.
tam fuiſſe de Baptiſmo controverſiam, 45ſo refra- peixs 17 onem
gante, inquit, Euſebio, quem invitunz cogit ad- ſatuit.
Ktipulari mendacio, cum aliter ſe habeat Græa
lectio. Verùm, ut notat Lombertus in Præfatione
ad Opera Cypriani, immeritò culpatur Rafinus. Baron. num-
Præterquam enim quòd Græcum Euſebianum XIV SKI 17
præcisé non determinat hanc quæſtionem in
Oriente agitatam, certum eſt, Coneilium Lo-
nienſe, in quo rebaptizatio Hæreticorum de-
creta, ante Stephani Pontificatum celebratum.
Id enim diſertè reſtatur Firmilianu; in epiſtola
ad Cyprianum, quæ novo ordine LXXV eſt,
ubi de Iconienſi Svnodo ita loquitur: Qaod to-
tum nos jampriden in Ionio, qui Phrygiæ locus
, collelti, in unum convenientihus ex Gallig Gα
Cilicia, & ceteris proximis regionibis, Confirma-
vimus. Ubi pronomen zos, non de ipfius Fir-
miliani perſona, ſed potius de ejus deceſſori-
bus accipiendum; cùm Firmilianus eam Syno-
dum jampridem collectam affirmer, & in ſine
ejuſdem epiſtolæ Synodi hujus vetuſiatem ma-
nifeſtiſfime indicet, ut obfervavit Valeſius in

X 4 Notis

260
S. C. III. Notis Euſebianis ad lib. 7. cap. 7. Nam cùm
An. Ch. 255. Stephanus Papa Cypriano ſcribens, antiquam
Eccleſiæ conſuetudinem in recipiendis Hæreri-
cis adverſus aſſertores novi dogmatis oppoſuiſ-
ſet, Firmilianus hoc argumentum adverſus Afros
fortaſſe valere dicit; & quomodo Afri id refu-
tare poſſint, ibidem docet. Contra Orientales
nullam vim illud habere demonſtrat, apud quos
ſemper rebaptizati fuerint Hæretici, jam inde
ab lconienſ Synodo, quæ ob Montaniſtas fuerat
indicta.
XVI. Firmiliani verba hæc ſunt: Quod quidem ad-
Coneili Ieo- verſus Stephanum vos dicere Afri poteſtis,; cognita
tenk epo- veritate, errorem vos conſuetudinis reliquiſſe. Ce-
terhm nos veritati & conſuetudinem jungimus,
conſuetudini Romanorum conſuetudinem, ſed veri-
tatis opponimus; ab initio hoc tenentes, quod a
Chriſto & ab Apoſtolo traditum eſt. Nec memini-
mus, hoc apud nos aliquando cœpiſſe, cùm ſemper
iſtic obſervatum ſit, at nonniſi unam Dei Eccle-
ſiam noſſemus, & ſanctum Baptiſma nonniſi ſanctæ
Eccleſiæ computaremus. Planèò quoniam quidam
de eorum Baptiſino dubitabant, qui etſi novos
Prophetas recipiunt, eoſdem tamen Patrem &
PFilium noſſe nobiſeum videntur; plurimi ſimul con-
venientes in lonio diligentiſſimé tractavimus, con-
fermavimus, repudiandum eſſe omne Baptiſma
quod ſit extra Eccleſian conſtitutum. His addit
Valeſius, Dionyſium Alexandrinum in epiſtola
ad Philemonem Romanæ urbis Presbyterum,
uam ſcripſit ſub initia Pontificatùs Xyſti Papæ,
ubi ait: Illud praterea didici, non ab Afris ſolis
hunc morem nunc primhm invebtum fuiſſe: ſed S
multò antea ſuperiorum Epiſcoporum temporibus in
Eceleſiis populeſiſſimis, & in Conciliis fratrum
apud Iconium, S. Synnada, & apud alios plurimos
idem ſancitum fuiſſe. Hinc ſub extrema Alexan-
dri Severi tempora, quibus Firmilianus ad Cæ-
ſarienſis Eccleſiæ Sacerdotium recèêns promorus
fuerat, ut docet Euſebius in lib. 6. Synodum
Iconienſem collectam credit Valeſius, ideoque
ante Cornelii Papæ Pontificatum. Sed quidquid
ſit de certa hujus Concilii epocha manifeſtum
eſt, Baronium deceptum, quòèd diſcrimen non
poſuerit inter tempus, quo hæc quæſtio primum
agitata fuit, illudque, quo turbas in Eccleſia
excitare cœpit. Primum ante Stephani Pontifi-
catum, ſive in Africa ſub Agrippino, ſive in
Oriente, dum Iconii & Synnadæ Concilia cele-
brata, contigit; ſecundum præſenti anno, aut
tardiùs inſequenti, Stephano Eccleſiam admini-
ſtrante, ſine dubio evenit. Cetera quæ in Anna-
libus, hoc anno tractantur, ex dictis, annoque
ſequenti dicendis quivis proprio marte ſuis tem-
poribus reddere poterir.
XVIIL. Valerianus Auguſtus Gallienum filium ad Im-
Gallienus erium evexiſſe non contentus, hoc vel præce-
junior Caſar denti anno Gallienum juniorem ex eodem filio
cregtur. nepotem, qui & Cornelius Valerianus, ac etiam
Saloninus dicebatur, Cæſarem nuncupavit, &
ut ex Nummis mox recitandis, in quibus Impe-
rii ejus Cæſarei anni notantur, conjicere eſt,
Tribunitia Poteſtate exornavit. Hic filium ſuum
Gallienum Auguſtum fecit, Gallienique filium
Cornelium Falerianum Cæſarem, inquit Victor
in Epitome. Hanc dignitatem alterutro anno
Gallienum juniorem conſecutum eſſe plura
oſtendunt. Primum, Conſulatus ſuffectus anno
CCLIX ab eo geſtus, ad Quinquennalia nem-
e edenda. Secundum, ejus interitus, qui anno
CCLX contigit ſexto Imperii ejus Cæſarei an-

Critica Hiſtorico-Chronologica

no. Patinus enim in Theſauro Numiſmatum 8 £ C. 11 1.
Mauroceniano pag. 14. Nummum Cornelii Va- An. Ch. 255.
leriani, GallieniAuguſti filii exhibet, in quo legi-
tur: L. 5. id eſt, anno ſexto, ideoque hoc vel præ-
cedenti anno Valerianus Cæſar appellatus. Hal-
lucinatur autem ibidem pag. 16. Patinus, ubi
duos alios Nummos Græcos Valeriani Cæſaris
recitat, in quorum altero viſitur Aquila cum
his litteris, L. T. id eſt, amno tertio; in altero
Fortuna ſtans, cum his literis, L. E. id eſt,
anno quinto, & utrumque Valeriano Cæſati Va-
leriani Auguſti filio attribuit. Hic enim Vale-
rianus ſub finem tantùm Imperii Gallieni Au-
guſti fratris Cæſar ab eo dictus eſt, vixque
ſecundum Imperii Cæſarei annum inchoare
potuit.

5Et
.0

Il.
Cpien
ſribit
lum de
Patien

Baron
15, ul
XIX
1XXV

Antequam Diſſert. Hypaticam elucubrarem, XVIII.
Valerianus

is error vulgaris fuit, paſſimque creditum, Vale- Ge Nien;
rianum Cæſarem, cujus mentio in Codice Juſti- 4g Slin a
nianeo, in Nummis, Actiſque publicis, alium ilius fratre
non eſſe, quàm Valerianum Valeriani Auguſti diſtinguen-
filium; qua ex prava interpretatione alii errores dus.
exorti, quos infrà profligabimus. Tertium, in
lib. 2. Codicis Juſtinianei tit. 4. Lex II. dicitur
P. P. XV. Kalend. Decemb. Valeriano & Gahlieno
AA. utriſque II Coſſ. inſcribitur verò Imp. P. P.
Valerianus, Gallienus AA. & Valerianus nobilis
Cæſar Caiano militi, qui Conſulatus in præſen-
tem annum incidit, primuſque Valeriani, qui
ſuffectus fuit, ut ſæpe fit, ibidem prætermittitur.
Ante hunc annum nulla in Codice Juſtinianeo
Valeriani Cæſaris mentio, quæ poſtea ſæpe in
eo occurrit. Denique Jornandes lib. de Regno-
rum Succeſſion. cap. 84. de Claudio Imperatore
ſcribit: Qui Gothos jam per quindecim annos Ily-
ricum Macedoniamque vaſtantes bello adortus in-
credibili ſtrage delevit. Quæ victoria anno du-
centeſimo ſexageſimo nono reportata, ut ſuo
loco videbimus. A quo Chriſti anno, ſi per quin-
decim retrocedas, ad currentem, vel ſuperio-
rem pervenies, quorum ideo alterutro Gothi
Illyricum Macedoniamque vaſtare cœperunt, &
ad eos feliciùs repellendos Valerianus Gallienum
juniorem nepotem Cæſarem renuntiavit; &
Poſthumi fidei ac tutelæ commiſſum in Gallias
miſit, ubi per ſexennium imperavit. Quæ dili-
genter explicanda fuere, non ſolùm, ut Conſu-
Tatus ſuffectus Gallieni Cæſaris & Valeriani pa-
trui, in quo Viri doctiſſimi cum magno Faſto-
rum detrimento offenderunt, faciliùs infrà ex-
plicari poſſit; ſed etiam, ut Hiſtoria Gallica per
hæc tempora negligenter ab iis, qui illam illu-
ſtrandam ſuſcepere, tractata aliquam lucem ac-
cipere poſſit.

II
Concili
114
punns d
Bap iſno
lebratum.

Baron
2 8. num
XXVII

ſ

ANNOPERIODI GRCO-ROMAN & 5749. Olymp. 258.

OI F E. ) 10. P. 30. Mart. Indict. 4. Olyinp. 259.
ſecundum
JESu CHRISTI 256. ſecund. Baronium 259. Baronium.
SOT EFPHANI PAPX 4. Anno Urbis
1009. .
VALERIANI EFT GALLIENI IMPP. 4. Anno Urbis
1010. ſecun-
dum Baron.

D num. I. Coſl. Ealerius Maximas, & M. 1
Acilius Glabrio. Maximum cum numerali Conſules.
nota edit Onuphrius, quia illum eundem putat
cum Maximo Voluſiani in ſecundo Conſulatu
Collega. Sed Auctor libelli de Præfectis Urbi,
Anonymus Cuſpiniani, Idacius, Victorius, Faſti
Græci Theonis & Heraclii, ac Auctor Chronici
Alexandrini

CIII

XVIII.
llerianas
allien;
5
ius ſiane
inguen.
4

1=

in Annales C. Baronii. 261

8½ C. III. Alexandrini diverſum eſſe oſtendunt, cùm Ma-

An. Ch. 256. ximum hoc anno Conſulem ſine nota numerali
profiteantur. Illum Valerium vocavi, quia in
libello de Præfectis Urbi Valerius Maximus an-
no præcedenti Præfectus Urbi dicitur, qui ideo
currenti anno Conſulatum poſt Præfecturam
Urbis adeptus videtur. Quare deceptus Onu-
phrius, quando M. Valerium Maximum Volu-
ſiani Collegam vocavit.
11. Per totum hunc annum, Maximi & Glabrio-
Öbrianu nis Conſulatu notatum, nihil ferme habuit Ba-
ſeribit libel- ronius, quod de Cypriano, aut Eccleſia Africa-
Rn: de Eono a, de Dionyſio, aut Ecclefia Alexandrina,
Haticnr. ſi (ve Aſiaticis aut Orientalibus ſcriberet. Nam
Baron. anno Poſtquam locutus eſt de reconciliatione, quam
ass. num. cum Stephano Papa factam credit, fusè de per-
XXXV & ſecutione agit, quam certum eſt, anno tantùm
XXXVII. ſequenti fuiſle decretam. Quare Annales Eccle-
ſialtici ex Pearſonio in Annalibus Cyprianicis,
aliiſque ſupplendi, & quæ Baronius anno præ-
cedenti, loco ſcilicet non ſuo, narravit „ huc
revocanda. Cyprianus itaque, cùm videret non-
nullos etiam Epiſcopos, nec nuperi Concilii,
nec vetuſtioris ſub Agrippino prædeceſſore Syno-
di decreto motos, ſed veteri quadam conſuetu-
dine, quæ ante Agrippinum obtinuerat, potiùs
ductos docere, homines ab Hereticis venientes
non Baptiſmo Eccleſiaſtico, ſed ſola manuum
impoſitione recipiendos eſſe, ſcripſit libellum
de Bono patientiæ, præſentem controverſiam, ne

nimis moleſtus Collegis ſuis videretur, parciſ-

ſimè perſtringens, eumque ad Zubajianum poſtea
pro mutua dilectione tranſmiſit. Baronius anno
præcedenti hujus Operis meminit, nec malè:
poſt motam enim de Hæreticorum Baptiſino li-
tem, illud exaratum; ſed an hoc anno vel præ-
cedenti, incompertum.
III. Propter eandem rationem, ut nempe exacer-

cone Ten batis hinc inde partium animis aliquod reme-
11 t qium afierret, neceſſe tunc habuit cogere & ce-
priano de 8

Bapiiſmo ce- lebrare Concilium de hoc negotio ſecundum, cui

lebratum. Præſentes ſtatim erant LXXI Epiſcopi, non
tantùm ex Provincia Africæ, ſed ex Numidia, ubi
Baron ann. controverſia maximè fervebat, quæ nuperi Con-
238. num. ciliji ex ſolis Africæ Proconſularis Epiſcopis con-
ſeg. 1 & Bari auctoritate ſopiri non potuit. Hujus Concilii
epocha incerta, ideoque anno ſuperiori à Baronio,
ab aliis hoc anno memoratur. C yprianus & Colle-
gæ in Concilio Synodicas literas ad Stephanum
Romanum Pontificem miſerunt, tranſmiſſis
etiam Cypriani literis ad Quintum, ipſiſque Sy-
nodicis in priori Concilio ad Epiſcopos Numi-
diæ ſcriptis. Atque hæc eſt epiſtola LxXXII,
etiam Pamelio. Jubajianus ſcripſit ad Cyprianum
de hac controverſia literas, quæ non extant; &
cum iis ſimul miſit exemplum epiſtolæ contra
ſententiam Cypriani ſcriptæ, quæ pariter periit.
Cyprianus verò Jubajano plenè reſpondit, &
ad argumenta epiſtolæ incerti Auctoris ſolutio-
nes ſuas adhibuit, epiſtolã LxXIII, etiam ſe-
cundùm ordinem à Pamelio ſtatutum. Et Jaba-
janus ſtatim iis literis, quæ nunc non extant,
ſed in proximo Concilio recitabantur, ſibi ſa-
tisfactum eſſe docuit, Cyprianoque gratias egit.
Mox etiam Stephanus ſcripfſit ad Cyprianum
epiſtolam, quæ non extat, cujuſque pauciſſima
fragmenta in literis ad Pompeium, nec alibi ſu-
perſunt. In ea autem ſententiam Concilii Car-
thaginienſis rejicit & condemnat, ipſumque
Cyprianum, & reliquos Africanos Epiſcopos,
Jui in eo Concilio çonſenſerant, abſtinendos

docet, & hæc eſt epiſtola IxxIV, etiam Pamelio. S& C. III.
Pearſonius citatus exiſtimat, Cypriani & An Ch. 256.
Stephani Papæ ſententiam univerſali propoſi- IV.
tione conſtaſſe: ſi Stephanum ſpectes, omnes “ fuerit
ab Hæreticis quibuſcumque baptizati, reverſi esblen
ab hæreſi, in Eccleſia recipi debent ſine legiti- „ , t.⸗
mo Baptiſmo: ſi Cyprianum ſpectes, nullus in ticorum ſen-
aliqua hæreſi aut ſchiſmate primò baptizatus, ab tentia.
hæreſi aut ſchiſmate reverſus, ſine Baptiſmo le-
gitimo recipi debet: quæ Blondelli, imò & ali-
quorum Catholicorum ſententia fuit. Exiſtima-
runt enim, Stephanum, damnando morem C y-
priani & Africanorum Antiſtitum, necnon Eir-
miliani & Orientalium de rebaptizandis Hære-
ticis, in extremum errorem lapſum eſſe, ac de-
creviſſe, quorumcumque Hæreticorum Baptiſ-
ma, etiamſi conſueta & ſolenni Eccleſiæ forma
& ritu collatum non eſſet, ratum eſſe ac legiti-
mum, proindeque non iterandum. Verùm hæc
opinio improbabilis. Si enim in eum errorem
lapſus fuiſſet Stephanus, univerſa Eccleſia his
temporibus verſata eſſet in errore: omnes quip-
pe Epiſcopi vel Cypriani, vel Stephani ſenten-
tiam tuebantur; & utraque ſecundùm Blondelli
hypotheſim erronea erat.
Præterea Cyprianus in epiſtola laudata ad v.
Pompeium teſtatur, Stephanun, Baptiſmum Magis explie
Hæreticorum ratum habuiſſe ob vim & effi-tur.
caciam verborum Evangelicorum, quibus
confertur: Aut ſi, inquit Cyprianus, effectum
Baptiſmi majeſtati nominis tribuunt, ut qui
in nomine Chriſti nubicumque & quomodocumque
baptizxantur, innovati & ſandkificati judicentur,
&c. Quare ſemper Stephanus ſuppoſuit, Baptiſ-
mum verbis Evangelicis, ut ratus eſſet, confer-
ri debere. Ad hæc, Vincentius Lirinenſis in
Commonitorio, ubi de errore ab Agrippino in-
vecto loquitur, ait: Cùm ergo andique ad novi⸗=
szatem rei cuncti reclamarent, huic beatæ memoriæ
Stephanus „cum ceteris Collegis ſuis, ſed tamen
præ ceteris, reſtitit. Quis ergo tunc univerſi nego=
tii exitus, niſi aßitatus & ſolctus ? Retenta eſt ſci-=
licet antiquitas, exploſa novitas. Stephanus ita-
que; qui antiquitatem retinuit, & novitatem
exploſit, in errorem lapſus non eſt. Legendus
Schelſtratius parte 2. Antiq. Illuſtratæ Diſſert. I.
art. 2. ubi fusè oſtendit, totam quæſtionem Ste-
phanum inter & Cyprianum fuilſe de Baptiſmo
Hæreticorum, ſuppoſito quòd in nomine Chri-
ſti ſeu Trinitatis Baptiſmum conferrent.
Neque quis dicat cum Pearſonio Stephanum VI.
in epiſtola ad Cyprianum quæ non extat, ſuam , c
ſententiam proferre, quâ à quacumque hæreſi ar : Hiar,
venientes baptizari in Eccleſia vetat. Hæc Sthe- ticos von AI⸗
phani verba: Si quis ergo à quacum que hæreſi ve- amplids
nerit ad nos, nihil innovetur, niſi quod traditum baptizan-
eſt, ut manus illi imponatur in pœnitentiam: cuùm dos.
ipſi Heretici proprieè alterutrum ad ſe venientes
non baptizent, ſed communicent tantum. Quod
& confirmat, inquit Pearſonius, S. Auguſtinus
cap. IA4. contra Petilianum, ubi ait: Baptiſimum
Chriſti in nullo iterandum eſſe cenſebat, nempe
Stephanus. Sed jam Vir doctiſſimus ad has ſimi-
léſye auctoritates reſpondit, his ſc. verbis, 4
quacumque hæreſi, ſolas illas hæreſes Stephanum
intellexiſſe, qui Baptiſmi formam integram ſer-
vaverant: eundem ferme loquendi modum Hie-
ronymum uſurpaſſe in finem Dialogi adverſus
Luciferianos, ubi Baptiſma Hæreticorum recep-
tum ſemper fuiſſe in Eccleſia Romana aſſerit,
nec illos excipit, qui Baptiſmi formam iola⸗
3 ant:

262

S E C. III. bant: neque tamen illorum Baptiſma S. Hiero-
An. Ch. 256. nymi temporibus ab Eccleſia fuiſſe ſuſceptum,
aliquem affirmalſe. Stephanus itaque alio modo
locutus non eſt, quàm poſt ipſum S. Hierony-
mus: Si Heretici, inquit S. Doctor, Baptiſma
non babent, & ideo rebaptixandi ab Eccleſia ſunt,

quia in Eccleſia non fnerunt ipſe quoque Hilarius

non eſt Chriſtianus: in ea quippe Eccleſia baptiza-
tus eſt, quæ ſemper ab Hereticis baptiſmum rece-
pit. Et infrà: Quòd ſi negandum quiſpiam putave-
rit, Hereticos a majoribus noſtris ſemper fuiſſe
ſuſeeptos, legat B. Oypriani epiſtolas, in quibus
Stephanum Romane urbis Epiſcopum, & invetera-
tæ conſuetudinis lacerat errorem. Legat & ipſius
Eilarii libellos, quos adverſus nos de rebaptian-
dis Hereticis edidit, & ibi reperiet, ipſum Hila-
rium confiteri a ulio, Marco, Silveſtro, & ceteris
veteribus Epiſoopis, ſimiliter in pœnitentiam O M-
NES H Æ RET IGoOS ſuſceptos. Denique laudat
Hieronymus Nicænum Concilium, quòd OMNES
H RETICOS ſuſceepit, exceptis Pauli Samoſa-
teni diſcipulis; id eſt, omnium Hæreticorum,
rarerquarm Paulianiſtarum, Baptiſina ratum ha-
uit.
VII. Launoius in epiſtola ad Jacobum Bevilaquam
Quanta fue dicit, Cyprianum pluris quàm Stephanum ſem-
g n „ 1.. Per in Eccleſia habitum fuiſſe, ideoque, ipsàâ
iter. **. Eccleſià judice, videri Stephanum, errorem Cy-
priani damnando, in contrarium errorem abrep-
tum. Suam propoſitionem probat ex laudibus,
quibus Sancti Patres penè univerſi proſecuti ſunt
Cyprianum, non Stephanum: ex Canone Miſſe,
in quo adſcriptum habetur nomen Cypriani, non
Stephani: ex veteribus Litaniis, in quibus Cy-
prianus invocatur, non Stephanus; quas Lita-
nias ex Romano Ordine, & XxIX Kitualibus
Eccleſiarum Galliæ Launoius laudat. Quèd in
S. Gregorii Sacramentario, & in antiquis Miſſa-
libus habeatur Præfatio in feſto Sanctorum Cor-
nelii & Cypriani, non in feſto S. Stephani. Quèd
feſtum S. Cypriani ritu ſolenniori celebretur.

Quèòd in Kalendario veteri, quod ſub Romani

nomine Joannes Fronto publici juris fecit, poſt
Natale Apoſtolorum Petri & Pauli ponatur:
Ebdomada 1, II, III, Ir, V, S VI poſt
Natale Apoſtolorum. Et ſimiliter Poſt Natale San-
Gtorum Cornelii & Cypriani X1IV Septemb.
continuò ſubjungitur: Hebdomada I, II1, IIY,
IV, V, & VI, poſt Natale S. Oyppriani: ſed
non ponatur quid ſimile poſt feſtum Stephani
Papæ. Quod Anaſtaſius Bibliothecarius in Vita
Stephani aliarum ejus Conſtitutionum memi-
nerit; non illius, quæ ad Baptiſmum Hæreri-
corum pertinet; quaſi qui Romæ ſcribunt, illud
eloqui non auderent, vel etiam erubeſcerent.
uèd in Romano Breviario, Clementis VIII
& Urbani VIII auctoritate recognito, decre-
tum de non rebaptizandis Hæreticis aliter quâm
à Stephano editum eſt, referatur: Baptixatos
ab Hareticis iterum baptizari vetuit, reſeribens
S Cypriano verbis illis? Nihil innovetur, niſi quod
eraditum eſt, ut refertur Lect. 2.
VIII. Verum hæc ſolùm probant, majorem Eccle-
e fiæ de S. Cypriano exiſtimationem, veneratio-
gontra Ste. hemque propenſiorem, tum ob ſanctitatem, dum
phani decre- Vixit, illuſtriorem, cùm ob Chriſtianæ diſci-
rum. plinæ ſtudium & animi fortitudinem in ea pro-
pugnanda, ſæviente perſecutionum tempeſtate,
eximiam; cùm ob amorem FEccleſiæ univerſæ
& Catholicæ unitatis; cùm ob doctrinæ præ-
ſtantiam ac famam, quæ ipſi inter Eccleſiæ Pa-

Critica Hiſtorico-QOhronologica

tres nobilem locum obtinuit; quæ doctrina, ſi S C. I11.
errorem de Hæreticorum Baptiſmo exceperis, An. Ch. 256,
Fidei propugnaculum, Traditionum promptua-
rium, diſciplinæ palladium, Moralis Evangeli-
cæ firmamentum eſt; tum denique ob martyrii
claritatem, celebritatemque majorem. At quan-
tumvis Stephani obſcurior ſit in Eccleſia, quàm
Cypriani memoria, inferri inde non poteſt,
Stephani decretum ab ea non probari. Nec mo-
vere debet, vel Anaſtaſii Bibliothecarü ſilentium
de hujuſmodi decreto, vel Romani Breviarii
Lectio 2. cum iis prævaleat veterum monumen-
torum fides, ut jam ad Launoium à Viro erudi-
tiſſimo reſponſum.
Cùm jam reſponſum Stephani Papæ ad manus IxX.
Cypriani perveniſſet, Pompeius quidam Epiſco- Hiſtoria diſ-

pus Africæ à Cypriano petiit, ut ea, quæ Ste- Rdii Stepha-

phanus reſcripſerat, ad notitiam ſuam perfer- num inter &

rentur. Quapropter Oprianus , qui aliarum epi- Orienta-
ſtolarum ad eum exempla tranſmiſerat, hujus les magis
etiam reſcripti exemplum Pompeio miſit; ac ne elucidatur.
eo moveretur, literis ſuis ad Stephani argumen-
ta reſpondit. Stephanus ſcripſit etiam ad Orien-
tales, eoſque excommunicandos fore pariter
minatur. Hanc epiſtolam perſtringit Dionyſius Baron. ann.
Alexandrinus literis poſtea ad Xyſtum datis, in 2ls. num.
quibus de Stephano agens, hæc habet: Anmte XV & XMIE
quidem literas ſeripſerat de Heleno & Firmiliano,
de eeνοιι οονοανισον, neque cum illis commu-
nionem habiturus: quibus verbis ſignificat, Ste-
phanum Afris idem priůs minatum eſſe. Verun-
tamen Baronius hæc omnia invertit, & jurgium
Stephani primo loco proponit cum Orientali-
bus, ejuſque iram contra eos, ac præcipuè Fir-
milianum, ſummopere exaggerat. Quamobrem
primos tempeſtatis bujus fluctus motos eſſe in
Oriente docet, & (cùm tunc temporis celebra-
retur Iconienſe Concilium) Stephanum Papam
omnes Patres illius Concilii communione pri-
vaſſe tradit. Quinetiam Orientales Epiſcopos,
Apoſtolicæ Sedis communione privatos, Lega-
tos Epiſcopos ad Stephanum Romam miliſſe
vult, reddituros rationem de iis, quæ in Syno-
do ab Epiſcopis geſta eſſent. Hos etiam Legatos
ab Orientalibus Epiſcopis miſſos, à Stephano-
nec auditos, nec receptos eſſe, & Firmilianum,
quèòd communione Apoſtolica interceptus eſſet,
ſtomachatum vehementer poſtea ad Cyprianum
ſcripſiſſe. Poſt hæc autem, inquit Baronius, re
ipsa in controverſiam ubique dedactäà, Eccleſia
Africana nutavit. Sed hæc omnia de primo cum
Orientalibus jurgio ipfſi hiſtoriæ à Cypriano,
Firmiliano, & Dionyſio Alexandrino proditæ
apertè repugnant.
Euſebius enim, qui Dionyſii ſcripta diligen- X.
ter legerat, in hunc modum narrationem ordi- Stephano ſe-
tur lib. 7. cap. 3. ut eum Valeſius ex MSS. re- D -
t& reſtituit. Tly ςrν heh eiſns Hare-
xαοπ d 7α αρεαιd. αινπ . 255* AXαα di X&= ticorum in
aS& wεοαπ αKvuvme Sαααραραναμι οτ9—ααaα auNͤ᷑ỹics c&α⅓
dn iv&π: id eſt, ex nova verſione Pearſonii: Pri- bit.
mus omnium ea tempeſtate Cyprianus Carthagi-
nienſis Epiſeopus, Hæreticos nonniſi per Baptiſ-
mum ab errore prius purgatos admittendos eſſe
cenſuit. In Africa igitur primum hæc ſub Pon-
tificatu Stephani orta eſt controverſia; & à Cy-
priano pro Baptiſmo Hæreticorum ſententia pri-
mùm ea tempeſtate lata eſt, quæ Stephanum
commovit. Valeſius pluribus fruſtra probat, Cy-
prianum hujus ſententiæ primum auctorem non
fuiſſe. Ipſe enim priora illa verba Græca malè
vertit:

Cyprianum

—

dteph
nec⸗
ner (
leter
mumi⸗

Baron.
158 hun
& XIV

Lc. Ili.

IX.
Uilorie lij.
li geßha.
um inter g,
Ohprianun
c Orlenta.
1s nagi
Meidatur.

Daron. ann.
2 8. num.
AIV & WII.

1

sehlen .

ente iß
iunli

N prißmu

3- ticurin 643
Aus
.
iſ⸗

01.

tit⸗

cani ad Ste-

in Annales C. Baronii.

S £ C. III. Vertit: Primus omnium Cyprianns, qui tunc tem-
An. Ch. 256. poris Carthaginienſem regebat Eceleſiam; dim
non perciperet, què illud, râre, reterre de-
buit. Certè, inquit Pearſonius, ρατος τſ.ν roο,
aliud Græcè non ſonat, quàâm primus eorum qui
tunc temporis extitére, vel floruére. Neque lco-
nienſe Concilium ad tempora Stephani pertine-
bat, ut omnes Iconienſis Concilii Patres com-
munione privaret.
XI. Quod etiam de Legatis Epiſcopis ab Orienta-
Legati Afri- libus Romam miſſis tradit Baronius, ſubſiſtere
phanum, PP. non poteſt. Firmilianus enim uern pro ſe deli
mißi. ducit, clarè docet, non ab Orientalibus, ſe

Baron. ann, ab Afris eos Legatos miſſos eſſe. Quid enim,

258. num. inquit, humilius aut lenius, quam um tot Epi-
XVI. 8 ſcopis per totum mundum diſſenſiſe, pacem cum
hingulis vario diſcordiæ genere rumpentem, modo
cun, Orientalibus, quod nec vos latere confidimus;
modò vobiſeum qui in Meridie eſtis, a quibus
Legatos Epiſcopos patienter ſatis & leniter ſuſce-
pit, ut eos nec ad ſermonem ſaltem colloquii com-
munis admitteret. Quid enim ex illorum verbo-
rum ſerie exploratius eſſe poteſt, quàm Legatos
eos Epiſcopali honore conſpicuos, non ab
Orientalibus, ſed ab iis, qui in Meridie erant,
hoc eſt, Afris, miſſos fuiſſe? Neque aliter hæc
Firmiliani verba, quæ citata præcedunt, intel-
ligenda: Niſi quòd nos gratiam referre stephano
in iſto poſſumus, quod per illius inhumanitatem
nunc effeltum ſit, ut E’dei & ſapientiæ veſtræ ex-
perimentum caperemus. Illa enim inbumanitas
nihil aliud erat, quàm Legatorum rejectio, per
quam nec confabulatio jam poſſet eſſe, aut ſer-
mo communis. Qui Legati à Synodo Carthagi-
nienſi ſecunda miſſi. Hæc Pearſonius.
XII. Tertiò, non admittunt Eruditi quod ſeribit

deebh Baronius, Sephanum nempe, Firmilianum, cum
dATYTros . .è . . .. .
ne⸗ . , „ta. COëpiſcopis excommunicaſſe. Nam nec Firmi⸗
les exom- lianus cum Orientalibus, nec Cyprianus cum

municavit. Afris ob diſcordiam de Hæreticorum Bapriſ-
mate, fuerunt re ipſa excommunicati. Certè
Baron. an. Stephanum ultra minas non proceſfſiſſe ex eo ap-
258 num. XV paret, quò⅛d Dionyſius Alexandrinus poſt ejus
& X.½⅛*έnâä obitum ad Xyſtum Papam iterum fſeripfit, ut ejus
ſententiam ſupra ea re flagitaret. Nam Diony-
ſius in Afrorum & Orientalium ſententiam ma-
gis propendebat, teſte Hieronymo in lib. de
Scriptoribus Eccleſiaſticis. Præterea Fermilianns
adfuit celebri Concilio contra Paulum Samoſa-
tenum Antiochiæ convocato, & ſecundi Con-
cilii Antiocheni adversùs eundem Paulum cele-
brati Patres, in ſua epiſtola Synodica ad Dio-
nyſium Romanum Pontificem, Maximum Ale-
zandrinum, omneſque Orbis Catholici Epiſco-
pos data, vocant Firmilianum æquè ac Diony-
ſium Alexandrinum: Beatæ recordationis virum:
Nam, inquiunt, & ad Dionyſium Alexandrinum
ad Ermilianum Cappadociæ Antiſtitem, bea-
tæ recordationis viros, literas dedimus. Quod ſi
Firmilianus excommunicatus fuiſſet, eum Epiſ-
copi beatæ recordationis virum non appellaſſent,
nec Eccleſia Græca, quæ die xxXVIII Octo-
bris in Menologio ejus memoriam celebrat, ho-
minem ab Apoſtolica Sede excommunicatum
Faſtis ſuis inſeruiſſet. Firmilianus quidem in epi-
ſtola ad Cyprianum ſub finem, loquens de epi-
ſtola, quam Stephanus Papa ad Orientales ſcri-
pferat, ait: Pacem cum ſingulis vario diſcordiæ
genere rumpentem: modo cum Orientalibus, (guod
nec vos latere confidimus) modo vobiſcum qui in
Meridie eſtis. Sed Firmilianus Oratorum more

263
rem amplihcat. Neque enim Stephanus aut cum S Æ C. III.
Atfris, aut cum Orientalibus pacem rupit, ſed An. Ch 256
tantüm minatus eſt, ſe pacem cum iiſdem rup-
turum, ut diſertè teſtatur Dionyſius Alexandri-
nus in epiſtola ad Xyſtum Papam apud Euſe-
bium lib. 7. cap. 5. Seſe ob eam auſam ab illorum
communione dAiſceſſarum, qubd Hereticos rebapti-=
arent. Quòd ſi Stephanus excommunicationis
ſententiam in eos protuliſſet non utique vatio
genere pacem cum utriſque rupiſſet, ſed uno
eodemque modo, excommunicationis videlicet
ſententiàâ, tem Afros, quàm Orientales perculſ-
ſiſſet, inquit Valeſius in Notis ad citatum Euſe-
bii locum.
Sed videamus cum eodem Valeſio, quo mo- XIII.
do cum Afris pacem, Stephanus ruperit. Decla- Stes Hanus
rat hoc Firmilianus his verbis: Modò vobiſeum,
à quibus Legatos Epiſcopos patienter ſatis & leni- Concilii daus
ter ſuſoepit: ut eos nec ad ſermonem ſaltem collo- rius habets
quii communis admitteret: adhuc inſuper praci-
peret fraternitati univerſæ, ne quis eos in domum
ſuam reciperet, ut venientibus non ſollim pax &g
communio, ſed & tettum & hoſpitium negaretur.
Quæ Firmiliani verba rem quidem ipſam ma-
gnopere exaggerant; ſed nullum in illis excom-
municationis à Stephano prolatæ indicium re-
peritur. Graviter commotus eſt Scephanus, &
indignè tulit, quòd Africana Synodus adverſus
receptam totius Eccleſiæ conſuetudinem Hære-
ticos rebaptizandos eſſe ſtatuiſſet, remque tanti
ponderis ac momenti, non conſulto priùs Ro-
manæ urbis Epiſcopo decernere auſa eſſet. Ita-⸗
que Epiſcopos, quos Cyprianus & reliqui Col-
legæ ad ipſum miſerant und cum decretis illius
Synodi, primò quidem admittere noluit, ut do-
cet Firmilianus. Poſtea verò eos admiſit, & ad
literas Cypriani reſcripſit, ſicut colligitur ex
epiſtola Cypriani ad Pompeium. Quæ quidem
Stephani literæ, licèt paulèò acerbiores & ini-
quiores viſæ tunc fuerint Cypriano; nihilomi-
nus tamen pacem inter ſe ambo retinuerunt. Cy-
Prianus certê etiam poſt illas Stephani literas,
eum fratrem nominat in epiſtola ad Pompeium
ſub initium. Idque apertè confirmat Hierony-
mus in Dialogo adversàùs Luciferianos, de Cy-
priano ita loquens: Sciens illum hac non cum
anathemate eorum, qui ſe ſoqui noluerant, edidiſ-
ſe: ſiquidem in communione eorum permanſit, qui
Jententiæ ſuæ contraierant. Hæc Valeſius loco
citato:
A num. I. ad VI. Quartò, hallucinatus eſt xIV.
Cardinalis doctiſſimus, quando ſcripſit, hanc Epiſcopi
de Baptiſmate Hæreticorum quæſtionem ſopi- Orientales
tam fuiſſe tempore Cypriani & Firmiliani, quòd Sebiſpa No⸗
Euſebius lib. 7. cap. 4. narret de Dionyſii Ale- vete aldt.
vandrini ad Stephanum Papam ſuper hac quæ- ene.
ſtione epiſtolis: Ad hunc igitur, ut dixi, multa Baron an-
de hoc argumento Dionyſins per literas ſcripfit, 219. num. 4.
in quibus id tandem illi indicat, omnes ubique & ſcqq.
Eeccleſias, mollito jam perſecutionis farore, Nova-
ti turbulentam novitatem deteſtantes inter ſo pa-
cem iniiſſe, Sic autem ſcribit: Scias autem, frater,
cunctas per Orientem & ulterius poſitas Eccleſias,
quæ prius erant diſoèiſſæ, nunc autem ad unitate m
reverſas eſſe: & omnes Eccleſiarum abicumque
Antiſtites anum idemque ſentire, & ob readitam
inſperatò pacem, incredibili gaudio exultare: De-
metrianum ſeilicet Epiſcopun- Antiochiæ, Theo-
iſtum Cæſareg, Aliæ poſt mortem Alexandri
Maäxabanem, Marinum Tyri, Laodiceæ verò poſt
Thelymidris obitum Heliodorum: Holenum Tarſi,
cunctaſqués

264 Critica Hiſtorico-Chronologica

verſia diu anteè verſatus, & eandem cum Afri- S & C. 111.

S KC. 111. cunctaſque Clliciæ Eccleſias : Firmilianum de-
An. Ch.256. nique cum univerſa Cappadocia Ex quibus Ba-
ronius infert, omnes Orientales, mutatà ſenten-
tià, Stephani Papæ decretum amplexos fuiſſe,
poſtquam Stephanus tam Firmilianum Cappa-
docem, quàm Helenum Tarſenſem cum fini-
timis Epiſcopis excommunicationis ſententiâ
innodare minatus eſſet: Appellat autem Euſe-
bius, inquit Baronius, ſententiam de rebapti-
zZatione pravitatem Novati, ſeu potids Nova-
tiani hæreſim, ea nimirum ex cauſa, quòd Nova-
tianus hoc tempore rebaptizare aggreſſus eſſet.
XV. Verùm, ut notavit Schelſtratius parte 2. An-
Controverfa tiquit. Illuſtrat. Diſſert. I. cap. 5. art. 3. hæc con-
de rebaptiæa. jectura admitti non poteſt; cùm aliud ſit Nova-
zione, Stepha- ti Schiſma, aliud de rebaptizatione Heæretico-
i P P. iem rum contentio. De Schiſmate enim Novati di-
pore non ſo- . . —. -
pita. viſas fuiſſe Orientis Eccleſias conſtat, & de
hac diviſione ſcribit ad Stephanum Dionyſius
Alexandrinus, quèd ſciret, hoc non parum
Pontificem permoturum ad relinquendam pa-
cem Eccleſiæ, quæ antea tam fædè diſrupta,
4 nunc primùm nova facie ad gaudium Fidelium
incipiebat floreſcere. Significat itaque Diony-
ſius concordiam Eccleſiarum Orientis, quæ No-
vatiani Hæreſim damnaverant, & Lapſos re-
cipiendos eſſe ſtatuerant; nuntiatque, huic ſen-

tentiæ Demetrianum Epiſcopum Antiochix,

quæ caput erat Orientis, & reliquos ſubſcripſiſ-
ſe. Quare Euſebius tantùm loquitur de unione
ErctRarun Orientis inter ſe, non verò cum
Stephano: & deinde ipſe Dionyſius, qui hæc
ſcripſit ad Stephanum, quique Firmiliani, &
Cypriani ſententiæ, teſte Hieronymo adhæ-
ſit, nondum ſententiam ſuam mutarat initio
Pontificatůs Xyſti ſucceſſoris Stephani, utpo-
tè cui hanc rem perpendendam objicit apud
Euſebium lib. 7. At vide, quæſo, gravitatem he-
gotii: revera enim in maximis, ut audio, Epiſco-
orum Conciliis decretum eſt; ut qui ab Hareticis
a Catholicam Eccleſiam accedunt, primam Cate-
chumeni fierent, ac deinde veteris & impuri
fermenti ſordibus per Baptiſmum purgarentur. Ma-
is ſeſe explicat Dionyſius in epiſtola, quam
Tripſi ad Philemonem Eccleſiæ Romanæ Preſ-
byterum apud Euſebium lib. 7. cap. 7. U nde,
cum poſt Stephani mortem has duas Dionyſius
ſcripſerit epiſtolas, apparet, quæ de unione Ec-
cleſiarum Scripta erant ad Stephanum, non
de Heæreticorum rebaptizatione, ſed, ut ver-
ba ſonant, de Novati Schiſmate intelligenda
eſſe. .
XVI. Cyprianus poſtquam Stephani decretum ac-
Tertium cepit, Concilium convocavit ex omnibus Pro-
Coneilium vinciis cùm Africæ, tum Numidiæ, atque Mau-
Obriani de ritaniæ, in quo Epiſcopi comparebant minimùm
perſ Koginta ſeptem, qui omnes unanimiter Cy-
Haretico- ctog P
rum. riam ſententiam confirmarunt. Celebratum
illud Kalendis Septembribus, ut ex ipſomet
Baron. ann. patet, & quidem hoc anno; eſtque tertium à
25s num. Cypriano de Hæreticorum Baptiſmate coactum.
XIII. Omnes porro Synodi Africanæ ſub Cypriano
à Concilio VI in Trullo can. 2. fuere confir-
mata. .
XVII. Cm Oprianus non dubitaret, quin Stepha-
Reſponſum nus de eadem controverſia ad Orientales Epiſ-
Beronleen' copos etiam ſcriberet, dedit ad Firmilianum
O JOæſareæz in Cappadocia Epiſcopum literas
tem de Bap- „. UI ppadocia Epiicop . 5
iſvo Were- aſque cum ſui ad Stephanum & Jubajanu m
zicerum. per Rogatianum Diaconum miſit, quæ deſi-
derantur. Firmilianus autem in eadem contre-

cana Eccleſia ſententiam amplexus reſpondet An Ch. 256.
Cypriano, ipſi in omnibus conſentiens, epiſto- kearan ant.
Ià LXXV, etiam juxta Pamelium, per Roga- 1 rr1 &
tianum hoc eodem anno, ingruente hieme, ſeqꝗ.
tranſmiſſà. Ipſe & annum, & anni tempus in-
dicat: primum his verbis: Ante viginti & duos
ferè annos, temporibus poſt Alexandrunz Impera-
torem, multæ iſtic conflictationes & praſſuræ acci-
derunt; ſecundum autem iſtis: Quoniam vero

S — — C.

Legatus ille à vobis miſſus regredi ad vos feſtina-
bat, & hibernum tempus urgebat; quanthm po- ul
tuimus ad ſoripta veſtra reſeripſimus. Occiſus Ale- . iuiu
lien

xander Imperator menſe Martio anni dqucente-
ſimi triceſuni quinti. Quamobrem annos illos
viginti duos utrimque incompletos pro integris
numerat Fermilianus, qui nullo modo de anno
ſequenti intelligi poteſt; cùm eo anno perſecu-
tio orta ſit, & Stephanus deceſſerit, & Oprianus
exilio multatus ſit.
Ad num. VI. Perſecutio, quæ octava ab Hie- 1
ronymo alüſque dicitur, non hoc anno, ut exi- are en
ſtimavit Baronius, ſed tantùm ſequenti, excita- 2 apis⸗
ta. Decepere Annaliſtam Doctiſſimum verba Baron. num.
Dionyſii Alexandrini, apud Euſebium lib. 7. VI. & anpea
cap. X ubi ait eam duraſle per menſes quadra- Aune 59
ginta duos, & quieviſſe . quando Valerianus à Taan. VII. &
Perſis captus; quod contigit anno abhinc quar-
to. Loquitur enim Dionyfſius non de perſecu-
tione generali, ut eum Baronius, aliique Viri
eruditifſimi hactenus interpretati ſunt; ſed de
perſecutione peculiari, quæ AD Æ0„pptum afflixit,
etiam poſt captum Valerianum, & redditam ce-
teris Eccleſiis à Gallieno pacem; ita ut eodem
quidem tempore, quo in aliis regionibus, per-
ſecutio in AÆιypto ſuſctata fuerit; ſed in ea
diutius durarit: quod revera contigiile infrà de-
monſtrabimus.
Ad num. VII. & ſeqq. Si Acta S. Euſebii XIX.
Presbyteri & ſociorum, à quibus Baronius per- Eaſebis , ſa⸗
ſecutionem orditur, legitima germanaque eſlent, rinc mer-
ut ipſe exiſtimat, perſecutio jam ab anno præ- r
cedenti inchoata fuiſſet, cùm in iis dicatur,
Maximum Commentarienſem, qui Chriſtia- & Ic
nam Fidem amplexus erat, Valerianum juſſiſſe VII. & kdc. Dn
præcipitari per pontem: Poſtea autem, inqui- z
unt Acta, corpus inventum Enſebius ſepelivit in
Cæmeterio via Appia 1III. Kal. Febr. Quèôd
ſi Euſebius, qui iiſdem Conſulibus menſe Octo-
bri paſſus elle dicitur, corpus illud, & quidem
poſtea inventum, xXII Januarii ſepeliverit;
aut ipſo initio horum Conſulars, aut etiam an-
tea, Valeriano nempe I II, & Gallieno I1 Coſl.
incœperit perſecutio. Ante enim Valerianus
Imperator juſſerat, illos, qui Chriſtianam Re-
ligionem amplexi fuerant, inquiri; & Maxi-
mus eos invenire ſatagens, à dæmone corre-
ptus eſt, & mox curatus, & demum baptizatus
cum Stephano habitavit aliquot diebus; & poſt
multos dies requiſitus, & captus, tandem de
ponte præcipitatus eſt. Præterea, ut obſervat
Pearſonius in Annalibus Cyprianicis hoc an-
no, multa in illis Actis continentur parum cre-
dibilia. Quare omnino dicendum, aut Acta illa
longo poſt illorum martyrium tempore conſar-
cinata, aut notam Conſularem, quod non ra-
rò contingit, mendoſam eile. Ruinartus in
Actis primorum Martyrum inceris illa præter-
miſit, utpote dubiæ fidei.

XVIII.

Baron num. 1

ANN G
III

XVIII.
erſecutib
no ſehuen.
pta.
Mon. aum.
1. Kanen
nche 157.
um. VII. &
ig.

XIX.
iſlübſe
ciorſim Al.
rium.

Bat .

u. & leag⸗

8 £ C. III.
An. Ch. 257.

Anno Urbis

1010.

in Annales C. Baromij.

Valerianum impulit, ut adverſus Chriſtianos S

ANNO PERIODI GRACGO-ROMAN 5750.
O 14. D. ) II. P. 19. April. Indict. 5.

Olymp. 259. JESI CHRISTI 257. ſecund. Barohium 260.

an. I.

I.
Quinquen-

nalia Valæ-

SiIxTI PAP 1.

VALERIANI & GALLIENI IMFPP. J§.

A D num. I. Coſſ. P. Licinius Valerianut Aug.
IV, & P. Licinius Gallienus Aug. III. Ba-
ronius, qui præſentem annum ſextum Gallieni

riani & Gal- eſſe credebat, ait: Eſt Nummi vetus inſcriptio,

lieni.

1 I.
Martyrium
S. Stephani
Papa.

111.
Maäaerianus

qu cum Gallieni tertio Conſulatu Tribunitia Po-
teſtas ſexthm ponitur iterata, (rectè quidem, nec
Nummuüůs improbandus) planè ſignificans, ter-
tium Conſulatum Gallieni in annum ſextum ejus
Imperii contigiſſe. Sed hæc inſcriptio, ut habet
Pearſonius in Annalibus Cyprianicis hoc anno,
nec planè, nec ullo modo hoc ſignificat. Tertius
enim Gallieni Conſulatus cum ſingulis annis
Tribunitiæ Poteſtatis conjungendus fuit, donec
quartùm Conſul eſſet. Tres autem anni poſt Con-
ſulatum Gallieni tertium, & ante ejuſdem quar-
tum interfuerunt, ut ex Faſtis certiſſimum red-
ditur. Quinto itaque Imperii ſui anno, Chriſti
verò CCLVII Valerianus quartum, & Gal-
lienus tertium inierunt Conſulatum, & quidem
juxta ſecundam Conſulatuum Cæſareorum re-
gulam, ad Quinquennalia ſcilicet exhibenda.
Valerianus Auguſtei & Gallienus Cæſarei impe-
rii. Quo ex Gonſulatu; Quinquennalibúſve
intelligimus; Valerianum & Gallienum anno
CCLIII imperandi initium feciſſe, & hoc
anno perſecutionem excitatam eſſe. In Diſſert.
Hypatica parte I I, cap. 12. num. xt, tetuli Num-
mum Gallieni Trib. Pot. v, & Conſulatu III no-
tatum, cum hac epigraphe in poſtica, Secur. tem-
po. m. F. Verùm per errorem; ſunt enim Partes

duorum diverſorum Nummorum, non verè

unius. Perſecutionem verò hoc anno cœpiſſe
certum eſſe deber.
A num. II ad VII. Sancti Stephani Papæ
obitus accuratè hoc anno à Baronio conſigna-
tus. Rectè enim in libro Pontificali ſediſſe di-
citur uſque Valeriano Il, & Gallieno III. Obiit
ſecundo die menſis Auguſti. In Indiculo quippe
Depoſitionis Epiſcoporum apud Bucherium le-

pitur: Quartò Nonas Auguſti Stephani in Calli-
, —

ſti. In Chronico quidem auctiori veterum Pon-
tificum dicitur: Sepultus in Cœmeterio Calliſti
Vià Appid, III Nonas Auguſti. Ceſſavit Epiſ-
copatus dies viginti duos, quia ſcilicet Auctor
illius Chronici diem, quo ſepulturæ Stepha-
nus mandatus, non verò quo ad Deum migra-
vit, notat. Sixtus die viceſimo quarto Auguſti,
aut circiter, in ejus locum ſubrogatus. Stepbhano
duæ adſcribuntur Decretales, quæ Viris doctis
adulterinæ habentur. Prima eſt ad Hilarium
Epiſcopum & incipit cum verbis Leonis pri-
mi epiſtolà XLVI, juxta veterem ordinem:
Quamquam ſperem, dilettionem tuam ad om-
ne opus Bonum, &c. in eaque habentur plura
teſtimonia ex Codice Theodoſiano, aliiſque
deſumta. Secunda eſt ad univerſos Epiſcopos,
incipitque cum verbis Leonis I epiſtolà X L,
juxta veterem ordinem; meminit Patriar-
charum, quod nomen Stephani tempore non-
dum uſurpatum, refertque loca ex epiſtolis xxv
& XXVI Bonifacii, & aliorum.
Baronius anno elapſo ſcribit, auctorem, qui
Tom. I.

20 5

FEC. 1IER

Perſecutionem excitaret, fuiſſe Magum Æy An. Ch. 257:.

lam, quæ Decianam prævertit Alexandriæ mo-
vit. Verùm ſtylus Dionyſii Alexandrini tam il-

ptium, & eum ipſum, qui perſecutianem il- auctor per-
ſecutionis.
Baron. ann,
257. num⸗

. ₰ . . . 8
lic, quàm hic thetoricus; tectèque à Vale &o vi115.

& Pearſonio intellectus. Sic loquitur Dionyſius
de Valeriano in Epiſtola ad Hermammonem;
apud Euſebium: rεαναουααοNιοα abανοαασααν
Aντ ρdαασαπαααα„οο α Tr—.ν⅝ Alνντσ uaY—ρ
aρσινν„“„vν–Wοοο. id eſt: Magiſter autem && Ma
gorum, qui ex DTEypto erant, archiſpnagogus, Va-
leriano perſuaſit, ut Obriſtianos Zeſereret atque
reficeret. Magiſter ille, neque Magus, neque
Ægyptius fuiſſe dicitur, ſed Magorum ex gy=
pto archiſynagogus, hoc eſt, maximus patro-=
nus, utpote qui illis frequenter & familiariter
uſus eſt, & auétoritate ſua, quãâ pollebat apud
Imperatorem maximàâ, protexit. Erat autem

iſte non alius, quàm notiſſimus ille Macrianus;

eo nomine ab ipſo Dionyſio ſtatim indigitatus;
qui à Magis admonitus; fore ſè aliquando Im-
peratorem, & novarum rerum exinde cupidus;
hanc illis gratiam rependit, ut Chriſtianis, qui
illorum malis artibus maximè adverſati ſunt,
Valerianum infenſum reddiderit. Hoc volunt il-
la verba Dionyſii: KXα e* ι ια Mæανα
75 Xνοοn Bασαρα sõä
id eſt: Egregiam verò gratiam ob ſperatum I mye-
rium & praclara munera Macrianus eiz obtulit.
Et paulè poſt: 4 ο ι O „ςοεαναιg eα rανυeναα
n TrSTS 6ανρ , eig Eoete . ριναςσεν
do delg. id eſt: Etenim Valerianus ad hujuſmodi
facinora ab hoc homine (Macriano nempè ) im-
Pulſnsz, contumeliis & opprobriis expoßitus fjuit; ſe-
cundùm Prophetam; nempe cùm à berſis ca-
peretur. Et verò non tantùm hominem diſerte
nominavit; ſed & in illo nomine luſit Diony-
ſius. Nam cùm eum Kααπνπασ0 aliquando fuiſſé,
nempe ſummæ rei Nationalem, & tamen nihil
rationale aut catholicum ſenſiſſe ludens dixiſſet
in eodem genere ſcribendi pergit: Alienum au-
tem & extorrem ſe à miſericordia Dei fecit, &&
quàm longiſſimè à ſua ſe ſalute fugavit, in ot ex-
primens veritatem nominis ſui, quod ſcilicet &ons

tS hr &v, deductum eſſe voluit. Hic certe Ma-

crianus, quo nemo eo tempore ſapientior Duèum
habebatur, hic Vir tantus in Repüblica Roma-
na, non Magus £Ægyptius, cuùm Valerianus
periculoſiſſimo tempore optimos Duces quære-
ret, ei facilè perſuaſit, ut Chriſtianos deſereret
& ad furgentium bellerum imperus quâmpri-
mum præpararrerrrt..
A num. I X. ad XIX. Dionyfius Ale-

xandrinus Epiſcopus Alexandria per Emilia- Dionyſus 3,
num Præfectum pulſus; & in Cephro conſti- exilio varis,
tutus ad Sixtum ſecundam ſuam de Baptiſ- Vribit epi

mo ſcribit epiſtolam: primam enim ad &epha-
num miſerat. Scribit etiam ad Philemonem
Romæ Presbyterum quartam; eodemque tem-
pore utramque, quo ſcripſit ad Sixtum ſecun-
dam, ut patet ex literis ad Sixtum datis lib. 7.
cap. 7. Scripſerat quidem ante ad Philemonem
& Dionyſium Romanum, ſed breviter, dum illi
Stephano adhærebant; unde illæ epiſtolæ non
extant: nunc autem copioſius ſub Sixto ſcripfit.
Baronius epiſtolam ad Philemonem, cujus pars
infignis extat cum altera ad Dionyſium Presby-
terum, tradit exaratam & miſſam eſſe ſub Pbon-
tificatu Stephani; ſed contra mentem ipſius Dio⸗
nyſii Alexandrini, qui breviter tantùm ad Phi-
4. lemonem

olas.

266

5 c. 1III. lemonem ſe ſcripſiſſe ſub Stephano indicat;
An. Ch. 237. fuerit hæc epiſtola, ut ex ipſis fragmentis patet,
258. ſanè prolixa. Sic enim, cum had pauca reci-
ꝛaſſet, loquitur Euſebius: Rurſus autem, cum
quaæſtionem abundè ventilaſſet, hac addit, vel,
ſubdit; non verò, concludit in hunc modum, ut
Valeſius perperam interpretatur. Qua de re le-
gendus Pearſonius citatus, qui etiam exiſtimat,
ſub hujus anni finem Dionyſium quintam or-
dine ad Sixtum ſeripſiſſe epiſtolam de Baptiſmo,
quæ quoad ipſum Sixtum ſecunda erat; quam
inverio ordine Baronius, creato Sixto Roma-
no Pontifice quaſi ſtatim ſcriptam adducit.
v. A num. XXXIII ad XL. Triceſimo Au-
5, Cybeien“ guſti die, S. Cypriani confeſſio ſecuta eſt, ut
mie referunt ejus Acta: Imnperatore Valeriano quar-
tùm, & Gallieno tertium Coſ.tertio Kalendarum
Septembrium, &c. Hanc autem Cypriani con-
Baron. ann. feimionem primam omnind fuiſſe in Africa ſub
260., num. hac Valeriani perſecutione factam, teſtantur
xxxXIII. literæ à Confeſſoribus reliquis ad ipſum poſtea
ſcriptæ, qui habent, eum primos impetui one
timuiſſe, & in acie prima pugnantem ſpiritali
ladio diabolum interfeciſſe: unde colligitur,
Hanc Valeriani perſecutionem in Africa ante
menſem Auguſtum non cœpiſſe. Locus exilio
deſtinatus erat Curubis, ut teſtantur Pontius,
Aca paſſionis & S. Auguſtinus: erat autein
Curubis in Zeugitana Provincia ſub juriſdi-
Gione Proconſulis poſita. Decimo quarto Sep-
tembris ad hunc locum exilio deſtinatum, co-
mitante Pontio Diacono deductus eſt, eo-
dem menſis die, quo poſt anni ſparium paſſus
eſt. Quamoßrem, inquit Peartonius citatus,
nihil inter Sixtum & Cyprianum commerci le-
gitur, quod ſententiam de undecim menſibus
Bontificatũs Sixti maximè confirmat.

—

Anno Urbis ANNOPERIODI GRCO-ROMANA 5751.

1011. O15 C. ) 12. P. 15. April. Indict. 6.
Olymp. 259. .
an. 2. IESuCRRIISTI 358. ſecund. Baronium 261.

Sedes vacat.
VALERIANI ET GALLIENI, IMF P. 6.

Num. I ad XII. Coſſ. M. Aurelius Mem-
Ganſt⸗ .. mins Tuſcus, & Baſſus. Ita omnes anti-
qui Faſti, in quibus etiam pluribus prior dicitur
Tuſeus, non verò Faſeus, ut berperan quando-
que vocatur; quam depravatam lectionem Baro-
nius ſecutus eſt. Sed tam Chronicon Alexandri-
num, quàm Caſſiodorus, Faſti Græci tam Theo-
nis quàm Heraclii, Faſti Cæſarei, Auctor Chroni-
ci Damaſi, & Acta paſſionis S. Cypriani ITuſcum
exhibent; & Card. Noriſius in Diſſert. de Vo-
tis Decennalibus cap. 5. obſervat, extare anti-
quum epigramma dicatum Tusco EHT BASSO
Coss. Quinquennalia Imperii Auguſtei Gal-
lieni in hunc annum incidunt.
1 S. Siæti Papæ martyrium ſub hujus anni Con-
Martyrium ſulibus à Baronio rectè recitatum; qui in eo
S. Sixti PP. tantum errat, quod Tuſci & Baſſi Conſulatum,
qui in annum Chriſti CCLVIII incidit, cum
anno C CLXI ejuſdem Eræ perperam copulet,
ſicque prochroniſmi triennio peccet, ob tertium
nempe Decii Auguſti Conſulatum ordinarium
ſuppoſititium in Faſtos infartum. De Sixto in
Chronico Damaſi legitur: Siætus annis duobus,
menſibus undecim, diebus ſex. Cœpit à Conſu-
latn Maximi & Glabrionis, uſque ITuſco & Baſſo,

Critica Hiſtorico-Chronologica

cum & paſſus eſt VIII Idus Anguſti à Conſulatu Tuſei 8 F C. I k.

& Baſſi, nſque in diem XII Kalendas Angnſti, An. Ch. 258.
Amiliano é; Baſſo Coſ. Sed duo illi anni per
errorem additi, ob Conſulatum priùs corruptum
Valeriani III, & Gallieni II, loco Valeriani/
IV, & Gallieni III. Sedit itaque tantùm
menſes undacim, dies ſex. Euſebius in Hiſtoria
annos X1I Pontificatui ejus aſſignat, cùm men-
ſes totidem ei tribuendi fuiſſent; quia novum
non eſt, inquit Pearſonius in Annalibus Cy-
prianicis hoc anno, annos pro menſibus po-
nere, ut Georgius Syncellus, qui triennium
Imperio Æmiliani aifignat, qui per tres men-
ſes aut quatuor tantùm imperavit. Quod Græ-
cis in rebus Romanis hoſpitibus non tantùmnm
contingit, quando res Latinas tractant, ut crede-

bat Pearſonius; ſed etiam quando de rebus in

Oriente geſtis agunt. Imò Scriptores Latinos in
eundem errorem quandoque incidere, variis
exemplis in hoc Opere paſſim afferendis con-
ſtat. Porro duas Decretales Sixto attributas adul-
terinas eſſe earum lectio manifeſtat.
Nihil à Siæto in ſuo Pontificatu geſtum reperi- III.
mus, niſi quèd in Indiculo Depoſitionis Marty- 8. Sixtus
rum habetur: Tertio Kalendas Julii Petri in Cata- orb 44
cumbas, & Pauli Oſtienſe, Iuſeo & Baſſo Coſſ. Bu- aufer⸗,
cherius cùm hoc arcanum non intelligeret, ſcri- .
pſit in margine: Neſcio quid hic ſibi velint hi Con-
Jules, fortè aliunde luxati. Verùm non de San-
Rorum Apoſtolorum paſſionis, ſed de Transla-
tionis tempore hic agitur. Idem habet Geſto-
rum Pontificalium Auctor, ſed Pontifices per-
mutavit, ut ſæpe ſolet, & pro Sixto Cornelium
poſuit, indeque Pſeudo-Iſidorus eandem hiſto-
riam fictitiæ Cornelii epiſtolæ inſeruit. Caius,
qui circa annum Chriſti CC ſcripſit, tradit,
Apoſtolorum trophæa tunc temporis in Vatica-
no & Oſtienſi aſſervata fuiſſe. Hæc igitur tro-
phæa in Catacumbas tranſtuliſſe videtur Stus,
magis in dies ſæviente perſecutionis ardore,
ut ibi tutiùs ſtationes haberi poſſent. Ita rectè
Pearſonius, qui ſubjungit: Hujus obſervationis
utilitas diem reſticit, quo facta eſſe dicitur Trans-
latio, nempe tertium Kalendas ulii; q1eo die vulgò
putant, eos Apoſtolos paſſos eſſe contra Veterum ſen-
tentiam, qui ultimo Neronis anno eorum Marty-
rium adſeribunt. Uttimo enim Neronis anno vicéſi-
mo nono Junii pati non potuere, quia ipſe Nero ſexto
die qunii periit. Sed ſi alio die depoſitio facta eſt, alio
Translatio, quam ſecuta eſt poſtea ſolennitas, ſalva
erit Veterum ſententia. Et ſané ante Pſeundo - Eidori
atatem, ante Geſta Pontificalia alius dies aſſigna-
batur. Nam Polemius Sylvius in Laterculo ſuo
ſacra prophanaque feſta continente, anno Chriſti
CCCCXLZVIXevulgato, hæc habet: vIII Kal.
(Martü) Depoſitio SS. Petri & Pauli. De qua
varietate alibi latins à nobis diſputatum eſt. Hæc
Pearſonius, cujus librum, in quo de ea varietate
agit, non vidi. Verumenimverò obſervatio hæc
vaniſſima. Petrus enim non ultimo Neronis
anno, ſed undecimo martyrium ſubiit, ut ſuo
loco demonſtravi, ejuſque Natale die viceſimo
nono Junii celebratum. Sed quia Tranſlationes
Sanctorum eo ſæpe die, quo ad Deum migra-
runt, vel colebantur, fieri ſolitæ erant, is dies
à Sixto ad eam Translationem faciendam ele-

Gtus, quod etiam in S. Urbani Papæ Transla-

tione præſtitum fuiſſe anno CCXXXI no-
tavimus. I1.
Negque refert quod in Laterculo Sylvii legi- Alis eorutr
tur. Hinc enim tantùm inferendum, aliam S
Apoſtolorum

5 dem Trans

— — 9⏑ —

B.
I.

Non
Diar
qe

die4

1

II
d. 268.

III.
Lixtus
rpora 88.
potelomma
rantfert.

—.

r
lies
e⸗

N

⸗ 17.
Alis ni
den W.
loti.

die ac Sixtus

in Annales C. Baronii.

8 FC. III. Apoſtolorum Tranſlationem, quæ etiam Depo-
An. Ch. 257. ſitionis nomine ab Antiquis deſignatur, in feſto
Baron. ann. Cathedræ S. Petri factam eſſe. Nam viI Kalendas
221. nümn. NaArtii Cathedram S. Petri, non verò Natalem
111 & ſeqq. . .
ejus celebratum fuiſſe, certum ſit ex Indiculo
Depoſitionis Martyrum, Latereulo Sylvii anti-
quiore; in eo enim legitur: Octavo Kalendas
Martii, Natale Petri de Cathedra; ubi vides
etiam Natalis nomen cuilibet feſto attributum
fuiſſe. Ex hac Translatione apparet, immeritò
negaſſe Baronium, SS. Apoſtolorum corpora ad
Catacumbas ſæpius fuiſſe tranſlata. Vide dicta
in morte S. Petri.
v. S. Cyprianus de martyrio Sixti certior factus,
Martyrium eodem die cum Sixto paſſum eſſe LQuartum do-
Qarti, Aga- cet, in epiſtola ad Suceefſum ſtatim ſcripta,
4 ane, Feli- quod ex hoc loco Auctor Martyrologii Bedæ
Wimt. rectè colligit, neque aliunde hauſit, ut ex ipſius
Baron num. Verbis apparet: Paſſus eſt um eis & beatus
1v. Quartus, ut ſoèribit S. Cyprianus. Sed dum Feli-
ciſſimum & Agapitum Sixti Diaconos fuiſſe, &
eodem die paſios eſſe tradit, omnino fallitur,
inquit Pearſonius. Aliud verba Cypriani, quæ
ſequuntur, ſuadent: Sed & huic perſecutioni quo-
tidie inſeſtun-n Præfelti in Vrbe, ut ſi qui oblati
fuerint, animadvertantur, & bona eorum PFiſco
vindicentur. Inſtitiſſe perſecutioni quotidie Præ-
fectos docet, ſed præter Sixtum & Quartum
neminem tunc, cùm literæ Româ ſcriptæ ſunt,
paſſum eſſe innuit. Auctorem auctioris Chroni-
ci veterum Pontificum hujus erroris fontem
fuuiſſe ex Beda conſtat: Decollati ſunt cum eis &
alii quatuor, ut in Geſtis Pontificalibus agitur.
Vannarius, Magnns, Vincentius, Stephanus, Sub-
diaconi. Error ejuſdem Chronici quod Feliciſ-
ſimum & Agapitum ſpectat, ex mala vetuſtiſſi-
mi Indiculi Depoſitionis Martyrum interpreta-
tione ortus eſt; cujus hæc verba ſunt: Octavo
WMus (nempe Auguſti) Wiſti in Calliſti, & Praæ-
textati Agapiti & Feliciſſimi.
vI. Sesd nullum ex his Diaconum fuiſſe dicit, nul-
Non fubre lum cum Sixto paſſum eſſe tradit; eodem tantùm
Diaconi, ne- die horum omnium ſtationes habitas eſſe oſten-
'e eodem dit, quod rectè fieri potuit, licet nec eodem loco,
nec eodem anno paſſi ſint. Hæc, ut defenderet
Baronius, ait primo, mentionem Diaconorum &
Subdiaconorum à Cypriano, qui ſolius Quarti
cum Sixto paſſi meminit, idcirco prætermiſſam
quòèòd Sixtus in Cœmeterio Callixti, reliqui in
Cœmeterio Prætextati ſepulti ſint. Sed illud
prorſus incertum. Primus, qui hos Diaconos in
eo Cœmeterio ſepultos eſſe docuit, eſt Auctor
auctioris Chronici Pontificum, qui errorem eum
ex verbis Depoſitionis Martyrum nuper citatis
derivaſſe videtur, Ubi legimus, & Prætextati,
(quòèòd indicat, Prætextatum eodem die paſ-
ſum eſſe) ille legiſſe videtur, & in Prætextati,
quod ſignificaret in ejus Cœmeterio celebratos
eſſe Natales Agapiti & Feliciſſimi. Sed demus,
veriorem ibi lectionem eſſe, & in Praætextati,
non tamen loci diſtantia aut diverſitas tanta
fuit, ut qui certò cognoſceret, Sixtum paſſum
eſſe in Cœmeterio Calliſti, neſcire poſſet, Dia-
conos ejus in Cœmeterio Prætextati trun-
catos eſſe. Nam utrumque Cœmeterium in
Via Appia fuit; imò hoc Prætextati illi Calliſti
adhærebat, & quaſi pars fuit, ut teſtatur Arin-
ghus in Roma Subterranea. Ait ſecundèò Baro-
niuus, nuntios Cypriani adeo feſtinanter rediif-
ſe, ut omnes præter Sixtum & Quartum eadem
die in Urbe paſſos, haud facile compertos ha-
Tom. I

pPai ſunt.

267

buerint. Verùm quomodo Laurentius ſeptem S& C. III.
Diaconotum primus Sixti jamjam morituri la- An. Ch. 257.
teri adhærere potuit, cùm reliqui omnes capi-
te mulctati ſunt ? Quomodo duo Diaconi, &
quatuor Subdiaconi, vel, ut alii volunt, ſex Dia-
coni, eodem die truncari potuere; & nuncios il-
los, qui nihil aliud in mandatis habuerunt,
quàâm ut omnia diligenter obſervarent, latere, un
inquit Pearſonius ?à Horum itaque Sanctorum
martyrium alio die contigiſſe videtur.
Dionyſius hoc anno Pontifex ordinatus non vII.
fuit, ut perperam dicitur in Annalibus. Sed Pionyſius
poſt martyrium S. Sixti vacavit Sedes anno ferè **ααρſααπ
uno, nempe aſque in diem X I kKal. Auguſti, Seh N⸗
DTmiliano & Baſſo Coſ- ut legitur in Chronico
Damaſi, ad diem videlicet xX11I Julii anni in-=
ſequentis. Chronicon Damaſi ex auctiori Chro-
nico Pontifieum, ac libro Pontificali ita ſup-
plendum : (Et Presbyteri prafuerunt) à Conſu-
latu Iuſei & Baſſi, uſque in diem Ikal. Augt-
ſti, ADmiliano & Baſſo Coſ. Dionyſium ante
eum annum & diem Pontificatum non iniiſſe,
ex iis, quæ in morte ejus dicemus, magis con-
ſtabit. Hic ſolùm obſervandum, ex ceſſlatione
Sedis uſque ad præfatum diem & annum, ap-
parere, pacem anno inſequenti menſe Julio red-
ditam, ſtatimque novum Pontificem eleétum.
Nam Valerianum circa illud tempus captivum
in Perſidem abductum, non verò anno c cLxX,
me demonſtraturum ſpero.
A num. N II ad LII. Martyrium S. Cypria- vVIII.
ni Epiſcopi Carthaginienſis, IZuſco & Baſſo Coſſ. Martyrium
ut in ejus Paſſione legitur, idque xVIII Kal. S. Opriani.
Octobris, ut ibidem legitur, certiſſimè contigit,
id eſt, anno Chriſti ducenteſimo quinquageſimo
octavo, non verò, ut perperam Baronius numerat;
anno ducenteſimo ſexageſimo primo. In ea-⸗
dem S. Cypriani Paſſione ex Manuſcripto S. Vi-
ctoris extracta Proconſul exprobrat Cypriano,
quòd pii & ſanctiſſimi Principes Valerianus &g
Gallienus Auguſti & Falerianus nobiliſſimus Cæ-
ſar, ad cæremonias percolendas eum revocare non
potuerint. Ex quibus verbis liquet, Gallieni ju-
nioris Cæſaris, qui Valerianus Cæſar etiam
nuncupabatur, in Actis publicis & Reſcriptis
plerumque mentionem factam.
Obhpera S. Cypriani anno cro IC LXXXII IX)
Oxonii edita, curà & ſtudio ſoannis Felli Oxo- Opera S. Cy⸗
nienſis Epiſcopi, & Secta Proteſtantium, in quo- préani.
rum cumulum acceſſit Hiſtoria Cyprianica tre-
decim annorum, quibus poſt ſuſceptam Fidem
uſque ad martyrium Cyprianus vixit, Auctore
Joanne Pearſonio Ceſtrienſi Epiſcopo, etiam Pro-
teſtante. Utriuſque laborem ſupplevit variis
Diſſertationibus ſeorſim editis, Henricus Dod-
wellus, Hiberniæ ſuæ ornamemum, ejuſdem
etiam Sectæ, ſolus ex illis ſuperſtes, Fello &
Pearſonio magnis Literarum in Anglia patronis
anno cr9 IC LIXXXVI vitâà functis, & quod
magis dolendum, in Secta Proteſtantium, quam
vivendo profeſſi ſunt. Eo in Opere epiſtolæ Di-
vi Cypriani ordine Chronologico digeſtæ: ge-
nuina & legitima ejus Opera à dubiis & ſpuriis
diſtinéta cum mantiſia quorundam huc uſque
inediterum. Sed prætermiſit abſervare Fellus,
Auctorem Tractatůs adverſus eos, qui Hæreti-
cos rebaptizandos decernunt, à Rigaltio primum
publicati, fuiſſe Urſinum Monachum Afrum.
cujus Gennadius & Honorius Auguſtodunenſis
meminere, cuique librum illum ex ſide Codicis
MsS, attribuit Labbeus tomo 1. Ganciliorum

Baron. num.-
m. XlI.

268

5½ C. 111. pag. 770. Hujus Operis titulus ex Trithemio
An. Ch. 252. lib. de Scriptoribus Eccleſiaſticis- (ubi dicit,
ſe reperiſſe, eum claruiſſe ſub Theodoſio ju-
niore anno Domini cCcccCX) reſtituendus-
Teſtatur enim ibidem Trithemius, ejus titulum
eſſe: De modo rebaptizandi Hareticos; & Vrſi-
num multos alios Tractatus à ſe non viſos edi-
diſſe. Opus de Singalaritate Cericorum, quod
Baronius, aliique Viri docti Cypriano tribue-
runt, eidem perperam, quemadmodum & Au-
guſtino & Origeni, attributum oſtendit Fellus,
qui quòd habeat aliqua Fidei Catholicæ repu-
gnantia, Opus ejus notatur in novo Decreto Li-=
Prorum Prohibitorum Romæ emiſſo, ut mihi
per literas ſignificavit Vir eruditiſſimus Anto-
nius Magliabechius Magni Etruriæ Ducis Bi-
bliothecæ Præfectus.
X. Hoc anno Valerianus Aurelianum;, ante-
Aurelianus quam is exercitum adversùs Gothos duceret, in
& Crinitus ſocum Ulpii Critini ſubrogavit, ut exercitum
in ervemſe. 4 3; limij tueret, pradam militibus
quentem uceret; Limitem reſtitueret, prada
Conſules ſuf- daret, &c. idque dum apud Byzantium Valeria-
fedti deſi- nus eſſet, ut ſcribit Vopiſcus in Aureliano cap.
guantur. 10. qui cap. ſequenti epiſtolam Valeriani Augu-
ſti ad Aurelianum tunc ſcriptam refert, in qua
Valerianus eum alloquens ait: Conſulatum cum
eodem Vlpio Crinito in annum ſequentem à die
KRalendarum Juniarum in locum Gallieni & Vale-
riani ſperare te convenit, ſumtn publico. Quæ epi-
ſtola hoc anno, non verò præcedenti data, ut per-
peram putavit Pearſonius in Annalibus Cypria-
nicis, quèòd Autelianus exercitum duxerit, li-
mitem reſtituerit, & prædam militibus dederit,
& poſt hæc omnia contigerit quod ibidem
ſcribit Vopiſcus: Zunc enim i'lpius Crinitus, pu-
blicè apnd ByXantium ſedenti Valeriano in ther-
mis egit gratias, dicens, magnum de ſe judicium
habitum, quòd eidem vicarium Aurelianum de-
diſſet. Subjungit Pearſonius, Vopiſcum cap. 13.
tradere: Cum conſediſſet Valerianus Auguſtus in
thermis apud Byzantium, preæſente exercitu, Præ-
ſente etiam officio Palatino, aſſidentibus Memmio
PEuſco Conſule ordinario, Babio Macro Praæfecto
Pratorii, &c. Vlpio Crinito Duce Ulyriciani limi-
tis & Thracii, Valerianus Auguſtus dixit: Gra-
tias tibi agit, Aureliane, Reſpublica, quòd eam
Gothorum poteſtate liberaſti. Abundamus per te
prada, abundamu: gloriâ, & c. Et ibidem juber
Valerianus, Aurelianum inter alia victoriæ præ-
mia, ſellam eboratam capere: Nam te Conſu-
lem, inquit, hodie deſigno, ſoripturus ad Sena-
tum, ut tibi deputet ſeipionem, deputet etiam
faſces. Ita, quod anno priori Valerianus pro-
miſerat, præſenti, dum Byzantii eſſer, perim-
plendum curavit, eo ipſo anno quo Fuſcus &
Baſſus Conſulatum ordinarium gerebant. Hæc
Pearſonius.
XI. Verum enim vero fallitur Vir doctiſſimus;
Sed tantùàm Aureliani enim Conſulatus ſuffectus, non præ-
in annum ſenti anno Tuſci vel Fuſci & Baſſi Conſulatu
ſequentem. notato; ſed inſequenti, quo EÆmilianus & Baſ-
ſus annum aperuerunt, ſuſceptus. Quod mani-
feſtiſſime verbis laudatis indicat Vopiſcus,
quando ait, Valerianum apud Byzantium, præ-
ſente Memmio Fuſco Conſule ordinario, Aure-
liano dixiſſe: Te conſulem hodie deſigno. Deſi-
gnatio enim ad Conſulatum nonniſi in annum
ſequentem fieri ſolita, & quidem, ut Valeria-
nus in epiſtola citata ad Aurelianum ſcribit:
Conſulatum cum eodem Ulpio Crinito in annum
ſequentem à die undecimo Kalendarum Juniarum
in locum Gallieni & Valeriani ſperare te conve-

Critica Hiſtorico-Chronologica

nit. Vides Conſulatum Aureliano in ea epiſtola & C. III.
ab Imperatore tantùm promiſſum; ſed poſt de- An. Ch. 258.
bellatos Gothos Aurelianum Byzantii exiſten- “
tem ad eundem à Valeriano deſignatum fuiſſe;
uod is iſtis verbis diſertè exprimit: Nam te
Conſulem hodie deſigno, &c. Quare verum eſt
quod ſcribit Pearionius, priùs ad Aurelianum
ſcripſiſſe Valerianum, eumque in locum Ulpii
Criniti ſuffeciſſe, ac poſtea tam Aurelianum,
quàm Ulpium Crinitum Conſules ſuffectos de- .Y
ſignatos fuiſſe, ſed non in præſentem annum,
ut ipſe perperam autumat; verùm in annum
C CLIX. At, inquit Pearſonius, ſtatim Aure-
lianus Imperatori ſic reſpondit: Ago ergo tibi
gratias, & accipio Conſalatum, quem das. Et mox
Ulpius Crinitus: Jube igitur, ut lege agatur,
ſitque Aurelianus hares ſucrorum, nominis & bo-
norum; totiuſque juris Ulpio Crinito jam Conſu-
lari viro, ipſe ablutum, te judice, Conſula-
ris. Fuit igitur Aurelianus Conſul ſuffectus, in-
quit Pearſonius poſt Gallienum & Valerianum
Gonſules honorarios, ſeu ſuffectos: ſed eo ipſo
anno, quo Fuſcus & Baſſus Faſtis nomen da-
bant. Sed vana hæc effugia: Aurelianus enim ac-
cepit quidem Conſulatum, Memmio Fuſco Con-
ſule ordinario præſente, ſed in annum ſequen-
tem gerendum, id eſt, admiſit, ac non recuſa-
vit. Crinitus verò petit, at lege agatur, id eſt,
ut in Ulpiam familiam tranſeat, ibi enim de
Aureliani adoptione Sermo eſt, diciturque
Ulpius Crinitus jam Conſularis vir, non quèd
tunc Conſulatum acceperit ac geſſerit, ut perpe-
ram Pearſonius; ſed quòd ab anno CccxxxVIII,
quo Conſulatum ordinarium geſſit, Conſularis
eſſet. Sic Aurelianus dicitur actatum Conſularis,
quia quamprimùm, id eſt, intra aliquot menſes
Conſulatum initurus eſſet; ſi enim tunc actu
illum ſuſcepiſſet, non Conſularis, ſed Conſul ab
Ulpio Crinito appellatus fuiſſet; neque dixiſſet
Valerianus, ſe ſcripturum ad Senatum, ut Au-
reliano ſcipionem & faſces deputaret; quia hæc
cum Confſulatu, non verèò poſt illum geſtum
tradi mos erat. Verum itaque eſt, quod Pearſo-
nius primus omnium obſervavit, Valeriani ad
Aurelianum epiſtolam, in qua de hujus cum
Crinito ad Conſulatum deſignatione agitur, ſcri-
ptam fuiſſe, antequam Aurelianus in Gothos
moviſſet, ac poſtquam Byzantium rediit, Vale-
rianum Imperatorem, eum coram Memmio
Fuſco Conſule ordinario, aliiſque ſummis lau-
dibus ob reportatas victorias exornaſſe; ſed fal-
ſum, hæc diverſis annis acta eſſe, & Aurelia-
num cum Crinito currenti Conſulatum ſuffe-
ctum geſſiſſe. Hc enim anno inſequenti factum
eſſe certum & indubitatum, ut ex dicendis anno
ſequenti magis patebit: hujus enim temporis
Hiſtoria Chronologiaque, niſi Conſulatus Au-
reliani ac Gallieni cum Valeriano rectè expli-
centur, confuſæ, perturbatæque.
Anuno itaque præſenti, Valerianns, qui cum XII.
exercitu apud Byzantium fuit, ut mox ex Vo- Valerianus
piſco in Aureliano oſtendimus, cum eodem ex- Antiochiam
ercitu æſtate Antiochiam pervenit, ut videre eſt ali,
apud Zoſimum pag. 648. & 649. Antiochiam venit.
cùm inveniret miſerè devaſtatam, accerſivit
Succeſſianum, qui tunc Dux exercitus circa Hel-
leſpontum fuit, & Scythas in ea loca irrumpen-
tes nuperrimè vicerat, abegeratque. Hunc Præ-
fectum Praætorio dixit, & cum eo res Antiochenæ
civitatis, & inſtaurationem eius ordinavit, in-
quit Zoſimus. Ex quo intelligimus, Succeſſia-
num Bæbio Macro currenti anno Præfecto Præ-
- torii,

199,

XIII
Vacrian,
aulſor G
pyonot 07
perſetßzti
nis.

And
1012.
Oyn.
3.

I.
Cnſale .

C. II.

XII.
Valerian
., li
Al atα
it

el⸗

7

.

in Annales C. Baroni. 269

3 £ C. III. torii, ut mox ex Vopiſco diximus, ſucceſſiſſe.
An. Ch. 258. Abſente Sacceſſiano Scythæ priores, qui abacti
49. fuerunt, in Helleſpontum redeunt, Pityuntem
& Trapezuntem capiunt. Scythæ autem alii
prioribus finitimi eεαato hiemis tempore, pe-
deſtri exercitu ad fretum Byzantinum contende-
runt, ubi de hieme hoc anno inchoata ſermo,
non verèò de anni præteriti fine, ut Zoſimum
interpretatur Pearſonius citatus. Nam, cùm
Valerianus poſtquam Antiochiam venit, & suc-
ceſſianum Præfectum Prætorio renuntiavit, am-
pliùs Byzantium non redierit, ut manifeſte ibi-
dem inſinuat Zoſimus, ac denique Bæbius Ma-

crus præſenti anno Præfectus Prætorio fuerit,

ac Byzantii cum, Valeriano aliquam moram fe-

cerit, profectio hujus Imperatoris Antiochena,

& collatio Præfecturæ Prætorii in Succeſſianum
ad præſentem annum in finem tendentem omni-
no ſpectant; cùm Valerianus æſtate anni inſe-
quentis vel circiter à Perſis captus ſit.
XIII. Cùm Antiochiam peteret Valerianus, Ma-
Macrianus riano totam Rempublicam credidit, ut ipſe

aubtor & oratione ad Senatum è Perſidis finibus miſſa te-
Perſscutio⸗ ſtatur apud Pollionem: Ego P. S. bellum Perſi-

nis. cum gerens, Macriano totam Kempublicam cre-
didi.. Ille vobis fidelis, aälle mihi devotus, illum
& amat & timet miles. Unde ratio optima red-

ditur, inquit Pearſonius ciratus, cur hoc potiſ-

ſimùm tempore perſecutio maximeè ſub Valeria-
no ſæviret. Nam ea unius Macriani ſuaſu pri-
mèô incepit: nunc autem ab eodem incitatus Im-
perator, cùm ei totam Rempublicam certè mili-
tarem credendam eſſe duxit, multò in Chriſtia-
nos acerbior & crudelior evaſit. Atque ita tan-
dem: Reſeripſit Valerianus ad Senatum, ut Epiſ-
opi, Presbyteri, & Diacones animadvertantur;
Senatores verb, & viri egregi, & equites Roma-
ni, dignitate amiſſa, etiam bonis ſpolientur, &c.
ut habet Cyprianus in epiſtola ad Succeſſum,
quæ nunc LXXX eſt, Pamelio verò LXXXII,
ſcripta.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMAN&g 5752.

1012. .
Olymp. 259. O 16 B. 13. P. 28. Mart. Indict. 7.
an. 3. JESuCHRISTI 259. ſecund. Baronium vacat.
DIONYSII PAP& I.
VALERIANI ET GALLIENI IMPP. 7.
1. OSS. Aℳmilianus & Baſſus, ut teſtantur
Conſale. libellus de Præfectis Urbi, Fragmentum

Conſulare, quo uſus Cuſpinianus, Faſti Græci
tam Theonis, quàm Heraclii, Faſti Idaciani, &

varia reſcripta Codicis Juſtinianei ab Em. Card.

Noriſio in Diſſert. de Votis Decennalibus cap.5.
& Pearſonio in Annalibus Cyprianicis citata: in
quibus omnibus reſcriptis, libriſque Baſſus ſine
numerali nota effertur. Quare idem non eſt cum
Baſſo anno præcedenti Conſule, ut putabat Onu-

phrius in Faſtis. Neque enim duo Conſulatus

non interrupti aliis, quàm Auguſtis & Cælari-
bus concedebantur. Cùm autem in Diſſert. Hy-
patica tanquam principium certiſſimum ſtatue-
rim, Conſules omnes, quibus Leges, tam Co-
dicis Juſtinianei, quàm Theodoſiani notantur,

ordinarios fuiſſe, liquet, Conſulatum Æmiliani

& Baſſi omnino retinendum eſſe. Baronius
Faſtis expungere eum non potuit, quin annum
illi reſpondentem etiam abjiceret. Quare in po-
ſterum non triennio, ut antea, ab Era vulgari
Tom. I.

diſtabit, imò neque biennio, ut ei ante Impe- S. C. III.
rium Decianum mos fuit, ſed unico tantâm An. Ch. 259.
anno, quèd, ut viſuri ſumus, anno ſequenti
alium Conſulatum reſecarit. At dicit Baronius,

in Codice Juſtinianeo Baſſas ſemel tantùm cum

Collega Æmiliano poſitus invenitur, & ℳℳmi-
lianus idem fuit cum Aurelio Memmio Fufſco,
cui fuerit quoque cognonzentum ⁊‿eAtémilianur. Ve-
rùm Zmiliani & Baſſi Conſulatus non tantùm
ſæpius in eo Codice memoratus; ſed etiam ter
in Excerptis Codicis Gregoriani, ideoque à
Conſulatu Tuſci & Baſſi ſæpius in Legibus Co-
dicis Juſtinianei etiam expreſſo diverſus, ut ex
dictis conſtat.
Baronius, Petavius & Cointius Fmiliani & II.
Baſſi loco Gallienum IV & Valerianum (Cæſa- betere
71. Gallieni &α
rem nempe) proponunt, 5Æmiliane & Baſſo à valeyiani,
Baronio penitus rejectis, & à Petavio Cointio- de quo Vopiſ-
que in alios annos dilatis. Hujus Faſtorum in- cus, ſuffectus
verſionis & perturbationis cauſa & origo, locus fuit.
Vopiſci in Aureliano cap. II. ubi Valerianus Au-
relianum alloquens ait: Conſulatum cum eodem Baron. ann-
Ulpio Crinito in annum ſequentem à die undecimo 262. hum. I.
Kalendarum Juniarum in locum Gallieni & Vale-
riani ſperare te convenit. Quæ deſignatio, Mem-
mio Fuſco Conſule ordinario anno præcedenti,
Byzantii facta, ut tunc oſtendimus, & tanquam
certiſſimum Baronius, Petavius & Cointius po-
nunt. Quare cùm alium Gallienum, quàâm Cal-
lienum Auguſtum, aliumque Valerianum, quàm
Valerianum Auguſtum, & Valerianum ejus
filium non agnoſcerent, huncque Valerianum
juniorem jam Cæſarea dignitate exornatum fuiſ-
ſe, ac præterea apud Vopiſcum ſermonem eſſe
de Conſulatu ordinario Gallieni Auguſti & Va-
leriani Cæſaris, exiſtimarent, ex Vopiſco ma-
nifeſtiſſimum fieri concluſerunt, poſt Conſula-
tum Memmii Fuſci anno præcedenti geſtum,
Gallieni Auguſti I V & Valeriani Cæſaris Con-
ſulatum omnino edendum eſſe. Verùm jam in
prima parte Diſſert. Hypaticæ demonſtravi, in
ræfato Vopiſci loco ſermonem eſſe de Conſu-
latu ſuffecto Gallieni junioris Cæſaris, Gallieni
Auguſti filii, & Valeriani ejus patrui, qui tan-
tùm ultimis Gallieni Imperatoris annis Cæſar
nuncupatus eſt. Et, quia ex hac licentia in era-
dendis, commutandis, tranſponendiſve Faſtis,
Chriſtiana Chronologia per hæc tempora pror-
ſus labefactata fuerat, ad eam in integrum clariùs
certiuſque reſtituendam aliqua huc ex eadem
Diſſertatione in hanc Criticam transferenda.
Valeriano Auguſto duo filii fuere; Gallienus, 1III.
qui cum ipſo, & poſt ipſum imperavit, lac Vale- Genealogia
rianus, in Nummis appellatus P. Licinius Vale- Valeriani
rianus, quem Gallienus Auguſtus aliquot annis ſenioris.
poſt patris captivitatem primùm Cæſarem, ac
dein Imperatorem nuncupavit, ur ſuo loco vi-
debitur. Gallienus Auguſtus duos pariter filios
habuit, Valerianum, in Nummis P. Licinum
Cornelium Saloninum Valerianum vocatum, &
Q. Julium Saloninum Galliennun, poſt fratris
mortem Cæſarem nuncupatum. Valerianum ma-
jorem natu Gallieni Auguſti filium jam ab anno
CCLV Cæſarem appellatum oſtendimus; &
ne quis cum vulgari ſententia dicat, Valeria-
num illum Cæſarem dictum, Gallieni Auguſti
fratrem, non filium fuiſſe, audiendus Victor in
Epitome, qui de Valeriano Auguſto loquens ait:
Hic filium ſuum Gallienum Anguſtum fecit, Gal-
lienique filium Cornelium Valerianum Ceſarem.
Valerianus autem Gallieni Auguſti frater nul-
23 libi

.

270
5 F C. I1 I. libi Cornelius nominatus. Sed aliis mox argu-
An. Ch.279. mentis patebit, eum diu poſt patris captivita-
tem ad Cæſaream dignitatem evectum eſſe. Cor-
nelius porro Valerianus, Gallienus etiam dictus.
Pollio librum de duobus Gallienis compoſuit,
patre nempe Auguſto & ſilio Cæſare, & in Va-
leriani Gallieni Auguſti fratris Vita ait: Saloni-
nus filius etiam Gallieni, qui & Gallienns dictus
eſt. Tum in Salonino Gallieno inquit: Multi
zum Gallienum, multi Saloninum in Hiſtoriis pro-
diderunt. Imò Valerianus Auguſtus in epiſtola
ad Antoninum Gallum Conſulem ſcripta, quæ
extat apud Vopiſcum in Aureliano cap. 8. Cor-
nelium Valerianum, ſeu Saloninum non alio,
uàm Gallieni nomine indigitat: Culpas me fa-
miüiaribus literis, quod Poſtumio filium menm
Gabllienum magis quàm Aureliano commiſerim;
chm utique & ſeveriori & puer credendus fuerit,
& exercitus. Ubi cùm Gallienum puerum vocet,
Saloninum intelligit, quem Poſtumio Valeria-
num Auguſtum commiſiſſe certum; non verò
Gallienum Auguſtum, ut perperam Caſaubonus

interpretatur.
IV. Nec aliquem movere debet, quod Saloninus
melrtene major natu filius Gallieni Auguſti nunquam in
Gallieni

Aug. glius Nummis Gallieni nomine appelletur; jam enim
Satihenas nno C XXVI de FElio Vero Cæſare verba
etiam didtus. facientes demonſtravimus, diſtinguendum eſſe
uuſum vulgarem loquendi, à modo loquendi in
Nummis uſurpari ſolito, in cujus rei probatio-
nem non tantum adduximus exemplum Salonini
ſeu Valeriani Cælſaris, Caligulæ, qui nunquam
in Nummis Latinis eo nomine appellatur; ſed &
aliorum. In Actis quidem publicis reperitur
Vvocatus Valerianus Caſar, nec forſan in iis alio
nomine donabatur. Hæc verba quippe quæ le-
guntur in ſententia adverſus ſanctum Cypria-
Rum lata in Actis Proconſularibus ſancti Cy-
priani Epiſcopi & Martyris: Diu ſacrilega mente
vixiſti, & plurimos nefarig tibi conſpirationis
homines aggregaſti, & inimicum te Diis Romanis
& ſacris legibus conſtituiſti, nec te pi & ſacra-
tiſſimi Principes Valerianus & Gallienus Auguſti,
&s Valerianus nobiliſſimus Cæſar, ad ſectam cere-
moniarum ſuarum revocare potuernnt, ubi Vale-

riani Cæſaris nomine ſine dubio intelligitur

Cornelius Saloninus Valerianus, filius Gallieni,
licet aliqui Antiquarii Valerianum Gallieni fra-
trem perperam intelligant; ſed quem Numiſmata
7 & Acta publica Valerianum, tam Pollio mox
citatus in duobus Gallienis, quàm Zonaras Gal-
lienum diſertè appellant, ut mox diximus. Cum-
que Pollio ibidem affirmet multos eum Gallie-
num, multos Saloninum in Hiſtoriis prodidiſſe,
conjicere licet Saloninum in Actis publicis nun-
uam Gallienum dictum fuiſſe.
v. Keineſius in Syntagmate antiquarum Inſcri-

vellern⸗ ptionum pag. 317. cxX e quèòd Pollio in Gallie-
atlus . . . .
Sa M „ nis duobus cap. II. epithalamium refert à Gallie-
ſimpliciter 10 Auguſto compoſitum, Chm fratrum ſuorum

dicto non di- flios coniagaret, ſcribit, Valerianum ſeniorem
ſtinguitur. patremn fuiſſe, & Gallieni Auguſti, & P. Licinii
Tlonattt Gallieni, Auguſti eriam in Nummis ap-
Pellati. Patet id ex iſto apud Triſtanum tom. 3.
pag. 90. IIO T. AIK. II NA. FPAAAIHNOC.
id eſt, Publius Vicinius Ignatius Gallienus. Viſi-
tur in eo effigies Gallieni laureati. In poſtica le-
gitur: II?OYCIEAN HPOBEINO, id eſt
Pruſienſium Probino. Extat alius Nummus Græ-
cus apud Gruterum pag. 275. in quo Gallienus
dicitur etiam Ignatius. Denique Reineſius cita-

Critica Hiſtoric o-Chronologica

§ £ C. III.

tus hanc Inſcriptionem exhibet:
An. Ch. 259:

IMP.
EGNATI
FEL. AucG.
MAX. LRI. P.
P. P. Cos. II. P.
Verùm Ignatius Gallienus alius non eſt ab eo,
qui Gallienus abſolutè & ſine addito vocatur,
& ex his ac ſimilibus Inſcriptionibus non duos
Gallienos Auguſtos fuiſſe, ſed unum eundem-
que, quod & de Gallieno Cæſare contigiſſe dixi-
mus, diverſa nomina habuiſſe inferendum erat.
Quoad fratres Gallieni Auguſti, ejuſdemque
nepotes, ii nobis penitus incogniti, uno ex-
cepto P. Licinio Valeriano, quem ante mortem
Cæſarem primùm, ac poſtea Auguſtum ipſe Gal-
lienus dixit. Pro certo itaque tenendum, tres
Valerianos, tréſve Gallienos fuiſſe, Valerianum
nempe ſeniorem Auguſtum, P. Licinium Vale-
rianum juniorem ejus filium ac Gallieni Auguſti
fratrem, & P. Cornelium Valerianum Saloninum,
Gallienum juniorem etiam appellatum: Gallieni
verò nomen tuliſſe, & Gallienum Auguſtum Va-
leriani ſenioris filium natu majorem, Inatium
vel Egnatium etiam nuncupatum, & duos hujus
filios; quorum prior Valeriani & Salonini no-
minibus etiam indigitatus; poſterior verò LQ.,
Julius Saloninus Gallienus vocatus: ac denique,
antequam Valerianus ſenior captivus in Perſidem
duceretur, unum Licinium Cornelium Valeria-
num, ſeu Gallienum juniorem Gallieni Auguſti
filium Cæſarem fuiſſe; quod manifeſtiſſimè liquet
ex literis à Balero Caduſiorum Rege ad Saporem
Perſarum Regem ſcriptis, & à Pollione in Vale-
riano cap. 5. Telatis. In iis Balerus, ut Saporem
ad Valerianum Auguſtum in libertatem aſſeren-
dum inducat, ait: Age, ut prudentem decet: nec
fortuna te inflet, quæ multos decipit. Valerianus Gο
filium Inperatorem habet, & nepotem Caſarem.
Et quid? Habet & omnem Orbem illum Koma-

PII.

num, qui contra te totus inſurget. In epiſtola -

verò ad eundem Saporem ab Artabaſde Arme-
niorum Rege miſſa, ibidemque cap. 6. recitata,
Artabaſcles ait : Valerianum & filius repetet &
nepos. Quid clarius? Omiſiſſetne uterque Rex
Valerianum Valeriani ſenioris filium, ſi tum
Cæſar, quemadmodum Gallienus Saloninus
fuiſſet.
Anno itaque ducenteſimo quinquageſimo VI.
quinto Gallienus junior, ſeu Valerianus Saloninus Conſulatus
Cæſar appellatus, ut eo anno diximus, & in Gallieni &
Galliam ſub Poſtumi cura miſſus, ut ex Zonara, aeriane. 4e
aliiſque conſtat. Tum anno præcedenti Con- hapli⸗
ſul ſuffectus Valeriano patruo Collega in præ- r. .
ſentem annum deſignatus, juxta ſecundam
nempe Conſulatuum Cæſareorum regulam, ob
Quinquennalia Imperii Cæſarei celebranda. Et
de hoc ſuffecto utriuſque Conſulatu intelligen-
dus Vopiſcus cap. 11I. in Vita Aureliani, ubi
Valerianus ad Aurelianum ſcribit: Conſulatum
cum eodem Ulpio Crinito in annum ſequentem
die undecimo Kalendarum Juniarum in locum
Gallieni & Valeriani ſperare te convenit. Certẽ
Conſulatus ille non potuit eſſe ordinarius, cm
in nullis antiquis Faſtis memoratus fuerit, pri-
muſque Baronius ſit, qui ex prava eorum verbo-
rum interpretatione illum eduxerit. Quòd ſi
ordinarius fuiſſet, eum Gallienus & Valerianus
circa Kalendas Martias, ut moris erat, depo-
ſuiſſent; neque uſque ad undecimum Kalendas
Junias continuaſſent. Denique Valerianus, cu-
jus

ðð

354 0
An. 0

VII
In am
ſeguent
tetrahi

mutf.

VIII.
aleniaz
ſuin. 4 e
ſu captus.
Baron. an
261. num.
LXXI.

C.II. S£Æ½ C III.
An. Ch. 259.

nc

VII.
In annunm
ſequentem
retrahi von
VIII.
Valerianus
⸗ ſenior à Per-
ſes saptus.
Baron. an.
26 2. num⸗
LXXI.
1
VI.
Conſilatu
Gelieni
n Hileiani ie
h o piſeun
r ggierhli
A.
I
5
⸗
i
1
„ 1
te
ſin
ti⸗
0⸗
1
0‧*
14
u⸗

jus mentio in citata epiſtola, erat quidem filius
Valeriani ſenioris, ac frater Gallieni Auguſti;

ſed nondum Cæſaream dignitatem be heder.

Gallienus itaque qui primo loco nominatur,
non Gallienus Auguſtus, ut perperam omnibus
hactenus perſuaſum fuerat, ſed Gallienus ju-

nior Gallieni Auguſti filius, qui ideo primus

nominatur, quia jam ab aliquot annis Cælar erat,
& Poſtumo creditus Gallias adminiſtrabat. Sed
cùm Baronius hunc Conſulatum Gallieni &
Valeriani præſenti anno geſtum, ordinarium
crederet, illum in Faſtos infarſit, & ℳℳ milianum
cum Baſ, qui huic anno nomen dedère, e Faſtis
eraſit.
Pearſonius in Annalibus Cyprianicis hunc
Gallieni & Valeriani Conſulatum ſuffectum
fuiſſe vidit: ſed valde hallucinatus eſt; quando
eum anno præcedenti, quemadmodum & Con-
ſulatum Ulpii Criniti & Aureliani, geſtum
fuiſſe autumavit; & hunc Gallienum, filium
Valeriani Auguſti credidit. Hic enim Conſu-
larus, ut anno elapſo demonſtravi, currenti an-
no ſuſceptus, & Gallienus ille, de quo Vopiſ-
cus, non Gallienus pater, ſed Gallienus filius
erat. Quòd ſi Gallienus Auguſtus præter ſeptem
Conſulatus ordinarios in Faſtis, Nummis &
Inſcriptionibus memoratos, octavum illum ſuf-
fectum iniiſſet, cùm quartus ordine fuiſſet, ali-
qua ejus vel in Nummis, vel in Libris mento
extaret. Licèt enim Conſulatus ſuffecti ſæpe in
Nummis & publicis monumentis prætermittan-
tur; tamen ſæpe etiam in iiſdem exprimuntur;
ſed Gallieni Auguſti IV, & Valeriani Cæſaris
Conſulatus à nemine ante Baronium repertus,
nihilque de eo in Vopiſco, cui uni innititur,
ſcriptum. Petavii, aliorumque hoc in Conſula-
tu hallucinationes in priori parte Diſſert. Hy-
paticæ detexi, & fuſius confutavi.
Valerianus Auguſtus hoc anno à Perſis cap-
tus. Res geſta variè narratur; ſed Zoſimus, re-
rum per hæc tempora geſtarum diligentiſſimus
Scriptor, audiendus. Valerianus, inquit, cùm
intellexiſſet, Bythiniam à Scythis invaſam, ejuſ-
que civitates deletas, Nicomediam, aliaſque ur-
bes ſuccenſas, miſit Felicem, qui Byzantium
tueretur, ipſe ab Antiochia ad Cappadociam uſque
progrediebatur, & tranfitn dumtaxvat attritis op-
pidis, pedem referebat. Cumque peſtis invaſßiſſet
exvercitus, eorumque majorem partem abſumſiſſet,
Sapores Orientem aggreſſus exitio dabat omnia.
Valerianus Legatos ad Saporem miſit, ut datâ
pecuniâ bello finem imponeret. Sed Sapores,
ut Imperator ipſe ſecum in colloquium veniret,
poſtulavit. Ille verò inconſultò cum paucis ad
Saporem profectus, ab hoſtibus ſubitèò compre-
henſus eſt. Ita Zoſimus. Valerianus à Cappa-
docia pedem retulit, ſed Antiochiam non re-
diit, ut Zoſimum interpretatur Pearſonius ci-
tatus; verùm in Meſopotamiam, ubi Eutropius
eum captum aſſerit. Zonaras ait, Valerianum
cùm Edeſſæ in Meſopotamia ageret, ne à ſuis mi-
litibus occideretur, ad Saporem profugum hoſti ſe
tradidiſſe. Et poſtea Perſas Antiochiam ad
Orontem, Tarſum, & Cæſaream Cappadociæ
cepiſſe. Huc referenda, quæ Lactantius lib. de
Mortibus Perſéecutorum à paucis annis à Balu-
Zio V. C. in lucem edito hac de re habet. La-
ctantius poſtquam de Decio & perſecutione ab
eo ſuſcitata locutus eſt, cap. 5. ait: Non multò
poſt Valeriannus quoque non diſſimili furore cor-

reptus, impias manus in Deum intentavit, &&

6
——

in Annales C. Baronii.

271

„* . . —„ . .
multum, quanzvis brei tempore, juſti ſanguinis §8 Æ C. III.
At illum Deus novo ac ſingalari penæ ge- An. Ch. 29.

fudit.
nere affecit, at eſſet paſteris do-umentum, adver-
ſarios Dei ſape dignam ſoelere ſuo recipere merce-
dem. Hic captus à Perlis, non mods Imperium,
7uo fuerat inſolenter aſus, ſed etians libertztem,
quanm eteris ademerat, perdidit, vixitque in ſer-
vitute turpiſſimò. Nam Rex Perſarns Sapores, qui
eum ceperat, ſi quando libuerit, aut vehiculum
aſoendere, aut equum, inclinare ſibi Gomanum z-
bebaät, ac terga prabere „ S in poſito pede ſuper
dorſumz ejus, illad eſſe verum dicebat, exprobrans
ei cum riſi, non quod in tabulis aut parietibus KRo-
mani pingerent. Iia ille digniſſimo triumphatus,
aliquandiu vixit, ut diu Barbaris Romanum no-
men Iudibrio ac deriſui eſſet. Etiam hoc ei acceſſit
ad pœnam, qubd cum filium haberet Imperato-
rem, captivitatis ſuæx tamen ac ſervitutis eatre-
maæ anon invenit ultorem, nec omnino repetitus eſt.
Poſtea verò quaàm pudendam vitam in illo dedeco-
re fini vit, direpta eſt ei cutis, & exuta viſeeribus
pellis, infetcta rubro colore, ut in templo Barbaro-

rum Deorum ad memoriam clariſſimi triumphi

boneretur, Legatiſque noſtris ſemper eſſet oflen-
zui, ne nimium Romani viribus ſais fe derent, oum
X“ νν capti Principis apud Deos ſuos cerne-

rent.

Vixit in ea ſetvitute Valerianus uſque ad an-

num CCLXIX, Auctore Chronici Alexan- Quot annos
drini teſte, cui hac in re fides habenda : His in ſervitute

IX.

Coſſ. (Claudio nempe & Paterno) Valerianus vVixerit.

Anguſtus à Perſis oppreſſus periit. Vixit annos
LXYI. Pollio tamen in Valeriano cap. I. ait,
eum annos ſeptuaginta natum factum eſſe Im-
peratorem: quod verum non exiſtimo, niſi for-
tê numero rotundo loquatur. Valerianum an-
no CCLXIV adhuc in vivis fuiſſe, ſub Conſu-
latu ſc. Gallieni VI & Saturnini, teſtatur Pollio
lib. de duobus Gallienis cap. 10.
Quo anno Valerianus à Sapore captus fuerit,
hactenus in controverſiam vocatum,
nyſius Alexandrinus apud Euſebium

X.

quèd Dio- palerianus à
lib. 7. cap. Perſis zaptus

10. de perſecutione ab eo excitata loquens hæc hoc anno.

verba Apocalypſis 13. eidem applicet : Et data
Iſt ili poteſtas faciendi per menſos quadraginta
duos; quibus ex verbis Baronius intulit, hanc
perſecutionem per annos tres ac menſes ſex
continuatam fuiſſe. Quare cùm eam Maximo
& Glabrione Coſſ. anno nempe Chriſti CCLVI,
cœptam exiſtimarit, currenti anno finem ejus
conſignavit, ideoque & Valeriani captivitatem;
eo enim in Perſidem abducto, Gallienus Ec-
cleſiæ pacem reddidit. Pearſonius, aliique, qui
perſecutionem anno CCLVII ſuſcitatam fuiſſe
deprehenderunt, ſervitutem Valeriani & Eccle-
ſiæ pacem anno inſequenti contigiſſe autuma-
runt; neque defuere, qui utrumque in annum

CCLXImagno errore diſtulerint. Sed Dio-

nyſius Alexandrinus à Viris doctiſſimis non in-

tellectus. Quod enim de ſua Eccleſia, Tgypto-
que ſcripſit, illi de univerſa Eccleſia interpre-
tati ſunt; quamvis certiſſimum ſit, perſecutio-
nem in Ægypto, præſertimque Alexandriæ,
etiam poſt Valeriani captivitatem arſiſſe, ut mox
demonſtrabimus. Annus itaque capti Valeriani
independenter ab illa prophetia explicandus.
uo pacto certum eſt currenti anno Valeria-
num ad mancipii fortunam, ut Zoſimi verbis
utar, redactum fuiſſe, inchoato ſeptimo Imperii
anno, ideoque æſtate circiter ineunte. Primo,
quia Dionyſius Romæ die viceſima ſecunda Ju-
„4 lii

272

EC. III. lii Pontifex creatus, poſtquam Sedes ferè per
An. Ch. 259. annum integrum vacaſſet; quæ diuturnior vaca-
tio perſecutioni adſcribenda, ejus verè finis
Valeriani captivitati attribuendus. Secundèò,
ex Hiſtoriæ Auguſtæ Scriptoribus alii, ut Pol-
lio & Victor de Cæſaribus, Imperii anno ſexto,
Victor in Epitome anno ſeptimo captum tradi-
dere, extantque tam in Cimelis Principum,
quàm apud Antiquarios, Numiſmata Græca Va-
leriani, in quibus leguur, L. Z. id eſt, aunno
ſeptimo. Quare ſeptimum Imperii annum in-
choavit per aliquot menſes, qui ab Hiſtoricis ne-
gliguntur, qui eum anno Imperii ſexto ſupera-
tum ſcripsêre.
XI. Sed, inquit Pearſonius, Secularis & Donatus,

Refellitur qui ante ſeptimum ejus Imperii annum Conſu-
ſententia les non fuere, toties Reſcriptis Valeriani & Gal-
Pearſonii. lieni ſubſcribuntur, ut anni C CLX aliqua par-

te eum adhuc libertate gaviſum eſſe neceſſe ſit.
At ſi hæc ratio valeret, ſequeretur, anno Ccrxr
Valerianum adhuc in libertate poſitum fuiſſe;
cùm in Codice Juſtinianeo Leges reperiantur,
quæ in titulo præferunt Gallienum & Valerianum
Augg. mendoſæ itaque eæ, ac ſimiles Inſcriptio-
nes, & ab eo, qui Leges collegit, perperam ad-
ditæ, ut notavit Baronius, loquens de quodam

Reſcripto Imperatoris Severi anno primo Impe-

rii ejus dato, quod Severi & Antonini ejus filii
nondum Imperatoris nomen exhibet. Similes
errores tam in Caro, quâm in Diocletiano in-
frà indicabimus. Affert ſecundo Pearſonius
hunc Victoris in Epitome de Gallieno loquen-
tis locum : Regnavit annis quindecim cum pa-
ere ſeptem, ſolus oο. Sed Victor ſeptem annos,
quibus cum patte Gallienus imperavit, utrim-
que incompletos ac Julianos, non veroô Imperii
annos enumerat; contrà verò, dum annos quibus
ſine patre regnavit, notat, annos tantùm Ju-
lianos integros, utroque extremo incompleto
prætermiſſo, in ſummam confert; qui numeran-
di modus ab aliis Antiquis, quamvis rarius,
etiam uſurpatus. Sed Valerianum præſenti an-
no in Perſidem abducdum, ex dicendis certius
conſtabit.
XII. Gallieno igitur & Voluſiano Coſ. Macrianus
Macrianus & Raliſta in unnum exeroln! reliquias convocant,
cum fliis in & cum Romanum in Oriente nutaret Imperium,
Oriente & quem facerent Imperatorem requirunt, Gallieno
Eegzt *o ILm- tam negligenter ſe agente, ut ejus ne mentio qui-
, Mur gem, apud exercitum fieret inquit Pollio in Gal-
lienis duobus cap. I. Conſilii hujus finis erat,
ut Macriano cum filiis Macriano & Quieto de-
ferretur Imperium, qui ſtatim cum filio Ma-
criano contra Gallienum venire cœpit, Baliſta
& Quieto in Orieute relictis. Sed Conſulatus
ille Gallieni & Voluſtani anno CCLXI geſtus,
in citatum locum bollionis ſine dubio infartus.
Neque enim Pollio, qui diſertè ſcribit, Valeria-
num anno ſexto Imperii captum, aſſerere potuit,
anno tantùm octavo in finem vergente, Gallie-
no nempe & Voluſiano Coſſ. Macrianum &
Baliſtam de Imperatore eligendo deliberare cœ-
piſſe, cùm tam eodem Pollione, quàm Zoſimo
teſtibus, poſt illam cladem omnia, velut deſtituta
Principe, confuſa pariter &ö indefenſa jacerent,
& undique Tyranni inſurgerent. Præterea in-
frà Nummum Græcum Macriani recitabo, in
quo ſecundus Imperii ejus annus exprimitur, lo-
cumque Dionyſu Alexandrini afferam, ex quo
conſtat, nono Imperii Gallieni anno, eoque ac
Voluſiano Coſl. Macrianum jam periiſſe. Quo-

Critica Hiſtorico-Chronologica

modo itaque exiſtimare poterimus, ſcripſiſſe S£ C. 1I11.
Pollionem, Valerianum anno ſexto Imperii ca- An. Che 259.
ptum, ac tantùm biennio poſt de Imperatore
creando tractatum fuiſſe. Hoc igitur Pollio in
literas non miſit, vel ſi ſcripſit, valde deceptus
eſt. Sed Conſulatum illum non appoſuiſſe li-
quet ex iis, quæ habet Salmaſius in Notis ad li-
brum de duobus Gallienis, ubi ait, priora illius
libri verba uſque ad iſta, Gallieno igitur & Lo-
luſiano Coſſ. ex officina Correctorum prodiiſſe,
qui iſta ſic conglutinarunt, ut tegerent & diſſi-
mularent labem, quæ hunc locum temporum
injuriâ, Codicumque vitio inſedit. Unde, in-
quit Salmaſius, in Palatino Codice lacer &
mutilus totus hic locus eſt relictus, uſque ad
illa verba, Gallieno igitur & Vslaſiano Coſſ. Ve-
rumenimvero hæc uſtima verba non minus ſpu-
ria & addititia, quâm ea, quæ in Palatino Co-
dice deſiderantur, ideoque non minus rejicien-
da, licéèt in eo illa reperiri negari non poſſit,
verumque exiſtimem quod apud ſe conſtare af-
firmat Salmaſius, alios omnes, quotquot Hi-
ſtoriæ Pollionis exarati Codices reperiuntur, à
Palatino exſcriptos fuiſſe. Macrianum autem an-
no jam affecto Imperatorem dictum ex eo liquet,
quèd poſt Aureolum Imperium arripuerit, illud-
que toto octavo Gallieni anno in Oriente geſſe⸗
rit, ac ſecundo regni anno perierit, ut infrà
oſtendetur.
Antequam Macrianus purpuram in Oriente XIIIL.
ſumeret, jam Aureolus Illyricianos exercitus re- Ante Ma-
gens, ut teſtatur Pollio in libro de Triginta Ty- criavum dAs-
rannis cap. II. Imperium arripuerat. Quando enle e, 11.
enim cap. ſequenti Pollio refert, Macrianum, “ Fe“
& Baliſtam de creando Imperatore conſilium ſerat.
iniüſſe, ait: Tuneque conſtitit, Gallieno longé poſ- Baron. ann
to, Aureolo aſurpante laperium, debere aliquem 262. num.
Printipem fieri, & quidem optimum, ne quiſpiam PNX V.
Tyranhur exiſteret. Et poſtea Macrianum cum
filiis dictum Imperatorem fuiſſe narrat. Valens
etiam Proconſul Achaiæ, cùm accepiſſet, Gal-
lienum adverſum ſe Piſonem mittere, ſumſit Im-
perium, ſed brevi à militibus interemtus eſt,
poſtquam ipſemet Piſonem, qui in Theſſalia Im-
perator appellatus fuerat, occidendum juſſiſſet;

ſed Piſo anno ſequenti tantùm interfectus, ut

tunc dicemus. Baronius inter Tyrannos, qui
hoc anno inſurrexere, Amilianum gypti Præ-
fectum numerat; ſed Pollio eum poſt Macriani
interitum, anno nempe ccLXI, Imperium in
Ægypto uſurpaſſe docet. Certè, cùm totus ferè
Oriens cum Ægypto Macrianum Imperatorem
agnoverit; iſque ſecundum Imperii annum in-
choarit, nonniſi eo occiſo Aℳmilianus in Zgyp-
to Imperator nuncupatus. £Ægyptum verò Ma-
criano paruiſſe oſtendit Nummus Græcus à Tri-
ſtano recitatus, in cujus poſtica legitur: ATT.
K. M. σ0°οT A. MAKPIANOZ. id eſt, Impe-
rator Coeſar Marcus Fulvius Macrianus; in altera
parte: AAEEANAPEIA. id eſt, Alexandria.
Parte alia, ut ſcribit Zoſimus pag. 65. Soythe XIV.
parte quadam copiarum ſuarum Wyricum age- Imverium
bant, & civitates ejuſdem vaſtabant; cùm alia Romanum
verò parte aliam ingreſſi ad ipſam uſque Ro- bpeſte & ho-

mam perrexerunt, ſed Gallieno Tranſalpina lo- Bium inca-
ſionibus de-

ca, ut Romam defenderet, relinquente, Ro- aſtatum
mam illi quidem reliquere, ſed univerſam propè
pervagando afflixerunt Italiam. Interim tanta
peſtis in civitatibus exorta, quanta nunquam prins
ullo tempore extiterat. Hæc Zoſimus.
Gallienus, dum res Romana in tantis Verſare- XV.
Pare Eecleita

tur

n (
muſ⸗
zuuinin
htn
jmtiant⸗

Baron
262. I.
11n.

I.
Conſat

II.
Hatonig
tn
45 bya
Lani ciſi

C. IIl.
hen.

XAIII.
Ante Ma⸗
crianum Au⸗
reolt in Il-
Irin hurhl⸗
ram ſum.
ſerat.
Baron, ann-
262, Mum.
1XXV.

4 XIV.
e⸗ mye
, Nonulis

& e-

o⸗ n jneut⸗
d- huber he
e
1

2

in Annales
§ £ . III. tur periculis, pacem Chriſtianis concefſſit, ſed
An. Ch.260. edictum illud periit: quod enim refert Euſebius
coveeſa Ale- Iib. 7. cap. 1z. datum in favorem Ægyptiorum;
Fggines poſtquam Macrianus & fillii occiſi ſunt. Quare
potisntur. neque g u 41 ne⸗
cio potitæ; & perſecutio, quæ hoc anno in
aliis regionibus deſiit; ibidem continuata, &
quidem uſque ad menſem quadrageſimum ſe-
Baron. ann. cundum, ut teſtatur Dionyſius in epiſtola ad
262. num. Hermammonem, quem Baronius, Pearſonius,
tXXV S& Lombertus in rebus Cyprianicis explicandis,
Valeſius aliique paſſim malè interpretantes,
ſcripsère, perſecutionem Valerianeam per annos
tres & menſes ſex Eccleſiam afflixiſſe: quod ta-
men nonniſi de Alexandria & Ægypto aſſeruit
Dionyſius, qui in citata epiſtola de rebus tan-
tum in ſuo Patriarchatu geltis, non verò de iis,
quæ in univerſa Eccleſia contigére, mentionem
facit, ut magis anno c cLXI explicabo.

—

Anno Urbis ANNO PERIODI GRAGO-ROMAN & 5753.

Olyrnb. 259 QO 17 A G. 14. P. I5. April. Indict. 8
ane 4. JESu CHRISTI 260. ſecund. Baronium vacat.
DIONYSII PAP 2.
GALLIENI IMP. 8.
I. OsS. Cornelius Secularis II, & Julins Do-⸗
Conſules. Cint. Hos Conſules omnes antiqui Paſti

exbibent, & in Codice Juſtinianeo tredecim Le-
ges iiſdem notantur. Certum autem, Conſula-⸗
tus in eo Codice memoratos, ordinarios fuiſſe,
non verò ſuffectos. Contra quod chronologi-
cum principium Onuphrius in Faſtis, Baronius
in Annalibus, Peravius in lib. 1I. de Doct. Temp.
& Cointius in Annalibus Eccleſiaſticis Franco-
rum peccantes, in Faſtis ordinandis aliquos
Conſules vel expunxêre, vel prætermisére, vel
loco ſuo movêre, & in alienum tranſtulêre. Ba-
ronius, qui anno elapſo Aℳ.milianum & Baſſum,
currenti Secularem & Donatum exploſit, & cum
duobus illis Conſulum paribus annos duos, qui-
bus Magiſtratum geſsêre, reſecavit, eoque pa-
cto annos Urbis, Olympiadum, & ceterarum
omnium Erarum mutilavit, ut videre eſt in an-
nis Urbis, in margine hujus Operis defſcriptis,
qui poſt Imperium Decii annis Chriſti diverſi
generis à prioribus reſpondent, v. g. annus Ur-

bis 1000. reſpondet vero anno Chriſti ccxzvII,
Baroniano CcCXLIX. Quare annus urbis 1010.

reſpondere deberet vero anno Chriſti ccLVII,
anno autem Baroniano ccrIxx; & tamen, ut vi-
dere eſt in illius anni margine, jungitur quidem
cum vero anno Chriſti ccLVII, ſed cum anno
Baroniano ccrX, propter ſcilicet Conſulatum

primum Decii tanquam ordinarium in Faſtos

à Baronio infartum.
II. Sequentibus annis ante Imperii Diocletianei
Baronius initium, unico tantùm anno à vera Era Chri-
boſthde anne ſtjana Baronius diſſidebit, ob Conſulatus anno
tanthkm uano .
ab Epa val. elapſo, currentique prætermiſſos. Imò anno ſe-
gari diſidet. quenti veram Dionyſianam Eram aſſecutus eſſet,
niſi primum Decii Conſulatum, quem ſuffectum
eſſe conſtat, ſuis Annalibus inſeruiſſet. Ut ta-
men meæ Animadverſiones ejus narrationi con-
gruere poſſent, Conſulatum illum fictitium re-
jeci, & cum vero anno Chriſti ccII annos
duos Baronianos, ſcilicet CCLIII & cCcCIIV,
copulavi, ſeu, ut aceuratius loquar, unum ex

yptus, neque Alexandria pacis bene-

QC. Baronii. 273
illis annis expunxi. Quo pacto mea narratio Ba- S £ C. III.
ronianæ conſonare & conlſentire potuit. Verùm, An. Ch. 260.
iuppoſititius ille annus à me quidem tejectus,
ſed non à Baronio, ut fieri debuit; indeque fa-
ctum, ut mea quidem narratio Baronianæ re-
ſpondeat; ſed ipie adhuc unum annum ampliùs
quàm me numeret; donec tertium Conſulatum
abjecerit ob priotem nempe Deci ſuffectum in
Faſtos ſuos perperam inſitum. Porro Secularem
cum nota numerali edendum oſtendunt varia
reſcripta Codicis Juſtinianei, & libellus de Præ-
fectis Urbi, & Faſti Græci Heraclii!
Hoc anno Poſtumus in Galliis Imperator 111.
creatus, de quo Eutropius ait: Tum jam deſpe- Poſtumus
ratis rebus S deleto penè Imperio Romano, Po- in Galli 14
Rumns in Gallia obſeuriſſimè natus purpuram ſum- ere
ERt. Quare non ſtatim poſt Valerianum in Perfi- H
dem abductum, Poſtumus Imperium uſurpavit;
ſed hoc, & non alio anno: cujus rei validum
argumentum deduco ex Pollione lib. de xXxX
Tyrannis cap. 20. ubi legitur, Piſonem à Ma-
criano miſſum ad interficiendum Valentem;
qui in Achaia Imperium ſumſerat, ipſum
etiam in Theſſalia ſeſe Imperatorem appel-
laſſe, & Valentis juſſu peremtum fuiſſe. Poſt
quam mortem, Senatuſconſultum de Piſone fa-
tum, inquiz Pollio die ſeptimo Kalendas Zu-
lias, & Atellium Fuſeum Conſularem primæ ſen-
tentiæ conſultum dixiſſe, Divinos honores Piſo-
ni decerno, Patres Conſoripti: Gallienun, &S&
Valerianum S&& Saloninum Imperatores noſtros eſſe
confido. Sed non dubito quin locus ille in om-
nibus editionibus depravatus ſit, quin Pollio
ſcripſerit, Gallienum & Valerianunz Saloninum
Imperatores noſtros eſſe confido; ibi enim Gallie-
nus junior, qui & Valerianus ac Saloninus voca-
tus fuit, perperam in duos diviſus, ut certò
demonſtrant literæ Baleri Caduſiorum Regis ad
Saporem & Artabaſdis Armeniorum Regis ad
eumdem datæ anno præcedenti num. V. ex par-
te recitatæ, quibus uterque Saporem monet, ut
Valerianum captivum in libertatem reſtituat:
Valerianus & ſilium Imperatorem habet nempe
Gallienum/, & nepotem Cæſarem, nempe Va-
lerianum Saloninum in corrupto Pollionis loco
in duos malè diviſum. Neque dici poteſt in lo-
co Pollionis intelligi Valerianum Gallieni Au-
guſti frarrem, quia is nonniſi ſub finem impe-
rii Gallieni Cæſar & poſtea Auguſtus appellatus
fuit, ut infrà demonſtrabimus. Neque etiam
dici poteſt, Pollionem ibi Salonini nomine in-
telligere Qaintum Julium Saloninum Gallienum
alterum Gallieni Auguſti filium, is enim hoc
tantum anno poſt fratris cædem Cæſar à Gallie-
no Aug. patre dictus eſt, Victore teſte in Epit.
Gallienus in locum Cornelii filii ſui Salonianum al-
terum filium ſubrogavit. Quæ ad intelligentiam
loci, qui tot viros Eruditos in errorem traxit, *
obiter dicta ſunto. H
Redeo itaque ad tyrannidem Poſtumi, quu IV.
imperium in Galliis non arripuit, niſi poſtquam 4iden
Gallienum juniorem ſeu Valerianum Saloninum ““ anho⸗
occidit, quique ideo nondum imperabat, quan-
do Senatuſconſultum illud factum. Neque illud
anno præcedenti conditum, quia Valerianus
Aug. ſeptimum Imperii annum attigerat, quan-
do ſuperatus eſt, ideoque non ante menſem Ma-
jum anni ſuperioris. Eo capto non ſtatim Ma-
crianus Imperator dictus, ſed poſt unum, aut
alterum menſem. Dein Macrianus Piſonem in
Achaiam miſit, ſed iplſe in Theflaliam ſe con-
tulit,

274

SEC. III. tulit, ſeque Imperatorem dixit. Ubi cùm pe-
An. Ch.2606. remptus fuiſſet nuntium Romam perlatum, quæ
omnia ante diem XXVI menſis Junii, quo
Senatuſconſultum laudatum ſcriptum, anno
elapſo minimè fieri potuêre. Præterquam quod
illo Senatuſconſulto facto ſtatim Gallienus ju-
mior in Galliis interfectus non eſt; quamobrem
illud die XXVI Junii præſentis anni emiſſum,
eoque die ac menſe Valerianus Cæſar, ſeu Gal-
lienus junior adhuc in vivis erat, ſed non mul-
tò pòſt à Poſtumo de medio ſublatus eſt.
v. Neque in annum ſequentem Poſtumi uſurpa-
Nn ver?ꝭ tio differri poteſt, ut ex iis quæ in morte ejus di-
inſeguenti. cemus, apparebit. Denique Zoſimus pag. 651.
de quibuſdam Tyrannis, qui poſt Valeriani ſer-
vVitutem inſurrexêre, loquens ſubjicit: Ceteri
propemodum omnes pœnas dederunt, ſolus Aureo-
lus infeſto erga Imperatorem animo eſſe perrexit.
Secundum haæc Poſtumus quoque, cui magiſterium
militum apud Celtas commiſſum fuerat, animum
ad res novas adjecit: ſumtiſque ſecum militibus,
qui cum ipſo defecerant, Agrippinam contendit,

urbem maximam ad Rhenum ſitam, ubi Saloni-

num Gallieni ſalium obſedit, minatus obſidionem
ſe minimè ſoluturum, niſi deditus ſibi ille fuiſſet.
militibus obſidionis neceſſitate compulßir, ut & ip-
ſum & ipſius cuſtodiæ Præfectum à patre Silvanum
traderent; utroque Poſtumus interfetto, rerum
apud Celtas potitus eſt. Eamdem rem narrat Zo-

naras, niſi quod loco Silvani Albanum habet,

& Saloninum filium Gallieni juniorem Gallienum
appellat. Coloniæ itaque Gallienus junior Cæ-
ſar interfectus.
yI. Gallienus ſunior, qui ſemper in Nummis Vale-
Gallienus rianus appellatur, à Gallieno patre poſt mortem
junior conſe apotheoſi donatus eſt, ut oſtendunt paria Nu-
7 a1α. milſinata ejus conſecrationem repræſentantia, in
quibus legitur: DIVO VALERIANO CAES.
vel, DIVO CAESARI VALERIANO; in
poſtica parte, CoNSECRATIO S. C. Qui
Nummi, cum Cæſaris tantm nomine ſignen-
tur, de Valeriano Valeriani Auguſti filio, & an-
te mortem à Gallieno fratre Auguſto nuncupato
intelligi non poſſunt; càùm Auguſti titulus ei
in conſecratione denegatus non tuiſſet.
VII. Andreas Morellius Vir clariſſimus in Speci-
Nunquam mine univerſæ rei antiquæ nummariæ pag. 117.
Auguſtus. Nummum Græcum refert inſcriptum: ATTOK.
Fuir. OTAAEPIANOC. FTAAAIHNO C. OYAAE-
PIANOC. CEBEBB. id eſt, Imp. Valerianus,
Gallienus, Valerianus Auggg. In eo cernuntur
tria capita, Valeriani nempe Imperatoris & fi-
lii ejus Gallieni, & Valeriani Gallieni Auguſti
filii; non verèò Valeriani ſenioris filii, ut expli-
cat Morellius, qui etiam ex titulo, CEBBB. cum
triplici B B B. infert, Valerianum juniorem, vi-
vente adhuc patre, Auguſtum dictum, & tres il-
las litteras denotare, hanc appellationem omni-
bus tribus attribuendam eſſe. At alerianum Va-
leriani filium, quemadmodum & Valerianum
Gallieni Auguſti filium in eo Nummo expreſſum
ante hujus captivitatem Auguſtos non fuiſſe cer-
tiſſimum. Valerianus autem Cæſar ibidem Au-
guſtus appellatur juxta regulam jam à nobis ſta-
tutam, quòd nempe Cælares junctim cum Au-
guſtis in Nummis memorati, Auguſti & ipſi in
Nummis ſæpe vocentur. Verum eſt, in Cimelio
Regio duos Gallieni junioris Nummos æreos aſ-
ſervari, in quorum antica legitur: II. AI K.
KOP. OTAAEPIANOC KAIC. CEB. id
eſt, Publins Licinius Cornelius Ealerianus Ceſar

Oritica Hiſtorico-Chronologica

Auguſtus; qui titulus eidem Salonino in alio SÆ C. III.
Nummo Græco ab Occone pag. 476. inter A. Ch. z61.
Nummos Valeriani Gallieni Auguſti fratris rela-
to, etiam attributus. Sed id adulationi tribuen-
dum videtur; neque enim aliam rationem in-
præſentiarum aſſignare poſſum.
In ſecunda parte Diſſert. Hypaticæ cap. 6. VIII.
num. vII, hoc Nummo Occoniano & hac In- W
ſcriptione, quæ etiamnum in territorio Nicienſi d Sus

extat, innixus: nior Aug.
yeſpectu pas
CORNEILIÆ½ SALO h ze⸗

N I N £ .
SANCTISSIM. Auc.
CoONJUG. GALLIENI
JuNIOoORIS Auc. N.
ORDO CEMFENEIL-
cuR. ANT. AuRELIO
JANuIARIO. V. E.

ſcripſi, Gallienum juniorem ante mortem Augu-
ſtum nuncupatum fuiſſe, & uxorem duxiſſe Cor-
neliam Saloninam de nomine matris mariti ap-
pellatam. Sed Gallienum juniorem puerum &
valde juvenem in Nummis poſtea repræſenta-
tum deprehendi, eamque inſcriptionem de Gal-
lieno ejus patre reſpectu Valeriani ſenioris junio-
re nuncupato omnino interpretandam eſſe de-
prehendi; ita ut vox junior non ad Gallienum,
ſed ad Auguſtum noſtrum referenda ſit. Cujus
rei jam exemplum in medium adduxi, cùm de
Commodo Marci Aurelii filio in Nummo à me
recitato juniore Auguſto dicto, ſermonem habe-
rem, aliudque infrà referam de Galerio Maxi-
miano reſpectu Maximiani Herculii, Maximia-
no un. Aug. in Nummis appellato.

ANNO PERITODI GRACO-RoMANX 5754. Anno Urbis
1014. Olymp.
O 18 F. ) 15. P. 7. April. Indict. 9. 260. an. z.
Jrsu CRRISTI 261. ſecund. Baronium 262.
DIONYSII PAPA3.

GAILIENI IMFP. 9.

Num. I ad I V. Coſſ. Gallienus Aug. IV, 1.
S& Petronius Voluſianus. Sumtus hic à Gal- Conſules.
lieno Conſulatus juxta ſecundam Conſulatuum
Cæſareorum regulam, ſeu propter imperii ejus
Cæſarei Decennalia hoc anno celebrata ; eum
enim anno ſequenti imperii Auguſtei Decenna-
lia exhibuiſſe, & ob id Conſulatum V capeſſiiſſe
ibidem videbimus.
Baronius currenti anno, quem CCLXII 1I1.
appellat, Gallienum I V, & Valerianum Cæſa- Eſfti Baro-
rem Conſules proponit, quòd Vopiſcus in Au- vii emen-
reliano cap. 1ʒ. ex Actis publicis hæc verba reci- danser.
tet: Cum conſediſſet Valerianus Auguſtus in ther-
mis apud Byzantium, aſſidentibus Memmio Faſoo
Conſule ordinario, &c. Aurelianum Conſulem
ſuffectum declaravit, ur Vopiſcus cap. 11. jam
retulerat; Conſulatum cum eodem Ulpio Crinito in
annum ſequentem à die undecimo Kalend. Junia-
rum in locum Gallieni & aleriani ſperare te con-
venit. Ex quibus Baronius deducit, poſt Con-
ſulatum Memmii Fuſci anno CCLVIII ſecun-
důùm Baronium, anno ccLXI Conſulis ordi-
narii, ſtatuendos eſſe Conſules ordinarios Gal-
lienum IV, & Valerianum, 4à Kal. Januariis
uſque ad XXII Maij, à qua die iniere ſuffectum
Conſulatum

dictus ju-

Mart
d. Lar

Mryrin
h uchuo⸗
ſeidrte
,,

. I1 .
Ch16t.

7IIN
lenu:
AMus
Ju⸗
s.
dece ſa⸗
l.

Auno Utbis
o1c,Oln⸗
60, A0 E

12
uſche 1

i.
Eti Bafs-
mi emen⸗
Aant⸗

in Annales C. Baronii. 237 5

SEC. III. Conſulatum Crinitus II, & Aurelianus, qui
An. Ch. 261. poſtea imperavit. Sed ne novum par Conſulum
in Faſtos inſereret, loco Voluſiani, qui in omni-
bus antiquis Faſtis Collega Gallieni in quarto
ejus Conſulatu dicitur, ponit Falerianum Caſa-
rem Valeriani Auguſti filum, quem Foluſianum
etiam in Faſtis appellari dicit. Verùm, Valeria-
num illum ante Valeriani patris captivitatem,
Cæſarem non fuiſſe ſuperiùs demonſtravi: &
Card. Noriſius in Parergo de Votis Decennali-

. IcI
bus cap. F. doctè obſervat, Valerianum non po-

tuiſi Psluſianum etiam cognominari. Nam Va-

lerianus erat cognomen Liciniæ familiæ, ut ex
Nummis Valeriani ſenioris, ac Gallieni patet: &
Valerianus junior in Numiſmatibus dicitur P.
LIC. VALERIANISCAES. At Voluſianus
fuit ex familia Petronia, & bis, imperante Gal-
lieno, Præfectus Urbi fuit, ut ex Indiculo Præ-
fectorum Urbis à Cuſpiniano publicato intelli-
gitur. Perperam itaque duos Conſulatus, qui in
omnibus Faſtis ante Conſulatum Gallieni I V
ponuntut, exploſit Baronius, & cum illis annos
duos eiſdem reſpondentes malè abjecit; cùm de-
cantatiſſimus Conſulatus ille Gallieni & Vale-
riani à Vopiſco memoratus, ſuffectus tantůùm
fuerit, & Gallienus ille non Gallienus Auguſtus,
ſed Gallienus Cæſar ejus filius, & Valerianus
Gallieni junioris Collega, & Valeriani Auguſti
filius per hæc tempora nondum Cæſaream digni-
tatem adeptus eſſet; quod extra controverſiam
me poſuiſſe exiſtimo. Vides interim, ob duos
prætatos Conſulatus rejectos, Baronium, qui res
geſtas annis CCLIX, & C CLXalieno loco
recitavit, jam anno dumtaxat uno ab Era vulga-
ri diſtare.
A num. VI. ad X. Acta ſancti Laurentii ſup-
Marcyrium Poſititia eſſe certum eſſe debet, propter rationes
S§. Lamrenzii. à Baronio aliiſque in medium adductas, ſed verè
ſcripſit Leo Magnus in ſermone de hoc ſancto
Martyre, à Solis ortu uſque ad occaſum Levitico-
rum hominum coruſeante fulgore, quam clarifica-
tam eſſe eroſolymam ötephano, tam illuſtrem fa-
cam fuiſſe Romam Laurentio. Ejus martyrium,
quod Baronius huic anno illigavit, pertinet ad
annum Chriſti CCLVIII; in Epiſtola enim
ſancti Cypriani LXXX ad ſucceſſum eo anno
data, Sixtus in cœnzeterio animadverſus dicitur
octavo Iduum Anguſtarum, ſexta ſcilicet ejus
menſis die; ideoque cùm inter ſancti Sixti Pon-
tificis Romani mortem & Laurentii martyrium
triduum interceſſerit, ad diem ejuſdem menſis
decimam illud referendum: qua quidem die ejus
feſtum in Calendariis Bucheriano & Cartagi-
nenſi in Martyrologiis tam vetuſtis quàm recen-
tioribus recolitur. Divus Auguſtinus paſſim va-
riis in locis Laurentium laudat, & Ruinartus Vir
Cl. in Actis primorum Martyrum ſinceris & ſe-
lectis pag. 180. multa exhibet de ſancto Lauren-
tio ex aliorum ſanctorum Patrum & veterum
Scriptorum Opuſculis excerpta.
IVv. A num. LIX ad LX X. Bollandus ad diem
Mariyrium XXI menſis Januarii, & Ruinartus mox lauda-
S. Fruéueſß tus pag. 219. & ſeqq. referunt Acta authentica
S *ν ſancti Fructuoſi Epiſcopi. Tarraconenſis „ac ſo-
ceieorum ejus Augurii atque Eulogii Diaconorum,
qui paſſi ſunt apud Tarraconem, celebrem olim
Hiſpaniæ citerioris Metropolim, in hodierna
Catalonia ſitam, quorum initio annus eorum
martyrii his verbis exprimitur: Ealeriano & Gal-
lieno Inperatoribus, Emiliano & Baſſo Coſſ. X VI
Kalend. Februarii, die dominico, comprehenſus eſt

III.

PFructuoſus Epiſoopus; Augurius & Eulogius Dia- S C. III.
cones. Præterea de ſociis ejus in iiſdem Actis ha- An. Ch. 26
betur: Et fecerunt in carcere dies ſex; & producti
ſunt duodecimo Kal. Februarii, feria ſoxta „ S
anditi ſunt. Quæ nonniſi anno CCLIX gella,
quo littera Dominicalis B in curſu erat, ideoque
dies X II Kal. Februarii, ſeu dies XXI Janua-
rii cum feria ſexta concurrebat. Hinc liquet
Petavium lib. X V de Doct. Temp. Faſtos ſuſde-
que vertiſſe, quando Æmiliani & Baſſi Conſu-
latum loco ſuo movit, & in annum C CLXI

tranſtulit. Sic enim Frultuoſum, & ſocios ejus

jam à biennio occiſos martyres facit; adeo refert
ut Conſules ſuis annis reddantur. Ex Fructuoſi
autem Ackis germanis & legitimis miliani
Confulatum anno CCLIX geſtum elle certèò
intelligimus.
Eorum Natale die X X I Januarii apud Hip- Fra 46
ponem-regium celebratum fuiſſe, & Acta laudata in Eceleſias 7
eadem eſſe, quæ olim in Eccleſia Africana lege- Afrieana
bantur, eruitur ex iis quæ refert ſanctus Auguſti- recitats.
nus Sermone CCLXXIII novæ editionis,
aliàs CI de Diverſis, quem in eorundem San-
Gtorum natali habuit; nam num. VI fſic de iis
loquitur: Beati quorum Paſſio recitata eſt. Beata
Agnes ſancta, cujus Paßionis hodiernus eſt dies.
Certum eſt enim Agnetem die XXI Januarii
paſſam fuiſſe, qua re ipſa die in vetuſtiſſimo
Calendario Carthaginenſi à Mabillonio publi-
cato hujus feſtum recolitur. Sed de iiſdem Mar-
tyribus legendi Bollandus & Ruinartus citati.
Ad num. LXX. Paulus Samoſatenus anno, 4.
poſt captivitatem Valeriani dicitur factus Epiſ- . * 52
. . .. k. atenus fit
copus Antiochenus in Chronico Euſebii editio- Epiſe. An-
nis Scaligerianæ, ideoque præcedenti anno tioch.
Chriſti. Vides itaque in Annalibus nihil penitus
recitari, quod ad præſentem annum pertineat,
propter rationem jam ſupràâ aſſignatam.
A num. LXXI ad LXXV. Valeriani Au- VII.
guſti captivitas, quam hoc anno Baronius narrat, Valeriani
ſub Conſulatu EÆmiliani & Baſſi ideoque & ſer vir ius
anno Chriſti CCLIX accidit, ut eà anno oſten-
dimus. Cedrenus ſcribit Valerianum à Sapore
captum eſſe apud Cæſaream; ſed major fides Zo-
naræ, qui id Edeſſæ factum dicit, adhibenda.
Ad num. LX X V. Macrianum in Oriente æ& VIIIJ,
Aureolum in Illyrico anno etiam CCLIXty- g and
. . 7,. T L. Aures⸗
rannidem arripuiſſe, ibidem docuimus. E
Ad num. LXXVI & ſeqq. Sublatis in IX.
Ægypto Tyrannis, Gallienus hoc Reſcriptum ab Eax Recle-
Euſebio lib. 7. cap. 13. recitatum, ad Dionyſium His per-
Alexandrinum, alioſque Egypti Epiſcopos mi- Hyberm
ſit, quo perſecutionem ſedavit: Inperator Caſar ren
P. Licinius Gallienus, Pius Felix Auguſtus Dio- .

nyfo, Pinnæ, Demetrio, & reliquis Epiſcopis. In-

dulgentiam beneficii noſtri per univerſum Orbem
diffundi præcipimns, ut cuncti àa religioßs locis
abſeædant. Quocinca & vos reſeripti noſtri formd
uti poteſtis, ut nullus volis deinceps moleſtiam fa-
cſat. Atque id quod vobis exequi licetamdudum
àme conceſſum eſt. Gallienus itaque, qui jamdiu
pacem Eceleſiæ dederat, eam in «gyptum dif-
fundi voluit, præcepitque ut cuncti à religioſis
locis recederent, quod jam poſt captivitatem
patris aliis Epiſcopis conceſſerat; ſed quà con-
ceſſione propter Macriani tyrannidem Patriar-
chatus Alexandrinus potiri non potuerat. Euſe-
bius paulò pòſt addit: Eé & alin ejnſdem Impe-
ratoris Conſtitutio ad alios Epiſiapos data, qud
iis permiſit, ut Cæmeterierum ſuorum loca recupe-
rärent. Quamobrem falluntur Viri doctiſſimi,
qui

276
SE C. III. qui autumant, hæc duo Reſcripta ſtatim poſt
An. Ch. 261. Valerianum captum emiſſa fuiſſe. Illud enim,
quod tunc à Gallieno publicatum, & cujus
mentio in priori Reſcripto laudato, ad nos non
pervenit, & quod recitat Euſebius, ad Epiſco-
pos tantùm Ægypti directum, ut potiri poſſent
priori illo decreto, in omnium favorem emiſſo,
quo hactenus propter Macriani tyrannidem gau-
dere non potuerant.
X. Unus Ruſßinus, quod legerim, hoc agnoviſſe
Ruſßinus videtur. Nam licet Euſebius in libro ſeptimo,
r är poſtquam cap. 12. de iis, qui apud Cæſaream
dasdam per- Palæſtinæ martyrio perfuncti ſunt, cap. rz. de pacẽ
ſecutionem à Gallieno reddita agat; cap. 14. de Epiſcopis;
emiſſa fuiſſe, qui tunc floracre; cap. 15. quomodo Marinus apud
Oaſaream martyrio decoratus eſt; cap. 16. de
Myrio Chriſti causa etiam cæſo; cap. 19. de Thro-
no Jacobi Epiſcopi : nihilominus Rufinus ordi-
nem immutavit, quod conſiderans Valeſius in
Notis Euſebianis ad lib. 7. Cap. 13. ait: Porro mo-
nendus eſt Lector, capitum ordinem hic à Rufino
ommutatum. Hac enim duo capita 13 & 14. Rufi-
nus oollocavit poſt caput 19. quod eſt de Cathedra
Jacobi. In ludice tamen capitulorum, quem idem
Nufinus huic libro prafixit, idem eſt ordo capitulo-
rum, qui in Graæcis Euſebii exemplaribus. Cur
autem Rufinus ordinem capitum mutaverit, cau-
ſum non video; niſi fortè quia commodins eſſe cen-
ſuit, Marini & Aſturii martyria ſubnelctere paſ-
hioni Mareyrum Cæſarienſium. Sed animadvertere
debuerat, diverſis hæc temporibus contigiſſe. Nam
Ceſarienſes quidem illi paſſi ſunt in perſecutione Va-
leriani. Marinus autem & Aſturius ſub Gallieno.
Rufini errorem Uſuardus, & Ado, ac reliqui dein-
ceps ſecuti, martyrium Marini atque Aſterii in
Valeriani tempora contulerunt. Sed eos refellit Euſe-
bius, ut dixi. Ita Vir Cl.

XI. Veràùm, licet licentia illa; libertaſque aliquid

Duravi in veteribus Auctoribus immutandi minimè to-

perſecutio leranda ſit, ex ea tamen, quam ſibi Rufinus ſum-
aé lße da- ſit, intelligimus, ipſi perſuaſiſſimum fuiſſe,
em. 5 edictum Gallieni ad Dionyſium, alioſque Epiſ-

copos £gypti miſſum, aliud fuiſſe ab eo, quo
per univerſum Imperium perſecutio vetita. Nam
Euſebius cap. 1I5. laudato tradit; pace cunttis ubis
que Ecclehis reddita;, apud Caſaream Palaſtinæ
Marinum quemdam militari dignitate decora-
tum, ob confeſſionem Chriſti capite truncatum,
eodemque ſupplicio Aſterium ſeü Aſturium af-
fectum fuiſſe, quod corpus ejus decenti tradi-
diſſet ſepulturæ quod cùm factum ſit poſt Decre-
tum generale quo pax cunctis Eccleſiis con-
ceſſa, & ante decretum ad Epiſcopos Ægyptia-
cos poſt eladem Macriani datum, Rufinus hoc
ultimum utrique martyrio poſtponendum, &
Euſebii ordinem majoris claritatis gratiã inver-
. tendum duxit. Hine non malè Uſuardus, &
Ado, ac teliqui deinceps Rufinum ſecuti, marty-
rium Marini atque Aſterii in Valeriani tempora
. contulêre; licet uterque poſt Valerianum in Per-
ſidem ductum paſſus ſit: edicti enim Valeriani,
etiamiſi à Gallieno reſciſſi, vi & auctoritate mor-
ti traditi ſunt.

XII. Hoc itaque anno Macrianus & duo ejus filii
Nec-teuyt Macrianus & quietus interemti, & Eccleſia Ale-
S bstn. xandrina edicto Paeis à Gallieno conceſſo tan-
* AJem potita. Euſebius enim lib. 7. cap. 23. refert

poſteriorem partem epiſtolæ Dionyſii Alexandri-

ni ad Hermammonem, in qua Dionyſius narrat,
quomodo Valerianus Imperator à Macriano ad
acerbam perſecutionem adverſus Chriſtianos

OCritica Hiſtorico-Chronologica

excitandam impulſus eſt, ac ab eodem proditus, S C. 111.
juſto Dei judicio, Sapori traditus eſt. Mhacrianus An. Ch. 25 4.
autem, eo capto, Imperium, cui inhiaverat,
cum filiis obtinuit, & in gypto ab omnibus
receptus eſt. Hunc Macrianum nubi aſſimilat
Dionyſius, quæ radios ſolis aliquandiu intercipit,
ipſumque ſolem obſcurat: poſtea verò ſol, ea
evaneſcente, quaſi novus & clarus apparet. Tum
de Gallieno hæc ſcribit: Neligicſiſſimus vero Dei- Baron. ann.
que amantiſſimus Imperator ſeptennalem circulum 2²63. nu. LII.
jan emenſus, nonum Imperii annum degit, quo nos
feſta celebraturi ſumus. Scripta itaque ea epiſtola
præſenti anno, quo nonum Imperii annum Gal-
lienus auſpicatus eſt. Neque enim, ut Baronius
credidit, ea anno ſequenti data; quia, ut viſuri
ſumus. Gallienus anno CCLXII Auguſtei
imperii Decennalia celebravit, de quibus ſub
feſti nomine in laudato loco mentio, & ante il-
lud feſtum hæc epiſtola exarata.
Quare cùm in priori parte epiſtolæ Dionyſi XIII.
ad Hermammonem, quam refert Euſebius lib. era ie
7. cap. 10. Dionyſius dicit Joanni quoqu? ſimili- Pagen, ze⸗
ter revelatum eſt. Ait enim: Et datum illi os lo- temporé ve-
quens magna & impia; & data eſt illi poteſtas & zxatæ.
menſes quadraginta duo; (Apocal. 13.) utrumque
porro in Valeriano impletum mirari licet; illi
XLII menſes hoc anno in interitu Macriani ac
filiorum terminantur. Nam per tot menſes
Ægyptus & Alexandtia vexatæ; de illis enim ſo-
lis loquitur Dionyſius, non vero de perſecutione
Eccleſiæ in univerſum „ ut communiter locus
ille ab omnibus explicatur. Pearſonius tamen,
qui vulgarem illam opinionem tenuit, laudata
Dionyvſii verba, Religsoſiſſimus verò Deique
„ amantiſſimus & c. optimè explicavit. Quis, in-
„quit, umquam ita locutus eſt, ut quis poſt ſep-
„„tennium diceretur nonum annum jam agere:
„Neceſſe eſt, ut illud ſeptennale aliquid pe-
z, culiare deſignet, & diverſum ab eo tempore,
„quod poſtea ſecutum eſt. Eſt autem illud ſep-
tennium Imperii“, quod cum patre admi-
niſtraverat. Ut Victor: regnavit annos quindecim,
cum patre ſeptem, ſolus octo. Sed fallitur in eo
quod ſubjicit, Gallienum nempe ſeptennium
tranſcendiſſe, & octavo Imperii anno Macria-
num Imperialem honorem adeptum eſſe, præ-
ſertim in Æggypto. Nam Gallienus ſeptennium
illud incompletum imperavit; ſed antequam ab-
ſolveretur, Macrianus in Ægypto purpuram
ſumſit, & ab eo tempore nulla in gypto aucto-
ritas Gallieno fuit. Toto itaque octavo Imperii
ejus anno Macrianus in Ægypto regnavit, ne-
que ante præſentem, quo Gallienus nonum exor-
ſus eſt, ipſe & duo ejus filii interemti. Et ratio
eſt, quia Macrianus ſecundum Imperii annum
inchoavit. Extat enim apud Goltzium Nummus
Græcus inſcriptus: A TT. K. M. ½0°οT A. MA-
KPIANOC. ETC. CEB. L. B. id eſt, Impera-

tor Caſar Marcus Fulvius Macrianus Pius Au-

gultus. Anno ſecundo. Cùm igitur tate octavo
Gallieni anno tyrannidem in Ægypto exercue-
rit, ſeptimo ejuſdem Gallieni anno ab eo deſci-
Verat.
Verùm, eo hoc anno occiſo, majeſtas Gallieni X IV.
etiam apud Ægyptios agnita eſt: Gallienus vero; Salient Im-
inquit Dionyſius, renuntiatus, & communi tonſenſu 12 “WD e
omniut iterums approbatus eſt, vetus ſimul Imperator en.
ac novus; prior illis, ac poſt illos praſens, poſt Ma-
crianum nempe & filios. Gallienus;itaque uſque
ad ſeptimum Imperii annum inchoatum cum
Patre regnavit; per aliquot menſes ſolus : ſed
tote

Ol

D
ſet⸗
Ba.

An
101

W

lis

C. in

on. an

XIII.
Eecleſit i
yptu Tj⸗
annigiz ejus
emdort e⸗
Kate.

0
cue⸗
elei⸗
IIV..
lien en in-
Verlj rium in
e r
hüutuin.
ſque
cum

ſed

1000

lia Gallieni.

in Annales C. Baronii.

S † C. I II. toto oavo ejus anno Macrianus Imperio po-
An. Ch. 262. titus eſt, & nonniſi anno nono poſtquàm Ma-
crianus & filii periére, majeſtas Gallieno apud
Bigyptios reſtituta fuit.
XV. BPoſt Macriani & filiorum interitum, Aℳkmi-
WTmilianu, lannus ſumlit Imperium, Tbebaidem totamque
Imderium i’⸗ AD.gyptum peragravit, quem tandem Dux Gal-
Ore lieni Theodotus Imperatori Gallieno vivum tranſ-
arbei. miſit, ut teſtatur Pollio in duobus Gallienis eap.
Baron. ann. 4. & libro de Triginta Tyrannis cap. 22. ubi
263.-num. vI cùm de eo agat, antequam Gallienum & Fau-
& ſeqq. ſtinum anni inſequentis Conſules, & res ſub iis
geſtas memoret, apparet, DTmilianum poſt
Macriani cladem & epiſtolam Dionyſii ad Her-
mammonem, de qua ſuprà egimus, ſcriptam .
Imperium in Ægypto uſurpaſſe: de quo cum
ſub laudatis Conſulibus rurſus Pollio mentio-
nem faciat, ſub iiſdem interfectus eſt, cùm in
Nummis ſecundus Imperii ejus annus non le-
gatur. G

Olymp. 260. ANNO PERIOPDI GRCO-ROMANX 5755.

Olymp 160. O19 E.) 16. P. 23. Mart. Indict. 10.
vrraenm JESuCHRISTI 262 ſecundum Baronium 263.
Anno Urbis DIONYSII PAPA 4.
1015. . J
GALLIENI IMP. I0.
1. D num. I. Coſſ. P. Licinius Gallienus Aug.
Lonſules. V, & Fauſtinus, ut libellus de Præfectis
&n decenna-

Urbi, Anonymus Cuſpiniani, ceterique Anti-
qui Faſtorum conditores habent. Sumtus is à
Gallieno Conſulatus juxta ſecundam Conſula-
tuum Cæſareorum regulam, ob ejus nempe Au-
guſtei Imperii Decennalia, celebrata novo gene-
re Luadorum, nova ſpecie ponparum, exquiſito
genere voluptatum, inquit Pollio in duobus Gal-
lenis cap. S. ubi pluribus hanc pompam deſcri-
bit, & Gallienum mediam cum bicla toga & -
nica palmata inter Patres, Capitolium petiiſſe
dicit. Quare Conſulatum nondum Gallienus
abdicarat, quando hanc feſtivitatem edidit. Con-
ſtatque, verum eſſe quod ſæpe inſinuavi, in hu-
juſmodi ſc. feſtis nova de more inducta fuiſſe,
ideoque & Gallieni Decennalia novum Ludo-
rum genus, & novam ſpeciem pomparum deco-
raſſe, Ea enim ſolemnia currenti anno celebra-
ta eſſe diſertè docet ibidem Pollio. Cùm porro
apud Vaillantium V. C. averſam partem Numiſ-
matis Gallieni vidiſſem, tomo 2. pag. 172. in qua
habetur in laurea: VOTIS XNX ET XX, in du-
bio ſtatim fui, an nova hæc formula, ante hunc
annum, quod ſaltem ſciam „nondum Nummis
inſculpta, ipſo Imperii initio, quo Vota Decen-
nalia luſcepta, vel hoc anno, quo eadem Vota
ſoluta, uſurpari cœpta fuerit. Quare ſcripſi ad
Virum Clariſſimum Andream Morellium Re-
giis Numiſmatis delineandis totum intentum,
ut pro ſua erga me benevolentia Nummum il-
lum integrum deſcribendum curaret: qui ſtatim

277
præclaram occaſionem nactum eſſe, Antiquarios § . C. 11 I.
monendi, ut Numiſmata integra edant; cuùm An. Ch. 262.
alioquin non ſolùm eruditioni plerumque inu-
tilia ſint, ſed & ipſa Numiſmata, eorumque
ſtudioſos ac editores in contemtionem addu-
cant. Baronius, qui Imperium Valeriani & Gal-
lieni tardiùs inchoavit: præſentem annum no-
num Gallieni appellat, quòd in Nummis no-
na Tribunitia Poteſtas Gallieni ejuldem Conſu-
latui quinto conjungatur. Verùm vana hæc ra-
tio; ribunitia enim Poteſtas nona Gallieni, qu
nonus Imperii ejus annus deſignatur, per Pprio-
res hujus anni menſes in curſu fuit, & Tribu-
nitia Poteſtas x nonniſi circiter menſe Maio à4
Gallieno ſumta.
A num. I I ad VI. Euſebius lib. 7. cap. 2. de II.
Dionyſio Alexandrino ſcribit: Poſt hæc, pace Dus ſeditio;
vixdum reſtituta, Alexandriam regreſſus eſt. Ve- i⸗s kaci⸗
ruùm ium ſoditio bellumque rurſus illic exortum guendae.
fuiſſet, iterum ipſo Paſchæ die ex urbe Alexandria
tanquam ertorris eos per literas alloquitur. Tum Baron num-
narrat graviſſima mala ex illa ſed tione exorta. Ii. & ſeqq-
Quare anno præcedenti paulò poſt pacem re-
ſtitutam, Dionyſius Alexandriam rediit ‚ubi
hoc anno tempore Paſchatis in Epiſtolis ſuis
mentionem fecit illorum tumultuum, qui ſub
finem anni præcedentis contigére, quando £-
milianus tyrannidem in Ægypto atripuit. Hæc
enim de £miliano intelligenda obſervat Vale-
ſius in Notis Euſebianis. Porro Baronius m alè
confundit hanc ſeditionem cum altera in eadem
uxbe excitata, Claudio regnante, & ab Euſebio
lib. 7. cap. 32. narrata, qua durante Euſebius &
Anatolius celeberrimi Epiſcopi Alexandrinæ ur-
i laboranti operam commendarunt; quo tem-
Pore jam Dionyſius Alexandrinus ad cœleſtem
Patriam migrarat. Sed de hac ſecunda ſeditio-
ne infrà accurate agemus.
A num. XVIII ad XXI. Quia Pollio in III.
duobus Gallienis ſub hujus anni Conſulibus, * ader
variarum gentium in Imperium Romanum ir- Hagi. .
ruptiones, & quæ in ejus Decennalibus facta,
narrat, & Conſulibus anni ſequentis, Albino
nempe & Maximo, & rebus eo Conſulatu ge- 709.num:
ſtis prætermiſſis, ſtatim ſubdit: Gallieno & Sa- ſeqq. k. &
turnino Conſulibus, Odenatus Rex Palmyrenorum
obtinuit totius Orientis Imperium hinc factum,
ut Mediobarbus in Numiſinatis Imperatorum
pag. 375. hæc anno ſequenti ex Pollione narret:
Gothi occupatis Thraciis, Macedoniam vaſtant,
& Theſſalonicam obſident, mox vicli reæedtunt:
Seythæ Miam vaſtant, & Templum Dianz Ephe-

Eiaæ ſpoliant. Byzantii milites omnes interimit Gal-

lienus, mox Komam convolat, & Decennalia
magnificèò celebrat. Sed hæc omnia currenti an-
no acta; cùm certum ſit, Gallienum Decennalia,
ut jam oſtendimus, exhibuiſſe, & Pollio om-
nes illas devaſtationes & incurſiones narret, an-

tequam ea, quæ in Decennalibus geſta, & Gal-

lieni Romæ reditum recitet. Porro quando ibi-
dem ait Pollio: Pugnatum eſt in Ahaia Ma-

criano Duce contra eoſaem Gathos, undz victi per

reſcripſit, in antica parte conſpici caput radia- Achaos receſſerunt; cave Macriani nomine Ty-

tum Gallieni cum veſte Conſulari, & his verbis
circùm: GALLIENUuIS AucG. in poſtica verè
legi: VoTTS X ET XX in corona, Num-
mumque illum aureum in Cimelio Regio aſler-
vari. Gaviſus ſum vidiſſe citatum Pollionis lo-
cum hoc Numiſmate confirmatum, hujus for-
mulæ, quæ poſtea magno in ulſu fuit, origi-
nem à Gallieni Decennalibus repetendam, ac
Tom. I.

rannum: aut Macrianum ejus filium intelligas:

jam enim uterque anno præcedenti perierat,
ipſomet Pollione teſte. Codex Palatinus habet,

Mariano Duce, ut obſervat Gruterus in Notis

ad Pollionem. Sed, ut rectè Salmaſius, legen-

dum, Marciano Dauce, de quo loquitur Zoli-
mus pag. 652. cui Gallienus contra Poſtumum
profecturus, belli Scythici, vel Gothici ſum-
A a mam

278

S C. III.
An. Ch. 262.
263

IV.
Porphyrius
Roman ve-
nit.

Anno Urbis
1016.
Olymp. 260.
an. 3.

I.
Con ſules.

II.
Liber Diony-
ſii Alexæ. ad.-

Verſus Mil
lenarios.

III.
Porphyrius
occaſione
Decenna-
lium Gallie-
ni Romam
Venit.

mam mandavit. Ait præterea
Contra Poſtumium Gallienus cum Aureolo &
Claudio Duce, qui poſtea Inperium obtinuit, bel-
lum incepit, & um multis aukxiliis Poſtumius
juvaretur Celticis ac Francicis, in bellum cum i-
ctorino proceſſit, cum quo Imperium participave-
vat. Victrix Gallieni pars fuit, pluribus praliis
eventuum ratione decurſit. Quibus ex verbis in-
telligimus, Victorinum, qui poſt Poſtumum
occiſum imperavit, jam hoc anno ab eo in con-
ſortium Regni vocatum fuiſſe.
Ad præſentem annum referenda, quæ ſe-
quenti de Porphyrio, & Plotino num. III & IV.
dicemus. Ea enim anno quo Gallienus Decenna-
lia dedit, contigiſſe in dubium revocari non
oteſt. Mirum itaque videri non debet, ſi tan-
tà diligentiâ ea ſolennia explico; cùm eorum
beneficio varia è tenebris educantur.

—-

—

ANNO PERIODI GRACO-ROMANA 5756.
O 20 D. 17. P. 12. April. Indict. II.
JESu CHRISTI 263. ſecund. Baronium 264.
DIONYSII PAP &Æ §.

G ALLIENI IML. II.

Num. I ad X I. Coſſ. M. Nummius Albi-
nus II, & Maximus Dexter. Albinum
cum numerali nota proponit liber de Præfectis
Urbi, & Reineſius in Syntagmate Inſcriptio-
num pag. 465. unam refert, in qua legitur: M.
NuxMMIO ALBINO CoNSüULI ORPDINARIO ITF-
RuM; fuerat enim Conſul ordinarius anno
Chriſti c cxXVII, ut oſtendit Card. Noriſius
in Epiſtola Conſulari. Notam etiam numeralem
exhibent Faſti Heracliani.
Cùm ex Euſebio lib. 7. cap. 24. conſtet, li-
brum Dionyſii Alexandrini de Promiſſtionibus
ſcriptum fuiſſe adverſus Nepotem Epiſcopum
Ægypti, qui Millenariorum errorem docebat,
mirum, inquit Valeſius in Notis ad Euſebium,
Hieronymum in Præfatione libri 18. Commen-
tariorum in Iſaiam affirmare, librum illum ad-
versus Irenæum Lugdunenſem Epiſcopum à
Dionyſio fuiſſe conſcriptum; ait enim Hiero-
nymus: Irenai tantàm LEugdunenſis Epiſcopi fa-
giam mentionem: adverſus quem vir eloquentiſ-
ſimus Dionyſus, Alexandrinæ Eccleſiæ Ponti-
fex, elegantem ſoripſit librum, irridens mil-
le annorum fabulam. Fuit quidem Irenæus ex
eorum numero, qui Regnum Chriſti mille an-
norum ſpatio in terris futurum crediderunt. Ve-
rùm, Dionyſii liber non contra Heneum, ſed
contra Nepotem exaratus, ut ex Euſebio laudato,
& ex ipſo etiam Hieronymo in lib. de Scriptori-
bus Eccleſiaſticis liquet.

Ad num. X I, & ſeq. Porphyrius Philoſophus

platonicus non Judæus, ſed Tyrius fuit, ut an-
no CCCITI num. vIIIdemonſtrabo, neque hoc
anno, ſed præcedenti Romam venit anno æta-
tis ſuæ tticeſimo, ut ex Vita Plotini ejuſdem
ſectæ Philoſophi, quam in literas miſit, intelli-
gimus, ideoque natus erat anno Chriſti ducen-
teſimo triceſimo ſecundo, aut circiter. Illud ma-
nifeſtè liquet ex eadem Vita, in qua dicitur:
Agebat Plotinus annos (ut retulit Euſtochius) ſex
& ſexaginta, ſecunde Claudii Imp. anno jaum pe-
racto. Et paulò poſt: Zam veroò ſi computemns 4

Critica Hiſtorico-Chronologica

ibidem Pollio: ſecundo Claudii Imnp. auno exaéto jam annos ſex &

ſexaginta, nativitatis iltius tempass cum tertio de-
cimo Severi Inp. anno concurrit. Quare in lu-
cem prodiit Plotinus anno ducenteſimo quinto,
quo decimus tertius Severi cœpit, obiitque an-
no ducenteſimo ſeptuageſimo, quo Claudius
etiam & vivis exceſſit, annique illi ſexaginta
ſex utrimque incompleti fuere. Antea ſcriple-
rat Porphyrius: Decimo Gallieni Inp. anno ego
Porphyrius & Graæcia una cum Antonio Rbodio
Romam veniens Amelium reperi, obto & decem
jam annos Plotino familiariter uſum. Poſtea ait:
Hi ergo libri unus atque viginti, quando eum pri-
mum onveni, ſeripti jam erant, quando Plotinus
nonum & quinquageſimum atatis annum agebat,
ego autem & hunc ipfum annum, & quinque in-
ſuper deinceps cum Plotino verſatus ſam. Ploti-
nus itaque anno Chriſti ducenteſimo ſexageſimo
ſecundo, quo Gallienus decimum Imperii an-
num inchoavit, quinquageſimum nonum ætatis
ingreſſus eſt, eodemque anno Porphyrius Ro-
mam venit, ibique toto illo anno & quinque
inſuper uſque ad annum Chriſti ccLIXVII
manſit, ut liquet ex ſequentibus Porphyrii ver-
bis: Quo verò tempore in Sicilia vitam agebam,

quò perveneram circa quintum decimumque Gal-

lieni Imp. annum, Plotinus libros quinque compo-
ſuit, & ad me in Siciliam miſit. Neque dici po-
teſt, decimum illum Gallieni annum intelligen-
dum eſſe de ultima ejus parte, quæ cum præſen-

ti Chriſti anno concurrit: ſic enim Porphyrius

non potuiſſet pervenire in Siciliam circa quin-
tum decimumque Gallieni Inp. annum. Quamo-

brem Porphyrius occaſione Decennalium Gallie-

ni anno antecedenti magnã pompaâ celebrato-
rum Romam venit.
Quid Plotinus tentaverit, docet idem Porphy-
rius: Gallienus Imp. uxorque ejus Salonia Plotinum
honorabant, maximèque colebant. Hic igitur eo-
rum benevolentid fretus, ut dirnutam quandam
olim in Campania civitatem Philoſophis ap-
tam inſtaurarent, regionemque circumfuſam
cultæ civitati donarent, concederentque civita-
tem habitaturis Platonis legibus gubernari, atque
ipſam Platonopolim appellari, pollicebatur ſe illuc
habitatum una cum amicis omnibus profetcturum.
Quod facilè Philoſophus ad votnm impetraviſſet,
niſi quidam Imperatoris familiares invidia, vel
indignatione, vel alia iniqua de cauſa acriter ob-
ſtitiſent. Quibus ex verbis luculenter confir-
matur, quod ſæpius alibi inſinuavi, annis ſc.
Decennalibus & id genus feſtis addictis urbes
aut conſtructas, aut reædificatas, aut novis no-
minibus de more appellatas fuiſſe. Quæ ſimi-
liave lubenter inculco, quia hactenus nemini
obſervata, plurimumque ad Antiquitatis no-⸗
titiam conducentia.

ANNO PERꝝIODI GRCO-ROMAN&E 5757.
O 21 CB. 18. P. 3. April. Indict. 12.
JESuI CHRWISTI 264. ſecund. Baronium 265.
DIONYSII PAP 6.
GALLIENI IMP. 12.
D num. I. & ſeqq. Coſſ. Gallienus Aug.

A VI, & Saturninus. Gallieni Conſulatus
juxta quintam Conſulatuum Cæſareorum re-

gulam ob triumphum nempe Perſieum, de quo

An⸗
§8 £& C. III.
An. Ch. 263.
Tu
Guli⸗
ℳue
NℳℳN
Giuit.
.
A e
Dion
IV. Paule
Plotinus de maſe⸗
Platonopoli ſopp
condenda
fruſtra agit.
Baron.
V. Kſe

Anno Urbis
1017. Olymp.
260.R. 30

I.
Conſules.

C. I.

IV.
Photinu &
launpplli
Ccondepds

fufraagit.

Auno Utb
7. ſot 7Oyng.
1,200

—

D
. Cnſchs
us

S§SE C. III. mox ſermo erit. Imperatores enim, ſi annis
An. Ch. 264. Decennalibus & id genus feſtis addictis trium-

II.
Triumphus
Gallieni, qui
Odenatum
Auguſtum
dicit.

Phos non ducerent, ad eos aliis annis exhi-

endos Conſulatum ſuſcepiſſe jam ſæpius in-
dicavi.
Pollio in duobus Gallienis cap. 10. ait: Gal-
lieno, & Saturnino Conſulibus Odenatus Rex
Palmyrenorum obtinuit totius Orientis Inperium;
additque, illum ſtatim bellum Perſis indixiſſe,
Niſibin & Carras occupaſſe. Tum ſubjicit: Vin-
ctente Odenato triumphavit Gallienus, nulla men-
tione patris facta: quem nec inter Deos quidem,
niſi coaltus, retulit, cum mortuum audiſſet, ſed
adhuc viventem : nam de illius morte falſo com-

pererat. Quæ verba confirmant quod ſcribit

Auctor Chronici Alexandrini, Valerianum ſe-

in Annales C. Baronn. .

11II.

niorem in ſervitute vixiſſe uſque ad annum
Chhriſti CCLXIX;, ut jam ſupra anno CCLIX,
uo in Perſidem eſt abductus, diximus. Ode-
natus non ſemel, ſed iterum Ckeſivhontem uſ-
que proceſſit, & Perſas intra munitiones ſuas
compulſos occluſit, inquit Zoſimus pag. 651.
quod & confirmat Pollio citatus, qui ſubdit,

Gallienum, ubi comperit, Cteſiphontem eſſe per-

ventum, fugiſſe Regem, captos Satrapas, plu-
rimos Perſarum occiſos, Odenatum participato
Imperio Auguſtum vocaſſe. Cùm verò Medio-
barbus Nummum Græcum Odenati Auguſti
producat, in quo legitur, L. A. id eſt, anno
quarto, & Odenatus anno ccLIXVII occiſus
fuerit, liquet; hanc nuncupationem præſenti
anno factam. Certè annis, quibus Imperatores
triumphabant, eadem quæ annis eorum Decen-
nalibus & id genus feſtis addictis, de more
præſtita.

A num. III ad XV. Epiſtola Dionyſii Ale-

An epiſtolæ xandrini adverſus Paulum Samoſatenſem Epiſ-
Dionyſii ad copum Antiochenum, falſa & ſuppoſititia cre-
Paulum Sa- qitur à Valeſio in Notis ad lib. 7. Euſebii cap.

moſatenſem

ſuppoſititia.

30. Nam patres quidem, inquit Valeſius, An-
tiocheni Concilii affirmant „ Dionpſium non
dediſſe literas ad Paulum, ſed tantùm ad Eccle-
“* ſiam Antiochenſem. In illa autem epiſtola,
* quæ Dionyſi nomine publicata eſt, Dionyſius

Baron. num. „pis Paulo ſcripfſiſſe dicitur. Sed nec ſtylus il-

v. & ſeqq.

*c lius epiſtolæ ac reſponſionis, reliquis Dionyſii
* Scriptis reſpondet. Itaque Opus illud adul-
*terinum eſſe, ob eas quas dixi rationes, mihi
* perſuadeo, licèt Baronius eam epiſtolam pro
* vera ac germana habuerit. Ita Valeſius, ea
præcipuè ratione motus quèd in epiſtola ab
Euſebio lib. 7. cap. 30. recitata, Epiſcopi, qui
Antiochenæ Synodo contra Paulum Samoſaten-
ſem coactæ interfuerant, de Dionyſio Alexan-
drino loquentes dicant: Seripſit quidem Antio-
chiam, ſed erroris ducem (videlicet Paulum)
ne ſalutatione quidem dignatus eſt, neque ad eum
nominatim, verkim ad univerſam Antiochenſem
Eccleſiam literas ſuas direxit; & nihilominus ea
epiſtola, quæ Græcè & Latinè tomo 1. Con-
eiliorum refertur, his verbis incipitur: Keſcri-
phimus ad ea, quæ prihs ſcripſiſti. Ob quæ verba
ea epiſtola Valeſio falſa credita, unà cum de-
cem propoſitionibus ejuſdem Pauli & Diony-
ſii ad eas in ea epiſtola reſponſionibus. Verum
ex illis verbis illud tantùm inferfi deber, falsè
eam epiſtolam Dionyſio Alexandrino attribui,
non autem ſcriptam non fuiſſe ab aliquo ex Epiſ-
copis, qui Synodis adverſus Paulum Antioche-
num celebratis interfuerunt. Innumeris enim
exemplis conſtat, indubitatæ antiquitatis epi-
Tom. I.

ſimo quinquageſimo ſecundo,

2979
ſtolas Exſcriptorum errore falſos titulos præ-
ferre. Porro plures Synodos adversùs Paulum
coactas fuiſſe ipſemet Valeſius obſervat ex Eu-
ſebio lib. 7. cap. 23.
uod verò ibidem dicit Baronius, teſtari
Athanaſium lib. de Synodis, ſublatum fuiſſe à
Dionyſio Romano Pontifice; & Dionyſio Ale-
xandrino Paulum Samoſatenſem, Valeſium in

S £ C. I II
An. Ch. 26 5.

IV.
Synodus R6
mana ad⸗
Verſus 5ds

moſatenſem

Notis ad Euſebium, Petavium lib. 1z. de Doct. ſuppoſttitia.

Temp. alioſque Viros eruditos decepit. Exiſti-
marunt enim, Paulum in aliqua Synodo Ro-
mana damnatum fuiſſe, quod tamen non dicu
Athanaſius; cujus hæc ſunt verba: Duo enim
Dionyſii diu ante eos ſeptuaginta fuere, qui Sa⸗
moſatenſem ſuſtulere; quorum alter Romæ, alter
Alexandriæ Præſul erat. Quæ verba ſic explica-
vit Baronius, quaſi relativum qui ad utrumque
Dionyſium referretur, licet ordinem dicat ad
ſeptuaginta Epiſcopos, qui in ſecundo Concilio
Antiocheno Paulum condemnavéêre: hos enim
in eodem de Synodis libro Athanaſius vocat
Septuaginta Epiſcopos Pauli Samoſatenſis condem-
natores, quod Athanaſium legenti magis con-
ſtabit. Synodus itaque Romana in cauſa Pauli
Samoſatenſis ſuppoſititia eſt.
Ad num. XV. Peſtis quæ Imperium Roma-
num adeo afflixit, cœpit anno Chriſti ducente-
annosque non
decem, ut putavit Baronius, ſed quindecim du-
ravit „ uti eo anno num. XXIV & ſeqq.
demonſtravimus. Obtinuit annos XV, inquit Ce-

Baron: hufi
X. & ſeqg.

V.
Finis peſtis
Quindecena
nalss

drenus ibidem laudatus: cœpit autumno, & de-
hiit ſub ortum caniculæ. Quare uſque ad canicu-

lam anni CCLXVII graſſata eſt; ideoque

quæ hic de ejus fine Baronius habet ad illum

Chriſti annum rejicienda.

—

— —

ANNO PERIODI GRACO-ROMAN 5759.

O 22. A. 19. P. 23. April. Indict. 13.

Anno Urbis
1018.
Olymp. 264

Jusu CRRISTI 265. ſecundum Baronium 266.

DIONYSII PAP& 7.
GAILIENI IM P. 13.

D num. 1 Coſſ. P. Licinius Ealerianus II.
— & L. Lucillus Macer Rufinianus. Prior
erat Valeriani Auguſti filius, qui tam in libro
de Præfectis Urbi & Anonymo Cuſpiniani, ac
Faſtis Heraclianis, quàm in Inſcriptione ab Onu-
phrio lib. 2. Faſtorum relata, editur cum nume-
rali nota, quia nempe anno ducenteſimo quin-
quageſimo nono, Gallieno juniore Cæſare Col-
lega, Conſulatum ſuffectum geſſerat, quem præ-
ſenti anno nondum Cæſarem fuiſſe demonſtrat
eadem Inſcriptio, dedicata currenti anno pr.
Non. Decembris, ut in ea legitur, quæhis verbis
incipit: CoLONIA. AucusT A. VERONA.
NovA. GALLIENIAN A. VALERIANO. II⸗
ET. LucILLO. CoxNs. Quod ſi jam hoc an-
no Valerianus Cæſar fuiſſet, is titulus in ea In-
ſcriptione legeretur. Ex quo conſtat, perperam
hactenus creditum, Valerianum iſtum ante
patris captivitatem Cæſarem fuiſſe, quod Pol-
lio in Valeriano juniore dicat: A patre abſente

I.

Caſar eſt appellatus, a fratre (ut Celeſtinus di-

cit) Auguſtus. Verum Pollionem erraſſe certiſ-
ſimum: ex iis enim, quæ jam ex ipſomet Pol-
lione retuli, manifeſtiſſimum redditur, hunc
Aa 2

Valeria-

280
6£ C. II I. Valerianum, quando Valerianus ſenior ejus pa-
An. Ch. 265. ter in Perſidem ductus eſt, nondum Cæſarem
fuiſſe. Lucillus, cujus egregiam Onuphrius ci-
tatus Inſcriptionem recitat, Gallieni Auguſti,
& Valeriani hoc anno Conſulis propinquus

erat, ut docet Pollio in duobus Gallienis cap. 12.

TI. Fallitur Baronius, quando hunc Valerianum
galeriaznus Gallieni Auguſti filium fuiſſe, Nummos decla-
Conſul filius rare ſctibit. Nam jam ab aliquot annis Gallienus
fuit Valeria- iunior d Poſtumo, qui hoc tempore in Galliis
i Aug. regnabat, interfectus fuerat, illeque in Nummis
dictus: P. CoRN. SA L. VALERIANIS CAES.
vel P. LIc. CoR. VALERIANISCAES. id eſt,
Pablius Lieinius Cornelius Valerianus Caſar:
Valerianus verò Valeriani Auguſti filius& frater
Gallieni Aug. hoc anno Conſul, nunquam in
Nummis Cornelius vocatus, ſed tantum P. LI C.
VALERLANUS CAES; licèt uterque quan-
doque in Nummis tantum dicatur VALERIA-⸗
NuS CAEFSA R. His non obſtantibus jam in
DPilſert. Hypatica à me ſtatutis Triſtanus Tom.
3. pag. 129. Mediobarbus pag. 383. & Vaillantius
Tom. I. pag. 267. innixi laudatis Pollionis verbis
contendunt Valerianum hoc anno Conſulem à
atre Cæſarem & à Gallieno fratre Auguſtum
dicum fuiſſe; imo Mediobarbus exiſtimat
factum id fuiſſe anno CCLIV& CCLXVII,
& Vaillantius Tom. 2. pag. 394. id probat ex
Nummis in quibus legitur P. LIC. VALER.
CAESAR, vel AucdG. & pag. 395. ait his ver-
bis VIRTUS ET PIETASAUG cG. intelli-
gendos Gallienum & Valerianum fratrem qui
in eis repræſentantur. Tillemontius in ſua Im-
peratorum Hiſtoria Gallica Notatiuncula 3. de
Valeriano eorum ſententiam ſequitur & proba-
re conatur filium ejus Valerianum appellatum
fuiſſe Cæſarem anno C CLV aut ſaltem anno
CCLXI, quia Aurelius Fuſcus de Piſonis con-
ſecratione verba faciens Gallienum, Valerianum
& Saloninum Imperatores appellat, aitque hunc
Valerianum non poſſe eſſe Gallieni Auguſti fi-
lium, quia is jam anno CCLX occiſus fue-
rat. Verum jamdiu hæc à nobis magna ex par-
te, & in hoc Tomo ex toto confutata, oſten-
ſfumque Pollionem ſeu Celeſtinum quem lau-

dat valde hallucinatum eſſe. Quindecennalia

Cæſarei imperii Gallieni in hunc annum in-
cidunt.
III. A num. II ad X. Poſterior Synodus Antio-
Poſterior Sy- chena, non verò prior, ut Baronius exiſtimabat
nodus An- epiſtolam ad Paulum Samoſatenſem ſcripſit, in

tiochena ad- qua Patres Fidem ſuam de Chriſto ipſi ſignifi-
Verſis Sa- .

moſatenſem. “ . . .4 1.
Natenſ. Citantur. Extat hæc epiſtola in Bibliotheca Pa-

trum data à Synodo inter initia conſeſsus, an-
Baron. ann. tequam Malchion Presbyter adverſus Paulum
266. num. 11. diſputaſſet. Certè, inquit Valeſius in Notis Euſe-
bianis lib. 7. cap. 30. vel ipſe illius epiſtolæ titu-
lus eam in priori Synodo Antiochena ſcriptam
apertè convincit: Exemplum epiſtola miſſæ Pau-
lo Samoſatenſi ab Orthodoxis Epiſcopis, priuſquam
deponeretur. Atqui conſtat, Paulum Samoſaten-
ſem in ſecunda demum Synodo Antiochena
depoſitum fuiſſe. Nam in priori Synodo decep-
tis per ſimulationem Epiſcopis indemnis abſ-
ceſſerat. Addit Valeſius, Epiſcoporum nomina
illi epiſtolæ præfixa idem indicare: Eymenans,
Theophilus, Theoteenus, Maximus , Proclus,
Bolanus, Paulo in Chriſto ſalutem. Neque enim
Hymenæus in priori Antiochena Synodo, ſed
Firmilianus Cæſareæ in Cappadocia Epiſcopus
præſedit.

Critica Hiſtorico-Chronologica

cant, & utrum eadem cum ipfis ſentiat, ſciſ-

Ad num. X & ſeq. Ceterum, cum Euſebius S£ C. I11.
lib. 7. cap. 28. de hac Synodo Antiochena lo- An. Ch. 26 ½.
quens ſcribat: Dum haæc agunur, Dyonyfius ex- ; 1.
tremum diem obut, anno Principatus Gallieni „ Sialeren
duodecimo, Cum Alexandriæ Epiſcopatum ſeptem- n .
dezim annis obtinuiſßſet. In ejus locum ſubrogatus Baron ibid.
eſt Mawimus; liquet, hanc Synodum Antioche- num. .
nam vel anno præcedenti, quo duodecimus
Gallieni annus inchoatus, vel ſaltem curreni;,
quo abſolutus eſt, celebratam fuiſſe. Colirur
Dionyſus Alerxandrinus in Martyrologio Roma-
no die xVII Novembris, obſervatque Vale-
ſius in Notis ad Euſebiuin lib. 7. in Prommio,
cognomentum Magni non ſolùm ab Euſebio,
ſed ab omnibus ferè antiquis Patribus Dionyſio
Alexandrino attributum fuiſſe, uti à Baſilio
in Epiſtola Canonica ad Amphilochium, &
à Maximo in Scholiis ad Dionyſium Areo-
pagitam.
Ad num. XIV & ſeqq. Accuratè ſcribit Ba-
ronius, cum nulla amplius De ſancto Gregorio .
Neocæſarienſi in Ponto Epiſcopo, Thaumatur- desor'
ee. 1 . aumatur-
go & Pontico appellato, mentio habeatut poſt gi.
Concilium Antiochenum, exiſtimandum eſſe
ipſum haud diu poſt ex hac vita migraſſe. Sed
cum ſanctus Præſul die XVII Noveinbris in
Martyrologiis colatur, & Baronius mortem ejus
hoc anno, qui ei eſt C CLXVIcollocet, Lab-
beus in lib. de Script. Eccleſ. nullo Auctore ci-
tato tradit eum die X VII Novemb. currentis
anni ad cœleſtem patriam migraſſe. At ſæpius
demonſtravimus Sanétos Martyrologiis aliis
diebus quàâm obierint ſæpe affixos fuiſſe, & res
incertas tanquam certas ſine teſte aſſerendas
non eſſe. Gregorius poſt prima literarum tyro-
cinia de Cappadocia Berytum, & inde Cæſa-
ream Palæſtinæ cum Athenodoro fratre tranſiit,
ubi ab Origene Logicam, Phyſicam, Mathe-
maticam, ceteraſque Philoſophiæ partes, & bo-
narum artium diſciplinas accuratius percepit.
Tandem creatus fuit Neocæſareæx Ponti Epiſ-
copus, & poſt exantlatos pro fide Chriſtiana
labores multos, & patrata plura miracula, ob
quæ Thaumaturgus vulgò cognominatus eſt,
in domino obdormivit anno & die incertis. Ope-
ra ejus omnia quæ reperiri potuêre hoc ſeculo
typis edita de quibus legendi laudatus Labbeus,
Oudinus in Supplement. de Script. Eccleſ. &
Guillelmus Cave in Script. Eccleſiaſticorum Hi-
ſtoria Literaria, & rejicienda Expeſitio fidei proli-
xior, Arianis præcipuèê ac Sabellianis oppoſita,
Capita XII De fide, cum anathematiſmis, qui
Neſtorii & Eutychis erroribus præſertim oppo-
nuntur, & Sermo in Santta Theophania, quæ
Opuſcula cenſuræ meritò ſubjecta fuêre.

84 6
n0
267 . 2⁵

V.
Obitus §.

Anno l.
1020,
Olymy.
An. 3.

1.
Conſules

I..
Zenobia
eelit e
to ant

Ano Urb
1or1.
Olymp. 2
an. 4.
Anno DUrl
1030. ſecu⸗
Uim har,.
nium.

6.

ANNO PERIODI GR AGοROMAN8 5759. Olymp. 261.
O 1; G. OD 1u. P. S. April. Indict. 144. Gio. 20.
DIONYSII PAP 8. Anno Ur-
bis 1019.

GALLIENI IMP. I4.

D num. I. Coſſ. Gallienus Aug. VI I, & Sa- I.
binillus. Gallieni Conſulatus juxta ſecun- Conſales.
dam Conſulatuum Cæſareorum regulam, ob
Quindecennalia nempe Auguſtei Imperii hoc
anno celebrata. Quare rectè Baronius ſcribit, Va-
lerianum Nallieni Auguſti fratrem hoc anno ab I..
. eO0 Callien⸗

lng. inten

e
Ch. A
1V.“
tus De.
ialeraz.

ion ibig,
Am. .

hitusg.
Preporii
lhaumatar⸗
i.

. Oynp. 201.
all. 1
Olynp⸗ 261.
untim
. Zaruniun.
Anno l⸗
bis lolg⸗

es⸗
. ℳ

b

4

in Annales C. Baroni. 281

⁸ £ C. III. eo Auguſtum nuncupatum eſſe; cùm annis hu-
An. Ch. 266. juſmodi ſolenniis addictis Cæſares & novi
267. 26 . Auguſti creari ſoliti eſſent. Antea tamen hoc
ipſo anno Falerianus Cæſar, ipſoque anno exeun-
te Auguſtus dictus: Tribunitia enim Poteſtas
in Nummis ejus cum nota numerali non exhi-
betur. Hine Mediobarbus in Numiſmatis Im-
peratorum pag. 378. Gallieni Nummum in po-

ſtica inſcriptum: LIBERALITAS AuGG.

S. C. ad Liberalitatem à Gallieno factam cùm
Auguſti titulo Valerianum fratrem donaret, non
maiè refert; ſed in eo non audiendus, quòèòd
Valerianum, Odenato hoc anno occiſo, eam
dignitatem obtinuiſſe tradit. Odenatus enim
nonniſi anno ſequenti ſublatus, ut tunc dice-
us. In Diſſertatione Hypatica ſub hujus anni
Conſulibus de Gallieni Quindecennalibus lo-
uens retuli ex Occone pag. 472. Nummum
Gallieni x v Tribunitia Poteſtate notatum cum
hac poſtica: col... hic. fel. hel. id eſt, Colonia
Ricina feliæx Helvia, vel, Colonia Aventic. feliæ
Helvetiorum, ut alii explicant. Sed hæ duæ par-
tes duorum diverſorum Nummorum ibidem à
me minus conſideratè conjunctæ.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO -ROMAN & 5760.

1020.
Olymp. 261. O 24 F. O2. P. 31. Mart. Indict. 15.
an. 3. JIESuICHRꝝISTI 267 ſecundum Baronium 168.

DIONYSII PAPZ 9.

GALLIENI IMP. I5.

1. D num. I. & ſeq. Coſſ. Paternus & Ar-
Conſules. ceſilaus, ut rectè Baronius.
II. Hoc anno Odenaætus inſidiis conſobrini ſui in-

Zenobia ſue- teremtus eſt cum ſilio Herode, quem & ipſum Im-
eedit Odena- peratorem appellaverat. Tum Zenobia uxor eius,
to marito. quòd parvali eſſent filii eius, qui ſupererant, He-
rennius & Timolaus, ipſa ſuſcepit Imperium, diu-
ue rexit non muliebriter, neque more fæmineo,
inquit Pollio in duobus Gallienis cap. 13. Per-
veniſſe ad hunc annum oſtendit Numiſma jam
ſuperiùs allatum, in quo quartus Imperii ejus
annus legitur. De Zenobia Odenati uxore, &
Palmyrenorum Regina ſecmo infrà recurret.

Anno Urbis ANNOPERIODI GRCO -ROMAN& 5761.

21. „ . „
iymp. 26. O 25 ED. 3. P. 19. April. Indic. 1.
an. 4. JrSuüuCHRISTI 268. ſecund. Baronium 169.
Anno Urbis
1020. ſecun DIONYSII PAP I10.
dum Baro-
nium. CrAuPDII IMP. I.
I. D num. I & ſeq. Coſſ. Paternus II, &
Genſules. Marinianus, ut libellus de Præfectis Ur-

bi, Anonymus Cuſpiniani, Auctor Chronici
Alexandrini, Caſſiodorus, Victorius, Idacius,
Proſper, ac Theo, & Heraclius in Faſtis Græcis
habent; qui omnes cùm Paternum iterum Con-
ſulem appellent, liquet, eum à Paterno „qui
anno præcedenti Faſtis nomen dedit, diverſum
eſſe. Nam duo Conſulatus continentes Auguſtis
tantùm & Cæſaribus attributi.
II. Ad num. I. Zoſimus pag. 6t. ait: Gallieno bel-
Galienn lum Seythicum naviter urgenti nuntius adfertur;
mp. inted Anreolum Ducem omnium copiarum equeſtrium,
ens. qui ad urbem Mediolanum, Poſtumi tranſitum
Tom. I.

in Ialiam obſorvare juſſus fuerat, rer novas moli- SÆ C. III.
ri, & Imperii ſummam ſibi polliceri. Ad ejus rei An. Ch. 262.
fam am conturbatus; ſtatim ad iter Falicum ſemet
accingit; ſubditque, eum iter Italicum perſe-
quentem inſidiis ſublatum luiſſe. Addit Pollio
lib. de duobus Gallienis; Gallienum occiſum,
ut guidam ferunt, circa Mediolanum; abi con-
tinuo & frater ejus Valerianus eſt interemtut.
Interitum ejus Mediolani contigiſſe uterque
Victor, ac Eutropius diſertè tradunt; dies ta-
men, quo Gallienus peremtus, incompertus.
At cùm conſtet ex Pollione in Claudio cap. 4.
Romæ nuntiatum eſſe nono Kalendas Aprilis,
Janguinis die, Claudium Imnperatorem factum,
aliquot ante dies Gallienum Mediolani cum
fratre occiſum neceſſe eſt. Zonaras tamen ſcri-
bit, Senatum Romanum, Gallieni cæde cogni-
ta, fratrem illius & filium etiam occidiſſe. Erat
is Quintus Julius Saloninus Gallienus Cæſar:
Gallienus enim junior, ſeu Valerianus Julii fra-
ter, jam ab aliquot annis trucidatus fuerat.
Imperavit Gallienus poſt patrem à Perſis cap- III.
tum, annos novem, ut Eutropius & Victor de Qor annu
Cæſaribus habent, vel annos octo, ut ſcribit &*lienu⸗
Victor in Epitome, qui ſolùm in modo nume- Pera vis.
9 ne
randi differunt. Pollio in Gallienis duobus, alios
novem, alios decem etiam Gallienum imperaſſe
in literas mittere, prodit. Quibus ex ultimis
verbis intelligimus, Gallienum anno ducente-
ſimo quinquageſimo nono ſolùm regnare cœ-
piſſe: ab eo enim anno ad currentem, decem
utrinque incompleti fluxêre; novem verò non
planè integri. Imperavit in univerſum annos
quindecim, ut omnes Antiqui produnt, quos
vel integros, vel ferè integros fuiſſe duo oſten-
dunt. Primùm Euſebius lb. 7. cap. 28. ait:
eNlα 3 0' Rois riauroſs τα nο πα M1εναα
õ xXρνο τ—r, 2Xαοεdι—₰ος αυυ N didονορ
quæ verba ſic Valeſius vertit: At Gallienus,
Imperio per quindecim continuos annos admini-
ſtrato, Claudium ſucceſſorem reliquit; ſed perpe-
ram. Euſebius enim non de annis quindecim
continuis & non interruptis, ſed de annis inte-
gris intelligendus eſt. Quare præferenda verſio
Chriſtophorſoni, qui Græca de verbo ad ver-
bum reddit: Gallienus ubi quinderim annos in-
tegros gabernaſſet, &c. Secundàùm, Mediobar-
bus in Numiſmatis Imperatorum unum ex ſuo
Muſæo producit in poſtica inſcriptum: P. M. TR.
P. xVI. CoS. VII. Ex quo deduccniurm Cal-
lienum, qui hoc anno circa diem decimum no-
num menſis Martii occiſus fuit, anno cCcIIII
menſe circiter Maio Imperium ſuſcepiſſe, quo
circiter menſe hoc anno Nummus ille percuſ-
ſus, in aliqua urbe, ubi mors ejus nondum in-
notuerat; nam Imperatorum Nummos Tribuni-
tiam Poteſtatem exhibentes, antequam ea, quæ
in iiſdem legitur, incepta fuiſſet, percuſſos, non
videtur veroſimile.
Quidquid hac de re ſit, ex præfato Gallieni IVv.
Nummo colligitur, Gallienum anno ccCIIII roroei⸗
ante æſtatem Imperium iniiſſe, erraſſeque Chro- ahnmaßm J
nologos, qui Gallo & Voluſiano vel quadrien-
nium, vel etiam biennium integrum, & Gal-
lieno annos quindecim utrinque incompletos
aſſignarunt; quod eorundem Imperatorum an-
nos retrogrado ordine numeranti certèò conſta-
bit. Ex anno enim & menſe, quibus Gallienus
interfectus, quorum uterque manifeſtus, præ-
cedentium Imperatorum Chronologia pendet;
neque certior & expeditior ratio quærenda, ad
Aa 3 gam

5 C. III. eam per hæc tempora reſtituendam. Baronius
An. Ch. 26⁸. anno c cC LIV Gallieni initium, annoque ccLxIx,
ut ipſe numerat, mortem ejus conſignavit, ſic-
que annos circiter à1eidem aſſignat; cùm
menſe Martio currentis anni eum interfectum
fateatur. Sed ex dictis Gallienum diutius Re-
gnum obtinuiſſe manifeſtum redditur.
V. Ad num. I II. Verum eſt, audita Gallieni
Barbari in morte varias gentes ſeſe in Romanum Impe-
Gallias ir-. rium effudiſſe; ſed literæ Claudii Imperatoris à

rua nnr. Pollione recitatæ, in quibus mentio trecento-
rum millium Barbarorum, anno ſequenti ſcrip-
tæ, quo multitudo illa debellata, & Terricus
in Gallis Hiſpaniiſque regnabat, ut infrà vide-
bimus. Hoc autem anno Seytharum diverſi po-
puli in Romanum ſolum & Rempublicam vene-
runt, atque illic pleraque vaſtarunt, dum aliis oc-
patus eſt Claudius inquit Pollio in Claudio
vap. 6.
VI. Ad num. I V & ſeqq. Baronius Claundium Im-
Rnle ſ. peratorem edictum adverſus Chriſtianos pro-
ð mulgalſe ſcribit duplici fundamento innixus.
ssss. Primum conſiſtit in Actis ſanctorum Martyrum
Marii & Marthæ ejus conjugis, & filiorum Au⸗-
Baron. num. difacis & Abachum, quorum Actorum mentio

v„ & vi. & die quarta Aprilis in Vita S. Valentini: quæ in-
ann.270. n. tegra ex variis Manulſcriptis refert Bollandus
1I1 & ſeqd. die XIX Januarii, quo Marius & ſocii colun-
tur. Secundum deſumitur ex Actis S. Laurentii
die x Auguſti à Surio recitatis, in quorum fine
memoratur martyrium S. Cyrille filiæ S. Trypho-
niæ uxoris quondam Decii Cæſaris, quarum
prior die XN X VIII Ocdtobris, pofterior die
XVIII ejuſdem menſis in Martyrologio
Romano colitur, & quorum Baronius &
Spondanus præſenti anno mentionem faciunt,
Mari & ſociorum martyrio in annum ſequen-
tem dilato. Verùm, nullus ex Antiquis perſe⸗
cutionis à Claudio motæ meminit, & Acta S.
Laurentii à Surio recitata, planè adulterina &

ſuppoſititia. In iis enim diſertè legitur, Lauren-

tium & Siætum Papam, Decio imperante, mor-
te affectos Valeriani Dræfecti juſſu, & tamen
utriuſque martyrium „ Valeriano & Gallieno
imperantibus, contigiſſe certum. Secundè, in
iiſdem Actis legitur, veniſſe Decium Iimperato-
rem in Perſidem, & occupaſſe Babyloniam, Ba-
Srianam, Hyrcaniam & Aſſypriam, quæ merè fa-
buloſa; cùm Decius poſt adeptum Imperium
in Perſidem profectus non fuerit. Mors itaque
Triphoniæ, ac Cyrillæ filiæ martyrium ſub Va-
leriano Imperatore, non verò ſub Claudio con-
VII. Nec minus adulterina Acta Sanctorum Ma-
Asa SS. Ma- rii, Marthæ ac filiorum; quidquid dicat Bollan-

ri & Mar- dus citatus: in iis enim dicitur, Marium & Mar-

the ſuppoſ cham cum filiis miſiſſe ſe ad pedes B. Calliſti,
rias,. qui, imperante Elagabalo, Pontifex Romanus
creatus eſt, quique ideo hoc tempore non ſe-
debat. Ait Bollandus in Notis ad ea Acta: Erat
in quibußdam KRoſmeydi ſchedis annotatum, in his
Actis pro Calliſto reponendum Dionyſium. Quod
num in veteni copia MS. repererit, num ſolà con-
jecéturd definierit, baud liquet. Verùm, ſi hoc
Roſ'eydus in aliquo veteri monumento le-
giſſet, illud indubiè indicaſſet. Baronius ait,
Calliſti Epiſcopi nomen in cunctis exemplari-
bus legi, & ſi quis ad illum hæc referre malue-
rit, ſub Alexandro collocanda eſſe. At Alexan-
der Severus amicus Chriſtianorum fuit, nec eo
imperante Eccleſia Romæ vel alibi vexata.

Critica Hiſtorico Chronologica

In ſincero Bedæ Martyrologio cum Auctario S C. III.
Flori & aliorum quod præſxit Bollandus Tom. An. Ch. 269.
II Sanctorum menſis Martii ad diem XxXv men- VIII.
ſis Octob. legitur: Ipſo die Remæ via Salaria na- 1, ſ . Eg
tale quadraginta ſex Militum, qui ſimul baptixati eyrologio.
4 Dionyßio Papa, & mox jubente Clandio Inpe-
ratore decollati ſunt. Ubi ſunt poſis & alii Marty-
res centum viginti Uzus, inter quos fuerunt qua-
tuor milites Chriſti Theodotius, Lucius, Mar-
cus & Petrus. Seriptum in Paßione Santti NRiſti.
Ita Beda. Florus aliique eo die vacant; & jure
merito, hæc enim hauſit Beda ex Actis ſuppo-
ſititiis Sancti Sixti Papę. Quare licet illa mar-
tyria vera ſint, eorum tamen dies incertus,
nec ulla imperante Claudio perſecutio in
Chriſtianos vel milites excitata, ut ex dictis li-
quet.

ANNO PERIODI GRACO-ROMXAN £ 5762. Anno Urbis

O 26 C. )4. P. 4. April. Indict. 2. Olymp. i02.

JSu CHRISTI 269. ſécund. Baroninm 270. 2. 1.
FELICIS PAP £ I.

. num. I. ad XVII. Coſſ. M. Aaurelius I.
Claudius Aug. Il & Paternus. Claudii Conſules.
Conſulatus juxta primam Conſulatuum Cæſa-

reorum regulam.

Jam in ſuperioris anni fine oſtendimus Clau- 11.
dio Imperium Romanum regente nullos Mar- Aca Sandto-

tyres in Eccleſia fuiſſe, nec ullum ex Antiquis "urm ſus
tradidiſſe vel eum vel Præfectos ejus eamdem Ciaadis
vexaſſe. Quare Acta quæ refert Baronius de mar- r
tyrio Marii, & Marthæ ejus conjugis cum filiis zitias.
eorum Audiface & Abachum, qui é Perſide jam
Chriſtiani Romam ad orationem Apoſtolo-
rum veniſſe dicuntur, ſuppoſititia, ideoque à
Ruinarto in Actis ſinceris & Selectis primo-
rum Martyrum jure merito prætermiſſa. Certum
quidem Marium alioſque memoratos martyrio
eoronatos fuiſſe, cùm eorum nomina in aliqui-
bus antiquis Martyrologiis legantur, & in
Hieronymiano ad diem XX menſis Januarii
habeatur: Romæ in Cœmeterio Fabiani Epiſoopi
& Sebaſtiani. In Cœmeterio Mari, Martha,
Audifax & Abbatuce; verum præfata eorum
Acta poſt aliqua ſecula ab aliquo rei Hiſtoricæ
parum perito ſcripta. Inrerim obſervabis lag-
datum locum Martyrologii Hieronymiani cor-
ruptum eſſe & Florentinium in Notis, qui rectè
vidit nullum unquam Romæ fuiſſe cœmete-
rium Marii, malè illud in Arenarium „ quod
progreſſu temporis Sancti Marii dictum fuerit,
mutaſſe.
Ad num. XVII. Epiſtola Dionyſii Papz de 1III.
diviſione Parochiarum ad Severum Corduben- Decretelhs
ſem Epiſcopum ſcripta, Viris doctis fupponiti- niele EE.
tia creditur. Incipit enim verbis Leonis I epiſt. Gtter e.
24. ſecundam antiquum ordinem: Ohm & ab
initio tautam percepimus à B. Betro Apoſtolorum
Principe, &c. continetque varia loca ex ſancto
Gregorio Magno deſumita. Sed hanc ſimiléſve
Romanorum Pontificum epiſtolas, ſuppoſititias
eſſe à Viris Doctis probatum.
Hoc anno Poſtumus, qui in Galliis jamdiu IV.
imperabat, interfedtus eſt cum filio Poſtumo, 1. Mans
quem Auguſtum renuntiarat. Occiſus eſt rebel- t
lione Lolliani, qui & ipſe deinde à ſuis militi- ee⸗ K
bus interemptus eſt, ut prodit Pollio in lib. de
xxX

35
4. 09

§.
Daſtum
ing ar
aton, à
267, num.

In.
Ch. 269,

1 Alr.
legie

Anno Urbis

1022,
Dynp 161.
u. 1.

1.
nſclt

II.
Adta Sanche⸗
fum ſub
a
lmp. '⸗
run ifef.
titiN.

ſe III.
1 Denuai
Diunli bh,
⸗ Adalerisé

gefru if
di teritns
de
XX

SC. IIL XXX Fyrannis, qui addit, Poſtumum virum
An. Ch. 269. extitiſſe fortiſſimum, magnumque Gallorum er-
ga eum fuiſſe amorem. Sed valde hallucinatur,
quando cap. 3. & §. per annos ſeptem Gallias in-
ſtauraſſe ſcribit. Euttopius enim & Oroſius de-
cem ei annos aſſignant, eorumque ſententiam
confirmat Nummus Poſtumi in Cimelio Regio
aſſervatus, & in poſtica inſcriptus: P. M. TR. xX.
Go. s. V. V. P. Viſitur Victoria ſtans, ſiniſtro pe-
de globum calcans, ſiniſtrâ ſcutum tenens, in quo
manu dextrà ſcribit, Vo. XX. id eſt, Eotis Licen-
nalibus. Decimum autem annum illum tantùm
inchoatum fuiſſe certum eſt, quia ex dictis anno
cGX, poſt menſem Maium Imperium ſuſ-
cepit, & ante annum inſequentem ſuhlatus fuit-.
Mediobarbus ceterique recentiores Scriptores,
Gallieno imperante Poſftumum trucidatum vo-
lunt. Sed eum Claudio Imperium adminiſtrante
adhuc Gallias rexiſſe, apud me indubitatum.
Primò, quia Zoſimus, qui multa ſingularia per
hæc tempora habet, teſtatur, tempore, quo Gal-
lienus occiſus, Aureolum ad urbem Mediola-
num Beſtami tranſitum in Italiam obſervare juſ-
ſum. Zoſimi verba anno præcedenti à me reci-
tata ſunt. Secundè, Zonaras in Vita Claudii
hæc refert: Om Poſtumus adhuc tyrannidem ob-
tineret, & Barbari Maotide palude ſuperata;
Aßam Europamque vaſtarent, ac utrum bellam
prins conficiendum, eſſet, deliberaretur; Clandius
dixit: Bellum Poſtumicum mea intereſt, Barba-
ricum Retpublicæ, cuius inprimis habenda eſt
ratio. Tertiè, Victor in Epitome de Claudio
Imperatore loquens, ait: His diebus Bictorinns
Regnum cepit. Victorinum autem Victoring ſeu
Victoriæ filium poſt Poſtumum in Galliis impe-
raſſe, docet Pollio in libro de XXX. Tyrannis.
9. Q tamen adverſus hanc opinionem mili-
Paſesmi e tant, levia non ſunt. Pollio enim laudatus cap.5.
des ſih Gal- ſcribit, Poſtumum Lolliani rebellione interem-

Bieng oeß, tum eſſe, Galdlieno perdente Rempublicam; &
cont gif: recitat primam concionem Mari, qui
Baron. an cap. 7. P concionen M. 4, J

267. num. 1. V&torino, Lolliano & Poſtamo interemtis, criduo

tantùm imperavit, in qua ait : Non vino, non
Roribus, non mulierculis, non popinis, ut facit
Gallienus, depeream. Veràùm, Pollionem, qui
imperante Conſtantino M. ſcripſit de Triginta
Tyrannorum Vita & geſtis, parum edoctum
fuiſſe, ejus leétio mahlleſtar. Nec mirum, Po-
Aunmi interitum Gallieno imperante contigiſſe,
Pollionem ſcripſiſſe; cùm ei annos tantùm ſep-
tem attribuerit; hoc enim pacto ad Claudu
Regnum pervenire non potuiſſet. Neque obſtat
ſecundò Victor de Cæſaribus, qui in Gallieni
Vita civiles motus ortos narrans, ait, primum
omnium Poſtumum Imperium uſurpaſſe, tum
Lollianum, dein Marium, & eo jugulato Vibto⸗
rrinum, ac denique Victoriam, quæ amillo Vi-
QGKRorino filio Tetricum Imperatorem fecit. Nam
—— perperam hinc deducitur Poſtumum Gallieno
Imperante extinctum; alioquin dicendum eſſer,
Tetricum ante Gallieni cædem in Galliis impe-
raſſe; cùm tamen certum videatur, paulò ante
mortermm Claudii Victorino ſucceſſiſſe. Victor
itaque citatus uno tenore de illis Tyrannis lo-
quitur, nulla ratione habita temporis, quo in-
cepere, aut quo deſiere. Imò perperam ſcribit,
fuiſſe primum Boſtumum qui Imperium ulurpa-
rit; cùm ex Pollione, Eutropio ac Zoſimo con-
ſtet, alios jam Tyrannos inſurrexiſſe, antequam
ipſe ſeſe in Galliis Imperatorem diceret. Deni-
gue quando in acclamationibus in inauguratio-

Gothos jam per quindecim annos Ulyricum Mace- lati.

ne Claudii Auguſti factis, & à Pollione in Clau- 84 C IIn
dio cap. 4. recitatis dicitur: Clandi Auguſte, tu An. Ch.2695

nos à Zenobia & à Viktoria libera: dictum ſepties:

Clandi Augnſte, Tetricus nihil fecit: dictum ſep-
ies; non inde ſequitur, Vickoriam ac Tetricam
jam tum imperaſſe, ſed tantàm Romanos gravi-
ter tuliſſe, quòd in Oriente & in Occidente 4
fæminis urgerentur; quod eis magis intoleran-
dum videbatur. Poſtumo enim imperante Victo-
rinus conſors Imperii fuit, & tam Victoria,
quàm Tetricus, qui Aquitaniæ præſidebat, in
partem adminiſtrationis Reipublicæ venéêre.
Extant Numiſmata Poſtumi, in quorum po- VI. 4
ſtica legitur : QufNOhENNALES POSTUMI Wa Wa
Au. Ignoratum hactenus, an ipſo Imperii ejus peris jus
initio, vel quinto ejus anno cuſa fuerint; quod initio pei⸗
ut ſcire poſſem, ſcripſi ad Virum clariſſimum cuſſa.
Andream Morellium, ut videret; an in iis, quæ
in Gaza Regia ſervantur, Poſtumnus cum habitu
Conſulari exhiberetur; ex Nummis enim appa-
tet, eum in Quinquennalibus Conſulatum ter-
tium, in Decennalihus verò Conſulatum quin-
tum ſuſcepiſſe. Cumque Vir eruditiſſimus re-
ſponderit, tria ibidem reperiri varia aureaque
Poſtumi Numiſmata inſcripta, QurINQüEN-=
NALES POSTUIMI AuG. in quorum altero
videtut caput ejus laureatum, & in duobus aliis
galeâ tectum, ac in ſingulis Poſtumum collo
mudo repræſentatum eſſe, non dubito, quin ea
ipſo ejus Imperii exordio, quo Vota Quinquen-
nalia nuncupavit, percuſſa fuerint; ideoque,
duin primüm ſub Conſtantino M. Vota Quin-
quennalia quintolmperii anno Nummis inſculpi
Cœperint. Ex quibus intelligis, quantum repre-
henſione digni ſunt Antiquarii, qui Numiſmata
mutilata ac detruncata nobis obtrudunt, quaſi
autica eorum pars, quæ ad nundinandum non
neceſſaria, eruditiomi etiam inutilis eſſet, &
Numiſmatographia nonniſi ad vendendum &
emendum inſtituta eſſet. Poſt Poſtumum Victo-
rinus, qui jam cum eo corregnabat, Imperium
Galliatum accepit, & quidem dum Claudius
Rempublicam Romanam regerer.
Jornandes lib. de Regnorum Succeſſionibus VII.

cap. 84. de Claudio Auguſto loquens ait: Qui Gothi debel

doniamque vaſtantes bella adortus, incredibili
Kragé delevit, ſeilicet, ut in Cunia ei elypeus au-
rens, & in Capitolio ſtatua aurea poneretur. Quam
victoriam hoc anno contigiſſe indicat Pollio in
Claudioe, ubi de ea loquitur, antequam anni
inſequentis Conſules, Antiochianum nempe &
Orfitum, memoret. Hinc in Nummo apud
Triſtanum tomo III legitur: IM P. C. M. Auc.
CrXAUIDIUIS GOTHICuS. Viſitur caput Clau-
dii laureatum. In poſtica: INVICTIS Auc.
Cernitur caput Claudii galeatum. In poſtica
parte quorundam aliorum Claudii Nummorum
habetur: VICTORIA GoOTHICcA.
DDum hac aà Dipo Claudio aguntur, Palmyreni, VIII
Ducibus Saba & Timogene, contra Eyptios Geſta in
bellum ſumunt; atque ab his Ngyptid pervicacia *
S& indefeſsa Ppugnandi continuatione vincuntun. enosig.
ar tamen Agyptiorum Probatus Timogenis Baron. an.
imnſidiiz interemtus eſt. Egyptii verò omnes ſe 269. nu. 111,
Romano Imperatori dediderunt, in abſentis Clau-
dii verba jurantes, inquit Pollio citatus cap. 11.
qui ſtatim geſta ſub Conſulatu anni ſequentis
narrare incipit. Quare hoc anno Zenobia Ægy-
ptum aggreſſa, eſt, & ſi fides adhibenda Zoli-
mo., qui rem aliter ac Pollio narrat, «Ægyptus in
Aa 4 Palmy-

I X.
ſebiu! &

X.
Laodiceæ
ſuc ceß. ivd
Epiſeppi.

9

Baron. ann. modalſſe dicit.
263. num. temporibus contigiſſe certum; cum Dionyſius
viII & ſeꝗq. Alexandrinus, quando prior excitatur, Alexan-

gatum eſle. Hinc Euſebius Hiſtoricus ait: Poſtea

2984

6 * C. III. Palmyrenorum poteſtatem redacta fuit. Hinc
An. Ch.a269, intelligimus, quod Euſebius in Chronico anno

primo Claudii, quem à Kalendis Octobris anni
præcedentis inchoat, refert, ad præſens bellum
pertinere, ut rectè Valeſius in Notis Euſebianis
lib. 7. cap. 32. Alexandriæ Brnchium ‚inquit Eu-
ſebius, quod per multos annos fuerat obſeſſum,
tandem capitur. Erat Bruchium inſtar vici ſub-
urbani, occaſione ſeditionis Alexandrinæ obſi-
dione cinctum.
Quæ tamen refert Euſebius in Hiſtoria de hac

Norent En. obſidione, faciles explicatus non habent. Ait

is, ea in obſidione plurimas res præclarè geſtas

Anatolius. . 5—
ab Anatolio & Enſebio, domo Alexandrinis, vi-

riſque celeberrimis, qui deinceps Eccleſiam
Laodicenam rexêre. De Anatolio, qui Euſebio
in eo Epiſcopatu ſucceſſit, ait Euſebius Hiſtori-
cus: Cauſam ex patria migrandi ei præbuit nego-
tium Pauli Samoſatenſis. Cujus gratia cum in Sy-
riam veniſſet, domum redire prohibitus eſt. Paulèò
poſt: Poſtea chm eum ynodu: adverſus Paulum
congregata Antiochiam evocaſſet, per urbem Lao-
diceæam iter faciens, à fratribus illius loci, mortuo
tunc Euſebio, detentus eſt. De Euſebio verò tra-
dit, eum cunctos diuturna obſidione macetatos
omni cura recreaſſe, concluditque: Haujaſmodi
duos Paſtores continua ſerie ſibi ſuccedentes Lao-
dicenſis Eccleſia Divino nutu ſortita eſt, cùum
uterque eorum poſt ſupradikti belli tempora ex
Alexandrina urbe in Syriam migraviſſet. Parte
altera idem Euſebius in Chronico ſub anno ſe-
cundo Aureliani ſcribit: Euſebius Laodicenus
inſignis habetur; anno verò tertio Probi ait:
Sizatolius Laodicenus Epiſcopus Philoſophoruvn diſ-
ciplinis eruditus plurimo ſermone celebratur. Quræ
omnia facilè inter ſe conciliari non poſſunt; cùm
ſeounda Synodus Antiochena adverſus Paulum
autumno currentis anni inchoata fuerit, & Eu-
ſebius anno C CLXXII adhuc Laodiceæ Epi-
ſcopatum adminiſtrarit.
Vidit difficultatem Baronius in Annalibus,
uam ut ſolveret, ſeditionem, de qua Diony-
gu⸗ Alexandrinus apud Euſebium lib. 7. cap. xr.
confundit cum iſta, quæ imperante Qlaudio
facta eſt, & Euſebium ac Anatolium, Gallieno
imperante, Alexandriæ laboranti operam com-
At has duas ſeditiones diverſis

driæ fuerit, nondumque & vivis exceſſerit; quan-
do verò Bruchium obſeſſum, jam ab aliquot an-
nis ſupremum diem obierit. Hæc igitur explica-
tio nullatenus admitti debet. Valeius in Notis
Euſebianis autumat, Euſebium poſt eam obſidio-
nem factum eſſe Epiſcopum Laodicenum anno
primo Aureliani, Euſebiumque Hiſtoricum er-
raſſe, dum ſcribit, Anatoliuv, cùm ad Synodum
Antiochenam poſt eam obſidionem profectus
eſt, Laodicenum Epiſcopum creatum fuiſſe. Sed
cùm Euſebius ſcribat, utrumque poſt ſupradicti
belli tempora ex Alexandrina urbe in Syriam
migraſſe, liquet, Bruchio ſub finem anni cur-
rentis expugnato, Euſebium & Anatolium ſimul
Antiochiam perrexiſſe , & poſt celebratam ſub
hujus anni finem ſecundam Synodum Antio-
chenam, Euſebium à Laodicenſibus detentum,
eorum Epiſcopum renuntiatum eſſe; ac poſt ejus
mortem, poſt annum nempe ſecundum Aure-
liani Imp. Anatolium, qui ſimul cum Euſebio
Laodiceæ detentus fuerat, in ejus locum ſubro-

Critica Hiſtorico-Chronologica

verò cùm eum (Anatolium) Synodas adverſus S Æ C. III.

Paulum congregata Antiochiam evocaſſet,
urbem Laodiceam iter faciens, aà fratribus illius
loci, mortuo tunc Euſebio detentus eſt. Jam ſcrip-
ſerat Euſebius: Apud Laodiceam peſt Socratem
Epiſcopus fuit Euſebius, domo Alexandrinus.
Canuſam ex patria migrandi ei praæbuit negot ium
Pauli Samoſatenſis. Cujus gratia, cum in Griam
veniſſet, ab iis qui cœleſtium rerum amore illic ſta-
grabant, detentus, domum redire prohibitus eſt.
uo pacto, Euſebius Cæſarienſis, quem Va-
leſius in hac ejuſdem narrationis repetitione de-

per An. Ch. 269.

XI.

Qus de utro-
Tue ſcripta,

fendi non polle dicit , rectè explicarj poteſt; inter ſe non
licèt eum ſubobſcuriùs locutum eſſe negari non ſunt contra⸗
debeat. Ceterùm, de rebus ab Euſebio Anato- ria.

lioque geſtis, ac utriuſque inſigni doctrinâ in-
ſtructior erat, ut ex ejus narratione conſtat,
quàm ut Bruchii expugnati tempus ignorare po-
tuerit. Unde cùm Ammianus in fine lib. 22. ubi
de Alexandria loquitur, ait: Aureliano Impe-
rium agente, civilibus jurgiis ad certamina inter-
necina prolapſis, dirutiſque mœnibus amiſit regio-
nem maximam partem, quæ Bruchion appellatur;
intelligendus eſt de alia ſeditione, quæ poſt
præſentem annum contigerit, licèt Scaliger in
Notis Euſebianis num. 2274. eum de eadem,
quâ Euſebius, obſidione locutum exiſtimet, &
Euſebium reprehendat, quòd eam obſidionem
regnante Claudio accidiſſe tradiderit.
Hoc anno ſecunda Synodus Antiochena ad-
verſus Paulum Samoſatenſem inchoata, quæ
dum celebraretur, Dionpſius Papa ſupremum
diem obit, eique Felix ſuccedit, ut infrà ex-
plicabimus.

AXNNO PERIODI GRCGO-ROMANA 5763.
O 27 B. 5F. PD. 27. Mart. Indict. 3.

XII.

Ssecunda Sy⸗
nodus An-
tiochena.

Olymp. 262.
an. 2.
Olymp. 262.

. zcundäuam
JESUCHRISTI 270. ſecund. Baronium 271. en.

FEIICIS PAP 2.

Urbis an.

10234

AuRELIANI IMP. I.

Num. I ad FV. Coſſ. Flavius Antiochianus,
& Furius Orſitus. 1
De bello Gothico ſub hujus anni Conſulibus
finito; & Barbarorum reliquiis deletis, legendus
Pollio in Claudio ſub hujus anni Conſulibus, &
Zoſimus pag. 654. Senatus ob eas victorias ſta-
tuit, ut in Curia clypeus ipſi aureus, item in Ca-
pitolio ſtatua auren poneretur, inquit Eutropius.
Sed factum id poſt mortem ejus, ut tam Eutro-
pius, quàm Victor in Epitome, & Pallio in
Claudio cap. ʒ. teſtantur; licèt Euſebius in Chro-
nico id ante mortem ejus decretum indicare

yvideatur.

Mors Claudii tertio Imperii ejus anno jam in-
choato contigit, ut tam ex Pollione in Claudio,
quàm ex Porphyrio in Vita Plotini demonſtrat
Baronius, quod & confirmant Inſcriptio Grute-
riana pag. 276. in qua Claudius dicitur TRIB.
POT. III. Cos. II. & Nummus æreus medii
moduli in Regia Gaza aſſervatus, in quo legitur:
ATT. K. KAATAIOC. CEB. id eſt, Impe-
rator Cæſar Claudius Auguſtus. Cernitur caput
Claudii laureatum. In poſtica, L. T. id eſt, anno
tertio. Viſitur aquila, quæ in roſtro coronam, &
ſuper alam palmam defert. Em. Card. Noriſius in
Parergo de Votis Decennalibus cap. 6. obſervat,
Legem 2. Codicis Juſtinianei De diverſ. reſoript.
In

I.-

Conſules.

II.

Bellaum Ge-
thicum fini⸗
tum.

III.

Interitus

Clandii Imp.

9
Ans

G4

relis

V.
Olitus
zini Ph
ui pla

nici.

Anno
1024.
Oim
An.2.

1.
Conſule

EC. I.
.Cha6,.

II.
e ltro⸗
beſaift ,
ter nen

nt tr
is.

XII.
etunda j⸗
nodus An.
tiochens,

Oljmp262.
an. 2.
Olymp 162,
ſecuncnm
Baronium,
Urbis zu⸗
1023

1
¹ Cnſcle:
II.
Hellin Ce⸗
s hiun ni
mm.

I

*
ls.
10⸗
in
to⸗
Ae

II
in⸗ Inturits

io, Clenti np.

rat
te⸗
15.
edi
inut.
npl
gyu.
I
lal,

9 £ C. III. in titulo notari: Imp. Claudins Aag. Epagatho ; &
An. Ch. 270. ſignari : Dat. V III Kal. Novemb. Antiochiano &

IV.

Orſito Caſ. Quare die viceſima ſexta Octobris

currentis anni Antiochiani & Orgti Conſulatu
inſigniti adhuc Claudius in vivis erat; ideoque

Calviſius in Opere Chronologico, Petavius in

lib. 1z. de Doct. Temp. paſſimque recentiores
Chronologi errarunt, quando annum unum &
aliquot menſes Claudio aſſignarunt, decepti ab
Euſebio lib. 7. cap. 28. & quibuſdam aliis Ve-
teribus, qui numero rotundo loquentes, Clau-
dium annos duos regnaſſe dixêre. Claudio frater

ejus Quintillus ſucceſſit; ſed eo poſt diem deci-

mum ſeptimum extincto, ut Pollio, Eutropius,
Caſſiodorus, & alii teſtantur, Aurelianus Im-
perator appellatus eſt menſe Novembri aut in-
ſequenti. ᷣðU G
Aurelianus, confirmato Imperio, cüm Roma

Geſta abAn- moviſſet, Aquileiam contendit: & inde Pannoni-

yeliano.

Vv.

cas ad nationes acceſſit, quas à Soythis invadi co-
gͤnoverat, inquit Zoſimus pag. 654. qui addit,
in Pannonia pralio ancipiti dimicatum eſſe , à0
poſtea de pace actum, & Imperatorem ſatis ma-
gno Pannoniæ relicto præſidio, versùs Italiam
perrexiſſe. Sed hæc ſub finein anni ſequentis
acta. Quæ enim antea in Italia geſſerit Aurelia-
nus adversùs Marcomannos, qui omnia circa
Mediolanum devaſtabant, narrat Vopiſcus in Au-
reliano cap. 18. & nos ex eo anno ſequenti expo-
nemus. Vopiſcus autem de hac prima Aureliani
Romam profectione, quæ omnes ejus bellicas
expeditiones præceſſit, nullam mentionem ha-
bet. H
Agd num. I V. & ſeqq. fusè agit Baronius de

Obitus Ple- Plotino celeberrimo Philoſopho Platonico, cui

zini Philoſo- poſt mortem divini honores à ſuis impertiti
phi Plato-

nici.

ſunt, aitque ex Porphyrio in ejus Vita ingruen-
te lue tactum fuiſſe angina, quod genus eſt
morbi acutiſſimi quo fauces aguntur ac ſtrangu-
lantur. Plotinum verò currenti anno demortaum
ex eodem Porphyrio jam anno CCLXIII
monſtravimus.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO -ROMAN & 5764.

1024.

Olymp. 262. O28 A. ) 6. P. 16. April. Indict. 4.

an. 3.

Con ſules.

JESuICHRISTI 371. ſe-und. Baronium 172.
FELICIS PATP £ 3.

AuRELIANI IMP. 2.

Num. I ad XIX. Cofſſ. L. Domitius Au-
relianus Aug. 11, & M. Ceionius Virins
Baſſus, ut demonſtrat Inſcriptio à Reineſio pag.
384. relata, quam licèt, cùm Diſſertationem
Hypaticam compoſui, non vidiſſem, demon-
ſtravi tamen, Aurelianum præſenti anno ſe-
cundàùm priorem Conſulatuum Cæſareorum re-
gulam Conſulem proceſſiſſe, non verò Aurelia-
num hominem privatum, ut exiſtimavit Onu-
phrius in Faſtis, ac cum numerali nota proferri
debere, non verò ſimpliciter & abſoluteè, ut paſ-
ſim fit ab omnibus Faſtorum Conditoribus; cùnm
Valeriano imperante, Crinito Collega, ſuffe-
um Conſulatum geſſerit. Rationes, quibus
uſus ſum, certas tandem oſtendit præfata In-
ſcriptio, quæ dedicata dicitur IM P. CAES.
VALERIOAIUIRELIAN O. AuG. II. ET M.
CEIONIO VIRIO BASSOCoOS. Hinc ctiam,

inquit Card. Noriſius in Epiſtola Conſulari pag.

in Annales C. Baroni. 2985

148. Baſſi Aureliani Collegæ hactenus ab Onu- S C. III.
phrio, aliiſque Pomponiæ genti deputati vera An. Ch 272,

familia innoteſcit. In Lapidis quidem Inſcrip-
tione, M. Ceionine Viriur, legitur, quaſi præ-
nomine Mumerinz diceretur; verùm, quòd Rei-
neſius in explicatione Epitaphii Marcum appel-
lar illudque Prænomen Card. Noriſius retinuit,
immutandum eſſe non exiſtimavi. Vopiſcus in
Aureliano cap. 31. recitat fragmentum epiſtelæ,
Ccujus titulus: Aurelianus Anguſtus Gezionio Baſſo.
In hac tantùm ſepulchrali Inſeriptione Valerius
Aurelianus nuncupatur. Sed Valeriam familiam
eidem gentilem fuiſſe, demonſtrat Card. Nori-
ſius ex datis ad eundem ante Imperium à Clau-
dio Auguſto literis, in quarum titulo apud Vo-
piſcum cap. 17. legitur: Flavius Claudius Vale-
rio Aureliano ſuo ſalutem. Dehique in Faſtis Græ-
cis tam Theonis, quàm Heraclii à doctiſſimo
Dodw'ello nuper publicatis Aurelianus dicitur
Auguſtus.
Secunda Synodus Antiochena adversàs Pau-

lum Samoſatenum celebrata eſt autumno anni Epocha ſe-
ducenteſimi ſexageſimi noni, ſequentique con- eundæ Synods
tinuata, quod colligitur ex epiſtola Synodica, Atiochen

quam Epiſcopi ad Dionyſium Romanum Ponti-
ficem ſcripsère, quamque Euſebius lib. 7. cap.
30. récitat. Dionyſius autem, ut mox videbi-
mus, die viceſima octava Decembris illius an-=-
ni ad Deum migravit. Quare hæc Synodus ad
eum annum retrahenda. In citata Synodica Epi-
ſcopi ad Dionyſium ſcribunt: Nunc quoque An-
tiochiam venturnus erat FPirmilianus S jam Tar-
Jam uſque (Ciliciæ oppidum eſt) pervenerat. Sed
um nos jam conveniſſemus, interea loci dum age-

cerſimus, dum ejus adventum expeltamns, abiit

* vita. Græci, ut in eorum Menologio videre
eſt, S. Firmiliani Cæſareæ in Cappadocia Epi-
ſcopi feſtum die viceſima octava Octobris cele-
brant. Quare ſi eo die Firmilianus ad Superos

tranſiit, Synodus Antiochena tunc jam congre-

gata erat. Ex quo detegitur etiam annus emor-
tualis Firmiliani, errorqué Blondelli in libro
contra Primatum Pontificis Romani pag. 63. ubi
ex inſcriptione epiſtolæ Synodicæ ad Dionyſium
Papam colligi exiſtimat, inter Pontificem Ro=
manum & Epiſcopos Orientales exiguum inter-
ceſſiſſe commercium, hoſque parum de illius ſta⸗
tu edoctes; cùm poſt diem XxXVIII Octobris,
quo Firmilianus mortuus, ad Dionyſium ſcri-
berent, ignorantes „eum die XXVI Decembris
antecedentis anni jam & vivis exceſſiſſe. Inde
enim deducere debuit Blondellus, ſecundam
Synodum Antiochenam ſub finem anni ccIxXX
coactam non fuiſſe, ut ipſe perperam arbitratur;
cùm Orientales Epiſcopos Pontificis Romani ſo-
cietatem coluiſſe, ejuique Primatum agnovilſe,
tot aliunde argumentis conſtet. Denique Baro-
nii, Blondelli, & aliorum paſſim ſententia pla-
nè evertitur ex libello Conteſtationis Cleri Con-
ſtantinopolitani publicè in Eccleſia propoſito,

quod Neſtorius ejuſdem ſententiæ ſit cum Paulo Sa-

moſateno aute annos centum Jexaginta ab Ortho-
doxis Epiſcopis condemnato. Scriptus is libellus
anno quadringenteſimo viceſimo nono, ut Ephe-

ſinam Synodum Oecumenicam explicantes

oſtendemus. A currenti autem anno ad annum
cCCGXXIX ſunt tantùm anni cLIIxX, utroque
etiam extremo incompleto pro integro nume-
rato.
Hactenus creditum fuerat, Synodum hanc,

Aureliano imperante, habitam fuiſſe; niſi quòd 11 Synodur
Valeſius Antiochena

§8 Æ C. III.

fub Glausd io
gelebrata.

IV.
Explicatur
Eic bius.

V.
In quo

2986 Critica Hiſtorico Chronologica

Valeſius in Notis Euſebianis eam partim ſub

An. Ch. 271. Claudio, partim ſub Aureliano celebratam au-

tumavit. Sed Principatus Aureliani initio tem-
pori ſuo reddito conſtat, verum eſſe quod in ter-
tia parte Diſſert. Hypaticæ cap. ultimo num. I1
ſcripſimus, illam Claudio imperante inchoatam
& finitam, & ita aliàs exiſtimaverunt Herman-
nus Contractus, Marianus Scotus, qui & Me-
thodium citat, Abbas Urſpergenſis in Chroni-
cis; imò & Euſebius lib. 7. cap. 30. ut mox oſten-
do. Neque enim ſub aliis, quàm ſub anni du-
centeſimi ſexageſimi noni Conſulibus congre-
gari potuit; cùm ſub üſdem Dionyſius Pontifex
Romanus, ad quem Epiſcopi ſcripſere, homi-
nem exuerit, & vulgaris opinio alii fundamen-

to, quàâm Euſebii loco malè in linguam Lati-

nam converſo, ac corruptæ chronologiæ Aure-
lianæ non innitatur. Euſebius itaque non ſcrip-
ſit, poſteriorem Synodum Antiochenam ſub Au-
reliano coactam; ſed tantùm eo Imperium Ro-
manum regente, Paulum Samoſatenum jam ab
ea damnatum, ex Eccleſia exturbatum fuiſſe,
quod ante Zenobiam captam, cui Antiochia
parebat, fieri non potuerat. Hæc Euſebii verba
Iib. 7. cap. 29. xα Wπ„ε ταασ qνnοασ
õ Oαρhαρςα ο☚σ
tαααντο 7τεd⁷à αααατιrνα° α doναν
&ι rnοαιοαααιοταοαρ a„νααπι ris vτις △d& πι αονοαο7
αασνα *ννισα απο£ͤ—να;. Quæ verba
ſic à Valeſio verſa : Hujus temporibus (nempe
Aureliani) poſtrema Synodus innumerabilium fe-
rè Epiſcoporum congregata eſt: in qua auctor ille
nefariæ apud Antiochiam hareſeos Paulus convi-
EQtus, & ab omnibus manifeftiſſimè deprebenſus falſi
doomatis reus, ab univerſa, qucg ſub cælo eſt, Ec-
eleſia Catholica eliminatus eſt. Sed ea verſio ab
Euſebii mente aliena; quod ipſemet Valeſius in-

tellexiſſet, niſi jam vulgari opinione imbutus

fuiſſet. Præferenda itaque Chriſtophorſoni in-
terpretatio, quæ licet in multis imperfecta, in
aliquibus tamen obſervatur accuratior: Cujus

nempe Aureliani temporibus Paulus Dux &

auctor erroris qui Antiochiæ graſabatur ,in po-
ſtremo Concilio Epiſéoporum numero prope infinito-
rum contra eum convocato, ſui erroris & peregri-
næ opinionis perſpicuè convictus, & omnium jam
conſenſu palam condemnatus, ab univerſa & Ca-
tholica Eccleſia, quæ ſub cœlo eſt, penitus extur-
batus fuit.
Nihil aliud itaque Euſebius ſignificat, quàm
Paulum jam in ſecundo Concilio Antiocheno,
Claudio regnante, coacto, convictum & con-
demnatum, Aureliani temporibus poſt Zeno-
biam videlicet debellatam, ab Eccleſia Antio-
chena exturbatum fuiſſe. Euſebius enim in ea
narratione magis ad Concilii executionem,
quàm ad ejus celebrationem reſpexit. Alioquin
dicendum eſſet, eum erraſſe, & quod actum
ſub Claudio, ſub Aureliano geſtum, perperam
perſuaſum habuiſſe. Poſſet ſimpliciùs, imò &
verius is Euſebii locus ſic Latinè reddi: Cujus
temporibus (cuùm poſtrema congregata fuiſſet
quamplurimorum Epiſcoporum Synodus) con-
victus & ab omnibus jam manifeſte falſi dogmatis
Jamnatus auctor illius haæreſeos, quæ erat Antio-
chiæ, 2 Catholica, quaæ ſub cœlo eſt, Eccleſia eli-
minatus eſt. Sed Paulus anno tantùm ccLXXIII,
quo Zenobia ab Aureliano capta, ab Eccleſia
penitus exturbatus, non verò eodem anno, ut
videtur exiſtimaſſe Baronius.

ſius Epiſcopos fuiſſe numero ſeptuaginta teſtatur

Athanaſius in lib. de Synodis pag. 707. In con- s ½ c. 111.
cilio tamen Epheſino, in libello quodam ſuppli- An. Ch.271.
ci, quem Baſilius Diaconus & Monachi contra æ ar error
Neſtorium obtulerunt, centum & oétoginta nu- Pauli Same-
. Z. . . . .. . Iateni.
merantur; ſed alios ad Synodi initium, alios ad?
ejus finem reſpexiſſe exiſtimandum. Leontius in
lib. de Sectis Actione 3. aſſerit, Paulum Samoſa-
tenum tam in Trinitatis quàm in Incarnationis
fide lapſum eſſe. In priori quidem, quèòd ſolum
Patrem Deum eſſe putaret; in poſteriori, quèòd
Chriſtum merum hominem eſſe diceret, & in eo
Verbum extitiſſe negaret; ita ut non eadem ac
Neſtorius ſentiret. Siquidem hic, erſi ſimpli-
cem hominem Chriſtum eſſe diceret, idem ta-
men Dei Verbum per ſe ſubſiſtens, & Filium
aſſerebat in illo homine fuiſſe. Unde in Trinita-
te non peccabat. At Paulus non dicebat, ſubſi-
ſtens per ſe Verbum in Chriſto fuiſſe, ſed Ver-
bum nihil aliud eſſe, niſi juſſum ac mandatum:
tanquam Deus per illum hominem, quæ vellet,
imperaret & faceret. A Sabellio verò diſſenſiſſe
in hoc Leontius exiſtimat, quòd Sabellius eun-
dem affirmabat eſſe Patrem & Filium & Spiri-
tum Sanctum, ſed Patrem volebat eſſe Deum,
qui omnia condidit: Filium nudum hominem:
Spiritum puram gratiam, quæ ſuper Apoſtolos
advenit. Quæ hæreſis à Socinianis & Anabapti-
ſtis inſtaurata eſt, ut in lib. 3. de Trinitate oſten-
dit Petavius, qui & lib. I. de Incarnatione cap.
3. Pauli Samoſateni hæreſim pluribus explicat.
Baronius Euſebium conniventiæ arguit, quòd vx.
Profeſſionem Fidei Patrum Synodi illius Antio- Profeſio Fi-
chenæ, quæ hæreſim Arianorum prorſus jugu- dei Antio-
labat, conſultò prætermiſerit. Verùm, Valeſius chenæ Syno-
in Noris Euſebianis lib. 7. cap. 30. Euſebium hic ts perderam
. adſcripta-
immeritèò reprehendi oſtendit. Nam Profeſſio Baron. num.
illa Fidei, quam Baronius profert ex Actis Ephe- zxv 6 ſeqq.-
ſinæ Synodi, non eſt Profeſſio Sanctorum Pa- “
trum Antiocheni Concilii, ut ipſe exiſtimavit,
ſed ipſius Nicæni. In parte enim I11 ſeu tomo
III Actorum Epheſinæ Synodi pag. 378. titulus
Profeſſionis illlus ita conceptus legitur: De In-
carnatione Uerbi Dei, Filii Patris, definitio Epi-
ſcoporum, qui Nicææ in Synodo convenerunt, GS.
expoſitio ejuſalem Synodi adverſus Paulum Samoſa-
tenum. Vides, Profeſſionem illam Fidei adver-
ſus Paulum Samoſatenum adſcribi Synodo Nicæ-
næ, non autem Antiochenæ. Itaque non video,
inquit Valeſius, quid Baronium impulerit, ut
Profeſſionem illam Antiochenæ Synodo artri-
buerit; niſi fort mendoſos Codices nactus eſt,
aut pro Nicæna Synodo Antiochenam reſtituen-
dam putavit. Certè in Synodo Nicæna hæc non
leguntur. Sed quis neſcir, cuncta ferè Acta il-
lius Synodi intercidiſſe? Videtur tamen mentio
fieri illius definitionis in canone XIX Concilii
Nicæni, qui eſt de Paulianiſtis. Binius, ac poſt
eum Labbeus, eandem Profeſſionem Antioche-
næ Synodo II in Collectione Conciliorum fal-
688 attribuerunt. Scripſit præterea hæc Synodus
epiſtolam ad Paulum Samoſatenſem, quam Baro-
nius priori Synodo Antiochenæ perperam tri-
buit, ut ibidem oſtendimus, ideoque ea huc
revocanda erit.
Ad num. XIX & ſeq. Marcomanni omnia vII.
circa Mediolanum devaſtarunt, quos poſtea Ghta ab
Aurelianus ſuperavit, ut tradit Vopiſcus in Aareliane
Aureliano cap. 18. In àllo autem timore, quo Aug.
Marcomanni cundta vaſtabaut 5 ingentes Ro- .
mæ ſeditiones motæ ſant. Quare etiam li-
bri Sibyllini inſpecti. Senatuſeonſultum uci
L fibri

60
An. C.

PII.
Eredit
annonit

rlorioſaf

IX.
Obita D

. .

ligem. §. C. II1. libri inſpici juſſi, die tertio Idus anuarias fa- tur, docere Euſebium, ſecundam Synodum An- 8S £ . III=
4. An. Ch. 271. Rtum, inquit idem Auctor, qui illud refert. Au- tiochenam ‚ quæ ad eundem Dionyſium ſcripſit, An. Ch. 271.
relianus, addit Victor in Epitome, tribus præ- Aureliano imperante, congregatam fuiſſe. Sed
luiz vittor fuit, apud Placentiam, jnxta amnem cum jam oſtenderimus, eam epiſtolam, Clau-
Metaurum ac Fanum Fortung, poſtremo Tici- dio imperante, ad Dionyſium datam, deceptoſ-
nenſibus in campis. Vopiſcus prælii tantùm apud que Viros doctiſſimos, qui ita Euſebium inter-
Placentiam habiti meminit, quo Marcomanni pretati ſunt, quaſi ſcripſerit, ſecundam Syno-
victi: & poſtea ait; Aurelianum plenum irarum dum Antiochenam 4 qua ea epiſtola ſcripta;
Romam petiiſſe. Verùm, ex Zoſimo conſtat Aureliani tempore indictam fuiſſe, annus emor-
Aurelianum, antequam Romam iterum veni- tualis Dionyſii extra controverſiam eſſe debet.
ret, in Pannoniam profectum eſſe; ait enim: Papebrocius V. C. in Conatu Chronico-Hi- X.
Aurelianus confermato Inperio, quum Roma mo- ſtorico ad Catalogum Romanorum Pontificem, Be die ordi-
viſſet, (& Marcomannos apud Placentiam ſu- de Dionyſio agens ait: Diem ordinationis reſeri- nationis &
taſſet, ut ex Vopiſco retulimus) Aquileiam bo, non XI, ſed IX Kal. Auguſti, at habea- wort’s Vio-
peraſet;, P . . nfi PP.
contendit: & inde Pannontcas ad nationes acceſ- ur Dominica, gud facta t; &Mex diebus IIII
ſit, quas 4 Seythis invad cognoverat. Subjun- ſolnm retineo dies III; niſi quis malit pro VII
it, in Pannonia ancipiti prælio dimicatum eſ- Kal. Januarii, legere VI, u Sanckus obierit
ſe, & Imperatorem, intellecto Alamanos TLa- XXVII Decembris. Sed perperam; Diony-
liam incurſionibus vexare decreviſſe, in Italiam ſium enim XI Kal. Auguſti ordinatum „tam
perrexiſſe. Narrat poſtea, Romæ aliquos Sena- exemplar; quo Henſchenius uſus, quàm illud,
tores velut inſidiarum Imperatori ſtructarum par- quod Cuſpinianus habuit „& Anaſtaſius teſtan-
ticipes morte multatos eſſe, tuncque mœnibus tur, & ſatis indicant dies quatuor, quibus ſu⸗
cinctam Romam. His jungenda quæ habet Vo- pra annos & menſes ſedit. Præterea Dionyſium
ſcus ciratus cap. 21. Fimito pralio Marcomanni- die XX VI Decembris demortuum, docent
co, Aurelianus plenus irarum Romam petiit, vin- non rantùm Chronicon Damaſi, & Catalogus
dittæ cupidus, quäm ſeditionam aſperuas ſaggere- Nominum Apoſtolicorum; ſed etiam Chronicon
hat. Iaterfelti ſunt enim nonnutlli ettiam nobiles auctius veterum Pontificum, & liber de Ponrti-
Senatores, &c. Tum ſubdit Vopiſcus, Aurelia- ficibus Romanis, quando aiunt, Dionyſium
t num muros Urbis dilataſſe. Quare inter utrum- V Kalend. Jannarii ſepultum eſſe. Nam juxta
ſgfilio Fi. ue Hiſcoricum rectè convenit, alterque ex al- regulam à nobis ſtatutam, quando Scriptores
n⸗ tero fupplendus. Rei geſtæ annum unus Idacius in morte alicujus Pontificis narranda uno ſolàùm
Peen in Faſtis nos docuit. Nam ſub Aureliani & Baſſi die inter ſe diſſident, alter de die obituali, al⸗
lſerite⸗ Conſulatu hoc anno geſto, inquit: H Coſſ. Ur- ter de die ſepulturæ intelligendus. Sicque Dio-
Baron-num. bis muri cœpti fieri. Quoeirca, cum Urbis mu- nyſius die X XVI menſis Decembris animam
I K Eg. 1 rorum dilatatio poſt bellum Marcomannicum & Deo reddidit, & poſtridie ſeu VI Kal. Janua-

in Annales C. Baronii.

libros Sybillinos conſultos contigerit, dies ter-
tius Idus Januarias, quo laudatum Senatuſcon-
ſultum conditum, de menſe Januario præſen-
tis anni certiſſimè intelligendus.

rii ſepultus eſt. Hinc in Indiculo Depolſitionis
Epiſcoporum à Bucherio relato legitur: Sexto
Kalendas ſanuarias Dionyſii in Calliſti. Sed non
tantùm Dionyſius die Dominica ordinatus non

VIII. Mediobarbus Nummum Aureliani exhibet in eſt; ſed nec etiam S. Felix, qui ei ſucceſſit, ut
Expeditio poſtica inſcriptum: PANNONIAE; quem cum mox dicemus. Porro ex die emortuali Dionyſu
Pannonica anno CCLXII perperam conjungit. Ex quo luculentum deſumitur argumentum ad proban-

glorioſafuit: qiſcimus, expeditionem Pannonicam Aureliano

1

IX.

. 2 . .
glorioſam fuiſſe, licèt ejus unus Zoſimus me-

minerit. ò
Ad num. X XI & ſeq. Dionpſßius Romanus

Obitus Dio- Pontifex anno ducenteſimo ſexageſimo nono,

nyſii Papæ.

Claudii & Paterni Conſulatu inſignito homi-
nem exuit. Nam in Chronico Damaſi legitur:
Dionyſius aunis octo, menſibus duobus, diebus qua-

dum, in Martyrologio Hieronymiano Natale
Pontificum Romanorum non ſemper notari; ſed
vel eorum Translationem, vel Reliquiarum ele-
vationem ſæpe memorari: ad diem enim XIV.
Septembris legitur: Depoſitio S. Dionyſii Epiſcopi;
cùm tamen certum ſit, hunc uſque ad finem men-
ſis Decembris vitam produxiſſe.
Circumferuntur aliquæ Decretales ſub Dio-

XI.

nyſii nomine: ſed eas ſuppoſititias eſſe Schel- Klix Dio-

zuor. Euit temporibus Gallieni ex die XI Kal. 6
. ſtratius in ſecunda parte Antiquit. IIluſtr. alii- Moeeaf. J

Augnſti, NKmiliano & Baſſo Coſſ. uſque in diem

ſeptimum Kal. Zannarit; Conſulibus Claudio &

que Viri docti jam demonſtrarunt. Tam Chro-

Paterno. Eadem verba ex libro Damaſi refert nicon auctius veterum Pontificum, quàm liber
ſt Cuſpinianus in ſuis Faſtis. Sed loco, annis olto, de Romanis Pontificibus, habent, Epiſcopatum
-⸗ legendum, annis decem, & loco „menſibus duo- dies quinque ceſſaſſe; quod tamen à veritate alie-
. bar, legendum, menſibus quinque; ut urerque num. In Martyrologio enim Hieronymiano ad
65 Conſularus, & dies tam ordinationis „ quàm IV Kal. Januarii ſeu ad diem XXIXDe-
0. emortualis in eo Chronico notati certum red- cembris, legitur: Komæ Felicis & Bonifacii Epi-
i⸗ dunt. Menſes quinque uterque Catalogus Cor- ſoopi de ordinatione; ubi licèt aliqua verba deeſſe
berenſis exhibent, in aliis numeris, quemad- videantur, non dubium tamen, quin de ordi-
modum & alii Catalogi, depravati. Dionyſius natione Felicis primi Dionyſii ſucceſſoris ibidem
34 VII. itaque die vigeſima ſecunda menſis Julii anni ſermo ſit. Quare duobus diebus Sedes vacavit,
Ge 45 CCLIX Emiliani & Baſſi Conſulatu notati, & Felix ordinatus eſt die viceſima nona Decem-
wlian⸗ quæ cum feria ſexta concurrebat, ordinatus fuit, bris, quæ anno CCLXIX cum feria quarta con-
ℳ dieque viceſima ſexta menſis Decembris anni currebat. Porro ordinationes Epiſcoporiin an-
. ducenteſimi ſexageſimi noni ſupremum diem te Conſtantiniana tempora diebus Dormnfnhicis
. obiit, ſicque ſedic annos decem, menſes quin- fieri ſolitas non fuiſſe habemus, tam ex Chro-
que, dies quatuor, emortuali nempe excluſo. nico Damaſi, quâm ex Martyrologio Hierony-
4 Ideo Baronius, Aureliano Imperium adepto, miano, quod in S. Marcello Papa aliud nobis

Dionyſium mortuum credidit, quia arbitraba-

exemplum ſuppeditabit.
Obüt

5 SH C. III. Obiit hoc anno Sapores Perſarum Rex, qui
An. Ch. 27t. regnavit unum & triginta integros annos, & in-
. . . . „
272 gentibus jacturis Romanos affecit, inquit Aga-
S“ B thias lib. 4. Eo mortuo Ormiſdas ejus filius re-
1115 5 . . .
“ ecimum
ris Perſarum gnum ſuſcepit poſt annum unum & 4
rtuu ic U qui trés an-
KRegis. diem demortuus. Huic Uraranes, qui tres à
nos regnavit, ſucceſſit, quem Uraranes 17 ejus
filius excepit.
XIII. Victorinus, qui Poſtumo ſucceſſerat, poſt
Tetricus in biennii Inperium, Agrippinæ occiſus eſt, inquit
Gallis imn- Victor de Cæſaribis ⸗ Imperii ſui anno ſecun-

erat. do, inquit Eutropiu qui addit: Huic ſucceſſit
ZTetricus Senator, qui Aquitaniam honore Praſi-
dis adminiſtrans, abſens, a militibus Iiperator
electus eſt; quod currentis anni initio vel ſub
Kinem præcedentis factum ex anno emortuali Po-
ſtumi, & fine Imperii Tetrici manifeſtum fit.
Anno Urbis .
1025. ANNO PERIODI GRXCO- ROMANXE 576 5.
Olymp. 262.
un 4, O I. G F. 7. P. 31. Mart. Indict. 5.
JESu CHEHRISTI 272. ſecund. Baronium 273.
FELICIS PAP 4.
AüURELIANI IMP. 3.
I. D num. I & ſeq. Coſſ. Quietus, & Voldu-
Conſules. .
mianus.
II. Aarelianus non hoc anno, ut exiſtimavit

Zerelte ue Baronius, ſed præcedenti plenus irarum ite-
Paulo Sa-

rum Romam petiit, & Senatores quoſdam
maſateno bæ- Fte affeci anno præcedenti demonſtra-
irocinaba- morte affecit, ut anno præcedenti dem
zur, viéta. vimus ex Zoſimo, Vopiſco & Idacio inter ſe
collatis. Ubi Zoſimus & Voſpiſcus de ea Au-
reliani vindicta, & murorum Urbis dilatatione
locuti ſunt, communi conſenſu ſcribunt, hunc
contra Palmyrenos, id eſt, contra Zenobiam, quæ
fliorum nomine Orientale tenebat Imperium, iter
flexiſſe; quod præſenti anno factum, ex iis,
quæ mox dicemus, conſtabit. Multa in itinere
ac magna hellorum genera confecit. Nam in
Thraciis & in Illyrico occurrentes Barbaros vi-
cit. Receptà Thyana Antiochiam brevi certami-
ne obtinuit. Pugnatum eſt poſt hæc de ſum-
ma rerum contra Zenobiam, & Zabam ejus
ſocium apud Emeſſam. Fugata eſt Zenobia cum
Zaba, & pleniſſimè parta victoria. Dein un-
dique Palmyram obſedit, & poſt multa mulie-
rem potentiſſimam vicit. Victor itaque Aure-

in vinculis Zenobiam teneret, in Europam re-
diit. Hæc ſummariè ex Vopiſco in Aureliano
excerpta, quæ currenti anno geſta eſſe oſtendit
Euſebius in Chronico ſecundùm editionem Sca-
ligeri, ubi Zenobiam Palmyrenorum Regi-
nam ab Aureliano captam tradit anno Abraha-
mi 2288. qui cum menſe Septembri curren-
tis Chriſti anni abſolvitur.
III. Præterea extat in Gaza Regia Nummus æreus

Nonſequenti mediæ magnitudinis Zenobiæ Auguſtæ, in
ſed currenti

sunv. to. Tres ſimiles recitat Mediobarbus eodem an-

no inſignitos. Quare non dubium, quin Se-
ptimia Zenobia, ſic in Nummis vocata, curren-
ti anno in poteſtatem Aureliani venerit; cùm
jam ab anno CCLXVII regnum inierit. Me-
diobarbus, qui initium ejus Imperii perperam
cum anno Chriſti CCLXVI copulavit, non
bene etiam eam anno inſequenti captam ſcri-
pfſit: ſic enim non annis quinque, ſed annis ſe-
ptem imperaſſet. Ex hac Aureliani victoria anno

288 Critica Hiſtorico Chronologica

lianus, totiuſque jam Orientis poſſeſſor, cùm

cujus poſtica legitur: L. E. id eſt, anno quin-

ſuo reddita intelligimus, Paulum Samoſatenum
ante præſentem annum ex Eccleſia Antiochena
deturbatum non eſſe, licèt jam à triennio à Sy-
nodo Antiochena ſecunda tanquam novæ hæ-

reſeos Auctor damnatus fuiſſet. Cùm enim pe-

nes Zenobiam Antiochia eſſet, eaque illi pa-
trocinaretur, poſterioris Concilii Antiocheni

decretum executioni mandari non potuit ante

præſentem annum, quo Aunrelianus Antio-
chiam, & Imperium Orientale recepit. Baro-
nius hoc bellum adverſus Zenobiam male in
annum ſequentem diſtulit.
A num. III ad XI Baronius in Notis ad
Martyrologium Romanum, perſecutionem
Aurelianeam brevem fuiſſe accurate ſcripſerat:
ſed hanc ſententiam ob ingentem eorum nume-
rum, qui, Aureliano imperante, martyrium ſu-

biere, in Annalibus mutavit, ejuſque initium
præſenti Chriſti anno affixit. Baronium omnes
deinde ſecuti ſunt, contra ſidem Antiquorum,
qui eam breviſſimam fuiſſe tradidere. Quòd ſi
præſenti anno ea decreta fuiſſet, non ſolùm per
aliquot annos duraſſet; ſed & Aurelianus eo-
dem tempore Chriſtianis faviſſet, & in eoſ-
dem delæviſſet, quod nullus ſibi perſuaſerit.

Imperiale enim edictum hoc anno adverſus Pau-

lum Samoſatenum emiſit, ut mox diximus. Imò
Fuſebius lib. 7. cap. 30. poſtquam de affectu
Imperatoris erga Chriſtianos locutus eſt, ait:
Proceſu verò temporis aliter de nobis ſentiens,
quorundam conſilias &it impelli, at perſecutio-
nem adverſus noſtros commoveret. Imperatoris
itaque judicium in favorem Pontificis Roma-
ni, & Pauli Samoſateni dejectio perſecutionem
præceſſit, eaque nonniſi proceſſu temporis poſt
Imperiale ediéctum excitata eſt, ut docet Eule-
bius citatus, qui ideo in Hiſtoria confirmat
quod jam in Chronico ſcripſerat, Zenobiam
nempe præſenti anno captam, & proceſſu tempo-
ris, ſeu ſub finem Imperii Aureliani, perſecu-
tionem ab eo decretam.
Antiqui omnes, qui de ea locuti ſunt „bre-
vem eam fuiſſe affirmarunt. Lactantius lib
Mortibus Perſecutorum cap. 6. Aurelianus,
inquit, qat eſſet naturà veſanus & præceps,
quamvis captivitatem VValeriani meminiſſet, ta-
nen oblitus ſoeleris ejus & pœnæ iraim Dei cru-
delibus falctis laceſſivit. Vrhim, illi ne per-
Rcere quidem quæ cogitaverat, licuit; ſedpro-
tinus inter initia furoris ſui extinttus eſt. Non-
dum ad Provincias ulteriores cruenta ejus ſeripta
bervenerant, & jam Cœnofrurio, qui locus eſt
Thraciæ, ceruentus ipſe humi jacebat, falſa qua-
dam ſuſpicioue ab amicis interemtus. Euſebius
lib. 7. cap. 30. ait: Enm paratum jam, &s com-
poſitis contra nos ediltis, at ita dixerim, ſabſeri-
bentem, ulta eſt Divina juſtitia, quaſi conſtritto
cubito conatum ejus reprimens. Jam in Chronico
perſecutionem ultimo Imperii Aureliani anno
recitarat. Mitto hic Georgium Syncellum, Her-
mannum Contractum, Marianum Scotum, Zo-
naram in Aureliano alioſque, qui idem cum
Euſebio ſcripſèêre:

„Baronius in Annalibus ait: Aurelianus,

„licèt ſic jam in Chriſtianos permotus eſſet, ne- Antiqui de

S .C. III.
An. Ch. 272.
IV.
Perſecutio
ab Aurelia-
no decreta.
Baron num
III & ſeqq.
VI
Erin
alor l,
liug,
de Brevis fuit.
. VII.
Teuni g,
doſiu

VI.

„quaquam tamen, quod vehementer optaret, ? erſicntioni

„cüm primùm voluit perſecutionem lege ſta
„tuere, ſibi licuit: divinitùs enim, quominus
„id faceret, eſt impeditus, prout Euſebius nar-
„rat, ſic dicens: Verkm, Aurelianus tempore
Iui Imperii progrediente, aliena opinione, & propè
contraria

* Aurelianes
locuti ſient.

IV

1
erſecuti

6

Aurelis.

n lecyeta,

Baronnum

1

4

11 ſegg.

Bteuuſctt,

11
uigide

. ustion

, Areliant
heuti ſuli
6

ð

——

in Annales

S E C. III. contraria de nobis concepta, quibuſdam jam
An. Ch.272. conſiliis impulſus fuit, ut perſecutionem contra nos

VII.
Er inter
alios Euſe.
Sitas,

VIII.
Sicuti ρ
Oroſius.

cieret. CGreber de hac re apud omnes ſermo fere-

batur. Sed tamen jamjiam propè dixerim, Aure-

lianum , ochm literas contra nos conzpoßtas mann
ſubſeriberet, Divina altio Hubitô cρρννdt: gua
cùm, brachiorum commißuris enervatis, Tum
ab inſtituto repreſſit, tam omninm oculis are α
manifeſtò ſpectandum objecit quo modo nundi
Principibus ne minima quidem data Eit facultas
aliquid contra Chriſti Eccleſias moliendi niſi
praæpotens Dei manus Divmo ſuo & caleſti udi-
cio, temporibus quibus Becleham probare dec, owit,
ſtud diſeiplinæ & caſtigationis Cauſd berfii & ex-
pleri permiſerit. Hucuſque de perſecutione in-
„dicenda, potiùs quàm indicta, Euſebius. Ve-
„ rùm, ipſum Perſecutum eſſe Fideles, & ob eam
„cCauſam cœleſti vindicta eſſe ſublatum, alibi
„ (in Chronico) affirmat. At fefellit Oroſium
, (lib. 7. cap. 23.) cùm putavit, nullam ſub eo
„ perſecutionem vexaſſe Fideles; ſed eo tempo-
„Ie quo Aurelianus in Chriſtianos perſecutio-
„ hem decerneret, eſſe, Deo ulciſcente, neca-
„tum; ac proinde perſecutionem fuiſſe tantum-
„modo intentatam. Hæc Baronius, qui poſtea
Euſebium explicare conatur, & Perſecutionem
graviſſimam fuiſſe dicit, addens in eumdem
quoque errorem lapſum videri Severum Hiſt.
lib. 2. qui hanc neque inter perſecutiones recen-
ſuit.
Verum neque Euſebius, neque Oroſius ne⸗
gant, perſecutionem ab Aureliano reapſe exci-
tatam ſuiſſe; ſed Euſebius per exaggerationem
& oratoriè loquitur, ut ſæpe in ſua Hiſtoria &
in Vita Conſtantini; ideoque in Hiſtoria non
retractat, quod jam in Chronico ſcripſerat. Eum
rhetoricè locutum duo demonſtrant. Primum,
edibtis, ut ita dixerim, ſubſoribentem alta AI Di-
vina juſtitiä. Nota hæc verba;, ut ita dixerim.
Secundum, quaſi conſtriéto ubito conatum ejus
reprimens, ex verſione Valeſii. Quare Euſebius
contrarius non eſt Lactantio, qui prodit, per-

ſecutionis decretum reipſa emiſſum fuiſſe, ſed

antequam ad ulteriores Imperii Provincias per-
latum eſſet, Aurelianum interiiſſe. Ipſemet Eu-
ſebius nobis conſervavit Orationem Conſtanti-=

ni Magni ad Sanctorum cœtum, ubi hic Impe-

rator in cap. 24. quod inſcribitur: De Decii,
Valeriani, &ͤ Aureliani calamitoſo vitæ itu »ob
perſecutionem Eccleſiarum, Aurelianum ita allo-
quitur : YJu etiam, Aureliane, omnium ſoelerum
incentivum, echm in Thraciam quaſi aperto marte
& inſanæ mentis impetu ferebaris in media via
cæſus, orbitas in via impreſſas impio ruore com-
pleviſti? Quèd ſi minas tantùm Aurelianus in-
tentaſſet, nullumque Chriſtianum ſanguinem
fudiſſet, eum inter ſæviores Eccleſiæ periecuto-
res Conſtantinus non recenſuiſſet. Quare Eu-
ſebio in mentem venire non potuit, ab Aurelia-
no nullam reapſe perſecutionem exercitam elle.
Neque aliter loquitur Oroſius, qui caput 3
Baronio citatum ita inſcribit: De IXperſecutio-
ne per Aurelianum in Chriſtianos fatta; illudque
his verbis incipit: Noviſſimè chm perſecutonem
adverſum Chriſtianos agi, IXà Nerone decerne-
ret: faulmen ante eum magno terrore circumſtan-
tium ruit: ac non muliò Poſt in itinere occiſus eſt.
Neſcio an Oroſius Opus ſuum per capita divi-
ſerit, an verò, quod non rarò contigit, id ab
alio præſtitum fuerit, cùm hujus Scriptoris MSS.
evolvendi nunc facultas non ſit; ſed non dubi-
Tom. I. „

2. Baronii. 2989
t0, quin ille rantùm indicare voluerit „ ealn
berſecutionem brevem fuiſſe; cùm non ſoluùm
Aurelianum nonum à Nerone perſecutorem vo-
cet, ſed etiam ſcribat, eum, cum perſecutionem
agi decerneret, non multò poôſt in itinere ocri-=
ſum eſſe, ideoque & Poſt ediéctum aliquanto
tempore adhuc vixiſle. Nec refert. quèd Seve-
rus Sulpicius perſecutionis Aurelianeæ mentio-
nem non fecerit; cùm eam quæ ſub Antonino
Pio excltata eſt, Prætermiſerit, &, poſtquam lo⸗
cutus eſt de perſecutione Diocletianea ‚ſcribat:
Btenim ſacris vocibus, decem plagis mundum aſſ⸗
ciendam, Pronuztiäatnume eſt: eta oun, amz novenm
Faerint, quæ ſupereſt, ultima erit ,ſc. ea quæ ab
Antichriſto excitabitur. Alare Severus novem
tantùm perſecutiones numerat „ quia denarius
pe ſecutionum numerus arbitrarius eſt, & quam
Perſecutionem unus recenſet „ alter omittit.
Ita in prima hujus Tomi editione. Sed poſtea
cùm anno MDCXC Pariſiis eſſem vidi varia
MSS. Hiſtoriæ, Oroſii tam in Bibliotheca Re-⸗
gia quâm in Colbertina aſſervata in quibus ca-
pita lingula ſine titulo extant, niſi quod in qui-
buſdam annus Urbis legitur. Et profecto in MSS.
Hiſtoriæ Bedæ, Plinii, & multorum aliorum
tituli capitibus non Præfiguntur, ideoque ii à
poſterioribus additi.
Hæc in Diſſertatione Hypatica parte 3. cap.
ultimo num. 13. & ſequenti delibavi, & Cardi-
nalem doctiſſimum in Euſebii OrB & Severi
mentem non ſatis penetraſſe ſcripſi. Poſt eam in
lucem emiſlam prodiere Diſſertationes
nicæ, Auctore Henrico Dodwello Proteſtante
Hiberno doctifſimo in quarum undecima num.
LXIV probare conatur intentatam duntaxat
fuiſſe ab Aureliano, non item executioni man-
datam Perſecutionem, Baronium rectèe Euſebium
& Oroſium intellexiſſe & immeritò me illum
hoc nomine rejeciſſe. Ad illud oſtendendum non
ſoluùm laudatum à me Oroſii locum, ſed etiam
alium ex eodem Auctore Cap. 27. in medium ad-
ducit, quem clariorem priore eſle dicit: Wona
correptio ſuit, ocum Aureliang bperſecuttonem de-
cernenti diris türbinibus terribile ac triſte fulmen
»ſab' ipfis pedibus ruit. Plane innuit, inquit Dod-
„ellus, cùm moveretur ab Aureliano perſe-
„Cutio, lapſum illud eſſe fulmen „non cùm il-
„lam moviſlet, & unum duntaxat intervallum
„ Conſtituit à decreto Aureliani ad ejuſdem cæ-⸗
„dem, non duo, ut Hieronymus, à decreto
„ad fulmen aliud, aliud à fulmine ad necem
„ Aureliani. Ita Dodvwellus. At nullus ſui melior
interpres quàm ipſemer. Quare cum Oroſius jam
capite 23. inter decretum Aureliani ejuſque in-
teritum aliquod temporis intervallum fluxiſſe
ſcripſerit, & in hoc ultimo loco de edicto ac
fulminis caſu tantům loquatur, Oroſium clarius
in hoc, quàm in priori loco locutum Fimmeri-
t0 Vir Clariſſimus aſſerit, præſertim cùm in ul-
timo Aureliani mortem taceat, quam tamen in
primo diſertè commemoraverat: Denique idem
intervallum inter edictum & cædem hujus Im-
Peratoris Hieronymus in Chronico Euſebiano
etiam obſervavit; ait enim: Aurelianns, 0uam ad-
verſum nos perſecutionem moveſſet, fulmen juxta
am comiteſque ejus ruit ac non multò poſt inter
Conſtantinopolim & Heracleam in Cæœnophrario
Viæ veteris occiditur.
Nec ſatisfacit Dodwelli reſponſio, qui de

.

IXS=

X.

„Hieronymo ait: Profectò maléè mentem Euſe- Refellitur

„ bii quæſivit potiùs in Chronico, quàm in Hi-

B b

„ Koria;

Perperam ;
tanthm in-
tentatam, A
quibuſdam
Cypria- ſeriptum.

Dodvvellus.

S E C. II I. „ſtoria; in primis Euſebii, quàm in ſecundis
An. Ch. 272. „ejuſdem cogitationibus; in Interprete, quàm

XI.
Ea opinio
magis con-
futatur.

„in Græco ejus originali; in Opere interpola-
„tO, quâm in puro nulliſque interpolationibus
„ab Auctoris mente immutato. Nam Hierony-
mus hoc in loco, ſi illum Chronico Euſebiano
addiderit, Euſebii mentem rectè aſſecutus eſt,
licèt magis apertè quàm Euſebius in Hiſtoria
rem explicarit. Certè ipſemet Dodwellus in
laudata Diſſertatione num. xXXVI exiſtimans,
Euſebium perſecutionem Marci Aurelii in Hi-
ſtoria anno hujus Imperatoris X VII conſi-
gnaſſe, in Chronico verò anno ejus VII dun-
taxat, Chronicon ſequitur contra regulam à ſe
ſtatutam, & mox à nobis relatam; neque hunc
locum, uti eum qui de perſecutione Aurelianea
eſt, Hieronymo attribuit. Verum itaque eſt,
Euſebium potiùs in Hiſtoria, quâm in Chro-
nico ſequendum, ut etiam Valeſius in Notis ad
Euſebium lib. 4. cap. I. monet; ſed à veritate
alienum, quoad perſecutionem Aurelianeam
Euſebium in Hiſtoria aliter ſentire, quâm
in Chronico, & denique perſecutionem,
quæ in Chronico anno ſeptimo Marci legitur,
eamdem eſſe cum ea quæ in Hiſtoria anno deci-
mo ſeptimo ejuſdem Imperatoris recitatur, ut
ſuo loco dixi.
Producit etiam Dodwellus Lactantii locum
numero tertio à nobis citatum, aitque, ſi perfi-
cere quæ cogitaverat ( Aurelianus) non licuit, ut
tradit Lactantius, nullos ejus decreto factos
Martyres fuiſſe neceſſe eſt. Verùm, ex eo loco
Lactantii iſtis temporibus proximi ea Dodwelli
ſententia jugulatur. Lactantius enum dicit qui-
dem, Aurelianum, quæ cogitavetat, perficere
non potuiſſe „non verò ei illa inchoare non li-
cuiſſe; at perſecutionem inchoaſſe ſtatim ſubdit:
Sed protinus inter initia ſui furoris extinctus eſt;
non itaque ante ejus initium, ſed antequam eam
perficere & ad finem perducere poſſet: quod ſe-
quentibus verbis magis confirmat. Nondum,
inquit Lactantius, ad Provincias ulteriores cruen-
ta ejus ſeripta pervenerant, e&s jam cruentus ipſe
humi jacebat: pervenerant ergo ad Provincias
viciniores Thraciæ, ubi interfectus eſt. Quibus
etiam verbis Lactantius confirmat quod in Chro-
nico Euſebii & apud Oroſium citatum traditur,
inter decretum perſecutionis & Aureliani cæ-
dem, aliquod temporis ſpatium interceſſiſſe. Imò
ex his Lactantii verbis intelligimus, Euſebii in
Hiſtoria loquendi modum paulèò obſcuriorem,
cùm de hac perſecutione loquitur: quia inter
Euſebium in Hiſtoria, & Lactantium in libro
de Mortibus Perſecutorum egregiè convenit, ut
ex collatione utriuſque manifeſtum fit. Quare
alius Euſebii locus, quem Dodwellus in me-
dium adducit , nobis negotium faceſſere non
debet. Euſebius lib. S. cap. 4. loquens de per-
ſecutione, quam Diocletianus adverſus milites
excitavit, antequam in omnes generatim Chri-
ſtianos ſæviret, ait: Tunc cum Diabolus, qui pote-
ſtatem accepit hujus mundi, tanquam ex altiſſimo
ſopore excitari primum cœpiſſet, & poſt illud tem-
oris intervallum, quod perſecutionem Decii ac
Valeriani ſubſeècutum eſt, clam adhuc & occultè
inſidiaretur Eccleſiæ, tunc, inquam, cernere erat
quamplurimos, qui abjiecta militiâ privatam vi-
tam ampletti maluerunt, &c. ubi à Valeriani
perſecutione ad Diocletianeam Euſebius tranſit.

Verùm, ideo Euſebius eo in loco Aureliani non

meminit, quia perſecutio ab eo excitata breviſ-

regente, paſſus videtur Æduæ ſeu Auguſtodu-

Critica Hiſtorico-Chronologica

ſima fuit; cùm è contrà tam Decii, quàm Vale-
riani perſecutiones diuturnæ fuerint; ob quam
etiam rationem Numeriani & Maximiani Her-
culii mentionem non facit, qui tamen ante per-
ſecutionem Diocletianeam, Eccleſiam vexa-
runt, ut ex Annalibus liquer.
Denique Auguſtinus, qui ſeculo poſt Aure-
lianum vixit, lib. 18. de Civitate cap. 52. Ec-
cleſiæ perſecutiones recenſens, nonam ab Aure-
liano excitatam ſcribit, cujus fidem nullus jure
elevabit, aut eum de perſecutione tantùm in-
tentata cum aliqua veriſimilitudine explicabit.
Nec magis qudm Auguſtinus hoc ignorare po-
tuit S. Leo, qui Auguſtino coævus extitit. Is
ſermone 4. de Pentecoſte de perſecutione Au-

relianea ſcribit: Cum octava jam in Chriſtianos

ebulliret perſecutio, & innumera Martyrum mil-
lia ipſis ſuis victoris probaviſſet, &. Occiſo Au-
reliano, uno aut altero menſe, ut videtur, poſt-
quam perſecutionis edictum emiſit, ea poſt ejus
interitum per aliquot menſes duravit, per inter-
regnum videlicet, quod ſex menſium fuit; &
quicumque Chriſtiani martyrium tunc paſſi
ſunt, ſub Aureliano in Martyrologiis paſſi di-
cuntur, quia videlicet virtute ejus decreti occiſi.
Poſt primam hujus Tomi editionem Ruinartus
publicavit Acta prinorum Mart)rum ſincera &
ſelecta, in quorum Præfatione generali Dodw'el-
lum etiam confutavit, quem tamen non pauci
Proteſtantes ſecuti ſunt.
Sanctus Symphorianus de cujus martyrio agit

6⁶ C. 11I.
An. Ch. 272.

XII.
§. Auguſti-
nus perſecis-
tionem Au-
relia nzam
nonam vo⸗
at.

XIII.

Baronius num. I I. V & ſeq. non Aureliano im- e Sinbho-

perante, ſed Marco Aurelio Habenas Imperii

ni, quæ civitas Galliarum in hodierno Burgun-
diæ Ducatu, & ſub Mertropoli Lugdunenſi ſita,
etiamnum celebris, ſub Romanis clariſſima
fuit. Ita coniicit Ruinartus in Actis Martyrum
ſinceris pag. 67. & ſeqq. ubi hujus ſancti Mar-
tyris Acta, quæ Baronius ſincera rectè judica-
vit, profert & illuſtrat, exiſtimatque num. II
Actorum ubi legitur, Aurelianus Imperator om-
nibus Adminiſtratoribus ſuis atque Rectoribus,
loco Aureliani, legendum eſſe Aurelium, qui
alius non eſt quàm Marcus Aurelius, qui, ut
ſuo loco diximus, anno CLXXVII ſeptima
Quinquennalia edidit, dum XVII Imperii annum
ageret, quo tempore violenta adversûs Chriſtia-
nos perſecutio commota eſt ex incurſione populo-
rum, ſub qua multi Martyres in Galliis viſi, ut
videre eſt in hoc Opere anno CLXXVII;
uti enim notat idem Ruinartus in MSS. codici-
bus Aurelius & Aurelianus, Fabius & Fabia-
nus, Valerius & Valerianus, aliaque ſimilia
nomina ſæpius confunduntur, & in pleriſque
codicibus MSS. Symphorianus dicitur à Sanéte
Benigno baptizatus, & à ſanäéto Andochio ſuſce-
tus, à quibus non diſſentit Miſſale Gothicum
à Mabillonio lib. 3. de Liturgia Gallicana pu-
blicatum num. 63. Benignum autem & Ando-
chium Presbyteros cum Thyrſo Diacono &
Felice in Galliam à ſancto Polycarpo miſſos
fuiſſe, tradunt vetera Martyrologia, Bedæ ſin-
cerum, Adonis, Uſuardi, Rabani, Notkeri
& aliorum. Quomodo itaque Symphorianus,
imperante Aureliano martyrium paſſus dici po-
teſt? Horum igitur Actorum initio ubi legi-
tur, ſub Aureliano Principe, cùm adverſus Chri-
ſtianum nomen perſecutionis dira procella de-
tonaret, legendum, ſub Aurelio Principe.
Erat tunc in Auguſtidunenſi urbe Fanſti nobi-

lis

rianus mar-
tyrio coro-
natlr.

X1V.
At non ſub

An.
Aᷓ

54n

Anno
I1026.
Cymp⸗
an1.

1 4
mſilen

II.
le hoe

Kr⸗ geſta.

2%.

D*
——
—

XII.
lupußi.
derſeen.
m An-⸗
noam
m .

8

XIII.
Smnpbo⸗

tangs Maj.

Nrio Aoro⸗
AtMr.

An. Ch. 272. miliæ, inquiunt Acta. dua civitas Berecynthiæ,

Aureliano,
ſed ſub Mar-

co Aurelio.

1026.
Olymp. 263.
an. I.

1.
Conſules.

Bedla hoe
anno geſta.

Apollinis & Dianæ cultum ſpeciali dilectione
venerabatur, & ad Berecynthiæ matris Dæmonum
profanam ſolemnitatem populornm multitudo con-
venerat. Diu perſeveravit apud Æduenſes hæc er-
ga Berec ynthiam falſa religio, cujus ſimulachrum
cum pariter tempore Simplicii Æduenſis Epiſ-
copi deferretur, hujus Antiſtitis precibus in ter-
ram ruit, nec ullo pacto moveri ultra potuit;
quo miraculo multi permoti fidem ſuſceperunt,
ut narrat Turonenſis lib. de Gloria Confeſſo-
rum cap. 77. Cùm Symphorianus ſimulachrum
illud adorare nollet, nec Diis ſacrificare, cæſus
in carcerem truſus eſt, tandemque capite dam-
natus ductus ad victimam, quem mater com-
monuit, ut in mente Deum vivum haberet 5 &.
morti traditus in parva cellula ſepultus, ſeomper
tamen virtutibus ſe publicavit; ita ut ipfis quo-
que Gentilibus ob miracula & ſanitatum beneficia
ſtupentibus, maximo honore ea tempeſtate ha-
beretur, ut legitur in iiſdem Actis. Cellula illa
poſt aliquod tempus in celebrem Baſilicam mu-
tata eſt, cui cùm monaſterium fſuiſſet adiun-
um, Abbas præfuit Sanctus Germanus poſtea
Pariſienſis Epiſcopus, qui teſte Venantio For-
tunato in eius Vita, tanta devotione erga hunc
ſanctum Martyrem ferebatur, ut ſingulas fere
noctes quandiu Auguſtoduni manſit, prope
eius ſepulchrum tranſigeret. Quod ſi Sympho-
rianus imperante Aureliano martyrium pertuliſ-
ſet, ut communis fere ſententia, illud non cum
currenti anno alligandum eſſet, ſed cum anno
CCLXXV; càùͤ Y ü perſecutio Aurelianea ante
illum annum non cœperit; verum Ruinarti con-
jectura mihi optima videtur.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMAN 5766.

O 2 E. 8. P. 20. April. Indict. 6.
JESuCRHRISTI 273. ſecund. Baronium 274.
FELICIS PAP 5.
AukRELIANI IMP., 4.

D num. I. & ſeqq. Coſſ. M. Claudius Ta-
citus, & Placidianurs, ut habent Frag-
mentum Conſulare, quo uſus Cuſpinianus, ſi-
bellus de Præfectis Urbis, Auctor Chronici
Alexandrini, Caſſiodorus, Idacius, & Marianus
Scotus; ut mirum ſit, Onuphrium exhibere Ta-
citum, & Furium Placidum z quia ex Inſcriptio-
ne, quam anno Chriſti CC CXLIII refert,
conſtat, M. Macium Farium Placidum eo an-
no Conſulem ordinarium fuiſſe. Verum, is
Placidus eo Chriſti anno, Romulo Collega,
Conſul ordinarius, à Placidiano valde di-
verſus.
Bellum ab Aureliano adverſus Zenobiam Pal-
myrenorum Reginam geſtum ad annum præce-
dentem Pertinet ut ibidem oſtendimus; trium-

phus verò hujus Imperatoris anno tantùm in-

ſequenti exhibitus, ut tunc dicemus. Hic ita-
que quæ hoc anno ab Aureliano acta, paucis
verbis ex Vopiſco in Aureliano cap. 30. & ſeqq.-
narranda: Pacato igitur, inquit Vopiſcus, Orien-
te in Europam Aurelianus redit victor, atque
iIlic Carporum copias affixit. Addit Vopiſcus,
Aureliano rebus Europenſibus occupato nuntia-
tum eſſe, quoſdam apud Palmyram rebellionem
Tom. I.

in Annales C. Baron’:.

§ C. 111. lis viri Falius nomine Symphorianus, Chbriſtiana fa-

ſe: atque illic omnes qui vagabantur hoſter, ſua
virtute contudiſſe; interim, res per Thracias Eu-
opämque omnem Aureltano ingentes agente, Eir-
mum quemdam Æ gyptum ſibi vindicaſſe ad de-
fendendas partes, quæ ſupererant Zenobiæg; ſed
Aurelianum de Carris (urbs eſt Meſopotamiæ)
redeuntem Tyrannum ſuperaſſe, ut habet idem
Vopiſcus in Firmo & aliis Tyrannis cap. J. Cùm
verò in Aureliano cap. 22. ait: Ad quem (nem-
Pe Firmum) continnò Aurelianus revertit; non
intelligit, inquit Caſaubonus in Notis, Aure-
lianum ex Europa in Tgyptum revertiſſe, ut poſ-
ſet aliquis ex ſuperioribus colligere: ed cumgu-
ropam peteret, deletàâ Palmyrã, & Carras jam
Perveniſſet, iter in Ægyptum flexit, ſtatimque
eam recepit, & cuùm adhuc Tetricus Gillias obti-
nemt, Occidentem petiit: atque ipſo Tetrico exer-
itum ſuum prodente, quòd ejus ſoelera ferre non
poſſer, deditas ſibi legiones obtinnit, inquit Vo-
piſcus in Aureliano. His adde quæ habet Vi-
ctor in Epitome de Aureliano loquens: Me
haud diſſimilis fuit Magno Alexandro, ſeu Ceſa-
1 Diltatori. Nam Romanum Orbem triennio ab
invaſoribus receptavit, annis videlicet CCLXXI,
CCLXXII, & CCLXXIII.
Fuſebius in Chronico ad annum primum
Aureliani ſcribit: Aurelianus „ Totrico apud
Catalaunos prodente exercitum ſaum, Gallias re-
cepit. Sed Gallias hoc tantm anno ab Aure-
liano receptas ex Vopiſco citato intelligimus,
qui de Tetrico loquitur, poſtquam Palmyræ ever-
ſionem narravit. Victor de Cæſaribus Tetricum
per biennium imperaſſe ſcribit, quod comple-
tum fuiſſe diſco ex Nummo à Mediobarbo pag.
400. relato, in quo dicitur, I M P. TETRICGH S
PrusSs Auc. in poſtica : P. M. T R. P. III.
Cos. P. P. Ex quo Chronologia noſtra mi-
rum in modum confirmatur. Cùm enim con-
ſtet, Tetricun præſenti anno in poteſtatem Au-
reliani veniſſe, tertio Imperii anno inchoato,
anno CCLXX aut inſequenti eum regnare in
Galliis cœpiſſe oportet, ac Victorinum, qui
etiam per biennium imperavit, anno CCLXIX
Poſtumo ſucceſſiſſe, ſicque falſam eſſe vulga-
rem ſententiam, quæ hunc Gallieno imperante
occiſum fert. Cointius in Annal. Eccleſiaſt.
Francorum de tribus his Tyrannis, qui per an-
nos tredecim Gallias adminiſtrarunt, non ſolùm
exiliter ac jejunè locutus eſt; ſed etiam quo
quiſque anno regnum inierit, aut ſucceſſori
locum dederit, non ſatis diligenter exami-
Davyit.

ANNO PERIODI GRACO-ROMAN ℳ£ 5767. Olymp. 263.
an. 2.
Olymp. 263
ſe cundum
Baronitm.
Urbis an

O z3. D. 9. P. 12. April. Indict. 7.

JESsu CHRVISTI 274. ſecund. Baronium 275.

FELICIS PAP 5.

excitaſſe, huncque ex Europaà reverſum, Paliny- 5 C. III.
ram evertiſſe: deinde iterum in Europam rediif- An. Ch.273.

III.
Galliæ ab
Aureliano
receptaæ

1027.

AuRELIANI IMP. 5.

Num. I. ad I V Coſſ. Aurelianus Aug. IlI,

1.

* A & C. julius Capitolinus, cujus mentio in Conſules.
Inſcriptione ab Onuphrio lib. 2. Faſtorum re-
lata, in qua cùm Aurelianus edarur cum nota
numerali II, Onuphrius deduxit, hunc Au-
reliani Conſulatum ſecundum dici reſpectu
prioris ſuffecti ſub Valeriano geſti, non verò
Bb 2

reſpectu

292 Critica Hliſtorico-Chronologica

S8 E C. III. reſpectu Conſulatus Aureliani & Baſſi, qui in
An. Ch. 274. annum CCLXXI incidit, quique à viris
privatis ſuſceptus. Verumenimvero hallucina-
tus eſt Vir doctiſſimus, ut ex dictis certò con-
ſtat. Ideo Aurelianus Auguſtus in ea Inſcrip-
tione dicitur Conſul II, quia Conſulatus ſuf-
fecti, qualis fuit, quem ante adeptum Impe-
rium Aurelianus iniit, plerumque in Inſcriptio-
nibus cçeteriſque monumentis publicis præter-
miſſi. Sumtus autem hic ab Aureliano Conſu-
latus juxta quintam Conſulatuum Cæſareorum
regulam, propter nempe triumphum hoc an-
no geſtum, de quo mox ſermo erit.
In Chronico Damaſi de S. Felice Papa habe-
tur: Feliæ annis quinque, menſibus undecim, die-
bu Pviginti quinque. Fait temporibus Claudii
& Aureliani, à Conſulatu Claudii & Paterni,
uſque in Conſulatum Aureliani LI & Capitolini.
Quæ verba Cuſpinianus in Faſtis ex eodem
Chronico etiam recitat. Sed loco horum ver-
borum, annis quinque, legendum, annis qua-
tuor, quemadmodum in Chronico auctiori ve-
terum Pontificum, in Catalogo Palatino-Vati-
cano, & in priori Catalogo Corbeienſi legitur.
Felix itaque, qui die vigeſima octava Decem-
bris anni ducenteſimi ſexageſimi noni, Clau-
dii & Paterni Conſulatu notati, Pontificatum
ſuſceperat, currenti anno ad Deum migravit,
die vigeſima ſecunda menſis Decembris. In
Martyrologio enim Hieronymiano ad eum
diem ſcriptum eſt: Romæ V. ià Portuenſi Depo-
ſitio S. Felicis Epiſcopi; qui dies obitæ mortis
procul dubio fuit; ſicque ex Martyrologio Hie-
ronymiano, in quo Felicis ordinatio & Depo-
ſitio diſertè memorantur, liquet, non tantùm
eum annos quatuor, menſes undecim, dies vi-
ginti quinque ſediſſe, ut Chronicon Damaſi
emendatum teſtatur; ſed etiam tempus, quo
quilibet Pontifex ſedit, accuratè in eo Chroni-
co aliàs notatum fuiſſe, ſed proceſſu temporis
tranſcribentium culpâ errores innumeros ir-
repſiſſe: quod de loco citato neceſſariò aſſe-
rendum; cùm à fine Conſulatùs Claudii &
Paterni, quo Felix ordinatus, ad finem Con-
ſulatůs Aureliani II & Capitolini, quo cer-
tum eſt, eum ad cœlum evolaſſe, anni quinque
& menſes undecim nullo modo numerari poſ-
ſint. Porro dies X X V ſupra annos & menſes
conſervarunt etiam Chronicon auctius veterum
Pontificum, & Catalogus Palatino-Vaticanus, in-
deque dies emortualis Felicis magis confirmatur.

II.
Relicis PP.
obitus.

111. Baronius Felicem mortuum dicit tertio Ka-

Non confun. endas Junii, uti apud Anaſtaſium & in Chro-
dendus dies nico Auctiori veterum Pontificum habetur. In
e agila Indiculo verò Depoſitionis Epiſcoporum à Bu-
rionis. cherio publicato dicitur: Tertio Kalendas Ja-
nuarii, Felicis in Calliſti. Quæ dierum diverſi-
tas Librariis attribuenda, qui non rarò pro Zan.
ſcribunt Zun. ut multis exemplis liquet. Qui
tamen dies alicui Felicis Tranſlationi, non ve-
rò ejus morti adſcribendus. Diem tertium Ka-
lend. Junii Martyrologia Romanum, Bedæ,
Uſuardi & Adonis etiam exhibent. Quare er-
ror cubat in Indiculo Bucheriano. Baronius
Felici aſſignat annos duos & menſes quinque
uno minus die, ſed contra Catalogorum anti-
quorum fidem. An verò Martyr fuerit, vide quæ
IV. dicam anno C CCLVII num. XVI, ubi de
Diueratio Fe- Felice II agitur.
dis ejus. Papebrocius in Conatu Chronico-Hiſtorico

ad Caralogum Pontificum Romanorum, exiſti- S Æ C. III.
mans, locum laudatum Damaſi purum eſſe, ſcri- An. Ch. 274
bit, Felicem per annum integrum Dionyſii de-
ceſſoris Vicarium fuiſſe; ſicque annos quinque
ac menſes undecim ſediſſe, quà Vicarium, quà
Pontiſficem. At ſicut in eo Chronico anni Dio-
nyſio attributi corrupti ſunt, ut ipſe Vir eruditiſ-
ſimus non negat, ita & in eodem anni Felicis
mendosè deſcripti, & Vicariatus hujuſmodi, ſi
unquam alibi, hic certè prorſus commentitius.
Parte aliâ Baronius, ut Felicis initium ſub hujus
anni Conſulibus conſignare poſſet, quia Euty-
chiani Felicis ſucceſſoris principium conſequen-
tis Chriſti anni exordio neceſſariò concurrere
videbat, Felicis Pontificatum ad annos duos,
menſes quinque, uno minus die, nullo teſte re-
ſtrinxit; ideoque quemadmodum Conſulatus
duos ê Faſtis expungere, & Probi Imperatoris
annos decurtare coactus fuit, ut Eram Diony-
ſianam aſſequi poſſet: ita veram Pontificum
Romanorum Chronologiam nonniſi Felicis an-
nis mutilatis conſequi valuit. Ex hac interim
mutilatione innoteſcit, Annaliſtam Doctiſſi-
mum in præcedentibus Pontificibus ordinandis
rectam viam non tenuiſſe, eamque ob rem annos
duos non potuiſſe non prætermittere. In au-
Gtiori Chronico veterum Pontificum de Felice
dicitur: Sepultus eſt in Cæœæmeterio ſuo, Vidâ Aur
relidâ, milliario ſecundo, III Kalend. Junii: &
ceſſavit Epiſeopatus dies quinque. Idem legitur
in libro Pontificali, & in Martyrologio Roma-
no, ac in Indiculo Depoſßitioni, Epiſeoporum apud
Bucherium, ubi ad III Kalend. Januarii, ſeu
diem XXX Decembris habetur: Felicis in Cali-
ſti, id eſt, Cæmeterio Caliſti. Sed loco III Kal.
Jan. legendum III. Kal. Iunii, qui dies, ut jam
diximus, alicui Felicis Tranſlationi adſcribendus.
Tres Felicis primi circumferuntur Decre- v.
tales, prima ad Paternum Epiſcopum, altera Eutychiangs
ad Galliæ Præſules, tertia ad Benignum Epiſco- Felici ſuces-
pum; ſed eæ ſuppoſititiæ, ut pluribus à Viris Ss.
doctiſſimis demonſtratum. Eutychianus Felici
ſuceſſit, ſed die tantùm quinta Januarii anni
inſequentis, ordinatus feriâ tertiäã, quæ eo
anno cum die quinta Januarii concurrit. Qua-
re vacavit Sedes dies tredecim, non verò dies
quinque, ut locis laudatis dicitur. Eutychia-
num ante eum diem non ſediſſe, ex iis, quæ in
morte ejus dicemus, liquebit. Chronologia
Pontificia in poſterum in Annalibus longè mi-
nùs depravata.
Vopiſcus in Aureliano cap. 32. & ſeqq. poſt⸗ VI.
quam quæ Aurelianus anno præcedenti tam in rrzmette⸗
Oriente, quàm in Occidente egit, narravit: Aureliani.
Princeps igitur, inquit, totius Orbis Aurelianus, Baronen.
pacatis Oriente, Gallis, atque undique terris, 274¼ ane
Romam iter flexit, ut de Zenobia & Tetrico, hoc
eſt, de Oriente & Occidente triuimphum Romanis
oculis exhiberet. Deſcribit poſtea pluribus hu-
jus magnifici triumphi pompam, concluditque:
Denique vix nond horaà in Capitolium pervenit,
(nempe Aurelianus ad Vota celebranda) ſerò
autem ad Palatium. Sequentibus diebus datæ
ſunt populo voluptates Ludorum ocenicorum, Lu-
dorum Circenſium, venationum, Gladiatorum,
Naumachiæ. Zonaras in Aureliano ait: Nomam
reverſus quadrigis elephantorum triumphavit.
quod ab Aucétore claſſico deſumtum non dubi-
to. In triumpho enim de Perſis Imperatores
quadrigis elephantorum de more uſi. Teſtatur
autem

L

4.6

De Ze
& Va
rho eſt
geliu.

VIII.
Ceßa Ronj
ab Areli
ho.

el Auje.
lian;

C.lII.
hrzs,

V.
rchieni
.Fliui ſitit⸗
Ait.

k. 71
ryuumfi/
Aurelien⸗
, 1,um

;
hor
⸗
le:
it;
ers
4ts

N.
bi⸗
tes
cur
emn

in Annales C. Baroni. 295

§ £E & III. autem Vopiſcus in Aureliano cap. 17. Perſas
An. Ch. 274. Zenobiæ auxilia ſubminiſtraſſe,; eamque cum
Perſis, Armeniis & Saracenis captam. Baronius
anno præcedenti triumphum iſtum duétum exi-
ſtimavit. Sed præterquam quèd toto triennio
elapſo Aurelianus partim in Occidente; part im
in Oriente, partim in utroq; adverſus hoſtes pu-
gnavit, Caſſiodorus in Chronico ſub hujus anni
Conſulibus habet: His Coſſ. Aurelianum Romæ
triumphantem Tetricus & Zenobia praceſſerunt.
VII. Vopiſcus in Aureliano cap. 38. ait: Hoc quoque
De Zenobia ad rem pertinere arbitror, Balbati filii nomine
& PVabala- Zenobiam, non Timolai & Herenniani, Impe-
S* io „ium tenuiſſe quod tenuit. Zoſimus pag. 661.
. ſcribit etiam, Aurelianum verſus Europam mo-
ventem Zenobiam cum filio ſecum duxiſſe, qui
alius non eſt, quàm Eabalathus ſic in Nummis
Græcis nuneupatus, ex quibus Vopiſci locus
corrigendus. Triſtanus tomo 3. pag. 42. oſten-
dit, Odenatum ex priori uxore innominata ſuſ-
cepiſſe Herodem, ut indicat Pollio in Triginta
Tyrannis cap. 16. & Herodem patrem fuiſſe
abalathi⸗ ex Zenobia autem Odenatum, He-
rennianum, & Timolaum genuiſſe, ut ibidem
ſcribit Pollio cap. 27. Idem Triſtanus pag. 213.
hunc Nummum exhibet: ATT. K. A. A. A T-
PHAIANO C. CE B. I. A. id eſt, Imperator
Ceſar Lucius Domitius Aurelianus Auguſtus,
anno primo⸗ in poſtica: ATT. EPMIAC.
OTABAAAAOOC. AOHNO T. LI. A. id eſt,
Imperator Hermias Vabalathus Atheni, anno IV;
ideoque videtur Herodes Athenus vocatus fuilſ-
ſe. Qua ex epigraphe Chronologia noſtra egre-
giè confirmatur. Cùm enim annus quartus Va-
balathi cum anno primo Aureliani concurrat,
Zenobiam & Vabalathum anno C CLXVII
Odenato interfecto regnare cœpiſſe, & cùm
hæc annos quinque imperarit, anno ducenteſi-
mo ſeptuageſimo ſecundo captam eſſe manifeſtè
apparet.
vVIII. Ad num. XII. Aurelianus, poſtquam Impe-
Geſta Roma rator renuntiatus eſt, ter Romam venit. Pri-
ab Aarelia- mùm, ſtatim ac Imperator dictus, cujus profe-
vo. ctionis unus Zoſimus ſuprà loco ſuo citatus me-
minit. Secundùm, poſtquam Marcomannos
Italiam depopulantes debellavit, ſub finem nem-
pe primi ejus Imperii anni, ut ſcilicet qui in
ſuſpicionem rerum novarum venerant;, pœnas
darent. In ſecundo ejus adventu contigit quod
ſcribit Zoſimus pag. 655. Tunc & mœnibus cincta
fuit Rma, quibus antea carebat; & cœptus ab
Aureliano murus, Probo imperante, perfelctus fuit.
Quare res hæc perperam hoc anno in Annali-
bus recitata. Tertiò, Aurelianus hoc anno Ro-
mam ad triumphandum rediit, ubi Leges plari-
mas ſanxit, & quidem ſalutares: Sacerdotia com-
poſuit; Templum Solis fundavit, & Pontifices ro-
boravit, inquit Vopiſcus in Aureliano. Impe-
ratores enim annis, quibus triumphabant, libe-
ralitate, operibus publicis, aliiſque hujuſmodi
nomen ſuum illuſtrabant, quemadmodum an-
nis Decennalibus & id genus feſtis addictis
eos eſſe ſolitos ſæpius inculcavimus. Baronius
aliique eum ſecuti priorem Aureliani Romam
adventum à ſecundo non diſtinguentes, in Chro-
nologia Aureliana ordinanda non potuere non
peccare.
IX. HIis geſtis, inquit Vopiſcus citatus, ad Gal-
Bella Aure- lias profectus Vindelicos obſidione Barbarica libe-
e Bhen ravit: deinde ad Ilyricum rediit, paratoque ma-
Ano potiks, quàm ingenti erxercitn, Perſis, quos eo

Teom. I.

ANNO PERIODI GRCO-ROMANX 5768.

quoque tempore, quo Zenobiam ſaperavit, glorio- S M C. II E
ERiſſimè jam vicerat, bellum indixit. Sed cum iter An. Ch.275.
faceret, aque Canophrurium manſionem, quæ eſt
inter Heraçleam Byzantium, malitid Notarii
ſui, & mann WMücaporis interemtus eſt. Sed hæc
cædes menſe Martio anni inſequentis, ut tunc
dicemus, patrata. Quare tantam viam conficere
non potuit Aurelianus, quin circiter medium

annum Romã digreſſus fuerit.

Anno Urbis
. 1028.
Qã 4. C. 10. P. 28. M AR T. IN DICT. 8. Olymp. 20.
— an. 3.

Jrsu CHRISTI 275. ſecund. Varonium 176.
EuTYZCHIANI PAP I.
TACITI IMP. I=

D num. I. & ſeqq. Coſſ. L. Domitius An⸗= 1
—A relianus Aug IV, & T. Avonius Marcelli- Conſules
nus, ut patet ex Inſcriptione Onuphriana, in
qua tamen Aurelianus Conſul III dicitur, prio-
ri nempe ejus Conſulatu, qui ſuffectus fuit, ne-
glecto. Sumptus is Conſulatus juxta ſecundam
CGonſulatuum Cæſareorum regulam in hund
enim annum ejus Quinquennalia incidunt, quæ
tamen ne exhiberet, fatalis ejus dies impediit.
Horum ſolennium occaſione perſecutio ab eo
in Chriſtianos decreta: Verum illi ne perficere
quidem quæ cogitaverat, licuit, ſed protinus inter
initia ſin furoris extinétus eſt, ut inquit Lactan-
tius lib. de Mort:. Perſec. cap. 6. de qua perſecu-
tione anno ccrxxIII, quo eam Baronius con-
ſignavit, pluribus egi. Quare huc revocanda
quæ ibidem diximus, & martyria à Baronio
præcedentibus annis memorata. .
Cùm Aurelianus in Orientem proficiſcere-. 1I1
tur, interfectus eſt inter Conſtantinopolim & Interieus
Heracliam, ut ait Victor in Epitome, & anno Aur eliani)
præcedenti num. ult. diximus. Imperavit itaque Baron. A
annos quatuor, menſes circiter quatuor. Euſe- & lega. 14
bius in Hiſtoria, aliique qui annos ſex ei tri- .
buunt, annos Julianos utrinque incompletos
numerant: qui verò annos quinque & menſes
aliquot eum regnaſſe ſcribunt, ſine dubio hal-
lucinati ſunt. Ulterius tamen proceſſit Baronius,
annoſque ſeptem Aureliano aſſignavit, fretus
auctoritate Chronici Alexandrini per hæc tem-
pora manifeſtè depravati, & Nummi, qui apud
Occonem extat, in cujus poſtica legitur: P. M.
TR. P. VII. CoSs. III. P. P. Verüm , hæc
poſtica, quæ Nummis Gallieni convenit, erro-
re Monetariorum, quod per hæc & ſequentia
tempora ſæpius contigiſſe obſervavi, Nummo
Aureliani inſculpta. Begerus in Theſauro Nu-
miſmatum Sereniſſimi Electoris Palatini alium
Aureliani Nummum produxit in poſtica inſeri-
ptum: P. M. T R. P. v II. Cos. II. Sed hic
priori adverſatur, cùm Conſulatum tantùm ſe-
cundum exhibeat; & hæc averſa pars ex Num-
mo Gordiani junioris, in cujus Numiſmatis
ſeptima Tribunitia Poteſtas eum Conſulatu ſe-
cundo jungitur, Monetarii errore mutuata con-
vincitur.
Exiſtimatum hactenus, Aurelianum menſe III.
Januario hujus anni cæſum, quòd Vopiſcus in Qo mens
Vita Aureliani cap. 41. literas ab exercitu poſt Aureliana
ejus mortem ad Senatum ſcriptas tradat, reci- oee Msd
tatas fuiſſe in Senatu, die tertio Nonas Februa-
B b 3 r5

2

*

294

SEC. III. rias, die nempe tertia menſis Februarii, cur-
An. Ch. 275. rentis ſcilicet Chriſti anni. Verùm, loco die ter-
tio Nonas Februarias, legendum, die tertio No-
nas Aprilis, die videlicet tertia menſis Aprilis:
quo pacto, Aureliani cædes circa diem vicefi-
mum menſis Martii patrata fuerit. Conſtat enim,
Tacitum Imperatorem renunciatum vII. Ka-
lend. Octob. id eſt, die viceſima quinta menſis
Septembris, ut legitur in Senatuſconſulto, quo
Auguſtus acclamatus eſt apud Vopiſcum in Ta-
cito cap. 7. Quare cùm interregnum, quod poſt
Aureliani interitum contigit, ſex tantùm menſes
integros, aut ſeptem utrinque incompletos du-
rarit, ejus initium à die circiter viceſima Mar-
tii non removendum.
IV. Vopiſcus in Tacito cap. 1. ait: Sex totis men-
Interregnum ſibus factum eſt, ſcilicet interregnum. Idem ha-
ſex menſium bet in Aureliano cap. 40. Victor de Cæſaribus:
2 : Tre- Menſe circiter poſt Aureliani interitum ſexto,
tem. Senatus Tacitum Imperatorem creat. Victor in
Epitome: Hoc tempore ſeptem menfibus inter-
regni ſpecies evenit, extremis ſcilicet menſibus
incompletis pro integris numeratis. Et tamen
ſi Aurelianus, exeunte menſe Januario trucida-
tus fuiſſet, non per menſes ſex, aut per men-
ſes ſeptem, ſed per menſes octo, eoſque inte-
gros Imperium ſine Imperatore fuiſſet. Unde,
ne dicamus, tam Vopiſcum, quàm alios in eo
interregno narrando erraſſe, præfatus locus
eo quo dixi modo, corrigendus; quod eò ma-
gis dicendum, quod idem mendum irrepſerit
in Senatuſconſultum, quo Probus dictus eſt Im-
perator. Vopiſcus enim in Probo cap. 11. ait,
illud factum die tertio Nonas Februarias; & ta-
men inter omnes convenit, locum illum cor-
ruptum, legendumque, die tertio Nonas Apri-
ler. Qui error in eodem die exprimendo, eodem-
que Auctore deſcribendo commiſſus uni ei⸗
demque Librario attribuendus videtur. Taci-
tum verò currenti anno, die viceſima quinta
Septembris Imperatorem appellatum, in du-
bium revocari non poteſt.

Anne Urbis ANNe PERIODI GRACO-ROMANAX 5769.
Olymp. 263. O 5. B A. O II. P. 16. April. Indict. 9.

en., 4. IESuICRRISTI 276. ſecund. Baroninm 277.

EurTYCHIANI PAPX 2.

PROBEBI IMP. I.

Cenſules. II, & Ealvius Emilianus, ut Fragmen-
tum Conſulare à Bucherio publicatum, ldacius,
optimique Faſtorum Conditores habent.
. Tacitus, qui Aureliano Imperante jam Con-
Conſulatus ſul ordinarius fuerat, anno Fracedenui ante-
Taciti non quam Auguſtus crearetur, in
refertur ad ſul iterum deſignatus fuit. Quod colligo ex
m. * Vopiſco in Probo cap. 7. ubi epiſtolam Ta-
citi Auguſti ad Probum adhuc privatum ſcri⸗
ptam refert, in qua Tacitus ait: Nos tibi
decreto totius Orientis Ducatu; Conſulatum
in annum proximum nobiſeum decrevimus: te
enim manet pro virtutibus tuis Capitolina pal-
mata. Scripta currenti anno epiſtola, ideoque
Conſulatus à Tacito hoc anno eltus non eſt
juxta primam Conſulatuum Cæſareorum regu-

I1. . D num. I. Coſſ. M. Claudius Iacitus Aug.

unc annum Con-

Critica Hiſtorico-Chronologica

lam; quemadmodum nec Conſulatus, quem Pro- S † C. 1II.
bus Auguſtus anno ſequenti ſuſcepit. Sed ſicut An. Ch. 276.
Probus adhuc privatus ad eum deſignatus fue-
rat, ita & Tacitus ad currentis anni Conſulatum,
quod manifeſtè indicat ejus jam Imperatoris
in annum ſequentem deſignatio; ex qua, uti &
ex deſignatione Probi, certam conjecturam fe-
ci, primum Conſulatum ordinarium Valeriani
Auguſti eidem, antequam imperaret, à Gallo
Imperatore decretum fuiſſe; licèr nullus ex An-
tiquis id in literas miſerit.
Baronius qui Aurelianum nonniſi anno ſe- III.
quenti occiſum putabat, præſenti Probum & Bace,
Paulinum Conſules profeſſus eſt; ſicque re- enhiles
rum per hæc tempora geſtarum ordinem turba-
vit, quem ut majori Lectorum fructu reſtitu-
am, hic tantuùm tangam quæ præſenti anno aEa
ſunt.
Ad num. II & ſeqq. Origo hæreſis Mani- IV.
chæorum ab Euſebio in Chronico rectè in an- Origo Ma-

. nichaorum.
num ſequentem collata, quo ideo eam explica-
bimus.
Tacito, inquit Zoſimus, Romanum Imperium v.

conſecuto, Scythæ transjecta palude Maotide, per Erbelee.
Pontum ad Ciliciam uſque ſita, incurſionibus ve- Seythas.
xarunt, quos aggreſſus Tacitus partim ipſe debel-
latos ad internecionem delevit, partim Horiano
deſignato Pratorii Præfelto debellandos tradidit,
& in Europam contendit; ubi lapſus in inſidias
ex hujuſmodi cauſa necatur, &c. Ad hanc victo-
riam referendus Taciti Auguſti Nummus à Me-
diobarbo è ſuo Muſæo deſcriptus, in cujus po-
ſtica legitur: VIcroRIA GorIHI P. Cernitur
Victoria ſtans, dextrâ lauream, ſiniſtrà palmam
tenens. Hanc, inquit Mediobarbus, vel in Ger-
mania, vel in Illyrico reportatam, fuadet Cor-
nificii Gordiani Coſ. Oratio ad Senatum apud
Vopiſcum in Tacito cap. 3. Verùm, ea ad victo-
riam à Zoſimo memoratam pertinere non dubi-
to: Gothi enim ſæpius Scythæ appellati; &
Tacitum in Germania vel in Illyrico bellum geſ-
ſiſſe nullus prodit. Zonaras autem poſtquam
Scripſit, Aurelianum cùm expeditionem contra
Sceythas ſuſcepiſſet, juxta Thraciæ Heracleam eſſe
occiſum, de Tacito ait: Cum autem Scythæ,
Maotide palude & Phaſide amne ſuperato, Pon-
tum, Cappadociam, Galatiam, & Ciliciam in-
vaſiſſent: Tacitus & Florianus Præfeltus multos
occiderunt, reliqui fugu ſalutem quæſiverunt. Hæc
itaque unica, quod ſciamus, Taciti Auguſti
expeditio, cujus & Vopiſcus etiam meminit
in Tacito cap. 13.
Tacitus a ducenteſima regni luce TCyang, qu?z VI.
urbs Cappadociæ, mortuus eſt, inquit Victor de Taciti Ang.
Cæſaribus. Alter verò Victor: Ducenteſima Im- obirue.
perii die apud Tarſum (Ciliciæ urbem) Febri
moritur. Idacius in Faſtis ſub anni ſequentis Baron. anno
Conſulibus ideoque loco non ſuo, inquit: His 279 num I:
Conſſ. occiſus eſt Tacitus Tyandà. Quare cùm Ta-
citus die xXV Septembris anni præteriti Impe-
rator dictus fuerit, die xIII Aprilis vel inter-
fectus, aut febre ſublatus; incertum enim quo
mortis genere extinctus fuerit. Qui verò intra
VI menſem Imperii morte præventum dicunt,
quemadmodum Eutropius & Euſebius in Chro-
nico, ejus Imperium à die viceſima quinta men-
ſis Septembris elapſi etiam auſpicantur; ſed nu⸗
mero rotundo loquuntur.
Zoſimus pag. 6. narrata Taciti morte, H 5.
quam violentam fuiſſe dicit, ait: Hinc ad tu- Plorianns de
multum civilem res redierunt, alis in Oriente Imperioe cer-
Probnm sant.

346
C

aron.
179 Au.

VI
Phoris
lxiing

1
Interit.
rianil⸗/

Daton at
279. nun

.III
Chaye.

II
ii,

nſalet,

IV.
figo Me⸗
ichaorun.

V.
rpeitis
latiti in
Lejthe.

. VI.
obitut.
*

.
s huon in

hunn
1“
e“
1⸗

in Annales

S C. 11I. Probum Imperatorem deligentibus , aliiss Komæ

An. Ch. 276. oonſtitutis, Horianum. Ac Prohbus quidem obti-
nobat Sriam, &G Phœnicen, & Paleſtinam, &
AOyptum aniverſam: ſitas verò à Cilicia regio-
nes ad Italiam aſque, Florianus. Eidem & Wan-
ſalpinæ nationes parebant, Galli & Hiſpani cum
inſula Britannica: pratereaque omnis Africa cum
Mauritanis gentibus. Ambobus ad bellum inſtru-
ctis, Tarſum Florianus veniens, ibidem caſtra lo-
canda ſtatuit, victorid contra Seythas in Boſphoro
ſemi-imperfecta relicta. Idem ferè habet Zonaras
in Annalibus. Uno itaque eodemque tempore
per tres ferè menſes Florianus & Probus impe-
rarunt.
VIII. Quod recentes Chronologi non animadver-
Florianus tentes, initium Probi in quintum diem Nonas
exiingnitur. Julii cum Onuphrio in Faſtis, quem in digeren-
dis per hæc tempora Imperatorum annis paſſim
ſecuti ſunt, diſtulerunt; licet revera vel à tem-
pore mortis Taciti, vel à die, quo Romæ à Se-
natu Imperator acclamatus eſt, deducendum ſit.
Verum eſt, Vopiſcum in Probo cap. 11. ſcribere,
Probum Romæ acclamatum Imperatorem die
tertio Nonas Februarias. Sed locum mendoſum
eſſe in omni ſententia affirmandum. Nam ſi du-
centos, quibus Tacitus imperavit dies, à XXV
Septembris anni elapſi, ut fieri debet, incipias,
pervenies ad diem XIII Aprilis præſentis an-
ni. Dein, ut ejus mortis nuntium Romam
perferri potuerit, quindecim circiter dies ela-
pſi fuerint. Sicque poſſibile non fuit, ut tertio
Nonas Febrnarias Taciti mors, quæ in Cap-
adocia, vel in Cilicia contigit, Provinciis
ſcilicet ab urbe Romana diſſitis in ea ſciri po-
tuerit. Quare locus ille Vopiſci ſine dubio de-
pravatus.
1x. Lacito itaque die decima tertia menſis Apri=
Interitus Ro- lis extincto, Probus in Illyrico, ut docet Vi-

Baron. ann.

riani Imyp. Ror de Cæſaribus, & Florianus Romæ Impera-

tores dicti, qui uno eodemque tempore in di-
verſis Orbis Romani partibus ſimul regnarunt,
Baren. an. donec Horianus apud Tarſum ab ſuis interfititur,
279. num. inquit Victor de Cæſaribus, & confirmant Vo-
1V. piſcus in Floriano, & Zoſimus, vel inciſis à
ſemetipſo venis effuſo ſanguine conſumitur, ut ait
Victor in Epitome. Sed non ante currentis anni
æſtatem; Zoſimus enim pag. 663. de Floriano
ſcribit: Cum in aæſtate ad Tarſum æſtus exiſteret,
qui erant à partibus Floriani milites caloris in-
ſueti, quod major eſſet illius exercitus pars ex Eu-

ropa, gravem in morbum incidebant. Et poſtea

ejus interitum narrat. Imperavit dies ſexaginta,
ut habet Victor in Epitome, aut verius, duobus
menſibus & diebus viginti, ut prodit Eutropius
vel diebus LXIV, ut habet Caſſiodorus, vel de-
nique diebus LXXXIX, ut legitur in Chro-
nico Euſebii. Quo pacto uſque ad æſtatem
currentis anni vitam producere potuit. Elimi-
nandus itaque recentiorum Chronologorum er-
ror exiſtimantium, duos vel tres menſes, qui-
bus Florianus imperavit, Probi Imperium ante-
ceſſiſſe, hujuſque annos à Floriani morte auſ-
picandos eſſe, cùm revera uno eodemque tem-
pore regnaverint, & ſequentium Imperatorum
tempora labefactari neceſſe ſit; ſi Probi initium
à morte Taciti non deducatur.

29 5

— —--— — 8S C. III.
An. Ch. 277.
ANNOPERIODI-G RZ co-Ro MA N ½ 57770 Anno Urbis
S D1² P. S. April. Indict. 10 Ohynp.264⸗

Jr su CHRISTI 277. ſecund. Baronium 2738. an. 1.
EurTYCHIANI PAFA 3.

PROBI IM PD. à2.

A D num. I & ſeqq. Coſſ. M. Aurelius Bro- I.
bus Aug. & M. Aurelius Paulinur, ut li- Conſulrs:
quet ex egregia Inſcriptione à Card. Noriſio in
Cenotaphiis Piſanis pag. 325. recitata, quæ dici-
tur DED. 111. NO N. Ju 1. D. N. M. Avk. PRo=⸗
30 AuG. ET M. Auk. PA;uIINO COSS.
Ex qua intelligimus, Probum, poſtquam Im-
perator fuit, Conſulatum primum geſſiſſe, quod
negavit Baronius; eumque Conſulem ordina-⸗
rium fuiſſe, quod negavit Onuphrius: hoc
enim tempore publica Monumenta ſolis Conſu⸗
lum ordinariorum nominibus obſignabantur.
Habemus etiam, inquit Card. Noriſius, præ⸗=
nomen ac familiam Paulini Conſulis, quæ ha⸗
ctenus latuêre. Hunc Conſulatum jam idem
Cardinalis eruditiſſimus in Parergo de Votis
Decennalibus cap. 6. adſtruxerat reſcripto ejuſ⸗
dem Imperatoris, ſeu Lege 2. Codicis Juſti⸗
nianei De revocand. donat. P. P. III Non, Mait
Sir mii, Probo Aug. & Paulino Coſſ. & in Faſtis
Græcis tam Theonis quàm Heraclii legitur:
IIeαοα ι ανπα ‚id eſt, Probus Au⸗
uſtus & Panlinus. Quare miror, Onuphrium
hune Conſulatum tanquam ſuffecum præter⸗=
miſiſſe; cùm Conſules tam in Codice Juſtinia-
neo, quàm Theodoſiano memoratos ordinarios
fuiſſe, certiſſimum haberi debeat.
Porrò hic Probi Conſulatus non eſt juxta 11
primam regulam propter initium ejus Imperii, Probus ad
quia, ut anno præcedenti num. I oſtendimus, hunc Con-
ad eum antequam imperaret, deſignatus fue- Jalatum an
rat. Baronius, qui hujus anni Conſules in ſupe- ’e imh e
riorem annum retraxit,; & Taciti miliano Man mus
Collega Conſulatum in annum CCLXXIX
diſtulit, hoc anno Probum & Paternum II pro-
fitetur; cùm tamen is Conſulatus anno cerxxix
geſtus fuerit, Conſulatus ſaltem Paterni cum
Probo Auguſto III, qua de re infra.
Aureliani Imperatoris interitus à Baronio III.
hoc anno recitatus, retrahendus ad initium Aurelian-
anni CCLXXV, ubi de eo egimus: & ſatis ": Hreni⸗
liquet, Aurelianum ante præſentem Conſulatum ““
occiſum fuiſſe; cùm Probus Kalendis Januariis Baron. ann-
jam Imperator fuerit, & ante eum Tacitus 279. num i=
Rempublicam Romanam adminiſtrarit. Quate
Taciti initium malè à Baronio hoc anno conſi⸗=
enatum.
§. Patroclus; qui Trecis in Gallia martyrium 1v.
fecit, non ſub Aureliano Imperatore, ſed ſub S. Patroclè.
Aureliano Præſide occubuit; quamvis Auctor FPaßio.
anonymus, qui Vitam ejus à Surio relatam
compoſuit, Aurelianum illum cum Aureliano Baron, num
Imperatore confundat. Bollandus tomo 2. San- In.
ctorum menſis Januarii aliam antiquiorem hu-
jus Sancti Vitam recitat, cujus initio dicitur:
Tempore illo ſub Aureliano Præfide facta eſt Chri-
Kianis tam valida tempeſtas perſecutionis, &c.
In fine Patroclus dicitur decallatus XI7 Kal.
Febr. die, VI feria. Feria ſexta cum die XXI
Januarii, regnante Aureliano, non concurrit,
niſi anno CCLXXI, qui primus hujus Im-
B b 4 peratoris

chaæaorum.

296
S C. III. peratoris erat, quôve tempore Chriſtianis fa-
An. Ch.277. Vebat. Càùm itaque Aurelianus ante adeptum
Imperium in Gallia fuerit, ut liquet ex Vopiſco
in Aureliano cap. 7. ubi ait, eum Francos per to-
tam Galliam irruentes afflixiſſe, & in Actis S.
Alexandri Papæ, quæ extant tomo 1 Sanctorum
menſis Maii, ſermo ſit de alio Aureliano utriuſ-
que militiæ Comite, qui ſub Trajano Chriſtianos
perſecutus eſt, alibique aliorum hujus nomi-
nis in dignitate conſtitutorum mentio etiam oc-
currat, incertum quo anno, quave perſecu-
. tione S. Patroclus martyrii glorià coronatus
fuerit.
V. Papebrocius V. C. in Notis ad Ephemeri-
S. Charito des Græco - Moſcas ad diem 1V Kalend. Sep-
ſe nt⸗ - tembris, quo S. Charito ibidem colitur, obſervat,
. Baronium in Romani Martyrologii amplifica-
tione præteriiſſe S. Charitonem, ſicque quod de
Baron. ann. eo hoc anno in Annalibus ſcripſerat, corre-
279 num. xiſſe, Charitonem nempe ſub Aureliano Fidem
II. confeſſum, & diu ante hujus ſeculi finem ha-
buiſſe ædificatam Lauram, & Monachos in ea
collectos, obiiſſeque circa annum trecenteſimum
quartum. Animadvertit enim poſtea Baronius,
quod iſte Sanctus gloriaretur coram Præſide
ſe eſſe diſcipulum Theclæ & Pauli, & deinde
vidit nominari Macarium Hieroſolymitanum
Epiſcopum, qui dedicavit Eccleſiam à Charitone
conſtructam: quod fieri non potuit, priuſquam
Macarius ordinaretur Epiſcopus, ac ante annum
trecenteſimum decimum ſextum; cùm jam in
palæſtina floreret Hilarion, Monachorum in
eadem, teſte Hieronymo omnium primus. Cer-
tè fatetur Metaphraſtes Charitonis Vitæ Auctor,
ad diem XXVIII Septembris, nihil eorum
quæ narrat, ſe ſcriptum inveniſſe; ſed ſolum per
traditionem accepiſſe; ideoque non mirum, ſi

in ea Vita falſa veris admiſceantur, cùm ſimiles

traditiones quoad loca, perſonas & tempora
parum tutæ ſint. .
VI. In Annalibus origo hæreſeos Manichaorum
Origo hare- anno præcedenti conſignatur, ſed eam ad præ-
ſeos Mani- ſentem retrahendam elle evincit Euſebius in
Baron anno Chronico, ubi hæc ſcribit? Secundo anno Probi
280. num. Jaxta Antiochenos CCCXXV, anno juxta T)-
III. rios CCCCII, juxta Laodicenos CCCXXIV,
juxta Edeſſenos D LXXXVIII, inxta Af-
calonitas C CCLXXX, inſana Manichaorum
beæreſis in commune humani generis malum exor-
ta. Quibus certis temporum characteribus Chro-
nologia noſtra validé confirmatur. Nam primus
annus Antiochenus Kalendis Octobris anno Pe-
riodi Græco Romanæ 5445-cæpit. Quafe annus
Antiochenus CCCXXV cum menſe Septem-
bri currentis Chriſti anni abſolutus eſt; ideò-
que ſecundus Probi annus tunc in curſu erat,
& ante menſem Octobrem præſentis anni Ma-
nes hæreſim ſuam publicavit. Primus Tyriorum
annus deducitur ab anno Periodi Græco-Ro-

manæ 5368. quo Alexander Zebina, occiſo

Demetrio Syriæ Rege, regnare cœpit. Petavius

quidem lib. 13. de Doct. T emp. & Calviſius in
Opere Chronologico hanc Tyriorum Eram an-

no uno tardius conſignant; ſed quæ anno

„

CCCXLVIII dicemus, eos erraſſe oſten-
dent. Era Laodicenorum ab anno Periodi Græ-
co-Romanæ 5446. proficiſcitur, cùm annum
unum minus Antiochena colligat. Edeſſenorum
eadem eſt cum Era Seleucidarum, ideoque ab
anno ejuſdem Periodi 5SI82. repetenda. Quo

pacto, annus Edeſſenorum DLXXXVIII ab

Critica Hiſtorico-Chronologica

autumno anni Chriſti antecedentis inchoatur, s 4 C. II 1.
& præſenti cum menſe Septembri deſinit. De- An. Ch. 277.
nique Aſcalonitæ Eram ſuam deducunt ab Ar
ſtobulo primo Rege Hazamonæorum, qui regna-
re cœpit anno Periodi Græco-Romanæ 5390.
Sicque annus CC CLXXX Aſcalonitarum
ab autumno antecedentis anni Chriſti inchoa-
tus, hæreſiſque Manichæorum anno Periodi
Græco-Romanæ 5770. præſenti nempe Chriſti
anno, ac ſecundo Probi Imperatoris exorta, &
ſecundus annus Probi Imperatoris cum nullo
alio Chriſti anno, quàm cum præſenti con-
currere poteſt.
Verum eſt, varias ſub idem ferè tempus eru- vII.
ptiones monſtri illius fuiſſe, & inſignibus ali- Varia inilis
cujus facinoris notis celebratas. Quæ cauſa fuit, hanelor Ma-
cur non iiſdem Imperatoribus hæreſis iſtius ori- “ 4sordm
go mandata fuerit. Quod mirum videri non
debet; cùm Hæreticorum mos fuerit, diu clam
docere, ita ut tunc à quibuſdam cognoſcantur,
& ab aliis ignorentur. Quare ex Auctoribus
diverſa hac de re ſcribentibus, alii de ejus
magiſtris Scythiano & Budda intelligendi, alii
de ipſa origine monſtri ipſius, nonnulli de va-
riis ejus in Eccleſiam eruptionibus, partim
Orientalem, partim Occidentalem, ac demum

alii de ejus errorum damnatione. Epiphanius

hæreſi LXVI numerat ab Aſumptione Chriſti
uſque ad Manem, & Aurelianum ac Probum
Imperatores annos CCEXXAVI ſecandum non-
nuilos Chronographos, juxta alios C CXLEVh, ubi
prior epocha ab Incarnatione arceſſitur, & in-
choatur anno Juliano X L V; altera verò epo-
cha à morte Chriſti, annoque Eræ vulgaris xXXI
videtur deducta, ſicque ea ſententia ab Euſe-
biana non differt, niſi in modo numerandi.
Verùm, ibidem Epiphanius initium hujus hæ-
reſis in quartum Aureliani annum conjicit, &
in libro de Ponderibus & Menſuris anno I
Gallieni aſſignat.
Divus demum Leo à Baronio citatus recte vIII.
ſcripſit, Manichæorum hæreſim Probo Inpera- Opinio S.
tore Paulinoque Coſſ. innotuiſſe: ſed perperam Leonis de
Baronius ait, ideo Probum Imperatorem à 8. ere Maus⸗
Leone nominari, quòd poſtea imperarit; non“ Leene.
verò quod quando hæreſis illa orta tunc jam
Imperium obtinuerit, cùm ex dictis conſtet,
Probum ante Conſulatum Imperatorem fuiſſe,
& omnes Erarum ab Euſebio memoratarum
anni in præſentem Chriſti annum incidant.
uando verò ait Leo, eam hæreſim innotuiſ-
ſe C CLX anno impleto poſt Reſurrectionem
Chriſti pro certo habendum, numeros illos
corruptos eſſe, ut numeranti patebit. Queſ-
nellus in Notula ad Sermonem II S. Leonis de
Pentecoſte obſervat, in uno MS. Oxonienſi
pro CCLX haberi CCL, indeque infert,
Leonem ſic numero rotundo, loco CCXLVI
inter concionandum locutum eſſe; ſed Libra-
rium, ut ſæpe fit, numerum unum, nempe
X ante L, per errorem ſuperaddidiſſe. Quæ
conjectura valde veroſimilis. Nam ſummam il-
lam à Paſſione Chriſti ſeu à Conſulatu duo-
rum Geminorum deducit Leo, à quo Conſu-
latu ad Conſulatum Probi & Paulini fluxerunt
anni CCXLVI, & numero rotundo loquen-
tes, C CL.
Euſebius in Chronico, ſecundo Probi an- Lx.
no ait: Probus Gallias à Barbaris occupatas Gallie à Pro-
ingenti virtute reſtituit. Galliæ enim, ut obſer- bo Imp. rece-
vat Vopiſcus in Probo cap. 1z. interfetcto Aure- dee.
liang

5
n.6
Paron
260, .

Anno V
107,
Olynp.:
21. 2.
Anno l.
1030.
Olymp
ſecuni
Baropia

1
Conſche

M.
Probus (
ſaliurta
Mam repa
gm.

Anno Un
102.

Ohymp0
A. 3.

1.
uſale⸗

§8 £ C. II I. liano à Germanis poſſeſſæ. Tanta autem illic pra-
An. Ch.-277. lia feliciter geſſit, ut aà Barburis ſoxaginta per
378. 279, (allias nobiliſſimas reciperet civitates. Hinc Cor-
Baron, ann. . . . 2 : . . . .
280, num. I. ificius Gordianus Conſul die ſeptimo Kalen-
das Octobres anni Chriſti CCLXXV, quan-
do actum eſt de Imperatore in locum Aure-
liani ſubrogando ait: Inperator eſi diligendus:
e.iαaριine Principe reltè diutius ſtare non po-
teſt; ſimul quia Cogit neceſſitas. Nam limitem trans
Rhbenum Germani rupiſſe dicuntur, occupaſſe ur-
be validas, nobiles, divites & potentes, ut ſcribit
Vopiſcus in Tacito cap. 3. quod à Baronio lo-
co non ſuo recitatum. Durante itaque interre-
gno quod poſt mortem Aureliani fuit, Germa-
ni Gallias invaſerunt, neque adversùs eos Ta-
citus movit, ut autumavit Mediobarbus anno
præcedenti à nobis confutatus, ſed Probus, poſt-
quam Saturninum Tyrannum & Victorinum
Britanniæ Præſidem rebellarar, ſuſtuliſſet, ut
teſtatur Zoſimus, eam expeditionem ſuſcepit.

VII.
nia initis
reſeos Ma⸗
cheorum.

Anno Urbis ANNO PERIODIGRXCO-ROMAN g 5771.
1¹ le . .
Olymp. 264. O 7 B. 13. P. zr. April. Indict. II.
H Urbis JSu CHRISTI 278 ſecund. Baronium 279.
1030.
Olymp.264.
ſecundum
Baronium.

I. D num. I Coſſ. Probus Aug. II, & FEarius
Conſules. Lupus; quod non tantùm Faſti Idacii,
Theonis, & Heraclii, libellus de Præfectis Ur-
bi, aliique veteres Faſtorum Conditores oſten-
dunt; ſed & Codex Juſtinianeus, in quo, ut ob-
ſervavit Card. Noriſius in Parergo de Votis De-
cennalibus cap. 6. Lex I. Ue nemini, quæ inſcri-
bitur, Probus Aug. dicitur data I V Kal. Julias,
Probo Aug. & Lupo Coſ-. Quare malè hic Con-
ſulatus à Baronio expunctus, ideoque & annus
ei reſpondens. Fallitur etiam Cardinalis Eru-
ditiſſimus, quando ait, Probi & Lupi Conſu-
latum ſuffectum fuiſſe, ac anno cCcLXXIX ge-
ſtum. Conſulatus enim ſuffecti in ſubſcriptione
Legum Codicis Juſtinianei nunquam leguntur;
quod tam certum, qum quod in Faſtis certiſ-
Auum ‚ut diximus in Didlettatione Hypatica.
Præterea, nullus ex Conſulibus in libello de
Præfectis Urbi, Faſtis Idacianis, & Fragmento
Conſulari Bucherii memoratis ſuffectus dici po-
teſt, ideoque nec ſecundus Probi, Lupo Col-
lega, inter ſuffectos recenſendus.
11. Sumtus porro hic Conſulatus à Probo juxta
Probus Con- primam Conſulatuum Cæſareorum regulam; ad
ſul uxta pri eum enim, quem anno præcedenti geſſit, ante
1 V mam regis- adeptum Imperium deſignatus fuerat, ut ſuprà
. lam. — 12d.
dixi. Et Auguſtos Conſulatus ſibi, dam priva-
ti eſſent, decretos, poſt conſecutum Impe-
rium de more ſuſcepiſſe, pluribus exemplis li-
quet.

EuTYCHIANI PAPX A4.

PROBI IME. 3.

VIII.
6 pinir 5
Lionit d
breſt ani⸗
aorai.

Anno Urbis ANNOPERIOPIGRCO -ROMAN577.
Ohym. 24 .. O 8. E. 14. n. 13. April. Indict. 12.
an. 3. JESU CEHRISTI 279.
i⸗ EuTYCHIANI PAP& 5.
Nt PROBI IMP. 4.

D num. I. & ſeqq. M. Aurelius Probus
Aug. I1I & Ovinins Paternus , ut libel-⸗

i, Conſules.

in Annales C. Baronii.

297
lus de Præfectis Urbi, Idacius & Fragmentum § † C. III.
Conſulare Bucherii teſtantur. In libello de Præ- An. Ch. 2r9.

fectis Urbi, anno Chriſti ccCLXXXI Ovinius

Paternus Præfecturam Urbis geſſiſſe dicitur;
indeque conjectura eſt, Paternum hoc anno
Conſulem Ovinium appellatum fuiſſe. Is Probi
Imperatoris Conſulatus ad nullam aliam regu-
lam revocari poteſt, quàâm ad quartam, ideo-
que propter victorias ab eo per hæc tempora
reportatas, eidem decretus. Baronius, qui an-
no elapſo Probi II, Collega Lupo, Conſula-
tum abdicavit, currenti tandem Eram Diony-
ſianam aſſecutus eſt; ſed quia anno Cc LXXVI
loco Taciti Aug. I I & miliani Probum &
Paternum utrumque iterum Conſules profeſſus
eſt; hoc anno è contra loco Probi & Paterni
Tacitum & Æmilianum Conſules propoſuit,
crediditque, Tacitum anno tantùm præcedenti
Imperium iniiſſe, eoque currenti anno extincto,
Probum ac Florianum appellatos Imperatores,
& poſt paucos menſes, ſublato Ploriano, Pro-
bum ab univerſo Orbe Romano agnitum fuiſſe
Imperatorem; cùm tamen certum ſit, Taciti
mortem jam à biennio contigiſſe.
Decipitur autem Baronius, quando ſecun- II.
dum Probi Conſulatum cum ſecundo Paterni Faſt- apud
conjungit, innixus, ut ait, Faſtis Siculis ſeu Baronium
Chronico Alexandrino, & Caſſiodori Chroni- bravati.
co. Nam Auctor Chronici Alexandrini his ver-
bis ſecundum Probi Conſulatum exprimit: Pro- Baron an.
bo Aug. II, & Lupo Coſ. Tum, Probo Aug. III, 278. num. 14
& Paterno Coſſ. Quare Conſulatum Probi &
Lupi tanquam ordinarium exhibet, Paternum
ſine numerali nota effert, & quidem Collegam
Probi in tertio ſuo Conſulatu, non verò in pri-
mo; ac denique certos nos facit, Prohum jam
imperaſſe, quando, Paterno Collega ‚tertium
Conſulatum iniit: & tamen Baronius tam pri-
mùm, quàm ſecundum Probi Conſulatum ab eo,
antequam regnaret, ſuſceptum ſcribit, licet præ-
ter ea, quæ in medium adduximus, nunquam
contigerit, ut aliquis privatus duobus annis
conſequentibus Faſtis nomen dederit. Quoad
Caſſiodorum, verum eſt, eum ſecundum Pro-
bi Conſulatum cum ſecundo Paterni, & tertium
Probi cum tertio Paterni copulare, & mortem
Aureliani ſub ſecundo Probi Conſulatu con-
ſignare; ſed in Probi ac Diocletiani Imperio

ejus Faſti perturbatiſſimi, & pleraque extra pro-

prium locum recitata. Certum itaque maneat,
præſenti anno Probum Auguſtum III, Paterno
Collega, annum aperuiſſe.
Dum Probus in Europa eſt, Lydius quidam III.
latro Pamphyliam & Lyciam invadit, omnia- Bella 4 Pro-
que longè latéque vaſtat, ſed à Ducibus Probi gaſta.
coactus, ſe Cremmæ Lyciæ oppido includit,
obſidionemque fortiter longo tempore tolera-
vit, donec tandem ex inſidiis Dux vulneratus
occubuit, & reliqui ſe dediderunt, ut ſcribit
Zoſimus pag. 665. Vopiſcus in Probo cap. 16. te-
ſtatur, hunc Imperatorem ad hoſce motus ſe⸗
dandos in Pamphiliam moviſſe.

AN NO

298

. C. III.
An. Ch. 280.

Anno Urbis
1023.
Olymp. 264.

I.
Conſules.

II.
Emendatio
Faſtorum ab
Hervvarto
Zentata.

1II.
Con ſula tus

1

ANNO PERIODI GRÆCO-ROMANEÆ 5773.
O⬤ D C. ) 1. P. 4. April. Indict. 13.
Jrsu CHRISTI 280.
EuTYCHIANI PAFE 6.

PROBI IMP. §.
OSS. Meſſala & Gratus, ut libellus de
Præfectis Urbi, Fragmentum Conſulare
Bucherii, Baronius, & omnes Faſti habent.
Quòd ſi Probus anno præcedenti, ut exiſtima-
bat Baronius, Imperium ſuſcepiſſet, præſenti, ut
moris erat, Conſul proceſſiſſet.
Baronius anno fſuperiori regiam viam Eræ
Dionyſianæ ingreſſus eſt, poſtquam Con-
ſalatus tres relecavit, «Æmiliani nempe & Baſſi,
Secularis II & Donati, ac Probi II, Lupo Col-
jega. Quia enim Eram Chriſtianam ſeu Dio-
nyſianam biennio anteverterat, duo ei Conſu-
latus omnino expungendi fuere; & quia Con-
ſulatum tertium ordinarium Decio Impera-
tori, Grato I I Collega, perperam attribuit, ei
alius Conſulatus ordinarius abjiciendus erat:
quo pacto, Eram quidem Chriſtianam aſſe-
cutus eſt, ſed omnium aliarum EFrarum annos
mutilare coactus fuit, eaſque biennio decurtare;
Vir tamen immortalitate digniſſimus „ qui, ut
veram temporum rationem indagaret, nullum
non movit lapidem, nullumque recuſavit labo-
tem. Sed cum, antequam Annales ſuos ſcri-
bendos ſuſcepiſſet, Chronologi tempora ferè
confuſa, dubia incertaque reliquiflent, & uſus
Cyclorum Solis, Lunæ & Indictionis nondum
innotuiſſet, ad majorem perfectionem Annales
Eccleſiaſticos adducere ferè potis non fuit. Ali-
quot poſt mortem ejus annis tentatum fuit à Vi-
is doctiſſimis Annales in rectum flectere; ſed
cum omnium aberrationum capita detegere
non poſſent ‚ quos deprehenderunt calles in
viam reducentes, indicarunt. Georgius Her-
wartus Vir diligentiſſimus in ſua nova Chrono-
logia inveſtigavit, qua ratione Eccleſiaſticorum
Annalium leries ad verum, legitimum atque
cxa um temporum ordinem reſtitui poſſet „Ge.
poſt multa, in quibus rem acu, ut aiunt, tetigit,
tandem cap. 263. viæ incertus ait: Sed & poſt
Fulvii Aℳmiliani & Pomponii Baſſi ſecundum
Conſulatum, quos ipſe anno Chriſti CC LXII
ſignat, cuùm alioquin revera anno & CLIXin
Magiſtratu fuerint, Baronius integrum biennium
um totidem Conſulum paribus omittit, Cornelio
ſeilicet Seculari 1 , & ſulio Donato Coſſ. ac Gal-
lieno Auguſto quartum & Petronio Voluſiano Coſſ.
ideoque hinc in annum uſqque Chbriſti CCLNIV,
quem ipſe Chriſti C C L XXVIvocat, uniço it em
anno plus æquo in annis Chriſti numerat. Dehbinc
annum alium cum ſuis omittit Conſulibus, Taci-
to nimirum Auguſto ſegundum. Deinceps autem
velut Regiam Praætoriamque veritatis ingreditur
viam.
Verumenimvero Baronius quartum Gallieni
Conſulatum, Petronio Collega geſtum, mini-

1V Gallieni mè prætermiſit, ſed tantùm ad annum, quo ge-

non omiſſus
ſed in alium

2

aunnum 4
Baronio
translat its.

ſtus non eſt, retraxit, & loco Voluſiani Valeria-
num juniorem obtruſit, cùm perſuaſum habe-
ret, Conſulatum illum alium non eſſe, quàm il-
lum, de quo apud Vopiſcum ſermo. Et tamen
Vopiſcus de Conſulatu ſuffecto Gallieni junio-

Critica Hiſtorico-Chronologica

ris Cæſaris Valeriano patruo Collega geſto lo- S 4C. III.

cutus eſt. Præterea Baronius non tantüùm uſque An. Ch. 286.

ad annum c cLXXV, quem ipſe ccIXXVI Vo-
cavit, unico anno plus æquo in annis Chriſti
numeravit; ſed etiam uſque ad annum Chriſti
ducenteſimum ſeptuageſimum nonum. Ad quem
cùm pervenit, Conſulatum Zaciti Aug. II. &
Fulvii Wmiliani proponit, qui tamen jam anno
cCIXXVI eam dignitatem geſſerant. Quare
Conſulatum illum Baronius non eraſit, ſed
tranſpoſuit, & ab anno ccLXXVI in annum
ccLXXIX tranſtulit. Poſtea, cùm Conſulatum
Probi II, Furio Lupo Collega, edere deberet,
eo, quaſi ſuffectus fuiſſet, rejecto, Meſſalam &
Gratum, qui anno ducenteſimo octogeſimo
Faſtis nomen dedére, rectè eidem anno illi-
gat, licèt juxta inſtiturum ſuum cum anno du-
centeſimo octogeſimo primo eos connectere de-
buiſſet. Verùm Probi II & Furii Lupi Conſula-
tu abdicato, non potuit in veram Chriſti Eram
non incidere, cùm ab ea unico tantùm anno ſeu
Conſulatu antea diſtaret.
Petavius in Doctrina Temporum exercitatiſſi-

IV.

Emendatio

mus, tam in Notis Epiphanianis, quàm in lib. Faſtorum
II. de Doct. Temp. de Faſtorum vulgarium per- entata à⁸
turbatione pluribus egit, & quos Conſules Petsvio.

Onuphrius, quos verò Baronius diſſimularint,
in lucem proferre conatus eſt. Sed cum ipſe-
met lib. 13. de Doct. Temp. anno ducenteſimo
quinquageſimo nono Gallienum IV & Valeria-
num Cæſarem; anno verò ducenteſimo ſexage-
ſimo primo Gallienum V & Voluſianum Con-
ſules ſtatuerit; eaque ratione Conlſulatus octo
ordinarios Gallieno Aug. qui tantuùm ſeptem
geſſit, aſſignarit, Faſtos corrupit, dum emen-
dare voluit. Quare, cùm anno ccLIX Gallie-
num I V & Valerianum Cæſarem in locum
⁵Æmiliani & Baſſi perperam Petavius ſubſtitue-
ri, annoque ccIX expuncto Secularis II &
Donati Conſulatu, eoſdem Æmilianum & Baſ-
ſum-Conſules obtruſerit, Baronii errorem de-
prehendere non potuit, quòd ipſemet in pari
errore verſaretur. Addit Petavius, Onuphrium,
Baroniumque, cům ad Probum Imp. perven-
tum eſt, biennium tacitè utrumque diſſimulaſſe.
Et tamen Onuphrius, qui uno tantàùm anno
Eram Chriſtianam anticipavit, quique nullum
Conſulatum ſuffectum in locum ordinariorum
ſubrogavit, biennium ſeu Conſulatus duos ab-
dicare non potuit; alioquin poſt Probum Im-
peratorem Eram Chriſtianam uno ſemper anno
moratus fuiſſet, & primum, v. g. Diocletiani
annum, quem nos ccLXXXIV Chriſti, ipſe
CCLXXXIII vocaſſet, exrore priori contrario,
cui ideo medelam non atrtuliſſet, ſed in alium
errorem deflexiſſet. Onuphrius itaque nonniſi
probi Imp. & Paulini Conſulatum omifit; quo
faco, Eram Chriſtianam, à qua unico anno
diſtabat, ſtatim conſecutus eſt. Baronius verè
antequam ad Probi Imp. Paulinique Conſula-
tum perveniret, jam duo Conſulum paria;,
Emilianum ſcilicet & Baſſum, ac inſuper Se-
cularem II & Donatum abjecerat; & tamen
anno uno adhuc ab Era vulgari diſſidebat, quia
videlicet tres Conſulatus ordinarios Decio Im-
peratori attribuerat, cujus tamen prior ſuffe-
ctus tantùm fuit.
Sed Petavius, qui ad ſuffectum illum Decii
Conſulatum Faſtis à Baronio infartum, animum
non advertebat, exiſtimavit, duos tantùm ab eo
Conſulatus prætermiſſos, idque poſt Conſula-
tum

V.
Conſulasus
Baronio
omiſſos Peta=
vius detege-

An.
en
uit.

P!
Coinuti⸗
nales ,
Azrava

in Annales C. Baroni.

C.III.

8 C. III. tum Probi & Paulini; cùm tamen poſt Probum
Oh Ae.

An. Ch 280. & Paulinum, unum duntaxat par Conſulum Ba-
re non po- ronius diſſimularit. Poſtquam igitur Petavius
barr. aſſeruit, Probi I I & Lupi Conſulatum primum
fuiſſe, quem Baronius præterierit, inquirit po-
ſtea quodnam aliud par Conſulum poſt Probi
& Paulini Conſulatum eraſerit; & quò ſe verte-
ret, non habens, ait: At quodaam bar alte-
rum Conſulum in illorum Faſtis ( Onuphrii nem-
pe & Baronii) deſideretur, id vero dificile eſt
conjicere; nec in horum tantàm duorum ta-
bulis, ſod in ceteris unum aliquod par Conſu-
lum deeſſe videtur. Paulò pòſt ſubjicit .: Sed
nihilominus par unum Conſulum in Faſtis vul-
garibus inſerendam arbitror 5 Rve Imperato-
re Probo, ſive alio quopiam, 710d nominatim
concipere propter Couſulum in illis depravata
vocabula minimè poſſumus. Atque hoc ex annis ip-
ſius conditæ Urbis, qui apud Onuphrium adnotati
ſant, cernere licet, quorum ſumma uno anno defi-
cit. Sed fruſtra Petavius poſt Probi & Paulini
Conſulatum duo Conſulum paria à Baronio
exploſa quærit; cùm is unum tantùm diſſimula-
rit, Conſulatum videlicet Probi I I & Furii Lu-=
pi, quem ſuffectum autumabat. Quòôd ſi Onu-
Phrius poſt eraſum Probi & Paulini Conſula-
tum annos Urbis uno numero decurtarit, id ac-
cidit, quia Conſulatum unum ordinarium abſi⸗
cere non potuit, quin non ſolům annos Urbis,
ſed etiam omnium aliarum Erarum, præterquam
Chriſtianzæ, anno uno mutilaret; quia error
in Faſtis commiſſus nonniſi alio errore reſarciri
potuit. Petavius in Animad verſionibus Epipha-
nianis ad librum de Menſuris & Ponderibus,
eundem Annalium errorem emendare conatus
fuerat: ſed ibi res illi feliciuùs, quàm in libris de
Doct. Temp. non ſucceſſit; adeo perplexa va-
rüſſque ambagibus implicita Chronologia eſt
G apud Baronium, à Decii Imperio ad Diocletia-
nea uſque tempora.
vI. Carolus Cointius doctiſſimus Annalium Ec-
Cointius An- cleſiaſticorum Francorum Scriptor; ad Faſtos
nalei magis Baronianos expediendos, omnem curam cogi-
Siravs vi. tationemque contulit primo ſuorum Annalium
tomo; ſed cùm, errore nunc non ferendo, Eram
Chriſtianam ab eodem, quo Baronius Conſu-
latu, Auguſti nempe xIII & Plautii Silvani,
auſpicatus fuerit, ſeſe inextricabilibus difficul-
tatum laqueis non potuit non involvere. Baro-
nium quidem temporis, quo ſcripſit, infelici-
tas delendit: nondum enim tunc Periodus Ju-
D Hana inventa, nondum Cycli Solis ac Lunæ in
1 uſaum vocati, nondumque Certis demonſtratio-
. nibus conſtabat, primum Eræ Chriſtianæ an-
num cum Conſulatu Caii Cæſaris & Lucii £mi-
m lii Pauli concurrere. At poſt annum milleſimum
iſ ſexcenteſimum ſexageſimum quintum, quo
Cointius primum illum tomum publicavit, res

IV.
nendatig
aſtorum
entata
itevie.

— —w— —

tanti momenti totque demonſtrationibus confir-
3 mata, non erat in dubimm revocanda, niſi ad
argumenta, quæ opinionem, Jquam ſequitur .
. convellunt, reſponderetur. Cointius itaque
Eram Chriſtianam biennio antevertens, Con-
⸗ ſulatus ordinarios Secularis II & Donati, ac
e præterea Conſtantii Cæſaris V & Galerii Ma-
8 ximiani Cæſaris V, quorum prior anno ccLxX;
. oſterior anno cccV geſtus, expungere coactus
ſi⸗ fuit, & Diocletiani initium cum anno Chriſti
V. ducenteſimo octogeſimo quinto copulare: eo-
u onßium que pacto uſque ad Conſtantini Magni Impe-
Barc er⸗ pium anno trecenteſimo ſexto inchoatum, extra
. n u

viam vagatus errorem non correxit, ſed propa-
gavit. . An. Ch. 280.
Unus Card. Noriſius in Parergo de Votis De- VII.
cennahibus Faſtos Conſulares à Decio Auguſto Card. No-
uſque ad Diocletianum Chronologico ſplendo- WVas Ealtes
ri reſtituit, nullo ſuffecto in locum ordinarii ſu- ee emed.
brogato, omnibuſque Conſulum paribus certis Ele⸗
aArgumentis comprobatis. Verum eſt, Cardina-
lem doctiſſimum, vexatiſſimum Vopiſci locum,
in quo Critici omnes hactenus offenderant;, non
extricaſſe, & hæc verba Valeriani Auguſti Au-
relianum alloquentis, Conſulatum vum Ulpio Cri-
nito in annum ſequentem a die undetimo Kalenda-
rusm Juniarum in locum Gallieni & Valeriani ſye-
raré te convenit, in quibus veluti cardo quidam
Chronologiæ per Valeriani & Gallieni Augg-
tempora vertitur, de Gallieno Auguſto & Vale-
riano ejus fratre, ut alii omnes, interpretatum
eſſe. Attamen, licèt vulgarem expoſitionem ie-
cutus fuerit; laqueos ſane, in quos alii incide-
re, defugit, nullumque Conſulatum ordinarium
loco ſuo movit: ait enim, eodem anno, quo de-
ſignatio illa facta, Valerianum Auguſtum in
Perſidem abductum eſſe, camque ob rem tam
Conſulatum illumm Gallieni Auguſti Valeriano
Cæſare Collega, quàm Conſulatum Aureliani
Crinito Collega geſtum non fuiſſe; ſed Gallie-
num alia Conſulum Collegia prô arbitrio deſi-
gnaſſe. Quo pacto Gallieni Auguſti Conſulatus
non auxit, ut Petavius, neque aliquos Conſu-
latus ordinarios in annos, quibus ſuſcepti non
ſunt, uti idem Petavius, Baronius, & Coin-
tius tranſtulit, ſed veram & integram, Conſu⸗
latuum ordinariorum ſeriem exhibuit. At nodus
expediendus erat, non ſecandus; duo enim Con-
ſulatus IIli ſuſffecti ,Gallieni ſcilicet Cæſaris Va⸗=
leriano patruo Collega, ac Aureliani & Crini⸗
ti abdicari non potuere, quin notæ numerales
Aureliani Auguſti Conſulatibus ordinariis adjis
ciendæ perverterentur, & Conſulatus Aurelia=
ni Baſlo Collega anno CcLXXIinitus, qui ſe-
cundus fuit, tanquam primus proponeretur; &
ſic deinceps de duobus ejus aliis Conſulatibus
ordinariis, quorum alter tertius, alterque quar=
tus in Faſtis omnino appellandus. Quare lectzg
Diſſertatione noſtra Hypatica & Inſcriptione
Reineſiana;, in qua primus Aureliani Augu⸗
ſti Conſulatus ordinarius cum nota numerali ef⸗
fertur, ut ſuprà oſtendimus, ab ea ſententia in
Epiſtola Conſulari pag. 147. Card. eruditiſſimus
& veritatis ſtudioſiſſimus diſceſſit, & pro ſua
erga me benevolentia ad Faſtos variis in locis
corrigendos plura ſuppeditavit. Quæ accuratids
expendenda fuere, quia in Conſulatibus ordi=
nariis à Viris doctiſſimis aut diſſimulatis, aut lo⸗
co motis, & explicatione duorum præfatorum
Conſulatuum ſuffectorum Chronologiæ Chri⸗-
ſtianæ reſtitutio pendet. Jð
Porro Baronium duos Conſulatus ordinarios „„
eradendo, omnes alias Eras biennio decurtaſſe, dea⸗ ec
apparet ex Olympiadibus anniſque Urbis, tam poſt iorlas.
ſecundùm veritatem, quâm ſecunduùm Baronii tianum, ex⸗
ſententiam in hujus Operis margine uſque ad ceptâa Chri⸗
finem Theodoſii M. annotatis. Imò, cùm Con- Riand, in
ſulatüs tres ordinarios abjecerit, eaſdem Eras ziennto mwe;,
triennio mutilaſſet, niſi primum Decii Auguſti latg.
Conſulatum, qui ſuffectus tantùm fuit, in Fa-
ſtos inſeruiſſet. Ex quibus tandem omnibus ma-
nifeſtè apparet, tam ante Diocletianum quàm
poſt ipſum, Chronologiam Baronii depravatam
eſſe, ad eamque reſtituendam non aliam viam,
quàm

.
5 * C. II f.

5 C. 111 quàm à nobis factum, ineundam, nec minorem
An Ch. 28t. laborem, minoréêmve induſtriam conferendam
182. fuiſſe.

IX.
Probus pa=⸗
cena cum

Perſis facit.

Anno Urbis
1024.
Olymp. 265.
211. L.

I.
Conſules-

„ II.
Probi Quin.
quennalia.

Galliæ anno ccLXXVII Barbaris à Probo Im-
peratore liberatæ. Hoc verò anno Probus in
Orientem movit, ubi Barbaros in Iſauria com-
peſcuit, à Parthis dona, quæ offerebant, non
accepit, pacem tamen iis dedit, & in Thracias
redit, ubi centum Baſtarnarum millia in ſolo
Romano conſtituit, qui poſtea Imperio fideles
fuerunt. Gepidæ verò & Vandali, fide rupta fi-
nes Romanos latè populati ſunt; quos Probus
oppreſſit, ut teſtatur Vopiſcus in Probo cap. 16.
Erat tunc Parthorum ſeu Perſarum Rex Narſeus,
ut docet Vopiſcus loco citato. Quare, verum non
eſt quod ſcribit Agathias Wrararem II annos
XVII regnaſſe.

ANNOPERIODI GRECO-ROMANEZ 5774 ·
O 10. B. 16. P. 27. Mart. Indict. 14.
JESsu CHRISTI 281.

EuTYCHIANI PAPE 7.

PROBI IMPD. 6.
D num. I. Coſſ. M. Aarelius Probus Aug.
1IV, & C. Junius Tiberanius, qui ſub Dio-
cletiano Conſul iterum fuit. .
Sumtus hic à Probo Conſulatus juxta ſecun-
dam Conſulatuum Cæſareorum regulam, ob
ejus videlicet Quinquennalia. Mediobarbus pag.
412. ex ſuo Muſæo Probi Nummum profert in
poſtica inſcriptum: VOTIS N. PROBI AuG.
EXT XX. in laurea; quem anno primo Probi re-
t recitat: quod certò conſtaret, ſi nos monuiſ-
ſet, Probum in antica ſine veſte Conlſulari ex-
preſſum eſſe. Ex alio tamen Nummo etiam æreo
medii moduli in Gaza Regia aſſervato hunc
Probi Nummum Imperii ejus initio, quo Vota
Quinquennalia nuncupavit, percuſſum intelli-
gimus. Eſt Nummus Taciti Auguſti, qui ſex tan-
tum menſes imperavit, quique ideo Vota Quin-
quennalia ſolvere non potuit. In cjus poſtica le-
gitur, VoTIS X. ET XX. Quare ea formula
à Gallieno primùm in Decennalibus uſurpata,
& poſtea à Tacito & Probo ipſo Imperii exordio
Nummis inſculpta. Ex eo porro quòd Nummi
Imperii initio, in Quinquennalibus ac Decen-
nalibus percuſſi eandem poſticam formulamque
plerumque præ erant „factum, ut quibus annis
cuſi fuerint, detegere potis non ſit. Certum ta-
men videtur, ante Conſtantinum Magnum

Quinquennalia in Nummis non fuiſſe expreſſa.

Anno Urbis ANNO PERIODIGRZCO-ROMANZ 5775.

1035.

Olymp. 265.

Zn. 2.

I.
Con ſales.
II.
Triumphus
Probi Aug.

O n. A. ) 17. P. 16. April. Indict. 15.
JESsSu CHRISTI 282.
EuTYCHIANI PAP £Æ 8.

CARI I M P. I.

D num. I. Coſſ. M. Aurelius Probus

Aug. V, & Pomponius Victorinus.
Conſuſatus Probi juxta quintam Conſulatuum
Cæſareorum regulam. Triumphavit enim de
Germanis & Blemyis; quem triumphum Vopiſ-
cus in Probo cap. 19. fusè deſcribit. Hunc trium-

Critica Hiſtorico-Chronologica

phum Mediobarbus in annum præcedentem, S E C. 11I1.

Baromius in annum ſequentem perperam diſtra- An. Ch. 222.
hunt. Sed utrumque Probi Conſulatus V refel-
lit. Malè etiam Probi interitus à Baronio in an-
num ſequentem dilatus: præſenti enim anno
eum contigiſe certum; ideoque Carus hoc anno
Imperium ſuſcepit.
Sanctus Hieronymus de Script. Eccleſ. cap.72. III.
Archelaus, inquit, Epiſcopus Meſoporamiæ li- Arehelai
brum diſputationis ſua, quam habuit adverſus Pbiſe. dlbte-
Manichaum (ſeu Manem) exeuntem de Perſide, lageeg.
Syro ſermone compoſuit; qui translatus in Græacum D
habetur à multis. Claruit ſub Imperatore Probo,
qui Aureliano & Tacito ſucceſſerat; quem librum
Marianus Scotus in Chron. qui horum verbo-
rum partem recitat, alligat currenti Chriſti an-
no. Photius verò Patriarcha Conſtantinopolita-
nus in lib. I. adverſus Manichæos ſuis tempori-
bus repullulantes Manem è Perſide fugiſſe his
verbis narrat: & carcere fugiens Meſopotamiam
venit, ibique hæreſeos ſuæ zizaniam iterum ſpar-
gere cæpit. At Carcharorum Epiſeopus (ſc. in Me-
ſopotamia), cui nomen Archelaus, vir ſacer;
& multa in ſermonibus de divinis humaniſque re-
bus dexteritate praditus, coacto Ethnicorum au-
ditorio, ne ſi Chriſtiani judicaſſent, veritati vi-
toria judicum favore ceſſiſſe videretur, uſqjue
adeo miſerrimum illum redarguit, tantoque pudo-
re ſuſfudit, ut ſtatim fugam arripuerit, & jus
hareſeos ſemina, antequam naſcerentur, oppreſſa
fuerint. Porrò inde fugiens ad viliſſimum quoddam
oppidum pervenit, ibique rurſus fovere atque vul-
gare ſuam impietatem machinabatur; ſed acer-
rimus pietatis propugnator, & revera Paſtor Ar-
chelaus, qui ſedulam ovium curam gerebat, eum-
dem Lupo ſæaviorem in Chriſti gregem, ut eum
diſperderet, irruentem perſequi nequaquam cef-
ſavit.
Paulè pòſt Photius ſubdit: Hic itaque Manes IV.
tam impiæ hareſeos auctor nono anno Eleriani C& Archelaus
Gahient (anno ſc. Chriti CCLXXII) ga een Hsere
Romanum obtinebat imperiam, ex Perſarum Car- coger.
ceribus fugiens (nil enim vetat, quominus in
narrationis ſerie ſuperius prætermiſſa recenſea-
mus) cum in Meſopotamiam veniſſet, ab admi-
rabili viro Archelao (erat autem ſacer iſte vir
Carcharorum eiuſdllem regtonis arbis Epiſcopus)
ejus impietas egregie abundanterque confutata
eſt. Inde ob ignominiam, quam nec ex opinato
paſſus eſt, fugiens, ad Diodoridem Carcharorum
regionis oppidum clam acceſſit, ubi in Tryphonem
(Verius ab aliis in Diodorum) quemdam ſacrum
probatumq; virum, & in Presbyterii gradu poſitum,
incidens, non minorem ignominiam pertulit. Luin
S& ipſe Archelaus Manetem illuc adveniſſe cognoſ-
cens, erat enim vir acer, & pietatis Lelo ſuccen-
ſus, ad idem oppidum acceſſit, & deceptorem il-
lum ad Concili inopiam redattum, & confuſio-
ne, quam maxime vitabat, perfuſum, iterum
iis rationibus, quibus exoſa eus dogenata ſub-
vertit, & cuntlis deridenda, atque deteſtanda
propoſuit, fugam arripere coegit. Acta integra
Diſputationis Archelai Epiſcopi Meſopotamiæ,
& Manetis Hereſiarchæ, quæ Baronius non vide-
rat exhibet Zacagnius Tom. I. Collectan. Mo-
nument. Veterum Eccleſ. Græcæ ac Latinæ, no-
tatque Photium laudatum loco Diodori malè

poſuiſſe Tryphonem.

ANNO

3
An. C
Olym
n. 5.
Olymp
Bmuud,
Zmui
Auno l
1036

1.
Coſſilir

11
Probi 4
interitu
Baron. n
1III.

6f °
in Annales CQ. Baronii. 301
Graviùs peccavit Baronius, qui non tantùm S £ C. Ii
Probi mortem in hunc annum diſtulit, & unius An. Clr:85

h.ur An. Cb. 283 —
4 Olymp. 265.

an. 3 ANNO PERIODIGRACO -ROMAN& 5776.
Olymp. 265. Q 12. G. ) 18. P. I. April. Indict. 1.
ſecundum

Baronium. Jzsu CHRISTI 383.
Anno Urbis
1036. CAII PAPXI.
II.
glii CARI IMP. 2.

diſu. .
1. D num. I & ſeq. Coſſ. M. Aurelins Carus
eie Conſules. Aug. I1I, & M. Aurelius Carinus Cæſar.
Sumtus hic ab utroque Conſulatus juxta primam
regulam: ex eoque liquet, anno elapſo Carum
Auguſtum; Carinum verò & Numerianum Cæ-
ſares nuncupatos eſſe. Baronius Carum ſine nu-
merali nota profitetur, quòd Caſſiodorus & Au-
ctor Chronici Alexandrini eandem prætermiſe-=
rint; indeque perperam deducit, Carum anno
ſequenti ſecundum Conſulatum geſſiiſſe. Nam
in Diſſertatione Hypatica demonſtravi, nume-
ralem notam plerumque à Faſtorum Conditori-
bus, licèt non mediocri Chronologiæ damno,
à Conſulatu ſutffectos prætermiſſos. Quare ex

ſulatum ſuffectum dumtaxat fuiſſe. Ceterùm,
hunc Cari Conſulatum cum nota numerali pro-
fitentur Idacius, Heraclius, Pſeudo-Damaſus in
Catalogo veterum Pontificum, Faſti Cælarei,
Auctor libelli de Præfectis Urbi, & Inſcriptio
infrà adducenda. Omittebam monere, Aucto-
rem Chronici Alexandtini Conlſulatus ſuffectos
de more tacere, ideoque mirum non eſſe ſi hoc
anno Carum ſine numerali nota proponat. De
triumpho Probi, de quo hic Baronius, anno
ſuperiori à nobis actum.
11. A num. III ad VI Probus non hoc anno,
Probi Aug. ut autumavit Baronius, ſed præcedenti occiſus
interitus. eſt. Vopiſcus ejus triumpho narrato, ait: Qui-
IV. Raron. num. bus perabctis, bellum Perficum parans, em per
Aythelaus Illyricum iter fFaceret, aà militibus ſuis per inſidias
un ſihere interemtus eſt. Ita is Hiſtoricus in Probo cap. 20.
git. ubi cap. ſequenti perperam ait, interfectum Pro-
bum anno Impern ſui quinto. Certum eſt enim,
eum ſeptimum Imperii annum inchoaſſe. Julia-
nus in Cælaribus ſcribit, eum imperaſſe ſeptem
annos nondum completos: Eutropius, Euſebius
in Chronico, Orolius in Hiſtoria ei tribuunt
annos ſex, menſes quatuor; denique Caſſiodorus
in Chronico ait, eum imperaſſe aunos ſex, men-
ſes tres, & in indice Nummorum Reginæ Sueciæ
memoratur unus cum aquila & L. Z. anno VII.
Quare cùm Tacitus die decima tertia menſis
Aprilis anni ccLIXXVI & vivis exceſſerit; &
. aliquot poſt dies Probus in Illyrico à militibus
1 Imperator renuntiatus fuerit, apparet, eum an-
. no præcedenti circa initium menſis Auguſti à
militibus interemtum eſſe; ſicque imperaſſe an-
. nos ſeptem nondum completos, vel annos ſex
. ac menſes quatuor utrinque incompletos, vel
4 annos ſex, & menſes tres integros, & valde hal-
. lucinatos eſſe Onuphrium, Calviſium, Petavium
4 & pleroſque Chronologos „qui Probum menſe
circiter Novembri antecedentis Chriſti anni tru-
, cidatum ſcribunt, non animadvertentes, Flo-
. rianum & Probum uno eodemque tempore in
. diverſis Orbis Romani partibus imperaſſe,
& initium Imperii Probi non ab interitu Flo-
l riani, ſed à Taciti morte ab Antiquis deductum
fuiſſe; ut, quæ in morte Numeriani Auguſti
dicemus manifeſtum facient.

Torn. I.

eo ſilentio inferendum erat, primum Cari Con-

Vopiſci auctoritate & Inſcriptione infrà ad-
ducenda explicandaque innixus annos tantùm

Hoc enim pacto Cari & filiorum annos muti-
lare coactus fuit.

A num. VI ad I X. Probo ſucceſſit Carus, qui

Non poteſt
retrahi in
quinque huic Imperatori attribuit, quòd nem- annum pras
pe annos duos plus æquo Aureliano aſſignaſſet. edentem.

IV.

ut ait Vopiſcus in Caro cap. 7. ubi primum acce- Carus Au⸗
Ppit imperinm, conſenſu omninm militum hellum g ſtn,: di-

„ dus; Caris
Perſicum, quod Probus parabat, aggreſſus eſt, „ e &α⅓ Nas=
liberis Caſaribus nunoenpats O ita quidtem uat merianus

Carinum ad Gallias tuendas ckhm viriz lebtiſſimis Caſares.

deſtinaret: ſocum verd Numerianum ad leſcen-
tem, um lectiſſinum, tum etiam diſertiſſimum

duceret. Paulè pòſt addit, Carinum priorem Baron,num-
Cæſarem eſſe appellitum, & habuiſſe in animb VI.

Carum, ut Carino Cæſareum abrogaret imperium.
Tum cap. 16. de eodem QOarino ſcribit: HEic chm
Caæſar dzcretis ſibi Galliis atque Italia, Illyrico,
Hiſpaniis ac Britannits &g Africaà, relittaus à Ppatre
Caſarianum teneret imperium, ſed ed lege, ut
omnia faceret, quæ Auguſti faciunt, enormihbas ſe
vitiis & ingenti feœditate maculavit. Quibus ex
verbis pater, quàm immeritò contendant Cen-
ſores quidam apud Card. Noriſium in Epiſt. Con-
ſulari pag. 177. Imperium Cæſareum d me con-
fictum, & Cæſares omnes ante Imperium Pro-
conſulare omnis Imperii expertes fuiſſe.
Carinus & Numerianus, qui anno præcedenti

V.

Cælarca dignitate decorati fuerant;, currenti Carinus &
ante menſein Septembrem, ac poſt inchoatum Namerianus

aunum iecundum Imperii paterni, Auguſti dicti
ſunt quod 4 Baronio aliiſque male hegatum,
hic oſtendendum. Et primò quidem in Nummis
Græcis Numerian anni duo Im perii ejus Augu-
ſtei leguntur; in Nummis verò Carini anni tres:
quod verum eſſe non poteſt, niſi currenti anno
ante menſem Septembrem Auguſti renuntiati
fuerint, ut ex iis, quæ in utriuſque morte dice-
mus, conſtabit. Secundè, complures leges in
Codice Juſtinianeo habentur hujus anni Conſu-
libus ſubicriptæ, in quarum titulo legitur: Ca-
ras, Carinus, Numerianus A A A. id eſt ,Au-
guſti. Verum eſt, eundem titulum præfigi etiam
aliquibu;, legibus, quæ ante menſem Junium
hujus anni latæ ſunt: ſed error irrepſit in hujuſ-
modi titulos, quemadmodum & in Leges quaſ-
dam primo Imperii Diocletiani anno datas „ac
inicriptas: Imp. Diocletianus & Maximianus
AA. cùm id temporis unus Dioclerianus Augu-
ſtus „ Maximianus Herculius Cælſar tantum
eflet. Imò plures Leges primis Imperii Diocle-
tiani annis emiſſæ hoc titulo inſigniuntur: Impp.
Diocletianus & Maximianus AA. & C id elt,
Auguſti & Cæſares, Conſtantinus, nempe &
Galerius Maximianus nonniſi anno ducenteſimo
nonageſimo ſecundo Cæſares nuncupati. Tertiò,
Scaliger in Animadverſionibus Euſebianis num.
2297. affert Nummum Cari, in quo notatur:
VIRTuS AucGG. xXII E. A. Tres itaque
Augulſti uno eodemque tempore viſi. Spanhe-
mius Vir eruditiſſimus in Cæſaribus Juliani Im-
peratoris àſe in linguam Gallicam verfis exiſti-
mat, Scaligerum hallucinatum, vel ab aliis de-
ceptum, nullaque adhuc ad ſuas manus perve-
niſſe Numilſmata triplici illa littera inſignita.
Addit, illorum temporum Scriptores indicare,
Carinum & Numerianum, vivente Caro patre,
Cæſares tantùm fuiſſe. At argumentum inficia-

6 tivum

VII.
GEaſares ap-
pellati Au-
guſti in
niemmis &⅓
uando.

8 £ C. III.
An. Ch. 283.

302
tivum valde infirmum ac plerumque fallax. Me-
diobarbus enim in Imperatorum Romanorum
Numiſmatis eodem tempore, quo Notæ Span-
hemii in Cæſares Juliani Imp. in lucem editis,
idem ac ſimile Numiſma, quod aureum eſſe
dicit, repræſentavit. Nec Scriptorum ſilentium,
ubi Numiſmata loquuntur alicujus ponderis;
cùm aliquos tum Cæſares, tum Auguſtos ab Hi-
ſtoricis prætermiſſos Nummi exhibeant. Certè
Carinum vivente patre Auguſtum fuiſſe demon-
ſtrare videtur Nummus, qui extat apud Medio-
barbum pag. 419. inſcriptus: CARuS ET
CARINUISAuIGG. in quo viſuntur capita ju-

VICTIORIOSISSIMO
PRINCIDPDI JuVENT.
M. AukkLIO CARINOI
NOBILISS. CAESARI

Critica Hiſtorico-Chronologica

FORTISSIMO ATQIE
CLEMENTISSIMO
IMP. CAES. M. Auk ELIO
CARO INVIcCTO AudG.

gata Cari & Carini. In averſa parte cernitur Vi- S * C. III.

RIA AuGG. Quare Baronii & Spanhemii ſen-
tentia non videtur ampliùs ſuſtineri poſſe.
Venio nunc ad Inſcriptionem, quæ Baronium

ctotia gradiens cum his verbis circùm: VICTO- An. Ch. 283.

VI.

impulit, ut Probi cædem in hunc annum, & Car E hllio-

ſecundum Cari Conſulatum in annum ſequen-

rum impe-
rium egregisg

tem differret; ex qua & liquebit, Carinum & epigraphe
Numerianum currenti anno ante ſecundum Im- explicatum.

perii paterni annum dignitate Auguſtea exor-
natos non fuiſſe, & Annales non parum illu-
ſtrabuntur.

VICTORIOSISSIMO
PRINCIPDI JuVENIT.
M. AukEILI. NuMER.
NOoBILIS S. CAESARI

Cos. PRO. Cos. P. M. TR. POT. II. COS. II. PROCOS.
P. P. PRO. Cos.
M. AukELIuIS VALENITI. V. C. LEG. AucGc. PROPR.

HISPANIX⸗. CITERIORIS.

Ex antiqua hac Epigraphe deducitur primò,
anno ſequenti non Larum 1I & Numerianum,
ut putabat Baronius, ſed Carinum II & Nume-
rianum Conſules proceſſiſſe; cùm in ea Conſu-
latus II Cari eodem tempore cum primo Carini
componatur, quo Numerianus nondum Conſul,
ſed Proconſul tantùm appellatur: proindeque
ſecundus Cari Conſulatus in præientem annum
convenit, non autem in ſequentem, priorque
ſucfectus duntaxat fuit. Secundò, Baronium de-
ceptum, cùm ex ea Inſcriptione infert, hoc
inno Carum imperare cœpille, ideoque & hoc
inno Probum periiſſe; quia, inquit, ſecundus
Cari Conſulatus anno CCEAXXAIN geſtus in-
zriptus reperitur cum Tribunitia Poteſiate I1,
luà ſecundus Imperii eius annus notatur. At cùm
ertò conitet, Carinum & Numerianum anno
ſequenti Faitis nomen dediſſe „ut ibidem oſten-
detur, præſentique Numerianum nondum Con-
ſulem fuiſſe, necellariò ſequitur, primum Cari
Conſulatum ſufſfectum fuiſſe.
Tertio, deducitur Carinum & Numerianum
anno primo Imperii patris nondum Auguſtos
fuiſſe, cum in laudata epigraphe ſecundo Impe-
rii patris anno dicata, uterque Cæſar tantum
vocetur. Quartò, Valentinianum ideo vocari
Legatum Auguſtorum, quia licèt Carinus Cæſar

tantum eſſet, ut ea Inſcriptio nos dubitare non

ſinit, junctim tamen cum patte nominatus „Au-
guſtus & ipſe nominari debuit, juxta ea, quæ
de Philippo Cæſare loquentes jam diximus. Onu-
phrius in Faſtis, ubi Præfatam Inſcriptionem
integram recitat, quia non animadver terat, Cæ-
ſares in Nummis & Inſcriptionibus, quando
ſimul cum Auguſtis nominantur , dictos etiam
fuiſſe Auguſtos, præfatam Inſcriꝑtionem corru-
pit, & loco, LEG. Audc G. id eſt, Legatus Au-
guſtorum ſcripſit, LEG. Auc. id eſt, Legatus
Auguſti. Sed perperam; cùm in quatuor aliis
Inſcriptionibus à Grutero pag. 277. relatis non
alium titulum Valentinianus uſurpet. Imò ipſe-
met Carinus Nummum aureum percutiendum
juſſit, in cujus antica parte ejus effigies cernitur
cum his verbis circm: M. Auk. CARIM.
NoB. CAES. & in averſa viſuntur duæ figuræ

(Cari nempe & Carini, ut interpretatur Span-

hemius loco citato pag. 120. ubi Nummum il-

D. N. M. C. EORnM.

lum exhibet), quæ Victoriam tenent cum his
verbis circùm: VICTORIA AuGusTORUM.
Exiſtimat Vir Doctiſſimus, Carinum Cæſarem
poteſtate faciendi, quæ Auguſti facerent, inni-
xum, hujuſmodi Naummos cudi voluiſſe, dum
Carus Auguſtus pater in Perſide & in Oriente
ageret. Verumenimvero, uſum tuliſſe, ut puri
puti Cæſares cum Auguſtis conjunctim nomi-
nati, nuncuparentur & ipfſi Auguſti, ſparſim in
hoc Opere demonſtravi. Mediobarbus tam in
Carino, quàm in Numeriano vatia exhibet Nu-

miſmata utriuſque Cæſaris, in quorum averſa

parte legitur: PIETAS AuGG. vel, TRAECTuS
Aucds6. vel, MoNETA AuGG. vel, VIRTu;IS

AuGG. Quæ verba in Carini Cæſaris Nummis

de eo & Caro Auguſto, in Nummis verò Nume-
riani Cæſaris de eo & Caro Auguſto intelligun-
tur, & regulam à nobis ſtatutam certam red-
dunt; Numerianus enim non acceperat à patre
poteſtatem faciendi, quæ Auguſti facerent; quod
in unius Carini favorem videtur factum.
Ad num. IX. & ſeq. Timæi Epiſcopi Antio-
cheni obitus ad annum CCLXXXII ex Euſebio
in Chronico retrahendus. Cyrillo ejus ſucceſſore
Eccleſiam Antiochenam regente floruit Antio-
chenus Presbyter, nomine Dorotheus, de quo
Euſebius in Hiſt. cap. 32. ſed diſtinguendi Doro-
thei tres, Dorothens ſcilicet Cubicularius Martyr,
ab Euſebio lib. 8. commendatus; Dorotheus Preſ-
byter, de quo Euſebius loco citato, & Dorotheus
terrius, Presbyter Tyri, qui ſub Juliano Apo-
ſtata trucidatus eſt die V Junii. Baronius in No-
tationibus ad Martyrologium Romanum pri-
mum & ultimum Dorotheum inter ſe confundit:
quem errorem jam notavit Blondellus in Apo-
logia pro ſententia Hieronymi pag. 274. ded,
ut obſervat Valeſius in Notis Euſebianis lib. 7.
cap. 32. dum Baronium reprehendit Blondellus,
multè graviùs ipſemet errat; Dorotheum enim
Antiochenſem Presbyterum confundit cum Do-
rotheo Cubiculario Imperatoris Diocletiani;
quos tamen diverſos eſſe certis argumentis con-
ſtat. Presbyter Antiochenus vir fuit nobilis, &
Magiſtratum geſſit, antequam Presbyter fieret.
Alter verò Dorotheus ſervilis fuit conditionis,
utpote GCubicularius eunuchus. Deinde Doro-
theus Presbyter Antiochenſis Martyr non fiir,
ertè

VIII.
Tres Doro⸗
thei diſtin-

guendi.

81

Obi
chis

Bare
1I.

X.
Ai n

Mariyr

fiſe ui,
y.

e.
Clai

VI.
ni Gſlie.
mn ipſe⸗
m egregis
raphe
licatum.

1 Tet Dorb⸗
whei Alir.
Hund;
⸗

0
n
el⸗
us
No⸗
li⸗
dir:
po⸗
el,
, ⸗
Us;
dicn

zani;
con⸗
„*
tel⸗
Nis,
ro⸗
it⸗
enè

in Annales C. Baromii. 303

SEC. III. Certèé Euſebius id de illo non dicit, neque loco
An. Ch. 283. laudato, neque libro 8. cap. rz. ubi Eccleſiaſticos
viros recenſet, qui in illa perſecutione marty-
rium ſubierant. Qua de re plura Valeſius lau-
datus.
1X. Ad num. XIV. & ſeqq. In Chronico Damaſi
Obitus Euty- legitur: Eutychianus annis olto, menſibus nnde-
shiani Papa. cim, diebus tribus. Fuit temporibus Aureliani a
Conſulatu Aureliani III & Marcellini uſque in
diem EII as Decembris, Caro II & Carino
Baron. num. Conſulibus. Aurelianus III & Marcellinus anno
xIV. & ſeqq. CCLXXV; Carus & Carinus præſenti anno
Magiſtratum geſſere. Quare, càùm Eutychianus
die leptima Decembris hujus anni vivis exceſ-
ſerit, recte dicitur ſediſſe annis octo, menſibus
undecim, diebus tribus; ejuſque initium die
quinta Januarii anni CCLXXV, quæ feria
tertia fuit, omnino contigit. In Martyrologio
Hieronymiano ad VI Idus Decembris, ſeu ad
diem octavum Decembris legitur: Romæ Euty-

chiani; indeque Papebrocius in Conatu Chro-

nico-Hiſtorico ad Catalogum Pontificum Ro-
manorum occaſionem ſurnſit exiſtimandi, lo-
cum Chronici Damaſi, ubi dicitur, aſque ad
diem VII IUäus Decembris, corruptum elle, le-
gendumque uſque in diem VI Idus Decembris,
idque eb libentius, inquit, quòd, ſic retrogra-
diendo ad ordinationem ipfius, veniatur ad feſtum
Epiphaniæ ſolitum devotione maxima PFPidelium,
etiam ſub cryptis degentium, celebrari. Corre-
&tionem probat Hlieronymianum Martyrologium.
Verùm, ex diverſitate diei in Martyrologio Hie-
ronymiano & in Chronico Damaſi notati infe-
rendum, in Hieronymiano Martyrologio non
diem mortis, ſed ſepulturæ memorari, quem-
admodum & in Indiculo Depoſitionis Epiſco-
porum apud Bucherium, ubi legitur: Sexto Idus
Decembris, Eutychiani in Calliſti; in Chronico
verò Damaſi diem obitualem exprimi juxta re-
gulam à nobis poſitam, ac præterea Romano-

4 rum Pontificum ordinationes per hæc tempora

diebus Dominicis aut Feſtis ſolennioribus fieri
ſolitas non fuiſſe. Quod utrumque, cùm ad
Chronologiam Pontificiam reſtituendam magni
momenti ſit, ſatis non poſſumus inculcare.
X. Rectiùs Papebrocius ex eo quèd in auctiori
Qui non Chronico veterum Pontificum, Anaſtaſio aliiſ-
Mariyr ſed que legatur, Eutychianum I vel VâIII Kalend.
Confeſſor Auguſti fuiſſe depoſitum aut ſepultum, colligit,
fuiſſe vide- di Pontik R I .
ten⸗ iem natalem Pontificum Romanorum alibi,
uâm in Præfatis Auctoribus quærendum, eiſ-
que hoc ſcribendi anſam præbuiſſe, Elevationem
vel Tranſlationem aliquam factam tali die ſecu-
lo V ſub Innocentio I, cùm is in Cœmeterio
Calixti ædificavit inſignem S. Sebaſtiani Baſili-
cam ad Catacumbas, ſuper Platoniam, ſub qua
Sanctorum Petri & Pauli corpora diu jacuerant.
In Martyrologio Romano Futychianus dicitur
Paſſus ſub Numeriano, cujus martyrii teſtem,
càùm nullum neque in Annalibus, neque in No-
tis ad illud Martyrologium afferat Baronius, &
Eutychianus non in Indiculo Depoſitionis Mar-
tyrum apud Bucherium, ſed in Indiculo Depoſi-
tionis Epiſcoporum apud eundem ponatur, hic
ſanctus Pontifex inter Confeſſores numerandus
videtur. Certè uterque Indiculus Conſtantio
Conſtantini Magni filio imperante ſcriptus om-
nibus Martyrologiis antiquior eſt, ideoque ei
magna fides habenda. .
XI. Decretales, quæ Eutychiani nomine circum-
Caius Euty- feruntur, ſuppoſititiæ ſunt, ut ex iis quæ anno
Tom. I.

CCXCVI dicemus, patebit. Auctor auctioris SÆ C. 11I.
Chronici veterum Pontificum, narrata Futy- An- h. 28 .
chiani morte, ait: Et ceſſavit Epiſcopatus dies Hiss ſuc-
octo. Quamobrtem Caius Eutychiani ſucceſlor eeſir.
die decima quinta menſis Decembris præſentis
anni, in quam Sabbatum incidebat, ordinatus
eſt, ideoque dies octo Sedem vacaſſe, eo in
Chronico rectè ſcriptum, à quo non differt liber
Pontificalis, qui dies novem haber. Includit
enim diem emortualem, qui in eo Chronico ex-
cluditur. Baronius Caii initium malè cum die
decima ſeptima Decembris illigavit, ut ex iis,
quæ in morte ejus dicemus, liquebit.
Baronius reſcriptum de remiſſione tributi XII.
Theſſalonicenſi Eccleſiæ conceſſa Caro Auguſto Reſeriptum
attribuit, indeque eum de Eccleſia bene meri- Theodoſii jn
tum ſcribit. Sed Gothofredus in Commentario ran d
ejuſdem Legis, quæ eſt 37. De annona & tri- Aug. attri-
butis. oſtendit, fucum illi feciſſe Codicem Juſti- batum.
nianeum, ubi reſcriptum illud octava Lex De
ſacroſanctis Eccleſis. nuncupatur. Emiſſum itaque Baron. ann.
illud à Theodoſio Juniore Victore V. C. Conſule, 284.num. V.
anno nempe Chriſti CCCCXXIV, ut in eo-
dem Commentario videre eſt.
Scaliger in Animadverſionibus Euſebianis ad XIII.
num. 2299. ait: Mihil eſt mcertius, nihil pertur- Chronolegia
batius temporibus trium horum Auggg. & initio Cari Carini
Diocletiani; additque Numerianum triginta tan- d,
tùm dies imperaſſe, conſtare ex libro priore Eu- Sn,ier,
ſebii. Baronius verò in Annalibus, ubi tantùm
ei Imperium bimeſtre aſſignat, ait: Cùm Nume-
rianus paulo poſt patrem interfæctus ſit, unde quaſo
quòd nonnulli Martyres ſub Numeriano paſſi le-
gantur in cuntis Martyrologiis; haud res eſt fa-
cilis demonſtratu. Verum, Numerianum poſt pa-
tris interitum menſes circiter octo ſuperſtitem
fuiſſe, anno ſequenti oſtendemus. Ex quo ma-
nifeſtum fiet, quantum conferat ad Chriſtia-
nam Chronologiam Cæſarea ad exactos calculos
tevocata.

ANNO PERIODIGRXCO-ROMANEg 5777. Anno Urbis
O 13 FE. O.· 19 P. 20. April. Indict. 2. c7.

Olymp. 26 2
JESu CHRISTI 284. an. 4.

CAII PAP £ 2.

DIOCLETIANI IMD. I.

D num. I & ſeq. Coſſ. M. Aurelius Cari- I.
nus Aug. II, & M. Aurelius Numerianus Conſules.
Aug. ut docent libellus de Præfectis Urbi, Ano-
nymus apud Bucherium, Damaſus in Catalogo
veterum Pontificum in Eutychiano Papa, cuus
verba anno præcedenti à nobis deſcripta; imèò
& Chronicon Alexandrinum, quod pro ſe citat
Baronius, qui Carum II & Numerianum per-
peram proponit, innixus præſertim Inſcriptione,
quam anno præcedenti explicavimus. Sumtus
hic ab utroque Conſulatus juxta primam Con-
ſulatuum Cæſareorum regulam; uterque enim
anno præcedenti à patre Auguſtus nuncupa-
tus.
Incertum, an Carus Auguſtus ſub præceden- II.
tis anni finem, vel currentis initio perierit. In Cari Augs:
. ... . obitus.
titulo Legis Codicis Juſtinianei 2. De praædiis.
Cari, Carini, & Numeriani AAA. nomina le-
guntur. Ea autem Lex dicitur PP. VI. Id. De-
cemb. Caro & Carino AA. Coſſ. ideoque initio
Decembris anni elapſi adhuc in vivis Carus erat,
Cc 2 ſi in

8 £ C. III.
An. Ch. 284.

11I.
Diocletia-
ats Name-

giano ſuccé: .
4 occiſus eſt, inquit Eutropius; ſed non ante men-

dit.

304 Critica Hiſtorico-Chronologica

ſi in eam Inſcriptionem error non irrepſerit.
Die verò duodecima menſis Januarii præſentis
anni jam extinétus erat. Nam, ut obſervat Card.
Noriſius in Diſſert. de Numiſmate Impp. Dio-
cletiani & Maximiani cap. 1. Leges Codicis Ju-
ſtinianei 3. De revocand. donat. dicitur P. II
Idus Junuarias. Lex 5. De donat. dicitur PP.
Romaæ VI Kal. Februarias. Lex 19. Ex quibus cau-
ſis. dicitur PP. XVII al. Febr. quæ omnes di-
cuntur datæ Carino & Numeriano Coſſ. inſcri-
bunturque: Impp. Carinus & Numerianus. Jam
itaque ineunte Januario Carinus & Numerianus
ſoli imperabant. Cum filiis regnavit duobus an-
nis, inquit Eutropius, de Caro loquens, ubi eum
numero rotundo Imperii ejus durationem expri-
mere certum eſt.

Numerianus, quem Carus pater ſecum adver-

ſus Perſas duxerat, cùm ê Perſide rediret, Apro
impulſore, dum lecticulâ veheretur, per inſidias

ſem Septembrem. Libro enim 10. Codicis Juſti-
nianei recitatur Lex 4. De delat. PP. III Kal.
Septembris, Carino & Nuameriano Coſſ. In illius
verò titulo legitur: Impp. Carinus & Numeria-
nus. Quare ipſo fine Auguſti adhuc vivebat Nu-
merianus. Baronius autem ideo Numeriani poſt
patris mortem bimeſtre tantùm Imperium fuiſſe
autumavit, quia Diocletianum ejus ſucceſſorem
undecimo Kalendas Maii præſentis anni regnare
cœpiſſe putavit, deceptus his verbis Panegyrici,
quem Mamertinus Maximiano dixit : Revera
enim, inquit Orator, ſacratiſſimè Imperator, me-
ritò quivis te, tuum que fratrem (nempe Diocle-
tianum) Romani linperii dixerit conditores. Eſtis
enim, quod eſt proximum, reſtitutores: & ſit licèt
hic illi Urbi natalis dies, quòd pertineat ad origi-
nem populi Romani; veſtri Imperii primi dies ſunt
principes ad ſalutem. Quibus ex verbis Baronius
aliique deducebant, eundem Urbi, qui & Ma-
ximiano Herculio ac Diocletiano fuiſſe Nata-
lem, ideoque eos Imperatores ipſs Parilibus
dictos fuiſſe. Verùm, inquit Petavius lib. II. de
Doct. Temp. cap. 30. nulla in iis verbis littera,

delibaſſe; ſed etiam Probum & Florianum eo- 6MKC. III.
dem tempore regnaſſe, ac poſt Taciti mortem, An. Ch. 2,84.
quæ die XIII menſis Aprilis anni CCLXXVI
contigit, Probum à militibus renuntiatum Im-
peratorem, annoque CCLXXXIIcirca ini-
tium menſis Auguſti interemtum fuiſſe. Quo
pacto Numerianus ſecundum Imperii Auguſtei
annum auſpicari potuit, cùm menſe Septembri
hujus anni interierit. Quèd ſi Antiqui duratio- VII.
nem Imperii Probi à Floriani morte deſumſiſ- Dinkn⸗
ſent, ut recentibus Chronologis viſum fuit, Na- initum /
merianus ſecundum Auguſtei Imperii annum un
nullo modo inchoare potuiſſet, ut ex dictis cer- kmndn
tum redditur. Extat apud Mediobarbum Nu-
meriani Nummus inſcriptus: I Mp. C. M. Au R.
NuMERIANUS NO B. C. in poſtica: VIRTus
AuG G. Ex quo apparet, verum eſſe quod ſæpe
diximus, Cæſares nempe hoc ſeculo Imperatores
in Nummis & Inſcriptionibus appellatos fuiſſe,
imò & Auguſtos, ſi conjunctim cum ipfis in
Nummis nuncuparentur. Poſtica enim illa de
Caro Auguſto & Numeriano Cæſare interpre-
tanda videtur. Carinus anno tantùm ſequenti
ſublatus. .
His in priori editione ſcriptis, cùm animad- V.
verterem titulos & ſubſcriptiones legum Codi- n G.
. „— . umertanus
cis Juſtinianei errore ſæpe non vocare, annum „„„. odem
emortualem Cari Imperatoris ad novum examen fere tempore
revocavi, huncque æſtate currentis anni Cteſi- demortui.
phonte, dum adverſus Perſas bellum gereret, ful-
mine ſublatum eſſe comperi. Vopiſcus enim in
Caro Imp. cap. S. de eo ſcribit: Negari non po-
teſt, eo tempore quò periit, tantum fuiſſe ſubito Baronann
tonitruum, ut multi terrore ipſo exanimati eſſe di- IIn
cantur. Cum igitur æagrotaret, atque in tentorio
jaceret; ingenti eorta tempeſtate, immani coruſca-
tione, immaniori, ut diximus, tonitrn, exanima-
tus eſt; quod confirmat Vopiſcus ex epiſtola tunc
ſuper morte Cari data, & à ſe recitata. Hæc verò
tonitrua mortem illam æſtate aut autumno, non
verò hyeme contigiſſe argumento ſunt. Il bellum
æſtate, non verò hyeme geri ſolitum. III Nu-
meriano Imperatore proditione occiſo Julianus

VIII.
Sa Dioe!
tianea.

quæ id oſtendat; imèò diverſi ibidem dies illi & Diocletianus eodem fere tempore Purpuram
conſtituuntur, & ecum primo die Romæ conditæ ſumsère, ut aſſerit Victor in Epitome; qui Nu-
per antithelim primi Imperatorum illorum dies meriani morte recitata, ait: Hinc Sabinus Za-

comparantur; qui tam ab Urbis Natali, quàm à lianus invadens imperium à Carino in campis Ve-
,.Nd . . . . . . — . . —
ſe mutuè differre, vel in Panegyrico ſignifican- ronenſibus occiditur. Et dein refert, Diocletia-

IV.

tur.

Diem itaque natalem Diocletiani unus nos

Dies natalis docuit Auctor Chronici Alexandrini, quod Ba-

Diocletia i
& duratio
émperii Nu

ronius, ejus Faſtis exceptis, non legerat. Ibi ſub

rianus ab Apro Præſide Perinthi Ihraciæ, quam

hujus anni Conſuli us habetur: Landem Name-

num Imperatorem nuncupatum eſſe. Victor vero
de Cæſaribus teſtatur, ſolam Cari mortem in
cauſa fuiſſe cur Julianus imperium arripuerit.
Narrata enim Diocletiani inauguratione, inquit:
Interim Carinus eorum quæ avciderant, certiere

ſpe facilins erumpentis metus ſedatum iri: Miri- .

meriani Muli
nunc Heracleam vocant, necatus eſt. Tum ſub- cum propere Italiæz circuitu petit. Ioi Iulianum, li Ma
. . Aer ſab
dit: Dioeletianus Imperator V Kalendas Octob. pulſus ejus acie, obtruncat. Nam is cum Venetos Fan n

Chalcedone renuntiatus, V Kalendas Oltobres Ni-
bomediam purpuratus intravit, & Kalendis Ja-
nuariis Conſul prodiit. Dies itaque natalis Dio-
cletiani decimus ſeptimus menſis Septembris
fuit, ideoque aliquot ante dies Numerianus
Auguſtus occiſus fuerat. In Gaza Regia aſſerva-
tür Nummus æreus parvi moduli, in quo legi-
tur : A. K. M. A. NOTMEPIANO C. CE B.
id eſt, Imp. C. M. Aurelius Numerianus Aug.
Viſitur caput Numeriani coronatum. In poſtica,
L. B. id eſt, anno ſecundo. Roma ſedens Victo-
riam tenet. Similem refert Goltzius, aliumque
præterea in poſtica inſcriptum, L. A. id eſt, anno
primo. Ex quibus certèò liquet, non tantùm Nu-
merianum ſecundum Imperii Auguſtei annum

Correctura ageret, Cari morte cognita imperium Iny.
avens eripere, adventanti hoſti obviam proceſſit.
Victor in Epitome genus ejus mortis notavit: Ja-
lianus acto per coſtas pugione in ignem ſe ab-
Jecit.
Poſtquam Victor de Cæſaribus ſuperiora com- VI.
memoravit, loquitur de Cari liberis, ejus pa- Quod magis
tria, de ejus imperii duratione, & de Apro ipſo broatur.
initio imperii Diocletiani ab hoc occiſo, quod
Numerianum interfeciſſet. Modicum itaque ſpa-
tium inter Cari & Numeriani mortem, & inter
hanc & Diocletiani ad imperium evectionem
intercurrit. Quod & Victor de Cæſaribus rurſus
innuit: At Numerianus, amiſſo patre (cum quo
in Perſide pugnabat) ſimul confeltum aftimans

bellum

V.
Carus G
Numerianu
Impp. eodem
fere tontore
lemortui.

— C

1⸗

m

S£ C. I11.

in Annales C. Baronii.

bellim, cùm evercitum reductaret; Apri praæfetli

An. Ch. 284. pratorio ſoveri mnſidiis ertinguitur. Certum itaque

vII.
Diocletiani
initinm akgb

hoc anno re-

Zetendum,

VIII.
Era Diocle-
ktianea.

eſſe debet, Carum non multo ante Numeriani
Klii interitum, & Auguſteam Diocletiani nun-
cupationem, periiſſe, & inſeriptiones ac ſub-
ſcriptiones legum Cod. Juſtin. ex quibus con-
trarium eruitur, manifeſtè mendoſas eſſe.
A num. II I ad V Diocletianum hoc anno Im-
peratorem renuntiatum, non verò ſequenti, ut
Scaliger in lib. de Emendat. Temp. & Cointius
in Annal. Eccleſiaſt. Franc. autumarunt, extra
omnem controverſiam eſſe debet. Diem Imperii
ejus natalem unus Auctor Chronici Alexandri-
ni nobis conſervavit, quem planè aureo teſti-
monio Card. Noriſius in Diſſert. de duobus
Nummis Diocletiani & Licinii cap. I. confir-
mavit. In libro enim 3. Codicis Juſtinianei re-
fertur Lex Ute nemo invitus. in cujus titulo legi-
tur: Imp. Diocletianus Auguſtus Camerio; dicſtur
verò, Dat. Idibus Obctebris, Carino II & Nume-
riano Coſ. Quare die decima quinta menſis
Octobris præſentis anni jam Diocletianus impe-
rabat; ideoque verum eſt quod dicitur in Chro-
nico Alexandrino, eum die decima ſeptima Se-

ptembris Imperatorem appellatum fuiſſe; toro-

que cælo erraſſe Scaligerum & Cointium, qui
ejus initium in annum ſequentem diſtulere.
Diocletianum hoc anno imperare cœpiſſe
evincit etiam Era Diocletianea, quæ & Era Mar-
tyrum dicta, à Chriſtianis Egypti etiamnum
uſurpata, quæ proficiſcitur à die viceſima nona

Baron. num. Auguſti currentis Chriſti anni, à qua etiam die

111.

1X.

Multi Mar-

rzyres ſub
Numeriano
Imp.

X.
Maximia-
nus Hercu-
lius Caſar
dictus.

Era Actiaca, in cujus locum ſubrogata eſt, auſpi=
cabatur. Cùm enim Ægyptii, ut notat Calviſius
in Opere Chronologico hoc anno, & in 3. par-
te Iſagoges cap. 16. qui hac anni forma uteban-
tur jam à morte Antonii & Cleopatræ, Calippi
Periodum Lunarem novemdecim annorum in
uſum revocare vellent, & Cyclum Paſchalem
condere, ab hoc anno ejus initium ſumere vo-
luerunt, quòd Novilunium in ipſum diemxxIX
Auguſti incideret, qui propterea annus primi
Cycli Lunaris appellatus eſt, ut & hodie fit. La-
tini enim »cùm Cyclum ſuum bPaſchalem à
Paſchate incipiant, ſequentem annum pro Cy-
clo Lunari primo habent, ubi Novilunium in
Paſcha proximè poſt diem X XI Martiüi incidit.
Diſtat enim XXI Martii à die XXIXAuguſti
præcedente diebus CCVI, qui efficiunt ſeptem
menſes Lunares, & paulèò plus. Sed hac de re plu-
ra Calviſius laudatus.
A num. VadXVII. Oſtendimus anno ſu-
periori reſcriptum de remiſſione tributi Theſſa-
lonicenſi Eccleſiæ conceſſa, non à Caro Imp. ſed
à Theodoſio Juniore emiſſum fuiſſe; de ſancti Se-
baſtiani Martyrio agit Baronius anno ccrxxxVI,
ſed nec ejus, nec aliorum Martyrum hic ab eo
memoratorum Acta ſincera ab omnibus reputan-
tur. Multos tamen Numeriano imperante præter
eos quorum Baronius meminit,; martyrium paſſos
eſſe certum eſſe debet.
Carinus, qui in Galliis, Italia, Hiſpaniis,
aliiſque regionibus Occidentalibus imperabat,
ubi Diocletianum in Oriente, & Julianum in
Italia Imperatores dictos accepit, nihil præter-
miſit, ut æmulos ab Imperio detruderet; hinc-
que civile bellum exortum. Quare Diocletia-
nus, ut Carinum faciliùs opprimeret, M. Aure-
lIium Valerium Maximianum Herculium Cæſa-
rem nuncupavit, ac poſt biennium Auguſtum.
Baronius hujus nuncupationis nullam mentio-

Tom. I.

30 5

nem fecit; imèò Card. Noriſius in Diſſert. de s C. I11.
Numiſmate Impp. Diocletiani & Maximiani An. Ch. 284.

cap. 2. ait, ſe vix in communem ſententiam tra-
hi polſe, quæ docet eundem Maximianum ante-=-
quam Auguſtus crearetur, Cæſaream dignitatem
obtinuiſſe. Quam ſententiam in ſecunda parte
Diſſert. Hy paticæ cap.7.num. VII & VIII con-

futavi, oſtendique non tantüum Mazimianum

Herculium priùs Cæſarem, quàm Auguſtum di⸗=
tum eſſe, ſed eos etiam omnes, qui à Marcòô
Aurelio ad Valentinianum ſeniorem, ab aliis
Auguſtis dignitate Auguſtea exornati ſunt. Am-
mianus enim lib. 27. tradit, Valentem & Gra-
tianum poſt Marcum Aurelium & Lucium Ve-
rum, primos fuiſſe, qui Auguſti dicti ſint, eo-
dem tempore, quo & Cæſares appellati : L
hoc tamen negotio, inquit Ammianus, Valentinia-
nus moreni inſtitutum antiquitus ſupergreſſus, non
Ceſares, ſed Anguſtos, germanum nuncupavit &&
filium, (Valentem nempe & Gratianum) bene-
volè ſatit. Nec enim quiſqquam antehac adſcivit
ſibi pari potéſtate Cotlegam prater Principem Mar-
cum, qui Verum adoptivum fratrem abſque dimi-
nutione aliqua majeſtatis Inperatorem ſocium fe-
cit. Cùm itaque Ammianus tam Marci, quàm
Valentiniani factum tanquam novum & antea
inauditum proponat, non ſolùm Maximianum
Herculium, ſed & Licinium ſeniorem ex Cæſare
Auguſtos factos fuiſſe indubitatum eſſe debet;
licèt id etiam de Licinio Card. Noriſius lauda-
tus negaverit.
Card. Noriſius citatus pag. 15. air Onuphrium

XI.

laudare Nummum Maximiani Cæſaris nomine Probatur

inſcriptum, ſed nuſquam talem inſcriptionem in
Maximiani Herculii Nummis ab aliis Antiqua-
riis, qui gazas omnes veterum Numiſmatum
diligentiſſimèe perluſtrarunt, inventam fuiſſe. At

etiav e*
Nummis-

Onuphrius lib. 2. Faſt. pag. 259. ubi duplicem

epigraphen Numimorum Valerii Maximiani ſeu
Herculii refert, ita loquitur: Maximiani adhuc
Gaæſaris hos Nummos vidli, M. VAI. MAXxI-
MIANU S. NOB. C AE S. Izezm „ AuREL. VA-=
LE R. MAXIMIANUS. NO B. CAES. Vides
Onuphrium dicere ſe utrumque Nummum pro-
priis oculis vidiſſe, non verò utramque epigra-
phen ab aliquo alio accepiſſ?; quo caſu ejus
teſtimonium non ita firmum eſſet, cùm non de-
ſint Antiquarii aliique qui Scriptoribus Num-
mos à ſe corruptos muneris loco tradant. Quare
licet Onuphrius Nummos quos explicare non
poterat, dum emendare crederet, aliquando
corruperit, ut hoc ipſo anno jam vidimus, non
lego tamen eum accuſatum, Nummos aut in-
ſcriptiones commentum eſſe, certumque ac in-
dubitatum plures Nummos qui adhuc ſeculo
præterito extabant; periiſſe, quod & de MSS.
aſſerendum. Nec etiam audiendi qui volunt
Ammianum, cujus verba mox retulimus, erraſ-
ſe; licet enim Hiſtorici Romanas res narrantes
quandoque errarint & hallucinati fuerint, hoc
tamen dici non poteſt de Ammiano qui ibidem
natrat quæ ſuo ſeculo & eo quod illud præ-
ceſſit mulroties contigére, quæque ideo nemi-=
nem tunc latere poterant.
Maximianum Heræulium die viceſima men-

XII.

ſis Novembris, ſeu X I1 Kal. Decemb. Cæſarem Matale Im-

appellatum fuiſſe oſtendi in prima parte Diſſert.

erii Cſει²
ei Max.

Hypaticæ cap. 2. num. VIII ex Lactantio lib. Herculii.

de Mortibus Perſecutorum cap. 17. ubi poſt-
quam narravit, Diocletianum anno CC CIII
perſecutionem adverſus Chriſtianos decreviſſe,
Cc 3 tradit:

306
SE C. III. tradit: Hoc igitur ſeelere perpetrato, D'ocletia-
An. Ch. 284. nus, chm jam felicitas ab eo rece! ſet, perrexit
ſtatim Romam, ut illic Vicennalium diem cele-
braret, qui erat futurus ad duodecimum Ka-
Jendas Decembres. Vicennalia & id genus feſta
die natali Imperii celebrari ſolita. Quèd ii con-
tingerer, ea vel anticipari, vel diſferri, quod non
rarò factum, dies ſimilis denomina ionis cum
die narali, quo ſuſceptum fuerat Imperium, eli-
gebtur, vel feſtum die natali Collegæ Imperii
allumebatur. Sic Conſtantius Auguſtus, qui
ſexto Ius Novembris Cæſar dictu; uerat anno
CCCXXIII, cùͥfä ä anno CCCLIII fimili
die Tricennalia edere non poſſet, ſextum diem
Idus alterius menſi: hujuſmodi ſolenniis deſti-
navit, ut docet Ammianus lib. 14. Arelate bie-
mem agens Conſtantius, poſt theatrales Ludos at-
que Circenſes ambitioſo editos apparatn die ſexto
WMus Oktobres, qui Imperii ejus annum triceſi-
mum terminabat, &c. Qui locus Viris doctis
crucem fixerat, quòd certum ſit, Conſtantium
ſexto Idus Novembris Cæſarem renuntiatum
fHuiſſe. Unde & Ammianum erraſſe, aſſerere non
daubitabant: ſed poſitàâ regulà, quam in præfata
Diſſertatione ſtatuimus, Decennalia nempe &
id genus feſta exhibita fuiſſe, vel die natali Im-
perii, vel die natali Collegarum, vel ſaltem
die ejuſdem denominationis cum eo, in quem
Natale Imperii inciderat; conſtat „ Am-
miani locum minimeè depravatum eſſe, & Dio-
cletianum, qui XV Kalend. Octob. Imperator
dictus fuit, ideo anno C CCIII ad duodeci-
mum Kalendas Decembres Vicennalia diſtuliſſe,
quia hoc anno eodem die Maximianum Hercu-
lium Imperio Ceſareo exornquat; alioquin non
XII Kal. Decemb. ſed XV Kal. Octobris ea ſo-
lennia exhibuiſſet. Certus itaque nunc dies na-
talis Imperii Cæſarei Maximiani Herculii, de
quo plura anno CCXCV 11 I. dbed annus
hujus nuncupationis non minus certus, ut Her-
culii Conſulatuum diſpoſitio, Tricennalia, ac
hujuſmodi feſta oſtendunt.

XIII. Idacius in Faſtis ſub Carini II & Naumeria-
Fames. ni Conſulatu hoc anno geſto ſcribit: His Conſſ.
magna famet fuit, Cujus alium Auctorem memi-
niſſe non obſervavi. .
XIV. Lactantius in lib. de Mortibus Perſecutorum

Mores Dio- cap. 7. quibus moribus Diocletianus imbutus
Wr 3, - fuerit, nos edocet; cujus verba recitabo ad An-
i nalium illuſtrationem, quia egregium illud
Opus Baronii tempore non extabat: Diocle-
tianus, inquit Lactantius, qui ſoelerum inven-

tor & malorum machinator fuit, cum diſperderet

omniæ, nec à Deo quidem manus potuit abſtinere.
Flic Orbem terræ ſimul & avaritiä & timiditate
ſubvertit. Tres enim participes regni ſui fecit, in
quatuor partes Orbe diviſo, & multiplicatis
exercitibus, cùm ſinguli eorum longè majerem nu-
merum militum habere contenderent, quàm prio-
res Principes habuerant, chm ſoli Rempublicam
gererent. Adeo major eſſe cœæperat numerus acci-
pientium, quam dantium, ut enormitate indictio-
num conſumtis viribus colonorum deſererentur
agri, & eulturæ verterentur in ſilvam. Et ut om-
nia terrore complerentur, Proviaciæ quoque in
fruſta conciſa, multi Præſides & plura oficia ſin-
gulis regionilus ac pené jam civitatibus incubare,
item Rationales multi & Magiſtri & Vicarii Præ-
feltorum, quibus omnibus civiles actus admodum
rari, ſed condemnationes tantům & proſeriptio-
nes frequentes, eabtiones rerum innumerabi-

Critica HiſtoricoChronologica

540

lium, non dicam crebræ, ſed perpetug, &s& in exa- 8 C. II 1I.
tionibus injuriæ non ferenda. Hac quoque tole- An. Ch. 284.
rari poſſant, quæ ad exhibendos milites ſpectant.
(id eſt, ad præſtanda militibus ſtipendia) Idem
inſatiabili avaritia theſauros nunquam minui vo-
lebat, ſed ſemper extraordinarias opes ac largi-
tiones congerebat, ut ea quæ recondebat, integra
atque inviolata ſervaret. Idem, cum variis ini-
quitatibus immenſam faceret caritatem, legem
pretiis rerum venalium ſtatueré conatus eſt. Tunc
ob exigua & vilia maltus ſanguis effuſus, neg ve-
nale quicquam metu apparebat, & caritas muliò
deterins exarſit, donec lex neceſſitate ipsaà poſt mul-
torum exitium ſolveretur. Hauc accedebat infinita
quædam cupiditas adificandi, non minor Provincia-
rum exactio in exhibendis operariis & artificibus
S& plauſtris omnibus, quæcumque ſint fabricandis
operibus neceſſaria. Hc baſilicæ, hic circus, hie
moneta, hic armorum fabrica, hic uxori domus,
hic filiæ. Repentè magna pars civitatis exceditur.
Migrabant omnes cum coniugibus & liberis, quaſi
urhe ab hoſtibus capta. Et cum perfetta hac fue-
rant cum interitu Provinciarum, Non relctè facta
ſunt; aiebat, alio modo fiant. KRurſus dirai ac mu-
tari neceſſe erat, iterum fortaſſe caſura. Ita ſem-
per dementabat, Nicomediam ſtudens urbi Koma
coæquare. Zam illud prateres, quaàm multi pe=
rierint, poſſeſſionum aut opum gratid. Hoc enim
uſitatum & ferè licitum conſuetudine malorum.
Sed in hoc illud fuit pracipuum, quod abicumque
cultiorem agrum viderat, aut ornatius ad ⸗ficium,
jam paratà domino calumnid & pœna capitali,
quaſi non poſſet rapere aliena ſine ſanguine. Hæc
Lactantius.
Diocletianum tamen prioribus Imperii an-
nis, Chriſtianis faviſſe teſtatur Euſebius lib. 8.
cap. I. ubi quantam gloriam ante perſecutio- eri Cör
nem anno CCCIII excitatam Religio Chri- , ni .
ſtiana conſecuta eſſet indicans, ait: Argu- vie.
mento eſſe poſſit Imperatorum benignitas erga no-
ſtrorx, quibus regendas etiam Provincias commit-
tebant, omni ſacriſicandi metu eos liberantes ob
ſingularem, quà in Religionem noſtram affecti
erant, benevolentiam. Quid opus eſt dicere de
iis, qui in Imperatorum palatiis verſabantur?
quid de Imperatorilbus ipfis? &c. quæ huc refe-

II.
Ayikobuln
ip⸗ anni
mitio Con,/

fit.

X V.
Diocletianus
initio Im-

renda.

ANNO PERIODI GRECO-ROMANZ 5778. Anno Urbis
O14 D. ) I. P. 4. April. Indict. 3.
IhSu CRRISTI 285.
CAII PAP E 3.
DIOCLETIANI IMP. 2.
D num. I. Coſſ. C. Valerius Diocletia- I.
A nus Aug. II, & Ariſtobulus. Diocletiani Conſules

Conſulatus juxta primam regulam; ex quo & li-

quet, eum anno præcedenti jam imperaſſe. Fue- In

rat antea Conſul ſuffectus ut nota numeralis, quæ ngfi i.
in variis Faſtis legitur, certum reddit; ſed non n 4
poſtrema anni ſuperioris parte, ut exiſtimavit ee
Card. Noriſius in Diſſert. prima de Numiſmate fan. Me⸗

Impp. Diocletiani & Maximiani cap. 2. vulga-
rem enim illam opinionem prima Conſula-
tuum Cæſareorum regula prorſus evertit. Quòd
ſi anno ſuperiori Conſulatum ſuffectum iniĩſſet
Diocletianus, præſentem annum privat' ape-
ruiſſent; cùm initio Imperii unicus Conſula-
tus,

— —— — —. —

3a.

. ALy.
Diocleniahus
jnitio Im⸗
zeri Cri.
e ſiants ſs⸗
* Vit.
*

3 Anno Vebih
.
O 166
4 l.

Nα
li⸗
ue“
gos
no
al
na
la⸗

ſer
pe⸗
he⸗
;

11.
Ariſtobulus

iͤpſo anni

initio Conſul

Fait.

1II.

Prafebti Pra-

torio ad
Conſulatum

in Annales C. Baronii. 307
SCIII. tus, non verò duplex ſuſceptus fuerit. Is ita-
An. Ch. 285 que Conſulatus ſuffectus Baſſo Collega paulèò

ante Imperium à Diocletiano geſtus, ut diſci-
mus ex Chronico Alexandrino, ubi tamen tan-
quam Qonſulatus ordinarius obtruditur. Hinc
anne CCLXXXIXÄZBaſIus, qui Collega
Quinctiano Faſtis nomen dedit, dicitur Con-
ſul II. Noriſius ibidem docde Valeſium in No-
tis ad lib. 23. Ammiani confutat, qui contendit
Carinum III & Ariſtobalum Conſulatum hoc
anno iniiſſe, & Diocletianum, Carino anno
præcedenti debellato, ejuſdem nomen è Faſtis
tunc expunxiſſe, ſeque ſuffe tum Conſulem de-
ſignaſſe. Nam Diocletianum annum aperuiſſe
demonſtrat Lex 2. Si quis aliquem. quæ emiſſa
eſt à Diocletiano, & dicitur propoſita Kal. Ja-
nuarits Diocletiano II Aug. & Ariſtobulo Coſſ.
Qudòd autem Carini nomen è Faſtis à Diocle-
tiano eraſum non fuerit, patet ex L. U nemo

. . .,. „ . . .
invitus, quæ licèt à Diocletiano emiſla anno

præcedenti, Carini tamen Conſulatu ſubſi-
gnatur. .
Sirmondus, ne Carinum tertiò Conſulem
in Faſtis, quos Idacii nomine inſcriptos om-
nium primus publicavit, contra ceteras Con-
ſulares tabulas obtruderet, Idacii textum cor-
rupit, & loco horum verborum, quæ in Manuſ-
cripto Pariſiis in Bibliotheca Collegii Ludo-
vici Magni aſſervato ipſimet legimus: Diocle-
tiano II & Ariſtobulo. His Coſſ. occiſus eſt Cari-
nus Margo, qui ipſo anno cum Ariſtobulo Conſul
proceſſerat; Sirmondus poſuit: Diocletiano II
E& Ariſtaobulo. His Conſſ. occiſus eſt Carinus Mar-
go, & levatus eſt Diocletianus Imperator, qui ipſo
anno cum Ariſtobulo Conſul proceſſerat; ut non
Carinus, ſed Diocletianus Kalendis Januariis
currentis anni Conſulatum ordinarium adhuc
Pprivatus inierit, & non multè poſt purpuram in-
duerit: quod tam à veritate, quàm à mente
Idacii, ſeu optimi Faſtorum illorum Scriptoris
alienum. Ariſtobulus itaque, ut obſervat. Card.

Noriſius citatus, in caſtris Carini Præfectum

Prætorio agebat, cùm Diocletianus contra Ca-
rinum movit, teſte Victore de Cæſaribus, qui de
Dliocletiano Victore ſcribit : Ceteris venia da-
ta, retentique hoſtinum ferès omnes, ac maximè vir

infignis Ariſtobulus Præfedtus Pratorio per off-

cia ſun. Quare Diocletianus Kal. Januariis

non ſuſcepit Conſulatum cum Ariſtobulo, cùm

is in Carini caſtris id temporis militaret, ac
præcipuus partium Dux haberetur, nec niſi oc-
ciſo demum ſuo Principe, ad Diocletianum ſe
contulerit. Verùm, quia Ariſtobulus à Carino
in trabeæ ſocietatem adſcitus fuiſſet, Diocle-
tianus, quò probatæ virturis Ducem in partes
traheret, eundem unà ſecum Conſulem deſi-
Fnarie, quod eximiæ Ariſtobuli virtuti tri⸗
buendum, inquit Card. Noriſius, ut vel ab
ipſo hoſte tam honorifico teſtimonio commen-
datæ.
Card. Noriſius in literis ad me ſcriptis hæc
Victoris laudati verba, ber officia ſua, dicit notatu
digna eſſe: anno enim præcedenti, quo Diocle-

evehi pote- tianus in Carinum movit, Ariſtobulus Præfe-

rant.

Qus Prætorio Carini erat, ab eoque Conſul or-

dinarius in hunc annum deſignatus; quæ duo
officia illi à Diocletiano confirmata. Nam, ut
anno ccxXVIII num. I. demonſtravi, ex de-
creto Alexandri Severi Præfecti Prætorio Sena-
tores renuntiati ſunt; ideoque & Conſulatu exor-
nari poterant. Hujus rei aliud exemplum pro-

fert Card. Noriſius. Aſelepiodotus anno ducea-
teſimo nonageſimo ſecundo, Hannibaliano Col-
lega, Conſul ord inarius fuit, quem tamen Preæ-
fectum Prætorio fuiſſe conſtat ex Victore in li-
bro de Cæſaribus, qui in Vita Diocletiani de
Allecto Magnæ Britanniæ Tyranno loquens
ait: Quo (nempe Imperio) uſum brevi, Con-
RKtantius, Aſolepiodoto, qui Prætorianis præfeckus
praerat, cum parte &l’ſſis ac legionum pramiſſo,
delevit, anno cilicet ccx VI, ut ibidem oſten-
dam. En Præfectum Prætorio, qui ante aliquot
annos Conſulatum ordinarium geſſerat. Vale-
ſius in Notis Euſebianis lib. 9. cap. II. hæret,
an Picentius ter Conſul à Galerio Maxinuno
Aug. creatus, Præfectus etiam Prætorii fuerit,
quèd Euſebius de iis, qui eidem Galerio de-
victo adhæſere, ſermonem habens ſcribat : Ex
quorum numero fuit Picentiur, in ſummo honore
ac veneratione ab eodem habitus, & ſodalium
omnium longeé Cariſſimus: quem ille iterum ac ter-
1iè Conſulem & Præfeltum ac Procuratorem ſum-
mæ rei creaverat. Quæ ultima verba ſic in Græ-
co habentur: Mvwaroοα 2 reNααττταιο α rοαοαν
αR õ aezäIαρααος.. Nem,
inquit Valeſius, ταο το non dicitur niſi de Præ-
fectis Prætorio aut Urbi. Adde quòd, cùn
Euſebius affirmet, Picentium ſummis honori-
bus & geminato Conſulatu ornatum fuiſſe
à Maximino, ineptum eſſet dicere, eum Pro-
curatorem ſummæ rei ab illo factum fuiſſe,
quæ exilis admodum dignitas fuit. Sed contra
hanc ſententiam facit primò, quod riv ααnäπ
MAια vocabulo ſemper Euſepius Rationalem
ſeu Procuratorem ſummæ rei deſignat. Nec
verò dignitas illa Procuratoris ſummæ rei
„inter viles ac poſtremas numeranda eſt. Nam
„ & Macrianus, 1is qui ſub Gallieno Imperium
„ arripuit, eum honorem geſſit; & Euſebius

„ ipſe in lib. 8. cap. 7. aon vulgarem Magiſtra-
ntum appellat, ubi de Philomoro martyre lo-=

„ quitur. Ita rectè Valeſius qui tamen immeri-
t0 dubitavit, an vox τασW% ρ de aliis dicatur,
quâm de Præfectis Prætorio aut Urbi; cùm Di-
vus Athanaſius, qui eodem, quo Euſfebius, ſe-
culo vixit, tam in Epiſtola ad Golitarios, quàm
in Oratione ad Orthodoxos, Præfectos £gyp-=
ti alio nomine non deſignet, ſicuti & Julianus
Imp. Epiſt. 23. & epiſt. 50. Meliùs itaque locum
illum Chriſtophorſonus vertit: Generalis om-
nium rationum in ejus imperio refererdarum Pra-
Fectus ab eo conſtitutus. Sed exempla Præfectorum
Prætorio ad Conſulatum evectorum poſt Ale-
xandrum Severum Imp. non delſunt.
Ad num. II. Idacius in Faſtis jam laudatus
ſcribit: His Conſſ: occiſius eſt Carinur Margo, de
quo oppido in Tabulis Peutingerianis legitur:
Aureo monte A. Margum 1IV. Eiminacio eſt⸗
que ad ripam Iſtri in Myſia ſuperiori. Carinur,
inquit Victor de COæſaribus, ubi Mæſiam conti-
git » illico Murgum jnxta Diocletian congreſſut,
dum vitctos avidè premeret, ſuorum ibtu interiit.
Antiqui Mœſiam & Myſiam, Margum & Mur-
gum indiſcriminatim dixêre. Diocletianus vi-
toriàâ modeſtè uſus, neminem famâ, dignita-
te ac bonis ſpoliavit, ſolumque Aprum, cujus
dolo Numerianus perierat, proximè aſßtantem
ictu tranſegit, inquit Victor de Cæſaribus. Re-
portata hæc victoria poſt initium menſis Augu-
ſti; Carinus enim tertium Imperii Auguſtei
annum circa illius menſis exordium ingrefſus
eſt. Goltzius tria Numiſmata Græca hujus Im-

4

§SFC. 11 I.
An. Ch. 28ß⸗

IV.
Carinus
Imp. occidi-
tauer.

Peratoris,

8K C. III.

V.
Maæarximia:
s Hercu-
Zius Caſar
Bagaudas in
Galliis do-
Paszk.

I.
Paſsio Clau
dii & alio-
gum Marty-
gsauimn:

vVII.
Obitus Ma-
ximi Epiſe.
Alex.

308 Critica Hiſtorico-Ohronologica

peratoris exhibet, in quibus Carinus Auguſtus

An, Ch. 285. dicitur, & in priori legitur, L. A. id eſt, anno

primo; in altero, L. B. id eſt, anno ſecundo; in
tertio, L. T. id eſt, anno tertio, qui tertius an-
nus habetur etiam in Numiſmate Regio, æreo
ac minoris magnitudinis. In Actis S. Sebaſtiani
Martyris à Baronio anno ſequenti in Annalibus
recitatis, ipſo eorum initio legitur: Oceciſo Ca-
rino ad Murgum, Conſulibus Maximo &Aqgui-
lino, tam immanis exorta eſt perſéècutio, ut, & .
Quibus verbis innixus Baronius Carini interi-
tum in annum ſequentem diſtulit. Verùm, ex
Faſtis Idacii, qui ejus tempore nondum è tene-
bris prodierant, liquet, Auctorem illorum A-
GQorum ſignificare voluiſſe, occiſo ſub hujus an-
ni finem Carino, ſub anni ſequentis Conſuli-
bus, Maximo nempe & Aquilino, ſævitum fuiſ-
ſe in Chriſtianos.
Victor de Cæſaribus; poſtquam Carini mor-
tem narravit, de Diocletiano ſcribit: Vbi com-
perit Carini diſeeſſu ℳlianum Amandumque
per Galliam excita mann agreſtium ac latronum,
quas Bagaudas incolæ vocant, populatis latè agris
pleraſque arbium tentare, Maximianum ſtatim

fedune amicitia, quamquam ſemiagreftem, mili-

ziæ tamen atque ingenio bonum, Imperatorem ju-
bet. Eutropius eandem rem is verbis narrar: La
vyerum Romanarum potitus, Cum tumultum ruſti-
cani in Gallia concitaſſent, & faltioni ſuæ Bagau-
darum nomen imponerent, Duces antem habherent
Amandum & NKlianum, ad Hubigendos o Ma-
ximianum Herculium Cæſarem miſit» dht levibus
praliis agreſtes domnit, & partem Galliæ reforma-
ir. Oroſius lib. 7. cap. 16. hæc Eutropii verba
mutuavit, corrupitque: Maximianum, inquit,
cognomento Herculiuns Caſarem fecit, mißtque in
Guallias, & c. Veruùm, tam Eutropius, quàm Vi⸗
ctor laudati ſupponunt, Herculium jam Cæſa-
cem fuiſſe, ab anno nempe primo Diocletiani;
quod & diſpoſitio Conſulatuum Maximiani ma-
nifeſtat: anno enim CcLXXXVIII Januario
Collega ſecundum Conſulatum geſſit, qui ad
nullam aliam Conſulatuum Cæſareorum regu-

lam, quâm ad ſecundam pertinet. Tlianus

& Amandus Auguſti in Nummis à Mediobarbo
recitatis appellantur. Thebæorum militum mar-
tyrium, quod Barenius cum anno c cxcyII
copulavit, ad præſentem retrahendum, ut eo
anno videbitur. Denique licèt Victor de Cæ-
ſaribus, nonniſi Carini morte narratâ, Hercu-
lium Cæſarem dictum referat, hunc tamen an-
te Carini interitum, & poſt ejus & Galliis diſ-
ceſſum, ſeu dunmi in Italia adverſus Julianum Ty-
rannum pugnaret, Cæſarem nuncupatum fuiſſe
manifeſte indicat, ut ſuo loco diximus.
A num. III ad X V. Refert Baronius Acta
SS. Martyrum Claudii, Aſterii, & aliorum qui
Lyſia provinciam Liciæ regente in civitate £-
gea paſſi ſunt hoc anno die XXIII menſis Au-
guſti. Ea etiam correctiora exhibet Ruinartus
in Actis ſinceris Martyrum & in eorum fine
hæc verba à Baronio prætermiſſa leguntur: Ha-
bita eſt paſſio hac in civitate Aegea, ſub LVyſia
Praßde, Ralendas Septembris, Anguſto (vi-
delicet Diocletiano) & Ariſtobulo Coſſ. ideo-
que hoc anno.
Ad num. X V. Maximus Alexandrinus Epiſ-
copus è vivis exceſſit, anno ducenteſimo octo-
geſimo ſecundo, eodem ſcilicet anno „quo Pro-
bus Imperator interfectus eſt, utr diſcimus ex
Eulebio in Chronico, ubi ſub eodem numero

blicarum neceſſitate exigente, Auguſtus dictus,

& interitum Probi & Theonæ Mazimi ſucceſ- S Æ C. III.
ſoris initium recitat. Quare Euſebius à Baronio An. Ch. 285.
perperam laudatus. Secundo, in Hiſtoria Pa- 286.
triarcharum Coptitarum Maximus mortuus di-
citur XIV. Barmudæ die Dominica; qui dies
cum nona Aprilis concurrit, & anno ccrxxXXII
in Dominicam incidit, ut methodus Cyclica
docet. Denique, cùm S. Petrus Alexandrinus
Epiſcopus anno cCc Pontificatum inierit „ &
Theona annis novemdecim miniſterio perfun-
ctus fuerit, ut prodit Euſebius lib. 7. cap. ulti-

mo, Theonæ Epiſcopatús initium, Maximique

obitus alio anno, quam ccIXXXII non conti-
git: præſertim cùm Euſebius in Chronico ſcri-
bat, Maximum poſt Dionyſium anno ccLXIV
demortuum, Eccleſiam Alexandrinam annis
octodecim rexiſſe. Auctor Hiſtoriæ Coptita-
rum annos viginti inchoatos Maximo tribuit;
ſed vel numeri corrupti, vel ipſemet hac in re
errat.
In Chronico Alexandrino ſub hujus anni VIII.
Conſulibus legitur: Ab bhis Conſulilus Diocle- Initium Cj-
tianei anni in Paſohali digeruntur. Qua de re AMorum:
legenda ſunt quæ anno præcedenti diximus.

—

ANNOPERIODI GR Co-ROMAN 4 5779. Anno Uebis

O 15. C. O 2. P. 28. Mart. Indict. 4. o. P.266
. y .2 8
Irsu CHRISTI 286. an. 2.

CAII PAPA A4.

DIOCLETIANI IMP. 3. M A XIMIANI
HERCͦmILIIIMP. I.

D num. I & ſeq. Coſſ. M. Qunius Maxi- I.
mus II & Vettius Aquillinus ex inſcriptio- Conſules:
ne Onuphriana; ſed legendum, Aquilinus ut
habent libellus de Præfectis Irbi;, Faſti Cæ-
ſarei & Anonymus à Bucherio editus in quibus
omnibus Maximus cum nota numerali etiam
effertur, & videtur eſſe Junius maximus qui hoc
& ſequenti anno præfectus Urbi fuit, ut legi-
tur in libello de præfectis Urbi.
Garini interitus anno præcedenti contigit, II.
ut ibidem demonſtravimus; Maximianus autem Maæximia-

Herculius, qui eatenus Cæſar fuerat, rerum pu- u“s Hereu-
lius Auag. Al=

. 52 Sus.
& Tribunitia Poteſtate exornatus, ut ex anti-

quis Lapidibus conſtat. Facta ea nuncupatio die
Kal. April. ut in Faſtis Idacii legitur, idque
Nicomediæ, extra civitatem ad millia ferè tria,
ut nos docet Lactantius lib. de Mortibus Per-
ſecutorum cap. 19. ubi de abdicatione Diocle-
tiani & ejuſdem Hercul ii loquens ait: Erat lo-
cus altus extra civitatem ad millia ferè tria, in
cujus ſammo Maximianus ipſe purpuram ſinnſe-
rat, & ibi columna fuerat eretta cum Jovis ſi-
gno, &c. Prope Nicomediam itaque ea nuncu-
patio facta, ut, antequam liber de Mortibus
Perſecutorum lucem vidiſſet, collegerat Clariſ-
ſimus Noriſius ex L. 6. De fide inſtrum. dat. Ni-
comediæ III Kal. Februarias Maximo II &
Aquilino, hoc nempe anno, quo Maximianum
Kal. Aprilis Nicomediæ in Hibernis morans
Diocletianus, ac bellum adverſus Perſas ibidem
adornans, Auguſtum renuntiavit. Ita Card. No-
riſius in Diſſert. 1. de Numiſmate Impp. Dio-
cletiani & Maximiani cap. 4. Corrigen dus ita-
que error Collectorum Codicis Juſti. nianei, qui
in titulis Legum emiſſarum Dioclet iano I I &
Ariſtobulo

4
4
.
1

8
Au⸗

I
Maun
us dl
u C
eſet ai
ranno
Galli⸗

Iy.
Pauſ e
Vichi a;
Cermani

KI.
n. Cheg

.lInitium .
c(lerum.

, Anno Uhbis
10,9.
Ohymp⸗2660.
21. 2.

1
o⸗ Conſulet:
ut
b⸗
us
n
0c

1⸗
1

,; U.
n Marimi
2s Hife
. r N
y .
⸗
lie
e
rie,
el⸗
ele⸗
l⸗
1
i-
ſ⸗
nel⸗
bus

cans
den

⸗
ta⸗
qui
bole

in Annales C. Baronii.

SE C. III. Ariſtobulo Coſſ. ac Maximo II & Aquilino,
An. Ch. 286. ante Kal. Aprilis ſcripſêre: Impp. Diocletianus &
Maximianus A A. cum id temporis unus Dio-
cletianus imperaret. Porro in titulos Legum Cod.
Juſtin. & in horum ſubſcriptiones toties error
irrepſit, ut fateri cogamur valde plerumque ur-
gentia non eſſe, quæ inde deducuntur argu-
menta.
III. Card. Noriſius ibidem ait, Maximianum no-

Maximia- vum Auguſtum cum parte legionum, atque au-

nus cum ad- xiliaribus copiis in Gallias contra lianum &

. Eoler Amandum, qui ibidem Imperium occuparant,
eſſet duos ty- 1 1I arant,
vannos in Profectum, utrumque Tyrannum uno ferè im

Gallis vicit. petu oppreſſiſſe, hancque Maximiani victoriam
paucis perſtringere Auctorem incertum Pane-
gyrici Maximiano & Conſtantino dicti cap. 8.
Hic et, (inquit is Orator de Maximiano) qui
in ipſo ortu MNuaminis ſut Gallias priorum tempo-
rum iniuriis efferatas, Retpublicæ ad obſoquium
reddidit, ſibi ipfas ad ſalutem. Addit Card. No-
riſius, Carauſium egregiam hoc in bello ope-
ram Maximiano navaſle, teſte Victore de Cæ-
ſaribus, qui ait: Quo bello Carauſius Menapiæ ci-
vis faltis promptioribus enituit: ebque eum, ſimul
quia gubernandi (quo oſcio adoleſoentiam merce-
de exercaerat) gnarus habebatur, parandæ claſſi,
& propulſandis Germanis maria infeſtantibus præ-
fecere. Ex quibus Doctiſſimus Card. Noriſius
deducit, ertare Calviſium, alioſque, qui rebel-
lionem Carauſii hoc anno referunt, cum id tem-
Potis, inquit, Carauſius in caſtris Maximiani
ſumma cum laude militarit, & in partem victo-
riæ venerit, ac poſtea adornande claſſi incu-
buerit. Verumenimvero Herculius, ut jam oſten-
dimus, antequam dignitate Auguſtea donaretur,
Bagaudarum ideoque Eliani & Amandi victor
fuit, anno præcedenti Carauſius inſtruendæ
claſſi præpoſitus, præientique Germani, qui, cum
Romanos civili bello occupatos viderent, ſupe-
rato Rheno in proximiora Galliæ oppida impe-
tum facientes, omnia igne ferroque vaſtabant,
à Maximiano debellati. Audiatur Mamertinus

in Panegyrico Maximiano Aug. dicto cap. 5. Quod

ſtatim, vixdum miſero illo furore ſopito, ſc. civi-
li bello cum Bagaudis & ruſticis) cum omnes
Barbaræ nationes excidium univerſa Galliæ mi=
narentur, neque ſolum Burgundiones & Alama-
ni, ſed etiam Chaibones, Erulique viribus primi
Barbarorum, locis ultimi præcipiti impetu in has
Provincias irruiſſent, quis Deus tam inſperatam
Jalutem nobis artuliſſet, niſi tu affuiſſes? Pluribus
poſtea Maximiani ea Manettia? proſe-
quitur. Bagaudæ itaque & Germani eodem ferè
tempore debellati.
IV. Interim etiam per Legatos rem feliciter in
Paulè poſft Britannia Diocletianus geſſit; unde à Senatu
widti ab oo Britannicus ac Germanicus appellatus fuit, quod
Germani . P P
& Britanni. Colli gitur ex hoc antiquo Lapide à Baronio re-
citato anno cC cCLXXXIV num. II.
IMPD. CAES. C. VALERIO.
Dro cCcIETIANO. PIO.
FELICI. INVICTO. AuG.
PONT. MAX. BRITANNIC.
MAX. CGERM. M A X. T RIB.
PoTEST. I I. Co s. 1 I. P. D.
PROCOS.
HoNoRATI. ET DECIUIRIONES.
BT NuME RuIS MILITUuM.
CALIGATORIM.
Poſita eſt hæc Inſcriptio, quam ipſemet etiam
Card. Noriſius laudatus refert, an no præcedenti,

2

309

vel ſaltem currenti, ante diem æXVI1 Septem- § E C. III.
bris, quo Diocletianus Tribunitiam Poteſta- An. Ch. 286
tem 11I ſuſcepit. Quamobrem anno præceden-
ti Caraufſius in caſtris Maximiani militavit, eo-
demque anno & Germani & Britanni devicti,
vel ſaltem Vere aut Æſtate anni currentis, & an-
te hæc omnia Baugaudæ à Maximiano adhuc
Cræſare ſuperati. Nec refert, quòd Mamertinus
citatus dicat: EHic eſt, qui in pſo ortu Naminis
ſat Gallias Reipublica ad obſequinm reddidit-
Nam capite præcedenti de ruſticis & Bagau-
dis locutus erat Orator, ideoque ibidem de or-
tu Imperii Cæſarei, non verò de ortu Imperii
Auguſtei ſermonem habet. Ex his verbis potids
deduceretur, Maximianum anno præcedenti,
quo Bagaudas oppreſſit, Cæſarem appellatum
eſſe, ſic enim ortus ejus & reſtitutio Galliarum
in idem ferè tempus inciderent. Verùm Ur
mox diximus, Maximianus jam ſub finem anni
cCCLXXXIV Cæſar nuncupatus fuerat, ſequen-
tique, ſc. ccLXXXV, in ipſo ortu Naminis ſui
Gallias ad obſequium redegit. Mamertinus quip-
pe oratorièò, non verò hiſtoricè loquitur:
enim nec ſuperiori anno, in ipſo ortu ruſticos
vincere potuit; cùm priùs Cæſar dictus, ac po-
ſtea in Gallias adverſus Bagaudas miſſus ſit, quo-
cumque tandem anno eum Cæſaream dignita-
tein obtinuiſſe volueris.

Carauſius igitur hoc anno Imperium in Bri- V.
tannia arripuit, idque, ut videtur, contigit an- Carauſini

tequam Maximi anus Auguſtus appellaretur. Eu- Imperiam in
tropius enim de eo loquens ait: Cùm apud BRo- teni
nontam per tratctum Belgicæ & Armorica pacan- ſrtae
dum mare accepiſſet, quod Franci & Saxones in-
feſtabant, multis Barbaris ſape captis, nec præ-
da integra aut Pprovincialibus reddita, aut Impe-
ratoribus miſſa, (Diocletiano nempe Auguſto &
Maximiano Cæſari, Imperatori etiam à Victore
de Cæſaribus dicto) cam ſuſpicio eſſe cœpiſſet,
conſultò ab eo admitti Barbaros, ut tranſeountes
cum præda exciperet, atque hac ſe occaſione dita-
ret; à Maximiano juſſus occidi, purpuram ſumſit,
Britannias occupavit. Ita cum per omnem Or-
bem terrarum res turbatæ eſſent, Carauſius in Bri-
tauniis rebellaret; Achilleus in Dgypto; Africam
Quunquegentiani infeſtarent; Narſeus Orienti
bellum inferret; Diocletianus Maximianum Her-
culium ex Ceæſare fecit Auguſtum, Conſtantinum &&
Maximianum, Cæſares. Ubi Conſtantini nomine
Conſtantium ejus patrem intelligit, & Tyran-
nos, qui vel nuncupationem Herculii, vel crea-
tionem Cæſarum, ſc. Conſtantii & Galerii, di-
verſis temporibus præceſſere, uno tenore com-
memorat. Oroſius lib. 7. Eutropii verba ferè ex-
ſcribit. Quare Carauſius non anno ſequenti, ut
autumavit Card. Noriſius citatus, ſed præſenti
rebellavit, idque paulò antequam Herculius Au-
guſtus appellaretur.
Card. Noriſius, ut oſtendat, Carauſium anno ytI.
tantùm ſequenti Britannias invaſiſſe, obſervat, Hoc anns
Mamertinum in Panegyrico Maximiano Hercu- non verd
lio dicto, celebrare ingentem victoriam, quam 'uenti,
Herculius primo ſui Conſulatús die de Barbaris
reportavit: Tranſeo, inquit Mamertinus cap. 6.
innumerabiles tuas totà Galliâ pugnas, & c. Llum
tamen primum Conſulatüs tui auſpicalem diem ta-
Etus, praterire nullo modo poſſum, &c. aitque
Card. Noriſius, Maximianum Treviris hie-
mantem ingenti clade affeciſſe, ac procul à mœ-
mbus propulſaſſe Germanos, qui populabundis
agminibus in Gallias effuſi, Treviros uſque per-
venerant

—

31¹0
S C. III. venerant: poſtea appetente Vere, Erulos, Chaibo-
An. Ch. 286, nes alioſque Germaniæ populos ſuis in ſedibus
aggreſſurum, Carauſium maritimæ claſſi præfe-
ciſle. Scribit enim idem Orator cap. 7. Zale igitur
auſpicium illius anni quid ſequebatur, niſi novum
aliquod & ingens miraculum? Quod autem majus
evenire potuit? Itaque, inquit Card. Noriſius,
Maximianus, Rheno ſuperato, victrices Aqui-
las per Germaniam latè cireùm tulit. Carauſßius
verò, qui claſſi præerat, privatas prædas agere
totàâ maritimàâ Gallià ſinebat, ut ſpoliis onuſtos
in reditu interciperet. Tandemque in Britanniam
tranſmiſit, ac occupata legione, anno ccrxxxvII
Imperium ibidem capeſſiit. Ita Card. doctiſli-
mus. Verùm Mamertinus locis laudatis Carauſii
nullo modo meminit, iſque maritimæ claſſi non
præfectus, niſi anno ac tempore, quo Maxi-
mianus Cæſar adverſus Bagaudas levibus præliis
pugnabat, ut diſertè teſtatur Victor de Cæſari-
bus. Quamobrem rectè quidem Card. Noriſius
victoriam illam Maximiani Auguſti cum primo
ejus Conſulatu Kalendis Januariis ſequentibus
ſuſcepto copulavit; ſed perperam in ejus par-
tem Carauſium vocat, cùm ex dictis is jam rebel-
laſſet, neque Orator eam celebrans, Carauſii
ullam mentionem faciat.
VII. Auctor Chronici Alexandrini ait: Diocletiano
Dioeletia⸗ Aug. III & Maximiano Herculio Auguſto Coſſ.

s Nicome . . . —
s e Hoc anno Diocletianus Imperium cum Maximia-
dia biemem

egit. o Herculio communicavit. Inchoante tertio Impe-
rii ſui anno Micomediam hibernavit. Diocletia-
nus tertium Conſul Maximiano Auguſto Colle-

ga anno ſequenti Faſtis nomen dedit. Quare ſi
jam tum Maximianus Auguſtus erat, ut Auctor
Chronici Alexandrini fatetur, conſtat, hunc
locum tranſpoſitum eſſe, & Diocletianum, qui
hujus anni initio Micomediæ fuit, uti ſuprâ
oſtendimus, inclinante anno illuc rediiſſe, in
eaque urbe hibernaſſe. Quas verò currenti anno
victorias de Perſis retulerit, anno ſequenti ex-
plicabimus.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMANA 5778.

1040. . .
Olymp. 266. 16. B. )) 3. P. 17. April. Indict. 5.
an. 3.
Olymp.266. JEsu CHRISTI 287.
ſecundum CAII PAPZ5.
Baronium.
DIocCLETIANI IMP. 4. MAXIMIANI
HERCuILII IMP. 2.
1. D num. I. Coſſ. C. Valerius Diocletianus
Conſules. Aug. III, & M. Aurelius Valerius Maxi-

mianus Herculius Aug. Herculii Conſulatus juxta
priorem regulam, ob Imperium nempe Augu-
ſteum anno præcedenti ſuſceptum; Diocletiani
juxta tertiam, ut nempe Maximiani Collega
eſſet. Baronius cuom Onuphrio Maximianum
cum nota numerali profitetur: imò Onuphrius
Auctorem Chronici Alexandrini, Caſſiodorum,
& Auctorem anonymum Cuſpiniani reprehen-
dit, quòd Maximianum ſine numerali nota
edant, quam in libellum de Præfectis Urbi in-
ſeruit; licèt in correcto exemplari, quod Buche-
rius publicavit, Maximianus ſine ea exhibeatur.
Verùm Onuphrii, Baroniique errorem egregie
confutat Card. Noriſius in Diſſert. I. de Numiſ-
mate Impp. Diocletiani & Maximiani cap. 3.
tam ex Inſcriptione Gruteriana, quæ dicitur de-
dicata Kal. Jan. D. D. N. N. DIOCLETIANO.

Oritica Hiſtorico Chronologica

ET MAXIMIANO COSS. quàâm ex variis S§. X. C. II I.

ne: DIocCLIETIANO III ET MAXIMIA NO
Coss. Quamobrem tertium Diocletiani Con-
ſulatum cum priori Maximiani geſtum fuiſſe, ut
etiam in Faſtis Heraclii & Cæſareis legitur, cer-
tum, indubitatumque eſt.
Ipſis Kalendis Januariis Maximianus Augu- 1I.
ſtus inſignem victoriam reportavit de Germanis, Maximia-
qui ad Treviros uſque, in qua urbe, Galliarum "*us Aag.
Metropoli, ipſe agebat, pervenerant, ut anno Germanos
præcedenti oſtendimus. Hinc cuſus Nummus éit.
majoris magnitudinis in Gaza Medicea aſſerva-
tus, & à Card. Noriſio egregia Diſſertatione
explicatus, in cujus antica parte viſuntur Impe-
ratores Diocletianus & Maximianus laureati, ac
Conſularibus trabeis induti, ſcipionem ebur-
neum ſtringentes; in cujus ſuperiori parte aqui-
la apparet. In poſtica eminet currus triumpha-
lis junctis quatuor elephantis. Imperatores ſtant
in quadriga triumphali, & deſuper Victoria,
quæ hinc inde palmas ſpargit. In antica legitur:
IMPP. DIOCLETIANO ET MAXIMIANO
Aucd6. in poſtica: IMPP. DIOCLETIANO
III EFT H MAXIMIANO CoOSS. Rectè ob-
ſervat Card. Noriſius, Auguſtos victis hoſtibus
laureatas literas Romam mittere ſolitos, ubi eiſ-
dem rriumphus Senatuſconſulto decernebatur,
& in delati honoris monumentum Numiſmata
cudebantur. Quare quadrigæ in Nummis ali-
quando triumphos Romæ actos, aliquando tan-
tum ibidem à Senatu decretos deſignant. Sed
cùm nonniſi poſt debellatos hoſtes decretæ fue-
rint, inveſtigandæ ſunt victoriæ à Diocletiano &
Maximiano partæ, ob quas in eo Nummo, hoc
anno percuſſo, currus triumphalis eiſdem S. C.
decretus fuerit. Et quidem de Maximiani victo-
riis anno præcedenti, ac Kalendis Januariis præ-
ſentis ab eodem in Occidente relatis jam egi-
mus; reſtat itaque, ut de Diocletiano loquamur.
Is cum ingenti exercitu anno præcedenti ex III.
urbe Nicomedienſi, ubi KalendisAprilis Maximi- Diocletia-
anum Herculium Auguſtum appellavit, diſcedens *us Perſa-
in Perſas movit, ac bellum de proximo oſten-n viczor.
tans, tantum Narſeo Perſarum Regi terrorem
incuſſit, ut hic abductis properè & Syria præſi-
diis, non modèò eandem adventanti Imperatori
ultro ceſſerit, verùm etiam miſſa cum muneri-
bus Legatione, pacem ſupplex rogaverit. Dio-

cletianus Antiochiâ, aliiſque urbibus incruentâ

victoriâ potitus, recenti terrore utendum ratus,
bellum undique urgebat, quo metum hoſtium
intenderet. Mamertinus in Panegyrico Maxi-
miano Auguſto dicto victorias à Diocletiano nul-
lo ſuorum cruore, à Maximiano verò cum ingen-
ti hoſtium clade partas deſcribens, ducta ſimi-
litudine à Jove & ab Hercule, quorum agno-
mina iidem Auguſti aſſumſerant, hæc ſcribit
cap. 7. Credo itidem, optimam illam, fertilem-
que Griam velut amplexu ſuo tegebat Euphrates,
antequam Diocletiano ſponte ſe deerent regna
Perſarum. Verim hoc Jovis ſui more, nutu illo
patrio, quo omnia contremiſecunt, & Maijeſtatis
veſtræ nominis conſecutus eſt. Tu autem Impera-
tor invicte, feras illas indomitaſque gentes vaſta-
tione, praliis, cæadibus, ferro, ignique domuiſti.
Quas inter victorias hiemem clauſiſſe annum
cCCLXXXVI ſcribit Card. Noriſius in Diſſert. 1.
de Numiſmate Impp. Diocletiani & Maximiani
cap. 4. Ex quo Card. eruditiſſimus intelligere
poterat, Carauſßi rebellionem, quam in hunc
annum

—

Keſct bris hoc anno datis, cum hac ſubſcriptio- An. Ch. 287.

8C.
An. Ch.

IV.
Apparat
bellici 44
verſus Ca
acſuln.

Ac. III.
aChd.

Il.
4 imig.
* Aug.
manos
neit.

. III.
Diucletis⸗
Dnus berſa-
num vitir.

A
FA⸗
.
UII
l.
4

60

⁸ † C. III. annum diſtulit, ſuperiori contigiſſe; cùm Eu-
An. Ch. 287. tropius indicet, eodem tempore Carauſium in

IV.
Apparatus
bellici ad-
verſus Ca-
7ααι

Britannia rebellaſſe, & Narſeum Orienti bellum
intuliſſe, & parte alia Euſebius in Chronico, li-
cêt per hæc tempora tam in editione Pontaci,
quàm in editione Scaligeri, ob Diocletiani ini-
tium perperam conſignatum, turbato, rectè
ſub eodem numero annoque Diocletiani tertio
habeat: Carauſius, ſumtaà purpurà Britannias oc-
cupavit. Narſeus Orienti bellum intulit. Quæ
verba ex Eutropio ab Hieronymo in illud Chro-
nicon inſerta. Poſt eam victoriam Diocletianus
hieme appropinquante Nicomediam rediit, ibi-
que hibernavit, ut in fine anni præcedentis di-
imus.
Can verò, ut ibidem cap. 6. Em. Cardinalis
Noriſius notat, quadrigæ elephantorum Perlſici
triumphi propriæ eſſent, non dubium „quin
triumphales in laudato Nummo ſcalptæ deſi-
gnent eorumdem Principum victorias ante an-
num cCcLXXXVIII Germanico ac Perſico bel-
lo reportatas. Diocletianus, receptaà anno ſupe-

. .7 — ₰ 4. X —
riori Syriâ, bellum impigtè urgebat. Tandem

que pace cum Narſeo Perſarum Rege compoſita,
in Europam ſe contulit, cum Maximiano de bel-
lo contra Carauſium, ut conjicere licet, admi-
niſtrando conſulturus. Utriuſque colloquium
Mamertinus citatus cap. 9. laudat: In quo, in-
quit, vobis mutua prabuiſtis omnium empla
virtutum, atque invicem vos (quod fieri jam poſ-
& non videbatur) auxiſtis: ille oſtendendo dona
Perſica, tu illi ſpolia Germanica. Quem cong reſ-
ſum præſenti anno contigiſſe exiſtimno, quo
etiam ferè toto naves adverfus Carauliam æ uifi-
catæ, ut teſtatur idem Orator cap. 12. Quia nunc
animi habet ille Pirata, &um fretum illua, quo ſolo
mortem ſuam huc uſque remoratus eſt, peneé ve-
ſtros exercitus videat ingreſſos, oblitoſque naoiam,
refugium mare Jeculos eſe qua ceaeret Cam
nunc inſulam remotiorem, quem alium ſibi bre
Oceanum? Quo denique pacto effugere pœnas Kei-
ublicæ poteſt? niſi ſi hanſtu terræ devoretur aut
turbine aliquo in devia ſaxa rapiatur? DTdifica-

tæ ſunt ornataæquae pulcherrimæ claſſes, cunliis ſi-

mul amnibus Oceanum petituræ. Neque ſolum ad
perficiendas eas certatim bomines laborarunt, ſed
etiam ad excipiendas ſlumina repentè crevernnt.
Tota ferè anno, Inperator, qao tibi opus erat ſe-
renitate, ut navalia texerentur, ut trabes Cæde-
rentur, ut artificum animi vigerent * ne manus
torpeſeerent, nullus ſeré dies imbre Fdatus eſt.
Et poſtea his verbis Orationem concludit: Fa-
cilè itaque quivis intelligit, Inperator, quam
proſperi te ſucceſſus in re maritima ſocuturi ſint,
cùm jam ſic tempeſtatum opportunitas obſeèquatur.
Habita hæc Oratio, uti exiſtimo anno ſequen-
ti, ut tunc dicam, cumm Maximianus clalſem con-
tra Carauſium totis Germaniæ ac Galliæ fluviis
educeret. Quare currenti anno naves illeæ ædifi-
catæ, & colloquium illud inter duos lmperato-
res habitum. Card. Noriſius utrumque in an-
num ſequentem confert. Sed ſi Carauſßii initium
xecte collocaverimus, non dubito „quin ad cur-
tentem revocanda ſint. Neque enim ratio ulla
rat, cur colloquium illud naviumque conſtru-
Gionem tandiu Maximianus & Dlocletianus
Qiſfexrent.

in Annales C. Baroni.

ANNO PERIODI GRACO-ROMANEZ 5781.
17 A G. ) 4. P. 8. April. Indict. 6.
JESu CRHRISTI 238.

CAII

DIOCLETIANI IMP. J. M AXIMIANI
HRCuLII IMP. 3.

PAP 6.

D num. I. Coſſ. M. Aurelius alerius Ma-
rimianus Herculius Aug. 1I, & Pomponius
Januarius, non verò Maximus 11 & Januarius,
ut perperam Baronius cum Onuphrio. Hic, cùm
hæc verba apud Ammianum lib. 23. legiſſet:
Julianus jam ter Conſul adſeito in collegium tra-
beæ Salluſtio Præfecto per Gallias, quater ipſe am-
pliſſimum inierat magiſtratum: & videbatur no-
am, acljuntctum eſſe Auguſto privatum, quod poſt
Diocletianum & Ariſtobulum nullus meminerat
geſtum; ut illud ſubſiſtere poſſet, Maximum II,

loco Maximiani II, contra omnium antiquo-

rum Faſtorum, Heraclii & libelli de Præfectis
Urbi fidem repoſuit. Sed Card. Noriſius in Diſ-
ſert. I. de Numiſmate Impp. Diocletiani & Ma-
ximiani cap. 3. ſolidè vulgarem illum errorem
refellit, ideoque Ammianus vel memori lap-
ſus, vel corruptas Conſulum tabulas legit, cùm
à tertio anno à Diocletiani & Ariſtobuli Con-
ſulatu, currenti videlicet, Maximianus Augu-
ſtus Januarium in trabea Conſulari Collegam
habuerit. Ejus Conſulatus juxta ſecundam Gon-
ſulatuum Cælareorum regulam, ob Quinquen-
nalia nempe ejus Imperii Cæſarei.
Hoc anno die natali Urbis, viceſima ſcilicet
prima menſis Aprilis, Mamertinus Panegyri-
cum Maximiano Auguſto dixit. Card. Noriſius
in Difſertatione mox laudata exiſtimat , illum
anno tantùm ſequenti recitatum. Verùm hæc
verba, quæ cap. 10. leguntur, citidùs habitum
inſinuant: Hoc eodem modo Rex ille Perſarum
nunquam ſe antè dignatus hominem confiteri, fra-
tri tuo (ſcilicet Diocletiano) Japplicat, totum-
ue, i ingredi ille dignetur, regnum ſuum pandit,
offert; interim varia miracula eximiæ pulchritu-
dinis feras mittit, amicitiæ nomen impetrare con-
tentus, promeretur obſequio. Oſtendimus autem,
bellum Perſicum anno C CLXXXVI inchoa-
tum fuiſſe, annoque præterito quadrigam
triumphalem Diocletiano decretam ob victo-
riam Perſicam. Quare Narſeus Perſarum Rex
pacem petere non videtur diſtuliſſe. Præter-
quam quòd Orationes coram Imperatoribus
annis Quinquennalibus addictis de more dictæ,
iiſdemque annis animalia non antea viſa, po-
pulo exhibita. Denique nihil in eo Panegy-
tico legitur, quod ante præſentem annum non
contigerit.

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN & 5782.
O18 F.) 5. P. 24. Mart. Indict. 7.
JIrsu CHRISTI 2899.
CAII PAP 7.

DrocCLETIANI IMP. 6. M AXIMIAN I
HERCuIII IMP. 4.

OS S. Baſſus II, & Quintkianus. Baſſum
cummn nora numerali edunt libellus de
Præfestis

in

8 £ C. IIE
An. Ch. 288.
Anno Urbis
1041.
Olymp. 266.
Ane 4.

I.
Conſules.

Quinqusn=
nalia Impee
rii Caſarss
Maxsamisns

I I.
Paneg jriciss
Maxamsans

Olymp. 267.
an 1.
Anno Urbis
1042.
Anno Urbis
1040 ſecine
duem Barons

I.
Conſaadeie

32 Critica Hiſtorico-Chronologica

& E. C. III. Præfectis Urbi, Faſti Græci Theonis, Cæſarei
An. Ch. 289. & Lex 9. Codicis Juſtinianei De accuſationibus
290. & inſeriptionibus. Qui iteratus Conſulatus in-

Aa ge, dicium aliquod eſt Quinquennaliorum hoc an-
cletiani no à Diocletiano editorum. In Faſtis Heraclii

Baſſus dicitur LTiberius Baſſus.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMAN £ 5783.

1043 . ict. 6.
Olymp. 267. O19. E. 6. P. 13. April. Indict. 8
an z. JESu CHRISTI 290.

CAII PAP &Æ 8.

DlIOCLETIANI IMP. 7. MAXIMIANI
HERCILII IMP. 5.

I. D num. I & ſeqꝗq. Coſſ. Diocletianus Aug.
Conſules. IV, & Maximianus Herculius Aug. III.
A 1 nbe Diocletianus ſecundùm tertiam regulam, Ma-
ii Auguſtei Ximianus juxta ſecundam; Imperii enim Au-
Maximiani. Zuſtei Quinquennalia dedit.
II. Baronius refert Acta Paſſionis SS. Marty-
Martyrium rum Tharaſci, Proli & Andronici, Tarſi
Tharaſci & in Cilicia, quæ dicuntur publicè excepta, Coſ.
ſociorum Diocletiano I V, & Maximiano I. II, obla-
tardius con- o Kalend. Aprilis. Sed, ut rectè obſervat Va-
igit. leſius in Notis ad lib. 9. Euſebii cap. ,., mendo-
ſa videtur inſcriptio illa, ſcribendumque, C oſſ.
Diocletiano VIIII, & Maximiano VIII. Nam
in Actis illis mentio fit præcepti Imperatorum,
quo juſſum erat, ut omnes Diis ſacrificarent,
uod ad annum XIX Diocletiani pertinet. Se-
cundè, in iis hæc leguntur: Præſes dixit: Ma-
ledieis Principes, qqui diuturnan⸗ & altam pacem
praſtitere. Andronicus dixit: Ego execratus ſum
peſtem & ſanguibibulos, qui evertunt mundum.
Primum illud de alta & Aiuturna pace conveni-
re non poteſt in quartum Conſulatum Diocle-
tiani, cùm eo tempore Barbari Imperium Ro-
manum undique aggrederentur. Deinde, quo-
modo ſanguibibuli dici potuerunt Diocletianus
& Maximianus ante annum XIX Diocletiani,
quo perſecutionem adverſus Chriſtianos decre-
vere? Baronius horum Sanctorum Acta prorsùs
ſincera primus vulgavit, ſed ex Codice mutilo;
quare cùm ea integra poſtea Rosw'eydus alii-
que reperiſſent, ea literis mandarunt, & nuper
Ruinartus in Actis ſinceris Martyrum apud
quem legenda.
Carauſius bello navali ſuperior, Maximiani

III. .B
Carauſius in claſſe partim capta, partim adverſa tempeſtate
Britannia disjecta, pacem ab eodem & Auguſti titulum

pacißeè re- obtinuit. Scribit enim Eutropius: Cum Carau-
gnat. ſio tamen, oum bella fruſtra tentata eſent contra
virum rei militaris peritiſſimum „ ad extremum
pax convenit. Hujus pacis varii Nummi teſtes,
præſertimque, qui ex Gaza Medicea produci-
tur à Cardinali Noriſio in Diſſert. I. de Numiſ-
mate Impp. Diocletiani & Maximiani cap. 4. in
cujus poſtica viſitur Carauſius, cum his verbis
circùm : IMP. C. CARA;uSIuISP P Auc.
in poſtica : PAxX AucGS. Cernitur Pax
ſtans, dextrâ ramum, ſiniſtrà haſtam per tranſ-
verſum tenens. Qui tres Auguſti alii non ſunt,
quàm Diocletianus, Mazximianus & Carau-
ſius. Sed quo anno pax hæc ſancita, incom-
pertum.

SE C. I11.

ANNO PERI An. Ch 29k.
ODI GREÆCO-ROMAN &£: 5784. Olymb 267.

O 20 D. ) 7. P. 5. April. Indict. 9. an. 3.
Olymp. 267.
Jecundum
Baronilm.
Anno Urbis
DIOCLEBTIANI IMP. 8. MAXIMIANI 44¼:
HERCuLII IM P. 6.

JESuCHRISTI Zö291.

CAII PAPE 9.

0S S. Junius Teberianus I I, & Caſſius
Dio. Tiberianus cum nota numerali in Fa-
ſtis Græcis Heraclii, & in libello de Præfectis
Urbi effertur. Junius Tiberianus & Caſſius Dio
fuere Præfecti Urbi. ,
Cum hic annus rerum Eccleſiaſticarum jeu- II.
nus ſit, ut ait Baronius, referendum hic quod Mores Mæ-
ſcribit Lactantius qui ejus tempore lucem non *wiani
viderat lib. de Mortibus Perſecutorum cap. 8. Merenlit.
loquens de moribus Maximiani Auguſti: Quid
frater eius (nempe Diocletiani) Maximianus,
qui eſt dictus Herculius, non diſſimilis ab eo? nec
enim poſſent in amicitia tam ſideli coharere, niß⸗
eſſet in utroque mens una, eadem cogitatio: par
voluntas, qua ſententia. Hoc ſolkum differe-
bant, quòd avaritiæ minori altero fuit plus, ma-
jori verò minus, ſed plus timiditatis, plus ve-
rò animi, non ad bene faciendum, ſed ad malé.
Nam cm ipſam Imperu ſedem teneret kaliam,
ſubjacerentque opulentiſſimæ Provinciæ vel Afri-
ca vel Hiſpania, non erat in cuſtodiendis opibus
tam diligens, quarum illi copia ſuppetebat. Et
cùm opus eſſet, non deerant locupletiſſimi Sena-
tores, qui ſubornatis indiciss affettaſſe Imperium
dicerentur ,„ita ut eſfoderentur aſſidue lumina Se-
natus. Cruentiſſimus Eiſeus maleé partis opibus af-
fluehat. Zam libido in homine peſtifero, non mo-
do ad corrumpendos mores, quod eſt odioſum ac
deteſtabile, verim etiam ad violandas primorum
ſfilias. Nam quacumque iter fecerat, avulſæ à
conſpectu parentum virgines, ſtatim praſtb. His
rebus beatum ſe ſudicabat, his conſtare felicita-
tem Imperi ſui putabat, Ei libidini & cupidita-
ti malæ nihil denegaret. Hi mores hominis, qui
Eccleſiam perſecutus eſt.
Bellis undique orientibus Diocletianus & III.
Maximianus veniunt Mediolanum, & de Cæſa- Colloquium
ribus creandis, quibus exercitus tutò committi inter utrum-
poſſent, & cum quibus curas bellicas commu- ** Dagn-
nicarent, deliberant, ut deducitur ex Genethlia- .
co ab Eumenio dicto Maximiano Auguſto,
cap. II. Quæ Oratio hoc anno recitata videtur,
cum nulla in ea de Conſtantio & Galerio Cæſa-
ribus ſit mentio.

I1.
Conſules.

ANNO PERIODI GRACO-ROMAN £0! 57785. Anno Urbis

ICBB. ) S. P. 24. April. Indict. 10. 1045.
6 * D 8. 24 pril. Indict. 10 Oymp.a67.
JESsuCRERISTI 292. an. 4.

CAIIPAP & 10.

DIOCLETIANI IMP. 9. MAXIMIANI
HERCumuILII IMP. 7.

D num. I & ſeq. Coſſ. Annibalianus, & I.
Aſclepiodotus. Conſules.
Hoc anno, ut rectè apud Baronium legitur, 1I1I.
Conſtantius Chlorus Conſtantini Magni pater, & Conſtantius
Galerius Maximianus Cæſares creati, & Tribu- 2. Galsrinms
nitia Poteſtate exornati, ut ex iis, quæ in Ga- us Gaſare⸗
lerii dics.

8KI
An.

III.
Snatione
Canſanni

—ꝓ

— ——„

d Chgr
Mym 267.
3.
lymp 26,.
eeundum
Bafoninfn.
Auno Urbis
94 .

.
0nſales.

II.
Mores Me.
rimiani
lbrculii.

III.
4. Colloqniun
.inter utrunn-
Aut Aug·

. Kun.

4*

104).
6.

.
l, ntiu
Conſtaht.
Galeis
hr Maine
4- „s M

in Annales C. Baronii. 313

§ . C. III. lerii Maximianl interitu dicemus, certum fiet.
An. Ch. 29 2². Errarunt itaque Idacius in Faſtis & Auctor
Chronici Alexandrini;, qui hanc nuncupatio-
nem anno præcedenti factam ſcripsere. Rectè
tamen Auctor Chronici Alexandrini, qui etiam
in die peccavit, tradit, eam Nicomodiæ factam
fuiſſe. Kalendis Martii eoſdem Cæſares appel-
latos; non ſolùm Idacius in Faſtis ,ſed etiam
Eumenius in Panegyrico Conſtantio Crxſari di-
cto cap. 3. teſtantur. Conſtantius privignam
Herculit Theodoram accepit, X qua poſtea
ſex liberos Conſtantini fratres habuit: Galerius ſi-
liam Diocletiani Valertan: ambo axores, quas
habuerant, repudiare compulft, inquit Eutro-
pius, diremtis prioribus conjugis, ait Victor
de Cæſaribus, ut in Nerone Tiberio, ac Iulia
felia Auguſtus quondam fecerat, quem ſcilicet
Imperatores omnes tanquam exemplar ſibi
proponebant. Addit Victor: Et uoniam bello-
rum moles acrins urgebat, quaſi partito Imperio,
cuntta, quæ trans Alpes Galliæ ſunt Conſtantio
commiſſa: Africa Italiaque Hercalio . TWyricigue
ora ad uſque Ponti fretum, Galerio: cetera la-
lerius retentavit. Galerius, cui cognomen Ar-
mentario erat, ut inquit idem Victor 5 4 Dio-
cletiano, quando eum adoptavit, Maximia-
lis appellatus elt; quod ex Lactantii in libro
de Mortibus Perſecutorum cap. 18. loco, ſi emen-

detur, colligitur: Alterum quem dabis? (dixit

Diocletianus Galerio Maximiano, quando poſt
abdicatum à Diocletiano Imperium, de crean-
dis Cæſaribus actum eſt) Huanc, inquit, oſten-
dens Daiam adoleſcentem quendam ſemibarba-
rum, quem recèns uſſerat Maximinum vocari 4de
Juo nomine. Jam & ipfi Dioeletianus nomen ex par-
te mutaverat hominis causd, quia Maximianus ſi-
dem ſumma religione braſtahat. Ubi loco horum
verborum, bominiz causd, legendum cum edi-
tione Anglicana, ominis causa. Quare ex hac
emendatione, quæ certiſſima eſt, diſcimus Dio-
cletianum, quando Galerium Armentarium hoc
anno Cæſatem renuntiavit, ei nomen ex parte
mutaſſe, eumque Galerium Maximianum fau-
ſto, ut ſibi videbatur, omine vocari Præce-
piſſet; quia Maximiani cognomento Herculii
erga ſe fides nunquam defuerat. Quo exemplo
motus Galerius Maximianus anno CCCV,
quo Daiam Cæſatem dixit, huic ex toto nomen
mutavit, eumque de ſuo nomine Galerium
Maximinum appellari voluit. Galerius enim
Maximianus ſorore Armentarii progenituc, verò
nomine ante Inperium Daza dittus, inquit Vi-
ctor in Epitome. Indeque factum, ut nec Ar-
mentarii nec Dazæ nomina in Nummis, Inſcri-
ptionibus, ceteriſque monumentis publicis un-
quam legantur. Porrèò nomen cum dicimus, co-
gnomen quoque & agnomen intelligatur oportet,
ait Cicero 2. de Invent.
111. Denique in hac creatione Conſtantius priorem
In ez deſi- locum obtinuit, ut colligo ex Euſebio lib. 8S.
gnarione Cap. y. ubi ait, edictum perſecutionis anno
d&h’esete, CCCIII in publico Nicomediæ loco affi-
mn egag⸗⸗: xum, à quodam pio viro detractum fuiſſe: -
que duobus Imperatoribus in eadem urbe commo-
rantibus, quorum alter ſenior Auguſtus ( nempe
Diocletianus) primum inter omues Imperii gra-
dum; alter verò (videlicet Galerius Maximia-
nus) quartum obtinebat; ubi in Græco legitur:
8voτπι woeéτον Wen l τ1 Dœαιαον
id eſt, aobus in ipſa urbe Regibus commorantibus,
quia non ſolùm Auguſti, ſed etiam Cæſares
Tom. I.

..

Regis nomine compellabantur, quemadmo- S. C. III.
dum & Imperatoris »Ut alibi oſtendi. Denique An. Ch. 29 3.
Conſtantius Cæſar & prior Conſulatum geſlit,
& prior Quinquennalia exhibuit quæ eum pri-
mum locum in hac nuncupatione obtinuiſſe ar-
gumento ſunt.

ANN O PERIODI GRACO-ROMANA 5786. Anno Urbis

. 1046.
O22² A. ) 9. L. 9. April. Indict. II. Olymp. 268.
Jr su CHRISTI 293. ane d

CAII PAP II.

DIOCLETIANI LM P. I0. MAXIMIANI
HERCILII IMP. S.

Ab num. I. Coſſ. Diocletianas Aug. V, & 1.
Maximianns Herculius Ang: I E, uterque Conſules.
juxta ſecundam Conſulatuum Cæſareorum regu-
lam. Auguſtei enim Imperii Diocletiani, &
Cæſarei Maximiani Decennalia in hunc annum
incidunt. Sed an uterque eodem anno, uti po- Decennalia
ſtea Vicennalia, dederit, incompertum. Medio- Imperii Au⸗
barbus in Numiſinatis Imperatorum, egregium guſtei Dio-
Diocletiani Nummum ex ſuo Muſeo profert, in cletianus
cujus antica legitur: IM P. DIOCLETIANUS
AuG. in averſa parte: PRIMIS x. MuLTIS
X x. Quæ formula jam ante à Gallieno, ut vi-
dimus, uſurpata poſthac in uſu fuit. Idem Me-
diobarbus quatuor Maximiani Herculii Numiſ-
mata exhibet in quorum poſtica legitur: VoT.
XX. quæ in prioribus, vel in poſterioribus ejus
Decennalibus percuſſa.
Si Vir doctiſſimus annotaſſet „an Diocletia- II.
nus in laudato Nummo cum habitu Conſulari Nova in
repræſentetur, utrum hoc anno Decennalia edi- Pecennali-
derit, certo conſtaret. Eum tamen hoc anno ea *uas induci
ſolennia exhibuiſſe, intelligimus ex Euſebio??“tα.
in Chronico, ubi hoc anno habet: Primus
Diocletianus adorari ſa ut Deum & gemmas ve-
Nibus calceamentiſque inſori juſſit; cum ante eum
omnes Enperatores in modum JGudicum ſalutare-
tur, & ohblamydem purpuream à privato plus
haberet. Scaliger ad numerum Euſebianum 2210.
ait, Hieronymum hæc ad verbum ex Eutro-
pio accepiſſe, atque ſe haud ſcire, an decimo
dumtaxat anno Imperii ſui Diocletianus & ut
Deus adorari, & gemmatis calceis uti cœpe-
rit; ſed hoc unum ſe ſcire, eum morem eſſe
Hieronymo, ut aen multa in quemvis an-
num conjiciat. Sed ſi Viro eruditiſſimo Con-
ſulatuum Cæſareorum regulæ innotuiſſent, non
dubitaſſet, quin ea novitas, inſolentiaque hoc
anno primum viſa eſſet.
Ad num, IV. Nicephorus lib. 7. cap. 6. Nar- 111.
rat Martyrium Domnæ Virginis, & Indes eu- Domna, In-
nuchorum fideliſſimi Anthimi Nicomediæ Epiſ- des, & An-
copi inſtitutione & opera divinam gratiam con- ¹ e
ſecutorum, quos Diocletianus ex expeditione eg -
Æthiopica redux morti tradi juſſit cum Ppræcla-
ris viris qui militaribusordinibus allecti fuerant.
Tum Nicephorus cap. 7. Haæc ſie apud Nicome-
diam in initio perſecutionis gerebantur, ideoque
anno CCCIII quo magna perſecutio Diocle-
tianea decrera. DBomna & Indes inſcribuntur
Martyrologio Romano ad diem XX VIII
Decembris, Anthimus ad diem NVII men-
ſis Aprilis, quo in Actis Bollandianis exhi-
bentur Acta ejus martyrii, quæ etiam Meta-
phraſte, & Surius repræſentarunt; ſed cùm an-
tiqua

314
§S1C. III tiqua non ſint, Ruinartus in Actis ſinceris Mar-
An. Ch. 29;. ryrum, eorum non meminit. Euſebius lib. 8.
narrans res ætate ſua geſtas, capite 6. ea incipit
deſcribere quæ Nicomediæ geſta ſunt: Tunc
etiam Anthimur Eccleſiæ Nicomedienſis Epiſcopus,
ob confeſſionen Chriſti in eadem urbe capite trun-
catus eſi. Hnic adjunbta eſt ingens Martyrum mul-
titudo. Quippe iiſdem diebus, neſoio quo caſu, in
Ppalatio excitatum erat incendium : cujus Cum no-
ſros aubétores fuiſſe publicus rumor falſa ſuſpicione
jatctaſſet; Imperiali juſſu, quotquot illic erant Dei
cultores, avervatim cum ſuis familiis, alii gla-
dio, fammis alii conſumti, periére. Tunc divina
quadam alacritate, qua verbis explicari non po-
zeſt, conciti ſimul viri ac mulieres in ardentem
rogum inſiliiſſe dicuntur. Dein cap. 13. recenſet
Præſides Eceleſiarum qui fidem ſuam fuſo ſan-
guine declararunt, aitque: Primus in tabulis
priorum a nohis nominetur Anthimus, Nicome-
dienſis Epiſecopus, teſtis regni J. C. in eadem urbe
capite truncatus. In Actis Bollandianis & in An-
nalibus Baronii ad annum CCCII num.
CXIII martyrium Anthimi cum eo anno alli-
gatur, quia tam Baronius quàm Henſchenius
eo anno generalem Diocletiani perſecutionem
cœptam credidêre; verum eam cum anno cCcIII
conjungendam eſſe ibidem monſtrabimus, ideo-
que non ſolůùm Anthimi. Sed etiam Domnæ
& Indes martyria ad annum CCCIII refe-
renda, licet Baronii ordinem ſequentes anno
CCCII Anthimi mentionem facturi ſimus.
Carauſius, qui in Britannia regnabat, ab Al-

IV. .
Carauſius lebto ejus ſocio occiſus eſt, poſt ſopt ennium, In-
oceiditur. quit Eutropius; Victor de Cæſaribus ait, poſt

Baron: an- ſoxennium, ideoque ſeptimum annum tantum
V fd inchoavit. In Nummis Græcis ſextus Imperii
Poſt ejus interitum Alle-

XxIII. ejus annus legitur.
Eutropio & Oroſio

Aus triennio imperavit,
teſtibus.

—

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMANA 5787.

an. z. JESuI CHRISTI 294
CAII PAP& 12.
DIOCLETIANI IMF. . MAXIMIANI
HERCUIILII IMP. 9.
I. D num. I. & ſeqq. Coſſ. Fl. Valerius Con-
Conſules. ſtantius Caſar, & C. Galerius Valerius Ma-
ximianus Cæſar, uterque juxta primam regulam.
Anno quidem antecedenti hic Conſulatus geri
debuit; ſed propter Auguſtorum Decennalia
s
Pecennalia in hunc dilatus eſt. Hincque intelligimus, &

Imperii Au. Auguſtos anno præcedenti Decennalia dediſſe,
guſtei Her- & utrumque Cæſarem anno CC XCII eam
culius elit. dignitatem conſecutum eſſe. Si enim anno
CCXCI, ut tradidit Idacius in Faſtis, Cæ-
ſares nuncupati fuiſſent, anno CCXCII
non privati, ſed ipſimet Conſules proceſſiſſent.
Incidunt & in hunc annum Decennalia Augu-
ſtei Imperii Maximiani Herculii. Unde Num-
mi ejus anno præcedenti laudati, quos videre
non licuit, illum repræſentare debent ſine ve-
ſte Conſulari; ideoque ex iis nihil certi dedu-
ci poteſt, ſed tantum ecx Nummo Diocletia-
ni ibidem citato, qui ſine dubio ee anno De-
cennalia edidit, ſi in eo cum palmata ac veſte
Conſulari exhibeatur; anno vero CCXCII, ſi

Critica Hiſtorico-Chronologica

eo in Nummo illà indutus non videatur. Porrò S † C. 11I.
nondum mihi liquet, an Decennalia Imperii An. Ch. 294.
Cæſarei Herculii in Nummis deſcripta fuerint,
cùm Tribunitiam Poteſtatem non acceperit,
quando Cæſar eſt appellatus.
Quod ait Baronius ex Actis S. Saſäannæ, eam II.
ſcilicet ad nuptias Galerii Maximiani nulla arte ⁵* Saſannaz
. . . uzr Galerie
induci potuifſſe, eamque anno ſequenti marty- aaris nen
rio coronatam fuiſſe, & deinde patrem, ut fi- fuir.
liæ defuncæ memoriam conſecraret æternitati⸗
Pannoniæ partem ejus nomine inſtitui atque
cognominari voluiſſe, verum eſſe non poteſt,
ruênte fundamento, ſuper quo poſitum fuerat,
id eſt, morte Valeriæ, quam diu ſupervixiſle
Galerio conſtat, ut obſervavit Baluzius Vir
doctiſſimus in Notis ad Librum Lactantii de
Mortibus Perſecutorum cap. 15. ubi Lactantius
loquens de iis, quæ geſta ſunt anno CCCIIH.
poſtquam Diocletianus perſecutionem adver-
ſus Chriſtianos excitavit; ait: Furebat ergo
Imperator jam non in domeſticos tantum, ſed
in omnes, & primam omnium filiam Valerians
conjugemque Priſcam ſacrificio pollui coégit. Imò
tam Valeria, quàm Priſca Maximiano Auguſto
anno CCCXIII extincto ſuperſtites fuere,
ut infra ex eodem Lactantio cap. 50. demon-
ſtrabo. Deinde locum Ammiani lib. 19. quem
Baronius citat, aliud non dicit, ut rectè ibidem
Baluſius, quàm eam Pannoniæ partem ad ho-
norem Valeriæ Diocletiani filiæ & inſtitutam &
ita cognominatam. Hæc Ammiani verba: Va-
leriam venit partem quondam Pannoniæz, ſed ad
honorem Valeriæ Diocletiani filiæ & inſtitutam &
ita cognominatam: non à Diocletiano, ſed à
Galerio Maximiano, ut tradit Victor de Cæ-
ſaribus: Provinciam uxoris nomine Valeriam ap-
pellavit: ideoque hæc ad rem non faciunt, cùm
Valeria vivente id nomen ea provincia accepe-
rit. Bollandus die X XIII Januarii in Vita
S. Suſannæ eadem, quæ Baronius, refert. Neu-
ter enim laudatum Lactantii librum, ſum-

mo Hiſtoriæ Eccleſiaſticæ emolumento dein 2

Clariſſimo Baluzio publicatum, viderat.
Quæ de S. Serena Diocletiani uxore à Baro- III.
nio dicuntur juxta fidem Actorum S. Suſannæ, &. Serens
corruunt ex dictis numero præcedenti; indeque 77o, Deo-
conſtat, ea Acta vel in toto, vel ſaltem in par- in ſui m⸗
te eſſe ſuppoſititia. Etenim ſi Priſca Diocletiani
uxor mater Valeriæ fuit, ut ſanè fuit, neceſſe Baron. ann
eſt, eam Diocletiano nupſiſſe, antequam is fie- 295. Rum.
ret Imperator; cum Valeria Galerio Maximia- 1v.
no juncta matrimonio ſit anno ccx cII, æta-
tis ſuæ ut minimùm duodecimo. Vixiſſe autem
tum Priſeam matrem ejus hinc certè colligitur,
quòd diu poſtea ſuperſtes fuit, & anno tantàùm
CCCXIII extincta eſt, poſt victoriam,
quam Licinius de Maximino reportavit. Baro-
nius, licèt librum Lactantii de mortibus Per-
ſecutorum non vidiſſert, ſuſpicabatur tamen
futuros, qui eam de Serena Auguſta hiſtoriam
in dubium revocarent; quod nulla penitus de ea
mentio alibi habeatur, neque apud Scriptores
Ethnicos, néque in antiquis Inſcriptionibus;
ac tanquam ei difficillimæ quæſtioni finem im-

poſuiſſet, interrogat litteratulos, ſi his diſpli-

ceat nomen Serenæ Auguſtæ, ut dicant quo-
nam alio nomine Diocletiani conjux Auguſta
ab Antiquioribus dicta inveniatur, & cùm non
invenerint, non faciant de nomine contro-
verſiam.
Verùm huic interrogationi ſatisfactum eſt
cumu-

IV.
Neque E less-

An.
4
ℳ1

ni

Gure

V.
Saymat⸗
aliiſ he /
lià oal⸗
Cenuci.

hmp. 1

Wn. 3z.

Kti.

ſecunchin
Baronium
Anno Vd
1048.

Carhi z, .

7 lom Romz.

SÆ C. III. cumulatiſſimè, inquit Baluzius loco citato; ubi

An. Ch. 294. & rejicit Hadriani Valeſii opinionem in De-
elvoria neque
veren colligit ex Anaſtaſio Bibliothecario in Vita Vi-
eiani uxores gilii Papæ, Eleutheriam verè Diocletiani uxo-
rem fuiſſe. Sed cuùm certum ſit, Diocletianum
toto Principatus ſui tempore aliam uxorem non
habuiſſe; quàm Priſcam, locus Anaſtaſũ, ubi
de Diocletiano & Eleutheria ſermo, corruptus.
Corrupta & Acta S. Georgii Martyris, in quibus
agitur de S. Alexandra Diocletiani conjuge,
licèt Henſchenius & Papebrocius Tomo III
Sanctorum menſis Aprilis, die XXI, deS.
Alexandra, tanquam ſi Diocletiani uxor fuiſ⸗
ſet, loquantur, aſſerantque, Serenam priorem
Diocletiani uxorem circa annum CCXCVI
extinctam, coli XIX menſis Auguſti; Alexan-
dram verò alteram ejus conjugem anno cccIII
glorioſam ad cœlum evolaſſe, ejuſque ſacram
memoriam celebrare Græcos die X XI Apri-
lis; ac denique afferant encomium, quod Ale-
xandræ tribuitur in perantiquo Menologio Ba-
ſilii Porphyrogeniti Imp. ſeculo Chriſti X con-
ſcripto, aliaque ex Græcorum Menæis. Non
enim Lactantii librum Viri doctiſſimi viderant,
cdm hæc ſcripsére.
V. Dieocletianus adversùs Baſtarnas, Carpos, &
Sarmata Sarmatas rebelles, Galerium Maximianum mit-
aliique popu- tit. In Faſtis enim Idacii ſub hujus anni Con-
SE ſulibus legitur: His Conſſ. caſtra facta in Sarma-
tia contra Acinco & Bononia. Aquincum ſeu
Acincum, Cluverio teſte, Buda eſt; Bononia
verò, quæ olim urbs, nunc oppidum Pan-
noniæ inferioris ad Danubium. De hoc bello
Eutropius intelligendus: Varia deinceps & ſimul
&s viritim bella geſerunt, (nempe Diocletianus
8S& Galerius Maximianus) Carpis & Baſternis
ſubalctis, Sarmatis viltis, quarum nationum in-
gentes Captivorum copias in Romanis finibus lo-
caverunt. Mediobarbus duo Diocletiani Numiſ-
mata profert, quorum alterum in poſtica parte
habet: VICTORIAE SARMATICAE; in
averſa alterius legitur: VICTORIA SAR-
MATICA. Sequentibus annis Sarmatæ rurſus
ſuperati, poſtquam ſc. Galerius Cæſar Perſas
cletiani IM;⸗ debellavit, teſte Eutropio. Denique ex Codice
mufuit Juſtinianeo apparet, hoc anno Diocletianum
1 fuiſſe in Illyrico & Thracia, Sirmii, Viminiaci,

II.
Manne
Galeyis
ris nen

4
Eyés

I
§. Sereng
xor Dio⸗

Hmon d Singedini, Philippipoli, & Heracleæ, ideo-
195. Eu 3
i. que & adversùs Sarmatas bellum geſſiſſe.

*

olymp. 26 8⁸. ANNO PERIODI GRCGo-ROMAN Z 5788.

Olymp. 2s. O 24. F. II. P. 21. April. Indict. 1z.
ecundäim IJzsu CHRISTI 295.
Baronium.
Anno Urbis CAII PAP£ 13.
. 4048.
DIOCLETIANI IMP. I2. MAXIMIANI
mn HERCuLII IMP. 10.
4
5 1. D num. I. & ſeqq. Coſſ. Nummius Tuſcus
5 Conſules. & Annius Annulinus, ut colligitur ex li-

bello de Præfectis Urbi. Idacius in Faſtis habet:

Carpi in ſo- Eis Conſſ. Carporum gens in Romania ſe tradidit.

⸗ , nene- Idem habet Eutropius loco præcedenti anno
4 ari. relato. Erant Carpi ſeu Carpiani, ut Cluverius
6 docet, populi Sarmatiæ Europææ inter Carpatem
montem & Viſtulam fluvium. De hac Carpo-
rum & Baſternarum in ſolum Romanum tranſ-
les⸗ Alatione loquitur Euſebius in Chronico anno

Tom. I.

in Annales C. Baronij.

fenſionem Diſceptationis ſuæ de Baſilicis, ubi

315
Abrahami z2209. qui anno Chriſti CCNXCIII SAC III.
menſe Septembri deſinit. Sed Chronologia per An. Ch. 29.

hæc tempora in eo Chronico perturbata. 296.
Refert Baronius ex Actis Sanctæ Suſannz II.
martyria Maximi Comitis rei privatæ, Claudii Varia mafg
Clariſſimi, ejus fratris præpedignæ Claudii Tris.
uxoris, Alexandri & Cutiæ filiorum, quæ &
leguntur in Martyrologio Bedæ vulgato, imo &
in veteri Martyrologio Romano à Roſ eydo
edito ad diem X VIII menſis Februarii ad
quem diem Bollandus exhibet partem Acto-
rum Sanctæ Suſannæ, in qua de omnibus his
Sanctis Martyribus ſermo eſt. Veràùm jam an-=
no ſuperiori præfata S. Suſannæ Acta ſincera
non elle, ſed à poſterioribus ſcripta diximus,
quia Spondanus, cujus ordinem in prima hu-
jus Tomi editione ſequebamur, S. Suſannz
martyrium in eumdem annum retraxit. Suſanna
itaque, Serena, Maximus Comes rei privatæ
aliique mox memorati morte quidem à Diocle-
tiano in fidei Chriſtianæz odium mulctati, ſed
quæ de iis poſteriores Scriptores retulere, vel ex
toto, vel ex parte fabuloſa.
In Chronico Alexandrino ſub hujus anni III.
Conſulibus legitur: Anno CCLNXVII Do- Martyrium
mini in Cælor Acſumptionis, ac iiſdem prædittis S. Menne
Coſſ. Martyrium ſubiit ſanttus Menas Cotyaæi: Pigien⸗
Phrigiæ Salutaris civitate, Achyr 1Vex ante
diem III Idus Novemb. Ad eumdem diem,
nempe XI Novemb. ejus mentio in Martyro⸗=
logio Rom. ubi miles fuiſſe dicitur.

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN 789. Anno Urbis
O 25 ED. ) 12. P. §. April. Indiét. 14. 1549.

Olymp. 2654
Jxsu CHRISTI 296. an. 4.

MARCELLINI PAP& I.

DIOCIETIANI IMP. I3. MAXIMIANI
HERCHuILII IMP. II.

A Num. I ad VI. Coſſ. Diocletianus Aug. PI, 7.
& Conſtanrius Cæſar II. Canſules.
Diocletiani Conſulatus juxta tertiam regu- II.
lam; Conſtantii juxta ſecundam: Quinquenna- Quinquen-
lia enim Imperii Cæſarei dedit. Horum indi- nalia Con⸗
cium Oratio Eumenii pro reparandis Scholis Rnneii Ca⸗
Auguſtodunenſibus, in cujus priori parte oſten- ſen
dit, Orator mentem Imperatorum & Cæſarum
eſſe, ut non templa modè & publica opera, ſed
multò magis DP .duenſes Schole Bagaudicæ fa-
ctionis irruptionibus collapſæ ad Gallicæ Nobi-
litatis educationem inſtaurentur. Quare cùm
ædificatio urbium & templorum, aliaque mo-⸗
numenta publica ſigna ſint Quinquennaliorum
& id genus feſtorum, ea Oratio hoc anno cer-
tiſſimé habita. Onuphrius in Faſtis ſub Titiano
II & Nepotiano Coſſ. anno nempe CCCI,
dicit, in antiqua marmorea baſi legi, CAEBSA-
RuM DECENNALIA, ideoque eo Chriſti
anno Conſtantium & Galerium Cæſares Decen-
nalia edidiſſe. Verùm, hæc epigraphe anno
CCXCII, quo Conſtantius & Galerius Cæſa-
res dicti ſunt, & Vota Decennalia de more ſuſ-
ceperunt, ſculpta; non verò in eorum Votis De-
cennalibus aut Quinquennalibus ſolutis, quod,
ut ex dicendis apparebit, diverſis annis ab utro-
que præſtitum.
In Chronico Damaſi legitur: Caius annos duo-
decim, menſibus quatuor, diebus ſeptem. Fait
temporibus Cari & Carini ex die XEIKalend.
D d 2 Zannarii,

1I11.
Caii Papa
obitus,

316 Critica HiſtoricoQhronologica

SXC. III Jannarii, Conſulibus Caro 1I & Carino 2ſque in
An. Ch. 296. X Kalend. Maii Diocletiano VI G Conſtantio 11
Conſulibus. Cari II & Carini Conſulatus incidit
in annum ducenteſimum octogeſimum tertium,
quo Caium die decima quinta menſis Decem-
bris ordinatum fuiſſe diximus. Conſulatus verò
Diocletiani VI, Conſtantio II Collega „cur-
renti anno geſtus. Quare Pontificatůs Caii du⸗
ratio accuratè in Chronico Damaſi & in Annali-
bus Baronii conſignata. Papebrocius tamen in
Conatu Chronico-Hiſtoricò ad Catalogum Pon-

tificum Romanorum, ait: litium Pontificatus

in eodem primo Catalogo notabatur 4 X 1 Kalen-
das jannarü; ſed vel hic erratum Librario eſt
deeractione unitatis, vel ejus additione in numero
dierum V'II prater annos XII& menſes IV Sedi

Cuii attrilbutorum. Hi enim à X Kal. Maii retro-
tracti perveniunt uſque ad 1uVIIkal. Januarii,
qui dies cům anno C CLX XXIII Dominicns
fuerit, patet ratio cur priori numero potius quam
poſteriori correctionem adhibendam ſſe ſatueri-
mus. Sed fruſtra laborat Vir doctiſſimus, ut
Pontificum ordinationes cum diebus Dominicis
conjungat, quas vel ſolus hic locus aliis diebus,
ante pacem Eccleſiæ redditam, peractas evincit.
Caius igitur, qui die decima quinta Decembris
anni CCLXXXIII Pontificatum iniit, &
uſque ad diem XXI Aprilis præſentis anni Ec-
cleſiam gubernavit, ſedit annos XII, menſes
IV, dies VII, die ſcilicet emortuali in ſummam
collato. Ex quo & liquet, perperam Baronium
ejus Pontificatum inchoaſſe à die XVII De-
cembris. In Martyrologio Hieronymiano ad
diem XXII Aprilis legitur: Romaæ in Cœmete-
vio Caliſti S. Gai, vel Gagi Papæ. In Indiculo
Depoſitionis Epiſcoporum apud Bucherium:
Decimo Kalendas Mai, Caii in Calliſti. Verum,
dies YX Kalend. Maii, ſive dies X X 1I menſis
Aprilis, tam in Chronico Damaſi, quâm in Mar-
tyrologiis citatis memoratus, non dies emor-
tualis Cai, ſed dies, quo ſepulturæ mandatus
eſt. Ejus enim depoſitio in Wandelberto & in
nonnullis MSS. jungitur cum die XI Aprilis,
argumento, alterum diem ad obitum, alterum
ad ſepulturam pertinere, juxta regulam à nobis
ſtatutam. J
1IV. Caio ſucceſſit Marcellinus, non quinto Nonas
Marcellinu: Maii, ut habet Baronius, ſed ex die pridie Ka-
ſit Paps. Lendas Julias, ut legitur in Chronico Damaſi, id
eſt, die triceſima menſis Junii, quæ in feriam
tertiam incidit. Quare Sedes vacavit poſt Caii
mortem, non dies undecim, ut in Annalibus ex
libro Pontificali legitur, ſed menſes duos, dies
octo, ut numeranti liquet. Eutychiano & Caio
Decretales adſcriptæ ſuppoſititiæ ſunt, cùm in
iis Leonis Papæ loca integra recitentur, & alia
ſuppoſitionis indicia habeantur. Marcellino
etiam Decretales affictas fuiſſe demonſtrat Epi-
ſtola LXII Hormiſdæ pro exordio aſſumta.
Non minus adulterina Marcellini Epiſtola in
Annalibus hoc lanno memorata, quæ dicitur
ſcripta ad Salomonem Epiſcopum. Incipit enim
cum verbis Leonis primi Epiſt. X CIII juxta
veterem ordinem: Quam laudabiliter pro Catho-
licæ fidei veritate. Conſarcinata eſt ex teſtimo-
niis Idacii ad Warimadum cap. 5I. 52. 53. & 5F.
& Hormiſdæ Papæ Epiſt. X XKIV, XXV, aliiſ-
que, ut jam Viris doctis obſervatum.
V. Britanniæ hoc anno receptæ. Eutropius enim
Bealls hoe de Alecto Tyranno, qui Auguſtus in Nummis
nvoSα. Jicitur, quique Caraulium occiderat, loquens,

ait: Eum (nempe Carauſium) poſt ſeptennium S £ C. III.
Allectus ſocius ejus occidit; atque ipſe poſt eum An. Ch. 296.
Britannias triennio tenuit: qui dubtu Aſelepiodoti
Praæfecti Pratorio eſt oppreſſus. Ita Britanniæ de-
cimo anno receptæa. Paulò poſt: Maximianus
quoque Auguſtua bellum in Africa proftigavit,
domitis Quinquegentianis & ad pacem redactis;
quæ duo non ſolum uno tenore Zonaras recitat;
ſed etiam Eumenius in Panegyrico Conſtantio
Cæſari poſt victoriam Britannicam dicto cap. 13.
ubi poſtquam retulit, Conſtantium Cæſarem
bellum Britannicum ſuſcepiſſe, ait: Primò om-
nium, in quo pracipuè conſulendum fuit, ne quid
barbaræ nationes, converſo illuc numine tuo, no-
vare tentarent, invocata patris tui (nempe Ma-
ximiani Herculii, cujus privignam duxerat)
majeſtate proviſum eſt. Tu enim ipſe tu, Domine
Maximiane, Imperator aterne, novo itineris com-
pendio adventum divinitatis tuæ accelerare digna-
tus, repenté Rheno inſtitiſti, omnemque illum
limitem non equeſtribus, neque pedeſtribus copiis,
Jed præſentiæ tuæ terrore tutatus es. Quantoſtibet
valebat exercitus Maximianus in ripa. TIu verò,
invicte Ceæſar, inſtructis armatiſque diverſis claſſi-
bus ita hoſtem incertum conſiliique inopem reddi-
diſti, ut tunc denique ſenſerit, quòd non munitus
eſſet Oceano, ſed incluſus. Jam itaque Maximia-
nus Herculius Africam verſus copias eduxerat;
ſed ut accepit, Conſtantium in Britanniam tran-
ſüſſe, rediit illico, ut interea Rhenum contra
Francos tutaretur. Quæ hoc anno geſta oſtendit
Eumenius in Panegyrico pro reſtaurandis Soholis,
hoc anno recitato, in cujus calce ait: Ibi (ſc.
in Scholis Auguſtodunenſibus) fortiſſimorum
Imperatorum pulcherrimæ res geſtæ per diverſa
regionum argumenta recolantur, dum calentibus
ſemperque venientibus victoriarum nuntiis revi-
ſuntur gemina Perſidos flumina, (nempe Tigris
& Euphrates, ideoque bellum adverſus Perſas à
Galerio Maximiano tunc gerebatur) & Libyæ
arva ſitientia, (Quinquegentianos in Libya ſitos
intelligit) & connexa Rheni cornua, (de bello
adverſus Francos loquitur) & MNili ora multifida;
quod ad bellum Æ£gyptiacum referendum)
dumque ſibi ad hæc ſingula intuentiuim animus af-
Jingit, aut ſub tua, Diocletiane Auguſte, clemen-
tia, ADgyptum furore poſito quieſeentem; (jam
itaque Achilleus, qui Ægyptum invaſerat, pe-
rierat) aut te, Maximiane invitte, perculſa
Maarorum agmina fulminantem, (NMauritani
igitur ante præſentem annum à Maximiano Her-
culio domiti, de qua victoria Incertus in Pane-
gyrico Conſtantino & Maximino dicto cap. 8.)
aut ſub dextera tua, Domine Conſtanti, Bata-
viam, Britanniamque ſqualidum caput ſilvis &&
Ructibus exerentem, aut te, Maximiane Cæſar,
Perſicos arcus pharetraſque calcantem, quæ Ga-
lerium Maximianum adverſus Perſas occupatum
reſpiciunt.
Hic locus egregius ad Chronologiam per héDc VI.
tempora præſidiis deſtitutam, elucidandam. Pri- k r
mò enim conſtat, Britanniam hoc vel præce- E ge.
denti anno, idque decimo anno, ut habet Eutro-
pius, recuperatam fuiſſe; ideoque & Carauſium
anno CCLXXXVI in ea regnare cœpiſſe.
Huic inſulæ poſt Carauſium Allectus imperita-
bat, adverſus quem Aſelepiodotum, qui Prato-
rianis Præfeltus praerat, cum parte claſſis ac legio-
num præmiſit Conſtantius, inquit Victor de Cæ-
ſaribus, ipſemet Conſtantius cum reliquis copiis
ſubſecuturus. Is ubi in Britanniam pervenit,
ſimul

8 0

.

VII.
Rieuti G
Eej

ANno Urdb
060.
A. l.,

1
uſaln,

Virguen.

nalia mze⸗
rii Caſare P
Calerij r.
timiani⸗
II.
unzun
nilit um
Uebeoyum

Mron num,
11.

h.296,.

Vl.
Ppyitennis
riorjd⸗

§ £ C. III.
An. Ch. 296.
297.

VII.

Sicuti α
Teyte.

ſimul univerſis navibus ignes injicit, ut nullo
fugæ ſuæ præſidio reſervato, in ſola victoria
ſpem ponerent, ut ait Eumenius in Panegyrico
Conſtantio Ceſari dicto cap. I5. Allectus audito
nuntio adventùs Conſtantii, claſſem portumque
deſeruit, ſed mari Conſtantium fugiens, terra
in Aſclepiodotum incidit, à quo victus interfe-
ctuſque eſt, ut legitur in eodem Panegyrico
cap. 16. Regnavit in Britannia annos tres, ut
diximus ex Eutropio.
Secundèò apparet, in Oriente Diocletianum
Alexandriam octavo obſidionis menſe cepiſſe,
ibique interfecto ſeditionis auctore, eandem
diripuiſſe, everſiſque ejus muris, totam Ægy-
ptum vaſtaſſe, poſtquam Buſirim ac Coptum
urbes ejus primarias funditus à paucis annis di-
ruiſſet. Euſebius enim in Chronico juxta editio-
nem Scaligeri anno Abrahami 2304. qui Kalen-
dis. Octobris anni Chriſti CCLXXXVII inci-
pit, ait: AP.yptum Achilleus obtinuit. Ob quæ
Conſtantius & Galerius Maximianus Cæſares aſ-

Jſumuntur in regnum; ubi tamen quæ diverſis an-

Anno Urbis
1050.
Olymp. 269.
Aun. I.

J.
Conſulez.

BGuinquen-
Ruing

nalia Impe-
rii Caſarei
Galerièi Ma-
ximiani.
II.
Martyrium
militum
Thebæorum.

Baron. num.
1 & 11.

nis accidére, uno tenore narrat, citiuſque quàm
par erat, Imperium Achillei in £Ægypto auſpi-
catur. At cùm in Nummis Græcis ſextus Imperii
ejus Auguſtei annus legatur, onſtantius & Ga-
lerius anno CCXCII dicti ſint Cæſares, & in
Chronico Euſebii juxta editionem Scaligeri an-
no Abrahami 2313. qui Kalendis Octobris præ-
ſentis Chriſti anni inchoatur, ſcriptum ſit: Ale-
xandria cum omni D gypto per Achilleum Ducem
à Romana poteſtate deſciſcens, oltavo obſidionis
menſe à Diocletiano capta eſt. Iiaque plurimi per
totam ADPEgyptum gravibus proſoriptionibus exiluſ-
que vexati, interfectis his, qui auctores perduel-
lionis extiterant; Euſebius ex ipſomet Euſebio
corrigendus, dicendumque Achilleun anno
Chriſti CCXCI aut CCXC purpuram in
Pgypto ſumſiſſe, & hoc anno, Imperii ejus
ſexto, interfectum fuiſſe. Denique bellum Per-
ſicum, de quo anno ſequenti, inchoatum jam
fuiſſe Eumenius nos certos facit.

ANNO PERIODI GRCO -ROMAN &£ 5790.
O 26 Cvͦ1;. P. 28. Mart. Indict. 1.

Jzsu CHRISTI 297.
MARCELLINI PAP &£ 2.

DrocCLETIANI IMP. I4. MAXIMIANI
HERCuILII IMP. 12.

D num. I & ſeqq. Coſl. Maximianus Her-
culius Aug. V, & Galerius Maximianus
Caæſar II. Herculii Conſulatus juxta primam re-
gulam, Galerii juxta ſecundam; Imperii enim
Cæſarei Quinquennalia dedit.
Acta Martyrum Agaunenſium, quæ Baronius
ex Surio mutuatus eſt, quæque ab Eucherio Lug-
dunenſi Epiſcopo in literas relata credidit, ſpu-
ria ſunt, atque ſub falſo Eucherii nomine publi-
cata, poſtquam ea, quæ Eucherius ſcripſerat,
periere. In iis enim Pſeudo-Eucherius Thebæo-
rum militum mortem ad Marcellini Pontifica-
tum, & ad Maximiani Herculii profectionem in
Galliam adverſus Bagaudas refert. Et tamen ea
profectio initio Imperii Diocletiani contigit,
Caio Eccleſiam Romanam adminiſtrante, cui
Marcellinus anno tantùm præcedenti ſucceſſit.

Petrus Franciſcus Chiffletius in Paulino IIlu-

Tom. I.

in Annales C. Baronii.

dice manuſcripto Monaſterii Jurenſis in lucem
dedit, in qua nulla neque Bagaudarum, neque
Marcellini 'apæ, nec denique liani & Aman-
di mentio, ſed tantùm Maximiani cum Diocle-
tiano Collega Imperium tenentis; hæcque mar-
tyrii, quod Thebæi milites feliciter conſumma-
verunt, ſola & vera cauſa, quòd hi, chm ſicut &
ceteri militum ad pertrahendam Chrſtianorum
multitudinem deſtinarentur, ſoli crudelttatis mini-
ſterium detrectare auſi ſunt, atque bpujuſmodi
præceptis ſe obtemperaturos negarunt.
Porro etſi horum Martyrum nomina pleraque
ignota ſint, celeberrima tamen ſemper in Ec-
cleſia fuit eorum memoria, ut oſtendit Ruinar-
tus in Actis ſinceris primorum Martyrum ex ve-
teribus Auctoribus, qui eos ſub ſanctorum Acau-
nenſium, à loco martyrii, vel Legionis Thebeæ
nomine appellarunt. Legionem Felicem appellat
Gregorius Turonenſis lib. de Gloria Martyrum
cap. 75. qui cap. ſeq. eorundem Martyrum ali-
quot miracula refert. Eorum numerus incertus:
Frat eodem tempere, inquiunt Acta ſincera, legio
militum, qui Thebai appellabantur. Legio autem
vocabatur, quæ tunc ſex millia ac ſexcentos viros
in armis häbebat. Hi in auxilium Maximiani ab
Orientis partibus acciti venerant, viri in rebus

bellicis ſtrrenui, & virtute nobiles, ſed nobiliores

lide, erga Iaperatorem fortitudine, erga Chriſtum
devotione certabant. Agauni locus, ubi decimus
quiſque ex legione ſemel & iterum interfectus
fuit, exinde celeber evaſit, ob ſtru um ibi in-
ſigne monaſterium, & quotidianum pſallentium
ibidem inſtitutum à Sigiſmundo Burgundiæ Re-
ge. Tempus paſſionis ſanctorum Agaunenſium
incertum, aliis in hæc circiter tem pora, aliis ad
ſequentes vel præcedentes annos illam refe-
rentibus.
Perſecutio adverſus Chriſtianos à militibus
cρit, ut non tantùm Euſebius in Chronico de
Veturio militiæ Magiſtro loquens, & in Hiſtoria

ſtrato genuinam Eucherii lucubrationem ex Co- S K. C. I1I.

An. Ch. 297.

111.
Paera Adza

polt multa
ſecula in-

venta.

1Vv.
Perſe cutio⸗
nem àa milis
tibiss Gale-

lib. 3. cap. I. & Cap. 4. ſed etiam Lactantius lib. rims incipit.

de Mortibus berſecutorum cap. 9. & 10. teſtan-
tur. Recitanda hie Lactantii verba, quibus Ga-
lerius Maximianus ſuis coloribus depingitur,
& Hiſtoria Eccleuaſtica per hæc tempora mi⸗-
rum in modum illuſtratur: Alter ver? Maxi-
mianus, quens ſibi generum Diocletianus aſot ve-
rat, non his daobus tautàm, quos tempora noſtra
ſenſerunt, ſed omnibus qui fuerunt, malis pejor.
laerat huic beſtiæ naturalis barbaries, efferitas à
Komano ſanguine aliena. Non mirum, cùm ma-
ter ejus Tranſdanuviana infezſtantibus Carpis in
Daciam novam transjelto amne confugerat. Erat
etiam corpus moribus congruens, ſtau celſus, ca-
ro ingens, & in horrendam magn tudinem diffuſa
SG inflata, Denique & verbis & actibus & aſpe-
tu terrori omnibus ac formidini fuit. Socer quo-
que eum metuebat aberrimè. Gujus timoris hæc
fuit cauſa. Narſeus Rex Perſarum concitatus
domeſticis exemplis avi ſui Saporis, ad occupan-
dum Orientem cum magnis copii inhiabat. Tunc
Diocletianus, ut erat in omni tumultu meticulo-
ſus animique ditjectus, ſimul & exemplum ale-
riani timens, non auſus eſt obviäàm tendere, ſed
hbunc per Armeniam miſit, ipſe in Oriente ſubſi-
Ktens & aucupans exitus rerum. IIlle inſidiiz ſuis
Barbaros, quibus mos eſt cum omnibus ſuis ad
bellum pergere, multitudine impeditos, & ſar-
einis occupatos non diſſiciliter oppreſſit fugatoque
Narſeo Kege, reverſus cum prade & manubiis
3 ingentibus,

8 K C. I11. ingentibus ſibi attulit ſuperbiamn, Diocletiano
An. Ch.297: timorem. In tantos namque faſtus poſt hanc vi-
Storiam elevatus eſt, ut jam detrectaret Cæſaris
nomen. Qtod chm in literis ad ſe datis audiſſet,
truci vultu ac voce terribili exclamabat: Quouſ-
que Caſar? Exinde inſolentiſſimè agere cœpit, ut
ex Marte ſe procreatum & videri & dici vellet,
tanquam alterum Romulum; maluitque N-
mulam matrem ſtupro infamare, ut ipſ'e Diuis
oriuandus videretur. Tum de Diocletiano ſcri-
bit.
V. Quam verd cauſam perſequendi habuerit, &r-
Cauſa per: ponam. Cuam ageret in partihus Orientis, ut erat
utioni, pro timore ſerutator rerum futurarum, immola-
bat pecudes, & in jecoribus eorum ventura duckr
rebat. Tum quidam miniſtrorum ſoientes Domi-
num, oum adſiſterent immolanti, impoſuerunt
frontibus ſuis immortale ſinum. Quo Facto fu-
gatis damonibus, ſacra turbata ſat. Trepida-
bant aruſpices, nec ſolitas in extis notas videbant;
E& quaſi non litaſſent, ſapius immolabant. Vernum
dentidem mablatæ hoſtiæ nihil oſtendebant, do-
nec magiſter ille aruſpicum Tager, Ten ſaſpicione,
ſeu viſu, ait, idcirco non reſpondere ſacra, quòd
rehus Divinis profani homines intereſſent. Tunc
irà furens, ſacrificare non eos tantim qui ſactis
miniſtrabant, ſed univerſos qui erant in Palatio,
juſſit, & in eos, ſi detrectaſſent, verberibus ani-
madverti; datiſque ad Prapoſitos literts, ettam
milites cogi ad nefanda ſacrificia præcepit, t gut
non paruiſſent, militia ſolverentur. Hactenas
faror ejus & ira proceſſit, nec amplins 7i*αHαh
coutra legem aut religionem Dei fecit. Deinde
interjetcto aliquanto tempore in Bithyniam venit
hiematum. Cùm verèò Veturius milites anno
ſequenti perſequi cœperit, ut mox dicemus, ea
perſecutio ante eum annum non contigii.
VI. Præterea ex victoria Perſica eam perſecutio-
Perſa à Ga- nem ad annum ſequentem pertinere intelligi-
rio aſare mus. Bellum Perſicum anno præcedenti reno-
vicke. vatum, quando ſcilicet Diocletianus ex Ægy-
pto, ubi Alexandriam obſidebat, Galerium Cæ-
ſarem ad expeditionem Perſicam deſtinavit: His
tempeſtatibus interim Jovio Alexandriamz profe-
Sto, provincia redita Maximiano Ceſari, uti re-
liäétis ſinibus in Meſopotamiam progrederetur , ad
arcendos Perſarum impetus. A Juis primo gra-
viter vexatus, Contralto confeſtim evercitu & ve-
teränis ac tyronibus per Armeniam in boſtes con-
zendit: quæ ferme ſola ſeu facilior vincendi Tia
eſt. Denique ibidem Narſeum Regem in ditionem
ſubegit: ſimal liberos, conjugeſue e&& aulam re-
giam, ait Victor de Cæſaribus. Quod bellum
ab Eutropio adhuc magis explicatum. Pace fa-
&ta, inquit Rufus in Breviario Meſopotamia
eſt reſtitata, & ſuper tipam T'igricdlis limes ſt re-
brmatus, ita ut quinque gentium trans 7 igridem
conſtitutarum ditionem aſſequeremur. Quæ con-
ditio fœëderis in tempus Divalis Conſtantii reſer-
vata duravit.
VII. NBaarſeum hoc anno debellatum, tam ex Ida-
Et quidem Cio in Faſtis, quàm ex Auctore Chronici Ale-
boc anno. xandrini maniteſtè deducitur. In priori legitur:
EHis Conſſ. victi Perſæ. In poſteriori: Perſæ nma-
ximo bello à Conſtantio &ꝶ 'ö⸗NfMaximino Jovio Cæ-
ſaribus devibti ſunt. Paulèò pôſt: Iaſdem Coſſ. 4
Maximiano Herculio Perſæ prælio victi ſunt. Quæ
duo loca corrupta quidem, cùm nec Hercu-
lius Auguſtus, nec Conſtantius Cæſar in Orien-
tem profecti fuerint; ex illis tamen conſtat, Per-
ſas præſenti anno ſuperatos fuiſſe. Libanius in

Critica Hiſtorico- Chronologica

Baſilico ait, Perſas poſt ingentem illam cladem sS £ C. III.
à Galerio acceptam, quadraginta annos in ap- An. Ch. 297.
paratu conſumſiſſe, ut eam reſarcirent, & pau-
lo ante Conſtantini Magni obitum bellum Ro-
manis intuliſſe. Ab hoc verò anno ad Conſtan-
tini Magni obitum anni quadraginta Huxere.
Ex quibus manifeſtiſſimum fit, bellum berſi-
cum cum anno CCC perperam à Baronio illi-
gatum fuiſſe; magiſque à recto tramite deviaſ- Baron. an.

ſe Dodwellum in Diſſert. Cyprianica XI, num. 300. num. 5.

LXVIII, ubi tam militum perſecutionem,
quàâm reditum Galerii ex expeditione Perlica,
in annum trecenteſimum ſecundum differt.
Euſebius in Chronico anno Abrahami 2314. VIII.
qui Kal. Octobris currentis Chriſti anni inchoa- Conſtantius
tur, ait: Juxta Lingonas à Conſtantio Caſare LA Caſar Ale-
millia Alemanorum cæſa. Quam illuſtrem victo- S Ie⸗
riam Eutropius, Zonaras, aliique memorant. e⸗
Scaliger in Animadverſionibus Euſebianis de
hac victoria loquens ait: Mirum, Eumenium
verba habentem ad Conſtantium, tam inſignem
victoriam obiter perſtrinxiſſe, hominem alio-
qui laudum Conſtantii prodigum: Cum toties,
inquit cap. 10. proculcata eſſet Alamannia. Ve-
rùm hinc intelligere poterat Vir doctiſſimus,
eam Eumenii Orationem, quæ tota eſt de recu-
perata Britannia, ac coram Conſtantio Cæſare
recitata, vel ſub finem præcedentis anni, vel
currentis initio, antequam ſcilicet Barbari in
Gallias irrupiſſent, habitam fuiſſe; alioquin am-
plam illam Conſtantii laudandi materiam Ora-
tor non prætermiſiſſet, qui nec verbum qui-
em in eo Panegyrico de eo habet. Verba enim
laudata ad victorias aliâs de Alemannis repor-
tatas referuntur. Hinc Eumenius cap. y. ante-
quam de expeditione ac victoria Britannica lo-
quatur, ait: Adoratæ ſint igitur mihi Sarmaticæa
erpeditiones, quibus illa gens propè omnis extin-
C«a eſt, & pene cum ſolo nomine reliclta, quo ſer-
vat. Dent veniam tropæa Niliaca, (de Achilleo
nempe victo & Alexandria capta) ſub quibus
PEthiops & Indus intremuit. Contenta ſit voce
gloriæ ſuæ etiam proxima illa ruina Carporum.
(quæ anno ccCxC V contigit) KReſervetur nuntiis
Jam jamque venientibus Mauris immiſſa vaſtatio.
Aliis hac, permittente Majeſtate veſtra, celebrabo
temporibus.
Cùm itaque Eumenius victorias à Conſtan- IX.
tii Collegis reportatas enumeret, ſeque eas alio Eumeni
tempore celebraturum promittit, nullamque Oratio ante
victoriæ Alemanicæ, quæ Conſtantio propria er ktn
erat, mentionem faciat, apparet, quando hæc Congio
Oratio recitata, eam nondum relatam fuiſſe. dicta.
Quando autem Eumenius hunc Panegyricum di-
xit, Maximianus Herculius in Mauritania pugna⸗
bat, non contra Quinquegentianas gentes, ut
Vir doctus exiſtimavit; eæ enim in Libya ſitæ;
ſed contra alios populos in Mauritania poſitos,
de quorum clade nuntii expectabantur. Unde
Incertus in Panegyrico Maximiano & Conſtan-
tino dicto cap. 8. Maximianum Herculium al-
loquens ait: Tu ferociſſimos Mauritaniæ populos
inacceſſis montium jugis, & naturali munitione
Ridentes expugnaſti, recepiſti, tranſtuliſti; quod hoc
anno contigiſſe videtur.
Euſebius in Chronico juxta editionem Ponta- X.
ci ad annum Abrahami 2305. qui Kal. Octobris Perſecutio à
anni Chriſti CCXCVIII inchoatur, ait: Vera- Ti tibus
rius Magiſter militiæ Chriſtianos milites perſo- krfe
qquitur, paulatim & illo jam tempore perſecutione Baron. num
adverſus nos incipiente. In editione ejuſdem xxVI.
Chronici

„9

5 4
4A1. 00.

Al.
Mariyr.
§. Gela
mimi.

Anno Ubis
1051.
Olmas.
W

derſeunti,

1ſeg n
I
8
b

C.lII.

1. an.
num. z.

VIII.
Pantit,
nnos e.
..

IX.
utmenii
utt ante
evictos
Aemannos
Conſentis
dida.

X. 1
nſeenti⸗ 4

Baton ulii:

j

in Annales C. Baroni. 319

SÆ C. III. Chronici Scaligeriana, hæc uno anno tardius
An. Ch. 197. conſignantur. Anno itaque ſequenti perſecutio
adverſus milites decreta, de qua legendus Euſe-
bius in Hiſtoria lib. 8. cap. 4. & Lactantius lib.
de Mortibus Perſecutorum, cujus verba mox
recitavimus. Legenda etiam quæ de ea perſecu-
tione anno C CcII ſctipſimus. Porrèò cuùm dicat
Euſebius paulatim ex illo jam tempore perſe-
cutionem adversùs Chriſtians incepifſe, liquet
hallucinatos Viros doctiſſimos, qui autumarunt
militum perſecutionem anno tantum cccII
decretam fuiſſe.
XI. Auctor Chronici Alexandrini ad Conſulatum
Martyrium Maximiani Herculii V & Maximiani Jovii Cæ-
S. Gelaſini ſaris II, currenti nempe anno, ait: Anno
mimi. CCEXIX Domini in cœlos Aſumhptionis, ac
iiſdem ſupra nominatis Coſſ. martzyrio vitam ſini-
vit Santtas Gelaſinus in Heliopolttanorum urbe
Libanenſi (eſt urbs Epiſcopalis Provinciæ Li-
bani). Hc cum ſecundas eſſet mimus (ideſt, ſo-
undarum partium juxta Ciceronem divinatione
in Verrem) ac publici oelebrarentur in theatro
LEudi, ſpeltunte popalo, in magni balnei ſolium a qua
tepida plenum ab aliis mimis iniectus eſt, Chri-
ſtianæ religioni, ſanbtogue baptiſino illudentibus.
Ipſe verò Gelafßinns ſecundas mipus baptixatus, 6
exr ſolio balnei egreſas, -andidis mdutus veſtimen-
tis, in theatram prodire deincepi renuit, dicens.
Chriſtianus ſum, vidi enim in ſolio tremendam
gloriam, & Chriſtianus morior. Quod um vi-
diſſet populus qui in theatro Heliopolitanorum ſpe-
&abat, furore ſuccenſas, ex grad bus in ſeenam
irruens, arreptum Gelaſinum, ac theatro cum ip-
ſRis candidis, quas indutus erat, veſtibus ejeltum,
lapidibus obruit atque interfecit. Colitur à Græ-
cis Gelaſinus, ſeu Gelaſius die X XKVII menſis
Februarii, ad quem diem de eo Bollandus agit.
Ejus non meminit Baronius.

Anno Urbis ANNO PERRIODIGRACO-ROMANA 5791.

101. .B. I4. P. I4. April. Indict. r.
Olymp. 2169. O 2²7 B. 14 4. A
Ah. 2 IESu CHRTSTI 298.
MARCELLINI PAPA 3.
DIOCLETIANI IMP. Ij. MAXIMIANI
HERCuLII IMP. I3.
J. Num. I ad X Coſl. Auicius Fauſtus I „,
Conſules. 8Se Severus Gallas, ut recté Auctor Chro-

nici Alexandrini, qui cùm Conſulatus ſuffe-
ctos pro more non numeret, iterati Fauſti
Conſulatus non meminit; verùm in Faſtis
Imperi Ca. Theonis, in Cæſareis in Anonymo Cuſpiniani,
ſarei Hercu- & in libello de Præfectis Urbi Fauſtus cum nu-
Via, Augu- merali nota editur. Diocletianut, qui ſub Baſſo
Beis to- iterum Conſule Quinquennalia, ſub Fauſto ſe-

ecsg cundàùm Conſule Quindecennalia in Oriente,
edidit. uemadmodum & in Occidente Herculius Im-
perii Cæſarei Quindecennalia, dedit.
II. Perſecutio adversùs milites hoc anno inchoa-
Militum ta, ut recté Proſper in Chronico. Sicut igitur
berſecutio. perſecutio generalis in ipſis utriuſque Auguſti

Vicennalibus cœpit, ſic & ejus quædam velita-
Baron. num. tio in utriuſque Quindecennalibus. Quare mar⸗
1 & ſeqq. tyrium S. Marcelli Centurionis à Ppræſemti an-
no non removendum, cùm in Chronico Vaſæ,
& Breviario Eborenfſi ſub hujus anni Conſuli-
bus accidiſſe dicatur, & Acta S. Marcelli à Su-

rio die X X X Ocobris & à Ruinarto in Acis S £ C. I11.
ſinceris primorum Martyrum relata hanc tem- An. Ch. 22.
poris notam præferant: Jam die XII Kalendld.
Aunguſtarnm, quando diem feſtnm Imperatoris

veſtri celebraſtis, publica voce reſpondi, me Chri-

Kianum eſſe, inquit Marcellus, qui in civitaté

Tingitana Herculio ſubdita paſſus eſt. Quæ
verba non de genuino Herculii Natali, quod
ſingulis annis celebrabatur, ſed de Natali ejus
Imperii Cæſarei intelligenda. Dies autem na-
talis Imperii nonniſi ſingulis quinquenniis, de-
cenniis, ac deinceps feſtus habebatur. Euſebius
lib. 8. in Appendice de Martyribus Palæſtinæ
cap. 2. ſcribit, S. Ronzanum ante diem XV Ka-
lend. Decembris, anno primo perſecutionis Dio-
cletianeæ, Chriſti ſcilicet CCCIII, mertyrio
coronatum fuiſſe; & ubi narravit, S. Martyri
linguam abſciſſam eſſe, ait: Poſt quod ſapplicium
contruſes in carcerem ac diutiſſimè ibidenz mace-
ratas, tandem &ame I mpeératoris Vicennalia jam
adeſſent, & ex ſolenni more ( aniverſis qui in
cuſtodia tenebantur, indulgentia publice per
Præconem annuntiata eſſet, martyrio, ſicut opta-
verat, exornatus eſt, die nempe X V Kal. De-
cemb.
Antequam liber de Mortibus Perſecurorum III.
publicatus fuiſſet, non dubitabam, quin Euſe- Dies natalis
bius intelligendus eſſet de Vicennalibus Diocle- Lberi- C-
tiani, quæ Conſulatus VIII anno cCcCIII Smei Maxz.
ſuſeeptus, tunc peracta indicabat. Et licet XV Kal. uii expli-
Octobres Imperii ejus Natali celebrari debuiſſent, catar.
dilata fuiſte autumabam in xII Kal. Decemb.
quem ſuſpicabar Imperii Cæſarei Herculii Nara-
lem eſſe, eoque anno, quo paſſus eſt Marcel-
linus, Quindecennalia Imperii ejus Cæſarei ali-
quot menſibus anticipata fuiſſe. Auguſti enim
& Cæſares, ſi Decennalia & id genus feſta vel
differre vel antevertere contingeret, non alio
die ea celebrabant, quàm die natali, vel die
natali Collegarum, vel ſaltem die ejuſdem de-
nominationis cum eo, quo Imperium iniiſſent.
Herculius autem die Kal. Aprilis Auguſtus di-
ctus, Diocletianas Xv Kal. Octobres purpuram
ſumſit: neque enim Herculius à Diocletiano an-
n0 cCLXXXIV, XII Kalend. Auguſti Cæſar
creari potuit, cùm eo die Diocletianus non-
dum Imperator eſſet. Quare perſuaſum mihi
erat, ideo Herculiam XII Kalend. Aug. Quin-
decennalia celebraſſe, quia anno ccLXXXIV,
XII Kalend. Decembres, Cæſar nuncupatus
fuerat, alioquin Diocletianus anno cccIII
poſt diem xæv Kalendas Decembris, Vicenna-
lia non edidiſſet. In ea mente animum obfirma=
bam, quia omnes loci Euſebii citati quæ affere-
bantur interpretationes, frivolæ & inanes mihi
viſæ. Aliqui enim dicebant, præfatum locum
mndoſum eſſe, ac loco Novembris, legendum
e le Septembris, quo menſe Diocletianus Impe-
ri im capeſſierat; quaſi verò Imperatores nun-
quam aliis menſibus, quâm quibus Imperium
ſuſceperant, has feſtivitates exhibuiſſent. Alii
ſuſpicabantur, Diocletianum, uti poſtea Con-
ſtantinum, Vicennalia iteraſſe; quòd cùm de
Conſtantino falſum ſit, de Diocletiano aſſeri
non poterat. Alii Euſebii verba ad Herculium
nullo modo referri volebant, quod eum nun-
quam fuiſſe Cæſarem exiſtimarent. Dum in ea
mente eram, in lucem editus eſt liber Lactantii
de Mortibus Perſecutorum, qui omnem ſcrupu-
lum ex animo tandem evulſit; cap. enim 17. ait:
Diocletianus perrexit Komam, ut ilie Vicenna-
Dd 4 liun

§ & C. III.

An. Ch. 298.

22 300

IV.

320
lium diem celebraret, qui erat futurus ad XII.
Kalendas Decen bres: qui dies cùm non poſſit
eſſe natalis Imperii Diocletiani, nec ab eo eligi
ad præfata ſolennia, (decimus enim quintus
Kalendas Decembris electus fuiſſet cùm xv Kal.
Octobris purpuram induerit) ſequitur omnino,
ideo Diocletianum xII Kal. Decembris Vicen-
nalia celebraſſe, quia eo die Herculium Cæſa-
rem nuncuparat, ob eamque etiam rationem
currenti anno Herculium in Africa XII Kal.
Auguſti Imperii Cæſarei Quindecennalia cele-
braſſe, die ſcilicet ejuſdem denominationis cum
eo, quo Cæſar dictus fuerat. Quamobrem quo-
cumque tandem anno Herculius Cæſar renun-
tiatus fuerit, non dubito, quin ea nuncupatio
in diem XII Kal. Decembris inciderit.
Ad num. X & ſeqq. In Chronico Euſebii juxta

Thermæ Dio- editionem Pontaci anno Abrahami 2316. qui

cletiani
& Maxi-
miani.

Kalendis Octobris anni Chriſti ccxcIX in-
choatur, legitur: Ihermæ Diocletianæ Remæ factæ,
& Maximianæ Carthagine. Anno itaque trecen-
teſimo Conſtantii Cæſaris Decennalibus inſigni-

Baron num. t0 Thermæ illæ conſtructæ, annoque trecenteſi-

KVIII.

Aano Urbis
105¾.
Olymp 269.
an 3
Anno Urbis
1050.
Olymp. 269.
ſecundim
Baronilm.

I.
Conſules.
LQuindecen-
naliaæ Iimnpe-
rii Auguſtei
Herculii.

I1.
Victi Marco-
manni.

Anno Urbis

1053.
Olymp. 269.
An. 4*

1.
Con ſules.
Quindecen-
nalia Impe-
rii Caſarei
Galerii.
II.
§. Petrus
Maertyr ſit
Epiſs. Ale-
zan drid.

mo quinto, quo Quindecennalia celebravit, de-
dicatæ, ut liquet ex Inſcriptionibus à nobis in
1I1 parte Diſſert. Hypaticæ cap. 6. num. xI reci-
tatis. Thermæ enim, templa, aliaque opera pu-
blica quinquennii initio de more inchoabantur,
eoque expleto dedicabantur, ut multis exemplis
liquet.

ANNO PERIODIGRCO -ROMANZ 5792.
O 28 A. D 15. P. 2. April. Indict. 2.
JESu CHRISTI 299.
MARCELLINIPAP&g 4.

DIOCLETIANI IMP. I6. MAXIMIANI
HERCIuILII IMP. 1I4.

D num. I. Coſſ. Diocletianus Aug. VI I, &
Maximianus Herculius Aug. VI. Diocle-
tianus juxta tertiam regulam, Maximianus jux-
ta ſecundam; Imperii enim Auguſtei Quinde-
cennalia dedit, ut ex ejuſdem Imperüi Vicenna-
libus etiam apparet.
Hoc anno Idacius in Faſtis habet: His Conſſ.
victi Marsomanni; quos etiam poſt bellum Perſi-
cum devictos memorat Eutropius.

—

ANNO PERIODI GRACO-ROMANXZ 5793.

OO1 G F. ) 16. P. 24. Mart. Indict. 3.
JESuICRRISTI 300.
MARCELLINI PAP 35.

DIOCLETIANI IMPD. I7. MAXNXIMIANI
HERC⸗muILII IMP. 15.

D num. I. & ſeq. Coſſ. Conſtantius Cæſar
III, & Galerius Maximianus Caſar III.
Conſulatus Galerii juxta tertiam regulam, Con-
ſtantii juxta ſecundam; Decennalia enim exhi-
buit.
Auctor Hiſtoriæ Patriarcharum Coptitarum
tradit, Teonam Epiſcopum Alexandrinum obi-
iſſe Tabæ obaν , die Mercurii, hoc nempe an-
no, quo tertia Januarii dies & feria quarta con-
currerunt. Theonæ ſucceſſit S. Petrus, cujus

Critica Hſtorico Chronologica

inaugurationem Euſebius in Chronico in annum 8 C. III.
ſequentem perperam differt, quem errorem in An. Ch. 300.
Hiſtoria lib. 7. cap. ultimo correxit, quando ait,
eum præfuiſſe annis duodecim, & ante perſecu-
tionem quidem tribus ferò aunis, id eſt, tribus
Circiter annis. Quare rectè in Chronico Alexan-
drino ſub hujus anni Conſulibus ejus initium
recitatur.
Ad num. III & ſeqq. Henſchenius ad diem III.
III Aprilis pluribus probat antiquitatem Acto- S 55,
. c.r —. . bhryſogoni
rum Sanctarum Agapes, Chioniæ & lrenes, de & Aaafta
quibus ad annum cc cIVagemus, præſertim ex à poſteriori-
antiquo cultu S S. Chryſogoni & Anaſtaſiæ, in bus ſeripta.
quorum honorem vetuſtiſſimas Baſilicas con-
ſtructas fuiſſe Romæ ait, imò & eorum nomi-
na Canoni Milſſæ inſerta à primis Eccleſiæ ſecu-
lis fuiſſe refert. Verum, ut obſervavit Ruinar-
tus in Actis ſinceris primorum Martyrum pag.
419. ubi ea recitat, non dubium quin Chryſogo-
nus & Anaſtaſia, de quibus hic Baronius, verè
martyrium pertulerint, eoſque ut tales Eccleſia
Catholica ſemper venerata fuerit. Sed hæc ad
Actorum antiquitatem nibil conferunt, præſer-
tim cùm ad eam probandam Henſchenius te-
ſtem non adhibeat ſuperiorem Aldhelmo, qui
ſub ſeculi ſeptimi finem in Anglia floruit. Quis
enim ignorat, multa Martyrum Acta, quamvis
interpolata & vitiata, ab illius ævi Auctoribus
rolata & laudata fuiſſe, & à poſterioribus Au-
toribus deinceps admiſſa: Id vel ipſius Aldhel-
mi Opere laudato probari poteſt, qui Theclæ,

Eugeniæ, Agnetis, Ruffinæ, Chriſanti & Da-

riæ, Joannis & Paulæ, ubi Conſtantini virgo
Magni Conſtantini filia dicitur, aliorumque
Martyrum Acta laudat, quorum tamen aliqua
ſaltem, & quidem ea ipſa quæ ab Aldhelmo re-
feruntur loca, ut ſincera & ab omni interpola-
tione aliena numquam admittet ipſemet Hen-
ſchenius, inquit Ruinartus, qui & alia in eam-
dem rem habet. Acta itaque Sanctæ Anaſtaſiæ
quæ in Martyrologio Romano colitur ad diem
XXV Decemb. 6. & Acta S. Chryſogoni, qui
ibidem inſcribitur ad diem X XIV Novembris,
antiqua non ſunt.

ANNOPERIODI GRACO-ROMANAX 5794. S F C. IV.
O 2 E. 17. P. I3. April. Indict. 4. An. Ch. zor.

Anno Urbis
JESu CHRyISTI 3z01I. 1054.
Olym 270
MARCELLINI PAPX 6. . „

DIOCLETIANI IMP. 18. MAXIMIANI
HERCÿmuIILII 16.

D num. I. Coſſ. Titianus II, & Nepotia- 1.
nus. In libello de Præfectis Urbi, & in Conſniee-
Inſcriptione Onuphriana Titianus cum nota
numerali effertur. Præter hunc, Voluſianum
anno cccxIv, & Merobaudem anno ccCrxXXIII
Conſulem, nullus ex privatis toto hoc ſeculo in
Faſtis Conſul iterum dicitur.
Triumphus Diocletiani & Maximiani Hercu- II.

lii de Perſis, non hoc anno, ductus ut Baro- Triumphus

nius, neque ſequenti, ut Valeſius in Notis Eu- Diocletiani
ſebianis lib. S8. cap. 13. aliique arbitrati ſunt, ſed & Maxi-
anno cCccCIII, quo Lactantius lib. de Mortibus Misni
Perſecutorum cap. 17. Diocletianum Romæ Vi-
cennalia celebraſſe tradit. Nam cùm Triumphus
ille Romæ exhibitus fuerit, ut Euſebius in
Chronico, Eutropius, & Caſſiodorus teſtantur,
& ante annum cCCIII poſt victoriam Perſi-
cam

3 c.
n. Ch,/

III.
gavitur in
Riliter.

B aonnun
XVII 1 4

legg⸗

17

Amnd Uii
l05

On
ng 2
a2 70.

Conſale,
I.
Merenah
Calnij le
imiezi.

ſal

cc

c I

II.
55.
ſogoni
naſaſſe
ſeriopi⸗
lerihte.

5KC. IV.
Aa. Ch. zol⸗
Anno Urbis

1054.
Bh

.

Cenſs⸗
1

un, k

⸗ Maxi⸗
ielt.

* — ——

58 ½ . IV.

in Annales

cam Diocletianus Romæ non fuerit, liquet, eo

An. Ch. 301. anno triumphum hunc actum eſſe. (ræterea

III.
Savitir in

B aron, num.

XVIII &

ſeqq.

Anno Urbis
1055.
Olymp 270.
an. 2.

I.
Conſules.

II.
Decennalia
Gglerii Ma-
Xsmiani.

triumphos cum Vicennalibus & id genus feſtis
de more exhibitos fuiſſe, ſæpeque dilatos non
ſemel inſinuavi. Quare licèt pax inter Romanos
& bPerſas jam ab anno ccxCVII ſancita fuiſſet,
tamen triumphus de Perſis anno tantùm cccIII
actus. Victis itaque hoſtibus ſive per ſe, ſive per
Legatos, quadrigas triumphales ſibi decerni
curabant Imperatores, ſed triumphum plerum-
que differebant. Hinc Mamertinus in Panegyri-
co Maximiano Herculio die natali dicto cap. 4.
ſic eundem Imperatorem & Diocletianum allo-
quitur: Hos fructus capitis operam maximorum:
ſic interim meritoriâ conſcientià triumphatis, dum
triumphos ipſos ſape vincendo differtis. Hæc Cauſa
cur tot Imperatores, quibus decretæ quadrigæ
triumphales, morte præventi non triumpharint.
Quod Antiquarii non animadvettentes, Impe-
ratorum triumphos cum annis, quibus quadri-
gæ triumphiles eiſdem tantùm decretæ, illiga-
rint. Warſeus Perſarum Rex, cujus filii in trium-
phum ducti, anno incerto Miſdatem ſucceſſo-
rem nactus eſt, de quo Agathias lib. 4. ait:
Miſdates hujus filius & haæres non ſolum potentiæ,
ſed annorum aqualitatis & ſpatii. Hunc excepit
Sapores, qui plura cum Romanis bella geſſit,
ut ſuo loco videbitur.
Ad num. II & ſeqq. Diocletianus non hoc
anno, ſed anno ccxCIII, quo Decennalia
celebravit, ſe ut Deum adorari voluit, ut
ibidem oſtenſum. Præterea nullum hoc an-

no de perſecutione Chriſtianorum promulga-

tum edictum, ſed tantùm in milites ſ[ævi-
tum. Quare Martyres, de quibus Baronius, an-
te annum ccCIII paſſi non ſunt. Certè in Paſ-
ſione S. Savini Epiſcopi & Martyris, cujus Frag-
mentum edidit Baronius, & quam integram ex
Codice M S. Colbertino publicavit Baluzius V.
C. nullus temporis character extat, ex quo cer-
tam anni rei geſtæ notitiam eruere poſſimus;
ideoque rectè Baluzius martyrium illud cum an-
no trecenteſimo tertio, quo revera perſecutio
decreta, copulavit. Subjungit in Notis, Savi-
num, quem Baronius Sabinum appellat, Spole-
ti quidem martyrium feciſſe, ſed Epiſcopum
Aſſiſienſem non extitiſſe; cùm in Actis ejus ſo-
lùm dicatur captus in civitate Aſſiſinati, & in eo-
dem loco cuſtodiæ mancipatus cum duobus Diaco-
nihus && multis Clericis cum eis.
Initium ſchiſmatis Meletianorum uti anno
CCCVI num. IXIX oAenditur.

ANNO PERIODI GRACO-ROMANA 5795.
O 3. D. ) 18. P. 5. April. Indict. 5.
Js su CHRISTI 302.
MARCELIINI PAPX 7.

DIOCILETIANI IMP. 19. MAXIMIANI
HERCʒuIILII IMP. 17.

D num. I. Coſſ. Conſtantius Ceſar I E. &
Galerius Maximianus Caſar IV.
Conſulatus Conſtantii ſecundùm tertiam re-
gulam, Galerii juxta ſecundam; Imperii enim
Cæſarei Decennalia dedit. Ex quo utriuſque Cæ-
ſaris Conſulatu diſcimus, eos ante annum
CcCXCII Cæſaream dignitatem non obtinuiſſe;

C. Baronii. 321

alioquin Maximiani Decennalia ante hunc an- S C. I V.

num exhibita fuiſſent; cùm nullum extet indi- An. Ch. zo4.

cium, ea fuiſſe dilata. Ad hæc ſolennia refe-
renda quæ hoc anno Idacius in Faſtis habet: Hi⸗
Cenſulibus vilitatem jnſſerunt Imneratores eſſe.
Annis enim, quibus Imperatores & Cæſares
Decennalia celebrarunt, eos erga populum li-

berales ac munificos fuiſſe in Diſſertatione Hy-

patica oſtendi.
.
Non tantùm Baronius, ſed & Peravius in

111.

lib. de Doct. Temp. aliique plures Viri docti V perſecs-

tion e indè-

perſecutionis Diocletianeæ initium in hunc an- cend9 deli⸗
num contulére. Verùm liber Lactantii de Mor- berasew.

tibus Perſecutorum controverſiam tandem dire-
mit, & Valeſi ſententiam certam eſſe oſtendit.

Is in Notis ad lib. 8. Euſebii eam anno tantùm Baron. num.

ſequenti cœptam adeo ſolidè demonſtravit, ut ² & ſeqq⸗

mirum mihi acciderit, poſt ejus Notas in lu-
cem emiſſas, inventos fuiſſe qui contrarium
ſenſerint. Hoc itaque anno per totam hiemem de
Ohriſtianis perſequendis actum. Lactantius enim
poſtquam cap. 10. de milirum perſecutione,
quam anno ccxCVIII inchoatam eſtle dixi=
mus, egit: Deinde, inquit, interjedto aliquant
tempore in Bithyniam venit hiematum: (nempe
Diocletianus) eodemque tum Maximianus quo-
te Ceæſar inftammatnus ſeelere advenit, nt ad per=
ſequendos Chriſtianos inſtigaret ſenem vanum
qui jam principium fecerat. Cujus furoris hanc
canſam fuiſſe cognovi. Erat mater ejus Deorum
nontium cultrix, mulier admodum ſuperſtitioſa.
Quæ cum eſſet, dapibus ſacrificabat penè quotidie,
ac vicariis ſuis epulis exhibebat. Chriſtiani abſti=
nebant; & illa cum gentibus epulante, jejuniis hi
&crationibus inſiſtebant. Hino concepit odium ad-
verſus eos, ac filium ſuum non minis ſuperſtitio=
um querelis muliebribus ad tollendos homines in-
itavit Erge habito inter ſe per totam hiemem con-
ſilio, cum nemo admitteretur „ S omnes de ſum-
mo ſtatu Keipublicæ tractari arbitrarentur, dis
ſenex furori ejus repugnavit, oſtendens quàm per-
nicioſum eſſet inquietari Orbem terræ, fundi ſan⸗
guinem multorum. Illos libenter mori ſolere: ſa-
tis eſſe ſi Palatinos tantùům ac milites ab ea Feli-
gione prohiberet. Nec tamen deflectere potuit præ-
cipitis hominis inſaniam. Placuit ergo amicorum
ſententiam experiri. Nam erat hujus malitiæ. Clhns
bonum quid facere decreviſſet, ſine conſilio facie-
bat, ut ipſe laudaretur. Cum autem malum, quo-
niam id reprehendendum ſciebat, in conſilium mul-
tos advocabat, ut aliorum culpæ adſeriberetur quic-
9uid ipſe deliquerat. Admiſſi ergo Zudices pauci &
pauci Militares, ut dignitate antecedebant, inter-
rogabantur. Quidam proprio adverſus Chriſtianos
odio inimicos Deoram & hoſtes Keligionum publi-
carum tollendos eſſe cenſuerunt, & qui aliter ſen-
tiebant, intelletta hominis voluntate, vel tim-
tes, vel gratificari volentes in eandem ſententiam
congruerunt. Nec ſic quidem flexus eſt Imyerator,
ut accommodaret aſſenſum; ſed Deos potiſimnm
conſulere ſtatuit, miſitque Aruſpicem ad Apollinem
Mileſiunm: (hanc hiſtoriam narrat Euſebius in
lib. 2. de Vita Conſtantini cap. 1. reſpondit ille ut
divinæ Religionis inimicus. Tradultus eſt itaque à
Propoſito. Et quoniam nec amicis, nec Cæſari, neç

Auoollini poterat reluétari, hanc moderationem te-

nere conatus eſt, ut eam rem ſine ſangnine tranſi-
gi Juberet, euim Ceſar vivos cremari vellet, qui
Iacrifcio repugnaſſent. Quæ ſub finem præſentis
anni, non verò præcedenti, ut exiſtimavit Ba-
ronius, decreta. Perſecutio itaque adverſus mi=
.— lires

322
§ «& C. IV. lites anno ccxcVIII inchoata Deinde inter-
An. Ch. 302. jecto aliquanto tempore, annis nempe quatuor,
Diocletianus in Bithyniam venit hiematum, in
urbem nempe Nicomedienſem, quæ ſedes Re-
gia erat, què ſub hujus anni finem ſe contulit,
& ubi perſecutio univerſalis adverſus Chriſtia-
nos deſtinata fuit.
IV. Baronius Euſebium reprehendit, quèd perſe-
Cauſa perſe- cutionis cauſam in Chriſtianos jam turpiter mo-
entioni: vi- ribus depravatos, & in Epiſcoporum diſcordias
tis c hian- rejecerit. Verùm cùm ſchiſma Meletianum, quod

Msigitum Baronius in annum trecenteſimũ ſextum differt,
diſcordia. anno trecenteſimo vel trecenteſimo primo, ut in-

frà oſtendam, contigerit, Euſebius hac in re omni
Baron. num. culpa vacat. Hæc Euſebii verba: Cum ex nimia li-
VI & VII. bertate in negligentiam ac deſidiam prolapſi eſſe-
mus; cum alter alteri invidere atque obtretctare
cœpiſſet; chm inter nos quaſi bella inteſtina gere-
remus, verbis tamquam armis quibuſdam haſtiſ-
ue nos mutuò vulnerantes; cum Antiſtites ad-
verskr Antiſtites, populi in populos colliſi, jurgia
ac tumultus agitarent; denique cum fraus & ſi-
mulatio ad ſummum malitiæ culmen adoleviſſet:
tum divina ultio levi brachio, ut ſolet, integro
adhuc Eccleſiæ ſtatu, & fidelium turbis liberè con-
venientibus, ſenſim ac moderatè in nos &pit ani-
madvertere; orſa primum perſecutione ab is, qui
militabant. (Hæc Euſebius de diſcordiis Anti-
ſtitum nobis ignotis, quæ milirum perſecu-
tionem præceſſere: hæc verèò de ſchiſmate Me-
letiano, quod aliquot annis poſt militum per-
ſecutionem excitatum Euſebius inſinuar, ſcri-
bit.) Cum verò ſenſu omni deſtituti de blacando
Dei numine ne cogitaremus quidem; quin potils
ieſtar impioru quorumdam res humanas nulla Tolli-
citudine ac providentia gubernar: rati, alia quoti-
die crimina aliis adjiceremus, càùm Paſtores noſtri
ſretâ Religionis regaldà, mutuis inter ſe contentio-
nibus decertarent, nihil aliud quam jurgia, mi-
nas, æmulationem, odia ac mutuas inimicitias am-
plificare ſtudentes; Principatum quaſi tyrannidem
„ quandam contentiſſimè hibi vindicantes: tunc de-
mum juxta diétum Hieremiæ, obſcuravit Domi-
nus in ira ſua filiam Sion, & dejecit de cœlo glo-
riam Iſrael, & c. Valeſius in Notis Euſebianis
ad hæc verba, Principatum quaſi tyrannidem
quandam contentiſſimè ſibi vindicantes, ait; Dum
ſeilicet Epiſcopi inter ſe certant de honoris pra-
rogativa aut de finibus Paræœciarum ſuarum,
quia ſcilicet is non magis ad præfatum ſchiſ-
ma, quâm Baronius, animum adverterat;
quod tamen jam in Ægypto graſſatum eſſe in-
frà demonſtrabimus. Ex citatis etiam Euſebii
verbis liquet, deceptos eſſe Viros doctiſſimos,
qui autumarunt, Lactantium citatum indicare,
militum perſecutionem præſenti anno cœptam,
ſequentique adverſus omnes Chriſtianos decre-
tam fuiſſe. Nam in hac Hiſtoria explicanda Eu-
ſebius & Lactantius inter ſe conferendi, alter-
que ex altero explicandus; in pauciſſimis quip-
pe diſſentiunt. Cùm itaque Euſebius in Chro-
nico militum perſecutionem cum anno Chriſti
CCXCVIII diſertè conjungat, & loco Hi-
ſtoriæ mox recitato indicet etiam, inter initium
perſecutionis adverſus milites, & perſecutionis
univerſalis aliquot annos fluxiſſe, non dubium,
quin hbæc Lactantii de Diocletiano verba, dein-
de (poſt decretam nempe militum perſecutio-
nem) interjecto aliquanto tempore in Bithyniam
venit, de intervallo aliquot annorum, non ve-
13 de intervallo aliquot menſium interpretanda
Hnt.

Critica Hiſtorico Chronologica

6KC.
Certum hujus perſecutionis non tantum an- SÆ C. W. n0
num, ſed menſem ac diem, Lactantius libro An. Ch. 302.
citato, poſt longam tot ſeculorum ignorationem v.
nos docuit cap. 12. & 13. Iuquiritur peragendaæ rei Ae
dies aptus & feliæ, ac potiſſimhm Terminalia de- die perſecu-
liguntur, quæ ſunt ad ſeptimum Kalendas Martias, tio decreta.
ut quaſßi terminus imponeretur huic Religioni. Baron num.
(Cpit itaque perſecutio die xXIII Februarii, *V1.
ut patet etiam ex cap. 48. ejuſdem libri) Ile
dies primus leti, primuſque malorum cauſa fuit
quæ & ipſis & Orbi terrarum acciderunt. Qui
dies cùm illuxiſſet, agentibus Conſulatum ſeni-
bus ambobus octavum & ſeptimum, (anno ſci-
licet ſequenti, quo Diocletianus VIII, &
Maximianus VII Conſules proceſſêre, quòve
ideo perſecutio certò cœpit Jrepentè adhuc du-
bia luce ad Eccleſiam profeltus cum Ducibus &
Kationalibus venit; & revulſis foribus ſimula-
chrum Dei quaritur. Seripturæ repertæ incendun-
tur, datur omnibus præda. Rapitur, trepidatur;
diſcurritur. Lſ verò in ſpeculis (in alto enim
conſtituta Eccleſia ex palatio videbatur) diu inter
ſe concertabant, utrum ignem potius ſupponi opor-
teret. Vicit ſententiâ Diocletianus, cavens ne ma-
gͤhno incendio facto pars aliqua civitatis arderet.
Nam multæa ac magna domus ab omni parte cin-
gebant. Veniebant agitur Praætoriani acie ſtructa
cum ſecuribus & aliis ferramentis; & immiſſi un-
dique, tamen illud editiſſimum paucis horis ſolo
adæquarunt. Poſtridie (die videlicet xXIV Fe-
bruarii) propoſitum eſt edictum, quo eavebatur,
ut KReligionis illius homines carerent omni honore
ac dignitate, tormentis ſubjelti eſſent, quocum que
ordine aut gradu venirent, adversus eos omnes
actio caleret, ipfi non de injuria, non de adulte-
rio, non de rebus ablatis agere poſſent, libertatem
denique ac vocem non haberent. Quod edictum
quidam, etſi non relte, magno tamen animo di-
ripuit & conſeidit, cum irridens diceret victorias
Gothorum & Sarmatarum prapoſitas, ſtatimque
productus, non modò extortus, ſed etiam legitimé
coctus, cum admirabili patientia poſtremò exuſtus

VII.
Diocletis
nus & 60
rius domi
Regis noj
barcunt.

eſt. Hæc Lactantius. Euſebius tamen lib. 8. cap.

.
2. ſcribit propoſitum fuiſſe edictum menſe Mar-
tio, appetente die feſto Dominicæ Paſſionis. Au-
Gtor Chronici Alexandrini die xXX V Martii ipſo
die Paſchæ. Verùm hæc ſic conciliat Baluzius
V. C. ut primò edictum illud propoſitum fuerit
Nicomediæ, ubi agebat Lactantius, velut in ci-
vitate Regia, die XXIV Februarii, deinde miſ- 5
ſum ad ceteras Imperii civitates, menſe quidem * er
Martio propoſitum in eo loco, ubi tum Euſe-
bius habitabat, & in Palæſtina menſe Aprili, Ale- .
xandriæ vel alibi, ipſo die Paſchæ. Quam con- .
jecturam certam eſſe mox oſtendo.
Pergit Lactantius cap. 14. Sed Cæſar (Gale- vVI. „
rius nempe Maximianus) non contentus eſt edi- Incendium
Gti legibus. Aliter Diocletianum aggredi parat. Chrißianis
Nam, ut illum ad propoſitum crudeliſſimæ perſecu- ee is 3
tionis impelleret, occultis miniſtris palatio ſubje- Wurseum. .
cit incendium. (Euſebius lib. S. cap. 6. neſcire ſe Baron. num.
fatetur, quo caſu excitatum fuerit; Conſtanti- XX.
nus verò in Oratione ad Sanctorum cœtum cap.
25. ait, palatium fulmine ictum conflagraſſe
Et cùm pars quadam conflagraſſet, Chriſtiani ar-
guebantur velut hoſtes publici, & cum ingenti in-
vidia ſimul cam palatio Chriſtianorum nomen ar-
debat: illos confilio cum eunuchis babito de ex- e.
tinguendis Principibus cogitaſſe, duos Imperato- i
res domi ſuæ pene vivos eſſe combuſtos. Diocle- , ae f

tianns verè, qui ſemper ſe volebat videri aſtnu- nleihe,

tum

VI. : m
eu .

Il.
Inceni u
naltls
mutatufn

Baron. nuldh
1 *

2*

in Annales
§ F C. IV. tum & intelligentem, nihil potuit ſuſpicars; ſed
An. Ch.302. ira inſlanzmatus, excarnificari omnes ſuos proti-
nus pracepit. Sedebat ipfe, atque innocentes igne
torrebat. Itenz Judices univerſi, omnes denique
qui erant in palatio Magiſtri, data poteſtate tor-
unebant. Erant certantes quis prior aliquid inve-
niret. Nihil uſqquam reperiebatur; quippe cum fa-
miliam Cazſaris nemo torqueret. Aderat ipſe & in-
ſRtabat, nec patiebatur iram inconſiderati ſenis de-
flagrare. Sed quindecim diebus interjelétis aliud
rurſis incendium molitus eſt. Sed celerins ani-
madverſum, necç tamen auttor apparnit. Tunc
Cæſar medio hiemis profecttone parata prornpit,
eoden, die conteſtans fugere ſe, ne vivus arderet.
Hæc cap. I4. Tum cap. 15.

VII. Purebat ergo Inperator jam non in domeſticos
Diocletia- tanthm, ſed in omnes, & primam omnium fſiliam

nus & Gale- Valeriam, conjugemque Priſoam ſacriſicio pollui
vins domui coeyit. Potentiſſimi quondam eunuchi necati, per
Regiæ non ₰. . .
patcunt. 401 Palatium S ipſe anté conſtabat. Comprehenſi
Preeabyteri ac Miniſtri, & ſine alla probatione ad
confeſſionem damnati, cum omnibus ſuis dedace-
bantur. Omnis ſexus & atatis homines ad exuſtio-
nem rapti. Nec ſinguli, quoniam tanta erat mul-
titudo, & gregatimz circumdato igni ambiebantur
domeſtici, alligatis ad collam molaribus mari
mergebantur. Nec mindhs in ceterum populum per-
ſecutio violenter incubuit. Nam Judices per om-
mia templa diſperſi univerſos ad ſacrificia cogebant.
Pleni carceres erant. Tormentorum genera inau-
dita excogitabant; & ne cai temere jus diceretur,
aræ in ſecretariis ac pro tribunali poſite, ut liti-
gatores prins ſacrificarent, at que ita canſas ſaas di-
cerent: ſic ergo ad Judices tanquam ad Deos adi-
retur. Et jam literæ ad Maximiannm atque Con-
Kantinm commeaverant, at eadem facerent. (Ve-
rum itaque eſt quod ſuprà diximus, edictum
ſcilicet priuùs in civitate Regia, quâm in aliis
Imperii urbibus, imè priùs in Oriente, quâm
in Occidente propoſitum fuiſſe) Eorum ſenten-
tia in tantis rebus expectata non erat. Et quidem
ſenex Maximianus libens paruit per laliam, ho-
meo non adeo clemens. Nam Conſtantius, ne diſ-
ſentire à majoribus præceptis videretur, conventi-
cula, id eſt, parietes, qui reſtitui poterant, dirui
paſſus eſt, verum autem Dei templum, quod eſt
in hominibus, incolume ſervavit. Tum cap. 16.
Vexabatur ergo univerſa terra, & prater Gallias,
ab Oriente uſque ad Occaſum tres acerbiſſimæ be-
ſtiæ ſæaviebant. Non mihi ſi linguæ centum, oraque
oentum, ferrea vox, omnes ſoelerum compren-
dere formas, omnia pœnarum percarrere nomina
poſſem, quæ Zudices per Provincias juſtis atque
znnocentibus intulerunt. Verkm quid opus eſt illa
narrare, pracipuè tibi, Donate shariſſime, qui
prater ceteros tempeſtatem turbidæ perſecutionis
expertus es? Nam cum incidiſſes in Haccinum
Praæfeltum, non pufillum homicidam, deinde in
Hieronem ex Vicario Præſidem, qui aultor & oon-
liliarius ad faciendam perſecutionem fait, poſtre-
m in Priſoillianum ſucoeſſorem ejus, docaumentum
omnibus invitcte fortitudims prabuiſti. Ex prio-
ribus Lactantii verbis diſcimus, tam uzxorem Dio-
cletiani Priſcam, cujus etiam nomen ignoraba-
mus, quàm Valeriam ejus filiam & Galerii Maxi-
miani conjugem Chriſtianas fuiſſe.
VIII. Id quidem Euſebius lib. 8. cap. I. indicarat,
Ra Euſe- ſed verbis obſcurioribus, & ab ejus Interpre-
Sie re,s br- tibus plerumque non intellectis. Hæc ejus ver-
, a: Ti deĩ Sρ Tα τονNυνυ⅜S. Se&συviναο eve*ν-

loſto non in- e, Sn 1. . Aik8; . .
teltectus. „8, Taÿ οααNWναιοσαιν ανρWτυο α ναμohs eg gi

2

C. Baronii.

323

. 7 2 — —„
6&ονπν α τα heln αρααομειννο Xααο 2 5 C. I V.

Sia, oνοε*ν5vwuοοε*‧ Ne et 2„ wονασι α οW.âαος α. An. Ch 302.
vovoNvν αι ανn ασ m.! 77 αααι½ 16 i- Baron. n.- it.
5cορ ταονSILt. Quæ verba ſic Valeſius vertit:
Quid opus eſt dicere de iis, qui in Imperatorum
palatis verſabantur, quid de Inperatoribus ipfis?
Qui domeſticis ſuis eorumque uxoribus, liberis
ac ſervis, ea quæ Religionis ſua erant, tam verbis,
quam faltis liberè exequendi coram ſometipſis;,
poteſtatem dederunt; ipſie ob hanc PFidei ſuæ liber-
tatem gloriari ac ſe oſtentare quodammodo per-
mittentei. In Notis vero ait: Hæc verba de Im-
peratorum conjugibus intellexit Chriſtophorſonus;,
quibus ſtlicet Imperatores permiſerint, Cbriſtia-
nam PFEidem liberè profiteri. Sed quaæ ſequuntur,
ſenſum hunc apertè refutant. Verumenimvero,
locum illum Chriſtophorſonus melius qu4âm
Valeſius intellexit, quando eui ſic vertit: Quid
de his attinet dicere, qui ſunt in Inperatorum
palatio magnam dignitatem adepti, deque ipfis
Imnperatoribus, qui domeſticis ſuis pro ſermone di-
vino propagando, & pia vitæ rattone degenda, ipfi
velut inſpettantes, copiam fecerunt liberé & inge-=
nuè dicendi: atque adeo ſuis ipſorum uxoribus, li-
beris & ſervis, quaſi palam de mira Eidei liber-
tate gloriandi exultandique poteſtatem permiſe-
runt? Is itaque locus ſic verbo ad verbum red-
dendus: Quid attinet de is dicere, aqui ſunt in
Inperatoriis domibus, & de iis, qui omnibus im-
perant: qui demeſticis coram ſe in iis, quæ ad nu-
men ſpelctant, ſermone & vita inſtituto liberèò agen-
tibus indulgebant, uxoribus ſuis ac liberis & fa-
mulis tantuis non quoque gloriari de libertate Fi=
Aei permittentes? Huic explicationi, Vir clariſ-
ſimus Toinardus in Euſebii, Lactantiique le-
ctione exercitatiſſimus calculum album adjecit,
eamque etiam Rufinus amplectitur. Euſebius
lib. S8. cap. 6. confirmat quod ſcribit Lactantius,
Diocletianum nempe in domeſticos ſæviiſſe, &
inſuper perſecutionem in Gallia, quam Con-
ſtantius regebat, locum non habuille qua de
re fusè anno ſequenti. Denique is Lactantii lo-
cus confirmat conjecturam Baronii, inquit Ba-
luzius in Notis ad Lactantium, qui ſequentia
Lactantii verba lib. 5. de Inſtitut. cap. 2, de Hie-
rocle intelligenda exiſtimavit: Alius eandem
materian,: mordacius ſoripſit, qui erat tum à nu-
mero Judicum „ & qui aultor inprimis faciend
perſecutionis fuit. Bithyniæ Præſidatum geſſit
Hieiocles, antequam Præfecturam .Ægypti, quâ
eum ornatum fuiſſe docet Valeſius in Annota-
tionibus ad Euſebium in libro de Martyribus
Palæſtinæ cap. 5.
Ex duobus Ethnicis, quos Lactantius ci- IX.
tatus adversus Chriſtianos ſcripſiſſe prodit, de Porphyrius
Hierocle numero præcedenti egimus; reſtat, ut Iudans. non
de Porphyrio aliquid dicamus. Holſtenius in li- fuu.
bello de Vita & Scriptis Porphyrii cap. 5. oſten-
dit, Baronium deceptum, quando Hieronymi Baron.num.
auctoritate innixus ſcripſit, Porphyrium Ju- xbv & ſeqꝗ.-
dæum fuiſſe: Quod nequaquam intelligens Bata-
næotes & ſceleratus ille Porphyrius in primo Ope-
ris ſui adverſus nos libro, Petrum à Paulo obie-
cit eſſe reprehenſam, &c. Batanæa Judææ civi-
tas eſt: ſed quòd eum patriæ generiſque tæde-
ret, falsò mentitum fuiſſe Phœnicium, quo olim
& nunc vulgè creditur. Verumenimvero, ſi Por-
Pphyrius falsò ſe Tyrium appellaſſer, id ſtatim
innotuiſſet, cùm ex maxima Phœniciæ civita-
te plurimi & Alexandriam & Romam quotidie
commigrarent, quorum indicio fraus facile de-
tecta

324

genere apud ſuos ortum teſtetur. Et quomodo
id larere potuit Longinum, Jamblichum alioſ-
que Syros, qui cum eo verſabantur? Ipſe Lon-
ginus Epiſtolam Plotini Vitæ inſeruit ex Phœni-
cia ad ſe ſcriptam, quò ex Sicilia evocatur, ubi
Longinus Tyri patriæ ejus meminit. Et cùm Liba-
nius Sophiſta Syrus oratione funebri in Julianum
Imp. Porphyrium Vyrium ſenem honoris causâ
appellaſſet, Socrates, qui lib. 3. cap. 25. ea S0=-
phiſtæ verba conquiſitis rationibus verbiſque
operosè confutat, de patria tamen nullam ei
litem intendit. Ceterùm, certum eſt, Porphy-
rium univerſam Sacram Scripturam legiſſe, ea
mente ut falſam oſtenderet Divinorum oraculo-
rum fidem, quod Euſebius in libris de Præpara-
tione Evangelica, & Theodoretus ſerm. 7. te-
ſtantur. Sed inde nullo modo ſequitur, eum
fuiſſe judæum. Locus tamen laudatus Hierony-
mi facilem explicationem non habet. Tres affert
Holſtenius, quarum nulla mihi ſatis probata.
Exiſtimo, Porphyrium gravi alicui vitio dedi-
tum fuiſſe, quod ei Hieronymus exprobrans,
illum Batanæotem ſcommate vocat, quia nempe
illius urbis cives eo infectos eſſe famâà paſſim
jactatum erat. Hinc & Chryſoſtomus Homil. 6.
in Epiſt. ad Corinth. Saſſcientes teſtes ſant ad
robandam librorum vetuſtatem, qui contra nos
invecti ſunt, Celſus ſe. & poſt ülum Batangotés.
Lactantius à Baronio citatus ait, duos exti-
tiſſe, qui dum Dei tem plum everteretur, adver-
sus Chriſtianos ſcripſerint, Philoſophum alte-
rum, & alterum Judicem. Et hunc quidem ulti-
mum Hieroclem fuiſſe rectè judicavit Baronius.
Sed in eo quòd putat, Philoſophum illum alium
non fuiſſe quàm Porphyrium, eum hallucinari
demonſtrat Holſtenius citatus cap. 3. Porphyrius
in Sicilia cùm alios libros plurimos, tum ſcele-
ratos illos contra Chriſtianam Religionem ſcri-
plit, ut teſtatur Euſebius lib. 6. cap. 19. & bPoſt
ipſum Hieronymus in Catalogo illuſtrium Scri⸗
ptorum, ubi & Euſebii Opera recenſet. Id certè
non obſcurè colligi poteſt, vixiſſe eum aliquot
annos in Sicilia, & quidem famàâ maximà. Nam
& Longinus poſt Plotini obitum, inde illum in
patriam evocat, & Plotini libros ad ſe mitti pe-
tit: tum Divus Auguſtinus Retractat. lib. rr. cap.
zI. ob longiorem in inſula commorationem,
alium ab hoc noſtro Philoſopho credit fuiſſe
Porphyrium Siculum illum, ut ait 5 cujus celeber-
rima eſt fama. Qua in re ſimilis ferèé error eſt,
vel Nicephori Calliſti, vel ejus Interpretis lib.
1. cap. 13. ubi Euſebii citati locus tranſcribitur:
nam cùm Euſebius dicat: 7 ταιυι„ςναιν 7
7α μααππα αανυeια ορÿesß,
&c. id eſt, Sed quid de is dico, quando SS ſe
Porphyrius, qui noſtra propemodum memorid in
Sictlia degens, contra Fidem noſtram libros con-
ſeripſit? pro eo apud Nicephorum, Porphyrius
Siculus nunc legitur: „σ TiXs„Xοαα ρρN¼ρ
Unde videre eſt, illum in Siculo receſſu ma-
num ſibi & illuſtre nomen paraſſe; quod unius
alteriſve anni ſpatio vix fieri potuit. Ad iſtum
ſeceſſum reſpiciebat Hieronymus in Præfatione
Commentariorum in Ezechielem, quando di-
cebat: Vrkm, quia & tu indeſinenter hoc flagitas,
S magno vulneri icatriæ paulatim obducitur:
ſoorpiuſque inter Enceladunz & Porphyrium Tri-
nacriæ humo premitur, &c. ubi ſeorpii nomine
Ruhnum intelligit, qui captà Roma in Siciliam

. ⸗ .* .*
Critica Hiſtorico-Chronologica
§5 E C. IV. tecta eſſet; eoque magis quòd ipſemer patrem
An. Ch. 302. Tyrium nominet, & Eunapius eum non ignobili

+

ſe receperat, ut ſuo loco dicam. Prærerea La-
ctantius Philoſophum illum libros tres adversùs
Religionem Chriſtianam ſcripſiſſe prodit; Por-
phyrius vero libros quindecim edidit, Hiero-
nymo & Suida teſtibus; neque temporum vitæ-
que ratio Baronii conjecturæ favet. Non enim
ætas, nec vitæ Pythagoricæ inſtitutum cum aliis
convenire videntur, quæ Lactantius de Aſiatico
illo Philoſopho tradidit. Nam cùm initium per-
ſecutionis Diocletiani & Eccleſiarum demolitio,
cujus ibidem Lactantius meminit, in annum
CCCIII incidant, & ſexageſimum ætatis Por-
phyrii, aliorum ego judicium facio, inquit
Holſtenius laudatus, an ea, quæ de libidinibus.
de luxuria, de aſſentatione, & paraſitiſmo au-
lico Aſiatici illius Philoſophi Lactantius refert,

⁸ £ C. I V
An. Ch. 302.

—

ſeni decrepito conveniant; ei præſertim qui ſic-

cum & ſobrium Pythagoricæ vitæ inſtitutum
ſemper fuerat ſectatus, quod diligentiſſimè ſer-
vatum libri weρ 4ααπιο νααπς ad Firmium Patricium
ſcripti aliunde probant. Neque enim amico opti-
mo, intimo & fraternæ neceſſitudinis vinculo
ſibi conjuncto eam vitæ & philoſophandi ratio-
nem tam operoſo volumine ſuaſurum fuiſſe exi-
ſtimandum, ſi ipſe eam neglexilſet.
Nec quiſquam Veterum, hujuſmodi quid
Porphyrio objicit; quem rabidum, furioſum,
impium, blaſphemum, veritatis & Dei hoſtem
Euſebius, Hieronymus, Auguſtinus, aliique

X I.
Antiqui non
dicunt, Por-

phyrium bozc

tempors ſerie

perpetuò cognominant: qui nullam ejus exagi- peſſe.

tandi materiam, anſamque prætermiſerunt. In-
ſuper Methodius Patarenſis, Epiſcopus Tvri,
qui nitidi compoſitique ſermonis adverſus Porphy-
rium confecit libros, (ut verbis Hieronymi lib.
de Script. Eccleſiaſt. in Methodio, utar) ad ex-
tremum noviſſimæ perſecutionis (ſive, ut alii affr-
mant, ſub Decio & Valeriano) in Chalcide Græciæ
martyrio coronatus eſt. Verùm, ut poſterior illa
opinio de conſummatione martyrii ſub Decio,

manifeſtè falſitatis convinci poteſt, ex eo quèòd,

Decio imperante, Porphyrius, quem Metho-
dius refutavit, viceſimum ætatis annum attigiſ-
ſet, & poſt XVIannos integros in Siciliam pro-
fectus fuerit: ita poſterior illa ab Hieronymo
memorata apertè oſtendit, ante prædictum an-
num XIX Diocletiani, & Porphyrium ſuas
blaſphemias edidiſſe, & Methodium iiſdem
reſpondiſſe; cùm Lactantius Chriſtianos temporit
gratidâ conticuiſſe diſertè affirmet, quod nemo
illum dicturum fuiſſe exiſtimaverit, ſi Metho-
dius tum ſolus communem Eccleſiæ cauſam de-
fendendam ſuſcepiſſet: nec reticuiſſent Euſebius
atque Hieronymus diligentiſſimi harum rerum
obſervatores.
Denique Auguſtinus, cùm lib. 10. Civit. Dei
cap. 32. Porphyrium eo tempore vixiſſe dixiſſet,
quo Diocletianus Eccleſiam Chriſti perſequeba-
tur, nec tot Martyrum conſtantià ad veritatis
viam agnoſcendam permotum doleret, id tam
opportuno loco non omiſiſſet, Porphyrium eo
ipſo tempore furentem Imperatorxis animum im-
piis ſuis libris adversùs innocentes Chriſtianos
vehementiùs concitaſſe, & veritati armis op-
preſſæ importunâ inſultaſſe proterviãâ; quo no-
mine Lactantius Aſiaticum illum Philoſophum
maximè accuſat. Auguſtinus, cùm ſub princi-
pium capitis ſcripſiſſet, Porphyrium in libris de
Regreſſu animæ dixiſſe, nondum receptam anam
quandam ſettam, gaæz aniverſalem viam anima
contineat liberandæ, ſubjungit deinde: Quænam
ſta e‚ſt univerſalis via, niſi quæ non ſuæ cuique
Lenels

XII.
Quid de Por-
Pphyrio §.
Auguſtinas
ſeripſerit.

5 .
Au. Ch)

XIII.
paria d
Pmpljin

Parommun.

.

XI.
Autijui r
limt Por⸗
Pyriun hoe
tendpore ſeti.

cſe.

3

— —
—

2

XIIL.
Outde .
b
ber! n
. Afa
s ſergi.
a
00
im⸗
0105
0=
no⸗
um
nci⸗
4
ℳ
M.

ſe

1

in Annales C. Baronn.

S⁸5. C. IV. genti propria, ſed univerſis gentibus, quæ commnu-
An. Ch. 302. nis eſſet, divinitus impertita eſt? Quam certè ſte

XIII.
varia de
Porphyrio.

homo non mediocri ingenio praditus eſſe non dubi-
tat. Providentiam quippe divinam ſine iſta uni-
verſali via liberandæ animæ genus humanum re-
linquere potuiſſe non credit.: Neque enim ait non
eſſe, ſed hoc tantum bonum, tantumque adiuto-
rium nondum receptum, nondum in notitianz ſuam
eſſe perlatum. Nec mirum: tune enim Porphyrius
erat in rebus humanis; quando iſta animæ univer-
ſalis via, quæ non eſt alia, quàm Religio Chri-
NRtiana, oppugnari permittebatar; ab idolorum da-
monumque cultoribus Regibuſque terrenis, pPropter
aſſerendum & conſecrandum Martyrum nume-
rum, hoc eſt, teſtium veritatis, per quos oſtende-
retur, omnia corporalia mala pro fide pietatis &
commendatione veritatis eſſe toleranda. Videbat
ergo iſta Porphyrius, & per hujuſmodi perſecutiones
citò ſtam viam perituram, & propterea non eſſe
ipſam liberandæ animaæ univerſalem putabat, non
intelligens hoc quod eum movebat, & quod in ejus
elettione perpeti metuebat, ad cujus confirmatio-
nem robuſtioremque commendationem potins per-
tinere. Ita Auguſtinus. Quo ex loco certèò col-
ligitur, inquit Holſtenius citatus , vel Porphy-
rium poſtremæ illius perſecutionis tempore non
ſcripſiſſe, vel ſupinam Divi Auguſtini fuiſſe
ignorantiam aut oblivionem, qui tali loco rem
tantam præterifet. B
Holſtenius obſervat etiam, deceptum eſſe
Baronium, quando ait, Porphyrium ſcribere, ſe
decem & o&oο annos Romæ Plotinum audiſſe.

Baron. num. Quod enim Porphyrius Amelio, Baronius Por-

LIv.

phyrio per inad vertentiam attribuit. HæcC Por-
phyrii in Vita Plortini verba: Decimo Gallieni
Imp. anno ego Porphyrius & Græcia una cum An-
tonio KRhodio Romam veniens, Amelium reperi
XVIII jam annos familiariter Plotino uſum. Plo-
zinus autem decimo Gallieni Imp. anno quinqua-
geſimum atatis annnm agebat, ego verò Porphy-
rius, cùm primum huic adhbaß, triginta tune
annos impleveram. Ad hæc, Holſtenius cap. 4.
ait, Baronium contra Eunapii & Suidæ fidem,
Porphyrii vitam uſque ad XXIII annum Con-
ſtantini produxiſſe, perperamque Porphyrium
Philoſophum cum Optatiano Porphyrio Poëta
Chriſtiano confudiſſe, qui error à Spondano
jam correctus. Notat denique Holſtenius, in eo
etiam hallucinatum Baronium, quèòd ex Gilda
Britanno Porphyrium de Conſtantino contume-
lioſa locutum, atque ob eam cauſam exilio dam-
natum fuiſſe colligat; cùm potiùs contrarium ex
Gildæ verbis evincatur: leitur, inquit, nunc
omittens priſeos, communeſque omnibus gentibus
errores, nec enumerans patriæ portenta ipſa dia-
bolica penò numero ADDoyptiaca Vincentia, &ta-
cens vetuſtos immanium Tyrannorum annos, qui
aliis longè poſitis regionibus vulgati ſunt : ita ut
Porphyrius rabidus Orientalis adverſus Eccleſiam
canis dementia ſuæ ac vanitatis ſtylo hoc etiam ad-
necteret: Britannia, inquit, fertilis Provincia
Vrannorum. Quid, quæſo, hic de Conſtantino
aut ejus ævo, cum diſertè de iis temporibus lo-
quatur, quibus Britanni, nec Romani Imperii
potentiam, nec Chriſtianæ Religionis veritatem
agnoverant: Audiendus Hieronymus, à quo
Gildas Porphyrii verba tranſcripfſit. Is in libro
ad Cteſiphontem ait: Et ad extremum, quod ſolet
nobis objicere contubernalis veſter Porphyrius,
qua ratione clemens & miſericors Deus ab Adam
que ad Moyſem, & à Moyſe nſque ad Chriſti
Tom. I.

adventum paßus ſit aniverſas gentes perire igno-
rantid legiz & mandatorum Dei; neque enim
Britannia fertilis Provincia Tyrannorumi, &
Stoicæ gentes, omneſque aſque ad Oceanum per
circuitum barbaræ nationes Moyſem, Prophetaſ-
que cognoverant. Ubi nihil de Conſtantino; ſed
ea deſignantur tempora, quæ Chriſti adventum

& Romani Imperii propagationem ad Britannos

præceſſerunt. Nec de Porphyrii mente dubitare
nos ſinit, quòd eadem quæſtio ex Porphyrii li-
bris contra Chriſtianos deſumta Divo Auguſtino
inter alia propoſita fuit, cui ille fusè reſpondet
Epiſtolà X LIX ſecundúm veterem ordinem ad
Deogratias. Vide etiam quæ anno CCCXXV
de Porphyrio dicam. Is itaque non eſt ille Phi-
loſophus, quem Lactantius ait adversùs Chri-
ſtianos ſcripſiſſe, quando Diocletianus Eccle-
ſiam perſecutus eſt. Quiſnam autem ille fuerit,
nondum liquer.
Aurnobius lib. 2. teſtatur, ſe Opus ad versùs
Gentes ſeribere anno Urbis conditæ milleſimo
quinquagelimo, ideoque ante præſentem an-
num. Si enim Varronianam putationem ſecutus
eſt, libros ſuos ſeptem adverſus Gentes ſeripſit
anno Chriſti CCXCVII. Sed quia Scriptores
ſæpe putationem Capitolinam aut etiam Fron-
tinianam uſurpant, & militum perſecutio ante
annum CCXCVIII inchoata non eſt, ut ſuo
loco diximus; non dubito; quin libti illi eo
anno, aut anno CCXCIXZLcripti fuerint, ideo-
que quin Auctor annos Urbis ſecundum ſuppu-
tationem Capitolinam aut Frontinianam nume-
raverit. Et ratio eſt, quia, ut obſervavit Baronius;
Arnobius in fine libri quarti diſertè agit de per-
ſecutione, quæ tunc exercebatur. Ea autem ante
annum CCXCVIII adversùs milites non ſæ-
viit, nec ad versùs omnes Chriſtianos ante annum
CCGCIII. Hinc magis doſtorum Virorum opi-
nio evertitur, qui militum perſecutionem anno
CCCII incepiſſe volunt, adversùs Arnobii tum
viventis ac ſcribentis teſtimonium.
His ſcriptis animad verti Baronium num. XVII
referre locum Arnobii, quô liquido conſtat,
eum Opus illud elucubraſſe poſt editam Impera-
toriam juſſionem de libris comburendis; unde
manifeſtum eſt Scriptorem iſtum peculiarem ali-
quam rationem annorum Urbis numerandorum
ſecutum eſſe. Certè Auſonius , qui anno
CCCLXXIXConſful ordinarius proceſſit,
epocham Varronianam annis XIII prævertit;

& ne quis errorem in numeros irrepſiſſe exiſti⸗

§ % C. 1 V.
An. Ch. 302.

X1V.
Arnobius
ſeribit ad⸗
verſus Gen-
tes.
Baron. numi?
XVIII

X V.
Arnobius pé-
culiari Vrbis
eposha uſu
Aſt.

met, ejus Verſus hic recito, qui omnem ſuſpi-⸗

cionem tollunt.
Urbis ab aterno deductam Rege Quirino
Annorum ſeriem Procule accipier.
Mille aunos centumque & bis fluxiſſe novenos
Conſalis Auſonii nomen ad uſque leges.
Hæſit ad hos verſus Onuphrius in lib. I. Faſto-

rum, ubi opinionum varietatem de variis anno-

rum Urbis rationibus accuratiſſimè difcurit, ait-
que eum aut antea fuiſſe Conſulem ſuffectum,
vel ſecutum fuiſſe annorum in digerendis Urbis
conditæ annis rationem, quam nemo alius agno-
vit. Petavius lib. 9. de Doct. Temp. cap. 49. ea-
dem de re diligenter diſſerit, ſed de epocha
Urbis ab Auſonio uſurpata tacet.
At Arnobio Auſonium præiviſſe, tam ex loco

XVI.

à Baronio recitato, quàm ex alio, qui legitur Eam ſecutus

lib. 2. adverſus Gentiles, apparet: Quod tam
magnis, inquit, ingeniis praditi Oratores, Gram-
matici, Conſulti iuris, ac Medicis, Philoſophi
Ee ztiam

eſt Auſonius
Poäëta

326
§ E C. IV etiam ſecreta rimantes magiſteria hæc expetunt;
An. Ch. 302. ſpretiſqque quibus paulò pöſt ante fiderant, quod ab
dominis ſe ſer vi cruciatibus effiei quibus ſt atuerint,
malunt, ſolvi conjuges matrimoniis, ex herellari 4
arentibus liberi, quam fidem rumpere Chriſtia-
nam; ſalutaris militiæ ſacramenta deponere. Quod

cum genera pœnarum tanta lnt à Uobis propeſta,

religionis hujus ſequentibus leges, augeatur res
magis „& contra omnes minas, atque interdicta
formidinum animoſins populus obnitatur, & ad
redendi ſtudium prohibitionis ipſius ſtimulo exci-
tetur. Quare cùm teſtetur Arnobius in eodem
libro, cùm ſcriberet annos Romæ quinquaginta
& mille, avt non multum ab his minus, fluxiſſe,
annuſque ille U-bis juxta ſupputationem Var-
ronianam in annum Chriſti ccxCVII, juxta
Capitolinam in annum Chriſti c cCxCVIII con-
veniat, neutram ſine dubio ſecutus eſt Arnobius,
tunc enim tantum in milites ſævitum eſt, & ta-
men edictum perſecutionis generalis, poſt cujus
publicationem ſe lcripſiſſe oſtendit; cùm loqua-
tur de Chriſtianis cuju cumque ætatis, ſexs, ac
conditionis, ante ſequentem Chriſti annum
emiſſum non eſt. Utitur itaque Arnobius epocha
Urbis, quam poſtea adhibuit Auſonius, ideo-
que adver ùs Gentiles eo tempore ſcripſit, quo
Galerius omni tormentorum genere Chriſtianos
vexabat, anno ſc. Chriſti trecenteſimo decimo.
In tanta quippe diverſitate opinionum de priori
anno Urbis conditæ, nulla occurrit cui adhærere
otuerit Arnobius præter illam, quam diximus.
Euſebius lib. . cap. 6. poſtquam locutus eſt de

XVYII. . 4P.6. pol
Eugenius in iis, quæ in ipſo perſecutionis exordio Nicomediæ

. 55 . .
gris Ly- geſta ſunt, ſubdit: Ceterum paulo poſt cuùum alii in
rannidem elitina Armeniæ regione, alu in ria Inperium
arripit.

arripere conat: ſſent : promulgatum eſt Imperatoris
ediktum, at omnes ubique Eccleſiaram Antiſtites
Baron num. vincti in carcerem truderentar. Valeſius in No-
xxXIII. tis ad eum Euſebi locum ait, ſe nihil legiſſe de
Tyranno qui in minori Armenia, ubi Meliti-
na ſita, Imperium arripuit ſed Tyranni qui
in Syria inſurrexit, quique in ea brevi regnavit,
nomen & hiſtoriam ex Libanii Orationibus pri-
mus omnium eruit. Erat quidam Tribunus Se-
leuciæ, nomine Eugenius, qui quingentis mi-
litibus præerat. His opus id injunctum erat,
ut os portùs, aditumque excavarent. Milites,
càùm diu noctuque laborarent, ægrè id feren-
tes, Præpoſitum ſuum ad Imperium c⸗ eſſendum
compellunt qui coactus, purpurâ ex imulachro
Dei cujuſpiam abreptàâ, Imperator ſalutatur. Mox

Antiochiam militibus vacuam tendit, eamque

circa occaſum Solis occupat. At milites ſolità per
totum iter laſcivià uſi; agros vaſtaverant, vino-
que ac epulis ſeſe ingurgitaverant. Quo comper-
to Antiochenles, paucitatem militum, ebrieta-
temque deſpectui habentes, lapidibus ac cujuſ-
que modi telis, ipſis mulieribus adjuvantibus;
tam Tyrannum in palatium tendentes, quàâm mi-
lites omnes interfecerunt: ita ut circa primam
vigiliam nemo ex ipfis ſupereſlet. At Diocletia-
nus, qui multam grätiam Antiochenſibus habe-

re debuiſſet, in Antiochenſis & Seleucçenſis or-

dinis principes gladio animadvertit; cùm nec
hi, nec illi quicquam commeruiſſent. Ita Vale-
ſius ex Libanio, tum in Oratione ad Theodo-
ſium poſt reconciliationem pag. 411. tum in An-
tiochico pag. 363. tum in Oratione ad Theodo-
ſium de ſedi ione Antiochena pag. 399. Hæc oc-
caſio no i dversus Eccleſiarum Antiſtites edi-
cti anno ſequenti publicati.

4*

Critica Hiſtorico-Chronologica

nibus ſpectare?

Lapſu: Marcellini Papæ commentitius eſt, quod 5 C. IN. P
& de Synodo Saueſana, in qua ſupponitur An Sh.n.
coram centum octoginta Epiſcopis pœnituiſſe, 1ad e Mar.
etiam dicendum. Harum ſuppoſitionum certa ellini EP.
indicia Papebrocius in Conatu Chronico-Hi- con menti-
ſtorico ad Catalogum Pontificum pag. 43. Na- aus eſt.
talis Alexander aluique Viri docti exhibent. Cur
enim Donatiſtæ, qui omnem verrerunt Rridomn
in tot Conciliis & Collationibus, ut unum Cæ-
cilianum traditionis arguerent; Marcellini Pon-
tificis lapſlum ac thurificationem ſæpius non
prodiderunt ac probaverunt? Certè in celeber-
rima illa mandato Imperaroris facta Collatione
Carthagine Catholicos inter & Donatiſtas, cùm
ſe ſeparatos jactitarent Hæretici ad convincen-
dum traditionis Melchiadem Romanum Ponti-
ficem, & prolixa admodum Acta legi petiviſ-
ſent; nihil in eis, quo reus probaretur, peni-
tus inventum eſt, ut refert Auguſtinus in Ere-
viculo Collationis cap. 18. & libro poſt Colla-
tionem edito cap. 12. & 1I3. At ſi veré lapſu; eſſet
Marcellinus, ibi lapſum ejus objicere non omi-
ſiſſent, ad creandum negotium Melchiadi, qui maelan
ejus Presbyter fuerat; ſicut ex pertona Felicis ſul
Aptungitani Cæciliano moverunt quæſtionem. 2
quòd ab eo fuiſſet ordinatus, qui fuerat ſacro=
rum librorum traditor. In Actis illis Marcellini
ſuppoſititiis dicitur, Marcellini condemnatio-
nem ad Diocletianum eſſe perlatam, cùm eſſet
in bello Perſarum; quod apertè convincitur fal-
ſitatis; cùm biennio antequam ſe Imperio Dio-
cletianus abdicaret, de Perſis profligatis Romæ
triumphum cum Herculio Collega egerit.
Præterea in Actis illis habetur, multitu inem XIX.
Chriſtianorum ad templum idolorum perrexiſ- Quod terum
ſe, ut de rumore, qui ſparſus erat contra Mar- probatur.
cellinum, certiores fierent, & teſtimonium con-
tra ipſum ferre poſſent, ſi eum viderent idolis
ſacrificantem. Qua in narratione multa ſunt,
quæ veri ſpeciem nullam habent. Primò quèd
tempore perſecutionis, quo Fidei Chriſtianæ
profeſſores deliteſcebant, tot Chriſtiani cater-
vatim prodierint in publicum. Secundò, quòd ad
templum idolorum acceſſerint, ſacrificii aut thu-
rificationis ſacrilegæ futuri teſtes, quibus ſacrifi-
cia & quoſvis impiæ ſuperſtitionis ritus ſpecta-
re nullatenus licebat, ut conſtat ex Tertulliano
paſſim in libro de Spectaculis, præſertim cap.
1z. ubi poſtquam præmiſit, Chriſtianos abſtine-
re ab idolothytis ex horrore idololatriæ, hæc ad-
dit: S ergo galam & ventrem ab inquinamentis
devitemus, quantò magis auguſtiora noſtra, ocu- B
los & aures, ab idolothytis voluptatilbus abſtine-
mus, quæ non inteſtinis tranſiguntur, ſed in ipſo
ſpiritu &s anima digeruntur „ quorum munditia
magis ad Deum pertinet, quàm inteſtinorum.
Quòd ſi ſpectaeula Chriſtianis adire non lice-
bat, quia ex idololatria conſtabat univerſa eorum
paratura, ut ait Tertullianus; quantò magis ipſis
erat illicitum ſacrificia ipſa falſis exhibita numi-

406
4n00

Baron. num-.
L XXXVII I

& ſeqꝗq-

XXI.
Mirlas

4
P. l,&
Jreviariun/
Romanum

Al hæc, Acta illa referunt, LXX teſtes XxX.
adductos fuiſſe in mediam Synodum, qui ſa- Alia ſuphoſi-
crilegæ thurificationis Marcellinum convince- eionis Acto-
1.: .. . . trum Mar-
rent, & nihilominus dixiſſe ipſi univerſam Sy- veHini ndi.
nodum: Tu eris judex: ex te enim damnaberis, cia.
& ex te juſtificaberis; tamen in n'ſtra præſentia.
Et poſt depoſitionem di itur: O'e ſuo cond m- J
natus: nemo enim, inquit aliquis ex fictitiis Pa-
tribu Synodi Sinueſſanæ, unquam dicavit Pon- 4
tificem, nec Praæſul Sacerdotem ſuum, ontanm
prima

AAr
dnlef.
lana r,
aene

Daron. Anno

AC. N
XVIII.
ſas Mar.
Eni Ap.
nmenti⸗
i eſ.

aron.num.
XXUI

ſeqg⸗

. Qud teritmn
prohalur.

=
is

1,
e
1⸗
4
.
⸗
ino⸗
p.
e⸗

l⸗

1X. .
enll⸗
mmt dllo⸗
ce⸗ n Mar. .
alin ndi
1,
.
1⸗
M⸗

in Annales C. Baronii.

8 C. I V. prima Sedes non judicatur à quoquanz. Quæ ſi ve-
An. Ch. 302. rò dicta eſſent, quam ob cauſam tot prolata eſ-
ſent adverſus Marcellinun teſtimonia? Quor-
ſum teſtes neceſſarii ad convictionem rei, qui
judicari à nemine mortalium poteſt? Inſuper
Pontificem Romanum illo ævo purpuraâ fuiſſe
indutum nemo ſibi facilè perſuadebit. Quod ta-
men ſupponunt Acta Sinueſſana, in quibus unus
teſtium quærenti Marcellino, quo die ipſum
thurificantem vidiſſet, reſpondiſſe fertur: Quo
die exuiſti purpuram, & induiſti cocam, & gau-
debat ſuper te Diocletianus; & quos paulò antè
negabas, eis ante ejus tribunal thurificabas. Alia
etiam in iiſdem Actis narrantur cum circum-
ſtantiis & formulis ita peregrinis, ut mirum ſit,
ea in Compilationibus Conciliorum abſque de-
bita cenſura tolerari.
XXI. Neque objicias auctoritatem Nicolai Papæ I

Nicolaus ad Michaèlem Imperatorem ſcribentis, & Bre-
PP. I, & viarii Romani eadem „quæ ille de lapſu Mar-
Breviarium

Romanum Oellini ac reſponſo Synodi, referentis. Nam quoad
favent lap- Breviarium, non cenſeri debent exploratæ &
JIui Marcelli- inconcuſſæ auctoritatis quæcumque eidem ſunt

vi. inſerta: quod illius tot locis antea factæ corre-
ctiones evidenter probant. Et quoad Nirxolaum,

is bona fide allegavit, quæ ſuo tempore refere-
bantur ut certò vera, quæ tamen nunc ab Eru-
ditis ut certò falſa repudiantur. Qua in re nihil
commiſit quod Pontificiæ dignitati probro ver-
ti poſſit: alioquin tantè juſtius eidem objicere-
tur Marcellin: thurificatio, quantè gravius fo=
ret, Pontificem aliquem thus obtuliſſe cum ido-
lolatris, quâm in alicujus rei narratione erra-
viſſe cum vulgo hominum ceterorum etiam opti-
morum: præterquam quèd in recipiendis Si-
nueſſani Concilii ſuppoſititii Actis decipi po-
tuit Nicolaus. Nam in eadem Epiſtola ad Mi-
cha&lem paulè antè allegat etiam Acta cujuſdam
pſeudo-Concilii Romani ſub Sixto III in cau-

ſa Polychronii Heroſolymitani Epiſeopi, quem nul-

lum unquam in rerum natura fuiſſe ad annum
CCCCXXXIII num. XKXXVIII agno-
ſcit demonſtratque Baronius. Ille tamen poſt
ſuam reſtitutionem ſediſſe dicitur adhuc aunos
ſeptem & menſes ſex ; auditus autem in judicio
fuiſſe Valentiniano VII & Avieno Coſ. id eſt,
anno X poſt Sixti obitum. Hæc aliaque cùm
expendiſſet Baronius, & quaſi objeciſſet ſibi,
Acta ea ut legitima citata à Nicolao Romano Pon-
tifice, & à Petro Damiani, atque ab aliis poſtea
recentioribus de illis minimè dubitantibus, tan-
dem concludit: Libenter equidem andirem, V
quis eſſet (quod idem de Sinueſſanis Actis di-
cendum) qui eadem Acta veritati in omnihbut
redderet conſentanea, vel ſaltem aliqua ex parte
veriſimilia. Licèòt enim in his plurimum labhoris
inſumſerim, nihil præterea ſum conſecutus, niſi ut
impoſſibile eſſe repererim, ad veritatis lineam ea-
dem revocari aliquo modo poſſe.
XXII. Aſt, inquies, idem Baronius, qui & ipſe
Acta Sinueſ- Sinueſſana Acta in priori ſua editione Romana
ana fFruſra habuerat de ſuppoſitione ſuſpecta, in ſecunda
defen/s. Antuerpienſi conatus eſt ſuſpicionem detergere
Baron. anno eaque veriſimilia facere: quod in cauſa Polychro-
302. n. CI v. nii non fecit. Fateor, ſed eatenus tantùm id co-
natus eſt, (ut apparet ex Appendice ad annum
CCCII poſt X Tomum) quatenus utcumque
ſatisfaciat vehementiſſimis Virorum doctiſſimo-
rum querelis de Martyrologio atque Breviario
KRomano, quòd iſta in Eccleſia recitanda conti-
neant; ſuadeatque, Ecoleſiam Komanam, Juæ
Tom. I. J

32/
ante octingentos annos ita publicèò letta reperit, 1V.
quamvis ſibi valde moleſta, hand ad-so vans lepi- An. Ch. 30 ¾
terque iſta hacenur legenda reliquiſſe. Atque in
hoc libenter Baronio ſubſcribimus, quæ tamen
hactenus abolita non ſunt, aliquando abolen-
da non difſidimus, cùm ſcilicet inter omnes con-
venerit de eorum falſitate. Dicimus autem, Ba-

ronium non niſi paucas ex multis objectionibus

ſolvendas ſuſcepiſſe, idque languide ſatis & pa-
rum efficaciter per diſſimillima valde exempla?
Quod autem ait de tempore octingentorum an-
norum, quibus eta lelta in Eccleſia fuerint, id
neque certo aliquo documento probat; nec, ut
probaret, ſufficere poſſet fidei indubitatæ Actis
Sinueſſanis aſſetena cm ſimiliter aut etiam
diutius tolerata in Actis S. Silveſtri, aliorum-
que nonnullorum nunc ſine ſcrupulo examinen-
tur, & fide indigna judicentur. Utrum autem
Romana Eccleſia morem aſſumſerit legendi San-
ctorum Acta ſub matutinum Officium ante an-
nos plures quàm quadringentos aut quingentos,
& quidem dubito vehementer; adeoque priva-
ti ſolum uſûùs, non publici, erant, ſi quæ an-
tea extabant in Romanis Baſilicis Paſſionalia vel
Legendaria, inquit Papebrocius loco ſuprà ci-
tato, ex quo hæc mutuati ſumus.
Acta S. Felicis Epiſcopi Tubyzacenſis in Afri- xxXIII.
ca primus edidit Surius, & ex eo Baronius, ſed Paſſio S. Fe-
valde mendoſa & mutila. Poſtea integriora in icis Epiſe-
Tomo XII fui Spicilegii dedit Dacherius, & Tricani.
cum quatuor antiquis & optimis Manuſcriptis Baron. num.
contulit Baluzius, retulitque lib. 2. Miſcella- cCx vVIII
neorum. Horum autem initium eſt: Diocletia- & ſeqq-
no octies & Maximiano ſepties Conſalibus Augu-
Ris, exivit edictum eorundem Cæſarum vel Impe-
ratorum, &c. Tum programma polhetum eſt in ci-
vitate Tubyzacenſeé, die Nonarum J] muariarum.
In annum CCCIII Conlſulatus ille incidit,
ſed cùm hæc acta ſint Carthagine & in Africa
menſe Januario, referenda omnino ſunt ad an-
num CCCIV. Malè iraque apud Surium ſcri-
ptum eſt: Diocletiano novies & Maximiano octies
Conſulibus. In iiſdem Actis correctis legitur:
Decollatus eſt die otavo decimo Kalen das Fehrua-
rii, ibique in Nola corpus ejus poſitum eſt. Apud
Surium habetur, tertio Kalendas Septembris. Et

in vetuſtis Martyrologiis Paſſio S. Felicis refer-

tur ad diem IX Kal. Novembris, quèd, ut
conjicere licet, eo die aliqua ejus Reliquiarum
Translatio facta fuerit. Omiſeram monere Rui-
nartum in Actis ſinceris priworum Martyrum
S. Felicis Acta correæctiora edidiſſe.

ANNOPFERIODI GRCO-ROMAN &g 5796. Olymp. 270.
an. 3

O 4 C. ). 19. P. 18. April. Indict. G. Olymp.270.
zeundum
Jr su CHRISTI 303. Skaan,
H Anno Urbi⸗
MARCELLINI PAP B8. 1056.

PERSECHTIONIS DIOCLETIANI I.
DIOCIETIANI IMP. 20.

MAXIMIANI HERCHILII IMP. 18.
D num. I. & ſeqq. Coſſ. Diocletianus Aug. I1.
VIII, & Maximianus Herculus Aug. Conſules.
VII.
Sumtus ab utroque Conſulatus juxta ſecun- 11.
dam regulam; ille enim Auguſtei, hic Cæſarei Vicennalia.
Imperii Vicennalia Romæ celebrarunt. De Dio- & trium-
Ec a cletiani ?*6 Dio-

An. Ch. 303.
cletiani &
Maximiani.

III.
Concilium
Cirten ſe.

Baron num.

1. & ſeqꝗ.

328

§EC. IV. cletiani Vicennalibus loquitur Lactantius lib.

7II Non. Martias.

de Mortibus Perſecutorum cap. 17. ubi poſt-
uam narravit, quæ in perſecutione adversus
Chriſtianos hoc anno geſta ſunt, quæ nos anno
ſuperiori recitavimus, ſubdit Hoc igitur ſoelere
perpetrato, Diocletianus cum jam felicitas ab eo
receſſiſſet, perrexit ſtatim Komam, (anno nem-
pe currenti) ut illie Vicennalium diem el braret,
qui erat futurus ad duodecimum Kalendas Decem-
bres. Quibus ſolennibus celebratis, Cum lbberta-
tem popul: Komani ferre non poterat, impatteni
& ager animi prorupit ex Urbe, impendentibus
K lendis Zanuariis, quibus illi nonus Conſulatus
deferebutur. Acta ea lolennia die nata i Impe-
rii Cæſarei Herculii, ut anno CXCV III de-
monſtcavi. Hoc pariter anno, eodemque circiter
tempore uterque de Perſis aliiſque hoſtibus Ro-
mæ trium phavit, ut oſtendi anno CCCI, ubi &

oblervavi, triumphum cum Decennalibus & id

genus feſtis de more conjunéctum fuiſſe. Horum
autem Vicennalium indicium decima Eccleſiæ
perſecutio, quam hoc anno decretam fuiſſe an-
no præcedenti certis argumentis probavi. Qua-
re quæ ibi de ea dixi, huc transterendaa.
Goncilium Crtenſe Baronium & Petavium in
2. parte Rationarii Temporum induxit, ut cre-
derent, perſecutionem Diocletiancam anno ſu-
periori cœptam eſſe. Auguſtinus enim, inquiunt,
in Breviculo Collationis poſt Paſſionem Marty-
rum illud Concilium congregatum eſſe affirmat:
coactum eſt autem Diocletiano VIII & Maxi-
zgimiano VII Cofl. uti docent ipfius Concilii
Acta ab Auguſtino in lib. ʒ. contra Creſconium
relata, anno ſcilicet C CCIII. At, ut rectè
advertit Valeſius in Notis ad lib. 8. Euſebii cap.
2. mendum eſt in Actis illius Concilii, legen-
dumque: P. C. Diocletiani IX & Maximiani
VIII. anno ſcilicet C C CV. Id enim aper-
ciſſimne deducitur ex Breviculo Collationis die
III cap. 17. ubi dicitur: Nam geſta Marty-
rum, quibus oſtenaebatur tenebits perſocutionis,
Coſſ. geſta ſunt Diocletiano IX & Maximiano
VIII prid. Id. Februarias. G' ſta autem Epiſco-
palia decreti Crtenſis, poſt eorundem Contulatum
Neque hanc ſcripturam ſu-
ſpi cari quiſpiam de fallo poteſt. Addit enim ibi⸗
dem Auguſtinus, Officiales juſſos à Judice in-
ſpicere, quantum temporis interfuĩſſet inter Paſ-

ſionem Martyrum & Concilium Cirtenſe, dece-

ptos fuiſſe, ac per imprudentiam fal um renun-
tiaſſe. Nam cùm Geſta Martyrum inſcripta eſ-
ſent Diocletiano IX & Mximiano VIII, pri-
die dus Feb. Acta verò Concilii Cirtenſis poſt
Conſulatum Diocletiani novies & Maximiani
octies, III Nonas Martias, Officiales poſt-
Conſulatum pro Conſulatu ſumentes, menſem
dquntaxat inter utraque Geſta interpoſitum eſſe
reſponderunt; cùm tamen XIII menſium ſpa-
tium revera interpoſitum fuiſſet, ut rectiſſimè
tradit Auguſtinus. Extant quidem ipſa Mar-
tyrum Geſta, quæ in Collatione illa deſignan-
tur; veruùm in iis nec dies, nec Conſul adſcri-
ptus eſt, ut videre eſt apud Baronium. Aut igi-
tur hunc locum ex Breviculo Collationis, ubi
Geſta Martyrum Diocletiano I X & Maximiano
VIII Colſl. confecta memorantur, mendoſum
eſſe neceſſe eſt, aut inſcriptionem Concilii Cir-
tenſis in libro 3. contra Creſconium. Atqui in-
ſcriptio illa Ceſtorum Martyrum fallſa eſſe non
poteſt, ur patet ex dictis. Celebratum igitur fuit
anno CCCV, quo perſecutie ceſſavit, poſt-

Critica Hiſtorico-Chronologica

quam Diocletianus & Maximianus Imperium
depoſuerunt.
Affert Valeſius laudatus aliud argumentum
quo convinci poteſt. Cirtenſe Concilium Con-
ſulatu Diocletiani VIII hoc anno geſto col-
le tum non ſuiſſe. Cùm enim id Concilium coa-
Rum fuerit ad ordinandum Cirtenſis Eccleſiæ
Epiſcopum, teſte Auguſtino, quæro quis Epi-
ſcopus ab Epiſcopis illis ordinatus ſit? Non s”il-
vanus. Hic enim hoc ipſo anno adhuc Subdia-
conus erat Pauli Cirtenſis Epiſcopi, ut liquet ex
Geſtis Munatii Felicis. Paulum igitur dicent cum
Baronio, creatum ab illis Epiſcopum Cirtæ. Sed
neque hoc ſtare poteſt. Etenim ſub Paulo orta
eſt perſecutio, ut docent Acta apud Zenophilum
Conſularem Numidiæ, quæ reteruntur in lib. 3.
contra Creſconium: Zenophilus Conſularis dixit:
Qu'd admin ſtrabat tunc Silvanns in Clericatu?
Xeſpondit: Sub Paulo Epiſcopo orta eſt perſecutio,
& Silvanus Sabdiaconus fuit. At in Cirtenſi Con-
cilio Coll. Diocletiano VIII & Maximiano
VII baulus Epiſcopus factus eſt; quomodo
illud verum eſſe poterit, ſub Paulo ortam eſſe
perſecutionem, cùm Cirtenſe Concilium, in
quo creatus dicitur Epiſcopus, anno, ut mini-
mùm dicam, polt initium perſecutionis geſtum
ſit. Sed omnino veriſſimum eſt, quod in illis
Actis dicitur, ſub Paulo Cirtenſium Epiſcopo
ortam eſſe perſecutionem, Diocletiano VIII
& Maximiano VII Coll. quo anno Manatius
Feliæ Curator Reipublicæ Cirtenſium ingreſſus
domum Pauli Epiſcopi, juſſit ut traderet Scri-
pturas, ut legitur in Actis apud Zenophilum
Conſularem, quæ referuntur in lib. 3. contra
Creſconium, & in Epiſt. Auguſtini 165. juxta
veterem ordinem, & quæ poſt Collationem Car-
thaginenſem edita ſunt, illud, inquam, veriſſi-
mum eſt; falſum verò, Cirtenſe Concilium geſtum
fuiſſe Diocletiano VIII & Maximiano VII
Coſſ. Denique conſtat, Cirtenſe Concilium coa-
ctum fuiſſe anno poſt Geſta illa Martyrum Afri-
canorum, ſeu potius XIII menſibus. Nam
Concilium geſtum eſt III Nonas Martias; Mar-
tyrum autem Geſta pridie Idus Feb. Ergo ſi Con-
cilium Cirtenſe actum eſt Diocletiano VIII
Conſule, Paſſio Martyrum Conſtantio I V Con-
ſule, anno nempe CCCII pridie Februarii
contigerit, neceſſe eſt. Atqui perſecutio cœpta
eſt ſeptimo Kalendas Martias, ut habet Lactan-
tius lib. de Mortibus Perſecutorum cap. II. aut
menſe Martio, ut ſcribit Euſebius; ex cujus
utriuſque teſtimonio aliiſque argumentis perſe-
cutionem præſenti anno inchoatam eſſe certiſſi-
mum redditur. Hæc accuratè Valeſius citatus.
Baluzius tomo 2. Miſcellaneorum refert Acta
S. Saturnini & ſociorum, quibus hunc titulum
in Codice MS. præfigi dicit: Iacipiunt Confeſſio-
nes & Actus Martyrum Saturnini Presbyteri, Fe-
licis, Dativi, Ampeli, ceterorumque infra ſori-
ptorum, qui propter collelctas S& ſoripturas domi-
nicas ſub Anulino Proconſule Africæ die pridie
Idus FEebruarii Carthagine Dominum confeſſi di-
verſis locis, temporibuſque diſoretis beatiſſimum
ſangninem profuderunt. Cùm itaque perſecutio
die tantum XXIII Februarii excitata fuerit, San-
cti illi poſt præſentem annum martyrio coronati.
Scripta ſané ſunt Acta illa, inquit Baluzius in
Noris, ab aliquo Donatiſta, ſed docto & erudi-
to, & qui non admodum remotus fuit ab ævo
Diocletiani. Falluntur autem vehementer, qui
auctoritate Auguſtini abutuntur, ut probent, ea

§ . C. IV.
An. Ch. 30.

1V.
Concilium
Cirtenſe an-
no CCCV
celebratum,

V.
Saturninus
E alii in
Africa mare
tyrio coro⸗=⸗
naté.

Baron. num.
XXXVI&

ſeqq.

eſſe

1

1.
Plures
yrethar
ye,
Baton, nul
crIII à

ſegg.

VII.
peſſelutin
Diucletia-
nea Galliaa
non afllixit
Baron. nur
CxXIV&
& leqg.

—

40. Iy.
Ch. 30
IV.
Onciliun
irtanſe an.
CCCV
lelrann,

V
n Satun in
(& alii n
. Gitendk.
e⸗ ri o
“ nati
ſie garon
. xxXVI
10
an⸗
ati⸗
gi
Gi⸗
70
gci

e
7
l⸗

in Annales

5SAC. IV. eſſe ipſa Proconſularia geſta excepta à Norariis,
An. Ch. 303, cùm é contràâ ex teſtimonio Auguſtini colligatur,
non extare hodie ea geſta, ſed tantum hiſtoriam
quam Donatiſta ille ex iiſdem geſtis concinna-
vit. Nam Auguſtinus in Breviculo diei tertiæ
cap. I7. docet, Geſta Martyrum notata fuiſſe Dio-
cletiano I X & Maximiano VIII Conſulibus,
pridie Idus Februarii, cùm in hoc libro ſcri-
ptum ſimpliciter ſit, abſque ulla temporis no-
ta, bellum, ex quo orti ſunt Traditores, com-
motum fuiſſe temporibus Diocletiani & Maxi-
miani. Præterea quæ in capite 16. & ſeqq. di-
cuntur de Menſurio & Cæciliano, ea profectè
non pertinent ad geſta Proconſularia; & lecta
in Collatione Carthaginenſi non fuiſſe, rectè ob-
ſervatum eſt à Baronio. n rrlenti e
VI. Cùm perſecutio anno tantum præ lenti ece
Plure: Mar- rit, martyria anno præcedenti 4 Baronio re nei
tyres hoc an- ad præſentem, & quæ hoc anno recitat, ad ſe⸗
no0. quentem magna ex parte revocanda & ſic dein-
Baron, num. ceps. Baronius enim, qui anno uno perſecutio-

CVIII & nem antevertit, toto decennio, quo ea dura-
ſeq. vit, anno uno à via deflectit. HM
VII. Exiſtimavit Baronius, durante Diocletiani
Perſecutio perſecutione Gallias Martyrum ſanguine exun-
Diocletia- daſſe. Certum tamen videtur, eam in illis, ubi
nea Gallias

„(Conſtantius imperabat, locum non habuiſſe;
Z e id enim diſertè affirmat Lactantius lib. de Mor-
cxxIVS& tibus Perſecutorum cap. I5. cujus egregia verba
& ſeqq. anno antecedenti retulimus. Neque Lactantius,
qui Criſpum Cæſarem Conſtantini Magni fi-
lium in Gallia jam ſenex Latinis literis imbuit,
hoc ignorare potuit. Lactantio ſuffragatur Euſe-
bius lib. S. cap. 13. ubi poſtquam de Conſtantii
morte locutus eſt, ait: Denique tum aliis in re-
bus humaniſſimum ſe ac beneficentiſſimum erga
omnes praſtitit: tum concitati aderſus nos bell
nullatenus particeps fuit. Sed cum veri Dei cul-
tores, qui ſub Imperio ſuo degebant, immunes ab
omni noxa & calumnia ſervaſſet, nec aut Eccle-
Kkarum ades ſubvertiſſet, aut quidquam adverfus
naſtros eßet molitus, tandem feliciſſimum al bea-
tiſſimum vitæ exitum conſecutus eſt. Vides, La-
Gkantium & Euſebium in eo convenire, quòd
nullam, quæ in Conſtantii ditione Martyres fe-
cerit, perſecutionem fuiſſe uterque aſſerat; eò
magis quèòd ipſemet Lactantius citatus oap. 24.
de Conſtantino jam Auguſto loquens ſcribat:
Suſcepto Imperio Conſtantinus Auguſtus nihil egit
prius, quam Chriſtianos cultui ac Deo ſuo redae-
re. Hac fuit prima efus ſanbtio ſanctæ Keligioni re-
ſituta. At ut rectè obſervat Dodw'ellus in Diſ-
ſert. X I Cyprianica, quæ eſt de Paucitate Mar-
tyrum num. LXXV, nihil habuiſſet agendum
Conſtantinus, ſi nihil fuiſſet à patre ejus Con-
ſtantio in Chriſtianorum cauſa innovatum. Qua-
re verum eſt quod ſcribit Lactantius loco lau-
dato: Conſtantius ne diſſentire à majorum præce-
ptis videretur, Conventicula, id eſt, parietes;
qui reſtitui poterant, dirui paſſus eſt verum au-
tem Dei templum quod eſt in hominibus, incolume
ſervavit. Baluzius in Notis ad cap. 16. Lactan-
tii confirmat ejus ſententiam ex Libello precum
Conſtantino M. oblato à Donatiſtis apud Opta-
tum Milevitanum lib. 1I. Rogamus te, Con-
ſtantine optime Imperator, quoniam de genere ju-
ſto es, cujus pater inter ceteros Imperatores per-
ſecutionem non exercuit, & ab hoc facinore immu-
nis eſt Gallia, petimus ut & Gallia nobis Judices
dari præcipiat Pietas tua. Galliæ ergo fuerunt
immunes ab hac perſecutione. Quin & Eutro-
Tom. I.

.

, a 4 .
C. Baroni:. 329
Pius initio libri 10. dicere videtur, Gallicum ſan- S £ C. 1V.
Suinem non fuiſle fuſum in hac perſecutione; An. Ch. 303.
cum de Conſtantio ſcribat. Hic non mod' ama-
bilis, ſed etiam venerabilis Gallus fuit, præci-
pusè qubd Diocletiani ſuſpebtam prudentiam, &&
Maximiani ſanguinariam temeritatem Imperib
ejus evaſerant.
Sed adverſùs hæc reclamant Hiſtoriæ pluri- VIII.
marum Galliæ civitatum ac Provinciarum, quæ 5 lures in
ſuos Martyres hac perſecutione ad Deum 6 i⸗ alſ⸗
translatos prædicant, ita ut vix ulla civitas fues Tenntuf⸗
rit intra Gallias, quæ tum non dicatur maduiſ
e ſanguine Chriſtianorum. Quæ ſic conciliari
poſſe exiſtimat Baluzius initio quidem Gallias
à perſecutione non fuiſſe prorſus immunes, oc-
cupato videlicet Conſtantio contra Barbaros 3
ut Boſquetus in lib. 4. Hiſtoriarum Eccleſiæ
Gallicanæ cap. II. at pro conſuetudine & ſolito
Gentilium furore multos Chriſtianos in Galiis
cæſos fuiſſe. Confirmat hæc Euſebius in fine li-
bri de Martyribus Palæſtinæ: Nam quæ ulterius
lræ ſunt regiones, lalia videlicet tota, &s Siciliaz;
Gallia quoque, & quæcumque aad occaſum Solis por-
riguntur, Haſpania, Mauritania, & Africa, cumͤm
vix Auobus primir perſecutionis annis integris fu⸗=
rorem belli expertæ eſſent, divini Naminis præ-⸗
ſentiſſimum anxilium &g pacem brev' ſant conſo=
cutæ. Veroſimilius forſan dici poſſet, Martyres;
qui Diocletiano & Maximiano ſævientibus, paſ⸗
ſi in Gallia dicuntur, morte affectos fuiſſe ini=
tio Imperii Diocletiani, quando Herculium ad-
huc Cæſarem in Gallias adverſs Bagaudas mi-
ſit. Neque enim antiqua Martyrum Acta repe-
rire eſt, in quibus Conſtantio Cæſare imperante
perſecutionem in Gallia viguiſſe legatur. Qua-
re exiſtimo; Scriptores perſecutiones peculiares
in quibuſdam Provinciis & urbibus, primis Dio-=
cletiani & Maximiani Herculii annis excitatas,
cum perſecutione generali, quæ hoc anno con-=
tigit, confudiſſe, ut ante me Baronius obſer-
vavit. Quoad Euſebium, is loco mox citato con-
firmat quod Lactantius ſeripſit, Conſtantium
nempe templa dirui paſſum eſſe, 4 populo nimi-=
rum, vel à Præfectis. Quèò d ſi nulla templa di-
ruta fuiſſe Euſebius exiſtimaret, ſibimet contra-
diceret; cùm Galliam inter Provincias numeret;
quæ belli furorem expertæ ſunt, & alibi tradat,
Conſtantium nec Eccleſiarum ædes ſubvertiſſe;
nec quidquam adverſus noſtros eſſe molitum.
Quòd ſi nihil etiam adverſùs Chriſtianos 4 po⸗
pulo vel à Præfectis molitum eſſet, immeritò ſcri⸗
beret, Galliam, cùm vix duobus primis perſe-
cutionis annis integris furorem belli experta eſ=
ſet, pacem brevi conſecutam eſſe. Quamobrem
Euſebius in poſteriori loco mox laudato iis, quæ
in priori dixerat, non contradicit; ſed tantùm
indicat, perſecutionem in Occidentalibus Pro=⸗
vinciis poſt biennium ceſſaſſe; in Gallia verò,
ubi nulli Martyres facti, templa à populi furo⸗
re fuiſſe immunia. Exiſtimo autem, anno tre-
centeſimo quinto, quo Diocletianus & Maxi-
mianus abdicarunt, ideo perſecutionem in re-
gionibus Occidentalibus Severo Cæſari com-
miſſis ceſſaſſe; quia is ipſo dignitatis exordio po-
pulos à ſe alienare noluit.
Vibtorinus Epiſcopus fuit, non Pictavienſir „ 1 X.
ut Baronio, aliiſque multis creditum, ſed Peta- Pidkorinus
Vienſis ſeu Pitabionenſis in ſuperiori Pannonia, Bcere
ut ſingulari libello docuit oannes Launoius“MWs.
Doctor Theologus Facultatis Pariſienſis. Plo- Baron num-
ruit exeunte tertio Eccleſiæ ſeculo, & hoc anno XVNKEA
Ee z quarto

30
3F C IV. quarto Nonas Novembris Martyr pro Fide Chri-
An Ch. 303. ſti occubuit. Scripſit multa in pleroſque ſacræ
Scripturæ libros: qua de re legendus Labbeus
in Diſſert. de Scriptoribus Eccleſiaſt.
X. Ruinartus in Actis Martyrum ſinceris recitat
Paſſio S. Ge- Acta Sancti Geneſü ex mimo Martyris à ſe cum
neſii ex mi. variis MSS. collata, in quibus Dicitur: Càm eſſet
mo Mar Jrin z Urbe Roma Magiſter mimithelæ artis, qui ſtans
cantabat ſuper pulpitum, quod themele vocabatur,
& rerum humanarum erat imitator, &c. Eſt ty-
mele vox græca ſignificans locum editiorem, in
quo geſticulatores ſaltare, vel geſtis ridiculis
adſtantes recreare ſolebant. Sed cùm Geneſius
ſacramentorum noſtrorum myſteria compleſſet,
Diocletiano Imp. exhibictus dixit, ſe ex eorum
ſanctificatione ludum ei exhibere velle, & ba-
ptizatus, juſſus eſt decollari VIII Kal. Septemb.
inquiunt Acta ſincera. De hoc ſancto Geneſio
nullum verbum habet Baronius in Annal. licet
de eo loquatur in Notis ad Martyrologium Ro-

manum ad diem XXV Auguſti, quo ſicuti

alter Sanctus Geneſius Arelatenſis, de quo ſta-
tim, colitur. Hinc, ut opinor, factum, ut
Monbritius; & quidam alii ex duobus Geneſiis
unicum fecerint, quod eo proclivius fuit, quo
Arelatenſis hoc etiam ſeculo paſſus ſit.
XI. Baronius num. CXXX meminit ſancti Ge-
Paſſio S. Ge- neſi Arelatenſis, qui ante tribunal Judicis Ex-
neſti Arela- eptoris munere fungebatur, & cujus l'aſſionem
renſt. ſcripſiſſe creditur ſanctus Paulinus Nolanus Epi-
ſcopus, qui paulèò poſt ipſum vixit. De hoc
Geneſio loquitur Gregorius Turonenſis lib. 1I.
Mirac. cap. LXVII & ſeq. aitque: Hanc etiam
Baßilicam ſanti Geneſi Arelatenfis Reliquiis illu-
ſtravit, & ſtatim cap. ſequenti: Hic verò Mar-
eyr Geneſius, deciſione cervicis agonem pro Chriſti
nomine apud eamdem Arelatenſem ſeilicet urbem,
pollente fervore fidei conſummavit. Tum eodem
capite ac inſequenti quædam eius miracula me-
morat. Inſigne aliud miraculum hujus ſancti
Martyris, quod ſancto Honorato Epiſcopo Are-
latenſi exiſtente ab eodem patratum S. Hilarius
Arelatenſis Epiſcopus fuſo & eleganti ſermone
refert. Cùm enim Pons qui inter Arelatem &
ſociam urbem hodie caſtrum Trenquartaille ap-
ellatum die natali ipſius ſancti incerto caſu cor-
ruiſſet, & Rhodanus infinitum populum, qui
ad eius natalem diem convenerat, mergeret,
erupit & vaſto gurgite glorioſus exercitus, Jorda-
nem iterum crederes rupto divinitus amne potuiſ-
ſe, ita ut nullus perierit, ſicut narrat S. Hilarius
qui teſtatur ſe tunc ibi adſtitiſſe, & pedem ab
ipſo (at ita dixerim) ponte retuliſſe. Legenda
quæ de hoc ſancto Martyre Ruinartus in Actis
ſinceris Martyrum cum eius Paſſione exhibet.
Dodwellus in Diſſert. XI Cyprianica de
Paucitate Martyrum num. LXXV, exiſtimat,
i,: nullos Martyres in Hiſpaniis hoc tempore fuiſſe,
martyrium quòd eas Conſtantius regeret. Victor enim de
teßi. Cæſaribus, qui ſcribit, Italiam & Africam Ma-
Baron. num. ximiano Herculio paruiſſe, de Conſtantio ait:

XII.
Plures in
Hiſpaniis

cxXXIII. Quaſi partito Inperio, cuncta quæ trans Alpes
&& ſeqq. Gallniæ ſunt, Conſtantio commiſſa. Quare cùm Hi-

ſpanias aliis ditionibus Victor non accenſuerit,
putat Dodwellus Vir eruditiſſimus, Hiſpanias,
Britannias, & Gallias Conſtantio Cæſari credi-
tas, indeque infert, nullos in Hiſpaniis Marty-
res fuiſſe; cùm nullum acceſſerit Conſtantii edi-
ctum, & Urbici Magiſtratus, cùm gladii poreſta-
te carerent, nullos marryrio coronare poſſent.
Verùm Victoris verba citata tantùm oſtendunt,

Critica Hiſtorico-Chronologica

840

Conſtantium Gallias rexiſſe; Hiſpanias autem S C. IV. An.Ch,

Maximiano Herculio ſubditas fuiſſe docet La- An. Ch. 303.
ctantius lib. de Mortibus Perſecutorum cap. 8.
Nam cùm ipſam Imperii ſedem teneret Italiam,
(nempe Herculius ) ſubjacerentque opulentiſſimaæ
Provinciæ, vel Africa, vel Hiſpania, non erat in
cuſtodiendis opibus tam diligens, quarum illi co-
pia ſuppetebat. Quare Prudentius à Baronio cita-
tus verè ſcripſit, innumeram Chriſtianorum
multitudinem in Hiſpaniis martyrium pertuliſſe,
quod tamen perperam etiam negavit Morinus
lib. 19. de Adminiſtrat. Sacrament. Pœnitent.
Cap. 19. =
Qo anno Oſius Cordubenſis Epiſcopus Chriſti g,
. . oret Oſius.
Fidem coram Præſide confeſſus ſit, hactenus garon. num
obſcurum, ut infrà videbimus, cm de Conci- cxLIII.
lio Illiberitano verba faciemus.
Hoc vel præcedenti anno ante triumphum XIV.
Perſicum pax Romanos inter & Perſas tandem Romano; in-

XIII.

Anno Dr
10 7
Olymp.
Al 4.

ſancita. Anno quidem CCXCVII ex Idacio 7 „. D er.
in Faſtis & Auctore Chronici Alexandrini dixi- vie Sblan,

mus Perſas à Galerio ſuperatos fuiſſe; & ex Li- Roma ge-
banio eos poſt ingentem illam cladem quadra- ſtum pax
ginta annos in apparatu conſumſiſſe, bellumque Jancita.
anno CCCXXXVIrenovatum fuiſſe. Sed vel DW

. . lu,.
Libanius loquitur numero rotundo vel annos nnl⸗
. ertte icennalis
illos XL non à pace, ſed à magna illa clade de- lnjei 4
ducit. Petrus Patricius in Excerptis de Legatio- gikei Hir-
nibus pag. 26. refert Narſæum Perſarum Regem uli.

Appharban Legatum ad Maximianum Galerium
miſifſe, qui aſſeruit Narſæum conditiones non II.
ferre, quibus pacem fieri vellet, ſed id omne Dibelatian
Imperatoris arbitrio permittere. Hoc ſolum ipſum 6
hortari, ut ſibi uxorem & filios redderet. Sed li- Pamnuff
cet Perſæ captivi æque liberaliter haberentur, ac Eu⸗
ſi domi ſuæ, ut nobiles ſolent, fuiſſent, hoc ta-
men tantum obtinuit à Galerio, at ſperaret non
multò poſt fore ut impetratà ab Imperatore venid
captivi ad ipſum redirent. Hæc Legatio anno in-
certo miſſa. Refert poſtea Petrus Patricius cap.
29. Galerium & Diocletianum Niſibi conve-
niſſe, & miſiſſe legatum in Perſidem Sicorium
Probum, cujus legationis capita hæc fuêre: ut
Romani in Oriente haberent Intilinem, cum So-
phene, Arſanicen cum Cardonene, & Zabdicene,
&“ Tegris fluvius utriuſque imperii limes eſſet.
Conventionum locus Niſibis, ad Tigrim amnem
ſita, eſſet. Narſæus ſolum abnuit conventionum
locum eſſe Niſibim, cetera capita admiſit, ſic-
que pax peracta, & reſtitutæ ſunt illis ejus uxo-
res integræ ſicuti & liberi.
Pacis tractatio ad annum ſequentem dilata
fuiſſe non videtur; cùm Diocletianus morbo de-
tentus Ravenna ad Meſopotamiam, in qua Ni- sa, Perſs
ſibis poſita, non videatur proficiſci potuiſſe. Romanis os=-
Meminit hujus pacis Ammianus lib. 25. cap. 7. dunt. .
aitque Perſas Romanis ceſſiſſe quinque regiones
Tranſtigritinas; earumdem provinciarum memi-
nit Rufus Feſtus in Breviario. Valeſius in Notis
ad Ammianum ait ſe ſæpenumero dubitaſſe cur
Tranſtigritanæ dicantur eæ regiones, ex quibus
leræque Romanis erant cis Tigrim. Verum res
nullam difficultatem habere videtur; cùm enim
à Perſis provinciæ Tranſtigritanæ ſemper appel-
latæ fuiſſent, nomen etiam illud retinuèêre poſt-
quam juris Romani factæ ſunt.
Quinque hæ provinciæ Tranſtigritanæ vulgo XVI.
appellatæ, præterquam quod varia ſortiebantur Kegiones ,
nomina, hæc à Librariis variè depravata fuêre. als. .
Harum tamen propria nomina fuiſſe exiſtimo vincie for-
Arzanenam, Sophenen, Intilinem, Zabdicenen mam re-
& Cor- dacta.

XV. L .
Provincias
Transtigri-

= —

6 IV.
1 Ch. 30)1

XII
lorer .
Naron.-nun.
IIII.

IIV.
Nonanot in.
ter & bere
ſus aute
triumhum
Romns ge⸗
Zumer

ancita.

W 17,.
rovincias
ge⸗ ,mnii⸗

ſe. Romanif

7. unt,
l
lis
cut
ibus
res

Aicant.

S. C. Iv. & Corduenam. Harum provinciarum occaſione
An. Ch.304. varia Romanos inter & Perfas bella exorta, à
Satrapis, ut vocabantur, antequam in Roma-
norum poteſtatem venirent, & ante Juſtinianum
Imp. adminiſtratæ erant. Hic ut liquet ex No-
vella 31. Joanni Prætorio Orientis Præfecto &
Exconſuli inſcripta, Armeniam in quatuor pro-
vincias dividens, quartam ex quinque illis re-
gionibus, quæ priùs in forma provinciæ non con-
tinebantur, conſtituit, Satraparum nomen abro-
gavit, hancque provinciam Conſularem eſſe
voluit.

—

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMAN &g 5797.

1057. .April. Indict. 7.
Oiymp. 270. O 5AB. ) I. P. 9. April. Indict. 7
an. 4. IrsucCHRISTI 304.

MARCELLINI PAP 9.
PERSECUITIONIS 2.

DIOCLETIANI IM Pp. 2I. MAXIMIANI
HERC;muILII IMP. 19.

I. Num. I ad XXIII. Coſſ. Diocletianus

Conſules. Aug. I1, & Maximianus Herculius Aug.
icennalia rrII. Hic Conſulatus juxta ſecundam Conſula-
a ne. tuum Cæſareorum regulam Imperii enim Au-
sulii. guſtei Vicennalia celebravit: Diocletiani Con-

ſulatus juxta tertiam. H
1I. Euſebius in Hiſtoria, Zoſimus lib. 2. Idacius
Diocletianus in Faſtis, Auctor Chronici Alexandrini, aliique
& Maxi- Diocletianum & Maximianum Herculium hoc
mianus a'- anno abdicaſſe ſcribunt, quæ communis ſenten-
tia Eruditorum fuit, antequam Lactantii liber
de Mortibus Perſecutorum lucem videret. Sed
eo publicato omnibus patuit, anno tantùm ſe-
quenti utrumque Imperatorem novo exemplo,
ut habet Eutropius, vitam privatam amplexum
eſſe. Juvat hic Lactantium cap. 17. audire: Vi-
cennalibus celebratis, cum libertatem populi Ko-
mani ferre non poterat, impatiens & ager animi
prorupit e Urbe impendentibus Kalendis Janna-
ris, quibus illi nonus Confulatus (hoc anno ge-
ſtus deferebatur. Tedecim dies tolerare non po-
zuit, ut Komæ potins, quaàm Ravennæ procederet
Conſul. Sed profeltus hieme, ſaviente frigore atque
zmbribus verberatus, morbum levem ac berpe-
tuum traxit; veratuſque per omne iter, leética
plurimum vehebatur. Sic aſtate tranſalta (cur-
rentis nempe Chriſti anni ) pir circuitum ripæ
ſtrigæ Nicomediam Venit (per ripam nempe Da-
nubii, qui antiquus erat Imperii limes, ubi erant
prætenturæ Illyricianæ, ſtrigæ dictæ „ut oſtendit
Dodwellus in ſingulari Diſſertatione de Ripa
ſriga) morbo jam gravi inſargente. Leodcumque
ſe premi videret, prolatus eſt tamen ut Circum,
quem fecerat ,dedicaret anno poſt Vicennalia re-
pleto. Deinde ita languore oppreſſus, ut per omnes
Deos pro vita ejus rogaretur, donec Idibus De-
cembribus (currentis ſc. anni) luäctas repentè in
palatio, mæ&ſtitia & lacrymæ, Judicum trepidatio
E& ſilentium. Tota civitate jam non modo mortuum,
ſed etiam ſepultum dicebant um repentè mans
poſtridie pervagari fama quòd viveret, domeſtico-
rum ac judicum vultus alacritate mutari. Non de-
fuerunt, qui ſuſpicarentur celari mortem ejus, do-
. nec Cæſar veniret, ne quid fortè à militibus nova-
retur. Qua ſuſticio tantum valuit, ut nemo crede-
ret eum vivere, niſi Kalendis Martiis (anni ni-
mirum 305.) prodiſſet, vix agnoſcendus, quippe

in Annales C. Baronin. 3 31

qui anno ferè toto agritudine tabuiſſet. Et ille Idi- S C. IV.
bus Deçembribus morte ſopitus animam receperat, An. Ch. 304.
nec tamen totam. Demens enim fabtus eſt, ita ut
certis horis inſaniret, certis reſipiſceret. Tum
cap. 18.
Nec multi, pöſt diebus Cæſar (nempe Galerius III.
Maximianus) advenit, non ut patri gratularetur, Hac abdi-
Jed ut eum cogeret Imperio cedere. Jam conflixe- catio condia.
rat auſper Maximiano ſene, uamqiut terruerat in-
jetto armorum oiviliun, metu. Aggreſſus eſt ergo
Diocletianum primum molliter & amico, jam ſe-
nem eſſe dicens, jam minus validum & aqmini-
ſtrandæ KReipublica inhabilem, debere illum re-
9uieſcere poſt labores. Smul &? exemplum Nervæ
proferebat, qui Imperium ITrajano tradidiſſet. Ile
Verò aiebat, ei indecens eſſe, ſi poſt tantam ſublimis
faſtigii claritatem in humilis vitæ tenebras deci-
daſſet, & minhs tutum, quòd in tam longo Imperio
multorum ſili odia quæſiſſet. Nerva verò uno anno
imperante, chm pondus & curam tantarum rerum
Vel atate vel inſolentiaà ferre non quiret, abjeciſſe
gubernaculum Reipublicæ, atque ad privatam vi=
tam rediſſe, in qua conſenuerat. Verum ſi nomen
Imperatoris cuperet adipiſci, impedimento nihil
eſſe, quominus omnes Auguſti nuncuparentur. At
lle qui Orbem totum jam ipſe inhiaverat, ocum
inde ſibi aut nihil prater nomen aut multhm vide-
bat accedere, reſpondit, debere ipſius diſpoſitionem
in perpetuum conſervari, ut duo ſint in Repablica
majores, qui ſummam rerum teneaut item duos
minores qui ſint adjumento. Inter duos facils poſſe
concordiam ſervari, inter quatuor pares nullo
modo. Si ipſe cedere noluiſſet, ſe ſibi conſulturum,
ne amplilks minor & extremus eſſet. Jam fluxiſſe
annos quindecim in Illyricum vel ad ripam Danu-
bii relegatus cum gentibus barbaris luttaret oum
alii intra laxiores & quietiores terras delicatè im-

Perarent.

His anditis, ſenex languidus, qui jam WMaxi- IV.
miant ſenis literas acceperat ſeribentis quacumque Electio Coe⸗
locutus fuiſſet, & didicerat augeri ab eo exerci- ſarum.
am, lacrymabundus. Eiat, inquit, ſi hoc placet.
Sapererat ut communi conſilio omnium Cæſares
legerentur. Quid opus eſt conſßilio, cum ſit neceſſe
illis duobus placere quidquid nos fecerimus à Ia
plans, nam illorum ſilios nuncupari neceſſe eſt. Erat
autev Maximiano felius Maxentius, bujus
pſius Maximiani gener, homo pernicioſa ac malæ
mentis, adeo ſuperbus & contumax ut neque ſo-

cerum ſolitus ſit adorare. Et idcirco utrique in viſus

Fuit. Conſtantio quoque Klius erat Conſtantinus,
ſanctiſſimus adoleſcens, & lla faſtigio digniſſimus,
qui inſigni & decoro habitu corporis, & induſtria
militari, & probis moribus, & cowmitate Eingulari,
militibus amaretur, à privati, & optaretur.
BEratque tunc præſens, jam pridem à Diocletiano
factus Tribunus ordinis primi. Quid ergo fiet? Ille
mnquit, dignus non eſt. Qui enim me privatus con-
temſit, quid faciet, cuùum Imperium acceperit?ꝭ Hic
verò & amabilis eſt, & ita imperaturus, at patre
ſuo melior & clementior judicetur. ka fiet ut go
non poſſim facere quæ velim. Eos gitur oportet
nuncnpari, qui ſint in mea poteſtate, qui timeant,
qui nihil faciant niſi meo juſſa. Quos ergo facie-
mus? Severum, inquit. Illumne ſaltatorem, temu-
lentum, ebrioſum, cui nox pro die, & dies pro
nocte? Dignus, inquit, quoniam militibus Fedeliter
Præfuit; & eum miſi ad Maximianum, ut ab eo in-
duatur. Eſto. Alterum quem dabis? Hanc, inquit,
oſtendens Daiam adoleſcentem quendam ſemibar-
barnm, quem recèns juſſerat Maxrximinum vocari

Ee 4 de

An. Ch. 304.

V.
Severus &α
Maximinus
Caſares
greati.

V I.
Abdicatio
Impp. anno
ſequenti
facta.

332
de ſuo nomine. Jam & ipſß Diocletianus nomen ex

parte mutaverat hominis (legendum ominis, ut
△ . .
oſtendi anno CCXCII) causa, quia Maxi⸗

mianus (nempe Herculius) fidem ſumma reli-

gione praſtabat. Quis eſt hic quem mihi oFers?
Meus, inquit, affnis. At ille gemebundus „Non,
inquit, eos homines mihi das quibus tutela Reipu-
blicæ committi poſſit. Probavi illos, inquit. Iu vi-
deris, qui regimen Imperii ſuſcepturus es. Ego ſatis
laboravi & providi, quemadmodum me imperante
Reſpublica ſtaret incolumis. Si quid acceſſerit ad-
verſi, mea culpa non erit. . .
Clam hac eſſent conſtituta, proceditur Kalendis
Maiis. Conſtantinum omnes intuebantur. Nulla
erat dubitatio. Milites qui aderant, & priores mi-
litum electi & acciti ex legionibus, in hunc unum
intenti gaudebant, optabant & vota faciebant.
Erat locus altus extra civitatem ad millia feré
tria, in cujus ſummo Maximianus ipſe purpuram
ſumſorat; & ibi columna fuerat eretta cum Jovis
hieno. Eò pergitur. Concio militum convocatur. In-
quit ſenex cum lacrymis, alloquitur milites, ſe
invalidum eſſe, requiem poſt labores petere, Iupe-
rium validioribus tradere, alios Cæaſares ſubrogare.
Summa omnium expectatio quid afferret. Tunc
repentè pronuntiat Severum & Maximinum Ca-
ſares. Obſtupefiunt omnes in tribunali. Conſtantinus
adſtabat ſuſum: (ita Veteres pro ſurſum ) ſciſci-
tari inter ſe, num Conſtantini immutatum nomen
eſſet, chm in conſpectu omnium Maximianus ma-
num retrorſum extendens protraxit àtergo Daiam,
Conſtantino repulſo, & exuto veſtem privatam,
conſtituit in medium. Mirari omnes 4uaz eſſet unde
eſſet. Nemo tamen reclamare auſus cunctis
inſperatæ novitate rei turbatis. Huic purpuram
Diocletianus injecit ſuam, quà ſe exuit, & Diocles
iterum factus eſt. Tum deſcenditur, & rhedà per
civitatem veteranus Rex foras exportatur, in Pa-
triamque dimittitur. Daia verò ſublatus nuper a
pecoribus & ſilvis ſtatim ſeutarius, continuo Pro-
tector, mox Tribunus, poſtridie Cæſar, accepit
Orientem calcandum &s conterendum, quippe qui
nec militiam, neque Rempublicam ſciret, jam non
pecorum, ſed militum paſtor. Ita Lactantius in
lib. de Mortibus Perſecutorum, qui Baronii tem-
pore lucem non viderat. .
Hanc itaque Cæſarum nuncupationem &
Imperatorum abdicationem non hoc anno, ſed
ſequenti, idque Kalendis Maiis, ut Lactantius
prodit, contigiſſe, certum eſſe debet. A Lactan-
tio ſtat Victor de Cæſaribus, qui de Auguſteo
Conſtantii Chlori & Galerii Maximiani Imperio
loquens inquit: Galerio Maximiano quinquennii
Imperium, Conſtantio annuum fuit; quod verum
eſſe non poteſt, ſi ante annum CCCVuterque
Auguſtus renuntiatus: Conſtantius enim anno
CGCCVI menſe Julio; Galerius verò anno
CCCXI vità functi ſunt. Conſtantius primus
Auguſtus dictus eſt, prioremque gradum obti-
nuit, ut teſtatur Euſebius lib. I. de Vita Con-
ſtantini cap. 18. Solent autem Scriptores Hiſto-
riæ Auguſtæ, dum loquuntur de Imperatoribus,
qui proximè poſt Diocletianum Imperium admi-
niſtrarunt, eorum annos numerare à morte il-
lius, qui primum locum adeptus erat, ut liquet ex
exemplis, quæ anno cccIv. & anno cccxvIII in
medium Kram. Quare cùm Conſtantius ſupre-
mum honoris faſtigum anno CCCV conſe-
cutus fuerit, & annum tantùm cum aliquot men-
ſibus à Victore neglectis imperarit, is Hiſtori-
cus Galerii Maximiani annos ab anno tantùm

Critica Hiſtorico-Chronologica

Chriſti C CCVI Conlſtantii emortuali dedu-

xit; quo pacto, quinquennium Galerio anno An. Ch. 304.
Secundòè,

CCCXI demortuo rectè aſſignat.
Victor alter in Epitome Diocletianum anno
dumtaxat ſequenti abdicaſſe indicat, quando
ſcribit: Vixit annos ſexaginta olto, ex quibus com-
muni habitu propè novem egit. Diocletianus au-
tem anno CCCXIII ineunte periit, ut infrà
dicetur. Et quamvis hic Scriptor trahi poſſet in
communem, quæ hactenus obtinuit ſententiam;
cùm tamen jam de veritate conſtet, Diocletia-
num ſcilicet & Maximianum anno ſolùm ſe-
quenti Imperium depoſuiſſe, non dubium, quin
inter Lactantium & utrumque Victorem hac in
re conveniat.
Tertiò, Auctor incertus Panegyrici Maximia-
no & Conſtantino anno cccxvII dicti, Diocletia-
num & Maximianum anno ſequenti abdicaſſe
inſinuat, quando num. VIII de triumpho Ro-
mæ anno præcedenti ab utroque Imperatore ex-
hibito loquens, ait: Te primo ingreſſu tuo tantâ
lætitid, tantâ frequentiäpopulus excepit; ut cum
te ad Capitolini ſovis gremium vel oculis ferre
geſtiret, ſtipatione ſua vix ad portas Urbis ad-
mitteret. Te rurſus viceſimo anno Imperatorem,
octavo Conſulem ita ipſa amplexu quodam ſuo KRo-
ma voluit detinere, ut videretur augurari jam &
timere quod factum eſt, nempe Imperii abdicatio-
nem. Herculius itaque, de quo in eo Panegyrico
ſermo, anno antecedenti Romæ cum Diocletia-
no triumphavit, annoque currenti, quo octa-
vum Conſulatum geſſit, quòve Auguſtei Imperii
Vicennalia edidit, Romæ eundem Conſulatum
VIII iniit, cùm Diocletianus nonum Ravennæ
auſpicatus eſt: quo tempore populus Romanus
vereri cœpit, ne Herculius Imperium deponeret.
Quòd ſi, dum Conſulatum illum VIII Hercu-
lius gereret, abdicaſſet, non ita Orator loquere-
tur.
Quartèò, in Faſtis Theonis à Dodwello V.
C. nuper in Anglia publicatis legitur:
Sav v aαοααιο ο , αα Niτιααα.υυTD -

.

5 E C. IV.

VII.
Probatur
iterum.

VIII.

X Annus ab⸗
*— Aicationis
.: ex Eazſtis pro-

Koavss*iι νααd s Mæks̈ααιανεαανſςο . batus.

id eſt, Conſtantius Cæſar V, & Maximianus
Cæſar F. Conſtantinus Auguſtus EI, & Maximi-
nus Auguſtus VI. Ubi errore Græcis Auctoribus
familiari Conſtantinus loco Conſtanti, & Maximi-
nus loco Maximiani ſcribitur. Conſtantius ita-
que & Maximianus, Galerius nempe, adhuc Cæ-
ſares erant anno trecenteſimoquinto, quo quin-
tum Conſulatum ſuſcepêre: anno verèò rrecen-
teſimo ſexto, quo ſextum Conſulatum iniere,
jam Auguſti erant. Quòd ſi Conſtantius & Gale-
rius Maximianus anno ſequenti adhuc Cæſares
erant, profectèò Diocletianus & Herculius præ-
ſenti anno Imperium non abdicarunt; cùm
eadem die hi Imperium depoſuerint, & Con-
ſtantius ac Galerius Auguſti nuncupati fuerint.
Denique in Faſtis Græcis Heraclii Imperatoris
à Dodwello etiam in lucem emiſſis, Conſtans
Cæſar & Maximinus Cæſar anno ſequenti Con-
ſules etiam proponuntur, (loco Conſtantii &
Maximiani Cæſarum) & Diocletiano annix XI
aſſignantur. Ex quibus tandem omnibus con-
ſequens eſt, Diocletianum & Herculium anno
tantùm ſequenti Imperii gubernacula abjeciſſe,
& Euſebium tam in Vita Conſtantini lib. 1. cap.
18. quâm in lib. de Martyribus Palæſtinæ cap..
& in lib. S. Hiſtoriæ cap. 13. currenti anno eam
abdicationem malè conüignaſſe,
Conſtantins Chlorus & Galerius Maximianns
.R imperium

IX.

Nowa Impe-

“

—

5AC.
An.O
rii diu
Baron-
1II.

X.

Nrenii

Chromblogi

turruhta.

r sl

VII.
obatur
imum,

VIII.
Ahnus Ab⸗
ANitationit
er Eſtu irt⸗
. batus.

in Annales C. Baronii.

5 C. IV. Imperium inter ſe partiti ſunt, novaque Roma-
An. Ch. 204. ni Imperii regendi forma inducta. Huc uſque

rii diviſo. enim licèt plures Auguſti ſimul imperarent,
Baron, num.
XI1I. un
diviſum gubernarunt, nullaque facta fuerat Im-

perii diviſio, cùm nec Provincias nec Legiones
inter ſe partiti eſſent. Sed, ut habet Eutropius
lib. 10. de Diocletiano & Herculio loquens: His
abeuntibus ab adminiſtratione Reipublicæ«, Con-
Kantius & Galerius Auguſti creati ſunt, divi-
ſuſque inter eos Romanus Orbist. Quæ Imperii
diviſio etiam ab Euſebio lib. S8. cap. 13. obſerva-
ta. Ubi enim Diocletiani & Maximiani abdica-
tionem retulit, ait: Vixhæc geſta fuerant, oæum
Imperium Romanum totum in duas partes divi-
ſum eſt, quod quidem nunquam antea faltum eſſe
memoratur. Poſt hanc tertiam regiminis for-
mam induétam ſummus Pontificatus cum tota
ejus poteſtate omnibus Auguſtis communica-
tus, licèt in ſecunda ejuſdem Imperii diſpoſi-
tione ea ſeniori Auguſto reſervata videretur,
& nomen Pontificis Maximi duntaxat ceteris
Auguſtis datum, quod eiſdem etiam ejuſdem
diſpoſitionis initio denegatum. Unitatis ta-
men aliqua umbra poſt Imperii diviſionem ſer-
vata. Quamvis enim Lex aliqua ab uno Impe-
ratore ſcripta eſſet, ea tamen omnium nomina
ex æquo præferebat. In operibus publicis om-
nium etiam Imperatorum nomina de more
memorata, licèt ab uno tantùm opus poſitum
eſſet. Quibus autem viis internoſci poſſit, cui
Lex aliqua tribuenda ſit, oſtendit Gothofre-
dus in Prolegomenis Codicis Theodoſiani cap.
8. & 9.
X. Incidebant in hunc annum decimi Ludi Se-
Baronii culares, qui tamen exhibiti non ſunt, de quibus
Chronologia Zoſimus lib. 2. loquens ait: A Conſulatu Chilonis
corrupia. && Libonis, quo Severuns Ludos Seculares erxhi-
buit, uſque ad Diocletiani nonum, Maximiani
octavum Conſulatum, centum & unus annus elap-
Ii fuerunt: ac tum quidem privatus erx Imperato-
re Diocletianus factus eſt: cujus exemplun Ma-
ximianus eſt ſecutus. Quoad abdicationis an-
num, Zoſimum hallucinari, ex dictis conſtat.
Sed quoad Ludos Seculares, hoc anno edi de-

buiſſe, & ex iiſdem Baronii Chronologiam de-

pravatam eſſe demonſtrari poteſt. Conſulatum
enim Chilonis & Libonis confert in annum
Chriſti CcVI, Conſulatum verò Diocletiani
IX & Maximiani VI II cum currenti Chriſti
anno alligat. Unde differentia inter annum
ccCVI & CCCIV eſt tantùm annorum nona-
ginta octo, cùm tamen centum annorum eſſe
debeat, ut obſervavit Calviſius in Iſagoge
Chronologica cap. 47. Conſulatum itaque Chi-
lonis & Libonis non cum anno ccVI, ſed
cum anno ccIV copulandum, certum eſſe de-
bet. Sic enim verum eſt quod ſcribit Zoſimus, à
Conſulatu Chilonis & Libonis ad Conſulatum
IX Diocletiani, & VIII Maximiani annos
centum & unum fluxiſſe, ultimo extremo anno
tantùm inchoato pro integro numerato. Quam
numerandi rationem non animadvertens Scali-
ger lib. ß. de Emendat. Temp. pag. 497. exiſti-
mavit, Zoſimum abdicationem Diocletiani cum
anno Chriſti ccc v conjunxiſſe. Baronius verò,
cùm Conſulatum Chilonis & Libonis cum anno
Chriſti c cvI perperam alligaſſet, Zoſimum
in ea ſupputatione deceptum, ſibi in animum
induxit; cùm inter utrumque Conſulatum cen-
tum & unius annorum intervallum reperire non

poſſet.

Baron. n. I.
£ 1I⸗

tamen Imperium Komanum ſolidum atque in-

333

Ad num. XXIII ad XXVII. In Chronico S. C. IV.
Damaſo attributo legitur: Marcellinus annis An. Ch 304.
olto, menſibus tribus, diebus viginti quinque. HMül 1,
Fuit temporibur Diocletiani & Maximiani, ex P ciner.
die pridie Kalendas Julias, à Conſulibus Diocle-:
tiano VI, & Conſtantio II, aſque in Conſulatum
Diocletiani IX; & Maximiani ETII. Qu tem-
pore fuit perſecutio, & ceſſavit Epiſcopatus annis
VII, menſibus VI, diebus XV. Ita legitur in
exemplari, quo Bucherius uſus. Is tamen in
margine ait , videri legendum Ceſſavit Epiſco-
Patus annis III; & quidem rectè, ut mox di-
cam. Obiiſſe itaque videtur Marcellinus die vi-
ceſima quarta Octobris, licèt die xxVI Aprilis
colatur. Nam ordinatus fuerat die triceſima
menſis Junii anni ducenteſimi nonageſuni ſex-
ti, Porro Marcellinum martyrium ſubiiſſe; ut
habet Baronius ex Anaſtaſio, parum veroſimile.
Nomen enim ejus legitur in Iadiculo Depoſitio-
nis Epiſooporum apud Bucherium: Decimo octavo
Kalendas Februariit, Marcellini in Priſcillæa; qui
tamen dies alicui Marcellini Tranflationi non
verò ejus morti attribuendus.
Ejus lapſus commentitius videtur. Qua enim
ratione, inquit Papebrocius in Conatu Chroni-
cCo-Hiſtorico ad Catalogum Pontificum Roma-
norum, illum ignorare potuiſſet Auguſtinus,
cum totam Eccleſiam conturbaſſet. Vulganda
quippe fuiſſet quaquaverſum pœnitentia, ut
communi omnibus ſcandalo communiter oppo-
neretur majoris ædificationis exemplum. Tale
auteimn nihil factum ſupponit Auguſtinus cum
in libro de Unico Baptiſino cap. 16. ſic reſpon-
det Petiliano: Quid jam opus eſt, ut Epiſcoporum
Romang Eoccleſiæ, quos incredibilibus oalummniit
inſectatus eſt, objecta ab eo cCrimina diluamur
Marcellinus & Presbyteri ejzus Melchiades &&
Marcellus & Sylveſter traditionis codicum divi-
norum & thurificationis ab eo orimine arguuntur.
Sed nunquid ideo convincuntur, aut convicti ali-
ua docuwmentorum ſirmitate monſtrantur ? Ipſe
ſoezleratos & ſacrilegos fuiſſe dicit; ego innocentes
fuiſſe reſpondeo. Quid laborem probare defenſio-
nem meam, chm ille nec tenuiter probare conatus
ſit accuſationem ſuam à Verum quidem eſt,
quèòd Auguſtinus peculiariter delcendens ad
defenſionem Melchiadis, qui potiſſimùm im-
petebatur, oſtendat; id ei nunquam antea (cùm
maximè opus fuiſſet) à Donatiſtis exprobratum,
de ceteris autem taceat: manet tamen quòd ut
minimùm de iis ignoraverit, & manet difficul-
tas quomodo potuerit ignorare lapſum ſummi
Paſtoris tam memorabili pœnitentia reparatum:
manet etiam quèòd Auguſtini tempore, poſt
Carthaginenſem tamen Collationem, in qua al-
tum ſilentium de lapſu illo, rumor aliquis pri-
mus à Petiliano temerè jactatus, & ab ejus par-

XII.
Hus lapſus
commenti-
tius.

tiariis Donatiſtis omni modo ſatagentibus, ut

hujus contra ſe latam ſententiam elevarent „Ee
nullius ponderis eſſe ſuaderent. Quem rumorem,
ut falſus in Melchiade & Compresbyteris ejus
fuerit, aſſerente id Auguſtino, verum fuiſſe in
Marcellino, eodem Auguſtino id non expreſsè
negante, credere non debemus, niſi fortiori
aliqua auctoritate convincamur quàm ſit eo-
rum, quos Acta proculdubio commentitia ſecu-
tos, ſecuta deinceps eſt poſteritas reliqua ſine
ulla eorundem Actorum diſcuſſione. Ita Pape-
brocius.
Marcellini Papzæ mentio nulla neque in
Chronico Euſebiano, neque in Martyrologio
Hiero-

XIII.
Marcellinus
α Marcellus

334

5E C. IV. Hieronymiano: quo fit, ut aliqui Viri doctiſſi-
An. Ch- 304. mi Marcellinum & Marcellum diſtinguendos
Tenas. "nfun- non eſſe exiſtimarint. Sed hi meo judicio de-
cipiuntur. Auctor enim Chronici Damaſo attri-
buti Liberio ſedente vixit, & utriuſque Ponti-
fcis non ſolùm meminit, ſed etiam quot quili-
bet annis ac diebus ſedit, memorat. Præterea
Auguſtinus, qui exeunte hoc ſeculo floruit,
utrumque agnovit, quemadmodum & Optatus
Milevitanus à Baronio citati.
In Chronico Damaſi laudato dicitur, poſt
Marcellini obitum ceſſaſſe Epiſcopatum annis
VII, menſibus vI, diebus XXV. Sed, ut jam
dixi, locus ille corruptus, legendumque videtur,
annis III, menſibus III. diebus XXNV. Nam
S. Marcelli Marcellini ſucceſſoris initium in-
choandum 4à die decima octava menlſis Februa-
rii anni trecenteſimi octavi, ut in morte ejus
demonſtro.
XV. Dodwellus in Diſſert. x1 Cyprianica de pau-
Anni perſe- citate Martyrum num. IXXITIait: Quod Euſe-
cutionis ac- hius anno primo perſecutionis rribuit, libro de
aßli ſie- Martyribus Palæſtinæ cap. 2.) aſecundo tribuen-
ſeripti. dum exiſtiimo - anno nimirum PEra vulgaris
CS IV., Eoc enim anno ſinem fuiſſe ait Vicen-
nalium, ε½oορ α⁰ ι 5õ
quod non obſervavit in ſua interpr etatione Vale-
hus. Legendum itaque TeXà MMsαοννανπ. Neque
verò eſt, ut hoc excidiſſe putemus Euſebio. Qam-
quam enim rectè ille perſecutionem AIA Diocle-
tiani anno aſſignaverit tam in Cbronico, quam
etiam in Hiſtoria, idem tamen ſui oblitus, de e
anno ita loquitur, quaſi fuiſſet etiam XX. Ita Im-
peratores, ait, dunm benevolo in Chriſtianos animo
fuiſſent, denas ναισ α einoοαασα Wαπ π;
sa &. (Euſeb. lib. S8. cap. 13. ) Vicennalia ita-
que prima, quæ fine anni XIX, principio XA
celebrata eſſent, jam praterita aſſeruit, cum in-
ciperet perſecutio, quæ tamen 6 ipſo perſecutio-
nts anno celebrata eſſe tradit Auctor certiſſimæ fi-
dei Labctantius. Inde etiam eſt, qud ſecundo
perſecutionis anno perperam depoſuiſſe tradit Dio-
cletianum atque Maximianum, quod tamen
non ante III annum, Chriſti nimirum C C CI,
feciſſe conſtat à Laltantio. Hæc Dodwellus.
At ſine dubio fallitur. Nam Valeſius lauda-
tum Euſebii locum non diſſimulavit, ſed accu-
ratè vertit hoc modo : Cum Imperatoris Vicen-
nalia jam adeſſent, & quidem meliùs quàm
Chriſtophorſonus, qui eum ita Latinè reddi-
dit: Càm vigeſimus annus regni Inperatoris ad-
ventaret. In Diſſertatione autem Hypatica par-
te II cap. 2. num. XxXIII demonſtravi, annos
ante Quinquennalia elapſos quinquennii nomi-
ne à Veteribus apellatos fuiſſe, ſive quatuor
tantùm anni elapſi eſſent, ſive quintus ſolùm
inchoatus fuiſſet, ſive denique initio ſeptimi
Quinquennalia edita eſſent. Quod de Decen-
nalibus & Vicennalibus pariter dicendum.
uare rectè Euſebius ſcripſit, anno cccCIII,
enſe Novembri, quo Diocletianus & Maxi-
mianus Vicennalia celebrarunt, viceſimum Im-
perii eorum annum adventaſſe, rectéque pari-
ter tradidit, ante perſecutionem utrumque Im-
peratorem Decennalia & Vicennalia comple-
viſſe. Hæc enim feſta epocham quandam con-
ſtituebant, & Euſebius Decennalia ac Vicen-
nalia pro decimo & viceſimo anno, eoque Ju-

XIV.
Vac atto Se-
dis.

XVI.
Refellitur
contraria
ſententia.

liano, ac præterea utroque extremo incomple-

to pro completo numerato uſurpat, ut loco
laudato certis exemplis oſtendi. Antiquos au-

Critica Hiſtorico-Chronologica

lia celebraſſe, & ſecundùm tertiam Conſulatuum

trabeæ ſocietatem vocaſſe. Porrò perperam uter-

tem annum inchoatum tranſactum vocare ſoli- S £Æ C. I V.
tos multis exemplis ſuis locis patebit. Verum An. Ch. 305.
itaque non eſt, Euſebium, anno primo per-
keiionis tribuiſſe quod ad ſecundum perti-
nebat.

—

Anno Urbis
1058.
Olymp. 2 71.
M. 1.

ANNOPERIODI GRECO-ROMANZ 5798.
O6 G. ) 2. P. I. April. Indict. 8.

JrEsu CHRISTI 305.
Sedes vacat.
PERSECUITIONIS 3.

CONSTANTII IMP. I. GALERII MA-
XIMIANI IMP. I.

D num. I Coſſ. Conſtantius Cæſar E, & I1.
Galerius Maximianus Cæſar V. Cenſiles.
Is Conſulatus, dum Diſſertationem Hypati- II.
cam componerem, mihi crucem fixit; quo Conſtantii
enim fine ab utroque Cæſare capeſſitus fuiſſet, TRaris
. . † . Ruindecen-
non inveniebam. Sed Conſtantii Decennalibus „astss,
anno ſuo redditis, res dificultatem non habet,
liquetque, eum præſenti anno Quindecenna-

VI.
Calerius
Im eri0
quanio
honent⸗
Zitalbat,

Cæſareorum regulam Galerium Maximianum in
2

que Conſul Auguſtus in Annalibus dicitur; cùm
enim Kalendis tantum Maiis currentis anni Dio-
cletianus & Maximianus Herculius abdicarint,
ut ex iis, quæ anno elapſo diximus, liquet,
Conſtantius & Galerius dum adhuc Cæſares
eſſent, annum aperuere; ideoque tam in Faſtis
Theonis, quàâm in Faſtis Heraclii uterque Cæ-
ſar duntaxat appellatur.
A num. XII. ad XV. Henſchenius die III.
decima quarta menſis Maii refert Acta perve- Martyrium
tuſta martyrii S. Bonifacii Romani, in quibus S. Bonifacid
dicitur martyrio coronatus temporibus Diocletia-
ni quater, & Maximiani ter, anno nempe Chri-
ſti C CXC, quo Maximianus Herculius Im-
perii Auguſtei Quinquennalia dedit. Sed ſuſ-
picor, errorem in numeros irrepſiſſe; nam
tunc in Chriſtianos ſævitum fuiſſe aliunde non
conſtat.
A num. XVIII ad XXXIX. Cùůͥ EDu 8. IV.
Petrus Alexandrinus quarto perſecutionis anno, Petri Alexs
inſtante Paſchate, Canones ſuos ediderit, ut Canone:
in iiſdem legitur, Opus illud anno ſequenti,
qui perſecutionis quartus eſt, in lucem emiſ-
ſum. Ideo verò eo anno frequens Lapſorum nu-
merus fuit, quia Galerius Maximianus Cæſarei
Imperii Quindecennalia edidit, eaque occaſio-
ne Chriſtianos graviſſimè vexavit.
Ad num. XXXIX & ſeqq. Wiberitani V.
Concilii epocha hactenus obſcura. Eidem ma- Illiberitana
gnus Oſius interfuit, cujus confeſſio contigit vSynodas.
ſub Maximiano Herculio anno CCXCVI.,
ut oſtendit ejus Epiſtola ad Conſtantinum Im-
peratorem, relata à S. Athanaſio in Epiſtola ad
ſolitariam vitam agentes. Ait enim Athanaſius:
Neque quòd Confeſſor erat, pudore moti ſunt, ne-
que quòd ſexageſimum annum & eo ampliks à

confeſſione agebat, reſpexerunt. Si enim Sirmien- 1 1
e,
ſis Synodi anno cccrVII coactæ tempore, u, ͤ
Chri

Oſius annum ſexageſimum à confeſſione ſua
agebat, circa annum ccxXCVI confeſſione il-
luſtris fuit, & poſtea ex Hiſpaniis ſeceſſit; in-
deque aliqui inferunt, paulèò ante annum illum
Synodum IIliberitanam habitam fuiſſe. Sed pa-

anot,

4 C. V.
Ch. zo,

nno Ul
R.
Omp. ..
41. 1

1.
Cinſalet,
II.
Conßenti
Ccſari
Eingecen⸗
nalia,

„ IV.
eti Ahu
Cahonei⸗

i⸗

1.

IMiberitnd
. uin.
it

§5 F C. IV. rum veroſimile eſt, eo tempore Epiſcopos Hiſpa-
An. Ch. 305. nos conveniſſe; ut enim ex Canonibus ejaſdem
Synodi conſtat, ea celebrata ipſo perſecutionis
tempore: anno verò cCXGVI nulla perſecutio
fuit. Cùm itaque Oſius anno c ccXIIIin comi-
tatu Conſtantini Magni fuerit, jam tum Miberi-
tana Synodus anno perſecutionis Diocletianeæ
incerto congregata fuerat; antequam enim Do-
natus cauſam Cæciliani Carthaginenſis Epiſcopi
ad Conſtantinum primùm deferret, Oſas erat in
Aula Conſtantini, ut patet ex hujus Conſtitutio-
ne ad Cæcilianum data, qua curam illi commiſit
diſtribuendi munera certis quibuſdam Catholi-
cæ Religionis miniſtris per Provincias omnes
Africæ, Numidiæ & Mauritaniæ: quam Conſtiru⸗
tionemrefert Nicephorus lib. 7. cap. 42. Porrò Ce-
ciliani cauſam à Donato primùm delatam ad Im-
peratorem anno Chriſti ccGX111 colligituùr ex
Optato Milevitano lib. . contra Parmenianum.
Quo pacto, exiſtimandum, Oſium anno CCXCVI
in aliqua peculiari perſecutione Chriſtum con-
feſſum eſſe, & ex Hiſpania ejectum ad eas
poſtea rediiſſe. Octoginta ſunt illius Concilii
legitimi Canones; in quibus nihil eſt, quod
ſanctum & religioſum non ſit, ut videre eſt apud
Mendoſam, qui illos explicavit.
V I. Revocanda huc quæ anno præcedenti de
Galerius de abdicatione Diocletiani & Maximiani, & no-
Im er'o ali- vorum Cæſarum nuncupatione diximus ex La-
quando de- Ctantio, cujus Opus de mortibus Perſecuto-
Prles, **- rum cùm Baronius videre non potuerit, ideo
quæ poſt narratam illam abdicationem Lactan-
tius cap. 20. & ſeqq. habet, ſubjiciam: Maxi-
mianus, poſtquam ſenibus expulſis, quod voluit
S& fecit, ſe jam ſolum totius Orbis Dominum eſſe
ferebat. Nam Conſtantium, quamvis priorem no-
minari eſſet neceſſe, contemnebat, quod & natu-
ra mitis eſſet, & valetudine corporis impe ditus.
Hüunc ſperabat brev! obiturnm; & ſi non obiſſet,
vel invitum exuere facile videbatur. Quid enim
faceret, ſi à tribus cogeretur Imperium deponeres
Häabebat ipſe Licinium, veteris contubernii ami-
cum, & a prima militia familiarem, cujus con-
Eiliis ad omnia regenda utebatur. Sed eum Cæ-
ſarem facere noluit, ne filium nominaret, ut po-
ſtea in Conſtanti locum nuncuparet Auguſtum
atque fratrem, tunc vero ipſe Principatum tene-
ret, ac pro arbitrio ſuo debacchatus in Orbem
terræ Vicennalia celebraret, ac ſubſtituto Cæſare
felio ſuo, qui tune erat novennis, & ipſe depone-
ret, ita cum Imperii ſummam tenerent Licinius
ac Severus, & ſecundum Ceſarum nomen Maxi-
minus & Candidianus, inexpugnabili muro cir-
cumſeptus, ſecuram & tranquillam degeret ſene-
Kutem. Hoc conſilia ei oſtendebant. Sed Deus,
quem ſibi fecit infeſtum, cundta illius cogitata diſ-
ſolvit. Galerius Maximianus ex Valeria con uge
flium non habuit, ſterilis enim erat, ut docet
Lactantius cap. 5. Loquitur itaque hic Lactan-
tius de Candidiano, qui pauloò pòͤſt nominatur,
& quem Lactantius cap. 50. Hotat ex concubina
natum, à Valeria adoptatum eſſe, ac deſponſum
filiæ ſeptenni Maximini Auguſti, utobſervat Ba-
luzius in Notis ad Lactantium.
VII. Pergit Lactantius cap. 21. Adeptus igitur ma-
Galerms ſa- ximam poteſtatem, ad vexandum Orbem, quem
vie in Chri. ſibi patefecerat, animum intendit. Nam poſt de-
Kianos. viblos Perſas, quorum hic ritus, hie mos eſt, at
Regibus ſuis in ſervitium ſe add'cant, & keges
populo ſuo tan quam familid utantur, hunc morem
nefarius homo in Romanam terram voluit indu-

in Annales C. Baronii.

3

cere, quem ex illo tempore victoriæ fne pudere lau- S G. I7.
dabat. Et quia za aperté jubere non poterat ; ſic An. Ch.300
agebät, ut & ipſe libertatem hons nibus auferret.
Ie primis honores ademit. Torguebantnr ab eo
non modb Deçarioner, ſod primoret etigne civita-
tum egregii ac perfeltiſimi viri Et quidem in
canſir levibut atque civilibus, ſe morte digni vi-
derentar; cruces Rabant: ſin Minkee, vompedes
parati. Matrer familias agenua at nobiles in Gy-
neckum rapiebantur. S&i guis eêſſat verberandar;
deſerxi ein ſtabillo pali quatuor ſtabant, ad quos
nultus umijuam ſervus Atſtendi ſolebat. Quid lIa-
ſorium, (theatrum ſeu amphitheatrum, ubi Lu-
di publici edebantur) vel delicias eins referamdb
Habebat urſos ferociæ as magnitudinis ſuz ſimilli-=
mor, quos tôto lmnperii ſuus tempore elegerat’ Quo-
ties delettari libuerat; borum aliquenn afferri no-
minatim jubebat. His homines non planè come-
dendi, ſod obſorbendi objectabantar: quorum artus
cùhm A'ſſiparentar, ridebat ſuaviſſime nec unquam
hine humano eruore cnabat. Dignitatem non
habentibus pœna ignis fuit, &eile primo ad-
verſus Chriſtianos permiſerat, datiz legibus at
poſi tormenta, damnati lentis ignibus urerentur.
Qe càùm deligati fuiſſent, ubdebatur primo pe-
dibur lenis flamma tandiu, donec callum ſolorum
contralctum igni ab oſſibus revelleretur. Deinde
incenſæ faces & extinttæ amovebantur ſingulis
membris, ita ut locus nullus in corpore relinque-
retur intatctus. Et inter hæc ſußfandebatur facies
aqud frigidd, & os humore abluebatur, ne ares
centibus ſiccitate faucibus, cito ſpiretus reddere-
tur. Quod poſtremb accidebat. Tune per maltam
diem decocta omni cute, vis ignis ad intima viſce-
ra penetraſſet. (ſed legendum, cùm per multum
diem) Hinc rogo facto cremabantur. Corpora jam
cremata, lecta oſſa & in pulverem zcomminuta, ja-
dtabantur in flumine at mare. Tum. cap: 22.
æ igitur in Chriſtianis excruciandis didices VIII.
rat, onſuetudine ipſa in omnes exercebat. Nalla Galerius ſ43
pœna penes eum levis, non inſulæ, non careres, non vie en Ko⸗
metäalla; ſeod ignis, crux, feræ, in illo erant guoti- 767050
diana & facilia. Domeſtici & adminiſtratores
lanced emendabantur. In cauſa capitis animad-
verſio gladii admodum paucis, quaſi beneficii Llo-
co, deferebatur, qui ob merita vetera impetra-
verant bonam mortem. Jam illa his levia fus-
rant. Eloquentia extinlcta, Cauſidici ſublati, ſure-
onſulti aut relegatt, aut necati. Literæ autem in-
ter malas artes habitæ; & qui eas noverant, pro
inimicçis hoſtibhus protriti & execrati. Licentia
rerum omnium, ſolutis legibus, aſſumta & Judi-
ibur data. Judices militares, humanitatis lite-
rarum rudes, ſine adſeſſoribus in Provincias im-
miſſi. Tum cap. 23. pergit.
At ver illud publicæ calamitatis & communis Ix.
luctus omnium fuit, cenſas in Provintias & ci- Galerius R66
vitates ſemel m'ſſus, cenſitoribus abique diſuſis, & manos vecfi⸗
omnia exagitantibus, heoſtilis tumultůùs, & ca- Salibus op-
ptivitatis horrendæ ſpecies erant. Agri glebatim enrmik
metiebantur, vites & arbores numerabäntur, ani-
malia omnis generis ſeribebantur, hominum ca-
pita notabantur, in civitatibus urbane ac ruſtica
plehes adunatæ, foras omnia gregibus familiarum
referta , unuſquiſque cum liberis, tum ſervis ade-
rant, tormenta ac verbera perſonabant, filn ad-
verſus parentes ſuſpendebantur, fideliſſimi quique
ſervi contra dominos verabantur, axores adver-
Jus maritos. Si omnia defecerant, ipſi contra ſe
torquebantur; & cùm dolor vicerat; adſeribeban-
tur qua non habebantur. Nulla atatis valetudinis
excuſativs

S C. IV. excuſatio. Dgri & debiles deferebantur, aſti-
An. Ch.30 6. mabantur atates ſingulorum; parvulis adjicieban-
tur anni, ſenibus detrahebantur. PVuttu & m-
ſKitiâ plena omnia. Quæ veteres adverſus viltos
jure belli fecerant, & ille adverſus Romanos Ko-
maniſque ſubjeltos faceré auſus eſt, quia parentes
ejus cenſui ſubjugati fuerant, quem Irajanns Da-
cis, aſſiduè rebellantibus, pœnaæ gratid victor
impoſuit. Poſt hoc pecuniæ pro capitibus pende-
bantur, & merces pro vita dabatur. Non ta-
men iiſdlem cenſitoribus fides habebatur; ſed alii
ſuper alios mittebantur, tanquam plura inventu-
yi. Et duplicabatur ſemper, illis non invenientibus,

ſed ut libuit addentibus nec fruſtra miſſi videren-

tur. Iuterea minuebantur animalia, & morta-
les obibant, & nihil minus ſolvebantur tributa pro
mortuis, ut nec vivere jam, nec mori ſaltem gra-
s liceret. Mendici ſupererant ſoli à quibus nihil
exigi poſſet, quos ab omni genere injurietatis mi-
ſeria & infelicitas fecerat. Atquin homo impius
miſertus eſt illis, ut non egerent. Congregari
omnes juſſit, & exportatos naviculis in mare
mergi.Adeo hominem miſericordem, qui providerit
ne quis illo imperante miſer eſſet. Ita dum cavit,
ne quis ſimulatione mendicitatis cenſum ſubterfu-
Liat, maltitudinem virorum miſerorum contra
omne jus humanitatis occidit. Hæc Lactantius.

Anno Urbis ANNOPERIODI GRFCO-ROMANEZ 5799.

1059. .
Olymp. 271. △ 7 F. 3. P. II. April. Indict. 9.

Aahn. 2.
JESuI CRRISTI 306.
Sedes vacat.
PERSECHITIONIS 4.

GALERII MAXIMIANI IMP. 2.
CONSTANTINI IMPD. I.

r. Num. I ad V. Coſſ. Galerius Maxi-
Con ſules. A mianus Aug. V I, & Conſtantius Aug. I.
II. Sumtus à Galerio Conſulatus juxta ſecundam
Quindecen- regulam, à Conſtantio juxta tertiam: ille enim
nalia Impe- Cæſarei Imperii Quindecennalia celebravit.
,/, aſarei Juæ etſi non exhibuiſſet, tamen cum Conſtan-
. tio Faſtis nomen dediſſet, quod anno ſuperiori
uterque Auguſtus nuncupatus fuerit. In Faſtis
Theonis uterque Conſul Auguſtus appellatur.
III. Eſt hic quartus perſecutionis annus, quo
Quartus an.- Agapius martyrium pertulit, ut docet Euſebius
nus perſecu. lib. de Martyribus cap. 6. de quo martyrio agitur
lionn. in Annalibus anno præcedenti num. I X. Theo-
doſia autem & Pamphilius, de quibus Euſebius
ibidem cap. 7. paſſi ſunt anno quinto perſecu-
tionis, ideoque ſequenti tantùm non currenti,
ut exiſtimabat Baronius.
IVv. Ad num. V & ſeq. Severus & Maximinus
Severus & anno CCCV Cæſares nuncupati ſunt, non ve-
Maximinus r& anno currenti, ut ex iis, quæ anno CCCIV
Caſares di- qiximus, certum redditur. Præterea creatio non
ge. in Italia, ut perperam Socrates, quem Baronius
ſequitur, ſed Nicomediæ facta, ut ibidem ex
Lactantio lib. de Mortibus Perſecutorum oſten-
di. Una itaque eademque die, ſcilicet Kalen-
dis Maiis anni C CCV Diocletianus & Her-
culius abdicarunt, & Galerius ac Conſtantius
Auguſti, Severus verò ac Maximinus Cæſares

Baron. num.
V& VI.

appellati, ut eo in loco demonſtratum. Erra-

runt tam Socrates & Theophanes, quàm Eutro-
pius, qui ſcribunt, Galerium utrumque Cæſa-

Critica Hiſtorico Ohronologica

rem non creaſſe, niſi poſtquam in Italiam ad- S 4 C. IV.
ventavit. Errat & Idacius in Chronico, dum An. Ch. 306.
abdicationem anno CCCIV Kalendis Apri-
lis factam dicit, quæ omnia ex iis, quæ jam
in medium attulimus, certa ſunt.
Ad num. I X & ſeqq. Venio nunc ad mortem V.
Conſtantii Chlori Auguſti Conſtantini Magni cnkanti-
patris, de qua Lactantius citatus cap. 24. hæc rg R⸗
habet: Zam propinquavit ill (ſcilicet Gale- letianam
rio Maximiano) judiciun Dei, ſecutumque & Galeritsm.
tempus eſt, quo res ejus dilabi ac fluere cœ-
erunt. Nondum animum intenderat ad ever-
tendum pellendumque Conſtantinn ; dum eſt
occupatus his rebus, quas nperiks expoſui, S
expectabat obitum ejus, ſed tam celeriter non
putabat obiturum. Qus chum graviter labora-
ret, miſerat literas, ut filium ſuum Conſtan-
tinum remitteret ſibi videndum, quenz jam-
dudum lfruſtra repetierat.) IMe vero nihil mi-
nus volebat. Nam & in inſidiis ſæpe juvenem appe-
tiverat, quia palam nihil audebat, ne contra ſe
arma civilia, &, quod maximè verebatur, odia
militum concitaret. Sub obtentu eercitii ac luſiis
feris illum objecerat. Sed fruſtra, quoniam Der
manus hominem protegebat, qui illum de manibus
ejus liberavit in ipſo cardine. Namque ſæpius, cum
jam diu necare non poſſet, dedit illi higillum incli-
nante jam die pracepitque, ut poſtridie mand as-
ceptis mandatis proficiſceretur, vel ipſe illum oc-
caſione aliqua retentaturus, vel præmiſſurus lite-
ras, ut à Severo teneretur. Quz cum ille proſpice-
ret, quieſeente jan Imperatore, poſt cæxnam pro-
peravit exire; ſublatiſque per manſiones multas
omnibus equis publicis, evolavit. Poſtridie Impe-
rator, chm conſultò ad medium diem uſque dormiſ-
ſet, vocari eum jubet. Dicitur ei poſt &œnam ſta-
tim profetctus. Iadignari ac fremere cit. Poſoe=
bat equos publicos, ut eum retrahi faceret. Nu-
datus ei curſus publicus nuntiätur. Vix lacrymas
tenebat. At ille incredibili celeritate uſus, perve-
nit ad patrem jam deficientem, qui ei; militibus
commendato, Imperium per manus zradidit; ak-
que ita in lecto ſuo requiem Vitæ, ſicut optabat, ac-
cepit. Suſcepto Inperio Conſtantinus Auguſtus ni-
hil egit priks quàm Chriſtianos cultui ac Deo ſuo
reddere. Hec fait prima ejus ſanctio ſantétæ Keligio-
nis reſtituta. Hæc Lactantius.
Paulèò aliter Zoſimus lib. 2. aliique rem nar- VI.
rant, perperamque ſcribunt, Conſtantinum à Refellitur
Galerio Romæ obſidem tunc detentum fuiſſe. vohmu:
Nam, ut obſervat Baluzius in Notis ad cap. 24.
Lactantii; Romam tunc temporis Galerius non
viderat, ut certèò colligitur ex Lactantio cap. 27.
Præterea Conſtantinus obſes apud Diocletianum
& Maximianum fuit, in Bithynia ſcilicet, ubi
Diocletianus habitabat, ut docet Euſebius lib. t.
de Vita Conſtantini cap. 19. Philoſtorgius lib.
I1. cap. . Anonymus Valeſianus, & Nicephorus
lib. 7. cap. 18. & 19.
Ceterùm, Conſtantium Chlorum hoc anno vII.
VIII Kalend. Aug. ut habent Idacius in Faſtis Co ſtantii
& Socrates, vità functum elle, quæ in Diſſert. Chlori obi
Hypatica cap. 2. num. X IX. in medium adduxi, “.
evincunt. Neque, ut putarunt aliqui Viri doctiſ-
ſimi, contrarius eſt Socrates in lib. I. cap. I. ubi
ait, eum diem obiiſſe primo ducenteſimæ ac ſop-
tuageſimaæ prima Olympiadis anno, qui currenti
Chriſti anno menſe Julio abſolvitur. Nam So-
crates, multorum Orientalium more, qui Eras
omnes menſe Septembri auſpicantur, annum
ſecundum Olympi adis ducenteſimæ ſeptuageli-
I&

An,C

M u
Critia
Tomum
Aunal.
Jarom
VII
Ohjmp
reihd
tandif

11
Cunſtann/
Pyitannut
mnn fuit.

Conſtani.
us Caſar
deverus 4A.
iſt gichi.

V.
nſanti.
1 obſes
tianum

alerism,

NLafallitur
4 Zeſmus

in Annales C. Baroni.

SE C. IV. mæ prime, menſe tantùm Septembri hujus
An. Ch. 306. Chriſti anni inchoat, ut alibi oſtendo. Neque
Scaliger, neque P'etavius, neque Calviſius hunc
nodum ſolvere potuere. Hanx ius in libro de By-
zantinarum rerum Scriptoribus Græcis Parte I.
cap. I. numn. XIXx. & ſeqq. pluribus contendit,
Conſtantium anno præcedenti & vita migraſſe,
eodemque Conſtantinum Imperatorem levatum
eſſe. Sed ejus fundamenta in laudata Diſſertatio-
lic incipit ne à nobis everſa, licèt, cùm eam in lucem edi-
Criitica in didimus, librum illum non vidiſſemus.
Tomum III Ad num. IV. Baronius „qui duos Conſula-
Annalium tas & Faſtis expungendo, duos pariter tam

Baronii. Olympiadum quàm ceterarum Erarum annos,
. 111. ubi ad Imperium Diocletiani pervenit, reſeca-
m 5 . . . 1
2 S2 . e. re coactus fuit, nullam in anno Olympiadico à

tandi ratio. Socrate citato memorato, qui alios Viros do-
Ctos excruciavit, difficultatem invenit: & tamen
is annus ſecunduùm ejus opinionem cum præſen-
ti Chriſti anno non concurrit. Nam cum Baro-
nius Olympiadem c cCLXX in anno Chriſti
cCCIIIexordiri debeat, Olympiadem ducen-
teſimam ſeptuageſimam primam menſe tantùm
Julio anni Chriſti cccVTIinchoare debuit,
ideoque, & eo anno Conſtantii mortem con-
ſignare, quod ex Olympiadibus in margine hu-
jus Operis à nobis annotatis facilè dignoſei
poreſt.
IX. A num. XII ad XXVIII Conſtantini
Conſtantinu: Magni patriam fuiſſe Naiſſum, oppidum Daciæ
Britannus mediterraneæ, nunc Serviæ dictæ, certum eſſe
non fnir. debet. Hoc enim Stephanus de Urbibus, qui
nuper cum Notis in Hollandia lucem vidit,
Gonſtantinus Porphyrogeneta lib. 2. π Osα²
v*, Firmicus lib. I. Matheſeos ſub initium, &
Anonymus Valeſianus diſertis verbis docent:
HEHic igitur Conſtantinus natus Helena matre viliſ-
Eima (id eſt, infimæ conditionis) in oppido
MWaiſſo, atque edubtus, quod oppidum poſtea ma-
nificè ornavit, literis minus inſtrubtus, obſes
apud Diocletianum & Galerium, ſub iiſäaem forti-
ter in Aſia militavit, inquit Anonymus Vale-
ſianus. Accedit Cedrenus, qui Conſtantinum
apud urbem Daciæ natum ſcribit. Decepit An-
glos, alioſque Viros doctiſſimos locus Panegy-
rici Maximiano & Conſtantino dicti, in quo
legitur: Liberavit ille Conſtantius Conſtanti-
ni M. pater) Britannias ſorvitute, tu etiam no-
*4 biles eſſe illic oriendo feciſti. Quæ & ſimilia ita
4 ab illis de Britannia accepta, quaſi natus illic
Gonſtantinus eſſet: cùm tamen Oratoris mens ſit
gratulari ſe, ibi ortum factumque Imperatorem
Conſtantinum, ac uno verbo de Natali Imperii,
non de Natali genuino loquatur. Quare quòd
Conſtantinus Anglus ſive Britannus fuerit, inter
fabulas computandum.
X. Lactantius poſtquam de morte Conſtantii lo-
Conſtanti- cutus eſt cap. 25. ſubjicit: Paucis poſt diebus lau-
ev P z. reata imago ejus (nempe Conſtantini allata eſt
guſt. aictus. ad malam beſtiam. ad Galerium ſcilicet Maxi-
mianum) Deliberavit diu an ſuſciperet. In eo
penò res fuit, ut illam & ipſum qui attulerat,
exureret, niſi eum amici ab illo furore Rexiſſent,
admonentes eum periculi, quod univerſi milites,
quibus invitis ignoti Cæſures erant fatcti ſuſcep-
zuri Conſtantinum fuiſſent, atque ad eum concur-
ſuri alacritate ſumma; ſi veniſſet armatus. Suſ-
cepit itaque imaginem admodum invitus, atque
ipſi purpuram miſit, ut ultro aſeiviſſe illum in ſo-
cietatem videretur. Jam turbatæ rationes ejus fue-
rant, nec potuerat alterum ezrxtra numerunz nun-

Tom. I.

Jugit, ibique ſe cum pancis militibus incluſit. Qui

337

apare ut volzerat. Sed kud excogi avit, ut Sa- S † C. IV.
verum, qui erat atate maturior, aguſtum nun- An. Ch. 306.
uaparet, Cenftantinum, verò non imperatorem, F-
ut erat faltus, ſed Ceſarem cum Maximino ap-
pellari juberet, ut eum de ſecundo loco reſiceret
ñin quartume.
Tum cap. 26. Compoſitæ ei res quodam moda Jam XI.
videbantur, cuem ſubitò illi alius terror allatus Maxentius
eſt, generum ipſin: Maxentiun, Roma faltum Im- Ft Impera-
Peratorem. Cnjus motus hæc fuit cauſa. Cem ſta- vor
. W . Bearon. num.
tuiſſet cenfibus inſtitntiz Orbem terræ devorare, XxII.
ad hanc uſque proßelivit inſantam, ut ab hac ca-
ptivitate ne populum, quiden Romanum fieri vel-
let immunem. Ordinabantur jam cenſitores, qui
Komam miſſi deſoriberent plebem. ERodem ferè
tempore caſtra qquoque Pratoria ſieſtulerat. Itaque
milites pauci, qui Romæ in caſiris reliéti erant,
opportunitaten nacti, occtſis quibuſäa am Iudicibus,
non invito populo, qui erat concitatus, Maxren-
tinn purpuram indaerant. Quo nuntio allato, ali-
gaantnmn rei novitate turbatus ſt „ nec täamen nii
minum territus. Et oderat hominem, & tres Cæſa-
res facere non poterat. Satis Viſum eſt, ſemel feciſ⸗
Je quod noluit. Severum arceſſit, hortatur ad reci-
piendum Imperium, mittit euna um exercitu Ma-
rimiani ad expugnandum Waxentium „ & mit-
tit Romaim, in qua milites illi ſammis deliciis
ſapiſſimè ercepti non modo ſalvan eſſe iülam ur-
bem, ſed ibi vivere optarent. Maxentius tanti

Ffacinoris ſibi conſcius, licèt jure hæreditatis pater-

os milites traducere ad ſe poſſet, cogitans tamen

Reri poſſe, ut Maximianus ſocer, idipſum metu-

ns Severum in Ulyrico relinqueret, atque ipſe
cum ſuo exercitu ad ſe oppugnandum veniret, quæ-
rebat quatenus ſe a periculo impendente muniret.
Patri ſuo poſt depoſitum Imperium in Campania
moranti purpuram mittit, & bis Auguſtum no-
minat. Ille verò & rerup noT»arnm oupidus, &&
qui depeſuerat, invitus, libenter arripuit. Seve-
rus interim vadit, & ad muros urbis armatus
accedit. Statim milites ſublatis Rignis abeunt, &&

ſe contra quem venerant , tradunt. Quid reſtabat

deſerto, niſi fuga? Sed occurrebat jam reſumto Im-
perio Maximianus, cujus adventu gavennam con-
. . .
cum videret futurum at Maximiano traderetny. 2
dedit ſeſe ipſe, veſtemque & parpuram eiden, à
uo acceperat, reddidit. Quo facto; nihil, aliud
impetravitz; niſi lonam mortem. Nam veni ei in⸗
ciſis, leniter mori coactus eſt; anno ſc. Chriſti in-
ſequenti. .
Hanc Lactantii narrationem Numiſmata XII. .
confirmant. Nam, ut videre eſt apud Medio- Quo die &£
barbum, Conſtantinus in pluribus Nummis Cæ- menſe Ma-
. . ..: veontiess Azf
ſar, Severus verò Augulſtus dicitur; qui tituli ſt. Aictes.
utrique hoc anno ſine dubio dati. Diem, quo 1.
Conſtantinus Cæſar nuncupatus, Baluzius V. C.
in Notis ad Lactantium, viceſimum quintum
Decembris fuiſſe exiſtimat, quod in veteri Ka-
lendario Tomo 4. Bibliothecæ Cæſareæ à Lam-
becio publicato ad vIII Kalendas Auguſti le-
gatur, N D. CoNsTANTINI, id eſt, Narale Di-
vi Conſtantini & ad vIII Kalendas Januarias, N
INVICTI. id eſt, Natale invicti, & quoties
in eo Kalendario legitur ſimpliciter nomen Di-
vi, aut Invicti abſque alio nomine ad dito, toties
intelligi debeat Conſtantinus Magnus. Sed hæc
conjectura non probatur, cùm Conſtantinus
Cæſar à Galerio Auguſto appellatus ſit, ante-
quam Maxentius Romæ purpuram ſumeret a ut
ſaltem iis circiter diebus, ideoque ante diem vi-
F f ceſimura

338

S . c. IV. ceſimum quintum

Decembris, ſeu vIII Kalen-
An. Ch. 306. das Januarii. Maxentius enim, ut ex Lactantio
citato cap. 44· liquet, VI. Kalendas Novembris;
id eſt, XxVII. Octobris Imperator Romæ appella-
tus eſt, & teſte eodem Lactantio cap.25. &ſeq. Ga-
lerius Maximianus Maxentium Imperatorem di-
Gum non accepit, niſi poſtquam Severum Au-
uſtum & Conſtantinum Cæſarem appellavit.
XIII. Inuſuper cùm Conſtantinus, ubi die X XV Ju-
1Il magis ex- lii, ſeu VIII Kal. Aug. patri ſucceſſit, ſtatim
plicatur. laureatam imaginem ſuam ad Galerium Maxi-
mianum Aug. miſerit, non dubium, quin ante
diem XxX VII Octobris Cæſar 4 Galerio Maxi-
miano appellatus fuerit. Hanc enim nuncupa-
tionem poſt tres menſes dilatam fuiſſe nullo
modo veroſimile. Lactantius citatus cap. 44.
ait: Imminebat dies, quo Maxentius Imperium
ceperat, qui eſt ad VI Kalendas Novembris . G.
OQuinquennalia terminabantur, quæ ſolennia die
Imperii natali celebrari mos erat. In veteri qui-
dem Kalendario Conſtantio imperante ſcripto,
ad v Kalend. Novembris habetur, EVICTIO
TYRAN NI, ad IV verò ejuſdem menſis, A p-
VEN T. DIVI: ſed hæc verba non de Maxen-
tio & Conſtantino, ſed de Licinio & Conſtan-
tino intelligenda, ut ex Libello de Præfectis
Urbi maniteſtum fit. In eo enim ad annum
Chriſti c ccXII dicitur, V Idus Februar. Ara-
dium Rufinum Præfectum Urbi creatum eſſe,
& U Kalend. Novemb. Annium Anulinum.
uare VI. Kalend. Novemb. Maxentius devictus,
& alter Urbi Præfectus à Conſtantino renun-
tiatus. Neque aliter locus ille, quem anno
CCCXII num. I. integrum referam, explican-
dus. Falluntur ergo quicumque verba laudata
Kalendarii Conſtantiani de Maxentio interpre-
tanda volunt. UUMGU
XIV. Sed cùm plures Natales Gonſtantino M. at-
Plures Na- tribuantur, paululum in illis immorandum. Et
zales Con- quidem eum Conſtantio patri octavo Kalendas
Taneze 4. Auguſti præœſentis anni ſucceſſiſſe⸗ poſt librum
Lactantii de Mortibus Perſecutorum in lucem
editum, inter omnes convenire debet; cùm ex
illo conſtet, Conſtantinum ante patris obitum
Cæſarem non fuiſſe. Tota itaque difficultas eſt
de aliis Natalibus in variis Kalendariis, & qui-
dem antiquiſſimis memoratis. Primum eſt Ka-
lendarium Herwarti, ſeu ab Herv arto publi-
catum, quod Petavius in ſuum Uranologium
inſeruit. Secundum, Kalendarium Philocali,
ſic à Furio Dionyſio Philocalo poſſeſſore, cu-
jus nomen ejus initio legitur, vocatum, quod
Bucherius in lib. de Doct. Temp. publicavit.
Tertium eſt Kalendarium à Lambecie in Tomo
1V Bibliothecæ Cæſareæ publici juris factum.
uæ tria Kalendaria inter ſe non diverſa, ſed
& diverſis M SS. eruta, & Conſtantio Conſtan-
tini M. filio imperante ſcripta, ut apparet &X iis,
quæ initio Kalendarii Philocali de Cæſarum
creatione dicuntur; ibi enim Natalis Conſtantii
his verbis exprimitur:
Auguſti. J
non Divus, quia cùm hæc Auctor ſcriberet an-
no Chriſti CCCLIV, adhuc ille vivebat, ut
Bucherio obſervatum. Quartum denique Ka-
lendarium eſt Polemii &lvi, cujus Fragmentum
exhibet Bollandus in Præfatione ad menſem
Januarium pag. 43. ubi & ex eodem Kalendario
oſtendit, illud Aſterio Conſule, anno nempe
Chriſti quadringenteſimo quadrageſimo nono,
promulgatum fuiſſe. In eo ſunt aliqua magni

–

Critica Hiſtorico-Chronologica

Du. Conſtantii VII Idus,
Ubi Conſtantius Dominus vocatur,

momenti, quæ in tribus præcedentibus non S. C. IV.
leguntur. In iſtis tribus tres alii Natales Con- An. Ch. 306.

ſtantini habentur. III Kalend. Martii in illis le-
gitur: Natalis Divi Conſtantini & M. XXIII. I.
id eſt, ntum miſſus. Idem Natalis in Laterculo
Sylvii reperitur. Pridie Kalend. Aprilis in Kalen-
dario tam Herwarti quàm Lambecii ſcriptum
eſt: N. Divi Conſtantini C M. XA IIII. In
Laterculo verò Sylvii: Natalis Conſtantini. Cir-
cenſes. Denique VII Idus Auguſti in Later-
culo Sylvii habetur: Natalis Conſtantini junioris;
cùm tamen tam in Kalendario Lambeciano,
qum Herw artiano ſcriptum ſit, N. COoNSTAN-
TII. C M. XXIIII. & quidem rectiüs. Con-
ſtantii enim, qui tum imperabat, Natalis genui-
nus non videtur omiſſus.
Solùm itaque difficultas de Natali Conſtanti-
ni III Kalend. Martii illigato, & de altero ejuſ-
dem Principis, qui pridie Kalendas Aprilis an-
notatur. Neuter certè nec Natali Imperii Cæ-
ſarei Conſtantini à tempore, quo Cæſar à Gale-
rio appellatus eſt nec Natali Imperii ejus Augu-
ſtei, ei ſc. quo ab Herculio Auguſtus nuncupatus
eſt, convenire poteſt. Alterutrum tamen ad Nata-
lem genuinum Conſtantini M. referendum eſſe
non videtur dubitandi locus. Unicum ergo Nata-
le reſtat, quod Conſtantino Juniori Conſtantini
M. filio tribuendum eſſe exiſtimo. Obſtat quidem
nomen Divi; Conſtantinus enim Junior inter Deos
relatus non eſt, ſicut tam Conſtantius, quàm
Conſtantinus M. ejus filius, qui apotheoſi ho-
norati fuere. Sed vel illud epithetum Conſtan-
tino juniori honoris ergò adſcriptum; vel in illa
Kalendaria perperam intruſum; ſicut vidimus
vocem unioris Sylvii Laterculo malè additam
fuiſſe. Denique Natale, quod VIII Kalend. Ja-
nuarii in illis Kalendariis his verbis deſcribitur,
N. INVICTI, id eſt, Natale invicti, ad Solem,
quem Romani ut Deum adorabant, referendum
, indicant varia Numiſmata Imperatorum, in
quorum averſa parte legitur: SoLI INVICTO,
ut in illo Conſtantini M. à Cangio in Conſtan-
tinopoli Chriſtiana recitato, in cujus poſtica le-
gitur: SoLI INVICTO COMITI. Quæ inſ-
criptio frequens in Numiſmatis ejuſdem Impe-
ratoris.
Ante hujus anni finem Severus in Italiam xXVI.
mitti non potuit, cùm Maxentius die tantùm Herculius
viceſima ſeptima menſis Octobris Imperium bec anso
Romæ arripuerit. Præſenti tamen anno Seve- Mberium
rum Auguſtum nuncupatum fuiſſe, idque ante-““ umſite
quam Maxentius purpuram ſumeret, ex dictis
manifeſtum redditur, & indicat Conſulatus ſuf-
fectus anno inſequenti juxta primam Conſula-
tuum Cæſareorum regulam geſtus. Currenti
etiam anno Maximianus Herculius, qui poſt de-
poſitum Imperium in Lucania morabatur, à
Maxentio filio, dum is in Campania eſſet, Ro-
mam vocatus eſt, ab eoque iterum Auguſtus
nuncupatus, ut jam ex Lactantio diximus, quod
præſenti anno factum, non tantùm ex laudatis
Lactantii verbis, ſed etiam ex ejus Conſulatu
ordinario anno ſequenti juxta primam Conſu-
latuum Cæſareorum regulam aſſumto colligitur.
Non potuit Galerio Maximiano non grave acci-
dere, quòd Herculius à Maxentio filio rurſus
Imperator dictus eſſet; ejus tamen nuncupatio-
nem eidem tandem probatam ex eo deduco,
quòèòd anno ſequenti Maximianus Herculius Fa-
ſtis nomen dederit, & Galerius Maximianus in
Nummis apud Mediobarbum pag. 443. SS
. IMP.,

De unico

ficultas.

tantum dif⸗

—

—;— —N— —

.
.

86.
41,0

XVII
Aarenti
Herculii
ßlius G
lerü xen

fun.

Dxron
rEII.

XVIII.
Alerandiy

Iyrannicen
Arripit.

Daronnum.
IxVII.

XI.
ſhiſnatit
Doneriß i.
n,

tio
ull
heß⸗
le!
Hir

0. Iy.
h. 306,

SsC. IV. IMr. MAXIMIANUS JuNIOR AuG. Nam,
An. Ch. 306. ut ait Auctor Panegyrici Maximiano Herculio
& Conſtantino anno ſequenti dicti num. 3. ſe-⸗
nior Auguſtus, qualis in Nummis Herculius, poſt
reſumtum Imperium appellatur, majeſtate præ-
cedebat, junior eum ſequebatur. Herculium au⸗
tem ſeniorem Imperatorem dictum fuiſſe liquet
ex variis Nummis apud Mediobarbum pag. 435.
inter quos is legitur: D. N. MAXIMIANO.
BEATISSIMO SEN. AucG.
Denique deceptus eſt Baronius, quando ſcri⸗
pſit, Maxentium Maximiani Herculii generum
tuiſſe, non verò filium. Maxentius enim filius
fuit Herculii, ut non tantuùm teſtantur Eutro-
pius, Victor de Cæſaribus, Zoſimus, Euſebius
in Hiſtoria, Socrates, Anonymus Valeſianus &
Auctor Chronici Alexandrini pag. 443. ſed
Baron, num. etiam Lactantius lib. de Mortibus Perſecuto-
**1⅞11. rum ſuprà à nobis citatus, qui & docet, Ma-
xentium Galerii Maximiani generum fuiſſe,
quemadmodum & Anonymus Valeſianus,; quod
confirmat Valeſius in Notis ex Victore in Epi-
tome. Nummus itaque à Baronio recitatus, in
quo legitur, I M Pr. M AXENTIISDIVO MA-
XIMIANO SOCERO, cuſus eſt in honorem
Galerii Maximiani, non verò in honorem Ma-
ximiani Herculii, ut putavit Baronius z ex eo-
que liquet, Galerium Maximianum inter Deos
à Maxentio genero fuiſſe relatum. Apotheoſim
verèò Herculu à Maxentio filio peractam oſten-
dit hic Nummus apud Mediobarbum: Drvo
MAXIMIANÕPATRI MAXENTIUS AuG.
F. Varia alia ibidem Numiſmata Herculium eo
honore decoratum oſtendunt, ſed an à Maxen-
tio, vel à Galerio Maximiano, clarè non indi-
cant. Ex laudato tamen Nummo manifeſtum eſt,
eam apotheoſim Maxentio, non verò Galerio
Maximiano artribuendam eſſe.
ErviIII Anno ſequenti Alexander, qui Præfecti Præ-
S torii Africæ munere fungebatur inquit Zoſi-
eyrannidem mus, à militibus purpurà indutus eſt. Alexan-
arribit. dri meminere tam Victor de Cæſaribus, qum
Victor in Epitome, quem annos quatuor impe-
raſſe liquet ex ejus QNunkuis Græcis apud Golr⸗
in quibus quartus Imperii ejus annus le-
Baor nu- girur. ¹ Abellarut eit autem 4 Marezti anno
trecenteſimo undecimo, qui ammo inſequenti
propter illam victoriam triumphavit, & Chri-
ſtianis libertatem in Africa reſtituit, ut mox ex-
plicabimus. SS
A num. XXVIII ad XXXVIII, Cùͤͥ m
Maxentius nonniſi poſt devictum Alexandrum
Tyrannum in Africa regnaverit, ſchiſma Dona-
tiſtarum ante annum CCCXInon contigit,
ut doctè animadvertit Valeſius in Diſſertatione
de Schiſmate Donatiſtarum. Originem ſchiſ-
matis ab ordinatione Majorini eſſe repetendam,
docent Optatus & Auguſtinus. Sed promotio
Cæciliani & ſchiſma Majorini ad præſentem an-
num non pertinent, ut putavit Baronius. Nec
hæc Euſebii verba lib. 8. cap. 16. Hjus (nempe
Herculii Maximiani) filius Maxentius principio
quidem Fidei noſtræ profeſſionem ſimulavit ut
in eo morem gereret, blandireturque populo Ko-
mano. Itaque ſubditit ſuis præcepit, ut a perſecu-
D tione Chriſtianorum deſiſterent, connexionera
. uulllam habent cum iſtis verbis Optati lib. 1. Tem-
. peſtas perſecutionis peratta & deſinita AR. Juben-
. te Deo, indulgentiam mittente Maxentio, Chri-
S ſtianis libertas eſt reſtituta. Botrus G Celeuſius,
1 ut dicitur, ordinari cupientes, &c. Nam Eufe-

Maxentius
Herculii
Rlius, e Ga-
derii gener
fuit.

1V.
hieg
ntum gif
Alt.

XVIL. XXVII.
Herculius
hoe gynt
imteriun
reſumſtte

XIX.
”MZ Initium
ſchiſmatis
. Donatiſta-
Fziam.

in Annales C. Baromi.

bii verba reſp

339

iciunt initium Imperatoris Ma- S£ C. 1.

xentii in Italia; Optatus verò ſermonem habet An. Ch. 306,

de indulgen

rum miſiſſet

ris, cui Africa parebat, necen
quenti accidit,
nenſes admitter

lib. 2. Quo

dum ratus,

tibus ſuis adj

facere recuſaſſet,

i tia; quam Maxentius in
miſit poſt Alexandrur
Et quo pacto M

tiam, id eſt, edi

fricam
n Tyrannum intertectum.
axentius hoc anno indulgen-
ctum de libertate Chriſtiano-

in Africam, cùm poſt Severi Cæſa⸗

„quæ anno ſe-
MWäawxentii imagines Carthagi⸗
e noluerint, ut teſtatur Zoſimus

comperto, Maxentiug dolo agen-

ſcripſit ad Alexandr
Præfecti Prætorio in
mandans, ut quoniam totius Ital
ſine controverſia potiebatur; ip

ungeretar.

am, qui tune
Africa vicem gerebat,
iæ Imperio jam
ſe quoque par-
Hoc cùm Alevander
Waxentius miſſis quibuſdam

militibus, interficere eum conatus eſt. Sed dete-
ctis inſidiis, milites, qui in Africa erant Ale-

xandrum Imperatorem creaverunt.
tantùm ſequenti, aut fortè anno
Alexander Auguſtus appellatus.
Mawentius occaßonem belli adv

num gqukrétr

ſe ferebat, eb quò

ulio cauſanz mort

cum erercitu

matiam &ρ Illyricum, omneſque Licinii
es ſuas tradutturum.
habens ante omnia res Africanas
Duare coactis copizs Ri,
Præfetum Prætorio cum Duce Zena
mittit: à quibus Alexander

facilè ad part

crevit.

Gpit

Quare anno

CGCCVIIII

Addit Zoſimus:
erſus Conſtanti-
infenſus erga illam; ut præ
1 patri ſuo Maximiano Her-
is præbuiſſet. Itaque in Thaætias

progredi jam Parabat,ſperans ſo Dal-

copias

Hæc in animo

omponere de-

interfectus eſt. Paulèò pòſt Zoſimus icribit: Bello

in hunc modu

m ſinito, latis

alumniatorihus aper-

tus eſt campusz; omnes propè dikerim quotquot in
Africa vel genere vel opibus præſtabant, vel ut
Alexandri partium ſectatorers deferendi: nes
ullis omnino parcebatur, dum alii nearentur, alii
facultatem ſuam amitterent. Quin & Romaæ trium-
Perpetrata Carthagine mala. Hæc

phatum eſt ob

Zoſimus.

Triumphus ille Marxentii anno CCCXII
ductus, ut ejus Quinquennalia in eum annum Sehiſma poſt

dilata manifeſtum faciunt. Trium
more cum Quinquennalibus & id
copulati, niſi ad trium
Conſulatum ſumerent.
Maxentius Conſul non
phus anno inſequenti actus.
apparet, Alexandrum ante m
ſaris & finem anni CccvVII
duiſſe, & quatuor annos im

teritus ejus anno ccCXI conti

libello de Præfectis Urbi diſci

Rufinum Vol

ſiſſe. Ex quo

occiſum, Maxentium

uſianum mogſe

colligimus,

phi enim de
genus feſtis

phandum Imperatores
. A .
Quare Ccum anno cecxr
proceſſerit,

éjus trium-

Præterea ex dictis
ortem Severi Cæ-
purpuram non in-

peraſſe

ideoque in-

git. Ad hæc, ex

mus, Rufium ſeu

Septembri anni

Mordinarium proceſ⸗
eo anno Alexandrum
que Africâà potitum eſſe,

qui ob operam fortiter à Rufio ſeu Rufo ut eum
vocat Victor de Cæſaribus, navatam ad Con-=
ſularem dignitatem illum evexit. Anno itaque
Gπch1 ſui triumphi occaſione indulgentiam

in Africam M

ſeribit Optatus lib. 1.

axentius miſit,

contigitque quod
Tempeſtas perſecutionis

Peratta & definita eſt. Zubente Deo, indulgen-
tiam mittente Maxentio, Chriſtianis libertas eſt
reſtituta. Botrus & Celeuſius, ut

cupitentes & c. Annis quibus Qui
id genus feſta celebrata,
venia de more data,

Ff 2

2.

dicitur, ordinars

inquennalia &
triumphique ducti, reis
& Chriſtianis libertas Re-

ligionis

am Loluſianum
in Afrivam
primo prælio victus,

Mawxentii

triumphum

cœpit⸗

SE C. IV. ligionis reſtitui ſolita, ut in Diſſertatione Hypa-
An. Ch. 306. tica oſtendi.
Baronius anno ECcCxXCIX refert Severi Impera-⸗

XXI. toris Numiſma, in quo viſitur Severus, & cir-
Maxentius

àm hæc verba leguntur: SEVERuS PIuS
Aud. P. M. LR. P. XI. à tergo expreſſa eſt

religionem
in Africa
tnat. ne, ad cœlum commeans, & circùm hæc verba:
IN DuLGENTIA AuGc. id eſt, Severi & Ca-
racallæ. Severus anno c c II1 Decennalia cele-
bravit, ac triumphum de Parthis exhibuit „ 6
utriuſque feſtivitatis occaſione indulgentiam, ut
vocabant, in Africam miſit. Mitto alia exempla,
quæ paſſim occurrunt. Ex quibus inferre licet,
indulgentiam, de qua Opratus citatus loquitur,
quæ aliud non erat quâm libertas Religionis, in
Africam miſſam eo anno, quo Maxentius trium-
phavit, Chriſti ſcilicet c ccCxII, ideoque &
eodem anno ſchiſma Donatiſtarum inchoatum
eſſe.
XXII. Baronius, ut ſchiſma illud hoc anno copiſ⸗
Schiſma ſe- ſe oſtendat, utitur auctoritate Divi Auguſtini,
dente Ael- quem ait, in Breviculo Collationis diei rII. cap.
chiade in- 18. & libro poſt Collationem cap. 13. affirmare,
choatum. MMelchiadem (hoc tempore Romanum Presby-
terum, poſtea Pontificem inquit Baronius ex
Auguſtino, ut ſupponit miſiſſe Seratonem Dia-
conum unà cum literis Maxentii Imperatoris &
Præfecti Prætorio, ad Præfectum Urbis „ut re-
ciperent loca, quæ fuerant à Chriſtianis temnpa⸗
re perſecutionis ablata. Eadem Auguſtini 161 a
citat Baronius in Notis ad Martyrologium 4
manum die X VII Kalendis Februarii, qu
Marcellus Papa colitur, ſed pariter interpolata;
ait enim: Melchiades tunc Romanus Presbyter
miſit Diaconos cum literis Maxentii, &c. e
rùm Auguſtinus nullo modo dicit . Melchia em
fuiſſe tunc Presbyterum. Imè Melchialle⸗ Epi⸗
ſcopi fungitur muneribus in e0 Beebien o, quo
patet ex ſequentibus Auguſtini verbis; ait enin
Donatiſtas ex Altis oſtendere conatos fuiſſe, z⸗
tonem Diaconum, quem cum aliis 4ad recipienda
loca Eccleliaſtica miſerat, ſuperioribus geſtis re-
citatum, eſſe Traditorem, G. ideo volebant etiam
Alælehiadem crimine Traditionis aſpergere, quod
Diacono illo non degradato uteretur. Degradatio
Diaconorum, ſicut & Presbyterorum, ad ſolos
Epiſcopos pertinet. Unde Melchiades jam Epi-
ſcopus erat, cům crimen illi impingeretur;,
uèd Stratonem Diaconum non degradaſſet, imè
co uſus fuiſſet in Eccleſiæ miniſterio. In Colla-
tione Orthodoxi omnia in Actis relata tanquam
vera admittebant, ſed contra Donatiſtas conten-
debant, Stratonem illum Diaconum in as ke⸗
latum, quo uſus eſt Melchiades, alium uiſſe
à Seratone Traditore«s His prorſus ſimilia narrat
Auguſtinus tractatu (Intra Donatiſtas poſt Col-
ationem cap. 13.
XXIII. l Porro diſinguend ſunt duæ paces Chriſtia-
Dus paces nis à Maxentio Imperatore datæ, quas in unum
Maxentia- Baronius confundit. Prior eſt, quam Imperii
na non con- ui initio Romanis, Italiſque conceſſit, de qua
Fungende. loquitur Euſebius lib. 8. Cap. 14. ubi ait: Subdi-
tis ſuis pracepit, ut à perſecutione Chriſtianorum
Baron. num. deſiſterent. Altera quam Africanis largitus eſt an-
xxv & xxvVI. no trecenteſimo duodecimo, poſtquam Alexan-
. drum Africæ Tyrannum profligavit, de qua pa-
ce loquitur Optatus lib. r. ubi ſermonem habet
de initio ſchiſmatis Donatiſtarum; quo etiam in
loco Alexandri Lyranni meminit: Iiſdem tempo-

Critica Hiſtorico Chronologica

Carthaginenſium Dea Caæleſtis dicta, vehente leo-

ribus Felix quidam Diaconus, qui propter famo- S * C. 1V.
ſam, neſoio quam, de LTyranno Imperatore tunt An. Ch. 306.
factam epiſtolam ‚appellatus eſt, periculam timens
apud Menſurium Epiſcopum delituiſſe dicitur.
Quem cùm poſtulatum Menſurius publicè denega-
ret, relatio miſſa eſt. Reſeriptuim venit, ut ſi
Menſurius Felicem Diaxçonum non reddidißet, ad
palatium dirigeretur. Conventus non leves patie-
batur anguſtias. Erant enim Eccleſie ex aurs &
argento quamplurima ornamenta, quæ nec defo-
dere terræ, nec ſecum portare poterat. Quaßi fi-
delibus Senioribus commendavit, commentario
fabto, quod cuidam aniculæ dediſſe dicitur; ita ut .
ſi ipſe non rediret, reddita pace Chriſtianis, ani-
cula illa illi daret, quem in Epiſceopali cathedra
ſodentem inveniret. Profectus rauſam dixit. uſ⸗
ſus eſt reverti Carthaginem: pervenire non potuit.
id eſt, in via deceſſit) TLempeſtas perſecutionis
peracta & definita eſt. Zubente Deo, indulgentiam
mittente Maxentio, Chriſtianis libertas eſt reſti-
tuta. Res illa geſta, dum Alexander Tyrannus
Africæ Eccleſiam perſequeretur, de quo, non
verò de Maxentio, ut perperam Balduinus in
Annotationibus ad primum librum Oprati, ejuſ-
dem Optati locus intelligendus, quando ait;
de Tyranno Imperatore tunc faltam epiſtolam.
de Maxentio enim poſtea Optatus loquitur. Ex
quo, ut id obiter advertam, liquet, Alexan-
dro in Africa imperante, Chriſtianos vexatos
fuiſſe, & poſt ejus interitum à Maxentio perſe-
cutione liberatos, paceque donatos. Verùm hæc
pax non hoc anno, ut putavit Baronius, ſed
poſt quinquennium aut circiter, Afris conceſſa;
ideoque & diverſa ab ea, quam ſui Imperii ini=
tio largitus eſt Maxentius.
Baronius perperam ad utramque pacem refert XXIV.
Auguſtini locum lib. poſt Collationem cap. 12. Baronius re-
& 13. ubi de Donatiſtis Melchiadi Papæ crimen fert ad pri-
Traditionis impingentibus Auguſtinus loquens 125
ait: Necitaverunt etiam (Donatiſtæ) alia Ge- Teus ad ſ-
ſta, ubi Melchiadem legebatur miſiſſe Diaconos cundam.
cum literis Maxentii Imperatoris &G Præfecti Pra-
torio ad Pratorem Urbis, ut reciperet loca, quæ
fuerant à Chriſtianis tempore perſecutionis ablata:
Ubi cun Melchiadis crimen penitus nullum appa-
reret, dixerunt, ſuperioribus Traditionis Geſtis
Traditorem Stratonem fuiſſe recitatum. Hæe enim
circa annum cccxXI, quo Melchiades Pontifi-
catum Romanum adeptus eſt, in Italia geſta:
Præfecti enim Urbis juriſdictio non extendeba-
tur ultra milliarium. Quare ſignificat Auguſti-
nus, Maxentium Imperii ſui initio Chriſtianis
juſſiſſe reddi, quæ tempore perſecutionis, ante-
quam ipſemet regnaret, excitatæ, fuerant abla-
ta. Quæ reſtitutio cùm tunc peracta non fuiſſet,
Melchiades poſt aliquot annos Pontifex creatus,
ut fieret, omnem induſtriam adhibuit. Ad hæc
Auguſtinus in Breviculo & Collatione tertii diei
eandem hiſtoriam recitans ait: Et chm his quo-
ue Geſtis nullum Melchiadis crimen & Cognitori
& Catholicis Defenſoribus appareret, dixerunt
Donatiſtæ, Stratonem Diaconum, quem cum aliis
Melchiades ad recipienda loca Ecclehaſtica maſe-
rat, ſuperioribus Geſtis recitatum eſſe Traditorem,
& ideo volebant etiam Melchiadem crimine tra-
ditionis aſpergere, quòd Diacono illo non degrada-
to uteretur. In proſecutione autem ſua dixerunt,
Melchiadem tertium Epiſcopum fuiſſe ab illo, qui
tunc erat, cuùm Traditio illa facta eſſet. Sed rectè
ibidem reſponderunt Catholici, Stratonem il-

lum,

mam pacem

8 6
An. C

XXV
deries Ko
Yontißicn.
6 Augt
ne fima

YIVI.
Mamellg
& Marcelli.
nus hon con.

fundepd,

—

t 1INI.

1. Beropilt te⸗
li⸗
8 fen A
mam pacem
4 644 Pirt-
neyt al ſe⸗
6 oundam.

XXV.
Series Rom.
Pontifßecum
* Augiſt-i
no firmata.

XXVI.

reum accuſando monſtrarat.

Quæ verba egregia ſunt ad confirmandam
Chronologiam & ſeriem Pontificiam, non pa-

rum per hæc tempora obſcuram. Serato enim
ille, de quo Donatiſtæ, Traditor fuerat Romæ,
vel in Italia ante menſem Maium anni trecente-
ſimi quinti, quo poſt abdicationem Diocletia-
ni & Maximiani Herculii perſecutio in Occi-
dente ceſſavit; ideoque verum eſt, quod legitur
in Catalogo Damali, videlicet poſt S. Marcel-
lini Papeæ obitum, qui anno cccCIV contigit,
longum fuiſſe Interpontificium; nec ante annum
CCCVIII Marcellum Pontiſicem Romanum re-
nuntiatum eſſe. Ait enim Auguſtinus, Meælchia-
dem tertium Epiſc opum fuiſſe ab illo, qui kunc erat,
cum Traditio illa facta eſſet. Cùm enim inter om-
nes conveniat, Melchiadem ante annum Chri-
ſti CccCXII Sedem Romanam adeptum eſſe, tres
illi Pontifices ibidem ſigniſficati, alii eſſe non
poſſunt, quàm ipſemet Melchiades „qui in cen-
ſum confertur, Euſebius ejus deceſſor, & Mar-
cellus, qui anno cccCVIII Pontificatum adep-
tus eſt. Nam Maxentius anno CccvV 1, quo
Romæ levatus eſt Imperator, perſecutioni finem
impoſuit, ideoque ante eum annum strato Tra-
ditor fuerat, idque vigente Perſecutione; Sedes
vacabat, ut ex Chronico Damaſi intelligimus;
& Marcellinus ad Deum tranſierat: alioquin
Melchiades non tertius Pontifex ab illa Tradi-
tione fuiſſet, ut in laudato Auguſtini loco di-
cunt Donatiſtæ, ſed quartus.
Liquet etiam, Marcellinum malè cum Mar-

Marrellus cello ab aliquibus confundi, exiſtimantibus
& Marcelli- memoratum Auguſtini locum, in quo dicitur:

us nhon con-

Fundendi.

Legebatur, Melchiadem miſiſſe Diaconos cum li-
teris Maxentit Imperatoris & literis Præfetti Præ-
torii ad Praæfeltum Urbit, ut ea reciperent, quæ
tempore perſecutionis ablata, memoratus Impera-
tor Chriſtianis juſſerat reddi; explicandum eſſe
de pace à Maxentio anno cccVI Chriſtianis
Italiæ præſtita; ideoque tres illos Epiſcopos, de
quibus Auguſtinus, alios non eſſe quàm Mar-
cellinum, Euſebium & Melchiadem, huncque
tunc, anno nempe cccvI; jam Pontificem fuiſ-
ſe, veramque eſſe Euſebii ſententiam, quæ Mar-
cellum Pontificem non agnoſcit. Addunt iſti
Scriptores, libellum Anonymum DPepoßttionis
Epiſcoporum ſedente Liberio ſcriptum, & à
Bucherio publicatum, unius Marcellini ad diem
XVI Januarii, quo Marcellus Papa in Martyro-
logio Romano colitur, meminiſſe. Verùm de
Marcello Papa ea die Beda ac ceteri omnes, te-
ſte Baronio in Notis ad Martyrologium Roma-
num agunt, & laudatus Anonymus depoſitionem
Marcellini memorat, non ad diem X VI men-
ſis Januarii, ſed ad diem X V ejuſdem menſis,
ſeu ad decimum octavum Kalendas Februarii.
Marcellini meminit Euſebius ſeu Hieronymus

in Chronico, Marcelli verò Damaſus Papa &

Auctor Martyrologii antiquiſſimi Hieronymo
attributi. Denique Marcellinus non poteſt unus
eſſe ex tribus Pontificibus ab Auguſtino memo-
Tom. J.

in Annales C. Baronii.
S C. IV. lum, quo uſus fuerat Melchiades, vel diverſum
An. Ch. 306. eſſe à Stratone illo Traditore, vel quod, etſi
demonſtraretur, quod omnino non demonſtraba-
tur, eundemn Stratonemn Diaconum tradidiſſe,
quem poſtea Melchiades ad recipienda loca ole-
Riaſtica cum aliis Diaconis miſit, non continuò Mel-
chiadem iſto erimine aſpergi, quem potuit perſe-
cutio longe facere abſentem, ut hoc omnino neſ-
ciret, eumque innocenten putaret, quem nemo

certum eſt., nonniſi poſt Maxentii mottem,

341
ratis, cùm vel ipſo Euſebio in Chronico teſte, S C. 1V
antequam Maxentius in talia regnaret, ſupre- An. Ch. 300.
mum diem obierit. Quoad Auguſtinum, aliud
non indicat, quàm, Melchiadem Pontificem
Romanum (ideoque poſt annum CcCCX) mi-
ſiſſe Diaconos cum literis Maxentii , Ut ea reci-
Perent, quæ tempore perſecutionis, antequam nem-
pe hic imperaret, ablata memoratus Imperator
juſſerat reddi Chriſtianis, quæ tunc initio ſc.
Imperii ſui propter cauſas nobis ignotas reddita
non fuerant, ut ſuprà explicavi. Vide quæ de
Marcellino & Marcello ſuis locis dixi.
A num. XXX VIII ad X LIV. Valeſius in XXVII)
Diſſert. de Schiſmate Donatiſtarum cap. 2. Cauſa yl-
alium Annalium errorem emendat. Scribit Ba- Vani Tradis
ronius, Acta apud Zenophilum Conſalarem Nu- ris.
midiæ, quibus Cæcilianus Purgatus, & Sylva-
nuz Qirtenſis, unus ex ordinatoribus Majorini,
traditor convi ctus eſt, ad hunc annum pertine-
re. Sed vel ipſe titulus Adorum eam ſententiam
refellit. Sic enim prænotantur hæc Geſta: Con-
tantino Maximo Anguſto, & Conſtantino junio-
re nobiliſimo Cæſare Conſulihus, & c. Apud Au-
guſtinum verò Perperam legitur: Conſtantio
Maximo Aaguſßto. Qua lectione inductus Baro-
nius, Conſtantium Chlorum hic deſignari cen-
ſuit, qui currenti anno dum ſextum Copnſula-
tum gereret, finem vivendi fecit; eique ſuffe-
ctum fuiſſe vult Conſtantinum ,gravi errore.
Nam ſi hoc anno Conſul fuiſſet Conſtantinus,
ſequenti iterum Conſul dici debuiſſet in Faſtis,
cùm tamen tunc Conſul ſine numerali nota ubi-
que legatur. Deinde ſi Conſiantinus in locum
patris ſuffectus eſt Conſul, cur nomèen Conſtan-
tii patris adhuc in Faſtis remanet? Sed & co-
ghomina quæ in Acdtis illis utrique tribuuntur,
ſatis indicant, Conſtantium Chlorum hic deſi-
gnari non poſſe. Neque enim Conſtantius Chlo-
rus Maximi titulum unquam geſſit; nec Con-
ſtantinus ejus filius junior Cognominatus eſt.
Cùm enim junior dicatur ad diſtinctionem ſe-
nioris qui eodem appellatur nomine, quomodo
dici potuit junior Conſtantinus, cum ante ip-
ſum nemo hoc nomine fuerit inſignitus? Quare
non dubium eſt, quin corrupta ſit Auguſtini le-
ctio, ſcribendumque in Geſtis Purgationis Cæ-
ciliani: Conſtantino Maximo Augneſto, & Con-
ſtantino juniore nobiliſſimo Caſare Conſulibus. Fuit
hic annus Chriſti viceſimus ac trecenteſimus,
quo Zenophilus Conſularis Numidiæ „caus4
cognitàâ, Sylvanum Cirtenſem Epiſcopum Tra-⸗
ditorem fuiſſe pronuntiavit.
Porro hæc apud Zenophilum Acta hoc anno x XVIII.
fieri non potuiſſe pluribus argumentis probat Que anno
Valeſius. Primò, Conſtantina civitas & Conſtan- gitata.
tienſes in iis Geſtis dicuntur cives urbis Con-
ſtantinæ. Nam victor Grammaticus ait

. patrem
ſuum fuiſſe Decurionem Conſtantienſer

Atqui

Cirtam oppidum Numidiæ, quod Alexandri
Tyranni obſidione ceciderat, 4 Conſtantino in-
ſtauratam, ejuſque vocabulo appellatam fuiſſe,
ut teſtatur Aurelius Victor. Deinde jam tum
Cæciliani innocentia multis indiciis probata
fuerat, cùm hæc apud Zenophilum geſta ſunt.
Sic enim initio Actorum legitur: Car ergo inter-
miſſo eo , cujus innocentia probata eſt, Sylvano
communicas? Adde, quòd Clerici adverius
Sylvanum interrogati reſpondent, ſe à majo-
ribus & ſenioribus Clericis ita accepiſſe,
quòd Traditor eſſet Sylvanus, id eſt, quòd tra-
F f 3 didilſlet

342
8 C. 1IV. didiſſet lucernam argenteam tempore perſecu-
An. Ch. 306. tionis, Diocletiano VIII & Maximiano VII
Coll. anno Chriſti 303. Quèd ſi hæc Acta apud
Zenophilum currenti anno geſta eſſent . Clerici
utique non dicerent, accepiſſe ſe 4 majoribus
ſuis rein adhuc recentis memoriæ, quam ipſi
videre potuerant. Denique quis Zenophilo Præ-
ceperat, ut de crimine Traditionis Vlvani tantâ
curâ ac diligentià cognoſceret? Certè non Gale-
rius. Hic enim Chriſtianos acerbiſſimè perſe-
quebatur. Nec Maxentius, nam & hic paganus
fuit, ut ex Euſebio & Zoſimo conſtat; & hoc
anno, quo hæc Baronius acta aftirmat, non-
dum Africam ſub ſuam ditionem redegerat; pa-
ruit enim illa Severo Cæſari, & poſt hujus mor-
tem quæ anno ſequenti contigit, Alexandro
Tyranno, quem quartum Imperii ſeu Tyranni-
dis annum inchoaſſe, ex Nummis diſcimus. Sed
neque dici poteſt, Conſtantinum Imp. eam co-
gnitionem mandaſſe Zenophilo; quippe qui hoc
anno nihil in Africa Conſtantinus poſſideret. Ex
quibus manifeſtè convincitur, Acta hæc apud
Zenophilum Conſularem Numidiæ, non hoc
anno, ſed anno c c CXX geſta eſſe, Conſtantino
M. Auguſto, & Conſtantino Juniore nobiliſſi-
mo Cælſare Coſſ.
XXIXx. Ad num. XLIV & ſeqq. Initium ſchiſmatis
Origo ſehiſ- Meæletianorum anno trecenteſimo primo, vel
matis Moele- circiter, contigit. Athanaſius enim in Epiſtola
ecror e. Encyolica contra Arianos ad Epiſc opos 1g ypti
& Lybieæ, quæ ſub nomine Orationis priviæ con-
tra Arianos, ejus Operibus inſeritur, loquens
de quadam Fidei formula ab Euſebianis con-
ſcripta, quam ii ab Ægyptiis ſubſcribendam vo-

1. dum ex Cappaaocia conduxerunt mittendum ad
vor, cujus tamen nulla habenda eſt ratio; dicunt
enim in his partibus, qudd ne quidem Chriſtianus
omnino ſit, ſed idolorum Lelator, & moribus car-
nifex; deoque ab his eleltum, ut poſſit injurias,
rraninas & cades facere ad haæc enim exercitatus

eſt din Eò qua Chyiſtiana Eidei ſunt, prorſus
enorat. Barnius exiſtimans, eam Epiſtolam ſeu

. Orationem primam adverſus Arianos anno tre-
2 centeſimo ſexageſimo ſecundo ſcriptam eſſe,

ligavit; quèòd in ea Epiſtola dicatur, quinqua-
ginta quinque annos ab initio ſchiſmatis Mele-
. tiani effluxidſe; quos ideo à currenti Chriſti
anno auſpicandos atbitratus eſt. At ex laudatis
Athanaſu verbis patet, nondum ſedem Alexan-
drinam Georgium invaſiſſe; imò nec famâ adhuc
Ægyptiis notum fuiſſe, quando Athanaſius eam
ſcripfit Epiſtolam. Quare cùm initio anni tre-
centeſimi quinquageſimi ſexti, ut ſuo loco dice-
tur, in Eccleſiam Alexandrinam Geongius irru-
perit, conſtat, eam Epiſtolam circa ejuſdem
anni initium ad £Ægyptios miſſam, & quinqua-
ginta quinque annos in ea memoratos ab anno
trecenteſimo primo vel circiter inchoandos.
XXX. Præterea Euſebius initio libri 8. de perſecu-
Euſebius de tione Diocletianea verba facturus ait: Cum ſenſu
eo ſchiſmate omni deſtituti, de placando Dei numine ne cogita-
loqunutus eſt. pemus quidem; quin potihs inſtar impiorum quo-
rundam res humänas nulla ſolicitudine ac provi-
dentia gubernari rati, alia quotidie crimina alits
adjiiceremus: cum Paſtores noſtri, ſpreta Religio-
nis regulid, mutuis inter ſe contentionibus decerta-
rent, nihil aliud quàm jurgia, minas, amulatio-
nem, odia ac mutnas inimicitias amplificare ſtu-
dentes; Principatum quaſi tyrannidem quandam

Critica Hiſtorico-Chronologica

it: Ob Georgium quen-
lebant, ait: Ob eandem canſam Georgium qué,

„ ſchiſmatis Meletianorum originem huic anno il-

contentißſimè ſibi vendicantes tunc denium jurta 8 5 C. IV.
dictum gJeremiæ, obſeuravit Dominus in ira ſua An. Ch. 307.
filiave Sion, & dejiecit de cœlo gloriam Iſrael. Id
eſt, Diocletianum & Maximianum in Eccle-
ſiam ſævire permiſit. Quæ Euſebii verba Baro-
nius referens reprehendit Euſebium, culpatque,
quòèòd Sacerdotibus detrahat, & infenſum planè
in eos animum præferat: Sed & quæ de Epiſcopo-
rum diſoordiis, inquit, idem etiam Euſebius re-
citat, pariter refutantur. Certè quidem nec leve
veſtigium diſeordiarum, quas jalctat inter Eccle-
hiarum Præſides interceſſiſſe, his temporibus, ante-
quam Meletiani in AKg yppto ſchiſmua conflarent,
vel Arius haæreſim excogitaret, (quæ omnia falcta
ſunt poſtea) aliquis poterit demonſtrare. Sed Me-
letiani ſchiſmatis initio anno ſuo reddito, ſua
Euſebio fides ſtat, conſtatque, illud perſecutio-
nem Diocletianeam præceſſiſſe, ac hujus ſeculi

initio in Ægypto ortum eſſe.

Baron. anno
302. n. VI &
X.

Porro Petavius in Animadverſionibus Epi- XXXI.
Acta Mels-

phanianis ad hæreſim 68. quæ eſt Meletianorum, iazopum
ſubſcribit Baronio quoad Meletiana Acta, ac ſalſa.
quoad totam ſchiſmatis hiſtoriam, quam ibi-
dem proponit Epiphanius. Certiſſimum enim
eſt, à Meletiano aliquo Scriptore falſa Meletii
Acta conſcripta fuiſſe; in quibus turpiſſimam
hominis infamiam & execrabilia facinora diſſi-
mulare conatus eſt. In ea quippe cùm impru-
dens incidiſſet Epiphanius, veram ac ſinceram
illam eſſe narrationem fruſtra credidit. Acta
etiam S. Petri Alexandrini, in quibus de Mele-
tio agitur, quæque Baronius legitima & germa-
na eſſe putavit, licèt vetuſtiſſima ſint, ſpuria ta-
men eſie infrà oſtendemus.

ANNO PERIODI GRXCO -ROMANA 5800.

O 8 E. ) 4. P. 6. April. Indict. 10. Anno Urbis

1060.
JESsu CHRB1ISTI 307. Olymp. 271.
an. 3.
Sedes vacat. Olymp. 271.
ſecundum
PERSECUITIONIS 5. Baroniutm.

GALERII MAXIMIANI z.
CoNSTANTINI 2.

LICINII ET MAXIMINI I.

D num. I & ſeqq. A currenti Chriſti anno I.
ad annum cccCXII, Faſtorum Conſula- Ceonſules.
rium diſpoſitio obſcura, quòd ob Imperatorum“ Pahis.
diſcordiam alii in Italia, alii in reliquo Orbe
Romano Conſules agnoſcerentur. Quo factum,
ut recentes Faſtorum conditores non ſemel in
his per hæc tempora cæcutierint. Ex Idacio ta-
men in Faſtis, Fragmento Conſulari à Bucherio
edito, Faſtis Græcis tam Theonis quàm Heraclii
à Dodwello V. C. in Appendice ad Diſſerta-
tiones Cyprianicas ſubjectis faſtis Cæſareis &
Auctore Anonymo de Præfectis Urbis, à Cuſpi-
niano primùm & Onuphrio, tum à Bucherio in
lucem edito, cuilibet anno Conſules ſuos red-
dere conabimur. In Italia itaque, ubi Maxen-
tius imperabat, hic annus haâc formulàâ notatus
eſt, Poſt ſextum Conſulatum, ut ex Idacio lau-
dato, & libello de Præfectis Urbi colligitur,
poſt ſextum nempe Conſulatum Conſtantii &
Galerii Maximiani anno præcedenti geſtum. Ini-
tio tamen anni Maximianum Herculium IX &
Maximinnm Caſarem Conſules proceſſiſſe, ex
libello de Præfectis Urbi, licèt hac in parte cor-
rupto, deduci videtur. Hæc editionis Bucherii
verba:

II.
Conſuler in
reliqu⸗
Orhe.

S C. IV. verba: Maximiano EII, (ſed legendum, Ma-
An. Ch. 307. imnιο IIII, nempe Herculio, jam enim
Coſ. VIII fuerat) & Maximiano (legendum,
& Mawimino, ut habetur in editione Cuſpinia-
ni, qui faterur, quædam hoc in loco corrupta
eſſe. Cert Maximinus anno cccCXIII ſecun-
dum Conſulatum gefſit, nulloque alio in loco
prioris mentio habetur) Ex menſe Aprili faltus
ſt ſextus Conſulatus, (ſed loco Aprili, lege,
Aunuguſto, & loco, ſexto Conſulatus, lege, poſt
Jextunz Conſil atum) quod eſt novies & Conſtan-
tino. VI Kalend. Septemb. Juſteius Tertullus P. V.
id eſt, Præfectus Urbi. Onuphrius redè legit
Mawximinum, loco Marximiani, ſed loco horum
verborum, novies & Conſtantino, perperam ha-
bet, Deiocletiano novies & Gonſtuntino. Anni ita-
que initio, ut conjicere licet, Conſules in Italia
proceſsère Maximianus Herculius Aug. I X, &
Maximinus Cæſar, qui ultimus à Maxentio in

alr. locum Conſtantini, d quo abhorrebat, deſigna-
iantrun tus. Sed poſtquam Maxentius deprehendit, Her-
/. culium inſidias ſibi parare, hunc Conſulatum
abrogavit, & quidem menle Auguſto, juſſitque
Acta publica hàc formulà notari: Poſt ſextum
R Conſulatum. Quare ante menſem Auguſtum Her-
D culius Româ non fugit, indeque præfatus locus
hac in parte emendandus.
11. In reliquo Orbe Romano, qui Galerium Ma-
Conſules in ximianum tanquam ſeniorem Auguſtum venera-
yisr batur, Conſulatus his verbis expreſſus : Novies
& Conſtantino, ut legitur in præfato libello de
Præfectis Urbi, in Faſtis Idacii, in Cæſareis & in
Fragmento Bucheriano, id eſt, Maximiano Her-
culio IX & Conſtantino. Ille enim Imperium re-
ſumſerat, & juxta primam regulam uterque Fa-
— ſtis nomen dedit. Quare valde hallucinatus eſt
Aund Ubis Onuphrius, qui adverbium illud de Diocletiano
1060. explicat; is enim non Conſul novies, ſed Conſul
Olywp.2l. decies proceſſiſſet. Illud obiter notandum, Con-
Ohmain. ſulatus Herculii, poſtquam reſumſit Imperium,
hunlin in Faſtis & Actis publicis de more expreſſos fuiſ-
Birmi, ſe per adverbia, ſc. novies, vel decies, tacito ejus
nomine. Quod factum exiſtimo, ut diſcrimen
. aliquod eſſet inter Conſulatus ante abdica-
tionem, & poſt eam geſtos. In Faſtis quidem
Theonis hoc anno legitur: Ze oρ οσπ+οαν 4
Maækiιαανι Kætoαρ, id eſt, Severus Anguſtus G
9. 1 H Maximianus Cæſar;, ubi Maximini loco, errore
Cinſaler. Græcis familiari, legitur Maximianus. Sed Con-
in hali. ſules illi ſuffecti fuere, non verò ordinarii, ut
. arbitratus eſt Dodwellus, qui non animadver-
. tit, in illis Faſtis Græcis non rarò Confules deſi-
gnatos aut Conſules ſuffectos pro ordinariis ob-
8 trudi. Eoſdem Conſules ſuffectos, Severum
. L nempe & Maximinum exhibet Marianus Scotus
i⸗ in Chronico; indeque certèò nobis conſtat, in
i 6 loco laudato libeili de Præſectis Urbi loco Ma-
5* ximiani legendum eſſe Maximinum; & datur
8 locus conjiciendi, Maxentium ideo Maximi-
mnum in Italia Conſulem ordinarium propoſuiſſe,
quèòd eum Conſulem fſuffectum Galerius Maxi-
E⸗ mianus nominaſſet, ut rejiciendo Conſtantinum
. minùs ab eodem Galerio Maximiano diſſentire
ns videretur.
n III. Lactantius lib. de Mortibus Perſecutorum
ur, Galerins Ro- Cap. 27. poſtquam retulit, Maximianum Hercu-
& D mam obſidet. Rum Imperium in Italia reſumſiſſe, & Severum
bi⸗ dictum Auguſtum, in Italiam adverſus Maxen-
5 Baron. nu. 1. tium miſſum eſſe, ait: Herenlius verò cum Maxi-
ex miani noſſet inſaniam, cogitare cœpit, illum, audita
ol⸗ nece Severi, inflammatum irà, cum exercitu eſſe

eii

in Annales C. Baronii.

venturum, & fortaſſe adjiundto Maximiano, (le- S C. IV.
gendum Maximino) ac duplicatis copiis, quibus An. Ch. 307.
reſiſti nullo modo poſſet, urbe munita & rebus &htis
mnimicis diligenter inſtruens, proficiſeitur in Gal-
liam, ut Conſtantinum partibus ſuis conciliaret
Ha minoris ſiliæ nuptiis. Ille interea coacto exer-
itu invadit Italiam, ad Urbem accedit, Senatum
*Xrrindturns, populum trucidaturus. Verum clauſas
omnia & munita offendit. Nulla erat ſpes irrum-
pendi, oppugnatio dißfciliz, ad circumſedenda mœ-
nia non ſatis copiarum, quippe qui nunquam vide-
rat Romam, æſtimaretque iÄlam non multò eſſe ma-
Jorem, quam quas noverat civitates. Tanc quaædam
legiones deteſtantes ſcelus, quòd ſocer (nempe
Galerius Maximianus) generum (nempe Maxen-
tium) oppugnaret, & quod Romani milites Ko-
mam; tranſtatis ſignis Imperium reliquerunt. Et
Jam ceteri milites nutabant, cuhm ille fracta ſuper-
bid dimiſſiſque animis, Severi exitum metuens,
ad pedes militum provolutus orabat, ne hoſti tra-
deretur, donec promiſſis ingentibus felix animus,
quorum & retroſigna convertit ac fugam trepidus
capeſſivit, in qua opprimi facillimo potuit, ſi cum
Pauvis quiſpiam ſequeretur. Qubd càm timeret,
dedit militibus poteſtatem, ut diſperſi quàm latifa
BEmè diriperent omnia vel corrumperent; ut ſi quis
nſegut voluiſſet, atenfilia non haberet. Vaſtata eſt
gituy ea purs Italiæ, quò peſtiferum illud agmen
inceſſit, exrpilata omnia, mulieres corruptæ, vir-
gines violatæ, extorti parentes & mariti, ut flias,
ut conjuges, ut opes ſuas proderent. Abatctæ tam-
guuam de barbaris prædæ pecorum ac jumentorum.
Hoc modo ſe ad ſedes ſuas recepit, cim Romanus
quondam Imperator, nunc populator Italiæ hoſti=
liter univerſa vexaſſet. Olim quidem ille, ut no-
men Imperatoris acceperat, hoſtem ſe Romani no=
minis erat profeſſus; eujus titulum immutari vole-
bat, ut non Romanum Imperium, ſed Daciſcum
cognominaretur, quia ſc. Galerius Maximianus
de quo loquitur, in Dacia natus erat.
Ex his Lactantii verbis habemus, Herculium
Auguſtum in Galliam non veniſſe niſi poſtquam
Severus Auguſtus interiit. Quare cùm ex loco lau-
dato libelli de Præfectis Urbi menſe Auguſto in
Actis publicis adhib'ta ſit hæc formula, Poſt
ſextum Conſulatum, eo circiter menſe Herculius
ex Italia fugit, ideoque & paulèò antea Severus

IV.
Severus
Aug. occid
tisr.

interfectus fuerat. Euſebius in Chronico ait, hunc

ſecundo Imperii ſui anno occiſum; ubi annos Ju-
lianos utrimque incompletos numerat.
Certum itaque, Severum hoc anno extin-
ctum, quamquam de menſe non conſtet. Ma-
ximianus Herculius Fauſte pater in Galliam
profectus eſt, ut Conſtantinum parribus ſuis
conciliaret, promiſſis illi Faaſtæ minoris filiæ
nuptiis, eoque promiſſo impleto, perſuadere
conabatur Conſtantino, ut diſcedentem ex Ita-
lia Galerium Maximianum perſequeretur. Ex
quibus verbis colligere eſt, nuptias illas eo tem-
pore, quo Galerius erat in Italia, vel circiter,
celebratas. Cùm autem Galerius Maximianus in
Illyricum ex Italia redux hoc anno fuerit ante
III Udus Novembris, quo die Licinium Impe-
ratorem creavit, & ey Lactantio citato cap. 28.
pateat, Herculium Romam iterum profectum
poſt Galerii fugam, ac cùm rurſum eodem an-
no rediiſſet in Gallias, ibi aliquantulum mora-
tum eſſe, & poſtea in Illyricum ad urbem Pan-
noniæ Carnuntum veniſſe, ibique fuiſſe, quan-
do Licinius dictus eſt Imperator, liquet, eas
nuptias medio circiter hoc anno coiiſſe. Percuſſi
Ff 4 duo

V.
Nupti-
Fauſtaæ &
Conſtantini.
Baron. num.-
VI & ſeꝗq⸗

8 F£ C. IV. duo Conſtantini Magni Nummi, qui apud Me-
An. Ch. 307. qiobarbum pag. 460. extant. In prioris poſtica
legitur: CoNcCORDIA FEFTIX D. D. N. N.
P. L. C. Repræſentantur duæ figuræ paludatæ
dextras jungentes, & ſiniſtrà haſtas tenentes. In
poſterioris averſa parte habetur: SECuIRITATI
PERLPETUAE DO. M. N. P. L. C. Viſitur fi-
gura muliebris ſtans, ſiniſtrà nixa columnæ,
dextram capiti admovens. At hæc concordia
brevis & ſecuritas inſidioſa fuit, ut mox vide-
bimus. Tres illæ litteræ P. L. C. denotant, ut
exiſtimo, percaſſa Lugduni, moneta ſcilicet. C.
nomen Monetarii Conſtantini Magni.
VI. Nuptiis itaque illis circa menſem Maium ce-
Herculius jebratis Herculius rurſus in Italiam rediit, & ex
ſige, . cgt. Italia in Galliam, indeque in Illyricum, ubi Ga-
eur. lerius Maximianus agebat, ſe contulit, ut ex
his Lactantii lib. de Mortibus Perſecutorum
cap. 28. verbis nobis innoteſcit: Poſt hujus (nem-
pe Galerii Maximiani) fugam, cum ſe Maxi-
mianus alter & Gallia recepiſet, habebat Impe-
rium commune cum filio (nempe Maxentio.) Sed
juveni magis parebatur quam ſeni, quippe Cum
prior & major filii poteſtas, qui etiam patri red-
diderat Inperium. Ferebat, iniquo animo ſonex
quòd non poſſet liberè facere quod vellet, & ſilio ſuo
puerili amulatione invidebat. Cogitabat ergo ea-
pellere adoleſeentem, ut ſibi ſua vindicaret. Quod
facile videbatur, quia milites erant, qui Seve-
rum reliquerant. Advocavit populum ac milites
quaſi concionem de praſentibus KReipublice malis
habiturus. De quibus ocum multa dixiſſet, con-
vertit ad ſilium manus, & illum eſſe dicens au-
Gtorem malorum, illum principem calamitatum,
quas Reſpublica ſuſtineret, diripuit ab humeris
ejus purpuram. Exutus ille, pracipitem ſe de Tri-
bunali dedit, & à militibus erxceptus eſt. Quorum
ira & clamore perturbatus eſt ſenex impius, & ab
urbe Roma tanquam ſuperbus alter (ſc. Tarqui-
nius Romanorum Rex ultimus) exactus eſt.
VII. Tum cap. 29. Lactantius ſtatim ſubjicit: Re-
Herenlius Jiens rurſus in Gallias, (currenti ſchanno circa
nhe WeeCa- menſem Auguſtum, ut ex libello citato de Præ-
Ke, fectis Urbi intelligitur) abi aliquantulum mora-
Baton. n. v. tus eſt, profectus ad hoſtem filu ſui Maximiannm
ſc. Galerium) quaſi ut de componendo Reipubli-
cæ ſtatu cum eo diſputaret, re autem vera ut illum
per occaſionem reconciliationis occideret, ac re-
gnum ejus teneret, erxcoluſus a ſuo, quocumque ve-
niſſet. Aderat ibi Diocles à genero nuper accitus,
ut quod ante non fecerat, praſente illo Inperium
Licinio daret, ſubſtituto in Severi loco. Itaque ſit
utroque præſente. Sic uno tempore ſex fuerunt.
(ſc. Herculius, Galerius, Conſtantinus, Maxi-
minus, Maxentius, & Liecinius) Quare impe-
ditis conſiliis ſenex Maximianus tertiam quoque
fugam moliebatur, redit in Galliam plenns malæ
contagionis ac ſocleris, ut Conſtantinum Imperato-
rem generum ſuum, generi ſilium dolo malo cir-
cumveniret; & ut poſſet fallere, deponit regiam
veſtem. Francorum gens in armis erat. Perſua-
det uihil ſuſpicanti, ne omnem ſeum exercitum du-
ceret, pancis militibus poſſe barbaros debellari,
& ut ipſe haberet exercitum quem occuparet, &
ille opprimi poſſet ob militum paucitatem. Credit
adoleſeens ut perito ac ſeni, paret ut ſocero, profi-
ciſcitur relitta militum parte majore. Ille paucis
diebus exrpeblatis, cum jam Conſtantinum aſtima-
yet intraſſe ſines Barbarorum, repentèò purpuram
ſumit, Theſauros invadit, donat ut ſolet largè,
we fngit de Conſtantino, quaæ in ipſum protinns reci-

344 Critica Hiſtorico-Chronologica

derunt. Inperatori propere, quæ geſta ſunt, aun- S † C. IV.
tiantur. Admirabili celeritate cum exercitu re- An. Ch. 307.

volat. Opprimitur homo ex improviſo, nondum
ſatis inſtruttus; milites ad Imperatorem ſuum re-
deunt. Occupaverat Maſſiliam, & portas obſera-
verat. Accedit propins Imperator, & in muro
adſtantem alloquitur, non aſperé, nec hoſtiliter,
ſed rogat quid ſibi voluiſſet, quid ei defuiſſet, cur
faceret quod ipſum pracipuè non deceret. Ille verò
ingerebat maleditta de muris. Tam ſubito a tergo
ejus portæ reſerantur, milites recipiuntur. Aätra-
hitur ad Imperatorem rebellis Imperator, pater
impius, ſocer perfidus. Audit ſcelera quæ fecit;
detrahitur ei veſtis & increpito vita donatur. Hæc
Lactantius.
Herculius itaque hoc anno menſe Novembri
in Pannonia fuit. Venerat ad Diocletianum, ut
Zoſimus ait, id temporis Carnunti degentem,

VIII.
Herculius &&

Dioctetianus

Carnuntutm

ut eum impelleret ad reſumendum Imperium: ven unt.

Qua de re Victor in Epitome. Dum ab Hercu-
lio atque Galerio ad recipiendum Imperium ro-
garetur, tanquam peſtem aliquam deteſtans, in
hunc modum reſpondit: Utinam Salone poſſetis
viſere olera noſtris manibus inſtituta. Profectò
nunquam iſtud tentandum judicaretis. Quèòd ſi
tunc Salone fuiſſet, locus non erat huic excla-
mationi, atinam, & c. E hoc itaque Lactantii
loco liquet, Herculium ad Diocletianum profe-
ctum eſſe anno, quo Licinius factus eſt Impera-
tor, currenti nempe. Ex Pannonia Herculius in
Galliam venit, vel ſub hujus anni finem, vel
ſequentis initio, ut Conſtantinum fallere poſſet,
ibique depoſuit iterum Imperium, anno adhuc
incerto. Illud Francorum bellum, de quo La-
ctantius loquitur, non videtur ab eo diverſum,
de quo Euſebius in Vita Conſtantini lib. I. cap.
25. ubi ait, Conſtantinum adverſus Britannicas
gentes trajeciſſe. Quam expeditionem Valeſius
in Notis ad illum librum, in annum cccXI
confert, quòd eam Euſebius recitet ante illam,
quam adverſus Maxentium Conſtantinus ſuſce-
pit. At cùm ſecunda hæc Conſtantini in Britan-
niam trajectio, Herculio adhuc vivente, conti-
gerit, iſque anno trecenteſimo decimo perierit,
liquet, eam vel anno ſequenti, vel anno tre-
centeſimo nono ſuſceptam.
Euſebius in Chronico Herculii Maximiani
mortem cum ſequenti Chriſti anno conjungit;
Idacius verò in Faſtis ſub Conſulibus anni c ccx
habet: Diem funtctus Maximianus ſenior, quod
videtur probabilius. Rem geſtam narrat Lactan-
tius laudatus cap. 30. Hiſtoricoſque, qui Mor-
tem Herculii non bene calluerant, in viam redu-
cit. Sc amiſſo Imperatoris ac ſoceri honore, hu-
militatis impatiens, alias rurſus infidias machina-
tus eſt. Quia ſemel abiit impune, vocat ſiliam Fan-
ſtam, eamque nunc precibus, nunc blandimentis
ſollicitat ad proditionem mariti, alium digniorem
virum pollicetur, petit, cubiculum patens relin-
qui, & negligentinus cuſtodiri ſinat. Pollicetur illa
falcturam, & refert protinus ad maritum. Compo-
nitur cœna quu manifeſtò facinus teneretur. Suppo-
nitur quidam vilis eunuchus qui pro Imperatore
moriatur. Surgit ille noéte intempeſta, videt om-
nia inſidiis opportana. Rari excubitores erant, &G&
ii quidem longils ; quibus tamen dicit vidiſſe ſom-
nium, quod filio ſuo narrare vellet. Ingreditur ar-
matus, & ſpadone obtruncato, proſiliit gloriabun-
dus, ac proftetur quod admiſerit. Repentè ſe ex al-
tera parte Conſtantinus oſtendit cum globo armato-
rum. Profertur & cubiculo cadaver occiſi, baret
manifeſtarius

IX.
Maximianè
Herculii in-
teritus.

Baron. num.
X & ſeqq ·

8–

4

X.
Iwetu,
wvyeri
lcus murt

1II.
yſabius
norte Herat
li non errea
it.

— —

XII.
Kenhin,

C. IV.
Ch0.

VIII.
lerculius
hiocletianus
aruntan
eneugt.

4 IX. 1
. KMavimiali
Enulü in
teritas.

c
. Barontüh.

. 1 ſegg⸗

4
S⸗
ij⸗
14
90⸗

.

§8 C. IV.
An. Ch. 307.

Duraætio ejus
imperii &

xy.
Euſebius in
gorte Hercu⸗
lii non erra.
Git.

manifeſtarius homicida, & mutus ſtupet, quaſi.
Dura ſilex aut ſtet Marpeſia cautes.
Impietatis ac ſceleris increpatr. Poſtremò datur
ei poteſtas liberæ mortis.
Ac nodum informis leti trabe nectit ab alta.
la ille Romani neminis maximus Imperator,
qui per longum temporis intervallum cum in-
genti gloria viginti annorum vota celebravir, eliſo
fracto ſuperbiſſimo gutture, vitam deteſtabilem
turpi & ignominioſa morte finivit, idque Maſſiliæ,
ut Euſebius in Chronico, Victor in Epitome,
& Oroſius in Hiſtoria docent. Euſebius autem
in Chronico eodem anno & Severi & Herculii
mortem narrat, ita ut poſt menſem Octobrem,
à quo annum incipit, Severus perierit, & anno
ſequenti Herculius. Epitomatores enim poſtre-
ma geſta cum prioribus conjungere ſolent &
temporis ordinem in omnibus non ſervant. Non
dubito tamen, quin Severus ante menſem Sep-
tembrem occiſus fuerit.
Euſebius in Vita Conſtantini lib. 1. cap. 47.
poſtquam cap. 38. & ſeqq. Maxentii interitum,
& Conſtantini in urbem Romam ingreſſum, hu-
juſque præclaras virtutes enarravit, ait: Hec dum
ab eo (ſcilicet Conſtantino) geruntur, alter eo-
rum qui ſe Inperio abdicaverant, cuàm inſidias in
eus necem compararet, deprehbenſus; turpiſſimæ
mortis genere interiit. videlicet Herculius, de
quo Euſebium loqui nullus negaverit. Quod ſi ve-
rum eſt, inquit Valeſius in Notis, fœdiſſimam
errorem hic admiſit Euſebius, qui Herculii mor-
tem refert poſt victoriam de Maxentio: Chm ta-
men certum ſit, Maximianum Herculium mor-
tuum eſſe biennio ante cladem Maxentii anno

CCXNatalis Dominici. Quis vero credat tan-

tum errorem ab Euſebio horum temporum gali
admitti potuiſſe? Adde quòd titulus hujus capitis
non Maximani, ſed Maximini nomen praæfert.
Itaque facilèò adducor ut eredam, hunc locum cor-
ruptum eſſe, atque ita emendari debere, râv eig
Gæc Xεαασmπααοτααοαατααnπν αρνααα0ο⅓
7 c — . . . „ . 5
Oeus vey 0 devntpo , ut Maximinns hic mielliga-
tur, qui una cum Severo Cæſar factus eſt à Diocle-

tiano & Maximiano, tung cum purpuram depo-

S°9. Sed miror, Valeſium in Euſebii, Socratis

XII.
Hereulius

ſuernnt, ut inquit Macius in Eaſtis, & ſic tempo-
rum ordo apud Euſebium retcte procedit. Maxi-
minus enim poſt victoriam de Maxentio interiit, &
quiden genere turpiſſimo, ut ſoribit Euſoebius lib. 8.
2
Sozomeni, & Theodoreti lectione exercitatiſſi-
mum non animadvertiſſe, hos Scriptores in re-
bus quas nartant, accuratum temporis ordinem
non ſemper ſervare, & non rarèò poſtponere quæ
præponenda fuiſſent, ſive ut res per plures annos
geſtas uno tenore recitent, ſive ob alias circum-
ſtantias à rebus, quas referunt, deductas, imò
& aliquando nulla apparenrti ratione; quod plu-
ribus exemplis oſtendi poſſer. Euſebius itaque
in eo libro cap. 22. de Conſtantini Imperio ſer-
monem inſtituit, & narrato Conſtantii patris
obitu, caput 23. his verbis incipit: Qualis verò
fuerit exitus aliorum, qui Eccleßas Dei tanquam
indicto bello oppugnarunt, nequaquam hio comme-
morandam eſſe duxi, nec honorum memoriam at-
texta commemoratione eſſe violandam. Tum per
plura capita victorias Conſtantini ejuſque virtu-
tes deſcribit, tandemque de Herculii interitu
quem hujuſmodi narrationi interſerere noluit,
ſermonem habet.
Non itaque cap. 47. laudato de Maximino
Euſebius loquitur, nec licèt de Herculio ſermo-

in Annales C. Barom

nem habeat, hunc poſt Maxentium debellatum

periiſſe intelligir. Nam hoc pacto ſibimetipſi
contradiceret, cùm lib. 8. Cap. 13. poſtquam re-
tulit, Maximinum Auguſtum à lemetipſo re-
nuntiatum eſſe, quod hoc anno factum, ſtatim
ſubjungir: Sub id tempus Maximianus; quem
poſt depeſitum Imperium iterum purpuram ſumſiſſe
retulimus, fadiſſimo mortis genere interiit ; a
poſtea cap. ſequenti de Maxentii & Tyrannorum
moribus loquitur. Non dubitavit itaque Euſe-
bius, quin Herculius ante Maxzxentium & Ga-
lerium Maximianum mortem oppetierit. Et hæc
valde obſervanda, ne Chronologiam labefacte-
mus dum reformare volumus, & Auctoribus ab=
ſurdas opiniones; à quibus procul abſunt, ad-
ſcribamus, aut denique eoruſm verba emenda-
tionis intuitu depravemus, Ceterum præfatum
caput 47. hunc titulum quidem Ppræfert: Maækze-
Alvg 0σαανσ s τι„ε 0οσ Gavαν, α AXäαρ0
2 es &ναναUακα ουνεναιτνοορ e ; quæ verba

ſic vertit Vaieſius: Mors Maximiani ρ aliorum;

qJuorum inſidias, Deo revelante, Conſtantinus de-
Prehenderat. Et recte quidem, ubi in Græco Ma⸗
ziminus legitur, Valeſius in verſione Maximia-
num habet, quia Græci Maximianum cum Maxi-
mino, Conſtantium cum Conſtantino „& vicé
verſa, familiari errore confundunt. uare ca⸗
Pitis citati 47. titulum in ſuæ emendationis con-
firmationem perperam adducit Valeſius; cùm
ipſemet in eo erftorem cubare fateatur, &
Maximianum Maximini loco in ſua verſione po-
nat. Certum igitur maneat, Euſebium in Her-
culii interitu narrando minimeè erraſſe.
In Fragmento Chronici Novalicienſis Mo-

§ £ C. 1 V.
An. Ch. 307.
ante Mäaa
xentium
moyrkistab,

114

naſterii d tempore potiſſimùm Hugonis & Lo-= Corpu⸗ Hera
tharii Regum Italiæ , uſque ad Conradum enlii balſa-
cognomento Salicum, quod à Ducheſnio tom. 7*berfundi

3. Hiſt. Franc. refertur, lib. 5ß. de Maximiano
. . . . 2 — . . .
Herculio legitur: Cum Aiſpoſitis inſidiis generi
Juo Conſtantino mortem moliretur deprehenſo

dolo apud Maſſiliam captus eſt, neec muliò poſt

Rrangulatus, teterrimo ſupplicio affectus »impiam
vitäm digna morte ſinivit. Circa igitur hæc tem-
pora (circa nempe annum MXXX, quo Raiam-
baldus Arelates Archie iſcopus erat) apud Maßſi-
liam ovitatem Seelre, ejuſäem Maximians
Chriſtianorum ingentis perſecutoris inventum eſte
Nam ſicut nobis retulerunt qui interfuerunt, erat
mir abiliter corpus ejus intus & extra unctionem
balſami & alia nonnulla genera odoramentorum
oppido perfuſam. Corpus quoque eus totum integer
tetro pilo, caro candida, barba permaxima. Ad
apui ejus pocula eraunt auro obriſo plena balſa-
mis. Ppſe verdò in locello plumbeo quieſcebat ii
aodam labro ex marmore candidiſſimo cum li-
teris aureis deſaper ſeriptis. Nam Conſilio Raim-
baldi Archiepiſcopi Arelatenſis & ceteris hidelibus
altum eſt, ut in mari magno cum totis libris ja⸗
taretur. Nam diebus ac noëtibus maris aquora
ibi videntur ſemper ardere Wi jabtum eſt corpus
us. . . . defunkto quoque Henrico Chuonradus
regnum arripuit Longobardorum, &c. Quæ viſum
eſt non prætermittere, licet motum illum ma-
ris inſolitum fabuloſum eſſe non dubitem.
Nec mirum videri debet, Herculii corpus

demortuum balſamo imbutum fuiſſe; cùm Con- C

₰

XIV.

onſt ant-

ſtantinus M. Divi Maximiani Herculii nepos ““ M.ſe eſus
ti gloriæ d . diſe; V mnepotem o:
vocari gloriæ duxerit, ut diſcimus ex Lapide G

milliari, qui extat apud Nicolaum Bergerum lib.
3. cap. 23. .
IM.

cale

8 F C. IV. IMP. CAE S. FL. VAL.
An. Ch. 307. CONSTANTINO, P. F.
AudG. DIVI MAXIMIANI
AuG. NEPOTI DIVI CoNS.
TANT. Au G. PII FILIO
XXXIIII.
Hinc tamen inferre non licet Herculium 4
Conſtantino M. in Deorum numerum relatum
fuiſſe, cùm ex Nummo anno antecedenti num.
XVII. recitato Herculii conſecrationem in Ma-
tium filium conferendam conſtet. Portò hanc
Inſcriptionem, non de Conſtantino juniori, ſed
de Conſtantino M. patre intelligendam demon-
ſtrant hæc verba DIVI MAXIMIANI AuG.
NEPOTI; Conſtantinus enim junior non erat
nepos Maximiani Herculii, ſed Conſtantinus
Magnus Divi Conſtantii Aug. pii filius, quia
enim Conſtantius à Maximiano Herculio ado-
ptatus fuerat, Conſtantinus Magnus nepos ejus
fuit. Conſtantinus tamen junior dici poteſt nepos
Maximiani Herculii, iquia natus ex ejuſdem
Herculii filia, nempe Fauſta.
XV= Sexto perſecutionis anno eam in Oriente ſeu in
VI Perſecu- ditione Maximini recruduiſſe teſtatur Euſebius
tionis annus. à Baronio citatus; ideoque non hoc anno, ut
Baron. num. ipſe Baronius exiſtimat, ſed ſequenti; in quem
XVL. quinta Maximiani Herculii Quinquennalia in-
ciderunt, martyria in Annalibus recitata, revo-
cari debent.
XVI. Verba Euſebii lib. 8. cap. 27. quæ Baronius
S. Catharina explicat de certamine ſanctæ Catharinæ Virgi-
martyrium. nis & Martyris, de ea intelligi non poſſunt,
alioquin ea martyrium ſub Maximino non con-
Baron. num. ſummaſſet, quod tamen Baronius adſtruere in-
xxxi & ſeqq: tendit. Hæc Euſebii verba: Sola mulier quæ-
dam Chriſtiana, inter alias à Vyranno adulterii
labe turpificatas eN Alexandrinis mulieribus no-
biliſſima, ſplendidiſſimaque, Maximini animum li-
bidine furentem, & laſcivientem intemperantia,
magnitudine altiſſimi animi devicit: qua quam-
quam aliis rebus, ut opibus, generis ſplendore
& exquißta doctrina inſignis fuit, tamen iſta om-
nia præ pudicitia poſtputavit. Iſtam quidem WMa-
ximinus licet ſapius craſſet, uti ipſius cupiditati
obſequeretur, aque deuegaſſet, ſeque mori paratam
oſtenderet, tamen interficere non potuit (quippe
libido potins quam iracundia mentis ſuæ tenebat
imperium ) ſed illam fuga mulbtatam omnibus fa-
culkratibus ſpoliavit. Ita ex verſione Chriſtophor-
ſoni: nam in editione Valeſiana leguntur hæc
lib. 8. cap. 14. Et tamen S. Catharinæ Acta apud
Surium ad diem xxv Novembris tradunt, ipſam
Maximini juſſu martyrio affectam; mulier ve-
rò de qua loquitur Euſebius, exilio tantùm mul-
ctata eſt. Sed nec ipſa, quæ apud Metaphraſten
extant Acta, nec quæ Leo Allatius in ſua de
Simeonibus Diatriba refert, legitima; cùm in
iſtis dicatur: Anno trigeſimo quinto, impe-
rante impio ac ſeelerato Maxentio, quæ pror-
Aſus fabuloſa. Papebrocius in Ephemeridibus
Græco-Moſcis, quas priori Tomo 8S. menſis
Maii præfixit, ad diem XXV menſis Novem-
ec bris ait: Hæcaterinan Græci, Latini Catha-
c rinam appellant. Acta apud utroſque quantum
cc habent admirabilitatis; tant etiam plus dif-
c ficultatis patiuntur ad obtinendam fidem. Ni-
cc hilo levior objicitur moleſtia circa ſacri corpo-
cc ris ad montem Sinaĩ tranſlationem, indubita-
e bilem illam quidem quoad ſubſtantiam, ſed
quoad Auctores ejus ac tempus, perquam ob⸗
c ſcuram. Hoc certum, nullam eſſe Sanctam, cu-
jus fama cultuſque primis poſt perſecutiones

346 Gritica Hiſtorico-Chronologica

c ſeculis ignotior, celebrior autem ætatibus po- 3 & C. IV.

ſterioribus fuerit, non ſolùm in Orientali, ſe
* etiam in Occidentali Eccleſia. In noſtro certè
* Belgio, ut de aliis taceam regionibus, haud
*c facilè reperias ullam urbem, ac ne oppidum
* quidem vel munic ipium, ubi hæc Sancta non
habeat vel altare, vel templum: quod factum
" eſſe non potuit, niſi propter illuſtria & fre-
„ quentia ac paſſim nota miracula, ad ejus in-
cEvocationem patrata. Hæc Papebrocius.
Licinium currenti anno Auguſtum appella-

ed An. Ch. 307.

XVII.

tum ſcripſit Baronius, & nos in Diſſert. Hy- Pieinius Aus

pat. demonſtravimus. Quare errat Idacius in Fa-
ſtis, ubi hanc dignitatem anno ſequenti ei

guſtus dicis
1

collatam tradit. Rectè tamen uterque annotavit, Batonnum-

eam nuncupationem Carnunti in Pannonia, id-
que I IIus Novembris, peractam. Sed Lici-
nius priuùs Cæſar, ac non multèò poôſt Augu-
ſtus appellatus, ut ibidem oſtendi. Lactantius
laudatus poſtquam cap. 29. de hac inauguratio-
ne locutus eſt, cap. 32. ait. Nuncupato igitur Lici-
nio Imperatore, Maximinus iratus, net Cæſarem
ſe, nec tertio loco nominari volebat. ( quibus
ex verbis conjicere eſt Galerium Maximianum
primum ſibi locum, ſecundum Licinio, ter-
tium Galerio Maximino tunc attribuiſſe;).

XXKVI.

Mittit ergo ad eum (nempe Galerius Maxi-

mianus) ſæpe Legatos, orat ſibi parcat, Aiſpoſi-
tionem ſuam ſervet, cedat ætati, & honorem de-
ferat canis. At ille (Galerius Maximinus) tollit
audacius cornua, & præſoriptione temporis pu-
ganat ſe priorem eſſe debere, qui prior ſamſerit pur-
aram, preces eius & mandata contemſit; de-
let beſiia (Galerius Maximianus), & magit,
quòd eum ideo ignobilem feciſſet Cæſarem, ut ſibi
obſequens éſſet; is tamen tanti ſui beneficii obli-
tus, voöoluntati ac precibus ſuis impis repugnaret.
VICTuS CoNTuIMACIA (Galerius Maxi-
minus), TOLIIT CESARUM nomen, &
ſe, Liciniumque Aaguſtos appellat, Maxentinm
& Counſtantinum filios Auguſtorum. Maximinus
poſtmodum ſcribit qyaſßi nuncians in Campo Mar-
tio proximè celebralo Auguſtum ſe ab ewercun
nuncupatum. Recepiè ille maæſtus ac dolens, &
univerſos quatuor Imperatores jubet numerari,
Galerius nempe Maximianus. Baluzius, qui
aureum illum Lactantii librum, primus è te-
nebris eduxit, in Notis ad hæc verba: Victas
contumacia tollit Ceſarum nomen, &c. De Ga-
lerio Maximiano ea interpretatur, non qui-
dem ut nomen Cæſarum aboleret, ſed ut
ab eo deinceps abſtinerent illi, qui in ſpem
imperii vocarentur, & ſic excluderetur Maxi-
minus.
Sed ego, qui tunc Diſſertationem meam
Hypaticam elucubrabam, parte I. cap. vI.
num. II. Lecta illa explicatione dixi eum non
videri Lactantii ſenſum eſſe. Nam quis contu-
maciæ ſuccubuit, niſi qui contumax erat Mawxi-

XVIII.

Maximinss
propria con-

tumacia vi-
Etus ſe ipſum
Auguſtum

minus? Quis à Cæſaris nomine abhorrebat, dicit-

niſi qui ſe Cæſarem dici nolebat? Cur Galerius
Maximianus, qui ſenior Auguſtus erat, rur-
ſum ſe cum Licinio Auguſtum appellaſſet, no-
vo huic loco non aſſignato? Profecto ſi Gale-
yius Maximianus Cæſareum nomen ſuſtuliſſet,

Maximinum de omni gradu dejeciſſet, quod

rerum poſtea geſtarum ſeries illum non feciſſe
oſtendit, imò neque potuiſſe, cm is ejus pre-
ces, mandataque contemneret. Denique Ma-
ximinus non fſcripſiſſet poſtea ſe ab exercitu
Auguſtum nuncupatum fuiſſe, niſi de præfata
nuncupatione à ſe facta, quam exercitui tribue-

bat,

— — G GC—K

+ L — —

5EC
An.Ch

XI
pentenn
lotiranu⸗
rifelitur
vn

— — — —

3 1x.
efeli
nd

4C.1I7.
n. Ch. 307.

UI.
icinilt Au
Etu irie
r.

AOnN nu.
VI.

VIII.
MMarinin
V l. nopru h⸗

on ennu
(u- s ,e
i- Augten
t, dicit.
1ul⸗
no⸗
ale-
ſſet,
00
ecil
pre.
Ma-
cit

lata
lboe⸗
pat,

in Annales C. Baroni.

§Æ C. I V. bat, intellexiſſet, hæcque ultima verba, aniverſos
An. Ch. 307. quatuor Imperatores jubet num ari, oſtendunt
iſta: ſe, Liciniumque Auguſtos appellat, explicanda
eſſe de Maximino, qui ſe & Licinium Auguſtos
nuncupavit; aliter non quatuor, ſed quinque
Imperatores Maximianus Galerius juſſiſſet nu-
merari, nempe ſe ipſum, Maximinum, Licinium,
Conſtantinum, Maxentium. Hæc prævalidè
confirmantur ex Euſebio lib. S. cap. 13. ubi cuùm
dixiſſet Licinium Imperatorem declaratum eſſe,
addit: Quod quidem Maximinus agre admodum
tulit, qui huttenus Cæſar duntaxat, ab omnibus
appellabatur. Hic ergo præ ceteris tyrannico inge-
nio præditus Auguſtus à ſemetipſo renunciatus eſt.
Hanc interpretationem Toinardus in Notis

X 1 X. .. —
sententiæ ad caput XXXII Lactantii ſecutus eſt, ve-
contraria rùm Cuperus, Paulus Bauldri, & quidam alii

"cfellitur pri- Viri docti explicationem 4 Baluzio datam am-
ve⸗ lexi ſunt, ſed neuter argumentis meis ſatis fe-
cit, & Baudrius ait ſe ſtare à poſterioribus, tribus
potiſſimum de cauſis. Prima eſt, quod hæc omnia,
nomen Caæſarum tollere, tum ſe & Licinium Angu-
ſtos appellare, poſtremò Maxentinm & Conſtan-
tium filios Anguſtorum nuncupare, natura ſua
propriæ & genuinæ Senior:s Auguſti partes füe-
rint non meri adbuc Caſaris; qualem neceſſariò
ponunt fuiſſe Maximinum, cùm ſe Auguſtum
pronunciavit. Prior hæc ratio non urget; quia
Maximinus jus ſuum Galerio Maximiano minimè
ſervate volebat, cùm eo, tunc unico Auguſto, in-
victo ſe ipſum Auguſtum appellarit, licet non niſi
Galerii conceſſione nomen illud ſibi attribuere
pollſet. Quare qui in præcipuo capite jus viola-
vit, in aliis minoris momenti credendus eſt
non fuiſſe retinentior. Scribit Vir doctiſſimus
Toinardum, ac me ſupponere Maximinum
dum adhuc merus Cæſar erat, ſuſtuliſſe Cæſa-
rum nomen; & Licinium Auguſtum dixiſſe;
cùm tamen uterque contra ſupponat, Maximi-
num ab exercitu Auguſtum nuncupatum eſſe, &
à militibus duntaxat auctoritatem omnem ten-
dentem, Licinium Auguſtum declaraſſe, quod
crederet conſenſum ſuum ad Licinium Augu-
ſtea dignitate exornandum requiſitum eſſe. Quo
facto tollit Cæſarum nomen, & imperium Cæ-
ſareum Conſtantino & Maxentio conceſſum,
quia nempe ipſemet neutrius promotioni aſ-
ſenſus erat; indeque ſtatuit ut tantum filii Au-
guſtorum nuncuparentur, uti filii Imperato-
rum qui Imperii participes non erant, jam vo-
cati fuerant nempe Lucius Verus de Capitoli-
nus cap. 3. ait: Nec aliud ei bonorificentiæ ad o-
men adjunttum eſt; quam quod Auguſti filius eſt
appellatus. Porro prorſus à veritate alienum Ga-
lerium Maximianum Cæſaris nomen Conſtan-
tino & Maxentio eripuiſſe, nec Cæſaris nomen,
ut tot Numiſmata, Inſcriptiones, Reſcripta & Edi-
cta declarant eum abrogaſſe; ex quo ſequitur
inſanum hoc conſilium adſcribendum eſſe Ma-
ximino qui omnes juris ac decoris leges procul-
Ccabar. .
XX. Secunda Baudrii ratio adhuc debilior: Quod
Refellitur ſe- adeo improbabile eſt Maximinum tria illa ſuopte
guando. morte, unoque auſu aggreſſum Me dij onere, ut
quam quam referente Euſebio, Maximinns Augu-
ſtum ſemetipſe nuncupaverit, id tamen nunqquam
velut à ſe factum auſus ſit nunciare Galerio per li-
teras, ſed uti factum ab exercitu. Maximinus dicet
mox noſter, poſt modum ſoribit quaßi nuncians in
campo Martio proximé celebrato Auguſtum ſo ab
exercitu nuncupatum. Verùm mera hæc conje-

ctura, quæ ex iis quæ jam adversus priorem ra- S £ C. I V.
tionem in medium attuli, evertitur. An. Ch. 307.
Tertia Baudrii ratio hæc eſt, quod cum eiu XXI.
dem narratione Maximinus Galerio tanthm ſorip- Refellitar
lerit fuiſſe ſe Auguſtum ab exercitu nuncupatum; ertid.
nec addiderit ſe exinde Cæſarum nomen ſuſtu-
liſe, & auguſtorum filios Maxentiun Conſtan-
tinumque vocaſſe, jam nequeant duo iſta. Tol-
lit Cæſarum nomen, Maxentium & Con-
ſtantinum filios Auguſtorum appellat, refer-
ri niſi vel ad eumdem exercituin, vel ad Gale-
rium. At ut ad exercitum referantur, non ſenit;
ne hic epiſtolæ ſilentium urgeam, id quod nulla an-
te præſentem locum Maximini exercitus mentio
apparet. Manifeſtè ergo ad Galerium retulit. At
oc merum argumentum eſt negativum, ex quo
proinde difficultas tanti momenti ſolvi non po-
teſt. neque enim Lactantius Maximini ad Ga-
lerium literas refert, & quid in illis continere-
tur, aut non contineretur, non niſi devinando
Vir eruditiſſimus aſſequi poteſt; imo ipſemet
deſtruit quod adſtruere intendit, cùm ex Euſe-
bio in ſecunda ſua ratione probat Maximinum
ad Galerium quæ ipſemet egiſſet, ſcribere au-
ſum non eſſe, velut a ſe factum, inquit, nun-
qquam auſus ſit declarare. Quid itaque Baudrius
exuere poteſt ex literis nec à ſe, nec à quopiam
alio viſis, & in quibus geſta à Maximino, non
continebantur. Quod addit Vir doctiſſimus
exercitum ſc. Maximini has innovationes fa-=
cere non potuiſſe, quod nulla ante præſentem lo-
cum Maximini exercitus mentio apparet, ſubſi⸗
ſtere non poteſt, ſuſticit enim ut ſemel tantùm
exercitus Maximini mentio fiar, quando nem-
pe Maximinum in campo Martio Auguſtum nun-
cupavit; in eodem quippe loco, eodem tempo-
re, idem exercitus alia à Maximino in hoc facto
geſta approbare’, ac confirmare potuitt.
Atr inquit Joannes Columbus alius Lactantii XXII.
Interpres: Quomodo Galerius Imperator jam ve- Refellituz
teranus, contumar diceretur in novitium Daiam? 1Tkareè.
(ſeu Maximinum) Contumacia inferioris utique
eſt in ſuperiorem? At nullus dixit Maximianum
fuiſſe contumacem erga Maximinum, ſed tan-
tum Maximinum contumacem erga Maximia-
num, victum fuiſſe ſua propria contumacia, ſi-
cut apud Ciceronem alioſque Auctores maximè
Latinos aliqui dicuntur victi pudore;, alii ſomno,
alii voluptate non quidem alienis, ſed propriis:
Alia Toinardus citatus hujus rei exempla in me-
dium adducit:
Sedhfredeo ad annum nuncupationis Maximi- X XIII.
ni, quæ hoc anno peracta, menſe circiter De- Quo auno
cembri, quem deduco ex Conſulatu ſuffecto, Maximinus
anno cccCXI, ad Quinquennalia ſc. Auguſtei Je ſe Aungis-
Imperii celebranda allumpto. Secundèò ex Con- KRum dern.⸗
ſulatu ordinario ab Herculio & Galerio Ma-
ximiano Auguſtis anno ſequenti inito, poſt
concordiam ſc. inter Auguſtos ſub iſtius anni
finem coagmentatam. Tertium argumentum
præfatis validius deſumitur ex Victore in Epi-
tome, quod infràâà, cùm de Galerii Mazximiani
interitu agemus, explicabimus. Quèòd ſi Maxi-
minus præſenti anno Auguſtus appellatus eſt;
Licinium hoc etiam anno eo honore aff ectum
certiſſimum; cùm Maximinus non priùs ſe Au-
guſtum appellaverit, quàm Licinium Carnunti
hanc dignitatem conſecutum audivit. Unde
quemadmodum & Maximinus, Conſulatum
anno ccCXI, ob Quin quennalia nempe, ſuſ⸗
cepit.
ANNJ

§ FC. 1IV
An. Ch. 308.
Anno Urbis
1061.
Olymp. 271.

J.
C'onſules
L⸗ IIt alt ℳ.

Baron- D. I.

II.

348

ANNO PERIODIGRACO-ROMAN gÆ 5801.

.☚

9. D C. )) 5. P. 28. Mart. Indict. 8.
IESu CHRISTI 308.
MARCELLI PAPX I.
PERSECUTIONIS 6.

GALERII MAXIMIANI 4. CONSTA N-
TINI z. LICINII & MAXIMINI z.

D num. I & ſeqq. Coſſ. in Italia M. Au-
rel. Maxentius Aug. & M. Aurelius Ro-
mulus, ejus filius, ut liquet ex Idacii Faſtis, &
ex libello de Præfectis Urbi, in quo legitur:
Conſules, quos ſſerint DD. NN. Auguſti, ex
XII Kalendas Maii factum eſt, Maxentio &
Romulo: quod eſt decies e&& Maximiano. VII
Idus Aprilis, Statius Rufinus P. V. ideſt, Praæ-
fectus Urbi. Quibus ex verbis intelligimus, pro-
ter diiſcordias inter Imperatores ortas, Conſu-
E deſignationem uſque ad X II Kalend. Maii
dilatam fuiſſe; quod non tantùm de Conſuli-
bus in Italia ſed & de iis, qui à Galerio Ma-
ximiano deſignati ſunt, exiſtimandum.
In reliquo enim Orbe Romano Conſules pro-

coſſ. in reli- ceſsère Maximianus Herculius X, & Galerius

quo Orbe
Rom.

11I.

Quinta

uinquen-

nalia Im

Maximianus UII, ut non tantùm in eo libello
de Præfectis Urbi, ſed etiam in Fragmento Con-
ſulari Bucherii, in Faſtis Cæſareis & Idacii, in
Chronico Damaſi & in Chronico Alexandrino
legimus, in quibus omnibus hic Conſulatus his
verbis exprimitur: Decies & Maximiano VIh.
quemadmodum anni fuperioris Conſulatus iſtis
memoratur: Novies & Conſtantino, neutrobi
Maximiani Herculii nomine deſcripto. Non
deſunt, qui cum Baronio per illa adverbia
Novies & Decies Diocletianum intelligant, quos
pluribus confutavi in 2. Parte Diſſert. Hypat.
cap. 13. num. 3. .
Hunc Conſulatum capeſſit Maximianus Her-
culius juxta ſecundam regulam, occaſione nem-
pe quintorum Quinquennalium Imperii ſui

e- Cæſarei, quæ in hunc annum incidebant, cu-

ri Caſavei zus, honoris ergèò, Galerius Maximianus Colle-

Herculii.

ga eſſe voluit juxta tertiam regulam. Ob ea
olennia Maximinus Auguſtus antiqua adverſus
Chriſtianos edicta renovavit, ut anno præce-
denti num. XV dixi, Maxentii verò Conſulatus
juxta primam regulam ſumtus, non rarèò enim
anno tantùm ſecundo Imperii Imperatores Con-
ſules proceſsère. Spondanus, qui cum Baronio
exiſtimavit, Diocletianum hoc anno Conſulem
fuiſſe, ait, mirum quibuſdam viſum eſſe homi-
nem, qui privatam vitam ad exitum uſque agere
inſtituiſſet, neque pedem ex agro ſuo tollere
conſenſiſſet, creatum eſſe, Conſulem indeque Au-
relium Vi corem putaſſe rexiſſe Imperium annis
viginti quinque. Verùm ex dictis anno præce-
denti conſtat, Diocletianum eo anno Carnunti in
Pannonia fuiſſe, ubi aliquo tempore manſit, ut
teſtatur Zoſimus. Victor verò in Epitome de
Diocletiano, ait: Imperavit annis viginti quin-
que, non quèòd hoc anno Conſulatum geſſerit;
ſic enim non Decies, ſed Undecies Conſul di-
ceretut: verùm quia uſque ad præſentem annum,
qui vigeſimus quintus eſt ab eo quo Imperium
ſuſcepit, publicorum negotiorum particeps fuit.
Denique ex ſeprimo Galerii Maximiani Con-
ſulatu hoc anno geſto, liquet, libellum de Præ-
fectis Urbi, tam à Cuſpiniano, quâm à Buche-

Critica Hiſtorico-Chronologica

. 11 . . . .—1 — — „
rio publicatum, in anni præcedentis Confſuli- S £Æ C. IV.

bus corruptum eſſe; cùm ſi Galerius Maximia-
nus eo anno Conſul VII, ut in eo libello legi-
tur, proceſſiſſet, currenti non ſeptimum, ſed
octavum Conſulatum iniiſſet, quod tamen fal-
ſum eſſe conſtat; cùm is Conſulatus ad annum
cCGXI, eodem libello teſte, pertineat, & in
eo libello Galerius Maximianus hoc anno Con-
ſul VII diſertè appelletur.

Quæ in Annalibus de ſeptimo perſecutionis

IV.

anno narrantur, ad annum ſequentem referen - Annus VII

da; cùm perſecutio anno tantùm CcCIII in- perſecutio-
choata fuerit. nis.
Ad num. XXNVIII & ſeq. Auguſtinus in V.

epiſtola ad Vincentium de Concilio Carthagi- Epocha Con⸗

nenſi d ducentis& ſeptuaginta Epiſcopis celebra-

cilii Cartha⸗
gin. juxta

to loquens ait: Sceribit enmn ille Tychonius, homo, Baronium.

ut dixi, veſtræ communionis, a ducentis & ſe-
ptuaginta Epiſcopir veſtris Concilium Carthagi-
nenſe celebratum, in quo Concilio per ſeptuaginta
& quinque dies, poſthabitis omnibus prateritis,
limitatam eſſe ſententiam, atque decretum, ut
T; aditoribus immenſi eriminis reis, ſi reba-
ptizari nollent, pro integris communicaretur. Deu-
terium etiam Maocrinenſem Epiſoopum communio-
nis veſtræ dicit Traditorum plebem congregatam
Eccleſiæ miſcuiſſe: & ſecundum ſtatuta illius
Concilii à ducentis & ſeptuaginta Epiſcopis ve-

ſtris facti, feciſſe cum Traditoribus anitatem;

eique Deuterio poſt hoc factum jugiter communi-
caſſe Donatum: nec ſolkm Epiſcopis per quadra-
ginta annos, quos dicit uſque ad perſecutionem per
Macarium fattam, Traditoribus ſine baptiſmo
communicaſſe. Quibus ex verbis deducit Ba-
ronius, Concilium iſtud Donatiſtarum celebra-
tum quadraginta ante Macarianam perſecutio-
nem annos, ſeu ante annum Chriſti cccxIvVIII;,
vel circiter, quo ea perſecutio excitata. At, ut
Valeſius in Diſſert. de Schiſmate Donariſt. cap.
32 obſervat , nequaquam id innuit Auguſtinus.
Sed tantùm dicit S. Doctor, ſeu potiùs Vcho-

nius, Donatum Deuterio & reliquis Mauro-
rum Epiſcopis per quadraginta annos commu-

nicaſſe, eoſdemque Maurorum Epiſcopos ſem-
per uſque ad Macariana tempora Traditoribus
abſque iteratione baptiſmi communicaſſe. Quid
enim aliud ſonant hæc verba Auguſtini? Eique

. X . .
Deuterio poſt bhoc fatctum jugiter communicaſſe Do-

natum : nec ſolum Deuterio, ſed etiam aniverſis
Maurorum Epiſoopis per quadraginta annos, quos
dicit uſque ad perſecutionem per Macarium
factam, Traditoribus ſine baptiſmo communicaſſe.
Quibus ex verbis colligi poteſt, Eᷓpiſcopos Mau-
ritaniæ, qui erant partis Donati, non rebapri-
zaſſe, niſi poſt tempora Macariana. Nam ante
hæc tempora Catholicos ad ſe venientes, ſi re-

baptizari nollent, tanquam integros ſuſcipie-

bant. Poſt perſecutionem autem Macarii, Ca-

tholicos nonniſi rebaptizatos communioni ſuæ

ſociarunt, in odium, ut videtur, perſecutionis il-

lius, cujus auctores Catholicos eſſe crimina-
bantur.
Sed quidquid ſit, Synodus illa ducentorum
ac ſeptuaginta Epiſcoporum hoc anno celebrari
non potuit; cùm ſchiſma Donatiſtarum ante an-
num trecenteſimum duodecimum conflatum
non fuerit. Exiſtimo itaque cum Valeſio, Syno-
dum illam congregatam fuiſſe Donati Carthagi-
nenſis Epiſcopi temporibus, aliquot poſt Nicæ-
nam annis. Nam novo adhuc & recenti ſchiſ-
mate tot Epiſcopos Donatiſtæ habere non po-
tuerunt. Roborata quippe & maximèe confir-
mata

VI.
Verz epocha
Conrilii Car-
thagin. Do-
natiſtarum.

An.
309

VI
Klanil.
mitium.

Anno Ur
1062.
Olymp.:
n. 1.
beeundum
aroninm
1000,

J.
Coyſules.
in lialia:

II.
1n Feliqud
Orbe Rom.
formuli l.
Couſletu,

Ch.;

„3
* KHe.

IV.
nn Pll
ſeenti.

hnche Con⸗
lu ( anha⸗
in. uxrts
aronien

S

—

Vl.
inn,, epuhs
lan Cameilin-
An. thign e⸗
ch „animin
o-
1*
pS⸗
ick.
chi⸗
po.
aht⸗

mal⸗

An. Ch. 308
309.

in Annales C. Baroni.

§S EC. IV. mata fuerit hæc factio, cùm tantus Epiſcoporum

numerus in urbem Atricæ primariam convenit.
Cuonſtat autem, Donariſtarum factionem wagni
illius Donati temporibus præcipuè viguille.
Itaque ſub illius Epiſcopatu hoc Concilium
coactum. Certè ſalvo ac ſuperſtite Cæciliano id
videtur fieri non potuiſſe. Nam & Cæcilianus
plurimùm poterat apud Conſtantinum, poſt-
quam innocentiam ſuam ei coram approbave-
rat, nec Imperator ipſe id laturus fuiſſet; quip-
pe qui & Baſilicas Donatiſtis ademerit. Sed &
Auguſtini, ſeu potiùs Tychonii, verba indicare
videntur Synodum hanc ſub Donato celebra-
tarn. Poſtquam enim dixit, Deuterium ſecun-
dùm ſtatuta illius Concilii petiiſſe cum Tradi-

toribus unitatem, addit, eidem Deuterio poſt

VII.
Martelli PP.
initium.

Anno Urbis
1062.
Olymp. 272.
Secundum
Baronium
1060.

I.
Conſules.
in Italia.

II.
In veliquo
Orbe Rom.
Jformula poſt
Conſulatum
adbhibita.

. . ſſe .
hoc factum jugiter communicaſſe Donatum. Ex

quibus rectè infert Valeſius, hoc Concilium
Deuterii & Donati temporibus congregatum
fuiſſe.
Hoc anno die vigeſima ſeptima Junii, Mar-
cellus Pontifex Romanus ordinatus eſt, ut ex
duratione ejus Sedis, de qua anno ſequenti, quo
ad Deum migravit, colligere eſt.

ANNOPERIODI GRXCO-ROMAN 5802.
O 10. B. 6. P. 17. April. Indict. 12.

JESu CHRISTII 309.
MARCELLI PAP £ 2.
PERSECITIONIS 7.

GALERII MAXIMIANI J. CONSTA N-
TINI 4. LICINII & MAXIMINI 3.

Num. I ad IV. Coſſ. in Italia Maxen-
tius Aug. II, & Romulus Caſar II, ut
docent Idacius in Faſtis, & Auctor libelli de
Præfectis Urbi. Epiſtolæ enim Marcelli Papæ
à Baronio laudatæ, in quibus Conſulatus Ma-
xentii & Maximini legitur, ſuppoſititiæ ſunt.
Onuphrius utrumque Conſulem à nobis pro-
poſitum ſuffectum fuiſſe exiſtimat; quia non
animadverterat, per hæc tempora alios in Italia,
alios in reliquo Orbe Romano Conſules ordi-
narios creatos fuiſſe. Komuli Cæſaris Conſu-
latus juxta priorem regulam; ex eo enim intel-
ligimus, eum anno præcedenti Cæſarem nun-
cupatum eſſe: Maxentii Conſulatus juxta ter-
In reliquo Orbe Romano, ut ex Idacio, Fa-
ſtis Cæſareis & Fragmento Conſulari Bucherii
diſcimus, Acta publica hàâc formulaâ notata ſunt:
Poſt Conſulatum X & VII, id eſt, poſt decimum

Herculii & ſeptimum Galerii Maximiani. Hinc-
que colligere eſt, nullos hoc anno ob Impera-

torum diſcordiam creatos eſſe Conſules, & Ga-
lerium Maximianum, qui Herculium ut ſenio-
rem Auguſtum coluerat, jam ab anno præce-
denti, quo in præſentem deſignandi erant Con-

ſules, ab eo diſſenſiſſe; ideoque nec hoc anno
nec ſequenti Conſules creatos eſſe; quia ea de-
ſignatio ad Herculium tanquam ſeniorem Augu-
ſtum pertinebat. Hinc etiam intelligemus, er-

r
t

CCCXI Conſules ordinarii renuntiati fuere, ſo-

aſſe Fuſebium in Chronico, ubi Herculii mor-
em cum anno Chriſti CcCCVIII copulat quia
am anno cccCVII & CcCVIII, quàm anno

lumque hoc anno & ſequenti, quo Herculium

Tom. .

legendum,

notis citatis.
nytiano ad XVII Kal. Fe
Januarii Marcelli Papa
ciata: Romæ via Salari

depoſitio Marcelli

9

occiſum diximus, extra Italiam, quæ Maxentio SÆ C. IV.

parebat, Conſules non Creati;

2*

. . . LI. h. 09.
Cujus rei ratio nul- An. Ch. 305

la alia aſſignari poteſt, niſi quia & lerius Maxri-
mianus non amplius Herculium ut ſeniorem Au-
guſtum agnoſcebat. Portò quæ habet Baronius
de annis hac formulâ poſt Conſulatum notatis, ac
Maxenti Conſulatibus, corrigenda ſunt ex his

quæ diximus, tam hic, quâm in Diſſert.
ubi pluribus de ea formula
in Faſtis Græcis
Conſules eduntur C.
nins I. Faſti enim illi
bus annis depravati.
A num. IV ad VIII. Sanctus Marcelzus Pon-
Periori ordinatus eſt
Junii in quam Dominica cade-

tifez Romanus anno ſu

die K XVII

Hypat.
egimus. Denique
Theonis perperam hoc anno
eſtantinus Aug. I, & Lici-
hoc & duobus ſequenti-

Obitus S.
Martelli PB,

bat, & ad Deum migravit X V IIKal. Febru.

ſeu die X VI menſis ſanuarii anni
& X VI Kalend. Februarii, ſeu die
nuarii ſepultus, ut docet Anaſtaſius
ſepulturæ memorare ſol

Priſeillg. In Chronico quidem Damaſi
cherii editionem hæc verba leguntur:
anno I, menſibus V I I, diehus X
bus Waentiia Conſulatu X

ni Herculii)

ſtratium,

qui Chronicon ill
dit in Antiquitate Eccl

cundè, loco aſque poſt

mortuum indicent,
nil

091¹⁰

In eodem M

C. C.X,
XVIIJa-⸗
qui diem

et. Sedit itaque annum
I, menſes VI. dies XX. In genuino Bedæ Mar-
tyrologio ad XVII Kal. Febru. habetur: Nati
S. Marcelli Papæ,; & c. Sepultus eſt in cmeterio

Conſulat
aſque II poſt Conſula
quâ formulâ annus cccXin
cte obſervavit Pa

juxta Bu

Ea itaque refe-

qui die VII

ancto Apuleio Romæ
it, ut videre eſt ad eam diem in
Martyrologio Romano, & in aliis à Baronio in
artyrologio Hiero-
bru. ſeu ad diem XVI
depoſitio diſertè enun-
a in *eterio Priſcillæ
Eiſſtopi & Confiſris. Chro-
nico Hieronymiano ſufiragantur tam Chronicon
auctius veterum Pontificum, quâm liber Ponti-

calis, in quibus legitur Marcellum ſepultum

eſſe in cœmeterio Priſcillæ v
Kalend. Februarii.

ia Salaria XKVII

Marcelo duæ Decretales attribuuntur „quæ

6

ſuppofititiæ

—

MWMarcellus
J. Puit tempori-
(nempe Maximia-
&r Maximiani VII ,
Julataum J & VII, id eſt
uſque ad annum cc cix,
formulà poſt Conſalatum Y
cus ille in editione Bucheri
mè in menſibus;
Cælſarex, quo uſus eſt Cuſ
poſt Conſulatum Diocl
VII, ut ipſe vocat, ha
exemplar quod inde tr

que poſt Con-
ab anno cccVIII;
qui notatus fuit hâe
& VII. Verum lo-
ana corruptus.
exemplar enim Bibliothecæ
pinianus in Faſtis ad
etiani X. & Maximiani
bet menſes ſeæ, ſicuti &
ansmiſſum eſt ad Schele-
ud correctius edi-
eſiaſtica pag. 440. Se-
unz X & VIh, J
tum & VIh,
ſignitus fuit, ut re-
pebrocius in Conatu Chroni-
co-Hiſtorico. Hunc enim errorem duratio
Pontificatůs tam Euſebii, quàm Melchi
ximorum ejus ſucceſſorum maniteſ
ex iis qu
ſtabit.
Imn Martyrol
diem VII Octo
depoſitio S. Marcelli &

Pri-

lchiadis pro-
tè indicant, ut
æ in utriuſque morte dicemus, con-

quidem Hieronymiano ad IV.
bris habetur: RNomæ via Appia Dies ejus
Marci Epiſcopi. At licet emortualis.
hæc verba Sanctum Marcum Papam eo die de-
quod & aliunde conſtat,
hil tamen faciunt ad Marcellum Papam, cuùm
ibidem non dicatur Epiſcopus.
runtur ad Sanctum Marcellum,
menſis Octobris cum S
martyrium fec

V.
Decretales,

§8 £ C. 1 V. ſuppoſititiæ ſunt. Prima eſt ad Epiſcopos Antio-
An. Ch. 309. chenæ Provinciæ . in qua leguntur loca ex Aca-

H cio Conſtantinop. Epitcopo, Hilaro, Innocen-
Baron. anno tio, Gregorio, Leone & aliis deſumta, quæque
308. n. xxV. fictitio Conſulatu notatur: Data Kalendas
Aprilis, Maxentio & Maximo V. C. Coſſ. Secun-
da eſt ad Maxentium, de qua Baronius in An-
nalibus anno præcedenti, qui tamen eam com-
mentitiam eſſe non animadvertit. Incipit enim
cum verbis S. Gregorii Epiſt. C X IV libri ſep-
timi, continet aliorum loca complura, & Scri-
pturam citat ex verſione Divi Hieronymi, ſub-
notaturque Maxentio & Maximo V. C. Coſ. qui
Conſulatus prorſus fictitius.
Maxentium per hæc tempora Chriſtianos in
Africa afflixiſſe exiſtimavit Baronius. Verùm
Africa Alexandro Lyranno parebat, quem Ma-
xentius ante annum cccCXI non devicit, ut jam
Baron.num. diximus. Ab eo tamen S. Marcellum malè ha-
bitum fuiſſe oſtendit ejus Epitaphium, quod ex-
tat in antiquis Inſcriptionibus, referturque à
Baronio. In illo dicitur, Marcellum, quòèòd Lap-
ſos ad pœnitentiam compelleret, ab impio Ty-
ranno in exilium pulſum eſſe. Recitarunt etiam
Epitaphium illud tam Bollandus die xvI Janua-
rii in Vita S. Marcelli, quàm Papebrocius in Co-
natu Chronico Hiſtorico ad Catalogum Ponti-

ficum pag. 45.

yeridicus Rector, lapsus quia crimine ſtere
Prædixit miſeris, fnit omnibus bhoſtis amarus.
Hinc faror, hinc odium ſequitur, diſcordia, lites,
Seditie, cedes; ſolvuntur fœdera pacis
Crimen ob alterius, Chriſtum qui in pace negavit
Finibus expulſus patrig feritate Vranni
Hec breviter Damaſus voluit comperta referre,
Marcelli ut populus meritum cognoſcere poſſet.

VI.
S. Marcelli
epitaphium
explicatur.

VII.

Exiſtimat Papebrocius loco lapsus, legendum
eſſe, lapſos, ſed perperam: Auctor enim Epi-
taphii de crimine lapsũs loquitur, illumque flere
prædixit miſeris, id eſt, lapſfir. Addit Papebro-
cius: Hic notat Bollandus: Nulla alibi quod
ſceiam) mentio exilu Marcelli. Sed nec hic etiam
alla, quia Marcellus hio non dicitur, fnibus ex-
pulſus patriæ. Quis ergo? Idem qui Shriſtum in
pace negait , ob cujus ocrimen ſoluta pacis foœde-
ra, qui denique feritate Vrannn fuit : quod non
intelligens imperitus Librarius, commodiorem
ſenſunz facturum ſe credidit, ſi ſeriberet, Tyran-
ni. Voluit ergo Damaſus ſionificare, quòd quia
Marcelli ad pœnitentiam hortantis & mala Kei-
publicæ alioqui mcubitura pranuntiantis prædi-
catio odium commune ipſi attulit, ſecuti ſunt ii,
quos narrat, effeltus, ac denique bellum civile
mter Conſtanteinum & Liciniun; quenm Lici-
nium primnhm quidem cum Conſtantino Chriſtia-
num videri voluiſſe demonſtrat ex Euſebio Baro-
mius ad an. &Q GCIV., nOnum. XII, & ſapius
victum à Conſtantino tandem in Gallias relega-
tum ex Joanne Nicomedienſi Presbytero oν
diſeimus in V'ita S. Bafilei Amaſoni à nobis da-
ta ad VXVIAprilis.
Sed immeritò Papebrocius Bollandum re-
prehendit, & exilium Marcello irrogatum in
Licinium transfert; cùm is uſque ad annum
CCCXIX Chriſtianis faverit, & ſi Chriſtianus
non fuit, ſe ipſum talem ſimulaverit. Nec re-
fert, quòd anno cccXIV bellum Conſtantinum
inter & Licinium fuerit; illud enim præterquam
uèd cito ſedatum, ad Religionem Chriſtianam
non ſpectavit; nec tunc Chriſtiani à Licinio

VII.
Refellitur
s„sρ icatio
Papebrocii.

Critica Hiſtorico-Chronologica

vexati. Deinde Licinius anno ccCcCXXV Theſ- SÆ C. IV.
An. Ch. 309.

ſalonicam relegatus, ut infrà oſtendam, non ve-
rè in Gallias, ut habent Acta S. Baſilei, quæ
vel hoc exilium in Gallias ſuppoſititia oſtende-
ret, ſi alia argumenta deeſſent. Qua de re ſuo
loco. Tyrannus itaque, cujus Damaſus me-
minit, alius non eſt, quâm Maxentius, qui
hoc tempore nullum impietatis aur libidinis
genus prætermittebat, ut tradit Euſebius lib. 8.
cap. 14. quique biennio poſt S. Marcelli obi-
tum à Conſtantino M. debellatus eſt. Diſcor-
diæ, lites, ſeditio, cædes inter Chriſtianos
ipſos excitatæ, quèd alii à Marcello ſtarent, alii
Lapſos ſine pœnitentia recipiendos vellent. Qua
de re etiam inter Chriſtianos aliàs altercatum.
Qui verò Chriſtum in pace negavit, non eſt
Maxentius, neque Licinius, ſed aliquis privatus,
cujus tam crimen, quàm nomen nobis ignotum.
Poſt hæc itaque verba, Chriſtum qui in pace ne-
gadit, apponendum punctum. Non enim qui ex-
pulſus fuit, Chriſtum negavit ſed qui Chriſtum
negavit, hujus expulſionis cauſa fuit.
In Chronico auctiori veterum Pontificum, vIII.
Marcelli morte narrata, dicitur: Ceſavit Epiſco- Euſebius
patus dies viginti, quod & ex libro Pontificali Marcello
Baronius tradit. Quare, Euſebium, qui Marcel- ſuccedit.
lo ſucceſſit, anno tantùm ſequenti die V. Fe-
bruarii Pontificatum adeptum eſſe, ſuo loco Baron. n. vir
viſuri ſumus.
Ad num. XVIII & ſeqq. Quæ habet hock IX.
anno Baronius de Martyribus Palæſtinæ, perti- Anno VII
nent ad ſequentem, qui octavus perſecutionis perſecutionis
fuit. Ideo enim ille hunc annum perſecutionis gaſta.
obavum appellat, quèòd eam anno trecenteſimo
ſecundo, anno ſc. antequam ea excitaretur,
inchoarit.

Anno Urbi
ANNO PERIODI GRECO-ROMANÆ 5803. 1063. Vrbi⸗

OII A. 10. P. 2. April. Indict. 13. Olymp. 272.
dn. Ze
JESu CHRüISTI 310.
EuSEBII PAP &£ I.
PERSECIuITIONIS 8.
GALERII MAXIMIANI 6. CONSTAN-
TINI 5§. LICINII & MAXIMINI 4.·
D num. I. Coſſ. In Italia fuere Maxentius I.

Aug. III ſolus, ut legitur in Faſtis Idacia- Conſules.
nis, & in libello de Præfedctis Urbi. In reliquo 7 Ee
Orbe Romano hic annus hâc formulàâ notatus 0 m,
fuit: Anno II poſt Conſulatum decimum, & ſep- e Rew.
timum, id eſt, poſt decimum Maximiani Her-
culii, & ſeptimum Galerii Maximiani, ut diſci-
mus ex Faſtis Cæſareis Idacio in Faſtis, & ex
Fragmento Conſulari à Bucherio recitato. In
Faſtis Græcis Theonis Conſules proponuntur
Audronicus & Probus, anno verò ſequenti Ma-
ximianus & Maximinus. Verùm, ſicut certum
eſt, Maximinum anno ſequenti Conſulatum
tantùm ſuffectum geſſiſſe, ita & hoc anno An-
dronicum & Probum Conſules ordinarios non
fuiſſe. Eſt hic quintus Maxentii annus, in quem
ejus Quinquennalia incidebant, quorum caus
Conſulatus ille ab eo ſumtus videtur. Ea tamen
ſolennia in annum CcCCXII dilata, ut tunc vi-
debimus.
Ex eo autem quèd Maxentius,

Romulus Cæſar filius Collega fuerat,
F Conſul

cui ſemper 11.
anno ſuper

in Italia &

8Et.
Au.Cl
un 4

N*⸗

III.
Vnguen
palis Inze⸗
ni Caſarii
Cmnſantini
1

IV.
Mamriun .
Nenj
ie Aur,

EC. N
1Ch.

VIII.
Eurſebius
Marcell⸗
ſuccecit.

Batobneylt

I X.
Anno VII
perſecutioni
Leſta.

4

Anno Urbis
. 06).

Olymp.71.

An. 1e

4 1.
—nſilis.

in Lalis &

, mlie
UIs ee Nn.
-
el-
ſei⸗
ex
In
Nr
M.
uin
tw.

in Annales C. Baroni.

SÆ G. IV. Conſul proceſſerit, colligere eſt, eundem Ro-
An. Ch. 3ro. mulum anno ſuperiori in aquis Tyberis extin-
ere extin Qum eſſe. Auctor enim incertus Panegyrici Con-
ſtantino poſt devictum Maxentium dicti, poſt-
quam narravit „ Mawxentium biduum ante pu-
gnam, quàâ debellatus eſt, palatio emigraſſe, &
cum uxore ac filio in privatam domum ſponte con-
ceſſiſſe, tum cap. 18. Tyberim alloquens ait: Eum
nec falſum Romulum diu vivere, nec parricidam
Urbis paſſum eſſe enatare. Quare dici non po-
teſt, Romulum Cæſarem anno cCccxXII cum
Maxentio patre in aquis Tyberis periiſſe; cùm
ex Nummis apud Mediobarbum conſtet, eum
apotheoſi donatum fuiſſe, & templum in ejus
honorem conſtructum. Nam hæc conſecratio à
Maxentio patre ſine dubio peracta, & ab eodem
templum illud ædificatum; ideoque jam Romu-
lus extinctus fuerat, ſive aquis, ſive alio modo.
Genus enim mortis non omnino certum. Quare
rectèe Triſtanus tom. 3. pag. 465. ſcripſit, Maxen-
tio duos filios fuiſſe, Romalum Crlrem. ‚alium-
que, de quo mentio in verbis Oratoris incerti
laudatis. An verò is Conſtantini juſſu occiſus
fuerit, & quo mortis genere interierit, incom-
pertum. Quinquennalia Imperii Auguſtei Galerii
Maximiani ad hunc annum pertinent, quemad-
modum Quainquennalia Imperii Cæſarei Con-
ſtantini Magni, de quibus loqui videtur Eume-
nius in gratiarum actione eidem Conſtantino
Flavienſium nomine anno ſequenti dicta.
111. Eumenius poſtquam narravit, cenſum à Con-
Qinquen- ſtantino relaxatum fuiſſe, cap. 13. ſubjungit:
valia Impe- Quinque annorum nobis reliqua remiſiſti. O lu-

Gonß Wre ſtrum omnibus luſtris felicius! O luſtrum, quod
A1. meritò hanc Imperii tui æquavit ætatem! (id eſt,

luſtralis remiſſio, quæ plena & perfecta eſt, ſicut
annus Imperii tui quintus, qui plenus, quia tran-
ſactus, & non inchoatus tantùm) Quinquenna-
lia tua nobis etiam perfebta celebranda ſunt; illa
enim quinto incipiente ſuſoepta (id eſt, currenti
Chriſti anno) omnibus populis ſure communia, no-
bis hæc propria, (id eſt, anno CcCXI exhibita)
quia plena ſunt, id eſt, anno quinto evoluto ce-
lebrantur. Vides, Eumenium duo Quinquen-
nalia diverſis annis peracta inſinuare. Nec mi-
rum; cùm reliqui omnes Auguſti, ſi priùs Cæ-
ſares renuntiati fuiſſent, tam Cæſarei, quàm
Auguſtei Imperii Quinquennalia & id genus
feſta ederent. Quòd eo magis de Conſtantino di-
cendum, quòd certum ſit, eum bis Vicennalia
celebraſſe, ut infrà oſtendam. Euſebius autem in
Vita Conſtantini ſicut de unis Vicennalibus, ita
de unis Decennalibus & Tricennalibus men-
tionem fecit; quamvis in Chronico duo Vicen-
nalia à Conſtantino celebrata memoret. Quare
hujus Hiſtorici ſilentium huic opinioni, quæ
nova eſt, non officit.
IV. Ad num. II & III. S. Petrus Epiſcopus Ale-
Martyrium xandrinus anno perſecutionis nono martyrium
8. Perri fecit, teſte Euſebio in fine libri ſeptimi, ideo-
Epiſe. Alex. que illud ad annum ſequentem, qui perſecutio-
nis nonus eſt, revocandum, ut ibidem videbi-
mus. Porrè viſio ejuſdem S. Petri de Arrio, ejuſ-
que martyrii Acta, tam quæ apud Surium legun-
tur, quàm quæ Græcè ac Latinè à Combefiſio
edita ſunt, varias falſitatis & ſuppoſitionis notas
præferunt. Nam præter eas quæ à Baronio ob-
ſervatæ, in iis dicitur, Millium quemdam fuiſſe
Epiſcopum Alexandrinum, S. Heraclam poſt S.
Dionyſium & Maximum Eccleſiam Alexandri-
nam rexiſſe, & Fideles voluiſſe condere corpus
Tom. I.

3 51
S. Detri in Ecclefia S. Theonæ ſacra; quæ omnia S4 C 1V.
à veritate aliena. Ea enim Eccleſia nondum ædi- Ane. Ch. z16.
ficata erat; teſtatur quippe Athanaſius in Apo- 311.
logia prima, eam extrui curaſſe & Alexandrum
Alexandriæ Epiſcopum, qui poſt Theonam ſe-
dit. Denique Alexandrinorum Præſulum ſuc-
ceſſio ab Euſebio tradita in dubium revocari non
Poteſt; ideoque utraque S. Petri Vita procul-
dubio ſpuria.
Ad num. XV. S. Achillas anno tantùm ,R
annd Achilla
CCCXIII in locum S. Petri Epiſcopi Alexan- Epiſe. Ales
drini ſubrogatus eſt, ut anno ſequenti vide-
bimus.
Maximianus Herculius, qui poſt depoſitum vVI.
Imperium illud non ſemel iterum reſumſerar, Herculii in-
ante præſentem annum Conſtantini Magni juſſu riιαα.
occiſus non eſt, ut anno trecenteſimo ſeptimo
oſtendimus.
Euſebius fit Pontifex Romanus, ut anno ſe-
quenti videbimus.

VII.
Euſebius P.

m

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN g 5804. Anne Urbis

G. ) 8. P. 21. April. Indict. nr4. Diymmp.2,n
Jr su CHRISTI zII. ertauaien
MELCHIADIS PAP&£ I Baronium.
PERSEECHTIONIS 9. 72
CoNSTANTINI 6. LICINIIEBT MA-
XIMINI 5.
D num. I. In libello de Præfectis Urbi, in 1.

quo Conſules, qui Maxentio imperante Conſuleè!
Romæ fuere, conſignantur, hoc anno legitur: in Iialis:
Conſules, quos uſſerint D D. NN. Ex menſe Se-
ptembri factum eſt, Rufeno & Euſebio. E Kalen-
das Novembris, Zunius Flavianus P. U. id eſt
Præfectus Urbi. Conſules in Faſtis Idacii his
verbis memorantur: Maximiano VIII Conſule.
His Conſſ. quod eſt Rufino & Voluſiano, diem fune-
dlus Maximianus junior, Galerius nempe Maxi-
mianus reſpedu Maximiani Herculii iunior di-
ctus. Ex prioribus verbis libelli de Præfectis in-
telligimus, hujus anni initio nullos adhuc Con-
ſules fuiſſe, & Imperatorum diſcordiam adhuc
duraſſe. Secundò, in Faſtis Idacii ex unico Con-
ſule duos effictos, quod quandoque factum,
alibi obſervo; Rufinus enim à Zoſumo vocatur
Rufius Völuſianus, & à Victore de Cæſaribus ap⸗
pellatur Nufus Uoluſianus, & tam à Zoſimo.
quàm ab eodem Victore dicitur fuiſſe Præfe ctus
Prætorio Maxentii, quando in Africam miſſus
eſt adverſus Alexandrum Tyrannum, quem hoc
anno devicit, & in fortitudinis premium menſe
Septembri Conſul à Maxentio creatus eſt. Nu-
finus itaque Voluſianns Euſebio Collega Conſul in
Italia proceſſit.
In reliquo Orbe Romano Galerius Maximia- 1I1.
nus ſolus Faſtis nomen dedit, ut Idacius lau- Conſules in
datus inſinuat, & magis diſertè exprimitur in reliduo Ore
Fragmento Conſulari à Bucherio edito ubi ha- Rom,
betur: Maximiano VIII ſolo: quod confirmat
Auctor Chronici Damaſi, in quo Miltiades
Papa dicitur fuiſſe ex die ſexto Nonas Julias à
Conſulatu, Maximiano VIII ſolo; quod fuit
menſe Septembri, Voluſiano e& Rufino nſzue in 1I.
Idus Januarii, Voluſiano & Anniang Coſſ. Ubr
etiam idem Italiæ Conſul in duos partitur; quod
aliquando ab aliis Auctoribus factum, uti jam
G g z monui

9 Æ C. IV. monui. In Faſtis quidem Cælareis

Critica Hiſtorico Chronologica

loco Maxi-

An. Ch. 311, miano VIII ſolo legitur, Maximiano EIIſolo,

III.

Primus Lici-
nii Conſula-
tus ſuſffebtus

fuit.

ſed errore Librarii; cùm in iiſdem Faſtis Con-
ſulatus VII Maximiani cum anno Chriſti
CCCVIII alligetur. Galerio Maximiano menſe
Martio, ut videtur, Collega adjunctus Licinius
Auguſtus „qui Conſul appellatur in edicto Gale-
rii Maximiani, de quo mox agetur. Non multò
pòſt Maximianus Auguſtus ejuſdem Galerii Ma-
ximiani Collega fuit, ut liquet ex verbis La-
Gtantii hoc anno recitandis.
Em. Card. Noriſius in Diſſert. de Numiſmate
Licinii Auguſti cap. 1. exiſtimavit Licinii Con-
ſulatum ordinarium fuiſſe, qua in ſententia fui,
cùm Diſſertationem Hypaticam componerem.
Sed re magis examinata, eum inter ſuffectos
numerandum elle certò mihi conſtitit. Et ratio
eſt, quia Auctor Chronici Alex. qui Conſulatus
ſuffectos negligere ſolet, v. g. primum Veſpa-
ſiani, Hadriani, & aliorum, qui ſuffecti fuere,
nunquam primum Licinit in cenſum contert,
eamque ob rem ſecundum Conſtantini Magni
Conſulatum cum primo Licinii copulat, & in
aliis Licinii Conſulatibus exprimendis primum

hoc anno geſtum ſemper omittit. Quare is Con-

IV.

guſtini verba:
. .
ſtantino tertium

Auguſtinus libellos

purus eſt, & primus Lic

ſulatus procul dubio ſuffectus. Secundò, Augu-
ſtinus libro poſt Collationem cap. 33. Auctorem
Chronici Alexandrini imitatur, & tertium Con-
ſtantini Conſulatum cum ſecundo Licinii con-
jungit; qui tamen ſi primum Licinii numeraſſert,
utrumque tertium Conlules vocaſſet. Hæc Au-
Nam Melchiades judicavit Con-
& Licinio iterum Conſulibus,
Nonis Oltobris. Et tamen anno cccCXIII, quo
ille Conſulatus geſtus, in aliis Faſtis legitur:
Conſtantino III & Licinio I1II. Batonius Ulius
initio ſuſpicatur, mendum eſſe in Codice, cùm
Conſulares citet. Sed locus
inii Conſulatus ſuffectus.
Tertiò, Lex Codicis Theodoſiani De cenſa. data
XV Kal. Februari ſubſctiptos habet Conſules,
Conſtantinum Aug. IIII & Licinium III. Go-
thofredus ibidem ait, eam ſubſcriptionem men-
doſam elle; cùm tamen in ea ideo Licinius Con-
ſul III appelletur, quia cùm primus ejus Con-
ſulatus ſuffectus fuerit, vel numerari, vel præ-
termitti porerat. Quare cùm in Fragmento Bu-
cheriano & in Chronico Damaſi Maximianus
Aug. VIII ſolus Conſul dicitur, datur intelligi,
ſolum Conſulem ordinarium extitiſſe. Verum
Conſulatus ſuffecti adhuc magis examinandi.
Card. Noriſius in Diſſert. 4. de Cenotaphiis

Conſules ſuf- Piſanis cap. 2. §. I. explicans quandam Iinſcriptio-

fecti hoc

huc in uſu.

legia Conſul

nem, in qua L. Turcius Secundus dicitur Conſul,
ui tamen nuſquam in Faſtis legitur, arbitratur
ejuſdem Conſulatum geſtum intra annum cccvii
& CCCXII, cùͥ m, diviſo in plures Auguſtos
Romano Imperio, non eadem ubique ellent col-
um. Nam, inquit, anno CCCXI
ſeribit Auctor Indicali Prafedtorum Urbis a Cuſpi-
niano olim publicatus: Conſules, quos juſſerint
DD. NN. Auguſti. Ex menſe Septembri factum
eſt, Rufino & Euſebio. Iiaque Romeæ eo anno uſque
ad menſom Septembris, nulli Conſales fuerant pu-
bbiiati; eos tumen menſe Maxentius deſignavit Ara-
dium Rufinum, qui anno CCoIV. Præfectus Urbi
fuerat, & Euſebium, qui à Conſtantino, l. I. De
annona & trib. data anno CCCX⅛V. dicitur: ex
Conſule. At in Gallia, Hiſpania, oeteriſque trans
Alpes Provinciis, quæ ad Conſtantini Imperium
pertinebant, Maximianns Galerius ſolus Conſul

peratorum diſcordias natam: nam ante præfa-

eodem anno CCAInominabatur. Ita-lepitur in § £ C. IV, An,
Faſtis Idacii & m Fagmento Conſulari à Buche- An. Ch. 312.
rio etlito pag. 250. Maximiano VIII folo Lun.
nempe eo anno Kalendas Jannarias die Lunæ fuiſ-
ſe, uti reapſe dies Lunæ, ſen feria ſecunda fuit
prima dies ejuſdem anni CCCXI, Cyclo Solis
XII, Lanæ VIII. LEittera G. In Gracia, Ma-
cedonia, Dacia, ahiiſque Provinciis Illyrici,
in Thracia, atque Bithynia, quaæ partim Ga-
lerio Auguſto; partim Licinio Imperatori pare-
bant, dicebantur Conſules Galerins Maximianus
olcties, & Maximinus iterum. Hac nuper didici
ex aureo Libello Lalctantii Firmiani de Mortibus
Perſecutorum à Viro doctiſſimo Stephano Baluzxio ”
ex inſigni Iluſtriſſimi D. Colberti Comitis ſacra-
rum ac privatarum Largitionnm PBibliotheca
evulgato; ſiquidem ſoribit cap. 35. edittum pro
Chriſtianis aàa Maximiano Galerio paucis ante ejuſ-
dem mortem diebus, propoſitum Nicomediæ
pridie Kal. Maias ipſo octies & Maximino ite- y/
rum Conſulibus. Proſper in Chronico, Victorius uſuun
in Canone Paſchali, Caſſiodorus, Auttor Chroni- uvzgune
ci Alexandrini, aliique eo anno cum Maximia- iuiu
no octies Licinium Collegam poſucrunt. Hic fortè
in Pannoniis, Rhbatia, ac Norico, abi Licinius
imperabat, idem ſemet Collegam cum Maximino
addiderat. Enſebius lib.9. cap. 1I. ſoribit, maximo
in honore habitum fuiſſe ab Orientis Imperatore
Maximino Penucetium, quem ille iterum ac tertiò
Conſulem, & Præfectum ac Procuratorem ſunamæ .
rei creaverat; qui tamen à doctis Faſtorum Colle-
&toribus, ne ſemel quidem Conſul nominatur. Vale-
ſius in Notis Euſebianis anno CCCXIIRatuit
in Oriente Conſules Maximinum Auguſtum Il, &
Peucetium II. Verum ex Lactantio, qui id tem-
poris Nizomediæ degebat, patet, Maximinum
terum Conſulem fuiſſe anno ſaperiore CCCXI.
Uti verò Peucetius Conſul in Oriente fuit, ita pa-
riter L. Turcins Secundus in Occidente Conſula-
um quandoque geſſit, quamviz neuter in Faſtis
ſignatus appareat; cum tamen eo ſeculo nulli ſuſfe-
éti Conſules crearentur. Hæc Card. Noriſius.
Idem Euſebii locus Valeſium in Notis Euſebia-
nis in tranſverſum egit. Ex eo enim collegit,
Peucetium ter Collegam Maximini in tribus
Conſulatibus ordinariis fuiſſe; cùm credibile,
inquit, non ſit, Maximinum alteri tertium Con-
ſulatum tribuiſſe; ipſum verò ne ſemel quidem
Conſulem extitille.
At hæc omnia ex iis; quæ jam ſtatui, facile Vv.
ſolvuntur; liquetque, alia quidem Romæ ac in bivie con-
reliquo Orbe Romano ab anno Chriſti trecen- vea een-

2 1 futatur.
teſimo ſeptimo, uſque ad annum trecenteſimum
duodecimum fuiſſe Conſulum paria; ſed extra
Italilam, diviſis licèt plerumque Imperatorum
animis, eoſdem tamen Conſules agnitos fuiſſe: VII
& ubi inter eos convenire non potuit, adhi- cnſali
bitam fuiſſe formulam Poſt Conſulatum inter Im ade

. . ongitam
tum annum nullibi ejus formulæ mentio. Ea Im-

. —. reſe . 1
peratorum diſcors concordia apparet ex edicto ag
hoc anno à Galerio Maximiano paulò ante mor-
tem ejus emiſſo, de quo infrà. In ejus enim
fronte hæc verba leguntur: Imperator Cæſar Ga- .
lerius Valerius Maximianus, Invictus, Augaſtus,
Pontifex Maximus, Germanicus Maximus, Wy-
ptiacus Maximus, Thebaicus Maximus, Sarma-
ticus Maximus quintùm, Perſicus Maximus, ſe-

cundo Carpicus Maximus, ſextò Armeniacus Ma- 3
ximus, Medicus Maximus, Acdiabenicus Maxi- i
mur, Iribunitia Poteſtatis X, Imperator AIX, 1

Conſul

5§5 C. IV. Conſul P'III, Bater Patriæ Proconſul. Et Impe-
An. Ch. 311: yator Cæſar Favius Valerius Conſtantinus, Pius,
Felix, Ia diltus, Auguſtus; Pontifex Maximus;
Tribunitiæ Poteſtatis V, Imperator , Conſul, Pa-
ter Patriæ Proconſul. Et Imperator Caſar Va⸗
lerius Licinianus; Pius, Feliæx, Invittus; Augu-
ſtus, Pontiferx Maximus, Tribunitiæ Poteſtatis
IV, Imperator III, Conſul; Pater Patriæ Procon-
ſul: Provincialibus ſuis ſalntem. ldeo autem in
eo edicto Galerii Maximiani; Conſtantini &
Licinii nomina leguntur, quia eorum conſenſu
datum fuit. Quòd ſi communi conſenſu edi-
Gum illud emiſere, cur non & communi con-
ſenſu Conſules ordinarios deſignavere: Et Ma-
ximinum in deſignatione Conſulum ab illis non
diſſenſiſſe ex eo liquet, quòd Lactantius mox
citandus tradat; poſt Galerii Maximiani mor-
tem diſcordiam Licinium inter & Maximinum
ortam fuiſſe. Quare ante eam mortem inter eoſ⸗
dem conveniebat.
Nec aliquis ex Imperatoribus Galerio Maxi-
miano ſeniori Auguſto, præ quo ipſi Cæſares
tantùm videbantur, ut ex iis, quæ anno cccxIII
dicemus, clarebit, in diſpoſitione Conſulari
repugnare auſus fuiſſet, quemadmodum nec
Maximiano Herculio, poſtquam Imperium re-
ſumſit, & antequam ei à Conſtantino Magno
purpura detracta eſſet. Hinc, ut ſuprà vidimus,

.Ch. zu

VI.
Ea ſententia
magis refel-

B bitur.

ſtus vocatus, & Maximianus Herculius ſenior
Auguſtus. Certè ſicut Idacius in Faſtis, & Au-
ctor libelli de Præfectis, Conſules qui in Ita⸗
lia, ubi Maxentius Tyrannus regnabat, Faſtis
nomen dedêre, memorarunt, ita aliquis ex
Antiquis Conſules à Licinio & aliis junioribus
. D DZ Auguſtis deſignatos deſcripſiſſet, ſi verè ab eis
creati fuiſſent. Imò eùm Idacius in Faſtis tam
Conſulum qui in Italia annum aperuerunt, quàm
Conſulum qui in reliquo Orbe Romano agniti
ſunt, mentionem faciat; non dubium, quin ſi
alii Conſules ordinarii nominati fuiſſent, eo-
tum idem Idacius meminiſſet. Dico Conſules
ordinarios; quia quemlibet Imperatorem Con-
ſules ſuffectos deſignaſſe, ideoque & Maximi-
num tres ſuffectos Conſulatus in Peucetium con-
tuliſſe indubitatum videtur. Hinc in Faſtis
D Græcis à Dodweello in Appendice ad Diſſerta-
2dU tiones Cyprianicas publicatis per hæc tempo-
1 ra aliqui Conſules leguntur, quorum reliqui Fa-
ſtorum conditores tacent, quia nempe ii tan-
tùm Conſulatum ſuffectum geſſere, licèt eos
Confules ordinarios fuiſſe Dodwellus perpe-
ram arbitratus fuerit; non advertens in iiſdem
Faſtis non rarò Conſules ſuffectos pro ordina-
riis obtrudi.
. VII. Per hæc verò tempora Conſules ſuffectos
8 Conſules creari ſolitos certum eſſe debet, cùm Conſula-
4 ſieffedi uſque tus à Licinio currenti anno geſtus ſuffectus tan-
S *d Cpolim tum extiterit, ut numero præcedenti demon-
8 4 H ſtravi. Conſules autem ſuffectos Diocletiano &
ir. dentur, Maximiano Herculio imperantibus adhuc vi-
. guiſſe oſtendit ſecundus Conſulatus Fauſti ſor-
o dinarius anno CcXCVIII, & ſecundus Titia-
or⸗ ni anno c ccI, etiam ordinarius ab utroque
nin geſtus, quorum prior Conſulatus nonniſi futſe-
. ctus aut honorarius fuit, cùm in nullis Faſtis
us, legatur. Quòd ſi primus Licinii Auguſti Con-
S. ſulatus ſuffectus fuit, non dubium, quin &
t- ſecundus Maximini Auguſti ſuffectus etiam fue-

— —

„

R N

V.
t Ofini lon⸗
iruria ceh.
r futtat⸗
I

la

rit. Quod Conſulatůs genus duraſſe videtur
Ir. uſque ad Conſtantinopolim conditam, Conſu-
ri- Tom. I.

.

1,

nſul

in Annales C. Baroni.

Galerius Maximianus in Nummis junior Augu-

353

leſque ordinarios à Conſtantino tunc ànnuos S *½ C. 1*
redditos. An. Ch. z1t=
Ceterùm KRufinus ille, qui hoc anno cum Ea⸗- VIII.
ſebio Conſul ordinarius in Italia fuit, alius eſt Quinquen-
à Rufno Aradio anno ccc1V Urbis Præfecto; "alis Imp
ut ex iis; quæ hoc anno, num. I. in medium ad-
duximus, manifeſtum fit. Doctè porrò obſerva⸗
vit Card. Noriſius in literis ad me nuper ſerip-
tis, in titulo laudato decreti à Galerio Maxi=
miano dati, Inperatoris titulum juxta numerum
victoriarum multiplicari: ſi enim numeres vi-=
Gtorias, è quibus eum titulum iteravit, invenies
eas eſſe x 1X; cùm tamen Galerius Maximianus
ibidem Imp. XIXappelletur; ubi ritulus Im-
Peratoris, qui Imperii initio Auguſtis dabatur;
etiam antequam hoſtes viciſſent, in ſummam
confertur. Galerii Maximiani, Licinii, & Maxi=
mini Conſulatus juxta ſecundam Conſulatuum
Cæſareorum regulam ſumtus: In hunc enim an-
num Imperii Cælarei Galerii Maximiani Vi-
cennalia incidebant, quæ tamen in annum ſe-
quentem diſtulit, ut mox ex Lactantio videbi=
mus, Conſulatu interim ſuſcepto: Incidunt & .
in hunc annum Quinquennalia Imperii Oæſareĩ
Licinii & Quinquennalia Imperii Auguſtei Ma=
ximini, & ex Conſulatu ſuffecto ab utroque
inito intelligimus, utrumque exeunte anno
eCCVIIAüguſtum appellatum fuiſſe; Liciniui
enim non multèò poſtquam Cæſar renunciatus
eſt, Auguſteam dignitatem obtinuit. Quemad-
modum itaque Gallienus junior Cæſar anno
Quinquennalibus ſuis addicto Conſulatum ſuf-
fectum capeſſiit, ita Maximinus & Licinius hoc
anno, quo ſimilia ſolennia edere debebant, Con-
ſulatu ſuffecto contenti fuere. H
Exhibuit & Quinquennalia 122

Auguſtei Imperii

Conſtantinus;, & in Galliis, ubi imperabat, Ma- Conſfanti-

ximi nomine inſignitus eſt. Mediobarbus enim *“s Mairz:
pag. 462. Nummum Conſtantinmi produceit in- ncr. en agi
ſcriptum: Conſtantini producit inſcriptim:
CoNSTANTINUS P. F. Au G. in poſtica: Vo-
TIS V. MuLT. M. P. TR. id eſt, percuſſa;
ſcilicet moneta, Treviris. In duobus aliis ibi-
dem recitatis habetur: IM P. CONST ANTI=
NuS MAX P. F. AuG. in poſtica: VOTISV-
MuLT. X. VICTOüK. in alio: CONST AN-
TINUIS MAX. AuG, in poſtica: VOTIS V.
MuLT. X. Si prior Nummus, in quo Maximus
non dicitur, Imperii ejus Auguſtei initio cuſus
non eſt, non dubium, quin ad annum præce-
dentem, quo eum Imperii Cæſarei Quinquen-
nalia dediſſe ibidem diximus, pertineat. Sed
quidquid hac de re ſit, Conſtantinus in Quin-
quennalibus hoe anno celebratis, Maximi ti-
tulum in Galliis accepit, quem Romæ nonniſi
anno ſequenti poſt devictum Maxentium, ur
optimé Mediobarbo obſervatum, obtinuit.
Duos enim poſtremos Nummos in Quinquen-
nalibus percuſſos cerrum; cùm ipſo Imperii ini-
tio ob Galerium Maximianum ſeniorem Augu-
ſtum tunc valde formidandum, Maximi nomen
Conſtantinus ſibi attribuere auſus non fuiſſet
Eboraci, ubi purpuram induit; unde & literas
laureatas ad Galerium Maximianum, ut ſuam
nuncupationem gratam habere vellet, miſiſſe di-
ximus. Porro de præcedentium Auguſtorum
more Conſtantinus in hac feſtivitate novum ti-=
tulum aſſumſit.
A num. III ad X V. 8. Luciani Presbyteri X.
Antiocheni martyrium anno tantùm ſequenti 5 Tuerzn
contigit. Cum enim paſſus ſit ſeptimo JanuariiWias
Gg z die

XI.
An in hare-
ſim incide-
rit.

XII.
Puit longo

bempore

us.

ſchiſwati-

354

3X C. IV. die & poſt S. Petri Alexandrini necem, quæ hoc
An. Ch. 311. anno die xXX7 Novembris accidit, non dubium,

quin Lucianus anno tantùm ſequenti martyrio
coronatus fuerit. Unde rectè Euſebius & Hiero-
nymus Luciani martyrium ſub Maximino po-
ſuere, quòd Baronius in Notis ad Martyrolo-
gium Romanum etiam ſcripſerat, & Meta-
phraſtem & Suidam, qui eum ſub Maximiano
occubuiſſe ſcribunt, jure merito reprehenderat;
quos tamen poſtea perperam in Annalibus ſe-
cutus eſt. Neque enim Lucianus ſub Galerio
Maximiano currenti anno demortuo pati potuit,
ſi ejus martyrium anno ſequenti comtigit. Euſe-
bius lib. S. cap. 13. illud retulit; ſed turbato os-
dine temporum lib. verò 9. cap. 6. diſtinctiùs no-
tat tempus, quo occiſi ſunt Petrus Epiſcopus
Alexandrinus & Lucianus, ut obſervat Valeſius
in Notis, nempe ſub Maximino, & quidem Ni-
comediæ, in qua tunc civitate Maximinus mo-
rabatur, & poſtquam jam Lucianus morti tra-
ditus fuerat. Ruinartus in Actis ſinceris Marty-
rum pag. 561. hanc opinionem, quam cum Va-
leſio jam ſecutus fueram, amplectitur licet me-
moriæ lapſu neutrius meminerit.
Non tantüm Baronius, ſed etiam Schelſtra-
tius in Diſſert. III de ſacro Concilio Antioche-
no cap. 2. aliique Viri docti S. Lucianum ab
hæreſeos ſuſpicione liberare conati ſunt; ſed
cùm nihil præter conjecturas ſuas afferant, fides

non videtur deneganda S. Alexandro Epiſcopo

Alexandrino, qui in epiſtola ad Alexandrum
Cpolitanum Epiſcopum à Theodoreto lib. 1. cap.
4. relata, poſtquam de Paulo Samoſateno An-
tiochiæ Epiſcopo locutus eſt, ait: Cui ſuccedens
Lucianus pluribus annis à communione trium

Epiſeoporum ſeſe abjunit. Cauſa itaque ſchiſma-

tis Luciani fuit doctrina Pauli Samoſateni, quam

defendebat; cujus gratiâ diu leparavit ſe à tribus

Epiſcopis Antiochenis, Domno ſc. Tymæo, ac
Cyrillo, qui ſibi invicem ſucceſſeère. Certè Theo-
doretus, poſtquam hanc Alexandri, qui Lucia-

ni temporibus vixit, ejuſque doctrinam ac diſ-

cipulos apprimè noverat, epiſtolam retulit, di-

ſertè affirmat, eum nulla in re mentitum eſſe,

ſed veritatem ingenus protuliſſe. Accedit teſti-

monium Epiphanii in hæreſi 43. quæ eſt Lucia-

niſtarum, ubi Lucianum hunc, de quo loqui-
tur Alexander, Arianæ hæreſi patrocinatum
fuiſſe, & ab Arianis pro Martyre habitum ſcri-
bit. Præterea diſcipuli ejus, quos recenſet Phi-
loſtorgius, quique ſe Conlucianiſtas vocabant,
Ariani erroris labe omnes infecti fuere.
Sed videamus quid de illo narret Alexander.
Ait primò, Lucianum ſucceſſiſſe Paulo Samo-

ſatenſi, id eſt; erroris illius ſucceſſorem fuiſ⸗

ſe. Illum autem familiarem fuiſſe Pauli Samo-
ſateni credibile eſt; fuit enim & ipſe oriundus
ex urbe Samoſatenſi, (quæ urbs Syriæ ad Eu-
hratem fluvium) ut legitur in ejus Vita. Et
cùm Paulus ex ea urbe ad Antiochenſem Epiſ-

copatum evectus eſt, Lucianns quoque Eccleſiæ

Antiochiæ Presbyter fuit. EÆtas quoque utriuſ-
que in idem ferè tempus incurrit; Paulus enim
Aureliani temporibus depoſitus eſt, & poſt de-
oſitionem diu ſuperſtes vixit. Ponamus ergo,
illum ad Cari uſque tempora perveniſſe, ab hinc
ad martyrium Luciani anni funt plus minus vi-
ginti quinque. Ex quo apparet, Paulum ac Lu-
cianum eodem oppido ortos & ejuſdem urbis
Sacerdotes, iiſdem quoque vixiſſe temporibus.

Critcica Hiſtorico-Chronologicza

Ceterùm hujus verbi, æανοανοαααυσασρρι 7ρταα
Snoxtweoy, vim non intellexêre Interpretes; quos
ſecutus Baronius ad annum CCCXVIII KCri-
bit, Lucianum à tribus Epiſcopis ſibi continuè
ſuccedentibus, Eccleſià ejectum fuiſſe. Atqui
hoc non dicit Alexander, ſed tantùm ait, Lua-
cianum ſchiſma feciſſe in Antiochenſi Eccleſia,
& ſub tribus Epiſcopis ſibi continuè ſuccedenti-
bus Collectas ſeorſum celebraſſe. Id enim ſigni-
ficat vox ρισνα—ννιν„οσ.1aque Epiphanius Scho-
laſticus non malè hunc locum interpretatus eſt

hoc modo, cui ſuccedens Lucianus, extra Syna-

gogas manſit plurimo tempore, ut oſtendit Vale-
ſius loco laudato, ex quo hæc accepimus, qui
addit, laudandum quidem eſſe Baronium, qui
Martyrem Chriſti nefandæ hæreſeos ſuſpicione
liberare conatus ſit, ſed veritatem cunctis rebus

anteponendam eſſe. TCandem verò ad unitatem

Eccleſiæ reverſus eſt Lucianus, ut ex Alexandro
colligitur. Neque enim eum uſque ad exitum
vitæ in ſchiſmate manſiſſe ſcribit, ſed tantùm
longo tempore ſeparatum fuiſſe. Luciani Acta à
Bollando in Actis Sanctorum die VII Januarii
illuſtrata.
Anum. XXIX ad LXI. Galerii Maximiani

§ Æ & IV.
An. Ch. 311.

XIII

Auguſti interitus hoc anno in Faſtis Idacii con- Exactiones

ſignatus; ideoque & à Baronio accuratè recita-
tus. Sed tempus ſignantiuùs explicat Lactantius

Galerii Ma⸗
ximiani Vis=
cennalia ms-

in libro de Mortibus Peſecutorum, & multa quæ qitantis.

hactenus nos fugerant, in lucem profert. Capite
itaque ʒ1. poſtquam jam Maximiani Herculii ne-
cem narravit, ait: Ab boc Deus Keligionis ac
populi ſui vindex, oculos ad Maximianum alte-
rum tranſtulit, nefandæ perſecutionis anttorem, ut
in eo etiam vim majeſtatis oſtenderet. Jam de agen-
dis & ipſe Vicennalibus cogitabat . gqui jamda-
dum Provincias afflixerat auri argentique indi-
Kionibus factis, quæ promiſerat redderet, etiam
in nomine Vicennalium ſecurem alteram afflixit.
(locus ille corruptus) Qua vexatione generis hu-
mani exattio celebrata ſit, maximè rei annonariæ,
quis enarrare dignè poteſt ? Oficiorum omnium
milites, vel potius carnifices ſingulis adharebant,
cui prilis ſatisfieret, incertum, veniam non haben-
tibus, nullas abſtinendi multiplicis cruciatus, niſi
exhiberetur ſtatim quod non erat. Multis cuſtodiis
circumſepto nulla reſpirandi facultas, nullo tem-
pore anni vel exigua requies:freJuens ſuper iiſdem
bominibus, vel ipſis udicibus, vel militibus Zudi-
cum pugna, nulla area ſine exactore, nulla vinde-
mia ſine cuſtode, nihil ad victum laborantibus re-
liétum. Quæ quantò tolerabilta ſint, eripi à labore
hominum cibos labore quæſtos, tamen tolerabile
aliquo modo vel ſpe futurorum. Quid veſtis omnis
generis, quid aurum, quid argentum? Nonne hac
neceſſe eſt ex venditis frutctibus comparari ? Unde
igitur hoc, dementiſſime Vranne, præſtabo, chm
omnes fructus auferas, univerſa naſcentia violen-
ter eripias? Quis ergo non bonis ſuis everſus eſt,

ut opes quæ ſub Imperio ejus fuerunt, conraderen-

tur ad Votum, quod non erat celebraturus!? Ex
verbis iſtis, ut id obiter obſervem, liquet, quantâ
pompâ Vicennalia & id genus feſta/ab Impera-
toribus ederentur, cm in eum finem ingentes
exactiones fieri ſolerent. Liquet ſecundèò, Gale-
rium Maximianum Imperii Cæſarei Vicennalia
non celebraſſe, licèt, ſi anno legitimo exhibita
fuiſſent, currenti, in quo ſextus à celebratis
Quncecennallbus incipiebat, edenda fuiſſent.

um capite 33. Lactantius ait: ZJam decimus

S oaναν⁰ Morbus CG

XIV.

36

lerii
miani.
Baron.
&

XV.
lteritg⸗
Galeri Ma.
zimiani
Baronnum,
M,

46 .
Ch zu.

XIIE
Exactiopes
Galerüi Ma⸗
ximiani Fia
lennaliamt.
Aitantit.

⸗
S,
ren⸗
Ex
Nta
elx⸗
ntes
gle⸗
Alia
bit⸗
ratis
en .
Muri 66
ℳ

Galeri Ma- Jeſi

—

in Annales

3½ E. 1I V. & ℳaνναοOτοoe (ejus nempe Imperii Crxſarei

An. Ch. 311. Kalendis Martiis anni ccXGII initi) agebatur,

lerii Maxi oim percuſſit enn Deus inſanabili plaga. (ideoque
eant.

Baron. num. Ahnno CCαιW°ον, quo annum XV III inchoavit)
xxx & ſeqq. Naſcitur ei ulcus malum in inferiori parte genita-
lium, ſerpitque latius. Medici ſecant, ocurant, ſed
inductam jam cicatricem, ſeindit vulnus, & rupta
vend, ſuit ſanguis uſque ad periculum mortis. Vix
tamen cruor ſiſtitur. Nova ex integro cura. Tamen
perducitur ad cicatricem. Rurſus levi corporis
m... vulneratus, plus ſanguinis quàm ante de-
currit. Albeſcit ipſe, atque abſumtis viribus tenna-
tur; & tunc quidem rivus ceruoris nhibetar. Iaci-
pit vuinus non ſentire medicinam, proxima quæ-
que cancer invadit, & quantò magis circkhm ſe-
catur, latihs ſavit, quantò curatur, increſcit.
Ceſſere Magiſtri Phyllides, Cirona, Metonius,
Moelamphius. Undique Medici nobiles trahuntur.
Nihil humanæ manus promovent. Confugitur ad
idola. Apollo & Aſotepius orantur, remedum fla-
gitatur. Dat Apollo curam. Malum multò pejus
augetur. Zam non longè pernicies aberat, & infe-
riora omnia corripuerat. Computreſeunt forinſecus
viſcera, & in tabem ſedes tota dilabitur. Non de-
ſunt tamen infelices Medici, vel ſine ſpe vincendi
mali, fovere, curare. Repercuſſis medullis malum
recidit introrſus, & interna comprehendit, vermes
intus creantur. Odor autem non modo per pala-
tium, ſed totam civitatem pervadit. Neo mirum,
ecum jam confuſi eſſent exitus ſtercoris & urinæ.
Comeſtus a vermibus, & in putredinem corpus cum
intolerandis doloribus ſolvitur. Clamores Pmul
horrendos ad ſidera tollit, quales mugitus fingit
ſaucius taurus. Apponebantur ad ſedem fluentem
cocta & calida animalia, ut vermiculos eliceret
calor. Queis reſolutis inaæſtimabile ſeatebat examen,
& tamen multd majorem copiam tabeſcendorum
viſeerum pernicies ſecunda generaverat. Jam di-
verſo malo partes corporis amiſerant ſpeciem. Su-
perior auſque ad vulnus aruerat, & miſerabili ma-
cie cutis lurida longò inter oſſa conſederat. Infe-
rior, ſine ulla pedum forma, in utrium modum in-
Nuata diſoereverat. Et hac faéta ſunt per annum
perpetem, (ab ultimis nempe menſibus anni
Chriſti cCccIX, ideoque per annum & aliquot
menſes, quos Lactantius negligit) cùm tandem
malis domitus Deum coactus eſt confiteri, novi do-
loris (legendum forſan, novâ vi doloris) urgen-
tis per intervalla exclamat, ſe reſtituturum Dei
templum, ſatiſque pro ſcelere facturum. Et jam
deficiens edictum miſit hujuſmodi. Recitat poſtea
Lactantius edictum illud in favorem Chriſtia-
norum datum, quod Græcum extat apud Euſe-
bium lib. S. cap. 18.
XVv. Porro Galerium Maximianum Serdicæ ægro-
Iateritas taſſe ac interiiſſe, diſcimus ex Anonymo Va-
aleri⸗ ano, qui poſtquam de Licinio Cæſare crea-
S e, to locutus eſt, inquit: Deinde illo in Pannonia
Baron num. . 2 .
xxxv, relitto, ipſe ad Serdicam regreſſus, morbo ingenti
occupatus ſic diſtabuit, ut aperto & putreſcente
viſeere moreretur. Pergit Lactantius cap. 35. Hoc
edictum proponitur Nicomediæ pridie Kalendas
Maias, ipſo (nempe Galerio Maximiano) ollties
& Maximino iterum Conſielibus. Nec tamen ille
hoc facto veniam ſceleris accepit à Deo, ſed poſt
dies pancos commendatis Licinio conjuge ſua &
Rlio, atque in mann traditis, Cum jam totius cor-
poris membra defluerent, horrenda tabe conſum-
tus eſt. Idque cognitum Nicomediæ menſis ejuſ-
dem, ſc. Maii) caàm futara eſſent Vicennalia Ka-
lendis Martüs impendentibus, anni nempe Chri-

„
C. Baroni. 35 5
ſti ſequentis „ quo Kalendis Martiis die Impe- SÆ C. IV.
rii ejus Cæſarei natali ea ſolennia propter per- An. Ch. 311,
betem morbum dilata, edere decreverat. Uxor
Galerii Maximiani erat Valeria Diocletiani fi-
lia, quæ ob ferociam Licinii ad Maximinum
confugit, à quo peſſimè habita, ut infrà videbi-
mus. Nullum ex ea Galerius Maximianus filium
ſuſcepit, ſterilis enim fuit, ut docet Lactantius
cap. 5o. Pæc itaque intelligenda de Candidiano,
quem ibidem Lactantius dicit ex concubina na-
tum, à Valeria adoptatum, ac deſponſum filiæ
ſeptenni Maximini Auguſti. Hunc, ut tradit La-
ctantius cap. 20. Cæſarem facere deſtinabat pa⸗
ter poſt celebrata Vicennalia. Sed occiſus eſt
à Licinio anno CccCXIII, ætatis ſuæ X VI „ ut
infrà. Titulum præfati edicti Galerii Maximia-
ni ſuprà num. V recitavimus. In quo cùm Ga-
lerins Maximianas dicatur Tribunitiæ Poteſta⸗
tis XX, conſtat, illud emiſſum eſſe poſt Kalen-
das Martias currentis anni, quibus Tribunitiam
Poteſtatem XX auſpicatus eſt. Poſt illum diem
datum, ex Nummis etiam Græcis apud Goltzium,
certum redditur. Ultimus enim, in quo annus
Auguſtei ejus Imperii notatur, exhibet hos cha-
racteres, L. Z. id eſt, annus ſeptimus.
Nam cûm, Lactantio teſte, Kalendis Maii XVI. .
anni c ccV Auguſtus renuntiatus fuerit, Kalen- “ annßs
dis Maii currentis Chriſti anni ſeptimum Im- zn.
perii Auguſtei annum incepit. Quare cùm idem nus impera⸗
Imperator jam deficiens edictum illud promul- rir.
garit, apparet, Lactantii ſententiam Galerii
Maximiani Nummis corroboratam eſſe, perpe-
ramque ſcripſiſſe Valeſium in Notis Euſebianis,
alioſque Viros doctos, edictum illud ante men-
ſem Martium datum elſe. Qui error ex alio pro-
fluxit, quòôd nempe Galerium anno ccxcr Ka-
lendis Martiis Cæſarem creatum autumarint. Sed
eorum opinionem Lactantius planè evertit. Si
enim Galerius anno Imperii decimo octavo in
morbum incidit, & poſtquam per integrum eo
vexatus eſt, obiit, profectò ante annum ccxcit
Imperium Cæſareum non accepit; alioquin per
duos annos integros ægrotaſſet. Inſuper in A-

nonymo Valeſiano de Galerio Maximiano dici-

tur: Imperavit ann. 1VIIII; ideoque anno
ducenteſimo nonageſimo ſecundo Kalendis Mar-
riis Cæſar dictus fuerat; aliter non annos unde-
viginti, ſed annos viginti & aliquot menſes Im-
perium tenuiſſet. Quare rectè in Chronico Eu-
ſebiano hoc anno legitur: Galerius Maximia-
nus moritur XX Imperii ſui anno, quod partim Cæ-
ſar, partinn Auguſtus exercuit. Denique Victor de
Cæſaribus ait, Galerium & Conſtantium Chlo-
rum potentiam Cæſarum annos ttredecim obti-
nuiſſe; quod etiam de eodem Conſtantio teſta-
tur Eutropius. Quamobrem uterque Cæſar anno
c CxCII nuncupatus fuerat. Neque dicas,
edictum illud anno præſenti ante menſem Mar-
tium, dum adhuc Tribunitia Poteſtas xxX in cur-
ſu erat, datum eſſe; ſicque Galerium anno ccxcr
inchoare eam potuiſſe. Nam præterquam quèd
ea opinio ex dictis corruit, tanta diſtantia Ser-
dicam inter & Nicomediam, ubi propoſitum
eſt, non inter ſacet, quin intra unicum menſem
edictum Serdicà Nicomediam tranſmitti po-
tuerit, imèò quin tranſmiſſum ſit, cùm de re
graviſſima, de perſecutione nempe inhibenda,
ageretur. .
Ex dictis duobus numeris antecedentibus XVII.
manifeſtè patet doctorum Virorum error „ qui Pecennalis

— . — -ZôL . Laſarum in
oſtquam com rtatio- 4
poſtqua poſui Diſſertationem Hypaticam, Aubium re⸗
G g 4 In

356
SgC. IV. in qua imperium Cæſareum antea in tenebris
An. Ch. 311. ſepultum in lucem protuli ‚illud tamquam ficti-
vocari non tium & omni antiquitati ignotum exſibilarunt,
kaſſunt. meque Quinquennalia aliaque id genus feſta
malè multiplicaſſe aſſeruêre; cùm enim Gale-
rius Maximianus Vicennalia exhibiturus eſſet,
niſi eum mors ſuſtuliſſet, ea nonniſi de impe-
rii Cæſarei Vicennalibus intelligi poſſunt. Qua-
re quæ monſtra videbantur quando eam Diſ-
ſertationem publicavi, nunc nonniſi puerorum
terriculamenta æſtimari poſſunt.
XVIII. Quo nuntio (mortis nempe Galerii Maximia-
Lieinius & ni, inquit Lactantius cap.36.) Maximinus au-
Maximinus dito, diſpoſitis ab Oriente curſibus pervolavit, ut
Provincias provincias occuparet, ac Licinio morante, omnia
Giier. hibi uſque ad fretum Chalcedonium vindicaret. Ia-
riunzur. Zr SMaſque Bithyniam, quo Rbi ad præſens favorem
conciliaret,; cum magna omnium latitia ſuſtollit
cenſum diſcordia inter ambos Imperatores, ac pe-
nè bellum. Diverſas ripas armati tenebant. Sed
conditionibus certis pax && amicitia componitur,
& in ipſo freto fœtus ſit, ao dexteræ copulantur.
Cm autem Maximinus in epiſtola ſcripta ad
Sabinum poſt mortem Galerii Maximiani, do-
ceat, ſe anno praterito Nicomediæ fuiſſe, ut vi-
dere eſt apud Euſebium, liquet, Maximinum
mortuo Galerio Aſiam ac Bythiniam oecupaſſe .
quas Galerius unà cum IIlyrico & Thracia ſibi
retinuerat. Et quidem Bithyniam ceſſiſſe in jus
& ditionem Maximini, colligit Baluzius in No-
tis ad citatum Lactantii locum ex martyrio 8.
Luciani Antiocheni, quod enarrat Euſebius lib.
XIX. Pergit Lactantius loco citato?: Redit ile (ſc.
Maximinus Maximinus) ſecurus, & fit qualis in Syria S in
Chriſtianos A.gppto fuit. In primis indulgentiam Chriſtianis
berſoquitur. omiuni tutelo datam tollit, ſubornatis legationi-
Baron num. bus civitatum, quæ peterent, ne intra civitates
XLrV & Ias Chriſtianis Conventicula extruere liceret, ut
ſeqꝗq-. quaſi coaltus & impulſus facere videretur quod
erat ſponte falcturus. Quibus annuens novo more
Sacerdotes maximos per ſingulas Civitates ſingulos
ex primoribus fecit, qui & ſacrificia per omnes
Deos ſuos quotidie faeerent, & veterum Sacerdo-
tum miniſterio ſubnixi darent operam (ut) Chri-
ſtiani neque fabricarent, noque publicè aut priya-
tim colerent, ſed comprenſos ſuo jure ad ſacrificia
cogerent, vel Judicibus offerrent. Parumque hoc
fuit 5 niſi etiam Provinciis exactiore dignitatis
gradu ſingulos quaſ: Pontifices ſuperponeret, & eos
atroſque candidis chlamydibus ornatos juſſit ince-
dere. Facere autem parabat quæ in Orientis parti-
bus fecerat. Nam cum clementiam ſpecie tenus
profiteretur, occidi ſervos Dei vetuit, debilitari
jußſit. Iaque Confeſſoribus eſodiebantur oculi, am-
tabantur manus, pedes detruncabantur; nares
vel auriculæ deſecabantur. Verum quidem eſt,
oſt edictum à Galerio Maximiano in gratiam
Chriſtianorum emiſſum, Maximinum, ubi illud
accepit, mandaſſe Judicibus, ut à Chriſtiano-
rum oppugnatione abſtinerent, conſtitutione ta-
men Galerii ſuppreſſa, & nuda tantàùm voce per
Sabinum Præfectum Prætorii ſui, Provinciarum
Præſidibus juſſis, ut perſecutionem adverſs
eoſdern inhiberent, uti narrat Euſebius lib. 9.
Zaron. num. Cap. I. ubi & epiſtolam ab eodem Sabino ſingu-
xxxVII. larum Provinciarum Præſrdibus ſcriptam recitat.
Sed, ut habet idem Euſebius cap. 2. ne ſexæ qui-
dem iutegris menſibus paſſus eſ? eum ſtatum perma-
nere, & ad ſubruendam pacem Maximinus ni-

hil non molitus eſt.

Critica Hiſtorico-Chronologica

Quæ itaque Lactantius narrat, circa menſem §S F C. IV.
Novembrem cœpta; is enim menſis ſextus eſt à An. Ch. 31I.
morte Galerii; ideoque circa Maximini Quin- XX.
quennalia, quæ in eum menſem incidebant, per- 1 H
ſecutio adverſus Chriſtianos inſtaurata. Paſſi in Quinquen.
ea S. Petrus Alexandrinus hoc anno, & S. Lu- nalia.
cianus ſequentis initio, ut jam dixi; perperam-
que ait Baronius, additamentum eſſe quod apud
Euſebium lib. 9. Petri Alexandrini & Luciani
Antiocheni martyrio legitur; cùm ſub Maxi-
miano, inquit, non ſub Maximino uterque in-
terfectus fuerit. Verùm jam demonſtravi, eos
ſub Maximino occubuiſſe, ideoque Euſebii tex-
tum emendatione non indigere. Paſſus eſt autem
S§. Petrus die X XV Novembris, ut legitur in
Excerptis Chronologicis à Scaligero editis, qui-
bus ſuffragantur Uſuardus, Ado & Vetus Marty-
rologium Romanum. J
Maximinus in literis, quas anno ſequenti ad SS
. . . aaiminus
Sabinum Prætorii ſui Præfectum ſcripſiſſe dice- perſecurio-
mus, quaſque Euſebius lib. 9. cap. 9. refert; men- nem ſuſpen⸗
tionem faeit laudatæ ejuſdem Sabini epiſtolæ ad dir.
Provinciarum Præſides, dicitque, ſe Judicibus
ſuis mandaſſe, ne quis eorum deinceps adverſus
Provinciales atrociter ſæviret; ſod at potins blan-
ditiis & adhortationibus ad Deorum cultum eos
revocare conarentur. Paulò pòſt: Poſtea verò cum
anno praæterito (anno ſc. C C CXI) Micomediam
feliciter eſſem ingreſſus, cives eéjus urbis me illic
degentem adierunt cum Deorum ſimnlachris, ob-
nixè orantes, ne hujiuſmodi hominum genus in ſua
civitate habitare omnino ſinerentur, & alia, qui-
bus mirè illuſtrantur, quæ ſupràâ ex Lactantio
retulimus; geſta enim hoc & ſequenti anno in
cauſa Chriſtianorum multis huc uſque tenebris
circumfuſa fuerant.
Euſebius Romanus Pontifex anno præceden-
ti & Sedem iniit, & ad Deum migravit. In
Chronico enim Damaſi legitur: Euſebius men-
ſes quatuor, dies ſedecim à IV Kalendas Ma-
ias, uſque in diem 1IV Kalendas Septembris.
Veràùm hæc verba, à XIV Kalendas Maii uſ-
que in diem AVI Kalendas Septembris, cor-
rupta ſunt, ut ex ipſomet Chronico Damaſi
quando loquitur de Melchiade eius ſucceſſore
certum & indubitatum redditur. Si enim is die
ſecunda menſis Julii, quæ anno CCCX in
dominicam cadebat, conſecratus fuerit, & uſ-
que ad initium anni CCCXIV Sedem Ro-
manam tenuerit, ut ibidem rectè dicitur, quo-
modo Euſebius ordinari potuit die X VIII
menſis Aprilis, & Sedem Rom. adminiſtrare
uſque ad diem XVII menlſis Auguſti, cùm ſe-
derit menſes I V & dies XVI juxta idem Chro-
nicon? Cùm itaque Marcellus die VI men-
ſis Januarii ſuperioris Chriſti anni é vivis ex-
ceſſerit, ſequentique die ſepultus ſit, & ceſſarit
Pontificatus dies X X, ut jam oſtendimus, ma-
nifeſtum Euſebium eodem Chriſti anno die quin-
ta menſis Februarii, in quam anno ſuperiori do-
minica cadebat, conſecratum fuiſſe, & mortem
eius incidiſſe in diem XXI menſis Junii eiuſ-
dem anni, ſeu in diem X I Kalend. Julii, non
verò in diem X VI Kalend. Septembris, ut in
Chronico Damaſi habetur.
In Auctiori Chronico veterum Pontificum XXIII.
dicitur poſt Euſebii mortem ceſſaſſe Sedem dies Melchiades
VI, in libro verò Pontificali dies ſeptem, ſed ſr Pa⸗ .
utrobique mendosè; cùm Melchiades die ſe-
cunda menſis Julii, quæ dominicalis fuit, or-
dinatus ſit eodem Chriſti anno, ut anno
CCCXIII

Obitus Eu⸗
ſebii PP.

Baron. num.
XIL. & ſeqꝗq.

—

IXVI.
d. Athang.
ſu ueros
Ae neer da⸗
ingt.

XII.
Maximinus
ſerſttutio.
nem aſen⸗
lit.

8 Obitus Ba⸗
hi

4⸗
1.
Baron. num-
11 & ſeg.

.
*
1
J
α

xylll.
l Mlkules
ies . s
ſed .
ſ⸗
Al⸗
nn

SE C. IV. CCCXIII demonſtrabimus. Sedes itaque
An. Ch. 311. ceſſavit dies undecim.

XXIV.
Decretales

7i4,

XXV.
Achillas S.
Petri Aleæ.

Jucceſſor.

XXVI.
S. Athana-
ſius pueros
iple puer bae
ptizat.

Tres Euſebii epiſtolæ circumferuntur, ſed
confictæ & ſuppoſititiæ. Prima data eſt ad Epiſ-
copos Galliæ, incipiens à verbis Gregorii lib. Ir.
epiſt. 36. Scripta Sanctitatis veſtræa, &c. conti-
netque plura ex Ennodio deſumta. Secunda Epi-
ſtola eſt ad Agpyptios, in eaque refertur locus ſa-
tis amplus ex quinta Synodo Romana ſub Sym-
macho. Tertia eſt ad Epiſcopos Taſcig & Cam-
paniaæ, incipitque à verbis Hormiſdæ Papæ epiſt.
25. Benedictus Dominus noſter, qui per miſericor-
diam ſuam Romanam Eocleſiam, &c. In ca men-
tio Inventionis ſanctæ Crucis, quam conſtat Eu-
ſebii Papæ tempore nondum inventam fuiſſe.
Poſtquam Sedes dies undecim vacaſſet, Miltia-
des ſeu Melchiades PontNex ſuperiori anno or-
dinatus eſt, idque ſecunda die Julii, ut jam
dixi.
Ad num. LXI & ſeqꝗq. Achillas S. Petro Epi-
ſcopo Alex. ante annum lequentem non ſucceſ-
ſit. Teſtatur enim Gelaſius Cyzicenus lib. II. Hi-
ſtoriæ Concilii Nicæni cap. II. poſt Divi Petni
martyrium Eccleſiam Alexandrinam remanſiſſe
viduam annum unum-eoque tranſacto in ſede hu-
jus Martyris ordinatum eſſe Achillam, qui cùm
menſibus tanthm quinque ſupervixiſſet, Alexan-
drum ſucceſſorem habuit. Quare cùm currentis
anni die xxv Novembris S. Petrus pro Fide oc-
cubuerit, non ante finem conſequentis Achillas
Eccleſiæ Alexandrinæ Principatum ſuſcepit: neo
ante annum CCCXIII Alexander eidem ſuc-
ceſſit. Certè Theodorerus lib. I. cap. II. Achil-
lam exiguo tempore Eccleſiam gubernaſſe ſcri-
bit, & Euſebius in Chronico præfato anno ini-
tium Alexandri collocat. Nicephorus Conſtan-
tinopolitanus, & Theophanes in Tabulis, qui
annum unum Achillæ tribuunt, numero ro-
tundo utuntur, & Auctor Hiſtoriæ Patriarcha-
rum Coptitarum, qui ei menſes ſex aſſignat, dies
quos Gelaſius neglexit, enumerat.
Alexander itaque anno CCCXIII die s.
Petro deceſſori ſuo ſacrâ vidit pueros, qui in
littore maris ludentes, ſacros Eccleſiæ ritus ex-
primebant, inter quos erat S. Athanaſßius, qui
Præſulem agebat, quique alios baptizabat. Rem
narrat Rufinus lib. 10. Hiſt. Eccleſiaſt. cap. 14.
cui ſuffragantur Socrates lib. I. cap. 15. Sozome-
nus lib. 2. cCap. 177. & Nicephorus lib. 8. cap. 44.
Quæ res difficultate non caret: Athanaſius enim
exeunte menſe Decembri anni trecenteſimi vi-

ceſimi ſexti Epiſcopus Alexandrinus ordinatus

eſt. Unde ſi tunc annum circiter triceſimum, ut
communiter dicitur, attigerat, anno primo
Alexandri jam decimum ſeptimum ætatis an-
☚R .
num agebat: & tamen Rufini verba, aut res

ipſa non videntur pati, decenni puero gran-

diorem concipere Athanaſium, quando cum pue-
ris ludebat, quem adhuc impuberem fuiſſe So-
zoménus ſcribit. Papebrocius die ſecunda Maii

in Vita S. Athanaſii cap. I. dicit, dubitari poſſe,

an Euſebius, quando lib. 7. cap. 32. tradit, Pe-
trum anno perſecutionis nono martyrium ſubiiſ-
ſe, ibidem perſecutionis annos incipiat ab anno
Chriſti CCXCV, quo Theophanes teſtatur,
Diocletianum & Maximianum perſecutos eſſe
Chriſtianos. Quare ſi anno CCCIII, quo
reſumtam atrociùs perſecutionem Theophanes
deſcribit, S. Petrus occiſus eſt, Alexander, in-
quit Papebrocius, celebraverit deceſſoris ſui
anniverſarium anno CCCV, aut inlequenti;

in Annales C. Baroni.

37

ſicque Athanaſius anno CCCXXVIL, quo S K C. IV.

Epiicopus dictus, annum triceſimum attigerit.
Sed hæc conjectura non admittenda; imitium
enim Epifcopalis ſedis S. Petri, annuſque ejus
martyrii d nobis ex Euſebio, tam in Hiſtoria,
quâm in Chronico ſtatutus, loco moveri non
poſſunt, niſi tota Alexandrinorum Præſulum
Chronologia evertatur: quod eò mins toleran-
dum, quò Euſebius, qui tunc vivebat, quique
ſeriem & tempora eorundem Præſulum nos do-
cuit, tam in Chronico, quàâm in Hiſtoria diſer-
te teſtatur, S. Petrum anno nono ultimæ perſe-
cutionis Diocletianeæ martyrium pertuliſſe.
Idem tradunt Theophanes & Auctor Chroni-

ci Alexandrini; nec hac de re controverfia eſſe

poteſt.

an. Ch. 311

Magis veroſimile, quod ſubjungit idem Vir XXVII.
doctiſiimus: Si quis tamen, inquit ſalvàâ rei ſub- Veritas hu-

ſtantid, Rufino in aliis quoque de hoc Sancto ſeri-
ptis non accuratiſſimo, & ſoinm anditu cognita
narranti, putet in nominando Epiſcopo obrepſiſſe
errorem, ipſique S. Petro in memoriam deæceſſoris
ſui S&. Theoni Eccleſiam dedicanti malit accidiſſe,
ut videret ludentem Athanaſium, nihil repugna-
bimus: quia etiam ſio ſalva manebit rei ſubſtantia,
ſolumque deficiet in circumſtantia facileè in tali-
bus alterabili. Verùm Rufini narratio omni ex
parte vera, ex qua intelligimus, Athanaſium
annos circiter viginti ſex natum ad Eccleſiæ Ale-
xandrinæ thronum evectum fuiſſe: ideoque an-
no trecenteſimo decimo tertio, adhuc impube-
ri, ut Sozomenus loquitur, iſtud ei accidiſſe 3
tunc enim annum circiter XIII agebat. Cer-
tè Athanaſium adhuc juvenem Epiſcopum Ale-
xandrinum creatum diſcimus ex Ammone Epiſ-
copo in epiſtola ad Theophilum Alexandrinum
de Converſatione & particulari vita SS. Pacho-
mii & Theodori, in qua cap. 2. hæc verba le-
guntur: Diæit etiam nobis Pachomius: Mox ut
in ſedem Alexandrinam inductus eſt Athanaſius,
viri nonnulli improbi divinam cirea eum diſpoſi-
tionem accuſare cœ⁵runt, nimiam ejus juventu-
tem cauſantes, & Eccleſiam in factiones ſeindere
conati. Quod mirum videri non debet, cùm ſe-
culo ſequenti S. Remigius auno ætatis viceſimo
ſecundo ſit Epiſcopus Remorum ordinatus, ut
in ejus Vita legitur. Papebrocius die X I V
Maii, S. Pachomio ſacra, Ammonis epiſtolam
refert, aitque, citatis verbis confirmari quod de
S. Athanaſio in hujus Vita ipſemet dixerat, eum
nempe tricenarium duntaxat fuiſſe, cùm ordi-
naretur. At ſi Athanaſius eam tum ætatem atti-
giſſet, adverſarii nimiam ejus juventutem cau-

ſari non potuiſſent; nec ejus electionem veluti

non rite factam calumniari. Ea itaque hiſtoria
in dubium non revocanda.

jus hiſtoria
defenditur.

Alexander Africæ Tyrannus hoc anno à Du- XXVIII.
cibus Maxentii ſuperatus, hujuſque dominio Alexander

Africa ſubjecta, ut anno CCCVII oſtendi-
mus. Quæ ab hoc Tyranno in Africa geſta, ob-
ſcura remansère, quia nullus ejus Vitam in lite-
ras miſit. Lampridius quidem in Vita Helioga-
bali, quam Conſtantino Magno nuncupavit,
cap. ultimo ait, ſe Diocletiam & Maximiani
Vitam ſcripturum, ſubditque: Mis addendi ſunt
Eicinius, Severus Alexander atque Maxentius.
Caſaubonus in Notis ait, Severum, non Alexan-
drum, ſed Mareum Aurelium Severum vocatum,
ideoq; delendam hie vocem Alexander, quam ab
imperitis hominibus inſertam putat. Verùm non
ea vox expungenda, ſed ante eam virgula inter-
jicienda;

Africa LI⸗
rannus,

„*

35 G

5E C. IV. jicienda; deſtinaverat enim Lampridius Vitam
An. Ch. 312. ſcribere tam Licinii & Marci Aurelii Severi,

quâm Alexandri, qui in Africa imperavit, &
Maxentii, qui Romam & Italiam occupavit,
& adverſus quem Conſtantinus hoc ipſo anno
bellum ſuſcepit, ut ſequenti, quo victus eſt,
videbimus.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRXCO-ROMANA 5805·

1065.

Olymp. 272 4

an. 4.

IJ.
Con ſules

Italia, & re- perio Romano præterquam in Italia annum ape-

1z. FE. ) 9. P. 13. April. Indict. 15.
JIkxsu CHRISTI 312.

MELCHIADIS PAP & 2-⸗
PERSECNUTIONIS IoO.
CONSTANTINI 7. LICINII & MA-
XIMINI. 6.

A D num. I ad X IX. In faſtis Cæſareis in
quibus leguntur Conſules qui in toto Im-

liqui orbis ruêre, hoc anno habetur: Conſtantino II &

Romani.

1II.

Licinio II; ſed in libello de Præfectis Urbi
in quo tam Conſules qui in Italia, quàm qui in
reliquo Orbe Romano agniti ſunt, memo-
rantur, hoc anno legitur: Maxentio IV Conſu-
le, qui ſunt Conſtantino II & Licinio II. V Idus
Februarii, Aradius Rufinus P. U. VI Kalendas
Novembris, Annius Anulinus dies XXXMIV.
P. U. III Kalendas Decembris, Aradius Ku-
finus iterum P. U. Idacius in Faſtis eoſdem Con-
ſules exhibet, ſolumque Maxentium I V, in
Italia ſc. Conſulem fuiſſe dicit. Is Maxentii
Conſulatus juxta quintam regulam, propter
Africanum triumphum; præterquam quèd in
hunc annum ſua Quinquennalia diſtulerat, uti
mox ex Lactantio lib. de Mortibus Perſecuto-
rum videbimus. Licinii verò Conſulatus juxta
ſecundam; Auguſtei enim Imperii ejus Quin-
uennalia in hunc annum incidunt; ideoque
Conſtantini Conſulatus juxta tertiam regulam,
ut ſc. ejus Collega eſſet.
Porro ex laudatis libelli de Præfectis Urbi

Prafecti Vr.- verbis conſtat, Aradium Rufinum quinto Idus
bis Roma hoc pebruarii à Maxentio Urbis Præfectum creatum

anns

eſſe; ſed cùm à Conſtantino VI Kalendas No-
vembris victus fuiſſet, hunc Annium Anuli-
num in ejus locum ſubſtituiſſe, qui per dies
XXXIVeam dignitatem obtinuit, & poſtea
Proconſul in Africam, quo Tyranni caput de-
latum, miſſus eſt, Aradio Ruſino die X XIX
Novembris in eam Præfecturam reſtituto. Go-
thofredus in Chronologia Codicis Theodoſiani
arbitratur, Anulinum à Maxentio, cùm Romàâ
prodiret VI Kalend. Novembris, Præfectum
dictum. Verùm hoc parum veroſimile. Quo
enim die Româ exiit, curis militaribus, non
verò urbanis incumbendum fuit. Nec videtur
Conſtautinus in Urbem intraſſe, antequam no-

vum fidumque Præfectum eidem præpoſuiſſet.

Rufinus tamen in ejus gratiam poſtea recep-
tus, ab eoque die XXIX Novembris in pri-
ſtinam dignitatem reſtitutus, tuncque, ut conji-
cere licet, Anulinus Proconſul in Africam miſſus.
Bellum inter Conſtantinum & Maxentium,

Bele⸗ er⸗ non hoc anno, ſed præcedenti inchoatum. Au-
ſtantinug Gor enim incertus Panegyrici Conſtantino di-

Critica Hiſtorico-Chronologica

tius Romæ contineret, quòd reſponſum acceperat

cti cap. 21. teſtatur, eam expeditionem annuam 8K. C. I V.
fuiſſe. Eutropius verò lib. 10. ait: Quinto Con- An. Ch. 312.
ſtantinus Imperii anno bellum adverſus Maxen- teez le.
tium civile commovit, copias ejus multis praliis Baron. num
fudit. Quintus Conſtantini annus die XXIVVII& ſeqꝗ-
Julii anno antecedenti abſolutus, eoque ideo
Chriſti anno bellum Maxentianum inchoatum.
Bellum illud à Maxentio indictum, ut non tan-
tùm Lactantius mox laudandus, ſed etiam Zo-
ſimus lib. 2. nos docuere: Maxentius, inquit
Zoſimus, occaſiones gerendi adverſus Conſtanti-
num belli quarebat, ſeque dolere propter obitum
patris ſui ſinulans, eui mortis cauſam Conſtanti-
nus prabuiſſet. Invitatus poſtea à Romanis tyran-
nidem Maxentii ægrè ferentibus Conſtantinus
fuit. Sed de hoc bello audiendus Lactantius
lib. de Mortibus Perſecutorum, qui cap. 43. de
Maximino loquens ait: Unus jam ſupererat de
adverſariis Dei, cujus nunc exitum ruinamque
ſubneltam. Cum haberet amulationem adverſus
Licinium, quia pralatus ei à Maximiano fuerat,
licèt nuper cum eo amicitiam confirmaſſet, tamen
ut audivit, Conſtantini ſororem Licinio eſſe de-
ſponſam, exiſtimavit, affinitatem illam duorum
Imperatorum contra ſe copulari. Et ipſe Legatos
ad Urbem miſit occultè, ſocietatem Maxentii at-
que amicitiam poſtulans. Scribit etiam familia-
riter. Recipiuntur Legati benignè, fit amicitia,
utriuſque imagines ſimul locantur. Maxentius
tanquam divinum auxilium libenter amplectitur.
Jam enim bellum Conſtantino indixerat, quaſi
necem patris ſui vindicaturus. Unde ſuſpicio in-
ciderat, ſeonem illum inteſtabilem finxiſſe diſcor-
diam cum filio, ut ad alios ſuccidendos viam ſibi
faceret, quibus omnibus ſublatis, ſibi ac filio totius
Orbis Imperium vindicaret. Sed id falſum fuit.
Nam id propoſiti habebat, ut & filio & ceteris ex-
tinttis, ſe ac Diocletianum reſtitueret in regnum.
Nazarius in Panegyrico Conſtantino Aug. dicto
cap. 9. 10. II. & 12. illud etiam bellum Maxentio
imputat, & Conſtantini prudentiam ad illud
evitandum pluribus laudat. .
Pergit Lactantius cap. 44. Jam mota inter IV.

eos fuerant arma civilia. Et quamvis ſe Maxen- Singularia
quadam de

W. bello Ma-
periturum ſe, ſi extra portas Urbis exiſſet, tamen xentiane.

bellum per idoneos Duces gerebatur. Plus virium
Mawxentio erat, quúd & patris ſui exercitum rece-
perat a Severo, & ſuum proprium de Mauris atque
Italis nuper extrawerat. Dimicatum, & Maxen-
tiani milites prævalebant, donec poſtea confirma-
to animo Conſtantinus, & ad utrumque paratus,
copias omnes ad Urbem propins admovit, & & re-
gione pontis Milvii conſedit. Inminebat dies, quo
Maxentius Inperium ceperat, qui eſt ad ſextum
Kalendas Novembris, & Quinquennalia termi-
nabantur. Commonitus eſt in quiete Conſtantinus,
ut cæleſte lRignum Dei notaret in ſèutis, atque ita
praælium committeret. Fecit, ut juſſus eſt, & tranſ-
verſä X. littera ſummo capite circumſtexo Chri-
Ro in ſountis notat. Quo ſigno armatus exercitus
capit ferrum. Procedit hoſtis obviàm ſine Impe-
ratore, pontemque tranſoreditur. Acies pari
fronte concurrit. Summa vi utrimque pugnatur.
Neque his fuga nota, neque illis. Fit in Urbe ſedi-
tio „ & Dux increpitatur velut deſertor ſalutis
publicæ. Cumque repentèò populus (aliqua verba
deſunt) Circenſes enim Natali ſuo, & debita
voce ſubelamat, Conſtantinum vinci non poſe.
Qua voce conſternatus proripit ſe, ac vocatis qui-
buſdam

ͤ mä — —

on nun

Ah. Ch.

V.
Crux Co
ſtantino
paret.

Baron.num
11x5 ſegg

VI.
Maxentii

.
imtexitus.

XII

eii⸗
MIN

EC. IJ.
Cn. 312.
7G Ma.
ntium. 8
Kon. num,

11 ſegg⸗

tio

Ud

7. I.
„ Singularis
qurlan e
hello Ma.
1en xentiane.
m
er
e
en⸗
nd⸗
llt,
re-
9
tum
mi-
s,
e ita
unſ
-
Citus
pe⸗
AtR.
t.
erb⸗
gehin

N.

dem

S§ † C. I V. buſaam Senatoribus libros Sibyllinos inſpici jubet,
An. Ch. 312. in quibis repertum eſt, illo die hoſtem Romano-
rum eſſe periturum. Quo reſponſo in ſpem vitto-
ria indublus procedit „in acienz venit. Pons à ter-
go ejus ſoeinditur. Eo viſo, pugna crudeſcit, &
manus Dei ſupererat acici. Maxentianus pro-
terretur; ipſe in fugam verſus properat ad pon-
tem, qui interruptus erat, ac multitudine fugien-
tium preſſus in Lyberim deturbatur. Confecto tan-
dem acerbiſſimo bello, cum magna Senatus po-
pulique Romani lætittia ſuſceptus Imperator Con-
ſtantinus Maximini perfidiam cognoſeit, literas
deprehendit ſtatuas & imagines invenit. Sena-
tus Conſtantino virtutis gratid primi nominis ti-
tulam decrevit, quem ſibi Maximinus vindica-
bat: ad quem victoria liberatæ Urbis, cum fuiſ-
ſet allata, non aliter accepit, quàm ſi ipſe viltus
eſſet. Cognito deinde Senatus decreto ſic exarſit
dolore, ut inimicitias apertè proſiteretur, convi-
tia jocis mixta adverſus Inperatorem maximum
diceret. Hæc Lactantius.
V A num. X I X ad XLIX. Diu inter Erudi-
Crux Con- tos altercatum fuit, quo loco, quéôve die Crux
ſtantino ap- Conſtantino oſtenſa fuerit; cui controverſiæ
bParet. Lactantius tandem finem impoſuit. Nam cùͤm
ex teſtimonio Euſebii, qui ſe accepiſſe ait ab
Baron. num. ore Conſtantini, conſtet, viſum ab eo Crucis
xIX. & ſeqq- trophæum in cœlo horis meridianis, Sole in
occaſum vergente, & addubitanti quidnam
hoc ſpectrum ſibi vellet; nocte ſequenti Chri-
ſtum dormienti apparuiſſe cum ſigno illo, quod
in cœlo oſtenſum fuerat, præcepiſſeque, ut
militari ſigno ad ſimilitudinem ejus, quod in
cœlo vidiſſet, fabricato, eo tanquam ſalutari

D præſidio in præliis uteretur, certum eſt, utram-

que viſionem uno in loco & intra ſpatium ali-
quot horarum contigifſe. Quare, ut inquit Ba-
luſius V. C. in Notis ad laudatum Lactanrtii lo-
cum, exiſtimandum, viſionem illam Crucis
GConſtantino oſtenſæ contigiſſe in caſtris, dum
Romam obfideret, vII Kalend. Novembris
currentis anni. Lactantius etiam nos docuit;,
diem ſextum Kalendas Novembris, ſeu diem

xentiani Natalem fuiſſe, cùm Imperatores eo
die Quinquennalia, & id genus feſta celebra-
rent, quo Imperium inierant. Suſpicatus aliàs
fueram, locum mendoſum eſſe, ac legen-
dum, ad quintum Kalend. Novemb. Sed locus
libelli de Præfectis Urbi num. I. allatus hanc
ſuſpicionem tollit. Qua de re ſuprà anno

bat, perüſſe. Audiendus etiam Auctor incertus
Baron. num. Panegyrici Conſtantino anno ſequenti dicti cap.
XLIX. 16. Divina mens, & ipſius Urbis aterna majeſtas ne-
fario homini eripuere eonſilium, ut ex invetera-
to illo torpore ac fœdiſſimis latebris ubitò pro-
rumperet, & onſumto per deſidias ſenio, ipſum
diem Natalis ſui ultima ſua cæde ſignaret. ne ſep-
tenarium illum numerum ſacrum & religioſam
inchoando violaret. Antiqui enim, ut in Diſſert.
Hypatica parte I I. cap. J. num. v II obſervavi,
Quinquennalia & id genus feſta ſeu Quinquen-
naliorum diem tanquam terminum & comple-
mentum præcedentium annorum non raro con-
ſiderabant, ut Lactantius loco laudato. Quo
etiam ſenſu Auctor incertus citatus diem pri-
mum ſeptimi anni Maxentii, in quem hujus

in Annales C. Baronii.

viceſimum ſeptimum Octobris, Imperii Ma-

CCCVI.
VI. Denique ex Lactantio intelligimus, Maxen-
Maxentii tium annos ſex integros imperaſſe, & priori die
interitus. ſeptimi, quo auinquennalia exhibere debe-

ta Conſtantini lib. I. cap. 39. horunz germana

Tyranni Quinquennalia incidebant, quéve s c. IV
interlectus eſt, reſpicit ut ultimum diem ſexti An. Ch. 312.
anni Imperii Maxentiani, non verè tanquam
initium anni ſeptimi, uri revera erat; quæ
hujus loci genuina explicatio. Addit idem Au-
Gtor incertus, Maxentium biduum ante pu-
gnam palatio emigraſſe, & cum, uxore ac filio in
privatans domum ſponte conceſſiſſe. Sed is filius
Romulus non erat, ut ſuprà diximus. Alterum
itaque Maxentius filium habuit, cujus nullibi
mentio, quem Conſtantini juſſu occiſum exi-
ſtimandum. Romulus autem eo nomine vocatus
videtur, quèd proavia materna Remula diéka
fuerit; teſte Lactantio lib. de Mortibus Perſec.
cap. 9. In Nummo Maxentii apud Med iobar-
bum legitur : IMP. MAXENTIUIS DIVG
CoNSTANTIO ADFINI. In altero: IM p.
MAXENTIUSDIVO CONSTANTIO CO-
GNAT. Conſtantius enim Chlorus Conſtanti-

Nni Magni pater T eodoram Maxentii ſororem

conjugem duxerat. Denique Maxentium filium
fuiſſe Maximiani Herculii, generumque Gale-
rii Maximiani, jam ſuprà demonſtravimus.
Triumphavit hoc anno Maxentius de Ale- vVII.
vandro Tyranno & Africa, quam anno præce- Maxentii
denti receperat. Card. Noriſius in Diſſert. de de Afriea
Numiſmate Impp. Diocletiani & Maximiani rriumpuss
cap.5. producit Nummum Maxentii inſcriptum:
FEL. PROCES. CoNSuIL AuG. N. Viſitur
uadriga elephantorum, in qua Imperator, cui
Victoria volans dextrâ lauream, ſiniſtrâ pal-
mam porrigit. Exiſtimat Card. Noriſius, qua-
drigas, quæ in eo Nummo conſpiciuntur, non
deſignare triumphum Maxentii de Alexandro,
ſed tantùm primum ejus Conſulatum anno
c CCVIIIgeſtum, quo tempore Alexander in
Africa regnabat. Et ratio eſt, inquit, quia in
ea inſcriptione nulla addirur nota numeralis,
ideoque prior Marentii Conſulatus, non verò
ejus triumphus exprimitur. Veruùm, rectius
Mediobarbus pag. 450. ubi ſimilem Nummum
exhibet, eum de triumpho Maxentii hoc anno,
quo quartum Conſulatum geſſit, duéto expli-
cat. Nota enim numeralis per hæc tempora in
Conſulatibus plefumque prætermiſſa. Unde li-
cèêt Licinius quinque Conſulatus geſſerit, in
nullis tamen Nummis, quod viderim, aliquis
ex illis Conſulatibus memoratus. Sic in Num-
mis Conſtantini & ejus filiorum vix Conſulatus
cum nora numerali legitur. Quare cùm trium-
phus Maxentii in quarto ejus Conſulatu repræ-
ſentatus fuerit, & cum anno Quinquennalio-
rum ejus conjunctus, ut morem tuliſſe ſupra di-
ximus, non dubito, quin Mediobarbi interpre-
tatio præferenda ſit.
A num. LVII ad CIV. Triumphavit &
Conſtantinus Magnus de Maxentio Tyranno,
idque ipſo die, quo eo debellato, Romam in-
greſſus eſt: Hæc & alia, inquit Euſebius in Vi-

VIII.
M ade Ma-
xentio
triumphus.
Baron num.
chm Conſtantinus eo tempore, magnum Dei famu- LViI. & ſeq
lum Moſem imitatus; in laudem Dei univerſo-
rum principis & vilctoriæ aubtoris fabtis ipſi ceci-
niſſet, Romam triumphans ingreſſas eſt, & cete-
ra apud Baronium num. LXIII & ſeq. legen-
da. Idem jam dixerat Euſebius in lib. 9. Hiſt.
Eccleſ. cap. 9. ſed diem, quo triumphus geſtus,
ipſe quis alius nec ex Antiquis annotavit.
Gruterus pag. 282. Baronius, aliique multi re- 1Ix.
tulerunt Inſcriptionem Arcůs Conſtantini in Conſtantini
capite viæ Appiæ; ſed unus Card. Noriſius in "riαdbbalis
Diſſert. Arcus,

S K C. IV.

Lx. & ſeqq.

X.
Maximinus
legem in
Chriſtiano

emittit.

An. Ch. 312.
Baron. num.

Diſſert. de Numiſmate Licinii Aug. cap. 3. obſer-
vavit, inſignem illum Arcum, qui etiamnum
Romæ viſitur, in ipfis Conſtantini Decennali-
bus crectum fuiſſe. Quod tamen Vota Decen-
FI.

I M P. CA ES.

Critica Hiſtorico-Chronologica

CoNSTANTINO.

nalia & Vicennalia, quæ in ea Inſcriptione le-
guntur, quæque, tanquam ſi ſuperflua fuiſ-
ſent, prætermiſit Spondanus, manifeſtè indi-
cant. Unde ea Inſcriptio huc inteègra referenda.

MAXIMO.

P. F. AucGusSsTo. S. P. Q. R.

In eodem Arcu Quob. INSTINCTU.

ſub ſacrificiis in-

DIVINITATIIS.
M AG NITUIDINE. CU M. EXERCITU. SUO.

M EB N T I S.
In eodem Arcu

ſcoulptis T A M. D E. I YVRANNO. QHAM. D E. OMN I. E Jus. ſub ſacrificiis in-
VOTIS X. FACTION E. UN O. TE MPOR E. JUSTIS. ſoulptis.
Item, REMPIEBLICA M. U LTUS. E ST. A R M I S. &. 1 Cc X.
VOTIS XX. ARCUM. TRIuMPHALE M. INSICGNE M. PICAVII. Iem,
. SIC XX.

Iutra fornicem majorem ejuſdem Arcus, legitur

binc
LIBE RATORI. URBIS

Hæc formula SI c. x. S1 C. Xx. quæ deſignat
tum Vota Decennalia ſoluta, tum Vicennalia
nuncupata, Couſtantino & Licinio imperanti-
bus primùm uſurpata;, & poſtea in frequenti

uſu fuit, ex eaque intelligimus, præfatum Ar-
cum anno dumtaxat trecenteſimo decimo ſexto
Conſtantino poſitum; cùm eo anno Decenna-
lia exhibuerit, ut ſuo loco dicetur. Jam autem
ſæpius in hoc Opere obſervavi, Imperatores
plerumque triumphos diſtuliſſe uſque ad annum
Quinquennaliorum vel hujuſmodi feſtivitatum;
ita ut eodem anno triumpharent, & Decenna-
lia aut alia id genus feſta ederent. Nunc obſer-
vandum venit, annis quibus Decennalia ede-
bant, arcus in eorum honorem de more ere-
Gtos, & victorias, quas antè repor taſſent,
Nummis inſculptas fuiſſe. Quare licèt certum
ſit, Conſtantinum hoc anno poſt devictum Ma-
ventium triumphaſſe „arcus tamen ille nonniſi
poſt quadriennium, in ejus nempe Decennali-
bus, conſtructus.
Victo Maxentio, Inperator Conſtantinus, S.
Collega ejus Licinius uno conſenſa legem pro
Chriſtianis abſolutiſſimam & copioſiſſimam pro-

mulgarunt; partæqué de Tyranno victoria nun-

rum gratiam tium, ipſamque adeo legem ad Maximinum, qui

in Orientis partibus etiam tum imperabat, ſeque
ipſis amicum eſſe ſimulabat, tran miſere, inquit Eu-
ſebius lib. 9. cap. 9 ubi. & ait, Maximinum poſt li-
teras ad Sabinum Præfe ctum Prætorii ſui à ſe
ſcriptas, de quibus mox, non permiſiſſe Chriſtia-
nis Conventus agere, aut Eccleſias extruere; licèt
Conſtantinus & Licinius literis ad ipſum datis,
id ſe Chriſtianis concedere ſignificaſſent. Periere
memoratæ literæ; ſed duplicem Conſtitutionem
à Conſtantino & Licinio datam, alteram hoc
anno, alteram ſequenti, prioremque currenti an-
no ad Maximinum tranſmiſſlam; in dubium re-
vocari non poteſt, licèt Baronius, aliique Vi-
ri doctiſſimi unius tantùm edicti meminerint.
Nam præter verba à nobis laudata, in poſteriori
Conſtantini & Licinii Conſtitutione ab Euſe-
bio lib. 10. cap. 5. relata, non ſemel prioris
hoc anno datæ mentio, ut doctè explicat Vale-
ſius in Notis ad illud edictum, ubi & quod
diſcrimen inter utrumque eſſet, oſtendit. Secun-
dum edictum Mediolani, uti ſuo loco videbi-
mus, prius loco incerto datum ‚videtur tamen
Romæ, ubi reliquo hoc anno Conſtantinus
egit, promulgatum. De laudatis literis locutum
exiſtimo Lactantium lib. de mortibus Perſec.
cap. 37. in quo, poſtquam perſecutionem d Ma-
zimino contra Chriſtianos excitatam narravit,
ait: Haæc ille moliens, Conſtantini litteris deter-

inde veròô

FuNDATORI. QHIIETIS.

retur. Diſſimulavit ergo. Et tamen ſi quis incide-
rat, mari occultò mergebatur. Conſuetudinem quo-
que ſuam non intermiſit, ut in Palatio per ſingu-
los dies ſacrificaretur. Et hoc primus invenerat,
ut animalia omnia, quibus veſeebatar, non 4
coquis, ſod à Sacerdotibus ad aras immolarentur,
nihilque prorſus menſæ apponeretur, niſßi aut deli-
batum, aut ſacrificatum, aut perfuſum mero; ut

quiſquis ad cœnam vocatus eſſet, inquinatus in-
de atque impurus exiret. In ceteris quoque ma-

Aiſtri ſiti ſimilis. Nam ſi quid reliqui vel Diocles
vel Maximianus reliquerunt, hic abraſit, ſine ullo
pudore auferens omnia. Laque horrea privatorum
claudebantur, apothecæ obſignabantur, debita in
futuros annos exigebantur. Hinc fames agris (non)
ferentibus, hinc caritas inaudita. Armentorum
ac pecorum greges ex agris rapiebantur ad ſacrifi-
cia quotidiana, quibus, adeo corruperat, ut aſ-
pernarentur annonam, & affundebant paſſim ſine
delebtu, ſine m0odo, cum lites univerſos, quorum

numerus ingens erat, pretioſis veſtibus & aureis

nummis expungerent, gregariis ο eyronibus ar-
gentum daret, barbaros omni genere largitionis
honoraret. Nam quod viventium bona vel au-
ferebat, vel dono ſuis dabat, (prout) quiſque pe-
tierat aliena, neſcio an agendas illis gratias fuiſſe
putem, quod more clementium latronum incruen-
ta ſpolia detrahebat.
Tum cap. 38. Illud vero capitale & ſupra om-
nes qui fuerunt, corrumpendi cupiditas, quid di-
cum neſcio, niſi cæca & effranata, & tamen his
verbis exprimere pro indignatione ſua non poteſt.
Vincit officium linguæ celeris magnitudo. Eunuchi
lenones, ſerutabantur omnia. Ubicumque libera-
lior facies erat, ſecedendum patribus ac maritis
fuit. Detrahebantur nobilibus fœminis veſtes,
itemque virginibus, & per ſingulos artus inſpi-
ciehbantur, ne qua pars corporis Regio cubili eſſet

8 £Æ C. IV.
An. Ch. 312.0

Maximinus
omnes èimpu⸗
ritates ſuſcis

pit.

indigna. Si qua detrectaverat, in aqua necabaturz

tanquam majeſtatis crimen eſſet. Sub illo adultero
aliqui conſtupratis uxoribus, quas ob caſtitatem
& ſidem cariſſimas habebant, cum dolorem ferre
non poſſent, ſe ipſos etiam necaverunt. Sub hoc mi-
niſtro pudicitiæ integritas nulla, niſi ubi barba-
ram libidinem deformitas infignis arcebat. Po-
ſKremo hunc jam induxerat morem, at nemo uxo-
rem ſine permiſu ejus duceret, ut ipſe in omnibus

nuptiis praguſtator eſſet. Ingennas virgines immir

nutas ſervis ſuis donabat axores. Sed & Comites
ejius ſub tali Principe imitabantur ... ſuornum
cubilia impune violabant. Quis enim vindicaret?
Mediocrium verò feliag, ut cuique libuerat, ra-
piebat. Primariæ, quæz rapi non poterant, in be-
neficiis petebantur; nec recuſari licebat, ſubſeri-
benle

AIyp.

E46
Au. 6

—

larimi⸗/
erg Nal
fiam 4
manitds

AIII.
. Maximinus
in matron⸗
ſwin.

itekeniand

AC. I.
n. Ch. in

Kl.
i- Maximinis
is onne impu⸗

maus ſalii

–

ſavit 2

in Annales

§ E C. I V. bente Inperatore, quin aut pereundum eſſet , aut
An. Ch. 312. habendus gener aliquis barbarns. Nam feréè nnl-
lus ſtipator in latere ℳ niſi Xgente eorum qui a
à Gothis tempore Vicennalium terris ſuis pulſi
Maximiano ſe tradiderunt, malo generis huma-
ni, ut illi barbaram ſer vitutem fugientes, in
Romanoc dominarentur. Has ſatellitibus & prote-
Ctoribus cinétus Orientem ludibrio haburt.
NiP:n; hanc legem dediſſet, ut fas putaret quidquid con-
erga Vale- cupiſſet ne ab Auguſta quidem, quam auper
riam inhu- appellaverat matrem, potuit temperare. Venerat
manitas. poſt obitum Maximiani ad eum Valeria, cum ſe
putaret in partibus ejus tutius moraturam, e0
maximè quòd habebat uxorem. Sed animal nefa-
rium protinus inardeſcit. Adhuc in atris veſtibus
erat mulier, nondam lulctus tempore impleto. Le-
gatis præmiſſis in matrimonio poſtulat cecturns
urxorem, ſi impetraſſet. KReſpondit illa lbers ucæ
ſola poterat; primum non poſſe de nuptiis in illo
ferali habitu agere, tepidis adhuc ecineribus mari-
ti ſui, patris ejur; deinde illum impis facere
quòd ſibe fidam conjugem repudiet, idem utique
falturus & ſibi; poſtremo nefas eſſe illius nominis
ac loci fHœminam ſine more, ſine Xemplo maritum
alterum experiri. Nunciatur homini quid eſſet
auſa. Libido in iram furoremque convertitur. Sta-
tim mulierem proſoribit, bona ejus rapit, aufert
comites, ſpadones in tormentis necat, ſen cum
matre in exilium relegat (nempe cum Priſca
Diocletiani uxore) nec in locqum certum, ſod buc

atque illue præcipitem cum ludibrio exturbat, &

amicas ejus afftio adulterio damnat.
XIII. Cap. 40. Erat clariſſina frmina, cui ex -
Maximinus liiz juvenibus Jam nepotes erant. Hanc Valeria
in matronas tanquam matrem alteram diligebat, njus con-
ſilio negatam ſibi ſuſpicabatur. Dar negotium
Praæſidli EFratineo, ut eum cum dedecore inter-
kfciat. Huic aliæ duæ adjunguntur aque nobiles,
quarum altera Veſtalem famulam virginem KRo-
ma reliquerat, furtivè tunc Valeriæ fameiliaris.
Altera virum habuit Senatorem, non nimis Augu-
ſtæ proxima. Sed utraque ob eximiam bulehruu-
dinem corporis ac pudi itiam necabatur. KRapiun-
tur ſubitò mulieres,non ad judicium, ſed ad la-
trocinium. Nec enim quiſquam accuſator extabat.
Invenitur quidam Judæus ob alia facinora reus,
qui ſpe impunitatis inductus adverſus inſontes
mentiatur. Judex aquus & diligens extra civita-
tem cum præſidio, ne lapidibus obruatur protu-
lit. Agebatur hæc tragœdia Nicææ. Inrogantur
tormenta Judæo, dum quæ juſſus . . . . . . . . .
loqueretur, pugnis a tortoribus coercentur. lano-
centes duci jubentur. Fletus & comploratio, non
illius tantum mariti, qui aderat bene meri-
tæ uxori, ſed omnium quos res indigna &α in-
audita contraxerat. Ac ne impetu populi de car-
niſicum manibus raperentur, promoti militari mo-
do inſtruäétibile mens eſflagitari proſequuntur. (lo-
cus depravatus eſt) Ita meldiæ inter cuneos ar-
matorum ad ſupplicia deducta. Oacuiſſent inſepul-
tæ domeſticis in fugam verſis, niſi eas furtiva ami-
corum miſericordia ſepeliſſet. Nec adaltero impu-
nitas promiſſa perſolvitur; ſed patibulo afixus,
aperuit omne myſterium, &ρ ſub extremo ſpiritu
inquit omnibus qui videbant, innocentes occiſas
eſſe teſtatur. ei 6
XIV. Cap. 41. Auguſta vero (Va eria nempe e-
Maximinas rii vidua) in deſertas quaſalam Syriæ ſolitudines
Diocletiano relegata, patrem ſunm Diocletianum ber occultos
ingratus. gnarnm calamitatis ſuæ fecit. Mittit ille Lega-
Tom. I.

Deinde cap. 39. Denique clm libidinibus ſuis

*
C. Baronii. 361
0„ & rogat ut ad ſe flliam remittat. Nihil pro- § X C. IV.
Kicit. Lerum ac ſæpius obſecrat. Non remittitur An. Ch. 36
Poſtremò cognatum ſuum quemdam militarem ac
Potentem virum legat, qui eum beneficiorum ſuo-
rum admonitum deprecetur. I quoque imperfebta
legatione irritas preces renunciat. I ta Lactantius,
cujus narrationem integram ad Annalium ſup-
plementum referre viſum. Mirum , nihil hic
nunc de matre Valeriæ, Priſca ſc. dici ‚neque
repetitam à Diocletiano, cùm Valeria repetere-
tur. Nam adhuc illa vivebat, ut ex capite Fr. ſuo
loco videbimus.
Maximinus, poſtquam nuntium de Maxentio XV.
debellato accepit, maximopere doluit: At ille, Maximinus
inquit Euſebius lib. 9. cap. 9. his rebus compertis Pe! Wrere
Primuem quidem, utpote Vyrannus, graviter inge- cen e, ,
muit. Poſtea verò cum nec videri vellet alii cecſiſ ſcribit.
ſé, nec rurſus, id quod jnſſum erat, Jupprimere au-

deret (ut anno CcCXI fecerat, cùm reſcrip-

tum Galerii ad ipſum miſſum fuiſſet) metu eo-
rum, qui juſſerant, hanc primum pro Chriſtianis
epiſtolam, veluti ſuopte motu & ex propria au-
toritate conſeriptam ad Præſides Imperii ſui, ne-
eſſitate adalctus direxit; ea quæ nunquam antea
feciſſet, ipſe contra ſe ſimulatò confingene. Poſtea
refert Euſebius epiſtolam, quam Maximinus ad
Sabinum Præfectum Prætorii ſui ſcripſit, quam-
que currenti anno datam eſſe, non verò anno
inſequenti, ut multi Eruditi credidere, ex dictis
liquet. In ea enim ait Maximinus: Poſtea verò
cum anno præterito MNicomediam feliciter eſſem
ingreſſus, cives eius arhis me illic degentem adie-
rant cum Deorum, ſimulacris, obnixè oranter, ne
bujnſmodi hominum genus in ſua civitate habitare
omnino ſineretur. Anno autem C ccxI poſt Ga-
lerii mortem Maximinus Bythiniam in qua Ni-
comedia ſita, occupavit, & epiſtolam dedit,
quà reſpondit decretis civitatum adverſus (hri-
ſtianos, quæque in tabulis æneis inciſa ac pu-
blicè propoſita eſt. Eam refert Euſebius lib. 9
cap. 7. Ex prioribus Fuſebii verbis primum on-

ſtantini & Licinii edictum in favorem Chriſtia-

norum datum, hoc anno ad Maximinum miſ-
ſum fuiſſe, ipſumque metu adactum hoc etiam
anno hanc epiſtolam ad Sibinum ſcripſiſſe,
manifeſtiſſimè liquet. Nam Lactantius cap. 45.
poſtquam dixit, Senatum primi nominis titu-
lum Conſtantino decreviſſe, ſubjungit: Senatus
decreto ſic exarſit (Maximinus) Aolore, ut inimi-
citias aperté profiteretur, convicia jocis mixta ad-
verſus Imperatorem maximum diceret. Tum ſta-
tim capite inſequenti: Conſtantinus, rebus in
Urbe conapoſitis, hieme proxima Mediolanum con-
tendit. Poſtquam igitur Conſtantinus decreto
Senatũs primi nominis titulum accepit, quem
ſibi Maximinus arrogabat, quèòd Cæſar ante
Conſtantinum creatus fuiſſet, pro auctoritate
egit cum Maximino, qui ideo illas ad Sabinum
literas hoc anno ſcribere coactus eſt, quas Ba-
ronius in annum ſequentem perperam confert.
Cùm verò Nazarius in Panegyrico, quem Con-
ſtantino dixit, cap. 23. ſcribat, quidquid mali
factum fuiſſet, bimeſtrem ferè curam ſanaſſe,
patet anni inſequentis initio, rebus urbanis con-
ſtitutis, Româ Mediolanum perrexiſſe, ut Li-
cinio Conſtantiam ſororem ſuam in matrimo- N
nium daret. Dico, ſequentis anni initio, quia
L. I. Codic. Theod. De cenſu. dicitur dat. XV
Kalend. Feb. Rom. Conſtantino A. IV., & Lici-
nio III Coſ-. anno ſc. 313. Menſe itaque Janua-
rio adhuc Romæ erat Conſtantinus, niſi lo-
Hh ca

362
3 4
8 E C. IV. co Dat.legendum ſit cum aliquibus editionibus
An. Ch. 312. PP. Quidquid ſit; huic legi omninò convenit
quod Euſebius in Vita Conſtantini lib. 4. cap.
cap. 3. ſcribit, Conſtantinum, cum quidam que-
rerentur, ſuperiores Imperatores iniquas cen-
sus adſcriptiones feciſſe, Cenſitores ſeu Exæ-
quatores miſiſſe, qui cenſum reformarent.
XVI. Hoc quidem anno Annius Anulinus Procon-
prima Con- ſul in Africam exeunte menſe Novembri miſſus,
itutio Con- ut hoc anno num. I. diximus; ſed epiſtola ſeu
SS "* eqicktum Conſtantini de immunitate Clericorum
*. aad eum anno tantùm ſequenti, circa menſem
Baronnum. Aprilem miſſa, ut ibidem num. V. oſtendi-
.6:1. mus. Præterea Epiſtola Conſtantini ad Cæcilia-
num Epiſcopum, in qua mentio Oh & Urſi
Rationalis Africæ, cui Conſtantinus in manda-
tis dat, ut certam pecuniæ quantitatem Caæcilia-
no adnumeret, anno tantùm ſequenti ſcripta, quo
jam Imperator de ſtatu Africæ edoctus erat. Urſi
mentio eſt in L. r. Codicis Theod. De dilationibus.
dat. 2. Non. Mart. Voluſiano & Anniano Coſlſ.
cujus titulus, Imp. Conſtantinus A. ad Urſum
Vicarium. Sed, ut obſervat Gothofredus in illius
Legis commentario, reſcribendum, VI. Cla-
rum, id eſt, Virum Clariſſimum, qui error non
infrequens. Nulla itaque Oſii in comitatu
Conſtantini mentio ante annum inſequentem.
XVII. Baronius in Notis ad Martyrologium Ro-
Imperatores manum ad diem xxXII Auguſti ſcribit, Zoſimum
Chriſtiani lib. 4. pag.761. inſigniter mentitum eſſe, quan-
ou : m. do inquit: Simul atque ſammum Imperium quif-
dti non ſunt. 72t conſequebatur, amictus ei ſacerdotalis affere-
batur à Pontificibus: & continub Pontificis Maxi-
mi titulus ei tribuebatur. Ac ceteri quidem Prin-
cipes univerſi lubentiſſimis animis hunc honorem
accepiſſe, & hoc uſi titulo videntur; adeoque Con-
ſtantinus etiam, potitus Imperio, licèt is à recta ſa-
cris in rebus via deſlexerit, & E’dem Chriſtiano-
rum amplexus ſit: idemque poſt illum reliqui or-⸗
dines ſecuti, & Ualentinianus, & Ualens. Cum
ergo Pontifices, ex more, talem Gratiano amiétum
attuliſſent, averſatus eſt id, quod petebant, ratus
non eſſe fas illiuſmodi habitu Chriſtianum uti. Cum-
que ſiola Flaminibus reddita fuiſſet, aiunt, eum,
qui dignitate Princeps inter eos erat, dixiſſe: Si
Princeps non vult appellari Pontifex, aädmodum
Baron. num. brevi Pontifex WMaximus ſiet. Redarguunt eum
XCIIL & “ mendacii, inquit Baronius, omnia vetera mo-
ſeqꝗq. * numenta; nam non Numiſmata, nec inciſi La-
*pides, neque tituli Sanctionum, nec denique
* quævis Antiquitatum memoriæ, quarum in
*„his probandis ſumma eſt auctoritas, id ali-
* quando prodiderunt. At eam ſententiam Car-
dinalis Doctiſſimus in Annalibus retractavit,
quam certam exiſtimo.
XVIII. Ex Nummis tamen ad hujus difficultatis ſolu-
Ex Nummis tionem nihil deduci poteſt; cùm poſt Philip-
bec difficul- pum ſeniorem Imperatores, nec quidem ipſe-
der lo "on met Julianus Apoſtata, Pontifices Maximi in
iis non nuncupentur, ut antea in uſu erat. Sed
Sozomenus lib. 5. cap. I. ſatis oſtendit, Conſtan-
tinum Magnum ad Fidem Chriſtianam conver-
ſum, & filios Pontificis Maximi nomen non uſur-
paſſe; cùm de uliano Augusteam dignitatem,
dum adhuc Constantius vivertet, ſibi attribuen-
te, loquens, quòd ſe Pontificem Maximum
dixerit, tanquam rem novam obſervet: CQum-
que, inquit, antea Chriſtianus fuiſſe videretur,
repentè mutata Religione ſemetipſe Pontificem Ma-
ximum appellavit. & Gentilium templa ingrediens,

Dus ſacrificavit, & ſubditis ſuadere cœpit, ut eo

Critica Hiſtorico-Chronologica

am prim rtis ſuor
to quodam primæ partis ſuorum

ritu Deos colerent. Ipſemet Julia nus in Fragmen- 5Æ .. IV.
Operum pag. An. Ch. 312.
5S46. Auε+οος αιιν, id est, Pontißicem Maxi-
mum, ut paſſim etiam in veteribus Inſcriptioni-
bus vocatur, ſe ſe appellat.
Priorem Baronii ſententiam pluribus propu- XIX.
gnat Jacobus Gothofredus in Epiſtola De inter- as gon.
dicta Chriſtianorum cum GentilibusCommunione ad au⸗ Impz.
Andream Rivetum ſcripta, Baroniumque lau- Chrifianos
dat quòd mendacii dicam Zoſimo impegerit. dictos non
Primum enim, inquit Gothofredus, quis ipſi We Pontif-
Zoſimo auctor? quis fundus? Certè fabellam il- Maxi⸗
lam non à claſſicis fideque dignis Auctoribus ar.
accepiſſe ſe teſtatur ipſemet: verùm narrationem
tantùm, quæ vulgèò jactaretur, fuiſſe indicat,
1so6&ανα1, aiunt quidam, inquit. II. Qualis Au-
ctor hac in re Zoſimus? Non jam dico, quèòd per-
petuum & internecinum Chriſtianis Imperato-
ribus odium indixerit; verùm iſtud, quèòd fi-
milibus paſſim fabellis hiſtoriam ſuam impleve-
rit. Omnibus notum, quid in Conſtantinum
circa haruſpicinæ uſum jactaverit: quid in In-
nocentium Pontificem Romanum finxerit, quaſi
is contra propriam conſcientiam in Sacra quæ-
dam Gentilitia conſenſerit. I II. Peculiare Zo-
ſimi, ut aliorum Gentilium, pariter ut Hære-
ticorum, in Gratianum odium fuiſſe, de quo
Gothofredus in Diſſertat. Philoſtorgianis lib. 10.
cap. 5. aliquid habet. Neque deerant graves
iſtius odii cauſæ: hic enim Princeps ſuos ſacris
ſumtus detraxerat, ſua Sacerdotibus ſtipendia,
idem & aram Victoriæ everterat, ſub eodem
portentoſa ſimulachra diruta fuere; quæ omnia
diſcimus ex Ambroſio, Symmacho, & Hiero-

nymo. IV. Sed malam mentem à Zoſimo ab-

fuiſſe, odiique cauſas eum procul habuiſſe, lar-
giamur. Num idem circa eundem Gratianum
fœdo errore lapſus eſt, cùm lib. 4. pag. 760. eum
Maximi Tyranni metu, tranſcenſis Alpibus,
Rhetiãâ, Norico, Pannoniâ, in Myſiam ſupe-
riorem tetendiſſe ſcribit, cùm eum Singidini
cæſum commemorat; quem tamen in Galliis
Pariſiis proditione ſuperatum, fugientemque,
Lugduni occiſum, Auctores alii conſtanter me-
morant.
Quintèò ceteros Scriptores in concilium adhi- XX,
bemus. Altum ejus, quod unus Zoſimus nar- Alis ratio-
rat, apud omnes ſilentium: quod in re tanti ne, dus 4
momenti quis credat? Ecquis enim putet, Gen- Prosanr.
tiles Scriptores alios, & in his Panegyriſtas ma-
ximè, quorum ferax hæc ætas fuit, id ſilentio
tranſmiſſuros, de Pontificatu videlicet Max. 4
Chriſtianis Imperatoribus ſuſcepto, qui alia
multò inferiora laudibus attollunt? Quis contrâ
putet, Patres, Scriptoreſque alios Chriſtianos,
vel Eccleſiaſticos id reprehenſione vacuum tranſ-
miſſuros, qui leviores multèò Principum culpas
diſſimulare non ſolent? VI. Si Conſtitutiones
Principum, ſi incorruptas Inſcriptiones ſpecte-
mus, nullum ibi ejus rei veſtigium; cùm tamen
hæc illa ſint potiſſimàm, in quibus tituli Prin-
cipum elucent. VII. Si ingenium atque indo-
lem Chriſtianorum illorum Principum, animi-
que characterem oculis noſtris ſubjicimus, non-
ne illi modis omnibus, atque innumeris Conſti-
tutionibus, Gentilitiam ſuperſtitionem eradica-
re, atque ex hominum animis, quantùm in ſe,
& quantùm tempora ferebant, avellere anniſi
ſunt, omnemque participatum & communionem
ritus Gentilitii privatis interdixere? quod cùm
ita ſit, quomodo illi Orbis obſequium ſperare vel
procurare

3C
An.Ch.

zI
lui 446.
auij hlica.
.

AIIII.
Meriiines
eiflmnatt.

Baron num,
Ieyl.

— — ☛ —

IXIII.
linm 0
glla iyſerij
ni, n, no

ſii

C Iv.
. h. 13.

IIX.
tione⸗
* oten.
1t lmpp.
rihianos
n non
lennrtif.
e; Ui.
n08,

1 XxX.
I. Ali⸗ atib⸗
ii , e
mobent.

ans
908,
Anl⸗
pas
ones

men
i⸗
ado⸗
imi⸗
nolk⸗
Gicx
inſ⸗
ell.

5§5 C. IV. procurare potuiſſent, ſi graviora his ipſi admit-
An. Ch. 312. terent, conſpectiore in ſe multò crimine? Pro-
penſio quippe ad æmulationem validior qum
poœna à Legibus propoſita: eaque Principum
conditio eſt, ut quidquid faciunt, præcipere
videantur. Quare falſa eſt Zoſimi narratio de
Chriſtianis Principibus, qui Pontificis Maximi
titulum geſſerint. D .
XXI.* Quòd ſi Auſonius in gratiarum actione pro
Locus Auſo- ſuo Conſulatu videatur appellare Gratianum Au-
mii explica- guſtum Pontificem Maximum, id per alluſonem
mWj. ab eo dictum ſatis apparet, dum ait: Augaſtus
ſanctitate, Pontifex religione, indulgentiâ pater,

ætate ſilius, pietate utrumque ſuperat. Sic infe-

riùs, cùm agit de ſui Conſulatus auſpiciis, non
Gentilium, ſed Chriſtianorum more captatis,
Deum tantummodo habuiſſe conſultorem ait,
alludenſque ad priſtina ſacra atque comitia:
Quæ, inquit, tum Pontifer Maximus Deo par-
ticipatus habuiſti. Sicut & inferiùs, dum ait:
Operto conclavis tui non ſanbtior ara Veſtalit, non
Pontificis cubile caſtius, &c. ut rectè reſpondit
Baronius in Notis ad Martyrologium.
XXII. Neque etiam urget teſtimonium, quod peti-
Inſeriptiones tur ex veteribus Inſcriptionibus, in quibus Chri-
explanata. ſtianorum Imperatorum titulis, Pontificis quo-
que Maximi titulus additus legitur: cujuſmodi
Baron.num., ſequentes occurrunt apud Gruterum: Conſtan-
XVI. tini Magni pag. 283. num. 1. & 3. pag. 159. n. 6.
Valentis, pag. 286. n. 3. Gratiani pag. 159. n. 7.
& ſimilis altera pag. 1082. n. 13. His adde & Va-
lentiniani, Valentis, Gratiani apud Baronium.
Magna quidem, quæ ex vetuſtis Inſcriptionibus
deſumitur, fides & auctoritas. Sed ut rectè no-
tat Gothofredus citatus, duo hic notanda ſunt.
Primò quidem, non Imperatores ipſos hunc ſibi

titulum in illis vindicare, verùm à Gentilibus

tributum ibi exhiberi, quo ſenſu Servius; qui
Gentilis erat, quique Arcadii & Honorii tem-
poribus floruit, in tertio ZÆrneidos pag. 268.
ſcripſit: Uude hodieque Imperatores DICIMIuIS
Pontifices. Quomodo etiam Gentiles hoc ævo
hoſtias pro Imperatoribus Chriſtianis cædebant,
atque inſt piciebant; cujus rei exemplum extat
apud Ammianum lib. 25. cap. 6. dum de Jovia-
no loquitur: Quæ dum ultro citroque ordinantur,
boſtiis pro Joviano extiſque inſpectis, pronuntia-
tum eſt, eum omnia perditurum ſi intra vallum re-
manſiſſet, ut cogitabat.
XXIII. Antonius Van-Dalen in Diſſertationibus de
Erplicatur Oraculis pag. 153. hanc Juſtini Senioris Inſcrip-
alia inſerip- tionem refert ex Grutero pag. 164. n. 5. quæ Ju-
io. ſtinopoli in Istria inſculpta, ita habet.
D. N. CAESAR. JusTINüuS. P. SAL. PrIus
FELIX. VICTO R. A C. T RIuMPHATOR
SEMPER. AudG. PoNT. MAX. FRANC
MAx. GorH. MAX. VANDALIC. MAX.
Cos. III TRIB. VIII. IM p. V.
CoNsPICHAM. HANGC. AEGIDIS. INSULA M.
INT7⁰TIMA. APpRIATICI. MARIS.
CoMMODIS. INTER)ECTAM. VENE RAN
DAE. PALLADIS. SACRARIIM. QHOND AM
ET. CoILCHIDIM. ARCGONAUTARUM
PERSECUITORIUM. QüuIETEM. OB
GLORIA M. PROPAGANDA M. IMP.
S. C. I N. URBEM. SuI. NOMINIS. ExXCEI.
LENTIS S. NMINCHNHPANDI M. HONESTISS
P. P. P. DESIGNAVIT. FüNDAVIT.
C. R. P. C. ET. GENT E. HON ES
TI SS REEERTA M.
Sed loco, Cos. I11 1, legendum, Co s. II.
Tom. I.

in Annales C. Baromi.

duos enim tantùm Conſulatus Justinus Senior §Æ C. IV.
geſſit: in qua cum Palladis mentio fiat, non du- An. Ch. 312.

36 3

bium, quin à quodam Gentili poſita fuerit. Cùm
autem in ea Imperator Pontifex Maximus dica-
tur, infert Vir eruditifſimus, Imperatores
Christianos adhuc ſexto Eccleſiæ feculo, quo
Jaſtinus Senior imperavit, Pontifizes Maximos
ſe ſe appellaſſe. Verùm ex ea Inſcriptione id mi-
nimè conſequitur, ſed tantùm Gothofredi inter-
pretatio laudata extra dubiũ ponitur, citatas nem-
pe Inſcriptiones, quemadmodum & mox reci-
atam, non à Chriſtianis, ſed à Gentilibus, qui
Imperatores juxta antiquum ritum Pontifices
Maximos vocabant, dedicatas eile. Quàm porro
etiam poſt Theodoſii Magni mortem Gentilium
ſuperſtitio adhuc invaluerit, liquet ex Codice
Theodoſiano, tit. De Paganis.

„ X —„ .*
Secundò obſervandum, nonnullas ex Inſcrip- XXIV.
Inſeriptiones
Imperato-
1834 —rum Genti-
ctas, quorum eraſis poſtea nominibus, Chri- lium in
ſtianorum nomina à Gentilibus ſuffecta, eorum- Chriſtianos

que loco inciſa inſculptaque fuere. Exemplum translatæ.

tionibus illis non in Chriſtianorum primùm
Imperatorum, verùm in Gentilium gratiam fa-

illuſtre hujus rei animadvertit Baronius in In-

ſcriptione Conſtantiniana pag. 283. Romæ, ubi Baron num.
in baſi marmorea ita legitur. XcI V.

MAGNO. ET. INVICTO
IMPDP. CAES. C. VAL. AvVREIL.
CoNSTANTINO. PIO. FEFLI.
INVICTO. AvVG. PONTIF. MAX.
TRIB. POTEST. CoN. II I. P. P.
PROC. D. N. CoRFPVSCORIARIORVM
MAGNARIORVM. SOLAIARIORVM
DEVOTI. NVMINI. MA)ESTATIQVE
Ejus
Hæc, inquam, Inſcriptio aliqui Imperatori Gen-
tili primitus poſita fuerat. Quod duobus argu-
mentis apparet. Primùm, in ſiniſtro latere ejuſ-
dem baſeos hæc leguntur
DEDICATA KAI. JAN.
DD. NN. DIocIETIANO III. EFT
MAXIMIANO CoOSS.
Qui tertius Diocletiani Conſulatus anno ducen-
teſimo octuageſimo ſeptimo geſtus fidem facit,
eam Inſcriptionem Conſtantino anteriorem eſſe,
in cujus tamen nomen ea poſtea mutata eſt anno
CCCXIII, quo Conſtantinus tertium Conſula-
tum iniit, vel fortè etiam anno ccCcXIV. Quod
mutationis genus videre eſt quoque in Nummis,
qui aliquando novi Principis nomine recuſi
ſunt. Uſurpatum & illud in imaginibus & ſta-
tuis, quæ in aliorum honorem translatæ, vel-
capite tantùm, vel titulis mutatis: qua de re
Suetonius in Tiberio cap. 58. & in Caio cap. 22.
& Dio Chryſoſtomus Grat. Rhod. in id expreſ-
Sâà 31. & Corinthiaca Orat. 37. Pauſanias in Atti-
cis, & in Corinth. Hieronymus Comment. in
Habacuc. Par igitur & hic mutatio, quæ && ip-
ſa altero adhuc argumento oculis ſeſe ingerit,
ſimul & luculentum imperitiæ teſtimonium per-
hibet: prænomina quippe ibi relicta, quæ Con-
ſKantini Magni nunquam, fuerunt, ſcilicet C.
VA I. AukI. Maximiano Herculio conve-
niunt, non verò Conſtantino, cui prænomen

Flavii fuit; Maximiano, inquam, non Diocle- Baron. num-
tiano, ut perperam Batonius, cujus tamen eſt X 1ν.

hæc hujus epigraphes explicatio. Plura argu-
menta affert Baronius, ut probet, Imperatores
Chriſtianos Pontificis Maximi titulum retinere
potuiſſe, variaſque hujus facti cauſas ediſſerit.

Sed cùm conſtet, Imperatores Chriſtianos illum

Hh 2 titulum

364
5 C. IV. titulum non retinuiſſe, fruſtra hujuſmodi ra-
An. Ch. 312. tiones in medium adducuntur; cùm hic non de
jure, ſed de facto quæſtio ſit, juſque à Theolo-
gis, non verò ab Hiſtoricis diſcutiendum ſit. Ad

Ulla tamen argumenta Baronii reſpondet Gotho-
fredus laudatus, ad quem Lectorem remittimus.
A num. CIV ad CXI. In Diſſert. Hypatica
parte ſecunda cap. 2. num. xxX, ostendi, Scali-
gerum non malè repetiiſſe. ladiétionum originem
ab editione Quinquennalium & id genus festo-
rum: & cap. 5. n. VI, eum deceptum, quando
ſcripſit, Inditctionem cum Era Antiochena in-
choatam eſſe. Cœpta autem prior Iudicdtio Con-
ſtantiniana die XXIV menſis Septembris curren-
tis anni, à qua die Galli postea Indictiones au-
ſpicati ſunt, ut ex variis Diplomatis Imperatorum
Carlovingicorum, Regumque Francorum patet.
A Prancis ad Imperatores Germaniæ mos hic
tranſiit: quem à Gallis uſurpatum existimo, quia
Constantinus in Gallia imperabat, quando In-
dictionis circulum instituit. Hic autem mos po-
ſtea in Gallia mutatus, ut alibi dicetur. Impe-
ratores Constantinopolitani initium à Kalendis

Septembris deduxere, quos ſecuti ſunt Pontifi-

ces Romani per plura ſecula. Quando verò In-
dictio à die xX v Decembris Natali Chriſti ſacra,
vel à Kalendis Januariis, vel à xXxV Martii, vel
denique à Paſchate exordium ſumere cœperit,
& quibus in regionibus, adhuc incompertum.-
non arbitror tamen, hunc uſum ante octayvum
Eccleſiæ ſeculum natum eſſe. Nam exempla duo,
quæ in contrarium adduxi in Diſſert. Hyp. p. 2.
pag. 303. & 328. id non evincunt, & infrà ſuis
Tocis Indictionem in illis memoratam à Seprebri
inchoandam demonſtrabo. Gothofredus in Chro-
nologia Codicis Theodoſiani exiſtimat, ideo lndi-
ionem à die xxXIV Septembris inchoatam fuiſſe,
quia eo die Conſtantinus in Italiam appulit, &

Mawxentio bellum indixit. Verùm hæc conjectu-

ra vaniſſima; Conſtantinus enim anno præcedenti
in Italiam die incerto venit, &, ut habet Ano-
nymus Valeſianus, apud Veronam viclis Duacibus
Tyranni Romam petiitt.
Ad num. C XI G ſeq. Baronius, qui perſe-

Pax in Oe- cutionem Diocletiani anno citiùs quàm par erat,

cleſiæ reddi-

auſpicatus eſt, currentem annum, primum pa-
cis perperam appellat; cùm, ut ſuo loco videbi-
mus, prioribus anni ſequentis menſibus ea ad-
huc in Oriente ſævierit. In Occidente tamen,
ubi Conſtantinus imperabat, hoc anno eam ceſ-
ſaſſe non dubitandum. Hinc Severus Sulpicius
hæc de perſecutionis Diocletianeæ fine (cribit:
Sed finis perſecutionis illius fuit abhinc annos IX
& LXXX, à quo tempore Imperatores Chri-
ſtiani eſſe cœperunt. Annum Chriſti quadfingen-
teſimum Stiliconis Conſulatu notatum, Hiſto-
riæ ſuæ terminum præfixit Sulpicius. Quare jux-
ta eum pacis Eccleſiæ initium ab hoc anno con-
ſurgit; ab eo enim anno ad cccc, anni ſunt
LXXXIX, utroque extremo incompleto pro
integro numerato. Verùm Fuſebius pacis ini-

tium ab anno inſequenti repetit, quòd Maxi-

minus Eccleſiæ perſecutor eo anno adhuc Chri-
ſtianos afflixerit. Quamobrem hoc anno in Oc-
cidente, ſequenti in Oriente pax Eccleſiæ reddi-
ta eſt.
Macharius Epiſcopus Hieroſolymitanus ſe-

Macharius cundùm Euſebium in Chronico tam juxta edi-
Ft Epiſcop.
Hieroſolymi-

tionem Pontaci, quàm Scaligeri, creatus eſt, ut
magis in ejus morte explicabitur. Hoc etiam
anno Hermannus Conntractus ejus Pontificatũs

Critica Hiſtorico Chronologica

ANNO PERIODI GR 4Gοσn a“ 5S6.

initium conſignavit. In poſterum Epiſcoporum
Hieroſolymitanorum Chronologiam elucidabi-
bimus; nam ante eum nihil hac in re certi dici
potuit. “
Donatiſtarum ſchiſma hoc anno inchoatum,
ut anno c cc vi, num. Ix, oſtendi.

O14. D. ) 10. P. 21. Mart. Indict. 1.
JESu CHRISTI 313.
MELCHIADIS PAFZ 3.

CoONSTANTINI IMr. g. LICINII IMP. 7.

Num. I. ad XIII. Coſſ. Canſtantinnt fJI.
Conſules

A Aag. III, & Licinius Aug. III. Divus

SE C. IV.

Anno Urbis

Olymp. 2732
an. I.

An. Ch. 313 .

XXVIII.

Puron. 1
cc1
num. VII.

III.
Fpiltoria
Cunſtanti

1066.

I.

Auguſtinus à Baronio citatus, qui habet Lici-
nium II, priorem Licinii Conſulatum non nu-
merat, quia ſuffectum, ut anno cc &X.-, num. III

oſtendi. Utriuſque Auguſti Conſulatus juxta

quintam regulam, propter nempe Ludos Secu-
lares decimos quos Zoſimus lib. 2. aſfſerit in

hunc annum incidiſſe, ut in Diſſert. Hypat. part.
2. Cap. 10. num. 6. jam notavi: A Conſulatu Li-

bonis, & Cilonis, (ab anno nempe Chriſti cciv)

qub Severus, inquit Zoſimus, Ludos Seculares er-
hibuit, uſque ad Diocletiant IX, & Maximiani
VIIIConſulatum (ad annum nempe Chriſti
ccCCIV) centum & unus anni elapſi fuerunt. At
tunc quidem privatus erx Inperatore Diocletianus

factus eſt, cujus exemplum Maximianus ſocutus

eſt. Verhm Conſtantino III & Licinio III Ceſſ.

(hoc nempe anno) centum & decem annorum
tempus integrum aderat, quo Lugos, conſueto mo-

re, celebratos oportuit. Licet enim iis annis Lu-

di Seculares celebrati non fuerint, de more ta-

men Imperatores Conſulatum capeſſebant, ut
etiam videbimus factum anno Chriſti ccccIV

quo Ludi Seculares exhiberi debuiſſent.
Conſtantinus ſub finem anni præcedentis, vel
currentis initio Mediolanum venit, & Conſtan-
tiam ſororem Licinio in matrimonium colloca-
vit, ut anno præterito ex Lactantio lib. de Mor-
tibus Perſecut. cap. 45. diximus. Porro Con-
ſtantinum ſub hujus anni Conſulibus menſe

Martio Mediolani fuiſſe, conſtat ex Lege I. De

bonis vacantibus. ibidem VI Id. Mart. data,
quæ refertur in Codice Theodoſiano. Ea in
urbe celebre edictum ab utroque Imperatore
promulgatum, quo Chriſtiani cultùs obſervan-
tia permiſla eſt, quam Baronius hoc anno reci-
tat, quemadmodum & Maximini epiſtolam ad
Sabinum Prætorii ſui Præfectum. Verùum, ut
anno præcedenti oſtendimus, edictum quidem

I.
Ludi eu.
laruin hunt
um inci.
Abent.

Baron. num.
IV.

II.
nii, edictun
Conſtantini,
& epiſtola

Maxwimini.

illud, quod apud Euſebium lib. 10. cap. §. legi-

tur, hoc anno datum; ſed epiſtola ad Sabinum
anno præcedenti ſcripta, poſtquam Conſtantinus
& Licinius eo anno aliam Legem, quæ periit,
in favorem Chriſtianorum emiſiſſent. At Baro-
nius, qui unam tantùm Legem à Conſtantino
datam exiſtimabat, epiſtolam Maximini, quæ ad
præcedentem annum pertinet, quæque priori
Legi ſubjungenda erat, poſt ſecundam recita-
vit. Hæc ergo ſecunda Lex prioris quædam ex-

plicatio fuit: quippe in prima quædam verba

erant, quibus Gentiles, Novatiani, Montaniſtæ,
& aliqui alii valde offendebantur, quèòd in ea
Hæretici vocarentur. Quare Conſtantinus coa-
Qus fuit hac ſecunda Lege mentem ſuam ac
ſententiam

V.
yina Con.
Nitutio Con.
kantini in
32 4doren Ee. t

leſie.

Cne

WyII.

I.
Cnſeles

II.
Muptue i⸗
nii, Adicun
Cinſtantini,
. Marifmnini
De

4;

ita⸗
ex⸗
Aba
ſte,
ne!
-
40

S K C. IV. ſententiam explicate „ne Gentiles prohibitum
An. Ch. 313. ault improbatum ab ipſo Deofum cultum quere-
rentur. Omnibus igitur liberam colendi numi-
nis facultatem à ſe conceſſam eſſe profitetut
Conſtantinus: ita ut unuſquiſque pro arbitrio
quamcumque velit ſectam ac Religionem ſe-
quatur, ut pluribus V aleſius in Notis demon-
Baron. an. ſtrat. Porro Maximinum præſenti anno inte-
cccXIV. riiſſe, anno ſequenti adverſus Baronium oſten-
num. VII.
demus.

111. A num. XIII ad XVIII. Conſtantinus

P'idkoriia Mediolano digreſſus, in Galliam & ad inferio-
conſaurini. rem Germaniæ limitem, ubi reveris, reverſus
eſt, Francorum & Barbarorum ad Rhenum tranſi-
tum inhibuit, repreſſitque, ut teſtatur Auctor
incertus Panegyrici Conſtantino dicti cap. 21.
ubi Maxentiana cæde narrata ait: Non feſſus

praliis & exbletus vibkoriis, üut natura fert, otio te

& quieti dediſti, ſed eodem impetu, quo redieras
in Gallias tuas, perrexiſti ad inferioren Germa-
niæ limitem; magna ſoilicet intercapedine tempo-
ris, av brevi locorum diſtantia: poſt annuam ex-
peditionem ſtatim bello auſpicatus, à Tyberi ad

tua, Imperator, magnitndo animi pollicerur, 4
Tuſeo Albula ad Germanicum Albim prolaturas
Imperium. Hinc igitur, ut obſervat Gothofre-
dus in Chronologia Codicis Theodoſiani, Tre-
viris poſtea datæ ab eo plures Conſtitutiones
hoc anno menſibus Novembris & Decembris.
Licinius verò Mediolano ad IUlyricum reverſus
eſt, ut habet Anonymus Valeſianus.
1V. Porro ex Zoſimi verbis à Baronio recitatis
Ludi Secu- Chronologia noſtra confirmatur. Ait Zoſimus
lares in hune lib. 2. Conſtantino & Licinio tertium Coſſ. centum
nnu, inei d dJecem annorum tempus integrum aderat, quo
Sebant jam Ludos ( Seculares) conſueto more celebratos
Baron. num. oportuit. Eo verò non obſervato , ad infelicitatem
X 1 V. illam res prolabi neceſſe fuit, quæ hoc tempore nos
urget. Ultimi Ludi Seculares Chilone & Libo-
ne Coſſ. exhibiti, teſte Zoſimo ibidem. Quare
cuùm Conſulatus terrius Conſtantini & Licinii
in præſentem annum incidat, Conſulatus Chi-
lonis & Libonis nullo modo concurrere potuit
cum anno Chriſti ccVI, cum quo illum Baro-
nius conjunxit; ſed cum anno Chriſti cCcIV
omnino copulandus fuit, uti à nobis præſtitum:
alioquin non anni cx, ſed anni dumtaxat CVIII
à Conſulatu Chilonis & Libonis ad Conſulatum
Conſtantini & Licinii tertium præteriiſſent. Ex
quo liquet, Baronii Chronologiam ante Dio-
cletiani Imperium depravatam eſſe. Ceterùm,
Honorium Imperatorem Ludos Seculares non
reſtituiſſe, oſtendi in Diſſert. Hyparica tam in
Prolegomenis num. X1, quàm in parte 11, pag.
187. Qua de re rurſus agetur anno cccciv.
V. A num. XVIIIad X X X. Hoc anno Con-
Prima Con- ſyantinus primam ſuam Conſtitutionem in fa-
Hirutio Con. vorem Eccleſiæ Mediolano, ubi eum menſe Mar-
Paicn Ee. tio fuiſſe diximus, ad Anulinnm Proconſulem
eleſiag. Africæ emiſit pro Cæciliano & Clericis ejus,
quam refert Euſebius lib. 10. cap. 7. cujus hic
titulus : Exemplum epiſtola Imperatoris Con-
ſtantini, quà cunttos Eoclefiarum Prafides ab
omnibus publicis funttionibus immunes eſſe praci-
Baron. an. pit. Eam recitat Baronius anno præcedenti, ſed
cccxi. num. Joco non ſuo. Ejus etiam meminit Anulinus in
TkxXIX. relatione ſua ad Conſtantinum, quæ extat apud
Auguſtinum epiſtola LXVIII ad Januarium
juxta antiquum ordinem, & in Actis Collatio-
nis Carthaginienſis die III, num. CCXVI,
Tom. I.

in Annales C. Baroni.

Rhenum, insb ut omen & ſimatlitudo nominis ſit, &

& CCXX. quam etiam indicat ipſe Conſtanti- S C. 1V.
nus Lege I. Cod. Theodoſ. De Eptſeopis, data An. Ch. ji3.
hoc anno pridie Kalendas Novembris. Poſt pau-
cos dies quàm Anulinus eam Conſtitutionem ſeu
epiſtolam Conſtantini Cæciliano & Clericis
ſub eo conſtitutis inſinuavit, Donatiſtæ livore
moti libellos obtulere Carthagine, Anulino
VII Kalendis Maiis, quibus huic immunitati
intercedebant, Eccleſiæque Catholicæ nomen
ſibi vindicabant. Quos libellos Aanulinus, ma-
nente Cæciliano in ſtatu ſuo, ad Conſtantinum
direxit, ut docet Anulini relatio apud Auguſti-
num in epiſtola laudata, cujus relationis & ipſe
Conſtantinas meminit in epiſtola ad Miltiadem
& Marcum apud Euſebium lib. 10. cap. 5.
Menſe Octobri Synodus ad libellum ſeu pre- VI.
ces Donatiſtarum Romæ Conſtantini juſſu ha- , vodus
bita fuit VI Nonas O ctobris inter Cæcilianum 2 roh .
& Donatiſtas, ubi Donatus damnatus, & Cæci- tio conßr.
lianus innocens pronuntiatus eſt, teſte Optato mata,
libro I. capite 10. Auguſtino libro poſt Colla-
tionem Donatiſtar. capite 33. & epiſt. CLII
juxta veterem ordinem, & alibi. Extremo jam
die ejuſdem menſis Octobris lata Lex prima Co-
dicis Theodoſiani De Epiſcopis. quâ Conſtanti-
nus immunitatem illam Clericorum Catholico-
rum conkrmat adverſus Hereticorum Donati-
ſtarum factionem. Ita recté Gothofredus in
Commentario ejuſdem Legis. Eam verò epiſto-
lam Conſtantini de immunitate ad Anulinum
miſſam eſſe hoc anno circa menſem Aprilem,
liquet ex ea Auguſtini ad Januarium epiſtola,
in qua Anulinus ait, poſt pancos- dies quàm eam
accepit, extitiſſe quoſdam, qui Cæciliano con-
tradixerint, & libellum obtulerint. Qui libellus
dicitur in eadem epiſtola, datus die X, II Kalen-
das Maias Carthagine, Domino noſtro Conſtantino
Augaſto tertikm Coſ. Quare ea' de immunitate
epiſtola menſe circiter Aprili hujus anni in Afri-
cam pervenit, & non bene in Annalibus anno
præcedenti recitata.
Valeſius in Notis ad librum 10. Euſebii cap. VII.
8. ait: Baronils mendoſum eſſo exiſtimat PEuſobii Marcus
tertum, & pro verbis, 2 Mæαͤοο,, ſoriben dum ei
eſſe, αρνν Vernm hac emendatio, quod pace . ane inter⸗
Jummi Viri dictum ſit, ferri non poteſt. Chm enim eit.
Miltiades vocatus ſit Epiſoopus urbis Romæ, ſu- Baron. num.
perfluum eſt addere ke&εαρννν. Adde quòd ea vox XXIII.
inſolens éſt & affebtata; cum tamen titulus ac di-—
ghitas cujuſque uſitato vocabulo exprimatur. Re-

jectà itaque Baronii conjetcturd, exiſtimo, Marcun

hic eſſe Presbyterum Eccleſiæ Romanæ, quem und
cum Miltiade intereſſe huic Synodo voluit Conſtan-
tinus. Hio eſt, ut opinor, Marcus, qui poſt &lve-
ſtrum Papam Epiſoopatum urbis Romæ geſſit. Ita
Valeſius, cujus conjectura valde probabilis, præ-
ſertim cùm Auctor Synodici tradat, Synodum
Romæ convocatam fuille à Miltiade ſandiſſi-
mo P P. & Marco; Miltiadi Marcum adjungens,
perinde ac in epiſtola Conſtantini utrumque
junctim nominari animadverterat, inquit ibi-
dem Valeſius.
A num. XXX ad XLV. Num Donatiſtæe 3, VIII.
†. —. Incertum an
Concilio Romano Melchiadis hoc anno cele- Ponaziszs
brato, ad ipſummet Imperatorem, aut ad nu- Synodo Ro-
meroſius Epiſcoporum Concilium appellarint, mwana appel-
inter Eruditos non convenit. Communis ante larin.
Sirmondum ſententia fuit, Donatunz cum ſuis à
Synodo Romana appellaſſe, ad quam appellatio-
nem, inquit Optatus, Conſtantinus Imperator ſie
reſpondit: Qrabida furoris audacia! ſicut in cau-
L Hh 3 ℳKz;

IX.
Donatiſtas

appellaſſe
Pprobabilius.

366

8 ρ C. I V. ſis Gentilium fieri ſolet, appellationem interpoſue-
An. Ch. 313. punt. Veruùm hunc locum mutilum eſſe, primus

omnium docuiſſe videtur Sirmondus, qui in No-
tis poſtumis à Labbæo in Collectione Concilio-
rum publicatis profert Conſtantini M. reſcrip-
tum, in quo ad hæc verba, O rabida furoris au-
ducia! ſubdit: Hæc eſt illa Conſtantini adver-
ſus appellationem Donatiſtarum deteſtatio,
uam innuit Auguſtinus epiſt. 162. Alios, inquit,

apad Arelatem Judices Epiſeopos dedit, à quibus

tamen illi ad ipſum rurſum I.mperatorem provoca-
re maluerint. Qua in re illos quemadmodum de-
teſtetur, andiſtis. Eandem verbis ipſis comme-
morat Optatus lib. . Sed mutilus Optati locus,

in quo nulla Synodi Arelatenſis fit mentio, non-
nullos in fraudem induxit, ut appellationem

Donatiſtarum, ad Synodum Romanam refe-
rendam crederent, quæ tribuenda erat Arela-
tenſi. De Synodo Romana murmuraſſe victos
Donatiſtas, illam accuſaſſe ac reprehendiſſe, de
illa queſtos eſſe, multis locis docer Auguſtinus:
ab ea provocaſſe nuſquam proditum eſt, ſed ab
Arelatenſi. Ita Sirmondus, cujus ſententia pla-
cuit Valeſio in Opuſculo de Schiſmate Donati-
ſtarum cap. 7. ubi urget, varia eſſe D. Augu-
ſtini teſtimonia, neque ullam appellationis fa-
cere mentionem. Inter alia hoc unum profert
ex lib. 2. contra Literas Petiliani cap. 92. Si au-
tem, quod verum eſt, petentibus majoribus e-
ſtris Epiſeopale judicium dederat Conſtantinus, &
apud Rmam, & apud Arelate, quorum prinzum
apud eum acouſaſtis, ab altero ad eum abppellaſtis,
&c. De priore ſubdit Valeſius, eos quidem mur-
muraſſe & conqueſtos eſſe, à poſteriori autem
Concilio provocaſſe habet Auguſtinus. Tum
Valeſius cap. 8. teſtimonium citati Optati erro-
ris arguit aut Librariorum incurià, aut ab ipſo
Oprato commiſſi, cùm exclamatio Conſtanti-
ni de rabida furoris audacia contineatur in reſ-
ceripto non ad Synodum Arelatenſem, ſed ad Pa-
tres Arelatenſes poſt celebratum ab ipſis Con-
cilium, quomodo ab ipſorum, & non Romano-
rum Epiſcoporum judicio appellarant Donatiſtæ.
Sanè, inquit Valeſius, in Geſtis purgationis Ceci-
liani &ᷓ Felicis, hæc Conſtantini epiſtola ſubjiungi-

tur Concilio Arelatenſi, quod ſecutus Sirmondus in

Collectione Conciliorum Galliæ, meritò eam epiſto-
lam Arelatenſi Concilio ſubjecit.
Licèt hæc Sirmondi & Valeſüi ſententia ali-
quibus placuerit, 4 Baroniana tamen, quæ docet,
Donatiſtas reipſa non ſolùm à Concilio Arela-
tenſi primo, ſed & ab ipſa Romana ſub Mel-
chiade Synodo provocaſſe, non videtur diſce-

dendum. Etenim, ut ait Schelſtratius V. C. in

ſecunda parte Antiquit. IIluſt. Dilſert. 1. c. 7.
art. 3. ad appellationem ex parte appellantium
nihil aliud requirebatur, quàm poſt latum judi-
cium illud ipſum injuſtum proclamare „& aliud
judicium expetere. Atqui hæc omnia poſt latum
à Melchiade Papa judicium fecere Donatiſtæ, ut
clarè inſinuat Conſtantinus in epiſt. ad Chreſtum
Syracuſanum Epiſcopum, quæ extat apud Euſe-
bium lib. 10. cap. 5. Prolatæ jam ſententiæ acquieſ-
cere nolentes, inquit de Donatiſtis poſt Melchia-
dis judicium, aſſerenteſque paucos admodum Epif-
copos ſententiam tuliſe, qui nec omnibus, Tüc
prins inquiri oportebat, diligenter excuſſis, ad
depromendum judicium properanter acceſſiſſent.
Doônatiſtæ igitur ob laudata ab ipfis fundamenta
Melchiadis judicium injuſtum proclamabant,

nec illi, ut paucorum Epiſcoporum, volebant

Critica Hiſtorico-Chronologica
acquieſcere, quòd nimirum à Conſtantino aliud s *† C. Iv.
majus Epiſcoporum Concilium intra Gallias ex- An. Ch. 313.

poſtularent; quod & demum fuiſſe conceſſum,
conſequenter inſinuat, ut hæc tandem multorum
interventu finem poſſint accipere, inquit Conſtan-
tinus. Accedit Auguſtinus lib. 2. contra Literas
Petiliani cap. 922. Si autem, quod verum eſt, pe-
tentibus majoribus veſtris Epiſoopale judicium de-
derat Conſtantinus, & apud Romam & apud Are-
late. Petierant ergo Donatiſtæ Arelatenſe judi-

cium. Accedit Optatus, qui oſtendit, Donatum

in Romano ſub Melchiade Concilio juſtiſſimè
fuiſſe damnatum: Sußicit ergo & Donatum tos
ſententiis eſſe percuſſum, & Caæcilianum tanto judi-
cio eſſe purgatum. Et tamen Donatus appellandum
eſſe ab Epaſcopis credit. Ad quam appellationem
Conſtantinus Imperator ſic reſpondit: O rabida fu-
roris audacia! ſiout in cauſis Gentilium ſieri ſolet,
appellationem interpoſuerunt.
uod verò dicunt Sirmondus & Valeſius,
Auguſtinum ſcribere pleriſque in locis, Dona-
tiſtas murmuraſſe & accuſaſſe, & appellaſſe non

ex ipſo Auguſtini teſtimonio à Sirmondo ex

epiſt. 162. allato Donatiſtas appellaſſe conſtat:
Alios apud Arelatum Iudices Epiſcopos dedit, à

quibus tamen illi ad ipfum rurſum Imperatorem
provocare maluerunt. di rurſum, ergo priùs quo-
que ad Imperatorem Donatiſtæ provocaverant. En
aliud Auguſtini teſtimonium ex Pſalmo contra
partem Donati: Donatus, cum volebat Africam
totam obtinere, tune Judices tranſinarinos petiit
ab Imperatore. Sed haæc tam injuſta petitio non
erat de charitate. Hoc ipſa veritas clamat, quam
volo modò referre. Nam conſenſit Inperator, mi-
ſit qui ſederent Rmæ, Sacerdoter, qui tunc poſ-
ſent Cæcilianum cum illo audire. Diéta cauſa eſt,

nihil probatum eſt, auſus eſt & appellare, & poſt

Collegarum ſedem audire ab Imperatore. Hic peti-
tio illa probatur non eſſe de charitate, deinde ubi-

que viblus cœpit rebaptiæare. Ubi Auguſtinus di-
ſertè teſtatur, appellaſſe Donatum à ſententia
Romani Concilii. Sed ſive revera facta fuerit
hæc appellatio, ſive non, parum intereſt, cùm
inter omnes conveniat Donatiſtarum de retra-
ctatorio judicio expoſtulationem fuiſſe omnino
injuſtam, & ſecundum judicium planè indebi-
tum, & extra juris ordinem conceſſum. Nortan-
da ſunt hæc Conſtantini in epiſtola ad Chreſtum
verba: Nonnulli, ut ferè fit, & propriæ ſalutis, &
venerationis, quæ ſanétiſſimæ Fidei debetur, obliti,
privatas adhuc ſimultates prorogare non ceſſant,
prolatæ jam ſententiæ acquieſoere nolentes. Et in-
frà: Hæc, quæ poſt depromptum judicium volun-
taria aſſenſione jam finita eſſe debuerant. Ad quæ
verba Marca lib. 4. de Concordia cap. 18. §. 2.
Quia alienum putabat Conſtantinus à diſeiplina,
res ab Epiſeopo Romano judicatas refricare. Hæc
Schelſtratius loco laudato.
Neque mutilus eſt Optati locus, aut Libra-

latenſe retulit ad Concilium Romanum; ea enim
epiſtola à Baronio recitata, ſcripta eſt non ad
Pattes Arelatenſes poſt celebratum ab ipſis Con-
cilium, ut Sirmondus & Valeſius ſibi perſuaſere,
ſed ad Epiſcopos, qui Romanæ Synodo inter-
fuerant, ut rectè vidit Baronius, adverſus quem
malè affertur locus Auguſtini in epiſtola 162. jam

laudatus, in quo ait: Qua in re illos quemadmo-

dum deteſtetur, andiſtis, quaſi Auguſtinus in-
nueret,

Donatiſtæ⸗
rum appella⸗
. “ . . tio magis
dicere, præterquam quèd merè negativum eſt, probatur.

xXxI
riorum incuriâ corruptus, neque etiam Optatus Satisgt Va⸗
verba epiſtolæ Conſtantini ad Concilium Are- el rations⸗

——

—

2

—

——

— —

5
An

XII.
Nu l

atio.

Monnum.
1117,

XIII.
Ad alia Va.
leßi argu-
menta re⸗
Pondetur.

Vere

K.. IVY
n. Ch. z

1

X.
Denatiſts.
un athelle⸗
tio magi
Pyebafsr.

⸗
l⸗

1. Satiiſt
. lhßi ratieſk-
u.

1d
⸗
e,
e⸗
emn
n

25

3

in Annales C. Baronij.

SÆ C. I V. nueret, Conſtantinum poſt Synodum Arelaten-
An. Ch. 31z. ſem exclamaſle, O rabida furoris audacia! quod

tamen gratis ac ſine fundamento à Viris doctiſ-

ſimis dictum; cùm mille aliis verbis Imperator
eteſtari Donatiſtas potuerit, tam poſt Conci-
lium Romanum, quam poſt Concilium Arela-
tenſe. Quare tam levi fundamento ea Con-
ſtantini epiſtola à Concilio Romano divellenda
non erat.
XII. Nec etiam urget quod addit Valeſius loco lau-
Alia Valeſii dato cap. 8. Quiſquis certè, inquit eam epiſto-
rasio. Iam legerit, nunquam dubitabit quin ad Arela-
tenſe Conciliunm potins ſpectet, quàm ad Komanum.

Etenim ſtatim poſt jndicium Synodi KRomang, Epiſ-

copi partis Majorini reverſi ſunt in Africam, ut
docet Conſtantinus in epiſtola ad Elafium. In epi-
ſtola verò, de qua nung agitur, ait Conſtantinns,
ſe miſeſſe quoſdam ex ſuis hominibus, qui obſtina-
tos illos & Epiſoopali udicio parére recuſantes, ad
tomitatum ſuum perducant. Quare hac piſtola ad
Concilium Komanum pertinere non poteſt. Erravit
igitur Optatus, qui verba hujus epiſtolz ad Conci-
lium Komanum retulitt, memoriæ vitio in eum er-
Baron. num. rorem, ut videtur, induttus. Veruùm Conſtanti-
XLIV. nus in epiſtola ad Elafium, ſeu ad Ablavium,
quam integram refert Baronius, non dicit, poſt
judicium Synodi Romanæ ſtatim reverſos eſſe
Donatiſtas in Africam; quin contrà, in ea ſcri-
bit, quoſdam ex iiſdem ad ſe veniſſe aſſerentes,
mòd minls dignus idem Cæcilianus cultu ſinceriſ-
ſimæ Religionis habeatur; & quod ſalen reſpon-
deram, fruſtra eos id jactare quippe ciun res Fulſ-
ſent apud urbem Roman ab idoneis ac probatiſſimis
viris Epiſo opis terminatæ.
XIII. Nec denique negotium laceſſir quod obſer⸗
Ad alia Va- vat Valeſius, in Geſtis ſc. purgationis Cæcilia-
leſti argu- ni & Felicis, Conſtantini epiſtolam, de qua
mente e quæſtio, ſubjungi Concilio Arelatenſi, nec
Condete. quod addit Valeſius: Simaili erroro idem Optatus
eribit, Conſtantinum ad preces Epiſcoporum partis
Maiorini, qui Judices ex Gallia ERbi dari poſtula-
verant, bis verbis reſpondiſſe: Petitis à me in
ſeculo judicium, cùm ego ipſe Chriſti judicium
exſpectem. Et tamen conſtat, Conſtantinum nihil
reſoripſiſe precibus illorum; ſed tanthm ad Annli-
num Proconſulem & ad Miltiadem Epiſcopum li-
teras dediſſe. Verba autem illa, gnæ ab Optato
referuntur, ſunt ex epiſtola Conſtantini ad Epiſco-
pos Arelatenſis Concilii: *Quæ in ipfis tanta ve-
* ſania perſeverat, cum incredibili arrogantia
*perſuadeant ſibi, quæ nec dici, nec Ccredi fas
c eſt, deſciſcentes à recto judicio dato, pro quo
meum judicium comperi eos Poſtulare: Quæx-
*vis malignitatis in eorundem Pectoribus per-
* ſeverat? Quoties à me jam ipſo, improbiſſimis
*e aditionibus ſuis ſunt condigna reſponſione op-
*cpreſſi. Qui utique, ſi hoc ante oculos habere
*e voluiſſent, minimè hoc ipſum interpoſuiſſent.
*Meum judicium poſtulant, qui ipſe Chriſti ju-
*Odicium exſpecto. Ita Valeſius ex epiſtola Con-
ſtantini ad Epiſcopos Concilii Romani, non
verò ad Epiſcopos Concilii Arelatenſis, ut ipſe
loquitur. Reſpondeo itaque, Optatum poſt li-
bros ſeptem de Schiſmare Donatiſtarum referre
Geſta purgationis Cæciliani Epiſcopi & PFelicis
ordinatoris ejuſdem, ac epiſtolas Conſtantini
Imp. ſed temporis ordine non ſervato. Quemad-
modum Euſebium præſtitiſſe in libro 10. Cap. 7.
ipſemet Valeſius obſervat in Notis, ubi ait:
Ceterkm has Conſtantini epiſtolas præpoſtero or-
dine retulit Euſebius. Nam epiſtola Conſtantini ad

367

Cæcilianum Epiſeopung, item ejuſdem epiſtola ad S £ C. IV.
Aaulinum, cum rolatione ejuſdlen, Anulini quam An. Ch. 313.
Jupra citavi, præcedere debent epaſſtolam Conſtan-
tint ad Miltiadem Epiſcopum urbis Romæ. Omnes
enim eæ epiſtolæ pertinent ad Concilium Romanum,
quod habitum eſt in cauſa Caciliani coram Mil-
ziade PP. Conſtantino III, & Licinio TII Coſſ.
anno Chriſti CCCXIII. Denique Optatus ma-
gis audiendus, dum Auctorem, quàm dum Col-
lectorem agit.
Nec erravit Optatus, quando ait „Conſtanti- XIV.
num ad preces Donatiſtarum reſpondiſſe: Petitis Defenditut
à me in ſoculo judicium, ocum go ipſe Chriſti judi- Obtatns.
cium erſpettem. Nam non intelligit Optatus,
Conſtantinum hæc verba in aliquo reſcripto, ſed
tantùm ore tenus protuliſſe. Quid mirum itaque,
ſi Conſtantinus poſt Synodum Romanam ad
Epiſcopos ſcribens, de iiſdem Donatiſtis lo-
quens, eadem verba repetat, quæ ipſis coràm
dixerat: immo ex ea Conſtantini epiſtola conſtat,

Conſtantinum, dum eam ſcriberet mMeminiſſe

ejuſdem reſponſi Donatiſtis ante illud Conci-
lium à ſe dati, quod his verbis manifeſtè inſi-
nuat: Quoties à me jam ipfo improbiſſimir aditio-
nibus ſuis ſunt condigna reſponſione oppreſſi. Quæ
ipſis itaque reſponderat, ex ejus memoria non
exciderant, cùm eam epiſtolam ſeripſit.
Ad num. XLVII & ſeqq. S. Melchiadee X vV.
Papa anno tantàùm ſequenti vivere deſiit. In Obitas Mel-
Chronico enim Damaſi legitur: Miltiades annis Hiadis PF.
tribus, menſibus ſex, diebus novem „ex die ſexto
Nonas ſulias, 4 Conſulatu, Maximiano EIII
ſolo, quod fuit menſe ctavebri Voluſiano & Ku-
lno, uſque in III Idus Januari, Voluſiano &
Anniano Conſculibus. Melchiades itaque, qui
anno trecenteſino decimo die ſecunda Julii or-
dinatus fuerat, anno ſequenti die decima menſis
Januarii ad Deum migravit, Voluſiano & An-
niano Conſulatum gerentibus poſtquam ſediſſet
ut docent Catalogi, annos tres, menſes ſex, dies
novem, ſi diem emortualem includas , vel dies
octo, ſi eum excludas. Quod confirmatur ex In-
diculo Depoſitionis Epiſcoporum apud Buche-
rium, ubi legitur: Quarto Idus Januarii Mil-
tiadis in Calliſti. In Martyrologio Hieronymia-
no ad IV Idus Januarii, ſeu ad diem decimum
Januarii etiam habetur: Depoſitio Miltiadis Epiſ-
copi. In eodem Martyrologio Hieronymiano ad
diem ſecundam Julii legitur: Depoſßitio Miltia-
dis Papæ. Papebrocius in Conatu Chronico-Hi-
ſtorico ad Catalogum Pontificum ait, videri

Librariorum vitio factum ut pro voce Ordina⸗-

tio, legatur, Depoſßitio. Verùm locus purus eſt,
Reliquiæque Melchiadis die ejus Ordinationis
tranflatæ. Sanctorum enim Reliquias die eorum
natali, aut die Ordinationis, ſi Epiſcopi fuiſ-
ſent, ſæpe tranſlatas fuiſſe, multis exemplis li-
quet, quemadmodum & hujuſmodi Tranſlatio-
nes Depoſitionis nomine plerumque deſignari.
Denique, ex eo quod Auctor Chronici Dimaſi
ſcribit, Melchiadem fuiſſe uſque ad III Idus
Januarii, ſeu ad diem undecimum Januarii, an-
nus, dieſque obitualis hujus Pontificis magis
innoteſcunt; cùm juxta regulam à nobis ſtatu-
tam, quando Antiqui in alicujus Pontificis mor-

te memoranda uno tantüm die inter ſe diſſen-

tiunt, alii de die obitus, alii de die ſepulturæ,
loquantur, ſicque nonniſi in modo loquendi
differant. XVI.
Papebrocius non animadvertens, numeros in Quor annis
citato Chronici Damaſi loco depravatos eſſe, exi- Melchiade;
4 ſtimat, Tedit.

368

8 . C. IV. ſtimat, Melchiadem à die ſecunda menſis Julii
An. Ch. 3i:, anni trecenteſimi decimi Euſebii prædeceſſoris
Vicatium fuiſſe, eique demortuo eodem anno
cC cX ſucceſſiſſe, ſicque ſediſſe, ut habet Chro-
nicon Damaſi, annis tribus, menſibus ſex, diebus
novem. Sed cùm in eo Chronico diſertè dicatur,
Melchiadem ſexto Nonas Julias anni Conſulatu
Maximiani VIII ſolius notari ordinatum eſſe,
anno ſc. Chriſti c c c X 1, & ſupremum diem obiiſſe
menſe Januario anni cccxIV, dquo Voluſianus
& Annianus Conſules fuere, manifeſtè liquet,
numeros depravatos eſſe, & Vicariatum illum
nullo modo admittendum. Papebrocius ibidem,
poſtquam ſtatuit, Euſebium die XXVI Septem-
Pris anni c c cx vitâ functum, cùm jam à die X I
Julli Melchiadem Vicarium ſuum creaſſet, ait,
die octavo Octobris ejuſdem anni Melchiadem
Pontificem electum, & quia Auctor Chronici
Damaſi conceptis verbis teſtatur, illum anno
CCCGXI, quo Maximianus VIII ſolus Conſul
fuit, Pontificem dictum, hanc ſententiæ ſuæ ratio-
nem affert: Annam obitus „inquit, clarò no-
tant Völuſianus & Annianus Coſſ. non æquè etiam
clarè initium ſignat Maximianus VIII ſolus,
qui Magiſtratum iſtum iniit anno CCCXI. Cau-
ſa tamen hunc nominandi fuit, quod eraſis, Ja-
bente Conſtantino, tribus Conſulatibus Maxen-
tii, tanquam Vranni ,‚, annus, qu primum or-
dinatus Melchiades eſt, vacare videretur, ob
quam etiam cauſam ad nomen deceſſoris Euſebii
nullus notatur Conſalatus. Neæcdum enim uſus cœ-
perat frequentari, quod exoleſceente Conſulunz ma-
jeſtate frequenti imum fait, ut nominaté ultimo
vonſulatu, vacantes poſt eun anni ſoriberentur,
zterkm, tertib, quartò, &c. Poſt Conſulatum M.
M. Ita Papebrocius. Verùm in tertia parte Diſ-
ſert. Hypaticæ jam demonſtravi, hanc formu-
lam, Poſt Conſulatum, anno trecenteſimo ſep-
timo uſurpari cœptam eſſe, & ex ipſomet Damaſi
Chronico conſtat, annum Cccx eâ notatum
fuiſſe, hoc modo: Poſt Conſulatum 1 & VII.
Si itaque Melchiades anno c c cx Pontifica-
tum iniiſſet, Auctor Chronici Damaſi minimè
ſcripſiſſer, eum ſub Conſulatu Maximiani VIII.
ordinatum eſſe Quèd ſi Conſtantinus Maxentii
Conlſulatus in Actis publicis memorari noluiſ-
ſet, Auctor Chronici Damaſi, Voluſiani & Ru-
ſini Conſulatus à Maxentio anno CccXI deſi-
nati mentionem non feciſſet. Hæc itaque Viri
doctiſſimi explicatio rejicienda, ac pro certo
habendum, Auctorem Chronici Damaſi, qui
hoc ſeculo vixit, poſteros docere voluiſſe, Mel-
chiadem anno trecenteſimo decimo Eccleſiam
adminiſtrare exorſum eſſe, & poſt annos tres
& aliquot menſes vivis exceſſiſſe. Denique,
Vicariatum illum Melchiadis fictitium eſſe,
jam dixi. Ceterùm, quod Anaſtaſius tradit Mel-
chiadem ſepultum 1II Idus Decembris, quo
etiam die nunc colitur, quôve Baronius eum
demortuum credidit, nonniſi de aliqua ejus
Translatione intelligendum, quæ ſepulturæ no-
nune, ut ſæpe fit, deſignata eſt.
XVII. Extant tria veterum Pontificum Romanorum
Euchariitia decreta, quæ Baronius de Eulogiis ſeu pane be-
ad abſentes nedicto intelligenda cenſuit. Veràùm, ut ob-
mirti ſolita. ſervat Schelſtratius in ſingulari Opere de Diſci-
Baron. num plina Arcani cap. 7. art. 5. ubi præfata decreta
ac & explicat, inter eruditos nunc convenit, in iis
ed decretis agi de primitivæ Eccleſiæ conſuetudine,
quà Epiſcopus ad Urbis Presbyteros, qui Sa-
crihcio diebus Dominicis adeſſe non poterant

Critica Hiſtorico-Chronologica .

Sacramenta mittebat. Melchiadis decretum ita S «Æ C. IV.
habet: His fecit, ut oblationes conſecratæ per Ec- An. Ch. 31,
cleſias ex conſecratu Epiſcopi dirigerentur, quod
declaratur fermentum. Siricio iſtud in Ponrifica-
li tribuitur: Hic conſtituit, ut nullus Presbyter
Miſſas celebraret per omnem hebdomadam; niſi
conſecratum Epiſcopi loci deſignat: ſuſpiceret de-
claratum, quod nominatur fermentum. Tertium
decretum eſt Innocentüi I in epiſtola ad Decen-
tium Eugubinum cap. 5. De fermento, quod die
Dominica per titulos mittimus, ſuperfluè nos con-
ſulere voluiſti, chm omnes Eccleſiæ veſtræ intra
civitatem ſint conſtitut a, quarum Presbyteri, quia
die ipſa propter plebem ſibi oreditam vobiſcum con-
venire non poſſunt, idcirco fermentum à nobis
confectum per Acolythos accipiunt, ut ſe à veſtra
communione maximè illa die non judicent ſepara-
tos. Quod per Parochias fieri debere non puto,
quia nec longè portanda ſunt Sacramenta, nec vos
per cœmeteria diverſa conſtitutis Presbyteris de-
ſtinamus, ſed Presbyteri eorum conficiendorum
jus habent atque licentiam. Lupus Tomo III
Conciliorum in Reſponſis ad Michaèlis Cerula-
rii calumnias notat, primis Eccleſiæ temporibus
ob paucitatem Fidelium non ſuiſſe in civitatibus
plures quàm unam Eccleſiam, in Eccleſia unum.
non plura altaria, & ad altare illud, unum non
plura Sacrificia eodem die fuiſſe oblata. Quæ
omnia ex variis antiquitatis monumentis con-
ſtant, ex quibus apparet, uſum obtinuiſſe, ut Epiſ-
copi diebus Dominicis in Eccleſia ſacrificium
oferendo præſentem populum ex oblatis cõmu-
nicarent, ad abſentem verò ex oblatis conſecratis
mitterent. Hinc Juſtinus Martyr in Apologia pro
Chriſtianis teſtatur, diebus Solis, ſeu Dominicis
Sacramenta per Diaconos ad abſentes delata
fuiſſe. Per abſentes autem non ſolum infirmos &
captivos, ſed etiam Sacerdotes, qui Miſſæ Ponti-
ficali adeſſe non poterant, Lupus intelligit.
De hac itaque conſuetudine explicandum eſt XVIII.
Melchiadis decretum, quod, ubi plures ob Fi- uikceuen
delium multitudinem Eccleſiæ inſtitutæ eſſent, Nrseluea.
oblationes ex conſecratu Epiſcopi, diebus ni-
mirum Dominicis, dirigerentur. De ea etiam
intelligendum illud Sirzeii, ut nullus Presby- 1VII &
ter Millas celebraret per omnem hebdomadam, kad- 1
niſi die Dominico conſecratum Epiſcopi ſuſce-
piſſet. Hæc enim Innocentius citatus clariſſimè
explicat; càùm fateatur, die Dominico per Titu-
los intra civitatem conſtitutos conſecratum mit-
ti conſueviſſe, quod Acolythi ad Presbyteros,
qui illa die propter plebem ſibi creditam Sacrifi-
cio Pontificali intereſſe non potuerant, per-
ferebant. Vocat autem Innocentius hoc ipſum
conſecratum Sacramenta, negatque ad cœme-
teria extra Urbem conſtituta deſtinanda eſſe:
Quia, inquit, non longé portanda ſunt Sacramen-
ta, quod de Corpore & Sanguine Chriſti intel-
ligendum vix negari poteſt. Schelſtratius citatus
ſollicitè inquirit, cur iis in decretis tam obſcu-
rê agatur de Euchariſtia, ut divinari quaſi opor-
tuerit, an per fermentum Corporis & Sanguinis
Chriſti Sacramenta intelligerentur. Potuiſſent
enim Summi Pontifices claris verbis decernere,
Euchariſtiam, quia fermenti inſtar Fidelium
unionem fovet, ex conſecratu Epiſcopi ad ab-
ſentes Presbyteros tranſmitti debere. Verùm
nihil horum, nec Melchiades, nec Siricius di-
cunt, ſed ſub fermenti nomine totum Sacra-
mentum comprehendunt. Neque ipſemet po-
pulus aliud quâm fermenti nomen ſacris donis
tribuebat. .

Baron. nume

310.1
As. Ch

XIX.
Decretalis
Melchigdi

XX.
Vduſg mie
debitorum 4
Conſtantino
conceſſa.

— — — ——

—--—

——— — —2,—

XXI.

hicha gra.
tiarum C
4lionit 4 20
Runeniy ne.
Eilata,
6

Ce l.

n. S8K C. IV. tribuebat. Horum rationem ex diſciplina arcani
l. z,

An. Ch, 313, & occultatione Sacrorum Myſteriorum, quæ
per quinque priora Eccleſiæ ſecula in uſu fuit,
deſumit Schelſtratius; ex qua factum, ut tam
Romani Pontifices in decretis, quàm Fideles
in colloquiis, Sacramenta Euchariſtiæ ſub fer-

articulo ſequenti oſtendit, ex diſciplina arcani

Chriſti præſentia locutos, & Euchariſtiam ty-
pum, figuram, ſymbolum, imaginem, my-
ſterium frequenter dixiſſe, non quòèòd Corpus &
Sanguinem Chriſti in ea contineri negarint, ſed
quòd Catechumenis ſeu non initiatis ex Eccleſiæ
diſciplina eam occultari voluerint.
XIX. Inter Decretales Pontificum Romanorum
Deeretali? habetur una Melchiadis ad omnes Hiſpaniæ Epiſ-
Melchiadis. copos, quæ dicitur data Kalendis Martii, Völu-
BRano & Rufino viris olariſſimis Coſſ-. quæ non po-
teſt non eſſe ſuppoſititia, cùm jam à die deci-
ma Januarii illius anni, nempe inſequentis,
Melchiades fato functus fuiſſet. Præterquàâm
quòd citatur in ea Scriptura juxta Hieronymi
verſionem, & refertur prolixum fragmentum ex
DJ”M Eucherii homilia de Pentecoſte, quæ commu-
niter attribuitur vel Euſebio Emiſſeno, vel Fau-
ſto Regienſi Melchiade junioribus. Melchiadi
Sylveſter ſucceſſit, ut anno ſequenti videbimus
poſtquam Sedes ceſſaſſet dies XAX I, non verò
dies XV, ut perperam legitur in Chronico
auctiori veterum Pontificum.
Hoc anno, dum Coloniæ Conſtantinus eſſet,
„Gallicanum cenſum retractavit, indulgentiaſ-
que debitorum per Gallias, ac nominatim per
Lugdunenſem primam tribuit, ut videre eſt in
Codice Theodoſiano L. I. Sine cenſu, miſſa ad
Antonium Marcellinum Praſidem Provincia
Lugdunenſis primæ, quæ dicitur dat. Kalend. Iul.
Agrippinæ, Conſtantino A. V. & Licinio C. Coſſ. id
eſt, Conſtantino Auguſto V, & Licinio Ceſare. In ea
tamen verba error irrepſit. Nam, ut obſervat Go-
thofredus in Chronologia Codicis Theodoſiani,
anno ccCXIX, quo Conſtantinus quintum Con-
ſulatum gefſit, hic non in Gallia, ſed in Panno-
nia hæſit. Idem Gothoftedus hanc Legem trans-
ferendam putat ad annum c CcX 1, quo, in quit,
conſtat Conſtantinum, antequam in Maxen-
tium moveret, egiſſe in Gallia inferiori, & no-
minatim Agrippinæ, ut liquet ex Eumenii Pane-
gyrico, qui incipit: Facerem. Unde & colligit
ſolennem Panegyricum Flavienſium nomine di-
ctum Conſtantino, ad eundem annum pertinere;
“ eùm ea Lex ad Præſidem Provinciæ Lugdunen-
ſis primæ, in qua ſita Flavia ſeu Auguſtodunum,
mi ſſa ſit; & Eumenius gratias agat de remiſſis à
Conſtantino debitis. Quare legendum exiſti-
mat, Conſtantino Auguſto II, & Licinio Cæſare
. II Coſ. qui Conſulatus anno cc CxII geſtus.

XX.
Indulgentia
debitorum
Conſtantino
sonceſſa.

XVIII.
Eurhariflis
fermintun
Appelata.

gron
1IVII &

Kage

C9— à

. XXI. Sed ut in Diſſertatione Hypatica parte I 1,
H Ehoen⸗ g4- cap. 6. num. 6. oſtendi, Eumenii Gratiarum
4 ltionir a, actio Flavienſium nomine recitata eſt anno
. Eumenio re- Cc cCXxI, quo Conſtantinus Quinquennalia
A- eitasa. dedit, quorum cap. 13. idem Orator memi-
115S nit; eſtque tantùm de remiſſione ſpeciali:
laudata verò Lex de cauſa Provinciæ Lugdu-
e, nenſi communi agit. Præterea toto anno cccxII
Conſtantinus in Italia fuit, quo ultimis menſi-
b⸗ bus anni ccCXI ſe contulit adverſus Maxen-
am tium pugnaturus; ſed non ante menſem Julium
i⸗ quo citata Lex Sine cenſu. data. Ea enim Con-
cir. S f2antini expeditio annua fuit, ut ſuo loco di-
4 V

1,.
nis

in Annales C. Baronii.

menti nomine occultarint. Plinc Schelſtratius

pleroſque Patres de realis Corporis & Sanguinis

ctum. Quare hæc Lex non cum Conſtantini S % c IV.
Quindecennalibus ac anno cccXI, ſed cum An Ch. 313.
Præſenti Conſtantini Aug. III & Licinii Cæ-
ſaris Conſulatu norato copulanda. Certe hoc
anno Conſtantinus Delatores repreſſit, cen-
ſumque retractavit, ut claret ex L. I. & 2. De
cenſu, & Lege 1I. De petitionibus, ad populum
Romanum, quæ extant in Codice Theod. Et
præterea poſt menſem Martium in inferiorem
Germaniam venit, ut jam demonſtravi. Porro
quia hæc Lex à Conſtantino, cui Gallia parebat,
emiſſa, is in ſubſcriptione Auguſtus, Licinius
verò tantùm Cæſar appellatur, cujus rei alia ha-
bemus exempla.
Hoc anno Valens Imperator creatus, inquit
Victor in Epitome, qui poſtquam Maximini
mortem narravit, ſubjungit: Valens à Licinio
morte mulélatur. De hoc Valente loquitur La-

XXII.
Valerius Va-
lens Tyran-
nidem arrse

ctantius lib. de Mortibus Perſecutorum cap. 50. 8.

ut jam obſervavi in prima hujus Tomi editio-
ne, licet re tunc ſatis non examinata ejus Im-
perium qanno ſuo non reddidiſſem. Ibi Lactan-
tius Maximini morte recitata, ait: Licinius
Jumma rerum potitus, imprimis Valeninm, quem
Mariminus iratus nec poſt fugam quidem, chm
ſibi videret eſe pereundum, fuerat auſus occide-
re necari juſſit. Nec dubitari poteſt quin Va-
lerius iſte idem ſit cum Valente à Victore me-
morato, cùm Goltzius inter Nummos triginta
Tyrannorum, qui imperante Gallieno Rempu-
blicam Romanam afflixêre, hunc referar: A TT.
K. IIO T. OTAAEP. OYAAENC. CEB. L. A.
ia eſt Inperator Cæſar Publius Valerius Va-
lent Auguſtus. Anno primo. Nummus tamen
ille ad Valerium Valentem Licinii juſſu occi-
ſum, non verèò ad Valentem, qui poſt Valeria-
num in, Perſidem abductum tyrannidem arri-
puit (ut teſtatur Pollio lib. de Triginta Tyran-
nis cap. 19. omninè pertinet, licet Mediobar-
bus huic Valenti, qui brevi in Macedonia im-
peritavit, attribuat. L
Vix Valerius Valens Auguſtus à tenebris
emerſerat, cùm Robertus Spark V. C. in nova
editione Operum Lactantii, Oxonii in lucem lens paròm
emiſſa ſcripſit, hunc Valerium hominem ficti- hactenus co-
tium eſſe, & loco Valerium, quem legendum eſ- Sünitus.
ſe Valerium, quam. Verùm hæc manuſcripti La-
ctantii Colbertini, quod unicum ad nos perve-
nit, non emendatio, ſed depravatio eſt. Quod

XXIII.
Valerius Va-

ut certiùs demonſtrem, referam hic integrum

Lactantii locum, & hac occaſione paucula quæ
de iſto Imperatore detegere potui, eò luben-
tiùs proferam, quèò ab illuſtratione Hiſtoriæ
Imperialis Eccleſiaſtica ſummam lucem acci-
piat. Lactantius itaque citatus, ait: Licinius ſum-
ma rerum potitus inprimis Valerium, quem Ma-
riminus iratus, nec poſt fugam quidem, chm ſibi
videret eſſe pereundum, fuerat auſus occidere,
idem Candidianum, quem Ealerius ex concubina
genitum ob ſterilitatem adoptaverat, necari juſ-
Sit. Mulier tamen, ut eum vixiſſe cognovit, muta-
to habitu comitatui ejus ſe miſeuit, ut fortunam
Candidiant ſpecilaretur, & reliqua anno ſequen-
ti num. X II I. recitata.
Valerius anno CCCXIII Maxzximino à Li- xx 1V.
cinio ſuperato, & in fugam conjecto ſe ſe Au- Quo anno
euſtum dixit; quod factum fuiſſeé oportet inter 7rannidem
Kalendas Maii quo die Maximinus devictus, Ismhit.
& menſem Auguſtum quo periit. Lactantius ci-
tatus cap. 47. nartato eo prælio ait: Videt Maxi-
minni aliter rem geri quam putabat. Projecit
purpuram,

70% Critica Hiſtorico-Ohronologica

S8. C. IV. purpuram, & ſumta veſte ſervili fugit, Gc. rap-
An. Ch. 313. tiſque filiis && uxore, & paucis ex Palatio comi-

XXV.

tibus, petivit Orientem. Sed in Cappadocia col-
lectis ex fuga & ab Oriente militibus Iubſtitit. Ita
veſtem reſumſit. Quare Maximinus tribus cir-
citer menſibus poſt fugam illam vixit, ut anno
CCCXIV num. VII. expoſui, & paulò ante eam
Valerius purpuram ſumſit; exiſtimans actum eſ⸗
ſe de Maximino, eamque ſibi debitam, & quod
de familia Diocletianea eſſet, & quod ejus fi-
lius tanto oneri adhuc impar, ejus vero filia
Candidiano deſponſa eſſet: Ipſius quoque Maxi-
mini filium ſuum maximum agentem in annis
octo, & filiam ſeptennem quæ deſponſa fuerat Can-
didiano, extinxit Licinius, inquit Lactantius
cap. 50. Sparki autem correctio ſuſtineri non
poteſt: cùm Lactantius, quos Licinius occidi

juſſit enumerans, priores Valerium & Candidia-

num memoret, tumque referat, Candidiano oc-
ciſo, Valeriam, fugam cepiſſe: Unde Valerius cum
Candidiano inter primos occiſus; contra verò
Valeria ultima ex Diocletiani familia per varias
Provincias quindecim menſibus pervagata poſtre-
mò cum matre pœnas dedit, ut loco citato ex La-
Gtantio oſtendimus. Reiicienda itaque ea emen-
datio, quâ etiam poſità Valerius in Lactantio
neceſſariò quærendus eſſet.

Valerius iſte diverſus non eſt à Valente quem

Cognomina- Victor in Epitome teſtatur nuncupatum Impe-
tus fuit Va- ratorem dum verba facit de iis que inter an-

lens.

num CCCVI quo Conſtantius Chlorus vita
functus eſt, & annum CCCXIII quo Ma-
ximinus interiit, contingêre, ubi ait: Licinius
Auguſtus eſficitur: parique modo Alexander apud
Carthaginem Imperator fit: Rmilique modo Va-
lens Inperator creatur quorum exitus iſte fuit. Ubi
Victor non aſſerit Valerium eodem tempore
quo Alexander, factum eſſe Imperatorem, ſed
tantum ſimili modo dictum ſcilicet eſſe Impe-
ratorem. Tum omnium horum aut Imperato-
rum aut Tyrannorum interitum recitat, & ſuam
narrationem his verbis claudit: Maximinus

apud Tarſum morte ſimplici periit. Valens à Li-

cinio morte mulctatur, ubi Victor mortem Va-
lentis cum morte Maximini quemadmodum
Lactantius mortem Maximini cum morte Vale-
rii conjungit: Sic inter gemitus, inquit Lactan-
tius, quos tamquam cremaretur, edebat, Maxi-
minus nocentem ſpiritum deteſtabili genere mor-
tis efflavit. Hoc modo Deus univerſos Perſecuto-
res nominis ſui debellavit, ut eorum nec ſtirps
nec radix remaneret. Nam Licinius ſummà re-
rum potitus imprimis Valerium, & cetera nu-
mero præcedenti relata. Quamobrem Valerius
& Valens nomina ſunt ejuſdem Principis, qui
Valerius Valens vocabatur, quod ſupra demon-
ſtratum eſt Numiſmate Græco: ATT. K. IIOT.
OTYAAEP. OTAAEN C. CEB. L. A. Verüùm
eſt Mediobarbum in Numiſmatis Imperatorum
& Toinardum in Notis ad librum citatum La-
ctantii pag. .. iſtud attribuere Valenti Proconſu-
li Achaiæ, qui Galieno imperante tyrannidem ar-
ripuit, & numeratur inter XXX Tyrannos à Tre-
bellio Pollione cap. 19. Sed hicVàlens, non P. Fal.
Valens, ſed Valens Theſſalonicus nuncupatus, ut
diſcimus ex Ammiano lib. 21. cap. 16. In hujuſmodi
controverſiarum partibus (Conſtantius) etiam
Gallieno ferocior. Ille enim perduellionum crebris
veriſque appetitus inſidiis Aureoli, & Poſtumi &
Iagenui, & Valentis cognomento Theſſalonici „alio-
rumque plurium, &c. Cùm tamen Theſſalonic

cognomen in laudato Nummo non legatur. §S 5 C. IV.

Præterea Valens in eo Nummo expreſſus non An. Ch. 313

poteſt eſſe Valens de quo anno CCCXVII XX 1. .
num. I V. ex Anonymo Valeſiano egi à Licinio 2 , div, ſe⸗
anno CCCIV Cæſar creatus. Is enim Valens à palente 4
nunquam Auguſtus fuit, & conditionibus pa- Licinio Ca-
cis Conſtantinum inter & Licinium compoſitæ ſare dido.
ad privatam ſortem redactus. Verum quidem
eſt apud Zoſimum lib. 2. pag. 679. haberi inter
conditiones pacis, ut Valens appellatus à Lici-
nio Cæſar, quod perhiberetur eorum auctor eſſe
malorum quæ acciderant, à medio tolleretur. At
in textu Græco id non legitur, ſed tantùm:
Ov ρανιι , αd Atzvis Kæloεα ααανοανον
drοανς, rαο GEευααd ο ανvn ενtο0
ααα Xεαααειον; & verbum agταινο, non ſo-
lùm occidere aut trucidare, ſed etiam exau-
ctorare ac deponere ſignificat: cujus rei exem-
plum infra exhibebo. Quare error ille non Zoſi-
mo qui idem ac Anonymus Valeſianus & Pe-
trus Patricius ſcribit, ſed interpreti ejus adſcri-
bendus. Valerii nomen proprium erat familiæ
Diocletiani, ut in Nummis videre eſt; in Num-
mis Diocletiani ut plurimum legitur: Imp. C.
C. Valer. Diocletianus. P. F. Hug. In Nummis
ſenioris Maximiani Imp. C. M. Aur. Val. Maxi-
mianus. P. F. Aug. In Nummis Conſtantii Chlo-
ri Fl. Val. Conſtantius. P. F. Aug. In Nummis
Galerii Gal. Val. Maximianus N. C. vel J. C. Gal.
Val. Maximianus P. F. Aug. In Nummis uxoris
ejus Diocletiani filiæ, Gal. Valeria Aug. In
Nummis Maximini, Gal. Val. Maximinus N. C.
vel J. C. Gal. Val. Maximinus P. F. Aug. In
Nummis Severi Fl. Val. Severus Nobil. Cæſar,
vel Imp. Fl. Val. Severus P. F. Aug. In Nummis
Licinii, Imp. C. F. Val. Licinius. P. F. Aug. De-
nique quia Conſtantinus Magnus ob Conſtan-
tium Patrem à Maximiano Herculio adopta-
tum , & Fauſtam ejus conjugem Herculii fi-
liam, e familia Diocletianea erat, in Nummis
initio ejus Imperii percuſſis inſcribitur: Fl. Val.
Conſtantinus Nob. C. vel Imp. C. Fl. Val. Con-
ſtantinus. P. F. Aug. quod confirmat egregium
Numiſma anno CCCVII num. XIVà me re-
citatum. Ex Nummis itaque, Lactantio, & Sex-
to Victore inter ſe collatis conſtat Valerium
cognomento Valentem inter Imperatores nu-
merandum eſſe.
Cuperus qui eruditis Notis Lactantium illu- XXVII.
ſtravit, in Epiſtola ad Paulum Voetium quæ extat Rafellieur
inter ejus Notas pag. 1ʒ. ait ſe vix dubitare quin ae
ſententiam mutaturus ſim; ſi incidero in ea quæ
ipſe de Valente notavit. Sed examinaris iis quæ
vir eruditiſſimus hanc in rem ſcripſit in ſenten-
tia mea magis confirmatus fui, neque dubitavi
quin eam tandem omnes amplexuri ſint. Ci-
tat Paulum Diaconum in Miſcell. lib. 2. in qua
omnia ferè perturbata, & Victorem cui ſtandum
eſt, prætermittit. Secundò ſcribit: Valens eo-
dem tempore neci non fuit datus, ſed à Licinio poſt
cladem ad Cibalim per Conſtantinum acceptam
Cæſar eſt creatus, & occiſus poſtulante Conſtanti-
no cum pacem eidem daret. At Cuperus duos
Valentes toto clo diverſos confundit; nam
Valens ille fuit tantùm Cæſar, nunquam Au-
guſtus, & Valens, de quo quæſtio, Auguſtea
dignitate exornatus fuit, ſicque omnia ejus ar-
gumenta corruunt, neque mirum cùm in La-
ctantii capite 5o. Valerium in Valeriam mutet.
Sibi tamen ipſemet obiicit Lactantium capite
ſequenti Valeriæ mortem pluribus enarra-
xe,

8E0

XXVII
Refutant,
alii Doci,

Anno Urbi⸗

1067.

Olymp 191

A1. 2.

1.
Conſuler.

.

— -⸗ —

—

— —

——

NCe W.
4n. h. N
XXVI.
Paleriu, A
ent divelu
alente 4
Ueinie C 4
ſant dig.

lu⸗ XXVII.
Reſallitur
öſmi
1 Cen.

Nel⸗
pir
A-
eʒ;

in Annales C. Baroni. 371

SEEC. IV. re, ad quod reſpondet putar: ſe Lactantium eo-
An. Ch. 314. dem illo capite & in principio rerum quas poſt
victum Maxentium aggreſſus eſt Licinius obi-
ter narrare. Verùm ſi attento animo Lactan-
tium legiſſet, nunquam ſibi perſuaſiſſet, perſo-
nam quam imprimis Licinius necari juſſit cap. 50.
unam & eandem eſſe cum ea quæ poſtremo pœ-
nas dedit cap. 5t. Addit Cuperus in Epiſtola ad
Voetium, Nummos in quibus Valens Auguſtus
appellatur, ſibi ſuſpectos eſſe, quia Valens tan-
tum Cæſar fuit. At diſtinguendo duos Valen-
tes hoc argumentum evanetlcit. Subdit, ſe ſum-
mopere optaxe Nummos illos inſpicere & ma-
nibus tractare. Sed ſi hujuſmodi probationis
genus admittendum ſit, actum eſt de omnibus
Nummis à Viris doctis vel viſis vel tractatis, vel
in Muſæis aſſervatis, vel quòd rariores eſſent pro-
ceſſu temporis deperditis, imò M SS. quæ in Bi-
bliothecis & Archivis aſſervantur à Criticis am-
plius adhibenda non ſunt.
XXVIII.
Refutantur nulla in Hiſtoricis de Maximino Diocletiano
alii Docti. . . .
& Galerio loquentibus mentio, ſed illorum Vi-
tæ nullibi extant. Peto ego ab eiſdem ubi Julia-
num Diocletiano imperante tyrannum cujus ſo-
lus Libanius obiter meminit, ut anno CCCIII
indicavi, inveniunt. Num ideo Imperator
chimericus ? Ubi Perpennam Licinium Tyran-
num, nullibi præterquam in unico Nummo me-
moratum. Neque enim Victor de Cæſaribus
eum agnovit, cùm eum in duos dividat, ut ſuo
loco viſum, & eodem tempore Licinianum
cum Valente Tyranno ſub Decio, & Perpen-
nam cum Hoſtiliano ejuſdem Decii filio con-
fundat: Hujus temporibus, inquit, Valens Lici-
nianus Imperator effettus, cùm dicere debuiſ-
ſet, Valens & Licinianus Imperatores effelti ſunt.

—

At inquiunt alicui, hujus Valerii Valentis

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMANX 5807.

1067. .
Olymp. 273. O 15. C. ) II. P. 18. April. Indict. 2.

JESu CHRISTI 314.
SILVESTRI PAP I.
CONSTANTINI 9. LICINII 8.

D num. I Coſſ. Rufius Voluſianus II, &
I. Annianus. Prior etiam Præfectus Urbis
Conſules. fuit, ut liquet ex libello de Præfectis, ubi Ru-
fius Voluſianus P. V. vI Idus Decembris anni
antecedentis alius non eſt, quàm Voluſianus
Anniani Collega, & Rufius Voluſianus, qui an-
no CCCXYI Romæ Conful creatus eſt à Maxen-
tio. Quare rectè Idacius in Faſtis eundem cum
nota numerali profitetur. Præterea inter Inſcri-
ptiones Romanas à Mabillonio Tomo 4. Anale-
Gtorum relatas pag. 494. num. 40. hæc legitur:
CEMONIUIM (legendum, Ceionium) ALEBI-
Nu M V. C. Conſ. Philoſophum, Rufi Voluziani
bis ordinarii Conſ. filium, Senatus ex conſulto ſuo,
quod ejus liberis poſt Cæſariana tempora, id eſt, poſt
annos CCCLEXXXS& I, aubltorem decrevit
Fl. Magnus lanuarius, V. C. cur. ſtatuarum. Qua
ex Inſcriptione Faſti Idaciani confirmantur, li-
quetque, anno Chriſti c cC cXI Rufum Vo-
luſianum Euſebio Collega Conſulatum ordi-
arium Romæ, ubi Maxentius imperabat, geſ-
ſiſſe; Rufinum & Voluſianum, quos tanquam
dquos illius anni Confſules Idacius preponit,
unum eundemque Conſulem in daos diviſum

eſſe, quod quandoque ab Antiquis factum; Ru- S C. IV.
finum illum, ſeu meliùs Rufinum, diverſum An. Ch. 314.
eſſe ab Aradio Rufino, qui ex libello de Præte-
ctis Urbi anno cQcC1 v Præfecturam geſſit; ac
denique eundem Rufinum Voluſianum à Con-
ſtantino ſecundo Conſulatu ordinario cohone-
ſtatum fuiſſe. Verum eſt, Onuphrium in Faſtis
ad annum Urbis MNXXNGCVII, Chriſti cCCxXXV,
quo Conſtantius & Albinus Faſtis nomen dede-
re, eandem Inſcriptionem, mutilam tamen, in
medium adducere, in eaque Voluſßianum ſimpli-
citer Conſulem vocari; ſed jam Viris doctis
obſervatum, Onuphrium non rarèò Inſcriptio-
nes, dum corrigere vult, corrumpere; nulla ſuæ
correctionis, ac plerumque depravationis men-
tione facta; quod in ea Inſcriptione contigiſſe
non dubito. Quia tamen una ex altera lucem ac=
cipit, Onuphriana hic recitanda.
§. P. QC. R. C. CEIONUM. RU=
FIU M. ALBINUM V
V. c. PHILOSOPHUM. R⸗uFI. VoLu-
SIAN I. COS. FILIUM
ET . . . . .
Quop. BJusSs. LIBERTAS. POST;
CAESARIANA. I EMPORA. ID EST.
ANNOS. CCCLXXX „ ET AuCTOR I=
TATEM. DECREVIT. FL. MAG N U S.
JANHIARIIS. V. C.
cuR. OTATAR MM
In ea Inſcriptione Cæſariana tempora ab anno
Urbis DCCVI, quo pugna Pharſalica ha-

bita, deducuntur; ideoque legendum, annos

CCCLAXXXS&I, qui ab anno Urbis DccvI

ad annum Chriſti CCCXXXV, & annum
Urbis MXXCVII, qui in eo anno Chriſti
inchoatur, fluxerunt. Quod & ex conjunctio-
ne & ſine nota I ſenſum turbante intelligitur.
Cùm annus Urbis CCCLXXXI incipiat
cum anno Chriſti CCCXXXVI, & in Inlſcri-
ptione legeretur, poſt annos CCCLXXXS&h, exi-
ſtimavit Onuphrius unitatem illam addititiam
eſſe. Sed animadvertere debuerat Vir doctiſſi-
mus apud Antiquos hos loquendi modos, ſc. poſt
annum cCLXXXI, ſimiléſve, plerumque aliud
non deſignare, quàm annum CCCLXXXI
inchoatum, ut non ſemel in hoc Opere obſer-
vavi. Ex hujus itaque loci depravatione, prio-
ris corruptio manifeſtè innoteſcit, lucetque, in
ea Inſcriptione verè ſcriptum fuiſſe, ut in Ma-
billoniana, Kufi Folaſiani bis ordinarii Conſ. ſi-
lium, non verò Rufßi Volufiani Coſ. ſalium, ut per-
peram apud Onuphrium.
Non Kalendis Februariis, ut habet Baronius, II.
ſed pridie Kalendas Februarüu, ut legitur in Silveſter iß
Chronico Damaſi, S. Silveſter Pontificatum .
iniit, ideoque die Dominica, quæ hoc anno in Baron. n. 14
diem pridie Kalendas Februarii, ſeu in diem ul-
timum menſis Januarii incidit, ordinatus eſt.
Qui mos poſt redditam à Conſtantino M. Eccle-
ſiæ pacem ſervatus fuit, & Pontifices Romani
vel die Dominica, vel aliquo feſto ſolenniori
inaugurati. Hujus moris beneficio initium Pon-
tificum plerumque magnis tenebris involutum
non rarè detegi poterit.
Anum. II. ad X I X. Maximini interitus an: III.
no præcedenti certèò contigit. Quæ paulèò antea Pr g, Man,
geſta accuratè narrat Lactantius lib. de Mortibus rm n
Perſecutorum, ubi, poſtquam de Maxentiana convenit,
clade locutus eſt, cap. 45. ſcribit: Conſtantinus
rebus in Urbe compoſitis, hieme proxima (anni
c. CCCXIII) Mediolanum contendit. -

372

SC. IV. dem Licinius advenit, ut acciperet uxorem. WMa-
An. Ch.314. ximinus, ubi eos intellexit nuptiarum ſolennibus

IV.

occupatos, exercitam movité Gria, hieme quam-
cùm maximè ſæviente, & manfionibus geminatis
in Bithyniam concurrit debilitato agmine. Nam
maximis imbribus & nivibus, & luto, & frigore, &
labore jumenta omnis generis amiſſa ſant, quorum
miſerabilis per viam ſtrages ſpeciem jam futuri
belli & ſimilem cladem militibus nuntiabat. Nec
ipſe intra fines ſuos moratus ſt; ſed transjetcto pro-
tinus freto, ad Byzantii portas acceſſit armatus.
Erant ibi milites præſidiarii ad hujuſmodi caſus à
Licinio collocati. Hos primùm muneribus & pro-
miſſis illicere tentavit, poſtea vi & oppugnatione
terrere; nec tamen quicquam vis aut promiſſa
valuerunt. Jam conſumti erant dies undecim, per
quos fuit ſpatium nuntios literaſqut mittendi ad
Imperatorem, cum milites non fide, ſed paucitate
diſſii ſe ipſos dediderunt. Hinc promovit Hera-
cleæam; & illic eadem ratione detentus, aliquot
dierum tempus amiſit. Et jam Licinius feſtinato
itinere cum paucis Adrianopolim venerat, ac-
cepta in deditione Perintho, (id eſt, Heraclea;
ſic enim vocata Heraclea Thraciæ ad differen-
tiam aliarum ejuſdem nominis urbium, ut notat
Valeſius ad lib. 22. Ammiani) aliquantò mora-
tus, proceſſit ad manſionem millia decem & octo.
Nec enim poterat ulteriks, Licinio jam ſecundam
manſionem tenente diſtantem millibus totidem, qui
collectis ex proximo quantis potuit militibus perge-
bat obviam Maximino, magis ut eum moravetur,
quàm propoſito dimicandi, aut ſpe vibktoriæ. Qulip-
pe eim ille ſeptuaginta millium armatorum exer-
citum duceret, ipſe vix triginta millium numerum
collegiſſet. Sparſi enim milites per diverſas regio-
nes ſnerant, & adunars omnes anguſtiæ temporis
non ſinebant.
Tum cap. 46. Propinquantibus ergo eerciti-

Bellum inter hus, jam futurum propediem prælium videbatur.
Licinium & Jum Maximinus ejuſmodi votum Zovi vovit, at ſi

Maximi-
ossnm.

victoriam cepiſſet, Chriſtianorum nomen extingue-
ret, fundituſque deleret. Iunc proxima nocte Li-
cinio quieſcenti adſiſtit Angelus Dei, monens ut
oczus ſurgeret atque oraret Deum ſummam oum
omni exercitu ſuo; illius fore victoriam, ſi feciſ-
ſet. Poſt has voces chm ſurgere ſibi viſus eſſet, &
cum ipſo qui monebat, adſtaret, tunc docebat eum
quomodo && quibus verbis eſſet orandum. Dyſeuſſo
deinde ſomno, notarium juſſit aſoiri, & ſicut au-
„dierat, hæc verba ditctavit: Summe Deus, te ro-
„gamus. Sancte Deus, te rogamus. Omnem
„juſtitiam tibi commendamus, ſalutem noſtram
„tibi commendamus, Imperium noſtrum tibi
„commendamus. Per te vivimus, per te victo-
„res & felices exiſtimus. Summe Sancte Deus,
„ preces noſtras exaudi. Brachia noſtra ad te
„ tendimus. Exaudi, Sancte ſumme Deus. Scri-
buntur haæc in libellis pluribus, & per Prapoſitos
Tribunoſque mittuntur, at ſuos quiſque milites do-
ceat. Crevit animus univerſis, victoriam ſibi ere-
dentibus de calo nuntiatam. Statuit Inperator præ-
lium diei Kalendarum Maiarum, quæ oltavum

annum nuncupationis ejus implebant (ideoque ge-

ſta hæc anno C CCXIII, quo Kalendis Maiis

Imperii Cæſarei annus octavus complebatur)

. . . . x .
ut ſuo potiſſimum Natali vinceretur, ſicut ille vi-
&tus eſt, RNomæ. (id eſt, Maxentius) Maximinus
voluit praire maturius; pridie manè aciem compo-

ſuit, ut Natalem ſuum poſtridie victor celebraret.

Muntiatur in caſtra, moviſſe Maximinum. Capiunt
„ . ,.ℳ„
Miilitei arma, obvidmque procedunt. Campus inter-

Critica Hiſtorico-Chronologica

erat ſterilis ac nudus, quem vocant Serenum. 8 † C. IV.
Erat jam utraque acies in conſpeltn. Liciniani An. Ch. 314.

ſcuta deponunt, galeas reſolvunt, ad cælum manus
tendunt, praeuntibus Præpoſitis, & poſt Impera-
torem precem dicunt. Audit acies peritura pre-
cantium murmur. Illi oratione ter ditta, virtute
jam pleni, reponunt capitibus galeas, ſeuta tol-
luht. Procedunt Imperatores ad colloquium. Ferri
non potuit Maximinus ad pacem. Contemnebat
enim Liciniuim, ac deſertum iri à militibus exiſti-

meqabat, quòd ille eſſet in largiendo tenax, ipſe

autem profuſus; eoque propoſito moverat bellum, ut
exercitu Licinii ſine certamine accepto ad Conſtan-
tinum duplicatis viribus ſtatim pergeret.
Pergit cap. 47. Ergo propins acceditur, tuba

canunt ſigna procedunt. Liciniani impetu facto Pugnatur
3 6 f. inter Hera-

. . . ecleam &
dios expedire, nec tela jacere quiverunt. Maximi- Hadria-

nus aciem circumire ac milites Licinianos nunc nopolim.

adverſurios invadunt. Illi verò perterriti nec gla-

precibus ſollicitare, nunc donis. Nullo loco audi-
tur. Eit impetus in eum, & ad ſuos refugit. Cæ-
debatur acies ejus impune, & tantus numerus le-
gionum, tanta vis militum à paucis metebatur.
Nemo nominis, nemo virtutis, nemo veterum
præmiorum memor; quaſßi ad devotam mortem,
non ad pralium veniſſent, ſic eos Deus ſummus ju-
galandos ſubjecit inimicis. Jam ſtrata erat ingens
multitudo. Videt Maximinus aliter rem geri quam
putabat. Projecit purpuram, & ſumta veſte ſervi-
li fagit, (quod confirmat Euſebius lib. 9. cap. 10.
& lib. I. de Vita Conſtantini cap. 58.) ac fre-
tum trajecit. (Pugnatum eſt igitur, inquit Balu-
zius in Notis, in ea Imperii parte quam Lici-
nius tenebat, id eſt, inter Heracleam & Ha-
drianopolim, in campo quodam vocato Sereno,
ut capite ſuperiori dixit Lactantius) Ac in exer-
citu pars dimidia proſtrata eſt, pars autem vel de-
dita, vel in fugam verſa eſt. Ademerat enim pu-
dorem deſerendi deſertor Imperator. At ille Ka-
lendis Maiis, id eſt, una nolcte, atque una die,
Nicomediam alia nocte pervenit, cum locus pralii
abeſſet millia centum ſexaginta; raptiſque filiis, &
uxore „ & paucis Xα palatio comitibus, petivit
Orientem. Sed in Cappadocia colleltis ex fuga & ab
Oriente militibus ſubſtitit. Ita veſtem reſumfſit,
ſcilicet purpuram, Imperatoriæ Majeſtatis ſi-
gnum.
Tum cap. 48. Licinius verò accepta exercitüs
parte ac diſtributa, trajecit exercitum in Bythi-
niam paucis poſt pugnam diebus; & Nicomediam
ingreſſus »gratiam Dee, cuius auxilio vicerat, re-
tulit, ac die Iduum ſuniarum, Conſtantino at-
que ipſo ter Conſulibus, (anno nempe Chriſti
CCCXIII) de reſtituenda Eccleſia hujuſmodi li-
teras ad Praſidem datas proponi juſſit. Tum lite-
ras refert, quas Euſebius lib. 10. cap. 5. deſcribit
& lingua Latina, quà primüm editæ ſunt, ut
ipſemet docet. Poſtea Lactantius ait: His literis
propoſitis, etiam verbo hortatus eſt, (nempe Li-
cinius) ut Conventicula in ſtatum priſtinum red-
derentur. Sic ab everſa Eccleſia (à die ſc. xXIII
Februarii anni cccCIII) uſque ad reſtitutam
(uſque ad diem videlicet xIII menſis Junii
anni cCc CXIII, quà propoſitum eſt Nicome-
diæ edictum de reſtaurandis Eccleſiis) fuerunt
anni decem, menſes plus minns quatuor: (nem-
pe menſes tres, dies novemdecim) ideoque pax
univerſæ Eccleſiæ anno tantùm CcCXIIIred-
dita.
Capite 49. Lactantius ſubjungit: Sequenti au-
tem Licinio cum exercitu Tyrannun, profugus
conceſſit,

Maximini
Hial eritis.

3 0
An.C
Baron.
VlII

VIII.
Marimin:
tlichum in
fonm
Clrifiane.
. .

Mon. ny

XC. Iv.
a.Ch. 314.

V.
ugnatur
inter Hera-
clean &
Hadria.
nolmn.

le-
Nu⸗
C.
e,
9
1t
1b
ſi⸗
„ VI.
par Berliſ

W= zecdita.

n
. Drod
A⸗
tiſti
l⸗
lie⸗
ibit
Ut
teri⸗
li⸗
il-
111
tam
vnii
me-
unt
ein⸗
l-
VII.
4 N xinini
us iyferitki

„
1

1,

1

in Annales C. Baronii.

5 F C. IV. conceſſit, & rurſus Tauri montis anguſtias petit,
An. Ch. 314. munimentis ibidem ac turribus fabricatis iter ob-

Baron. num.

VIII & ſeqq-

VIII.
Maximini
sdictum in
Javorem
Chriſtiano-
rim.

Baron. n. v

& ſeqq.

ſtruere conatus eſt, & inde dextrorſum perrumpen-
tibus omnia vicétoribus, Tarſum, poſtremò confu-
git. Li cům jam terrà marique perterreretur, nec
ullum ſperaret refugium, angore animi ac metn
confugit ad mortem, quaſi ad remedium malorum,
quæ Deus in caput ejus ingeſſit. Sed print cibo ſe
inferſit, ac vino ingurgitavit, ut ſolent hi qui hoc
altimèò ſe facere arbitrantur. Et ſic hauſit vene-
num. Cujus vis referto ſtomacho repercuſſa, vale-
re non potuit in praſens, ſed in languorem malam
verſa peſtilentiæ ſimilem, ut diutius protracto ſpi-
ritu cruciamenta ſentiret. Jam ſavire in eum cœ-
perat virus, eujus vis cuùm præcordia jus ureret,
inſuſtentabili dolore uſque ad rabiem mentis elatus
eſt, adeo ut per dies quatuor inſanid pereitus hau-
ſtam manibus terram velut eſuriens devoraret.
Deinde poſt multos graveſque eruciatus, cum ca-
put ſuum parietibus infligeret, exiliernnt ocali
ejus de caveis. Tunc demum, amiſſo viſu, Deum
videre cæpit candidatis miniſtris de ſe Judican-
tem. Exclamabat ergo ſicut ii qui torquerr ſolent,
& non ſe, ſed alios feciſſe dicebat. Deinde quaſi
tormentis adactus fatebatur, Chriſtum ſubinde
deprecans & plorans ut ſuimet miſereretur. Sic in-
rer gemitus, quos, tanquam cremaretur, ede-
bat, necentem ſpiritum deteſtabili genere mortis
zffavit. Baluzius rectè in Notis obſervat, non
ſtatim mortuum eſſe Maximinum ac Tarſum

pervenit, ſed aliquanto tempore graviſſimos

dolores ſuſtinuiſſe, ſicque non videri, eum an-
te menſem Auguſtum periiſſe. Cùm enim ei pe-
ragranda fuerint aliquot milliaria, ut Tarſum
Ciliciæ urbem perveniret, in Cappadocia pri-
mùm, dein in Tauri montis angulſtiis ſubſtite-

rit, ubi munimenta ac turres fabricavit, ad ar-

cendos nempe inſequentium Licinianorum im-
petus, fieri vix potuit, ut is qui Kalendis Maiis
pervenit Nicomediam, Tarſum venerit ante
menſem Julium ſequentem; adeo ut Maximi-
nus ante menſem Auguſtum non periiſſe videa-
tur.
Literæ de reſtituenda Eccleſia ad Præſidem
miſſæ, die quidem Iduum Juniarum Nicome-
diæ propoſitæ ſunt, ut teſtatur Lactantius, ſed
datæ fuerant Mediolani eodem anno, Chriſti
ſc. CCCXIII, circa menſem Marrtium, ut
Conſtantinus & Licinius in iisdem diſertè aſſe-
runt. Cardinales Baronius & Noriſius in Diſſert.
de Numiſmate Licinii Aug. cap. 2. ſcribunt, Li-
cinium edictum illud ad Maximinum tranſmi-
ſiſſe, ut toto etiam Oriente ab eodem publica-
retur, Citantque hanc in rem Euſebium lib. 9.
cap. 9. cujus verba anno CCCXII, num. X
retuli. At Euſebius eo in loco loquitur tantùm
de priori Conſtantini edicto anno CCCXII
emiſſo, quod ad Maximinum miſſum fuiſſe tra-
dit. Sed quando Euſebius de poſteriori edicto
anno CCCXIII dato verba habet, ad Maxi-
minum miſſum non refert, licèt & illud ad eum
miſſum non dubitandum. Euſebius itaque lib,
9. Cap. 10. poſtquam narravit, Maximinum jam
debellatum cum ſummo dedecore ad partes Im-
perii ſui reverſum eſſe, ait, illum, cùm Chri-
ſtianorum Deo gloriam laudemque tribuiſſet,
legem pro eorundem libertate tuliſſe, quam
integram recitat. Tum ſubdit: Hæc ſunt Tyran-
ni verba, quæ poſt edicta ilda adverſus Chri-
ſtianos in areis tabulis ab ipſo propoſita, nondum
anno kenl⸗ exacto, ſubſecuta ſunt. Loquitur Eu-
om. I.

373

ſebius de alio reſcripto Maximini anno c ccCXII SXC. IV.

ab illo emiſſo, & lib. 9. cap.7. ab ipſomet Euſebio An. Ch. 314.

recitato. Ex quibus verbis manifeſtum fit, le-
gem Maximini, quam Euſebius lib. 9. cap. 10.
refert, datam eſſe anno c cC cxIII „& hæc ver-
ba, quæ in ea leguntur, Superiore anno datis ad
Eingulos Provinciarum Præſides literis ſtatuimus,
ut ſi quis adharere huic ſebtæ vellet, ei lceret in
propoſito ſuo permanere, de epiſtola Maximi-
ni ad Sabinum Præfectum Prætorii ſui anno
ccCcCXII poſt devictum Maxentium ſcripta,
intelligenda eſſe, ut rectè Valeſius in Notis vi-
Em. Card, Noriſius citatus, qui quando Dil-

IX.

ſertationem de Numiſmate Licinii Auguſti ſcri- Edicta in

pſit, librum Lactantii de Mortibus Perſecuto-
rum non viderat, primum & ſecundum Con-

. vorem
Christiano-
rum inter ſe

ſtantini edictum inter ſe confundens, dicit, Va- non confun-
leſium errare, quòd Euſebius lib. 9. cap. 9. teſte- denda.

tur, Maximinum dediſſe ad Sabinum epiſtolam
pro Chriſtianis, poſtquam accepit edictum,
quod pro iiſdem Chriſtianis Conſtantinus &
Licinius publicarant. Cùm autem illud Medio-
lani anno ccCXIII datum fuerit, & Maxi-
minus in eo dicat, ſe ſuperiore anno legem ad
Præſides Imperii ſui direxiſſe, poſt edidum
nempe anno CccCXIII à Conſtantino & Lici-
nio ad ſe tranſiniſſum, ſequitur inquit, hanc alte-
ram Maxifmini legem latam eſſe anno cccxIV,
ideoque uti Baronius exiſtimavit, eo anno, non
verò⁹ CCCXIII, Maximinum periiſſe. Verùm
non ita ſe res habet. Euſebius enim lib. 9. cap.
92. loquitur de primo edicto à Conſtantino & Li-
cinio ad Maximinum anno c ccXII tranſiniſ-
ſo. Maximinus verò mentionem facit literarum
ad Sabinum anno cc cxII miſſarum, quas ipſe-
met ſcripſit, non poſt edictum Conſtantini Me-
diolano datum, ut exiſtimat Card. Noriſius, ſed
poſt prius edictum Conſtantini, quod tempo-
rum injuriâà periit. Quare duo illa edicta à Con-
ſtantino & Licinio in favorem Chriſtianorum
emiſſa, quæ Baronium alioſque Viros doctiſſi-
mos in errorem induxère, omnino diſtinguen-
da; ac pro certo habendum, poſt primum Con-
ſtantini & Licinii edictum Maximinum ad Sa-
binum Præfectum Prætorii ſui in gratiam Chri-
ſtianorum ſcripſiſſe, idque anno trecenteſimo
duodecimo; poſt ſecundum verò Conſtantini
& Licinii edictum anno c cC cCxIII Mediolani
datum, quod ſolum extat, pro explorato ma-=

nere debet, Maximinum eodem anno edictum

aliud dediſſe in favorem Chriſtianorum, quod
Euſebius lib. 9. cap. 10. & Lactantius citatus cap.
48. nobis conſervarunt. Duo itaque edicta tam
Conſtantino & Licinio, quàm à Maximino pu=
blicata: ſed ex illis tria tantùm ad nos pervene-
runt; duo nempe Maximini & unicum Con-
ſtantini ac Licinii. Epiſtolam autem & edictum
hic non diſtinguo.
Gocthofredus in Commentario Legis Cod,

X.

Theodoſ. a. De cenſu. datæ Kal. Zun. Conſtanti- ibuta in

no Aug. III, & Licinio U. . odium Reli-
32 ICoſ. anno ſc. cccxiii, iosis wer
Iitæ Licinias

in cujus fronte legitur, idem AA. ad Euſebium

V. P. (id eſt, Virum Perfectiſſimum) Præſidem tollit.

Liciæ & Pamphyliæ, deduci exiſtimat, ante men-
ſem Junium coôntigiſſe Maximini interitum, ac
univerſum Orientem in Licinii poteſtatem ve-
niſſe. Càùm verò Lycia ac Pamphylia ante annum
ccCcCXXIV Conſtantini Imperio non acceſſe-
rint, uni Licinio laudatum Reſcriptum attribuen-
dum, ac ex conſequenti ante Junium mortuo
11 Maximine

5 F C. IV

3/4—

Maximino idem in Aſia imperabat. Hæc Go-

An. Ch. 314. thofredus. Card. Noriſius laudatus, qui arbi-

XI.

Imperium

exactionibus auri
attreverat.

Baron. an.

tratur, Maximinum currenti tantim anno de-
victum, ait errorem irrepfſiſie in ſubſcriptionem,
legendumque Conſtantino I V & Liciniol Coſ.
ideoque eam Legem anno ſequenti datam. Sed
ex dictis eam ſubſcriptionem minimè immutan-
dam conſtat. Licinius itaque, cujus ea Lex eſt,
poſt Maximinum Kalendis Maii debellatum,
ejuſque ad Tauri montis anguſtias fugam, ut Ur-
banam plebem, quæ ſub Galerio Maximiano vel
Galerio Maximino ad capitationem per Lyciam
& Pamphyliam vocata fuerat, ſibi demereretur,
priſtinæ veterique immunitati reſtituit, ad quam
ſolvendam proculdubio Chriſtianæ potiſſimùm
Religionis odio atque occaſione coacta fuerat.
Sanèe Euſebius lib. 8. cap. 27. Maximi-
num omnes Provincias Imperio ſuo ſubjectas,
„ argenti, & ingentium pecuniarum
exactionibus attriviſſe ſcribit: neque contra
Chriſtianos hæc tantum acta, ſed & contra alios
omnes. Locum Euſebii refert Baronius. De

307. num. Martyribus in Pamphylia & Lycia nominatim,

XXVIII.

XII.

Tria Mäazrk
mini initia

diſtinguen-
da.

& quidem Bergæ, Sidæ, hoc tempore, videnda
Martyrologia. Quomodo & Julianus Apoſtata
Chriſtianæ Religionis odio poſtea Cælareà e
Cappadociæ civitatum numero expunctâà, (qua
de re Sozomenus lib. 5. cap. 4. & 10. & Grego-
rius Nazianzenus Orat. 3. adverſus Julianum
plebem Chriſtianam Cæſarienſem unà cum uxo-
ribus & liberis cenſeri voluit, & quemadmo-
dum in pagis, tributa ſolvere; quæ doctè à
Gothofredo in laudatæz Legis Commentario
adnotata, qui addit, eam capitationen aliud
non fuiſſe, quàm modum collationis pro capi-
tum numero.
Vicdtor de Cæſaribus ait: Maximinus poſt
biennii Anguſtum Imperium periit, ubi Imperii
ejus initium à Galerii Maximiani morte dedu-
cit; ſic enim verum eſt, eum biennio imperaſſe.
Victor in Epitome his verbis Maximini Impe-
rii durationem exprimit: Galerius Maximinus,
Ceſar quadriennio, dzhine per Orientem Augu-
ſtus triennio fuit; id eſt, poſt mortem Galerii
Maximiani imperavit triennio, annis ſc. cccxx,
CCCXII, & CCCXIII. Sed tanquam Cæſar
imperavit quadriennio, à fine nempe anni
CCCVII uſque ad initium anni cccxXI, quo
interiit Galerius Maximianus, qui Auguſtus ſe-
nior erat, & præ quo Maximinus Cæſar dici
poterat. Certè Lex Cod. Theod. 1. Dejure Eſci.
data Conſtantino A. I V & Licinio IV Coſſ. an-
no ſc. cccxy, hunc titulum præfert: Imp. Con-
ſtantinus A. & Caæſar ad Populum, ubi Cæſaris
nomine Licinius intelligitur, qui reſpectu Con-
ſtantini ſenioris Aug. Cæſar ibidem dicitur. Præ-
terea in Actis purgationis Cæciliani coram £-
liano Proconſule Africæ habitis, Voluſiano &
Anniano Coſlſ. anno ſc. currenti, legitur: Apud
Mäaximos Imperatores cauſa agenda erit; & in-
feriùs: Conſtantinus Maximus ſemper Auguſtus
&& Licinius Ceſar, ita pietatem Chriſtianis exhi-
bere conantur, &. Ubi Licinius Auguſtus ap-

pellarur Cæſar, quia Africa non ei, ſed Con-

ſtantino ſubdita erat. Sic itaque Victor expli-
candus, non verò, ut perperam multi, de Cæ-
ſarea dighitate poſt abdicationem Diocleriani
S& Herculii accepta. Nam hoc modo annos
Imperii ejus numerando regnavit annos octo
& menſes aliquot, ut ſuprà cum Lactantio di-
zimus. Quòd ſi annos ejus numeremus ab eo

Cricica Hiſtoric Ohronologica

tempore, quo ſemetipſum Auguſtum renuntia- S C. IV.
vit, uſque ad mortem ejus, ſex annis impera- An. Ch. 314.

vit, quot ei in Numiſmatis Græcis apud Golt-
zium attribuuntur. Ex his locis ſic rectè expli-
catis facile eſt intelligere locum Socratis non
parum impeditum. Is Iib. r. cap. 2. inquit: Gale-
rius Marximianus totius Imperi clavum regens
abivit & vita, ocum Licinium prius Imperatorem
ereaviſſet. Erant alii eodem tempore Auguſti,
Conſtantinus videlicet in Galliis, Maximinus
& Licinius in aliis Romani Orbis partibus. Sed
quia Galerius Maximianus erat ſenior Auguſtus,
primumque inter ipſos locum in titulis atque
honoribus obtinebat, rectè dicitur à Socrate to-
tius Imperii ſummam adminiſtraſſe: adeo ve-
rum eſt, utrumque Victorem eo modo, quo
diximus, explicandum. Liquet præterea, Anti-
quos in Imperatorum annis numerandis ſæpe ad
annos Julianos reſpexiſſe eoſque licet incom-
pletos, & aliquot menſibus aut diebus tantùm
inchoatos, tanquam ſi integri fuiſſent, compu-
taſſe; quod tanquam principium aliquod Chro-
nologicum obſervari cupio.
Lactantius lib. de Mortib. Perſecutor. narrato

XIII.

Maximini interitu, cap. 50. inquit: Hoc modo Stirbs Ly-

Deus univerſos perſecutores nominis ſui debellavit,
ut eorum nec ſtirps nec radix ulla remaneret. Nam
Licinius ſummä rerum potitus (anno nempe

6

rannorimnm

enditus
vulſa.

CCCXIII)) in primis Valerium, (Valerium ſc. Baron. num
Valentem, de quo anno ſuperiori locuti ſumus) x1 & xX v.

quem Maximinus iratus, nec poſt fugam quidem
cum ſibi videret eſſe pereundum, fuerat auſus oc-
cidere, idem Candidianum, quem Valerius
concubina genitum ob ſterilitatem adoptaverat, ne-
cari juſſit. Mulier tamen, ut eum vixiſſe cognovit,
mutato habitu comitatui ejus ſe miſeuit, at fortu-
nam Candidiani ſpecularetur. Quia Nicomediæ ſe
obtulerat, & in honore haberi videbatur, nibil
tale meiuens occiſus eſt. Et illa, exitu eius andito,
protinus fugit. Idem Severi filium Severianum,
Jam atate robuſtum, qui fugientem Maximinum
ex acie fuerat ſocutus, tamquam poſt obitum ejus
de ſumenda purpura cogitaſſet, capitali ſententiæ
ſubjettum interemit. Qui omnes Licinium jam pri-
dem quaſi malum metuentes, oum Maximino eſſe
maluerant, præ Valeria, quæ volens Licinio in om-
nes Maximiani hareditates jure ſuo cedere, idem
Mawximino negaverat. Iphus quoque WMaxineiki
filium ſunm maximum agentem in annis olto, &
filiam ſeptennem, quæ deſponſa fuerat Candidia-
no, extinxit. Sed prius mater eorum in Orientem
pracipitata eſt. Ibi ſape illa caſtas faminas mergi
jaſſerat. Sic omnes impii vero & juſto judicio Dei,
eadem quæ fecerant, receperunnt. Tum cap. 5I. Va-
leria quoque per varias Provincias quindecim
menſibus plebeio cultu pervagata, poſtremèò apud
Theſſalonicam cognita, comprehenſa cum matre
(Priſca ſc.) pœnas dedit. Dactaæ igitur mulieres
cum ingenti ſpectaculo & miſeratione tanti Caſais
ad ſupplicium; & amputatis capitibut, corpora ea-
rum in mare abjecta ſunt. Ea illis pudicitia &
conditio exitio fuit. Hæc Lactantius, qui poſtea
egregio Operi ſuo, tot Scriptoribus ignoto, co-
ronidem imponit. Maximinus vivis ſublatus,
edictis publicè propoſitis, impiiſſimus ac dete-
Nandi nominis, Deoque inviſus TVyrannus appella-

tus eſt. Sed & imagines, quaæ iph liberiſque ejns

honoris causa poſitæ, dejeltæ confraltæque ſunt,
inquit Euſebius lib. 9. cap. II. ubi narratis ſup-
pliciis de iis„ qui eum adversùs Chriſtianos
impulerant, ſumtis, addit: Acdjecti s .
us

540
41. 0

IE
har lul⸗
ta

Baton. nu
XIV.

Xy.
rarin k
Huis ANuh.
lenſi hiſ.
lart erhli

+ S=. = — - ¶

—
—

Ii⸗

0 AXlII.
40 dkirht y⸗
t. rannorleſn
ce,.
m huitu
evulſa.
6 .-

. Baron,num.
X1& XV.
1,
⸗
ex
e-
it,
u-
lil
.

n,
ℳ.
14

1⸗

4tl,

5 KC. IV. bus etian WMaximini hberi, quos ille jam Imi-
An. Ch. 314. perit conſortes „ & titulorum atque imaginum
Participes fecerat. Qui Euſebii locus lucem
accipit ex iis, quæ mox ex Lactantio retuli-
XIV. Victo anno ccCXIII Maximino, inſtituta
Pax Eccle- celeberrima epocha 4 pace Eccleſiæ reddita de-
ſis vaddits. ſumta. Ejus memineère Euſebius in Ghronico, &
Auctor Chronici Alex. dum de Conſtantii Au-
Baron, num. guſti Conſtantini M. filii morte loquitur. De-
X av. dicatæ poſtea Eccleſiæ per ſingulas urbes, &
Conventus Epiſcoporum habiti, ut habet Eu-
ſebius lib. 10. cap. 3. qui capite ſequenti reeitat
Orationem in dedicatione templi ri omnium
quæ in Phænice eram pulcherrimi, habitam.
Sed, cùm Euſebius annum, quo hæc Encænia
Tyri celebrata, non memoret, non dubium,
quin ea ad annum ſequentem referenda ſint,
quo Eicinius in Oriente Decennalia exhibuit.
Nam poſt pacem Eccleſiæ redditam Derennalia
& id genus feſta ingenti pompa ab Imperatori-
bus ecdita, templa Ohriſtianorum uti antea Pa-
ganorum, iiſdem annis de more condita dedi-
cataque, & Religio Chriſtiana iis occaſionibus
deprimi alias ſolita, vindicata & exaltata.
XV. Anum. XIX ad XLI. Hoc anno Felicis Ap-
Purgatio E- tungenſi Epiſcopi cauſa in Africa diſcuſſa eſt.
licis Adtαaα. Cm enim Donatiſtæ conquererentur, non om-
l. nem cauſam in Synodo Romano ab Epiſcopis
ecsies. auditam fuiſſe: neque enim de Eehice & aliis
Caæciliani ordinatoribus, quos Donatiſtæ Tradi-
tionis reos eſſe dicebant, inquirendum efſle cen-
fuerat Miltiades; Imperator omnem criminan-
di anſam ipfſis volens adimere, mandavit Vero
agenti Vicariam Præfecturam per Africam, ut
de crimine Traditionis, quod Felici Epiſcopo
objiciebatur, diligenter inquireret. Sed dum
Ferus juſſionem Principis exequi aggrederetur,
in diuturnum morbum incidit. Quare ATlia-
zuas hoc anno Proconſul Africæ partes Vicarii
agendas ſuſcepit, & negotium Felicis ad exa-
men & juriſdictionem ſuam revocavit. Inductus
eſt in judicium Claudius Saturianus, qui fuerat
Curator civitatis Aptungenſium tempore perlſe-
cutionis, id eſt, Diocletiano VIII & Maxi-
miano VII Coſſ. ut ex Geſtis municipalibus,
quæ ab ipſo confecta erant, perſpici poſſet,
utrum Felix Epiſcopus Aptungenſis ſacros Co-
dices cremandos tradidiſſet. Exhibitus etiam
eſt Calidius Gratianus, Curaror ejus anni,
quo quæſtio agitabatur, ut ſcilicet Acta mu-
nicipalia ſuperioris temporis Magiſtratuum in
judicium afferret. Præter hos exhibitus eſt in
judicio Superius Stationarius „ Solon ſervus
publicus, & Ingentius Scriba „ & Alſius Cæ-
cilianus, qui fuerat Magiſtratus ſeu Duumvir
municipii Aptungenſium tempore perſecutio-
nis. Quibus omnibus ad inſtructionem cauſæ
Felicis exhibitis in judieio Proconſulari, Nlia-
nus Proconſul cognitionem exorſus eſt. Lecta
ſunt primùm Acta municipalia. I nterrogati Sa-
turninus ſeu Saturianus, & Calidius Curato-
res, & Superius Stationarius, & Cæcilianus
Duumviralis. Ex quorum reſponſis Felicem Epiſ-
copum integrum eſſe conſtitit à traditione ſa-
crorum Librorum. Ingentius verò Epiſtolam Cæ-
ciliani & Acta municipalia falſaſſe convictus,
in carcerem miſſus eſt, ut altiori interroga-⸗
tioni ſervaretur. Extat ſententia Eliani Pro-
conſulis in lib. 1. Optati & in Geſtis purgatio-
nis Felicis.
Tom. I.

in Annales C. Baroni.

Porro lianus Proconſul cauſam Felicis au- S & C. IV.-
divit, Voluſiano & Anniang Coſ. XV Kalend. An. Ch 314.

MWartia, Aà eſt, poſt menſes ferme quatuor 4 XVI.
judicio Miltiadis, ut ſeribit Auguſtinus in li- A'ns purgs-
ju 1⁵, ut ctibit Aug tionis tem-
bro ad Donatiſtas poſt Collationem. Quod ta- bus
men non ita aceipiendum eſt, quaſi eo ĩpſo die
cauſa terminata ac judicata ſit. Neque enim in-
tra unius diei ſpatium tot Ceſtorum documenta
perlegi, tot perſonæ interrogari potuerunt. Cùm
ergo dicit Auguſtinus, cauſam Felicis ab Slia-
no auditam fuiſſe XV Kalend. Martias, intelli=
gere debemus tunc primùm audiri cœpiſſe, ut
inquit Valeſius in Diſſert. de Schifmate Dona-
tiſtarum cap. II. qui plura hac de re ibidem ha-
bet. Legenda eriam Acta purgationis Pelicis
Epiſcopi Aptungenſis Tomo II Miſcellaneo-
rum Baluzii, & Notæ, quibus eadem illu-
ſtravit.
Ad num. XLI & ſeqq. Multa dubia circa vYVII.
Concilium Arelatenſe primum hoc anno habitum Controver-
moveri poſſunt. Et primò quidem, utrum Ple- Ra de reba-=
nari Concilii, in quo quæſtio de Baptiſmate Ptixarione 2
Heæreticorum finita eſt, nomine, Divus Augu- cn it .
ſtinns hoc Concilium, vel Nicænum imellexe- baen. derwe
rit. Exiſimavit Launoiuc, Auguſtinum locutum
eſle de hoc Arelatenſi Concilio, Joanney verè
Necolai & contrà pro Nicæno ſtetit, ur videre
eſt in Opuſculis ab utroque hac de re publica⸗
tis. Sed Nicolai ſententia præferenda, repugna-
re ſcilicet S. Auguſtini ſententiæ, ut Arelatenſe
Concilium ejus ſenſu Plenarium, id eſt „Oeca-
menicum intelligatur. Si enim Concilium, in
quo Cæciliani cauſa finita Arelatenſe nempe;
fuiſſet Plenarium totius Orbis & Eccleſiæ uni-
verſæ Concilium, illudque eo nomine S. Augu-
ſtinus intellexiſſet, Cæciliani cauſam toti Orbi
terrarum ineognitam non recte dixiſſet. Quod
enim à totius Orbis Epiſcopis in Concilio Pple-=
nario ſeu Oecumenico conſidentibus ſolenniter
judicatum eſt, toti Orbi terrarum incognitum
nemo rectè dixerit. Et tamen Auguſtinus in li=
bro ad Donatiſtas poſt Collationem cap. 18.
Hat verba, inquit, per Orbem terræ eni verſa
perſonat Eccleſia: Tſtimonium Dei novi nego⸗
tium Ceciliani non novi. Et lib. 4. contra Ceseſ⸗
coônium cap. 25. Licuerit & piſcopis veſtris, neſcio
quo Donatiano vel Numidico privilegio, de ſuo
ignorare Gollega quidquid Afriba tota conclama-
bat. Chm Afris ab Axfris objecta erimina (nun-
quam probata, toties abſoluta ) Orientalibus terræ
nibus ignota eſſe non ſinant. Valeat apud vos
Baptiſcnus ab Optato datus, quem ſic damnars
nofuiſti, nt non fueris auſus abſolvere: & non va-
leas datus Baptiſmus in Eccleſtis Apoſtolico labo-=
re fundatis, Corinthiorum, Galatarum, Epheſio-

rum; Coloſſenſium, Philippenſium, Theſſaloniten-

hum, ceterarumque in ſanbkis literi conſeripta-
rum, ubi Caciliani non dico Fahſam crimen, ſed
fortè nec verum nomen anditum eſt? Et alcuſo⸗
tur confeientia tot, anstarumque gentium Chri-
Kianarum, quia remotiſſimas lites ignoravit Afro-
rum. Ubi Auguſtinus, quod & paſſim alibi in-
culcat, cauſam Cæciliani Orbi terrarum, aut ſal-
tem plurimis & nobiliſſimis Catholici Orbis
Eccleſiis fuiſſe incognitam aſſerit.
Nomine itaque Plenarii Concilii, in quo XVIII.
quæſtionem de Baptiſmo Hereticorum abſolu- NWomine
tam fuiſſe ſæpe ſcribit Auguſtinus, Nicænum Coneilis Ple-
intelligendum. Illud enim omnes Hæreticos vae Siagg.
cum illorum Baptiſmo in Eccleſiam ſuſcipien- gendum.
dos ſanxit, ſi ad eam ejuratis erroribus rever-
11 à2 terentur;

376
3⁸ £ C. IV. terentur;, exceptis Pauli Samoſateni diſcipulis.
An. Ch. 3r4. Quare cùm Concilium illud totius Orbis &
univerſæ Eccleſiæ Plenarium fuerit, & ante
Auguſtini nativitatem, nec multùm diu poſt
motam de baptizandis Hæreticis controverſiam,
& poſt Synodum Arelatenſem fuerit celebra-
tum, non aliud à S. Auguſtino intellectum vi-
detur nomine Concilii Plenarii, in quo con-
troverſia de Baptiſmo Hæreticorum diremta
eſt. Hinc Hieronymus in Dialogo adverſus Lu-
ciferianos ait: Synodus quoque Nicæna, cujus
aulb antè fecimus mentionem, omnes Hareticos
ſuſcepit, exceptis Panuli Samoſateni diſcipulis;
& quod his majus eſt, Epiſcopo Novatiano-
rum, ſi converſus fuerit, Presbyterii gradum
ſervat.
XIX. Verum quidem eſt, Divum Auguſtinum
Varia Sy:
nodi parti- agnovit ut OEcumenica, ut Concilium Baga-
culares Ple- . 2 *
narie appel. jenſe, quod 4 Donatiſtis celebratum eſt, ut
Iatæ. ortum inter eos ſchiſma ſedaretur, & cui tre-
centi decem illius ſectæ Epiſcopi interfuerunt,
quod Auguſtinus Plenarium vocat lib. 2. de Ba-
ptiſmo contra Donatiſtas cap. 7 & paſſim alibi,
qui tamen Concilium illud Oecumenicum non
exiſtimavit. Sic etiam in Codice Canonum Ec-
cleſiæ Africanæ Conciliis Nationalibus totius
Africæ tribuitur Plenariorum Conciliorum no-
men, ut videre eſt numeris XIX, XXVIII,
CXVII & CXXXVIII. Sed inde non ſe-
quitur, Auguſtinum Plenarii Concilii nomine
Arelatenſe intellexiſſe, quod Oecumenicum
non fuit. Nam Concilium Bagaienſe Plenarium
vocavit, non ſimpliciter, vel Plenarium totius
Orbis & univerſalis Eccleſiæ, ſed Plenarium Do-
natiſtarum, qui omnes ad illud convenerant. Sic
in Codice Canonum Eccleſiæ Africanæ Synodi
illius regionis paſſim Plenariæ appellantur ſe-
cundùm quid & cum aliqua limitatione, id eſt,
Plenariæ Africæ, non verò Plenariæ totius Or-
bis & univerſalis Eccleſiæ.
XX. Nec obſtat ſecundè, quòd Canone 8. Conci-
In Concilio Iii Arelatenſis ſancitum ſit, Hæreticorum Bap-

Arelat . . . 5
zäam tiſma non eſſe iterandum. Hinc enim non ſe-
Baptiſmo. quitur, Plenarium illud eſſe univerſalis Eccleſiæ

Concilium, in quo controverſia de Hæretico-
rum Baptiſmate diremta ſit; ſed ſolùm in eo,
occaſione data, de præfata quæſtione actum eſ-
ſe: quamvis ad quæſtionem juris & dogmaris
decidendam convocatum non eſſet, ſed ſolùm
ad quæſtionem facti diſcutiendam, & ad ex-
pendendum, an Cæcilianus ſacrorum Libro-
rum vere Traditor fuiſſet, an ejus proinde or-
dinatio legitima eſſet atque canonica; an jure,
an perperam Romani Concilii Patres ſub Mel-
chiade eum abſolviſſent.
XXI. Nec obſtat tertiò, quòèòd in Concilio Arela-
Coneilium tenſi ſecundo cap. 18. dicatur: Ad Arelatenſis
Arelatenſe Epiſcopi arbitrium Synodus congreganda: ad quam
, l-. urbem ex omnibus mundi partibus, præcipué Gal-
licanis ſub S. Martini tempore legimus celebra-=
tum fuiſſe Concilium, atque Conventum; & quòèd
Conſtantinus in epiſtola ad Chreſtum Syracu-
ſanotum Epiſcopum apud Euſeb. lib. 10. cap. 5.
dicat, ſe mandaſſe ut plurimi Epiſcopi e locis
diverſis & propè infinitis Arelaten ad Concilium
convenirent. Nam Concilium Arelatenſe per
exaggerationem quandam dixit, iſtud ex om-
nibus mundi partibus convocatum fuiſſe; cùm
hujus rimi Concilii Arelatenſis Patres ex di-
yverſis duntaxat Peovinciis ad iſtud ſe conveniſ-

uædam Concilia Plenaria vocaſſe, quæ non

Critica Hiſtorico-Chronologica
ſe teſtentur in Epiſtola Synodica ad Silveſtrum §S Æ C. IV.
Papam: Et cum diverſæ ſint Provinciæ, ex quibus An. Ch. 314.

advenimus, ita & varia contingunt, quæ nos cen-
ſemus obſervare debere. Denique Conſtantini
verba indicant quidem numerum maximum &
diverſitatem regionum, ex quibus Epiſcopos
ad Concilium Arelatenſe convocavit, non au-
tem diſertè ſignificat, quèòd ex univerſis Orbis
Chriſtiani Provinciis illos convocarit, ut hoc
Plenarium univerſalis Eccleſiæ Concilium eſ-
ſet. Quæ omnia Viro erudito obſervata. Rectè
quidem Launoius dixit, Concilium hoc malè
Provinciale in Collectionibus Conciliorum in-
ſcriptum eſſe, ſed hinc perperam inferebat,
Plenarium univerſæ Eccleſiæ Concilium appel-
landum; cùm tantùm Patriarchale Occidentis ,
Concilium fuerit.
Altera quæſtio movetur de numero Epiſco- .
porum, qui huic Synodo interfuere. De nume- Pe zr
ro Epiſeoporum, inquit Valeſius in Diſſert. de one &.
Schiſmate Donatiſtarum cap. 9. qui huic Synodo latenſi in-
interfuerunt, non levis diſſenſio eſt. In Epiſtola terſuere.
quidem pnodica tres ac triginta dumtaxat nomi- Baron. num.
nantur, cum tamen in ſubſeriptionibus quatuor x 1 172.
ſupra quadraginta numerari videamus. Cajus
diſeriminis hæc probabilis ratio afferri poteſt, quòd
in Synodica quidem ii tantům commemorantur
Epiſcopi, qui Cincilio interfuerunt: in ſubſorip-
tionibus verd, etiam Presbyterorum nomina refe-
runtur, qui ab Epiſcopis ob certas cauſas abſen-
tibus miſſi fuerant ad Synodum. Quòd autem
Baronius ducentos Antiſtites huic Concilio inter-
fuiſſe ſeribit, ex lib. I. Auguſtini adverſus Par-
menianum cap. 5. in eo manifeſte hallucinatkr.
Neque enim de Arelatenſi Concilio ibi loquitur
Auguſtinus, ſed de Concilio RKomano; cui non
dacenti, ſed novemdecim tantàùm Epiſcopi inter-
fuerunt, ut inter omnes conſtt. Quare apud Au-
guſtinum pro 200. ſoribendum eſt 20. Hæc Vale-
ſius. At Auguſtinum loqui de Concilio Are-
latenſi verba immediatè ſequentia confirmant:
Et tamen in his omnibus, quamvis magna teme-
ritate, Ialos, Gallos, & Hiſpanos accuſant, reli-
ctis ceteris tam multis Provinciis atque gentibus,
à quibus nefando ſacrilegio ſeparati ſunt: quibus
utique obeſſe non poſſent crimina Italorum, llaiſ-
panorum, atque Gallorum, etiam ſi vera diceren-
tur. Neque enim Italos, Gallos, Hiſpanos Do-
natiſtæ accuſaſſent, ſi ab illarum Provinciarum
Epiſcopis Ceæcilianus abſolutus non fuiſſet. Ip-
ſorum quippe judicio acquieſcere recuſabant,
quia Traditores ipſos & Traditoribus commu-
nicalſe cauſabantur. In Concilio verò Romano
ſub Melchiade nulli ex Hiſpania adfuerunt Epiſ-
copi, ſed quindecim duntaxat Itali & tres Galli,
teite Optato. Quare S. Auguſtinus ducentos
Epiſcopos, à quibus Donatiſtas victos, dicit, ad
Concilium Arelatenſe refert.
Sirmondus, ut videre eſt Tom. I. Concilio- XXIII.
rum Labbei, alio fundamento communem ſen- Es Baronii
tentiam infringere conatur. In libris antiquis, in- ſententias
quit, quibus uſi ſumus non pautis, nuſquam plures le- Fracas .R*
untur, quàm hic a nolis repræſentati ſunt in univer-
Jum LMNXI, Epiſcopi nimirum XMIILl Presbyte-
ri XVI, Diaconi IVL,Lectores II, Exorciſta , in
quibus ordinem & formam optimi antiquiſſimique
Codicis Corbeienſis, in quo Epiſcoporum nomina
Provinciarum & Civitatum nominibus præpo-
nuntur; cuùm in aliis, ſicut in Suriana editione
poſtponantur. Verùm, ut obſervavit Schelſtra-
tius parte 2, Antiquit. Illuſt. Diſſert. I. cap. 7.
Xt.

XXII.

6401

— — —.. — —

V.
lutum an (

Olſtanti- .
is inter-
furit Con. r
cilio 4ela⸗ f
zenſi. tole
i
Donnum t
tun c
ci
ru
huj
leg
We
C
6
C

C. I7.
n. Ch z.

Ducenti
niſpi Gj.
1040 Are⸗
latenſi in⸗
terſuere,

Baom aum.
XIII.

XA5A —

. .
1* mni
entantis
. nagil (06°*
„ ſrmi⸗

„.

§5 C 1V. art. 3. §. 2. hæc Sirmondi computatio confuta-
An. Ch. 314. rur ex iis, quæ ipſemet annotat ad Canonem 8.

XXIV:

de Afris rebaptizantibus, quem tanquam Con-

cilii Plenarii Auguſtinus opponebat Donatiſtis:
Cypriani Synodo, cujus illi auctoritate ſe rebapti-
Xare jactitabant, anteponendam docet Auguſti-
aus lib. 2. de Baptiſmo contra Donatiſtas cap. 9.
ubi poſt laudatam Plenarii Concilii auctoritatem:
Quapropter illud unum conſiderent . quod om-
nibus patet. Si auctoritas Cypriani ſequenda
eſt, magis ea ſequenda in unitate ſervanda, quâm
in Eccleſiæ conſuetudine commutanda. Si au-
tem Concilium ejus attenditur, huic eſt univer-

ſæ Eccleſiæ poſterius Concilium præponendum.

Nam & Concilia poſteriora prioribus apud po-
ſteros præponuntur, & univerſum partibus
ſemper jure optimo præponitur. Concilium Are-

latenſe, quocd Tranſmarinum & Univerſale jam

dixerat, hic rurſus Plenarium & univerſæ Eccle-
ſiæ Concilium vocat, quia ex univerſa Oceidentis
Eccleſia eb convenerant. Hæc Sirmondus, ex
quibus Schelſtratius arguit: Teſte Sirmondo
D. Auguſtinus opponit Concilium Arelatenſe
primum ſub Silveſtro, Concilio Carthaginienſi
ſub Cypriano, tanquam Concilium univerſæ
Eccleſiæ minori Provinciali, & univerſum ſeu
totum ſuæ parti: ſed Synodus Cypriani fuit
LXXXIIIEpiſcoporum ex omni Africa.
Quare juxta Auguſtini mentem Concilium Are-
latenſe, non ſolůùm habuit XXXIII Epiſco-
pos, ut putat Sirmondus, ſed plures LXXXIII,
ut tanquam univerſum & numeroſius, Synodo
Africæ prævaleat. Quod fortius urgeri Poteſt
ex aliis Auguſtini locis, ubi numerum Atrica-
norum Præſulum longè minorem exhibet, quàm
aliorum, qui in Synodo Plenaria (juxta Sir-
mondum, Arelatenſi prima) contra Cyprianum
ſtatuerunt.

Exiſtimavit Baronius; Conſtantinum Con-

Incertum an cilio Arelatenſi interfuiſſe, quòd Euſebius lib. 1.

Couſtanti-
tss inter-

uerit Con-
cilio Arela-

tenſi.

de Vita Conſtantini capiti 44. hunc titulum
præfixerit: Quomodo Synodis Epiſcoporum inter-
fnit; iſtum verò capiti 45. Ouomodo inſipientes
toleraverit: quo in ultimo capite meminit Euſe-
bius Africanorum ſeu Donatiſtarum turbas exci-

Baron num. tantium; putat enim Baronius, in duobus illis

P 1III.

capitibus de una eademque re, nempe de Con-
ciliis Conſtantino præſente celebratis „agi. Ve-
ràùm, licèt certum ſit, Conſtantinum aliquot
hujus anni menſibus in Gallia fuiſſe ‚ut liquet ex
Legibus ibidem ab eo emiſſis, incompertum ta-
men, an Eulſebius in ſecundo capite laudato lo-
quatur de iis, quæ in Conciliis geſta. Præterea
Concilium Arelatenſe ad Kalendas Auguſti indi-
Cum fuit, ut teſtatur Conſtantinus in epiſtola ad
Chreſtum Syracuſanorum Epiſcopum apud Euſe-
bium lib. 10. cap. 5. & in epiſtola ad Tlafium,
ſeu Ablavium, quam recitat Baronius. EO au-
tem die vix Conſtantinus Arelatis eſſe potuit,
cùm Idacius in Faſtis hoc anno ſcribat: Mis Conſſ.
bellum Cibalenſe fuit EIII Idus Octobr. in Pan-
nonia ſc. quò Conſtantino cum exercitu pergen-
dum fuit, ideoque menſe Septembri aut Augu-
ſto; cùm menſe Octobri adverſus Licinium pu-
gnandum fuerit. Quod bellum malè à Baronio
conſignatum, ſuo loco referemus. Valeſius in
Diſſert. de Schiſmate Donatiſtarum cap. 9. negat,
Conſtantinum Concilio Arelatenſi interfuiſſe,
quòèd nemo ex veteribus, ac ne ipſe quidem Au-
guſtinus, qui tamen de hoc Concilio ſæpiſſime
locutus eſt, id unquam affirmaverint; & ex epi-

in Annales C. Baroni:.

Tom. I. .

ſtola, quam Conſtantinum ad Epiſcopos poſt

Synodum Arelatenſem ſcripſiſſe Valeſius putat,

manifeſtè colligatur, eum Synodo non inter-
fuiſſe. Quòd ſi Imperator, inquit, huic Synodo
interfaiſſet, quonam modo auſi fuiſſent Donatiſtæ
ab ejus Synodi ſententia ad Imperatoris judicium
provocare? Quid enim hoc aliud erat, gqudm ab
Imeperatore ipſo appellare? Verùm argumentum
negativum plerumque errori obnoxium, & epi-
ſtola Conſtantini Patribus Concilii ſcripta, non
poſt Arelatenſe, ſed poſt Romanum Concilium
data, ut ſuo loco monſtravi. Nec mirum, ſi Con-
ſtantinus, poſtquam interfuiſſet Concilio Arela-
tenſi, audiſſet Donatiſtas ad ejus judicium pro-
vocantes, cùm, ipſo Valeſio citato teſte cap. 10.

Imperium Conſtantini plerique teprehenden-

dum putarint, quod adverſus Donatiſtas nimis
clementer ageret. Nihil itaque hac in re certi.
Marca lib. 3. de Concordia Imperii & Sacer-
dotii cap. 3. Synodum Laodicenam poſt Nicænam
celebratam oſtendit. Primè, quia Canone ſepti-
mo damnantur Photiniani Hæretici, qui ali quot
annis poſt Synodum Nicænam emerſere. Secun-
dò, in antiqua Collectione Laodicena locum
ſuum obtinet poſt Antiochenam anno ecCCxXLI
coactam. Exiſtimat itaque Marca, eam Synodum
anno trecenteſimo ſexageſimo quinto congrega-
tam, quòd eo anno Synodus Ullyriciana celebra-

ta fuerit ab Epiſcopis Aſianæ Diœceſeos: Laodi-

cena verò & diverſis Provinciis Aſianæ Diœæce-⸗
ſeos habita ſit Laodiceæ, quæ eſt Metropolis
Phrygiæ Pacatianæ. Sed hæc Præſulis doctiſſimi
conjectura ſubſiſtere non poteſt; cùm Synodus
IIlyriciana ad annum cccCLXXV pertineat, quo
tempore Damaſus Eceleſiam Romanam admini-
ſtrabat. Gothofredus in Notis ad Philoſtorgium
lib. S. cap. 3. & 4. ubi Philoſtorgius ait, Theodo-
Eum Lydiæ Epiſcopum in ſocietatem & commu-
nionem adlſcitis Phœbo & Auxiliano Lydiæ Epiſ=
copis Synodum coëgiſſe, & communi calculo

literas ſcripſiſſe ad Eudoxium & Marin adverss

Aetii, Candidi, Ariani, & aliorum ordinatio-
nes tanquam injuſtè & illegitimè factas. Gotho-
fredus, inquam, his perpenſis, exiſtimat, Theo-
doſium illum, qui Philadelphiæ in Lydia Epiſco⸗
pus fuit, teſte Epiphanio hæreſi LXXIII.
illum ipſum omnino Theodoſium videri qui
Canonum Laodicenorum maximè Auctor extitir,
ut refertur apud Gratianum diſtinctione 16. cap.
II. Quod confirmat ex Philoſtorgio „ qui ait;
Theodofiun à muliebribus voluptatibus prorſus
abhorruiſſe, & in Canonibus Laodicenis I, X,;
XXX, XXXI, XLIV, LILLIII, & LiIV,
illis voluptatibus, nuptiiſque variè fibula impo-
natur. Præterea ait Philoſtorgius, damnatas eſſe
Aetii & aliorum ordinationes taſiquam illegiti-
mè factas, cujus damnationis veſtigium aliquod
intermicat inter Canones Laodicenos, quorum
IV, V, XII & XIII lati ſunt adversùs illegi-
timas ordinationum ſeu ordinandorum formas.
Quæ conjecturæ valde veroſimiles; ideoque vi-
detur Synodus Laodicena ad annum trecenteſi-
mum ſexageſimum tertium pertinere. Loco enim
laudato Philoſtorgius de iis agit, quæ Joviano
imperante geſta ſunt. Porro Laodicena Synodus,
non Laodiceæ in Syria, ſed Laodiceæ in Lydia
ſeu Phrygia, & quidem Pacatiana, ſub quů
Lydia, ut præferunt Canones Laodiceni apud
Balſamonem, celebrata fuit. Nec mirum, Con-
cilium ab Hæreticis habitum Codicis Canonum
Eccleſiæ univerſæ partem facere, cùm ab Eccle-
. 11 3 ſia

5§ K« C. IV.
An. Ch. 314.

XXV.
Epocha Sy-
nodi Eabdi-
cenæ.
Baronius in
Appendice
Tome IV-=

An. Ch. 315.

XXVI.
Nova Impe-
rii diviſio.

Anno Urbis
1063.
Olymp. 273.
an. 3.
ſecundum
Baronilim.
Olymp. 273.

I.
Conſules.
Decennalia
Imperii Ca-
ſarei Con-
ſtantini.

II.

378

§8 Æ C. IV. ſia receptum fuerit, & nihil ejus moribus con-

trarium contineat. Ex quibus Baronii conjectu-
ris facile eſt reſpondere.
Nova hoc anno Imperii ſeu Orbis Romani
inter Conſtantinum & Licinium facta diviſio,
de qua, ſicuti & de bello Conſtantinum inter
& Licinium geſto, agemus infrà.

AXNNO PERIODI GRCO -ROMAN 5808.
1¹6 B. 12. P. 10. April. Indict. 3.
JESu CHRISTI 315.
SILVESTRI PAPA 2.
CONSTANTINI IO. LICINII 9.

Num. I ad V. Coſſ. Conſtantinns Aug. I V.
& Licinius Aug. IV. Uterque juxta ſecun-
dam regulam; ob Decennalia nempe Cælarei
Imperii à Licinio hoc anno exhibita, & ut con-
jicere licet, etiam à Conſtantino, quem certum
eſt anno tantům ſequenti Imperii Auguſtei De-
cennalia edidiſſe, & erraſſe Baronium, qui ea
cum præſenti anno copulavit. Quæ autem gam
in rem Cardinalis doctiſſimus affert, ad ea Vota
pertinent, quæ tertio die poſt Nonas Januarias,
ſeu tertio Nonas Januarii pro incolumitate Im-
peratorum fiebant, ut notatur in veteri Kalen-
dario à Lambecio edito, & indicat Capitolinus
in Pertinace. Diſtinguenda itaque tria Vota à
Romanis pro ſalute & incolumitate ſuorum
Principum nuncupari ſolita. Priora 111 Nonas
anuarit, ut jam dixi, fiebant, de quibus etiam

Paulus J. C. lib. 50. Digeſt. L. 233. De verborum

ſignificatione. ubi ait: Poſt Kal. Jan. die III pro
G⁴“ LüTE Principis Vöta ſaſcipiuntur. Secundè,
Vota pro eorum Natali genuino ſingulis annis
fiebant. Tertiò, ſingulis quinquenniis ac decen-
niis, & ſic deinceps, pro Natali Imperii eorun-
dem Vota Quinquennalia & id genus alia ſol-
vebant, aliaque in proximum quinquennium
ſuſcipiebant. Errant enim, qui hæc ultima Vota
ſingulis annis ab iiſdem facta crediderunt. Card.
Noriſius in Diſſert. de Numiſmate Licinii Aug.
profert è& Gaza Medicæa egregium Licinii Nuin-
mum inſcriptum. LICINIuS AucG. OB Du
FILIISuI. In poſtica, JoVI CoNS LICINI
Auc, & infrà, SIcC Xx SICXXSMNI. Quæ
ultimæ litteræ, inquit, ſic legendæ: Signata
moneta Nicomediæ anno I II, Liciniani ſcilicet in
Aſia Imperii. Iſtæ verò, Sic X Sic XX, SIcuT X
feliciter acta ſunt, Sic xxX feliciter peragantur.
In antica legendum, Licinius Auguſtus oblatio
devosa filii ſui, ſc. Licinii junioris hoc anno nati.
Sed is Nummus præſenti anno, qui tertius fuit
Licinii in Aſia regnantis, cuſus, non verò anno
ſequenti, ut exiſtimabat idem Card. doctiſſimus,
qui mortem Maximini anno cccxXIVcum Ba-
ronio contigiſſe putabat.
Licinius ifaque currenti anno, qui quintus

Decennalia erat ab eo, quo Imperii Cæſarei Quinquennalia
imperii Cæ- dedit, ejuſdem Imperii Decennalia celebravit.
ſarei Licinii. A quæ referenda Inſcriptio, quæ extat apud

Gualterium in Antiquis Inſcriptionibus Siciliæ.
RESTI TUITORI. LIBER
TATIS. AC FuNDATOR I.
PuBLIC £Æ⁊e. SECUIRITATIS.
D. VAL. LICI NIANO. LICINIO
PIo. FELICI. INVICTO. AudG.
DoMITIuS LATRONIANUS
V. C. Cog Rk. P. S. DEVOTUsS.
N. M. Quz. Ejus.

Critica Hiſtorico-Chronologica

Em. Card. Noriſius loco laudato cap. 2. arbitra- S Æ C. IV.
tur, eam Licinio dicatam fuiſſe anno cccCxXIV, An. Ch. 315.
quo Domitium Latronianum fuiſſe Correctorem
Provinciæ Siciliæ colligitur ex epiſtola Con-
ſtantini ad Chreſtaum Syracuſanum Epiſcopum
apud Euſebium lib. 10. Cap. 5. Verùm, ea anno
Decennaliorum Licinii, currenti nempe, ſcul-
pta, quo ideo Latronianus adhuc dignitatem
obtinuit. Novi enim tituli Imperatoribus annis
hujuſmodi ſolenniis addictis de more dati. Qua-
re quemadmodum Conſtantinus anno ſequenti,
quo Imperii Auguſtei Decennalia edidit, appel-
latus eſt Liberator Urbis & Fundator quietis, ut
videre eſt in Elogio, quod legitur in ejus Arcu
triumphali, à nobis recitato anno CCCXII,
num. IX, pari eademque ratione Licinius in ſuis
Decennalibus vocatus eſt Reſtitutor libertatis, ac
Fundator publicæ ſecuritatis, in Inſcriptione,
quam mox retulimus. De Decennalibus Con-
ſtantini anno ſequenti agemus.
In Faſtis Idacii ſub Conſulatu Gallicani æ& IIIL.
Baſſi anno CCCXVII geſto habetur: Hi ſ. nCon-
Conſſ. levati tres Cæſares, Criſpus, Licinius, & antzce
Conſtantinus die Kal. Mart. Eundem annum ac ſares dicti.
diem exhibet Auctor Chronici Alexandrini. Is
dies electus, quia eodem die Conſtantius Cblorus Baron. num.
Criſpi & Conſtantini junioris avus dictus etiam III.
Cæſar fuerat. Hæc itaque nuncupatio facta anno
CCCxXVII, quo Licinius Auguſtei Imperii De-
cennalia peregit, quod etiam liquet ex horum
Cæſarum Quinquennalibus & id genus feſtis.
Nec contrarius eſt Victor in Epitome, ut puta-
bat Baronius, quia ille Epitomatorum more,
poſtquam locutus eſt de nuptiis Licinii & Con-

VI.

ſtantiæ, ex qua natus Licinianus Licinius, ait, hitun
hunc menſium feré viginti, & Conſtantinum iſen An.

iiſdlenn diebus natum oppido Arelatenſi Cæſares „4
effectos eſſe, & poſtea loquitur de duobus bel-
lis Conſtantinum inter & Licinium factis, non
quòd Victor exiſtimarit, ea bella hanc nuncu-
pationem præceſſiſſe; ſed quia duo illa bella,
inter quæ Cæſares illi creati, uno tenore recitare
voluit. Neque etiam erravit Zoſimus lib. 2. ut
arbitratus eſt Baronius; quando, bello Cibalenſi Baron. num
narrato, ait, Conſtantinum tres illos Cæſares 1V.
deſignaſſe; cùm ea creatio, ut diximus, anno
C C Cx VII facta ſit, & bellum Cibalenſe ad an-
num ccCCXIV pertineat, ut anno ſequenti oſten-
demus. Denique Conſulatus Licinii Cæſaris, &
primus Criſpi ac Conſtantini juxta primam re-
gulam ſumti rem extra omnem controverſiam
ponunt.
A num. X ad XVIII. Narrant Acta S. Sil- IV.
veſtri factam hoc anno Romæ Synodum, cui Adz s. Sil-
diverſarum Provinciarum Epiſcopi numero LXxv veſtri ſuppo-
interfuerint, & Helenam tunc adhuc gentilem, ktitis.
ſed à Judæis penè Judæam effectam Conſtanti-
num filium ad Judæorum Religionem ample-
ctendam invitaſſe. Quæ, ſimiliave narraſſe con-
futaſſe eſt. Quis enim ſibi perſuadeat, in unum
Concilium conveniſſe Chriſtianorum Antiſtites
& Judæorum Sacerdotes ad diſputationem de
Religione ineundam? Quis duodecim Rabbinos
ab Iachar Summo Sacerdote delectos ſibi fingat,
qui contra Chriſtianam Fidem diſpurarent; cuùm
à tempore excidii Hieroſolymitani deſierent cre-
ari Summi Pontifices. Quare S. Silveſtri Acta
planè ſuppoſititia eſſe minimè dubitandum.
Variæ etiam ibidem indulgentiæ à S. Silve- V. lle n
ſtro dicuntur conceſſæ tam Baſilicæ Lateranenii, Indulgent is
quàm Balilicæ S. Sebaſtiani extra muros, quæ niven, 5. .2. ſeli⸗
etiam

N

III.
1 Pu,CoE.
antinus
iciniut Cee

res dicki.

aron num.
II..

Baron. Din

1. IV.
Añ .Sil⸗
ſiii
I,

i⸗
le⸗

le⸗
2
V. .
ͤin gee,
x Gilolſt in
Camn

5Æ“ C. IV. etiam commentitiæ; quod manifeſte liquet ex

An Ca. 31
morat,
commenti-
iæ.

V I.
Initium He-
reſeos Aria-
.

oleſia ſubmoti ſunt, manifeſte deducitur, Syno-

fuerit. Nam quod de juditio totius Synodi Oeca-

VII.
Ladkzantius
libros I nſti-
tutionum

in Annales C Baroni.
in Annales C. Baroni.
num CCCXXVII collatum, quod Oroſius S* C. 1 V.
ib. 7. cap. 8, poſtquam de Cæſarum nuncupatio- An. Ch. 315.
he eo anno facta locutus eſt, de Arii ejectione ab
Eccleſia ſermonem inſtituat. Hæc enim diverſis
annhis acta. Baronius, ut oſtenderet Arianam hæ-
teſim ante Licinianam Perſecutionem diffama-
tam fuiſſe, dixit „hanc Perſecutionem anno
CCCXII I exortam, & Lactantium lib. 4. Di-
vinarum Inſtitutionum cap. 30. inter alios Hære-
ticos quos chumerat, Arianos hominare; appa⸗
rerc autem ex ejuſdem libri Præfatione, eum
ſcriptum eſſe graſſinte perſecutione Liciniana.
At Præterquam quòd hæc Perſecutio anno tan-
tum trecenteſimo decimo nono excitata, ut cer-=
tis argumentis infrà adſtruam „Lactantius illam
non mox orituram, ut explicat Baronius, ſed po-
tius jam ortam indicat, quemadmodum advertit
Hankius libro de Byzantinarum rerum Scripto-

ribus Græcis Parte . cap. I. num. 64. & leqq.
Hæc enim Lactantii ad Conſt

*: verbis in Lapide Baſilicæ S. Sebaſtiani expreſſis:
Randemque (indulgentiam à Silveſtro largitam)
Jacceſſores ejus in feſtis duplicibus & in Qua-
drageſima duplicarunt. Cüm tamen appellatio
Daplicium feſtorum ſeculo XIII primùm cœ-
Piſſe videatur. Quorquot enim, inquit Papebro-
cius in Conaru Chronico Hiſtorico pag. 49. de
Oicis Eccleſiaſticis ſcripſerunt, ejuſmodi appel-
lationem ignorant, ſolumque ſciunt Solemnitates,
Dominicaliaque & Ferialia feſta diſtinguere; feſta
autem Sanctorum, quæ quidem ſunt novem
Lectionum, ad modum Officii Dominicalis, quæ
verèò trium, ad modum PFerialis jubent ordinari.
Primus, qui hactenus invenitur Duplex appel-
laſſe, fuit Bonifacius VIII in 6. Decret. Iib. 3.
titul. 22. nonnullos pradeceſſorum ſuorum, güi ali-
aorus feſta Sanctorum ſab duplici ordinave-
ant oſſcio celebranda, imitari intendent. Unde
hoc ſaltem habetur à Silveſtri ætate longiſſi-

nabetkur Xtake 1 antinum verba:
mè remotos intelligi debere, qui affictas ei in- Malis, qui adhuc adverſus juſtoc in aliit terrarum
dulgentias Prætenderentur pro Duplicibus dupli- partibus Saviunt, quanto ſerids, tant) vehementius
caſſe. Tam diuturna autem tolerantia Apoſtolicæ

idem Omaipotens mercedem ſceleriz exolvet. Sæ-
viebat itaque tunc Licinii Perſecutio, quando
Lactantius Opus illud Conſtantino dicavit, Baron ann
ideoque noh anno CCCXVII „ ut credidit 316, n. 1 V,
Baronius, ſed poſt annum CCCXIXIin lu-

cem emiſſum. Nec alterum Baronii argumentum
. 4 — . „ cere 3PPT . . — .
cti defectum. Quamvis enim nequeat eficere à martyrio S. Baſilei Epiſcopi Amaſeni petitum

Pontifex, ut à spltveſtro datæ ſint, quæ datæ non urget. 1s chim anno trecenteſimo viceſimo, ortà
fuerunt; facere tamen Poteſt, ut eæ revera iſtic jam Licinii perlecutione, martyr; 101
. 4 Hõ „ martyrio coronatus
nunc obtineantur, æquè ſi ab ipſo Sylveſtro pro- eſt, ut anno ſequenti oſtendam. P

Sedis, ſub cujus oculis tum in Lateranenſi, tumm
in aliis nonnullis antiquiſſimis Eccleſiis manent
expoſita monumenta indulgentiarum, velut 4S.
Sylveſtro eas viſitantihus conceſſarum, ſufficiens
videtut ad ſupplendum quemcunque juris ac fa-

Tr. ut inqui . Poſtquam hæc
manaſſent, ut inquit Papebrocius laudatus. ſcripſeram, legi Hermannum Contr 4 4
d num. XIX ſeq ,7 Heæreſis ini- damnati S1 k. innu Ohtractum, qui
Ad num. X& ſeq q. Ariana Heæreſis ini amnationem Arii confgnat anno CC G XXI.
tio quidem Alexandri Alexandrini Epiſcopi in- & Proſperum in C! 5

ironico, ubi idem ſcribit.

. 1 recenteſir 1 111
noteſcere cœpit, ſed ante annum trecenteſimum ntiquos hujus ſententiæ pa-

viceſimum primum in Concilio Alexandrino, in
quo ferè centum Epiſcopi Egypti ſederunt, ab
eo non damnata. Ex epiſtola enim S. Athanaſii
ad Epiſcopos £Ægypti & Lybiæ, quæ titulo pri-
mæ Orationis contra Arianos haud recte inſi-
gnitur, ubi allerit, quòd Ariani aute annum tri-
ceſimum ſextum Heæretici declarati atque ab Ec-

Quare gaviſus ſum a
tronos inveniſſe.
Verùm Arianæ hæreſis initium magis expli- VIII.
candum, advertendumque cum Vale ſt0 in No- Daa Vrons
tis ad lib. I. T heodoreti cap. 4. duas Synodos Abrangri-
vario tempore adverſus Arium & ſocios colle- * eS
giſſe Alexandrum : in priore decem duntaxat . s. Se⸗
damnatos eſſe Clericos Alexandrinos „& nota- S
tos tres Epiſcopos Syriæ, & epiſtolam Synodi-
cam ab Alexandro ſcriptam eſſe ad Alexandrum
Byzantii Epiſcopum, quam recitat Theodoretus
lib. I. cap. 4. in ſecunda autem Synodo, in qua

dum Alexandrinam ad verſus Arium congrega-
tam eſſe anno trecenteſimo viceſimo ‚aut inſe-
quenti, ſi Athanaſius annos incompletos, ut
plerumque fit, pro completis numerarit; cùm, ut
ſuo loco videbimus, anno CCCLVI ſeripta ericos Alexandrinos „ ac

Secundum ſc. & 7eo-
nam; & notatum elle Euſebium Nicomedienſom

Epiſcopum; ac denique ſcriptam Synodicam ad
mnes ubique terrarum Collegas, quam nobis
conſervavit Socrates lib. r. cap. 10. Baronius in
Annalibus hanc ſecundain Synodicam, in qua
mentio Euſebii Nicomedienſis 8 ſcriptam puta-
vit ante alteram Synodicam ad Alexandrum By-

menicæ ſubjungit Athanaſius, aliter intelligi non
poteſt, quàm quèòd Synodus eo anno celebrata
Alexandrinæ ſententiam confirmarit. Porro Pa-
pPebrocius die ſecunda Maii in Vita S. Athanaſii
rectè obſervat, epiſtolam quæ ante illam Syno-
dum ab Alexandro Epiſcopo Alexandrino in alia
Synodo Alexandrina, de qua mox agam, ad Ale-
XNandrum Epiſcopum Conſtantinopolitanum da- zantii Epiſcopum directam. Sed ex hac ad Ale-
ta eſt contra Arium, quæque refertur à Theo- xandrum Byzantinum epiſtola liquet, eam ante
doreto lib. I. cap. 4. in eo notabilem eſſe »quòd Epiſtolam ad omnes Epiſcopos datam eſſe. In
in Hiſtoria Concilii Nicæni Gelaſio Cyziceno Pr. esbyteros ac
adſcripta addantur eidem ſubſcriptiones Presby- Diaconos notat „qui Ario favebant, ſed & E i⸗
terorum & Diaconorum Alexandriæ & Mareori- ſcopos illos tres Provineiæ Syriæ indicat ui
dos conſentientium dejectioni Arii, ubi inter Ale- Arii opinionem defendebant de uibus ntea
xandrinos Diaconos quarto loco invenitur Atha- in eadem epiſtola locutus fuerat hi verbis: Ac
naſius Diaconus ſimiliter. neſéio quomodo ordinati in Syria tres Epiſoopi il-=
Concilium itaque Alexandrinum II berpe- is conſentiendo, eos adq bejora incitant A.
Tam currenti anno tam in Annalibus quàm in omnibus ſimul poſtea in eadem epiſt .
editione Labbeana Conciliorum conſignatum.
Malè etiam ab Henſchenio die 26. Februarii in

Alexander, quando ait: Quibus (ſc. Apoſtoli-
Vita S. Alexandri Epiſcopi Alexandrini in an-

cis Eccleſiæ dogmatibus ſ) adverſantes Arius S.
Achillas, & qui cum ille Iunt hoſtes veritatis Eo-
I1 4 kleſid

380

§ £ C. 1 V. cleſiè expulß ſunt. Non igitur ſine cauſa Euſebius

An. Ch. 316. Cæſarienſis Epiſcopus,

Paulinus Tyrius, &
Theodotus Laodicenus anathematizatos ſe eſſe
ab Alexandro querebantur, ut ſcribit Arius in
epiſtola ad Euſebium Nicomedienſem, quam
refert Theodoretus lib. I. cap. 5. Laudato enim
loco, licèt ſuppreſſo eorum nomine, anathema-
tizantur ab Alexandro; qui de Euſebio Nicome-
dienſi in hac epiſtola Synodica ad Alexandrum
CP. nihil dicit; nec Arins inter Epiſcopos,
qui anathematizati fuerant ab Alexandro, Euſe-
bium Nicomedienſem nominat: non omiſſutus
utique, ſi ab Alexandro id factum fuiſſet. Ex
quô rectè deducit Valeſius citatus, epiſtolam
Synodicam ad Alexandrum CP. ſcriptam eſſe
ab Alexandro Alexandriæ Epiſcopo ante epiſto-
lam illam ejuſdem Alexandri ad omnes Eccle-
ſias. In hac enim poſteriori Euſebius Nicome-
dienſis denotatur ab Alexandro ut patronus &
ſignifer Arianorum. Unde apparet, epiſtolam
iſtam poſteriore loco ſcriptam eſſe, cùm ſc. Eu-

ſebins Nicomedienſis patrocinium Ariani dogma-

tis ſuſcepiſſet. Porro utraque Synodica epiſtola
ab Alexandro ſcripta, priuſquam Conſtantinus
epiſtolam ſcripſiſſet ad Alexandrum & Arium;
quod factum poſt victum anno CCCXXIV
Licinium, nunc minimè in dubium revocan-
dum. Sed duæ memoratæ Synodicæ diu antea
ſcriptæ, eodemque, ut conjectura eſt, circiter
anno. Ex verbis autem Athanaſii in epiſtola ad
Epiſcopos Ægypti & Lybiæ ſuprà laudata appa-
ret, eum intelligendum de ſecundo Concilio
Alexandrino, in quo centum ferè Epiſcopos
Ægypti ſediſſe diximus; nam Synodum pauco-
rum Epiſcoporum Synodi Oecumenicæa nomine
Athan ſius non appellaret. Denique quæcum-
que de Hæreſi Ariana ante annum CCCXX in
Annalibus habentur, poſt eum annum conti-
gere.

Anno Urbis ANNOPERIODI GRCO-ROMANÆ 5809.

1069.

Olymp. 273.

an. 4.

I.
Conſules.
11.

O 17. A G. 13. P. 25. Mart. Indict. 4.
IESU CHRISTI 316.
SILVESTRI PAPA 3.

CoNSTANTINI II. LICINII IO.

Num. I ad V. Coſſ. F. Ceionius Sabinus,
& Rufinus.

Gonſtantinus Imperii Auguſtei Decennalia

Decennalia celebravit, ut diſcimus ex Lege Codicis Theod.
Gonſtantini. I. De longi temporis præſeviptione. ſub hujus anni

Conſulibus data, in qua Conſtantinus, ut Fiſci
calumnias reprimeret, quæ uſque ad ſua Decen-
nalia à ſuperioribus Principibus conceſſa fue-
rant, confirmat. Sic indulgentiæ debitorum,

itemque indulgentiæ criminum in Decennali-

bus & id genus feſtis de more conceſſæ. Quæ
Decennalia Arelatis celebrata exiſtimo. Nam,
ut liquet ex Codice Theod. Conſtantinus huſus
anni initio Treviris fuit, indeque digrefſſus
Viennam ſe contulit, ubi prid. Non. Maii de-
dit Legem 1. De temporum curſu. Dein Arela-
5 . . . „
tum venit, ubi Idibus Auguſti datæ ab eo Lex 5.
& 6. De appellationibus. Natale autem Imperii
Conſtantini, in quod ejus Decennalia incide-
runt, fuit dies X XV Juliüi. Natus tunc ibidem
ex Fauſta conjuge Conſtantinus junior, ut Zoſi-
mus lib. 2. & Victor in Epitome teſtantur. Por-
10 Conſtantinus & Gallia digreſſus, illuc nunquam
poſtea rediit.

Critica Hiſtorico-Chronologica

Creditum hactenus, Diocletiani mortem hoc
anno contigiſie; ita enim ſcriptum à Zoſimo,
Auctore Chronici Alex. & Idacio in Faſtis, qui
ſub hujus anni Conſulibus habet, Diocletianum
diem functum eſſe in Salona III Nonas Decem-

bris. Sed poſt librum Lactantii de Mortibus Per-

ſecutorum in lucem emiſſum, eum initio anni
trecenteſimi decimi tertii interiiſſe non dubitan-
dum; cüm Lactantius ſtatim ac mortem ejus
narravit, de interitu Maximini locuturus cap.
43. dicat: Uuus jam ſupererat de adverſariis Dei,
cujus nunc exitum ruinawque ſubnectam. Diocle-
tianus itaque ante Maximinum extinctus. De
Diooletiano ibidem cap. 42. hæc Lactantius ha-
bet: Eodemque tempore ſenis Maximiani ( Her-
culii nempe) ſtatuæ Conſtantini juſſu revelleban-
tur, & imagines cum quo pictus eſſet, detraheban-
tur. Et quia ſenes ambo ( Herculius ſc. & Diocle-
tianus) ſimul plerumque pitcti erant, & imagines
ſimul deponebantur amborum. Itaque cùm videret
vivus, quod nulli unquam Imperatorum acciderat,
duplici aægritudine affettus, moriendum ſibi eſſe
decrevit. Jactabat ſe huc atque illuc, æſtuante
anima per dolorem, nec ſomnum, nec cibum ca-
piens. Suſpiria & gemitus, crebræ lacrymæ, jugis
volutatio corporis, nunc in lecto, nunc humi. Ita
viginti annorum feliciſſimus Imperator, ad humi-
lem vitam dejectus adeo & proculcatus injuriis,
atque in odium vitæ dejebtus, poſtremò fame atque
angore confectus eſt. Victor in Epitome quoad
annum mortis Lactantio ſuffragatur, licet in mor-
tis genere diſcrepet: Vixit annos ſexaginta octo,
ex quibus communi habitu propè novem egit. Mor-
te conſumtus eſt, ut ſatis potuit, per formidinem
voluntarid. Quippe cum aà Conſtantino atque Li-
cinio vocatus ad feſta nuptiarum, per ſenectam,
quò minhs intereſſe valeret, excuſaviſſet, reſerip-
tis minacibus acceptis, quibus inerepabatur Ma-
xentio faviſſe, & Maximino favere, ſuſpelctans
necem dedecoroſam, venenum dicitur hauſiſſe.
Quod ultimum famâ tantùm à Victore narra-
tum, valde incertum. Sed quoad cetera, inter
Lactantium & Victorem convenit, non ſolùm
Diocletianum & Maximianum anno trecenteſi-
mo quinto abdicaſſe, ut ſuo loco oſtendi; ſed
etiam Diocletianum anno CCCXIII ante Li-
cinii nuptias & Maximini obitum ſublatum fuiſ-
ſe. Nam ab anno C CCV ad annum CCCXIII.
utroque extremo incompleto pro integro nume-
rato, anni ſunt novem, quibus Diocletianus pri-
vatam vitam duxit. Tertiò Maximinus in edi-
o in favorem Chriſtianorum anno CCCXIII
paulò ante mortem emiſſo, & ab Euſebio lib. 9.
cap. 10. recitato, loquens de Lege, quà perſecu-

tio decreta fuerat, ait: Quæ à Divis Diocletiano

e&& Maximiano parentibus noſtris lata erat. Et
rurſus: Ex juſſione Divorum parentum noſtrorum.
Divi autem nomen non niſi mortuis à Romanis
poſt fundatum Imperium attribui ſolitum. Her-
culium autem, de quo ibi, ſicuti & de Diocletia-
no ſermo, inter Deos à Maxentio relatum, ſuo
loco oſtendi. Quare quando Eutropius lib. 9. de
Diocletiano ſcribit: Contigit ei, quod nulli poſt
natos homines, ut cum privatus obiſſet, inter Di-
vos tamen referretur. Maximianum Herculium,
non ut hominem privatum, ſed ut Imperato-
rem in morte conſiderat, quèòd is Imperium re-
ſumſiſſet, ideoque privatus cenſeri non deberet.
Verum eſt, Maximinum in epiſtola ad

8 Æ C. IV.
An. Ch. 316.
III.
Diocletiani⸗
obitus.

IV.

Sabinum Præfectum Prætorii ſui anno CCCXII Quo anne

ſeripta, apud Euſebium lib. 9.

cap. I0. Diocletianus
intserierit.

V.
Aut an

imperari

VI.
⸗ A
berſecutio
lieiniana
Epta.

ex
Li⸗
n
⸗
cir
tat

.

H in Annales C. Baroni 321
an in Annales C. Baroni. 391
lletiani, S £ C. IV. Diocletianum & Maximianum Herculium tionis verba faciam. Euſebius in Chronico, S C. IV.
t. An. Ch. 316. Dominos & parentes ſuos appellare. Sed hinc Theophanes „& Cedrenus teſtantur, L'cinium An. Ch., 316.

non ſequitur, Herculium, qui quando ea epi- anno cccxIX Chriſtianos de palatio ſuo pe-
ſtola ſcripta, jam à biennio & vivis exceſſerat, puliſſe, & Anonymus à Valeſio editus, poſt-
inter Divos relatum non fuiſſe; ſed Maximinus quam prius bellum Conſtantinum inter & Li-
nobiliori titulo Herculium quàm Diocletianum, cinium geſtum narravit, ait: Z Orientis parti=
qui tum adhuc in vivis erat cohoneſtare noluit. bus Picinio, Conſtantino Coſſ.) repentina rabie
Denique non audiendus Gothofredus in Com- ſaſoitatus Licinius omnes Chriſtianos à palatio juſ-
mentario Legis 2. Cod. Theod. De cenſu. ubi Sit expelli. Sed legendum, Conſtantino ä, & Li-
ait, Kalend. Junii anni cCc cCx 111, quo ea Lex cinio Cæſare Conſulibus; qui Conſulatus anno
à Licinio data, Diocletianum adhuc in vivis cccCXI geſtus; in quem inciderunt Quinde-
fuiſſe, quòèòd Imperator in ea dicat, ſe urbanam cennalia Cæſarei Imperii Licinii Auguſti. An-
plebem per Lyciam & Pamphyliam à cenſu im- nis autem hujuſmodi ſolenniis addi ctas ,perſe-
munem velle, cut etiam, inquit, ſub Domino & cutiones adverſus Chriſtianos de more ſuſcitatæ.
parente noſtro Diocletiano ſeniore A. eadem plebs Decepit Baronium depravata ſubſcriptio Legis
vrbana immunis fuerat. Nam Diocletianus non Primæ Codicis Theod. De Erteranis. quæ di-
niſi à Maximino inter Divos referri potuit, quem citur propoſita I Idas Abpril. Licinio & Gri-
eo ipſo tempore Licinius Perſequebatur »& cu- ſo Coſ. id eſt, anno c c cCxVIII. In ea enim
jus acta irrita habebat. Quare non mirum ſi in fit mentio prælii Hadrianopolitani, in quo Li-
Lege, quàâ ſibi Maximin! Provincias Licinius cinius debellatus, Poſtquam jam perſecutio-
attribuebat, nullam apotheoſeos ab illo factzæ nem movilſet. At jam inter Viros eruditos con-
rationem habuerit, & Diocletianum Dominam venit, eam ſubſcriptionem mendoſam eſſe, eam-
S darenten naſrum tantùm appellarit. Deni- que Legem longè tardiùs datam ut infrà vide-
que non magis mirùm, quòd Licinius Diocle- bimus.
tianum jam mortuum Divi nomine non exor- Fatetur Baronius, quòd negari non poteſt, vI.
narit, quàm quòd Maximinus Auguſtus Maxi- S. Baſileum Amaſonum Epiſcopum ipſo Licinia- S. Baſilei g-
mianum Herculium jam à biennio inter Deos neæ perſecutionis initio paſſum eſſe. Nicepho- iſc. Ama-
relatum Divum non appellarit. Obiter hic ta- rus lib. V. Cap. 44. ait, Baſileum poſt Theodo- Vni obitws-
men obſervandum, Mediobarbum in Numiſ- rum capitale ſupplicium ſubiiſſe, quòd Diis ſa-
matis Impp. nullum referre, in quo Diocletia- cra facere noluiſſet. Theodorus autem Dux in- Baron. num-
ni conſecratio memoretur; veruùm Maximini ignis enſe fuit conſummatus Februarii menſis die XNIII &
Auguſti & Eutropii teſtimonie Diocletiani Jeptimo, ſabbato, hor tertié, ut legitur in ejus 4·

apotheoſis nobis innoteſcit. Actis apud Bollandum die vIr menſis Februa⸗
Ceterùm, quando Victor in Epitome ſcribit, rii. Eſt is character anni c c c xIXx littera Do-
Qu⸗ Fayge Diocletianum annis viginti quinque imperaſſe, minicali D. præditi. Quare perperam Baronius
. imperarit. ejus Imperium uſque ad annum cc cIX, quo 1eodori mortem hoc anno collocavit quo
. — Salonas rediit, unde non ampliùs exiit, produ- dies ſeptima Februarii non cum ſabbato, ſed
cit. Nam poſt abdicationem, publicorum con- cum feria tertia concurrebat: notatur enim hic
. ſiliorum adhuc particeps fuit, ejuſque & aliorum annus littera Dominicali A. G. Baſilei itaque
1 Inmperatorum fuffragio Liciniur Auguſtus decla- martyrium in Annalibus hoc anno recitatum
ratus eſt, ut ait Euſebius lib. 8. cap. iz. Neque ahiud anno tantum cccXIz „die xX VI Aprilis con-
. arcanum in eo Viétoris loco, qui Eruditorum tigit. Joannes Nicomedienſis Presbyter Acta
ingenia excruciavit, invenio, ex eoque Diocle- ejus martyrii ſcripſit, quæ Henſchenius die xxvrI
4 tianum anno CccXIII demortuum confirmo. Aprilis exhibet. Sed miror Virum doctiſſimum
⸗ Suidas in voce AoαO nταπανισ, ait: Diocletianus ea varias ſuppoſitionis notas præferre non ani-
i⸗ tranquillè conſennit, ac triennium ſumma cum vir- madvertiſſe „& iis innixum ſcripſiſſe, Baſileum
Il. tute exegit, ab anno ſc. CccCIX uſque ad ini- circa annum ccCCXXII martyrii gloriâ coro-
ne⸗ tium anni cccxXIII, ubi Suidas primos qua- natum, quòd in illis, dicatur, Conſtantinum
ti⸗ . driennii menſes, ut ſæpe etiam alii, non nume- audita ſancti hominis cæde Romꝗà diſceſſiſſe
li⸗ rat. Quod ab aliquo antiquo Scriptore Suidam cum Criſpo filio, & ad debellandum Lieinium
hauſiſſe non dubitandum. in Orientem Profectum eſſe. Nam hæc fabu-
59. . A num. V. ad XLV. Petavius in Paralipo- loſa ſunt; cùm Euſebius in lib. 2. Vitæ Con-
cu⸗ Qao axno menis librorum de Doctr. Temp. Pag. 871. jam ſtantini cap. 2. ut mox dicam; tradat, perſecutio-
icno ẽ perſecutio obſervavit, Conſtant ini & Licinii bella in Anna- nem apud Amaſeam cœpiſſe, ideoque Amaſe-
. Er Lieiniang libus perturbatiſſimè digeri, & hanc Hiſtoriæ norum Præſul anno cccxix occiſus fuerit. Baſilei
n. æα.. aUI⁰0nn]ãĩrtem ab errore purgare conatus eſt: ſed ea hĩc martyrium memoratur tam in Chronico Theo-
ois à nobis retractanda & accuratiùs diſcutienda. phanis, quâm in variis Martyrologiis Græcis &
Hr- Exiſtimavit Baronius, præſenti anno diſcordias Latinis. .
etia⸗ inter utrumque Imperatorem exortas, & Lici- Valeſius tamen in Notis ad lib. 2. Euſebii de vVIII.
ſuo nium Chriſtianos Perſequi incepiſſe. Tum anno Vita Conſtantini cap. . illud Bæſilei martyrium Baſilei mar-
* inſequenti primum inter eoſdem bellum, an- in dubium revocat; quòd, inquit, Acta Baſilei, rrium ſru-
. noque cccCXVIII ultimam Licinii cladem quæ apud Metaphraſten extant inepta videan- Srain du-
„D' narrat. Et tamen primum illud bellum anno tur ac fabuloſa. Sed hæc ratio parum urget. Li- dn revo-
. trecenteſimo decimo quarto & inchoatum & ab- cet enim aliqua veritati parum conſentanea in“m.
*“ ſolutum 5 perſecutio anno cccxXIX 4 Licinio iis legantur, inde tamen non ſequitur, marty-
te⸗ excitari cœpta, ultimumque Conſtantini cum rium etiam eſſe ſuppoſititium, cum fatente Va-
e. Licinio bellum non niſi anno cc cxxIII mo- leſio omnes Græci Scri Ptores Licinii juſſu cæ-
d . W tum, ac ſubſequenti continuatum. Quæ omnia ſum eſſe Baſßileum tradant. Dicit ſecundò Vale-
Il B⸗ e⸗ 4 adeo certò demonſtrabo, ut nullus inpoſterum ſius, Athanaſium in Orat. I. Ccontra Arianos;
Duli Ceirca hæc hærere poterit. Verùm majoris clari- ubi mentionem facit illuſtrium Epiſcoporum,
. iynriri . tatis gratià hoc anno tantùm de initio perſecu- qui Nicænæ Synodo aut ipſi interfuerunt, aut

us

S E C. IV. ejus ſententiam comprobarunt , Baſileum
An. Ch. 316. Ponti Epiſcopum und cum aliis numera-
re, nec Martyrem eum appellare, quamvis
Ohum Confeſſorem ibidem cognominet. Sed
ad id reſpondeo „Athanaſium nominare etiam
ibidem S. Philogonium Epiſcopum Antioche-
num, qui tamen ante annum trecenteſimum vi-
ceſimum primum obiit. Quomodo itaque Phi-
logonins Concilium Nicænum approbare potuit,
nili adverſus Arium inſanite incipientem ſtan-
do? Sic quia Balſileus, ut docet Joannes Nico-
medienſis in ejus Vita, nunc corrupta, marty-
rii candidatus rectam ſententiam de æquali Pi-
lii cum Patre divinitate perdocuit, movit Atha-
naſium, ut illum inter Fidei Nicænæ defenſo-
res numerarit, quod ipſemet Athanaſius meliùs
qum Joannes Nicomedienſis ſcire potuit. Nec
refert, quòd eundem Martyrem non appellet,
cùm propter Concilü Nicæni defenſionem oc-
ciſus non fuerit.
1X. Dicit tertiò Valeſius, Philoſtorgium in libro
S. Baſileus I. Cap. 8. diſertè ſcribere, Baßleum Nicæno Con-
Concilio Ni- cilio interfuiſſe, cui adjungere poterat Nice-
er. u- tam lib. 5. Theſauri Orthodoxæ Fidei cap. 7. &
4 Nicephorum lib. S. Cap. 14. At eos hac in re hal-
lucinatos non dubito, præſertimque Nicetam,
qui à Philoſtorgio, quem citat, deceptus, Ba-
ſileum numerat inter Epiſcopos, qui in Synodo
Baron. ann. Nicæna Ario patrocinati ſunt. Si enim hoc fuiſ-
nz. num. ſet, Baſileum Athanaſius inter illuſtres Concilii
xXXIV. Nicæni defenſores non nominaſſet. Præterea in
ſubſcriptionibus ejuſdem Concilii legitur, Eu-
eyehius Amaſeæ, hempe Epiſcopus, Baſilei Mar-
tyris ſucceſſor, ut obſervat Baronius. Porro re-
Ge ſcribit Gothofredus in Notis ad Philoſtor-
gium, Photium tradere apud, Philoſtorgium
legi, cum aliis Sacerdotibus Dei Concilio Nicæ-
nò interfuiſſe Baſileum Amaſeæ Epiſcopum, &
Meletium Sebaſtopoleos, non expreſſo quèd
uterque Arii partes defenderit, & excerpſiſſe
hos duos tantuùm, quos Philoſtorgius Concilio
Nicæno inter fuiſſe tradiderat; quia nempe Pho-
tius utrumque peculiare & ſuſpectum exiſtima-
vit, inquit Gothofredus. Quod de Baſileo mi-
nimè dubitandum; immo & de Meletio. Nul-
libi quippe Meletins occurrit Sebaſtopoleos in
Ponto Epiſcopus. Verùm Meletius Sebaſtæ in
Armenia ac poſtmodum Antiochiæ Epiſcopus.
Quoad Nicephorum, is à ſe ipſo diilentit: jam
enim loco laudato ſcripſerat, Baſileum poſt Theo-
dori Ducis mortem peremptum fuiſſe. Quo-
modo itaque anno cccXXV Concilio Ni-
cæno intereſſe potuit, ſi jam à ſeptennio morti
addictus fuerat?
X. Denique ait Valeſius, mirum eſſe, Euſebium
Euſebi Baſilei Amaſenorum Epiſcopi nullibi mentio-
meminit per. nem facere. Quæ ratio placuit Hankio in lib. de

Jſecutionis Byzantinarum rerum Scriptoribus Græcis parte
Amaſeno I. C. I. n. 66. ubi Valeſii opinionem tuetur. At

em⸗ vanum hoc fundamentum, non ſolùm quia ab

auctoritate negativa deductum; ſed etiam quia
„ Euſebius tam in lib. 10. cap. 8. quàm in Vita
Conſtantini lib. 2. c. I. diſertis verbis de perſe-
cutione excitata à Licinio apud Amaſiam &
reliquas Ponti urbes agit, & in ea urbe eam in-
choatam aſſerit: ſummatimque referens quæ in
ca perſecutione geſta, ait: Praæſides optimos quoſ-
que Eecleſiarum Antiſtiter capitali ſupplicio addi-
xerunt. Quis autem crediderit, Baſileo tunc A-
maſeno Epiſcopo parcitum fuiſſe? Neque opus
erat, ut eum Euſebius nominaret, cùm in præ-

Critica Hiſtorico-Chronologica

fatis locis nullum Martyrem in particulari me- SÆ C. 1V.
moret; ſed generatim de diverſis Dei cultori- An- Ch. 316,
bus à Lyranno occiſis mentionem faciat. Porro
Em. Card. Noriſius in Diſſert. de Numiſmate
Licinii capite 5§. confutat Labbeum in Appara-
tu ad Concilia, ubi perperam duas Amaſias
poſuit; alteram metropolim Helenoponti; alte-
ram in Armenia ſecunda intra Diœceſim Pri-

matůs Melitinenſis; nulla enim Amaſia in Ar-

menia fuit, ut ibidem doctè oſtendit Card. No-
riſius. Martyrium itaque S. Baſilei certum &
indubitatum; Acta verò ejuſdem martyrii, quæ
ſub Joannis Presbyteri Nicomedienſis nomine
circumferuntur, aut depravata, aut ſuppoſiti-⸗
tia; quèòd vel ex eo conſtat, quèd in iis dici-
tur, Licinium, poſtquam à Conſtantino debel-
latus fuit, relegatum eſſe in Gallias; cùm tamen
ex Anonymo Valeſiano Theſſalonicam in exi-
lium milſſus fuerit, ibique Conſtantini juſſu oc-
ciſus. Certè Conſtantinus, qui tunc Occiden-
tem reliquerat, quique Romanos, quòd Chri-
ſtianos foveret, non parum à ſe alienatos ſcie-
bat, prudentior erat, quàm ut captum Licinium
in Gallias amandaret, ubi ante quindecim an-
nos Maximianus Herculius, Imperium quod
depoſuerat, reſumere rentarat. Baronius non Baron. anne
animad vertens ea Acta fidem non mereri, eo- 318. num.
. . . „ . . . XVIII.
rum teſtimonio fultus ſcripſit etiam, Licinium
in Gallias amandatum fuiſſe, quod planè com-
mentitium. Mitto alias ſuppoſitionis notas quæ
in illis Actis habentur.
Ex dictis colliges, Martyres qui in Martyro- XLI.
logiis aut Actis Sanctorum paſſi dicuntur in uane
Liciniana perſecutione, ante annum trecen- Ma paſ-
teſimum decimum nonum morte affectos non ſi.
eſſe; cùm ante illud tempus Licinius Ec-
cleſiam perſecutus non fuerit. Quamobrem
Licinius non minus quàâm Conſtantinus M. lau-
datur à Lactantio in lib. de Mortibus Perſecuto-
rum, quemadmodum & in Oratione habita in
dedicatione Eccleſiæ Tyri, quæ apud Euſebium
extat. Perperam itaque in Actis Sanctorum Bol-
landianis die X111 Januarii Sancti Hermyli &
Stratonici, quorum Acta ex Metaphraſte ibi-
dem recitantur, martyrium cum anno cccxV,
quo bellum Cibalenſe geſtum Bollandus exiſti-
mavit, illigatur. Nam ex Veteribus nullus ſcri-
pſit, Licinium in priori bello, Cibalenſi nem-
pe, anno c ccXIV, non verò CCCXV confe-
cto, Eceleſiam perſecutum eſſe. Certé Myſia
aliæque quædam Provinciæ Conſtantini Impe-
rio poſt prius illud bellum acceſſere; ideoque
Singindini in Myſia ſuperiori, ubi Sancti Mar-
tyres cæſi, Licinius poſt illud bellum ve-
Xare non potuit. Cùm verèò Maßa, ut anno
CCCXVIII num. 111. oſtendi, in ſecundo
bello Liciniano vaſtata fuerit, Byzantium ob-
ſeſſum, & vicinæ regiones, quæ Conſtantino
parebant, afflictæ, in eoſdem plureſque alios
Chriſtianos Licinium deſæviiſſe non dubitan-
dum.
Ad num. XL V. S. Blaſi Sebaſtenæ civita- XII.
tis Epiſcopi martyrium ſub Licinio quidem con- 8. Blaſii
tigit, ſed an initio, vel in fine perſecutionis, in- Pan. , ney
compertum. ar. h. Mav.
Ad num. LVII ad LXXI. Supplenda hic XIII.
Donatiſtarum Hiſtoria ex his præſertim, quæ Cecilianas
Valeſius in Diſſert. de Schiſmate Donatiſt. ca- . Donatiſta
pite 12. habet. Finito Arelatenſi Concilio, Dona- . , vman
tiſtæ, qui ad Imperatoris Comitatum perducti “
fuerant, ut ob appellationis ſuæ contumac iam
plectere ntur,

X

X
Cacil
De
Mecis
venjr⸗

XV.
lalirin
44 egio anen
verſu

Dmuiſe

SÆ C. IV.

An. Ch. 316. copali judicio terminatam Conſtantinus denuo

retractaret. Ac primò quidem Cacilianum ex
Africa accerſere decreverat; poſtea verò muta-
tà ſententiâ Epiſcopos partis Donati in Africam
reverti juſſit, ut illic juxta poſtulationem ipſo-
rum, cauſa omnis, quæ ipſis adverſus Cæctlia-
num competebat, ab amicis ſeu Judicibus ab
ipſo Imperatore delectis terminari poſſet. Ve-
rùm Conſtantinus paucos poſt dies, mutato con-
ſilio, Cæcilianum potiùs ex Africa evocare con-
ſtituit, ut ipſe præſens cauſam inter Partes judi-
caret. Literas itaque ad Ceæcilianun, Epiſcopum
dedit, mandans ut intra certum diem Romæ ſi-
bi ad cauſam agendam occurreret. Sed & ad-
verſariis ejus præcepit, ut illic præſtò eſſent, ut
liquet ex Epiſtola Conſtantini ad Epiſcopos
partis Donati, quæ in Appendice Optati edita
eſt.
Eodem tempore Conſtantinus epiſtolam ſcri-
pſit ad Petronium Probianum Proconſulem
Africæ, jubens ut lagentium Scribam publicum,
qui anno CCcCXIV in judicio liani Procon-
ſulis falſi convictus atque confeſſus in vinculis
tenebatur, ad Comitatum mitteret: quò ſcilicet
adverſariis Cæciliani quoôtidie Imperatorem in-
terpellantibus coràm intimare poſſet, fruſtra eos
Cæciliano Epiſcopo invidiam comparare & ad-
verſus eum inſurgere voluiſſe. Verba ſunt hæc
Conſtantini in epiſtola ad Probianum, quain
refert Auguſtinus in epiſt. 68. & in lib. 3. con-
tra Creſconium. Conſul quidem eidem Epiſto-
læ minimè adſcriptus eſt, verùm ex Codice
Theod. in titulo De appellationibus. conſtat, Pro-
bianum Proconſulem fuiſſe Conſtantino IV
& Licinio I V Coſſ. ſc. anno c ccXv, item-
que Sabino & Rufino Coſſ. currenti nempe
anno; ideoque ea epiſtola anno ς ſcripta,
ut mox videbitur. Ex quo refellitur Baronii ſen-
tentia, qui hanc epiſtolam ad Probianum datam
eſſe cenſuit ante Arelatenſe Concilium, & Ia-
gentium ibi conſidentibus exhibitum fuiſſe af-
firmavit. Càùm dies ab Imperatore conſtitutus
jam adeſſet; Cæcilianus Epiſcopus „neſcio
quam ob cauſam, Romæ, ſicut juſſum erat,
non occurrit. Quèòd cùm adverſarii ejus crimi-
narentur, & Conſtantinum urgerent, ut ad-
verſus contumacem & Imperiali judicio cauſam
ſuam ſubjicere recuſantem, ſententiam prome-
ret, Imperator dilatione data præcepit, ut par-
tes Mediolani ſibi oceurrerent. Tum verò qui-
dam ex parte Donati ægrè ferentes, quod Con-
ſtantinus Cæcilianum abſentem damnare no-
luiſſet, ipſumque Cæciliano favere, ac ſibi in-
fenſum eſſe ſuſpicati, fugâ ſe ſubtrahere cona-
ti ſunt. Quod ubi comperit Imperator, reli-
quos ab Officialibus cuſtodiri, & Mediolanum
perduci juſſit. At Donatiſtæ, qui ſe ex Comi-
tatu furtim ſubtraxerant, cùm in Afticam per-
veniſſent, novos illic tumultus excitarunt; adeo
ut Domitio Celſo Vicario Africæ, qui tum pa-

XIV.
Caæcilianus
& Donatiſtæ
Medislanum
Venire juſſs.

ton. Annd
ge num.
VIII.

II.
ſarije in
erſetutiunt
ieinii .

bebat, plurimum negotii ac moleſtiæ faceſſe-
rent.

XV.

ITadieium num Epiſeopum & adverſarios ejus ad ſe accer-
AMediolanen-

ſi ad verſius ſivit, quibus literas Principis cùm legifet, ſi-
Donatiſtas. Cut à Conſtantino Præceptum fuerat Caecilia-
nus iram & indignationem Conſtantini ex li-
terarum aſperitate conjiciens, confeſtim ad Co-
mitatum perrexit, quò Conſtantini literis fue-

rhrium. 4

Br A

. iliani
s”,
„ Dmuß

1

in Annales C. Baroni.

plecterentur, tandem obrinuerunt, ut rem Epiſ-

candis per Africam rebus juſſu Principis incom-

Acceptis Conſtantini literis, Celſus Cæcilia-

perve- S £ C. 1V.
bi Conſtantinus tunc tem- An. Ch. 3z16.

Poris morabatur, Imperator de illius adventu

rat evocatus. Cùnm igitur Mediolanum
niſſet Cæcilianus, u

certior factus cauſam omnem,
inter & adverſarios ejus agitabatur, Imperiali
ſententia terminare ſtatuit. Ac primùm quidem
Cæcilianum & accuſatores illius ſibi in Conſi-
ſtorio exhiberi juſſit. Deinde auditis utriuſque
partis allegationibus, omn ique controverſia di-=
ligentiſſime & cautiſſime diſcuſſa, atque exami-
nata, (nihil enim ipſum latere poterat, quippe
cùm Acta omnia tam Eccleſiaſtica quàm Pro-
conſularia ad eum miſſa eſſent, ipſe quoque præ-
ſtò eſſet Ingentius) tandem prolata ſententia Cæ-
cilianum innocentem, Epiſcopos autem partis
Donati calumnioſiſſimos pronunciavit. Ita Au-
guſtinus in epiſtola 162. juxta veterem ordinem,
ubi Conſtantini factum excuſare conatur „ qui
de cauſa Eccleſiæ poſt Epiſcoporum judicia au-
ſus fuerit judicare. Recitatum eſt illud judi-
cium in Collatione 111. Carthaginenſi; ſic enim
legitur in cap. 516. Kecitatio judlicii Conſtanti-
ni, quo apud ſe quoque Cæcilianum Jfuiſſe purga-
tum poſt Arelatenſe Concilium Rognificat Impera-
tor. Ubi tamen intelligere debemus, non ipſam
Conſtantini ſententiam, prout Geſtis in Con-
ſiſtorio habitis expreſſa fuerat, ſed tantum Epi-
ſtolam ad Eumalium Vicarium Africæ in qu
Conſtantinus ſententiam à ſe prolatam expoſue-
rat, recitatam fuiſſe. Docet id Auguſtinus in Bre-
viario Collationis 111 cap. 19. Kecitatum eſt
Judicium Conftantini, quemadmodum ſe inter
partes cauſam Cæciliani cognoviſſe, ad Euma-
lium Vicarium Africæ ſeripſiſſet, quo, remotis
omnibus arbitris, Cæcilianum innocentem,
illos calumnioſiſſimos comperiſſe teſtatus eſtz
commemorans etiam in Arelatenſi oppido pro
Cæciliano factum Epiſcopale judicium, cui ju⸗
dicio jam plurimi de diſſenſione conſenſerant,
reliquis adhuc reſilientibus & diſcordantibus.
VUnde ipſe de re tota inter bartes coactus eſt judica-
re, & c. In quibus verbis obſervandum eſt, Con-
antinum, remotis omnibus arbitris judicare
voluiſſe; ob reverentiam ſcilicer Chriſtianæ Re-
ligionis, ne Antiſtitum jurgia diſſenſiones Gen-
tilibus innoteſcerent.
Extat etiam apud Auguſtinum in lib. 3. con-
tra Creſconium cap. 71. pars ſententiæ tunc à
Conſtantino prolatæ. Quæ cùm à Baronio præ-
termiſſa ſit, hic apponenda: Inſoro adhuc &s
verba Conſtantini ex literis ejur ad LEumalium
Vicarium, ubiſe inter partes cognoviſſe, & inno-
centem Cæcilianum comperiſſe teſtatur. Oum enim
narraſſet in his, quæ ſupra locutus eſt, quemad-
modum ad judicium ejius poſt Epiſcopalia judicia
partes perductæ fuerint. In quo pervidi, inquit,
Caciltanum virnm omni innoçentig præditum; ad
debita KReligionis ſuæ offcia ſervantem eiue, ita

quæ Cæcilianum

XVI.
Pars ſenten-
tiæ adverſus
Donatiſtas
latæ.

ut oportuit, ſervientem, nec ullum in eo crimoen

reperiri potuiſſe, eidem apparuit, ſicut ab'ſoenti fue-
rat adverſuriorum ſuorum ſimulatione compoſitum.
Quæ omnia ex Valeſio in Diſſert. laudata de
Schiſmate Donatiſtarum excerpta.
Hanc porro cauſam Mediolani currenti anno, XVII.
ab ipſo Imperatore diſceuſſam fuiſſe, non tantùm Epocha exi⸗
Baronius, ſed & Joannes Rivius lib. 2. de Vi- ii Donati-
. . . ſt arum, α
ta S. Auguſtini cap. 2. & Valeſius citatus teſtan- purg ionis
tur. Unus Gothofredus in Chronologia Codicis Caciliani.
Theodoſiani putavit, hanc cauſam anno præce-
denti Mediolani à Conſtantino deciſam: ſed
hunc de ea Ceæciliani purgatione hoc tantùm
anno

384

Spꝑ C. IV. anno ad Eumalium Vicarium Africæ ſcripſiſſe
zu. Ch. 316. I V Id. Nov. quòd ex Legibus Cod. Theol. li-
queat Conſtantinum anno præcedenti Romæ S&
Mediolani fuiſſe, & hoc anno in Gallüs, & qui-
dem Treveris, initio hujus anni verſatum elſe,
& prid. Non. Maii dederit . Vienna 1. 1. De
temporum cur. u. Ildibus verò Auguſt dederit Are-
late L. J. & 6. De appellationibus. Verumenimve-
rò cùm ſubſcriptiones illæ quoad locum ubi
ſcriptæ Leges dicuntur, ſæpe mendolæ ſint, aut
in illis vox data pro reddita aut propolſita, ſæpe
ſit accipienda, ut ipſemet Gothofredus in quibul-
dam Legibus hoc anno datis obſervat, parum
ſolidum illud fundamentum quod petitur ex ſub⸗
ſcriptione Legum, ut ex- minanti patebit. Card.
Noriſius, cum quo de hac difficultate contuli,
non tantum exiſtimat, Conſtantinum hoc anno
Romæ & Mediolani fuiſſe, & in hac ultima ur-
be præfatum judicium tuliſſe; ſed etiam De-
cennalia ſua Romæ celebraſſe, indeque Me-
diolanum veniſſe. Cùm tamen Zoſimus lib. 2.
pag. 679. de creatione trium Cæſarum anno ſe-
quenti à Conſtantino peracta ſcribat: Conſtanti-
nus Criſpum, qui Jam adoleverat, & Conſtan-
zium (id eſt, Conſtantinum, errore familiari
Græcis hæc nomina confundentibus) in Are-
latenſi oppido ante non multos dies in lucem edi-
tum Cæſares dixit, &c. & ex Anonymo Vale-
ſiano appareat, eam nuncupationem- quæ Ka-
lendis Mart. contigit, Serdicæ factam eſſe, in-
certum, an Romæ vel in Galliis ea Decennalia
fuerint celebrata. Verùm judicium Mediolanen-
ſe ad præſentem annum pertinere, in dubium
revocari non debere rectè cenſet Card. Noriſius
in Hiſtoria Donatiſtarum exercitatiſſimus.
XVIII. Primæ itaque literæ de purgatione Cæciliani
Eodem tem- coram Conſtantino duæ fuerunt ad Eumalium
pore Cacilia- e ipſo anno, quo Cæcilianus coram Principe
eSe ir declaratus eſt. Auguſtinus autem in
zus, &. Do. innocens g
natiße in libello contra Donatiſtas poſt collationem cap.
exilium miſ- 33. hæc habet: Stut α Conſulum ordo decla-
ſe. rat, primò Cæcilianus Epiſcopali judicio Melchia-
dis abſolutus eſt. (anno ſc. c Gün1) Deinde
non poft longum tempuss Felicem Proconſulis ju-
Sicio conſtitit innocentem, (anno nempe cccxIVv)
ac ſie poſtea Cæcilianns etiam ab Imperatore inter
artes cogneſoente purgatus eſt. (anno nempe
currenti) Deinde poſt quartum annum adverſarii
ejus ignominiosà illa indulgentidâ relaxvati ſunt. (ſc.
anno cccXXI) Nav: Melchiades judicavit,
Conſtantino tertium & Licinio iterum Conſulibus,
Nonis Ofctobris. Aℳlianus Proconſul cauſam Feli-
cis audivit, Viluſiano & Aniano Conſulibus XV
Kalendas Martias, id eſt, poſt menſes ferme qua-
tuor. Conſtantinas ad Eumalium icarium de pur-
tione Cæciliani ſcripſit, Sabino & Rafino Conſu-
Libus, IV IUdus Novembris id eſt, poſt biennium &
menſes prope octo. Et idem Imperator. ad Valerium
Vicarium de illorum exilio ſoluto & eorum furore
Deo vindici remittendo, literas dederit, Criſpo
& Conſtantino iterum Conſulibus tertio Nonas
Maias, ideſt, poſt quartum annum, & menſem
ferme ſextum. Hæc accuratè ab Auguſtino ſcri-
pta, à quo purgatio Cæciliani, quæ Mediolani
facta, huic anno illigata. Certum itaque vide-
tur, Conſtantinum, diſcuſsà Cæciliani causà,
ejuſdem exitum ſtatim ſuis in Africa miniſtris
ſignificaſſe. Cùm veròô in Collatione Carthagi-
nenſi productæ tantùm fuerint literæ Conſtan-
tini ad Eumalium; at, quèd deerant Conſu-

les ſubſignati, illæ in dubium à Donatiſtis vo-

OCritica Hiſtorico-Ohronologica

carentur, inventi pollea ſunt notati Conſules, ut S gc. IV.
obſervavit Card. Noriſius laudatus ex Indice An. Ch. 316.
capitum Collationis tertiæ diei, ubi numero
Sʒ5. legitur: Ubi poſtea Conſul invenitur Imperia-
li epiſtola. ldem liquet ex Auguſtino in Libello
laudato poſt Collationem. =
Licèt porrò Auguſtinus de purgatione Cæci- XIX.
liani loquens, nunquam exilii Donatiſtarum Duretiι ρα
meminerit, ex laudatis tamen ejus verbis mani- 1 Vovaie⸗
feſtum fit, Conſtantinum eodem tempore & Nayam.
Cæcilianum abſolviſſe, & ejus adverſarios in
exilium miſiſſe. Ait enim ibidem Auguſtinus,
Donatiſtas anno CccxXI. Criſpo & Conſtanti-
no iterum Conſulibus notato, dieque quinta
menſis Maii, exilio ſolutos fuiſſe, poſt quartum
annum & menſem ferme ſextum. Quare die de-
cima Novembris currentis anni Sabini & Rufi-
ni Conſulatu inſigniti, quo die Conſtantinus
de purgatione Cæciliani ad Eumalium ſcripſit,
eodem etiam exilium Donatiſtis decretum ſi-
„nificavit. Nam à die decima menſis Novem-
Pris præſentis anni ad diem quintum menſis
Maii anni trecenteſimi viceſimi primi, anni qua-
tuor & menſes ſex, diebus quinque exceptis,
intercurrunt. B
Denique conſtat, Donatiſtas tumultuatos, & XX.
Conſtantinum coactum fuiſſe contra eos le- Donatiſe
gem ſeveriſſimam ferre, ut cuncta eorum loca, zumulinan.⸗
in quibus congregari conſueverant, Fiſco vindi- ricr.
carentur, ut ſcribit Auguſtinus in epiſt. 68. &
165. juxta veterem ordinem, & in lib. 2. adver-
ſus Petilianum cap. 92. Præterea, cùm Donatiſtæ
Catholicos omnibus modis vexare & laceſſere
non deſiſterent, adeo ut Catholici de injuriis
Donatiſtarum apud Magiſtratus frequentiſſimè
quererentur, de his certior factus Conſtanti-
nus epiſtolam ſcripſit ad univerſos Epiſcopos
& ad plebem Eccleſiæ Catholicæ per Afri-
cam, quam Optatus in Appendice refert, & Baron. num
cujus titulus eſt: Conſtantinus Aug. univerſis IxIx. &G
Epiſcopis per Africam, & plebi Eocleſiæ Catha- ſeq.
lice. Quo anno tam lex illa quàm epiſtola da-
tæ ſint, in obſcuro eſt. Baronius arbitratur, Con- Baron. anno
ſtantinum hoc anno Donatiſtas damnaſſe exi- 314. R. * XXh. .
lio, eoſque Baſilicis privaſſe: eam verò epiſtolam 8
ad Epiſcopos & plebem per Africam datam eſſe
anno cccXůIV poſt epiſtolam Præfectorum ad
Domitium Celilum Vicarium Africæ. Verùm,
ut ſuprà viſum eſt, ea Præfectorum epiſtola an-

no ccCC- ſcripta, cui cùm ſubjiciantur in Ap-

pendice Optati ea Conſtantini ad Africanos
Epiſcopos epiſtola, ſtatimque altera ejuſdem
Imperatoris, quæ eſt de Baſilicis Donatiſtis au-
ferendis, apparet, utramque poſt annum cccxVv
datam eſſe. Valeſius in Diſſert. de Schiſmate
Donatiſtarum cap. 14. & 15. autumat, laudatam
Legem datam eſſe à Conſtantino, antequam epi⸗
ſtolam ad Africanos Epiſcopos ſcriberet, quam
anno cccCxVII vel cccCXVIII exaratam pu-
tat: additque, hæc omnia adverſus Catholicos
in urbe Conſtantina, ductu atque auſpicio Sil-
vani ejuſdem urbis Epiſcopi geſta eſſe. Hic
enim præcipuus fautor erat partis Donati. Qui
càùm diutiſſimè graſſatus eſſet adversùs Catholi-
cos, tandem Divina ipſum perſequente juſtitia
debitas pœnas perſolvit, ut in Annalibus nar-
ratur.

ANNO

ine el
liinign,

1
Cnſil
II
Decenn⸗
Licinii.

UI!
Priori⸗
Licini⸗
ruint
fundaj
vmm,

IV.

tanſa.

io eai.
ali⸗

I1.
natiſte
nultuene

aton auch!

XIX. &

lton, 410
49 t Ul⸗

—D

—

D

“
DM

„*

38 £ C. 1 V.
A n. Ch. 317.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMANA 5810.

Licinii.

no facta, de qua anno cccxXv cum Baronio
egi.
111. Lex 1. Codicis Theod. De Veteranie, ubi Con-
Prioris kelli ſtantinus ait: Veteranis, qui ex die l MNonarum
ietrien: Ialiarum, chim prima per T braciam vilioria uni-
ruinoſiem

fundamen- Verſo Orbi illuxit, & qui poſtea apud Nicome-
rum. diam noſtram miſſionem neruerunt, certa per
edictum indulſimus, &c. Baronium induxit Ut
primum Conſtantinum inter & Licinium bel-
lum currenti anno, ſecundum anno inſequenti
conſignaret; quèòd ea Lex dicatur Pp. IV. Idus
April. Licinio E & Criſpo Cæſare Conſſ. anno ſc.
CCCXVIII. Cùͤm enim in ea Nicomediam no-
Kram appellet Conſtantinus „& eà urbs Imperii
Liciniani ſedes fuerit, eam poſt Licinium de-
bellatum emiſſam neceſſe eſt. Veràùm hujus Le-
gis ſubſcriptio mendoſa, ut nunc inter Erudi-
tos omnes convenit. Quare legendum cum Go-
thofredo in Ohronologia Codicis Theod. PP.
IV Wmus April. Cydico Criſpo CTII Coſſ. ideoque
anno trecenteſimo viceſimo quarto, quo Criſ-
pus tertium Conſulatum, Conſtantino Cæſare
III Collega, geſſit. Nam prælium Hadriano-
politanum commiſſum die Nonas Julias illius
anni, ut anno ſequenti oſtendemus. IIla itaque
fallaci ſubſcriptione, quæ variotum errorum
— cauſa fuit, rejecta »utrumque illud bellum ſuis
annis reddendum.

IV. Petavius in Paralipomenis librorum de Doct.

Priorés beli Temp. pag. 861. primum illud bellum cum an-
Liciniani
cauſa.

no trecenteſimo decimo quinto conjungit, Vi-
ctoris in Epitome, & Euſebii in Chronico au-
ctoritate innixus. Verùm illud anno c c cxIVU
geſtum, certum eſſe debet. Anonymus Vale-
ſianus non tantùm veram ejus cauſam, ſed
& tempus, quo illud factum, nos edo-
cet. Ubi enim de nuptiis Licinii cum Con-
ſtantia Conſtantini ſorore „ quæ ad annum
CCCXIIIpertinent, locutus eſt, ait: Poſt ali-
quantum adeinde temporis Conſtantium Conſtanti-
nus ad Licinium miſit, perſuadens ut Baſſianus
Cæſar fieret, qui habebat alterams Conſtantini ſo-
rorem Anaſtaſiam, ut Xmplo Diocletiani &
Maximiani inter Conſtantinum & Licinium Baſ-
Kanus lhaliam medius obtineret. Et Licinio talia
tractante (legendum, Licinio talia fruſtran-
e, ut propria manu ſcripſit Sirmondus ex fi-
de Codicis MS. in margine Codicis imprelſ-
ſi Anonymi Valeſiani, qui extat in Bibliotheca
Pariſienſi Patrum Socieratis Jeſu) per Senitio-
nem Baſſiani fratrem (addit Sirmondus ex ejuſ-
dem Codicis MS. fide g3ut LPicinio fidus erat)
in Conſtantinum Baſſianus armatur. Qui tamen
in conatu deprehenſus Conſtantino jubente convi-
Ttus & ſtratus eſt. Cum Sinicius auftor. inſidia-
rum poſceretur ad pœnam, negante Licinio, fra-
cta concordia eſt, additis etianm cauſis, quòd apud
Amonam (ſita erat prope Alpes Julias in fi-
Tom. J.

in Annales C Baromi.

Italiæ, & Norici, ut videte eſt in Tabu. 5 A . IV.
a Peutingeri) Conſftantini imaginet RKatuaſzue An Ch. z15.

nibus

1070. O18 F. ) 14. D. 14. April. Indict. 5. D m: mi, itlumn deinde abertum convemir amn.
Olymp. 274. B . USir. nſque ad Cibalenſom vanmpnum erat
An. I. JzsU CHRISTI 317. Ciba 1s oppidum Pannoniæ) dJuctus erercitus.
SIIVESTRI PAPg 4. Piani, X1T. Peditan. S eguuum hnere. Con-
netthas A X pedieum uitum Aaxit (deeſt ali-
CONSTANTINI I2. LICGI NII II.: quid) Cæßi poſt dubium certamen Licinii viginti
peditum millibus Wuitem ferratoruze Fenm
I1. Num. I. ac XVII. Cofl. Ovinius Gali- Licinius ocum magna parte qguitatus nodtis auxi⸗
Con ſules. canus, & Septimius Baſſus, ex Onuphrio. lio pervolavit aq Sirmium. Sublata inde uxore
II. Licinius Auguſtei Imperii Decennalia dedit, ac filio & theſauriz, tetendit ad Daciam. Eiilen-
Decennalia ut indicat nuncupatio trium Cæſarum hoc an-

tem Ducem limiti; Cæſarem fæcit. Iade apud Ha-
adrianopolim Thraciæ civitatem per Valentem col-
lecta ingenti multitudine Legatos all Conſtanti-
zum de pace miſit apud Philippos conſtitutum:
guibus fruſira remiſſis, iternm reparato bello in
ampo Mardienſo ab *ͦroque concurritur, & poſt
dubium ac dinturnum prælium Licini partibus
inclinatis profuit noctis auwilium. Eicinius &
Valens credentes, Conſtantinum quod & verun
rat. ad perſoquendum longius à Bytantio proceſ
lurum, fiexi in partem Beroeam conceſſerunt. lLa
Conſtantinus vehementer in alteriora feſtinans
deprehendit, Licinium remanſiſſe poſt tergum, fa-
tigatis bello & ttinere militilas. Mſſi deinde
Maeſtrianns Legatus (hujus Legationis meminit
Petrus Patricius in Excerptis Legationum) pacem
petiit, Licinio poſtulante & pollicente ſe imperata
facturum. Denno, ſicut antè, mandatum eſt, Valen
Privatus fieret.
Quo palcto pax ambhobus (legendum ex Sir- y.
mondo citato, ab ambobus) ſirmata eſt, at Li- Inter Licd
cinius Orientem, Aſiam, Thraciam ,Maäſiam, nium &.
minorem Secythiam (Partem Mœſiæ ſic vocatam, onſtanti-
ut patet ex Jordane in Geticis) poſſileret. Dein dum pazx
de reverſus Serdicam Conſtantinu, hoc cum Li- Sanciru.
einio abſente conſtituit at ſilii Conſtantini Criſpus
& Conſtantin as Klins etiam Licinii Licinius Cæ-=
ſares ſierent, & ſic ab utroque concorditer regna-
venr. Ttaque Conſtantinus & Picinius ſimul Con-
Iules facti- Ita Anonymus Valeſianus.
Conſtantiurs, de quo ibi mentio, erat Con- yf.
ſtantini M. frater, quem Patricium & Nobiliſſi- Quo anns .
mum poſtea renuntiavit, teſte Zoſimo lib. 2. 5bellum
Anaſtaſia verò ſoror Conſtantini; quod perpe- geſtum.
ram Baronius in dubium vocavit. Pugnatum eſt Baron. anno
ad Cibalenſem campum menſe Octob. Idacius 306. n. Xxr.
enim in Faſtis, Voluſiano & Anniano Coſſ. anno
ſc. c cCc X1I v, ait: Eis Coſſ. Bellum Cibalenſo fuit
TIII IUn Okctob. Licinius fuſus fugatuſque: re-
paratoque iterum bello iw ampo Mardienſi, qui
locus ignotus, rurſus Licinius in fugam conje-
ctus. Tum ſancita pax, novaque Imperii divi-
ſio facta. Conſtantini Imperio ceſſit Pannonia,
Dardania, Dacia, Mœſia, Macedonia, Tractuſ-
que Danubii omnis »Illyricum totum, Græcia-
que ſeu Achara, Eutropio & Sozomeno lib. 2.
teſtibus. Licinio ceſſit Thracia, Mcrſia minor,
Scythia, Aſia, Oriens, & ulterids ſitæ Provin-
ciæ reliquæ, ut ex Anonymo Valeſiano & Zoſi-
mo liquet. Cûmque idem Anonymus diſertè
tradat, poſt illud bellum Conſtantinum & Lici-
nium Conſules proceſſiſſe, manifeſtum fit, il-
lud contigiſſe anno trecenteſimo decimo quar-
to; cùm ultimus Conſtantini Licinio Collega,
Conſulatus in annum trecenteſimum decimum
quintum incidat. Sed Præter illum Anonymum
& Idacium numero Præcedenti laudatum, Vi-
ctor de Cæſaribus idem inſinuat, qui poſtquam
de Maximini morte „quæ anno cCccXIIIaC-

K K cidit,

. C. IV. cidit, ſermonem habuit

3986

„ſcribit: Ia poteſtas or-

An. Ch. 317. bis Komani duobus qucſitat: qui quam vis per Fla-

VII.

vii ſororem nuptam Licinio connexi inter ſe erant,
ob diverſos mores: tamen anxiò trienaium con-
Incipit Victor triennium illud
ab anno c ccXI, quo Conſtantinus contra Ma-
zentium moturus Licinium, Conſtantia ſorore
uxore promiſſa „ſibi ſocium adjunxit, ut anno
cCCCXII num. I1 diximus. Sed Petavius cita-
tus, qui triennium illud ab anno cccCXIII,
quo Licinius Conſtantiam uxorem duxit, nume-

gruere quiveré.

ravit, non potuit hoc bellum ab anno, quo ge-

ſtum eſt, non removere. Denique in Chronico
Euſebii ſecundùm editionem Pontaci, hoc bel-
lum copulatur cum anno Abrahami 2330. qui
Kalendis Octobris anni Chriſti c c cx II I exor-
ditur. Verùm Petavius ad annum Conſtantini,
ui ibidem notatur ſeptimus, reſpiciens, annum
geſti belli detegere non potuit.
Ad num. N VI I. Baronius abſque ulla vetu-

Meirophanes ſti Codicis auctoritate, & contra veterum Scri-

Nicanæ

Synodi tem-
pore vive⸗=

bat.

VIII.

Eonstantino-

polis zorbs

torum fidem, tempora ſedis Metrophanis Epiſ-
copi Byzantini intra triennium coarctat. Eum
Nicænæ Synodi tempore adhuc in vivis fuiſſe
eruditè oſtendit Marca lib. 5. de Concordia cap.
3. & ibidem Baluzius in doctiſſima quam addit
Obſervatione. Euſebius lib. 3. de Vita Con-
ſtantini cap. 7. ubi numeravit Provincias, ex
quibus Epiſcopi ad eam Synodum venère „ait:
aur e aαααανσ ανα oαοα „e:6 1 T076 007
õ 86 e Gσ½ν⁵οσα⁰
0 S9670 5 9e R*αα⅜ 5Sερρ d'amn
a 6ρτραορ, Tv αοαſ gαnαειονν. Ideſt: Ah'ipſa
quoqué Hiſpania Tir IUe multo omnium ſermone Ce-
lebratus, unà cum reliquis alits conſedit. Aberat
quidem KRegiæ urbis Antiſtes ob ſenilem atatem.:
ſed praæſto erant Presbyteri, qui vices &Jus imple-
rent. Hunc locum iiſdem omnino verbis refert
Socrates ex Euſebio quem citat, lib. 1. cap. . So-
zomenus autem & Theodoretus, qui eandem
lectionem ſecuti ſunt, exiſtimantes, hic agi de
Epiſcopo urbis quæ regnabat, quo tempore
Nicæna Synodus habebatur, illum intellexe-
runt de Epiſcopo Romano, qui tum erat San-
Qus Silveſter. Verùm Gelaſius Cyzicenus qui
circa annum cccCLXXX Acta Concilii Ni-
cæni collegit, ſe ex tertio libro Euſebii de Vi-
ta Conſtantini iſta ad verbum tranſcripſiſſe pro-
ſitetur: Ipſe ex Hiſpanis valde celebratus Ohias,
obtinens lo-vum magneæ Koma Epiſcopi Silveſtri,
cum Presbyteris Romé Vitone & V'incentio, odum
plurimis aliis oonſidebat. Urbis autem illius quæz
nunc imperat, Epiſcopus, Metrophanes nomine,
propter ſenectutem non adfuit; ipſius vero Pres-
byteri qui adleraut, locum ejus ſupplevere; gquo-
um unus erat Alexander, ui urbis Epiſcopa-
tum poſt Metrophanem adeptus eſt. Photius in
Bibliorheca codice 88. teſtatur » à ſe perlecta
Concilii Nicæni Acta à Gelaſio Cyziceno in-
terpolata, in quibus idem referretar. Nicetas
Choniates in Panoplia laudara Euſebii verba ad
Epiſcopum Conſtantinopolitanum etiam re-
fert; quemadmodum & Epiphanius Scholaſti-
eus. Quare Synodi Nicænæ tempore Metropha-
nes Epiſcopus Byzamkinus adhuc in vivis erat,
ejuſque loco interfuere huic Synodo ejus Pres-
byteri. .
Verum quidem eſt, Valeſium in Notis Eu-
ſebianis hos Auctores redarguere, ac ſcribere,
hanc explicationem ferri non poſſe: nondum

Regis dica. enim dedicatam fuiſſe Conſtantinopolim, nec

Critica Hiſtorico-Chronologica

Regiæ urbis vocabulo decoratam; cùm Syno-
dus congregata eſt in urbe Nicæa: iraque hæc

Puſebii verba de Epiſcopo urbis Romæ neceſ-

ſariò intelligenda eſſe. At, ut Clariſimus Ba-

luzius animadvertir, Euſebius libros illos de

Vita Conſtantini non ſcripſit, niſi poſt hujus
Imperatoris mortem, adeoque diu poſt dedica-
tam Conſtantinopolim, quæ ideo poſt Con-
ſtantini obitum urbis Regiæ vocabulo decorari
potuit, habita videlicet ratione, non ipfſius rei,
ſed temporis, quo iſta ſcribebat Euſebjus. Nam
& ipſe non loquitur ſimpliciter de urbe Regia,
ſed de urbe quæ tunc regnabat, Da&ασαι àad
differentiam Romæ, quam infra in lib. 4. de Vi-
ta Conſtantini cap. 69. Geααα mM Conſtanter
vocat in duobus locis, nunquam αιοοννG
Quare ut verus & genuinus Euſebii ſenſus reti-
neatur, ſic Latinè verti debet hic locus: Epiſf-
copus urbis illius, penes qane Imperium eſt, ut
vertit Chriſtophorſonus apud Euſebium & So-
cratem vel, quæ nunc imperat, ut eſt apud Ge-
laſium Cyzicenum. Qua interpretatione ſemel
recepta, proclivius eſt ur Gelaſu Cyziceni, alio-
rumque explicationem ſequamur, qui de Me-
trophane Conſtantinopolitano hic agi putarunt.
Silveſter enim undecim annis ſuperſtes fuit Con-
cilio Nicæno: Metrophanes morbo & ætate feſ-
ſu, ſtatim poſt Synodum obiit, in cujus locum
ſuffectus eſt Alexander, qui cùm anno trecente-
ſimo quadrageſimo obierit, non potuit ſedere
annos tres & viginti poſt Metrophanem, ut per-
eram ſcribit Socrates.
Nec obſtat epiſtola Theodoreti in lib. I. cap. 3.
& 4. recitata, & ante Concilium Nicænum
ſcripta ad Alexandrum cognominem ſuum; cu-
jus hic titulus eſt: Alexandri Epiſéopi Alexan-
drini epiſtola ad Alexandrum Epiſcopum Conſtan-
tinopolitanum. Nam Theodoretus hanc cauſam
tractans, non ait, epiſtolam illam ſcriptam eſſe
ad Alexandrum Conſtantinopolitanum; illud
tantùm ait, ſcriptam eſſe ab Alexandro Antiſtite
Alexandrino ad cognominem ſaum, nihil præfa-
tus de dignitate ejus, neque de regione, in qua
ille habitabat. Tum refert ipſam epiſtolam, cum
hac inſcriptione: KReverendiſſimo & unanimi fra-
ri Alexandro Alexander in Domins ſalutem. In
titulo ramen epiſtolæ adnotatum eſt, uti dixi,
eam ſcriptam eſſe ad Alexandrum Epiſcopum

Conſtantinopolitanum. Haunc titulum Baronius

putavit non eſſe Theodoreti, ea de cauſa, quòd
nondum ea tempeſtate Byantium fuit in Con-
ſtantinopolim mutatum; inde porro erroris oc-
caſionem fluxiſſe, quòd cum epiſtola illa Anti-
ſtitis Alexandrini fuerit communis ad omnes
Epiſcopos, ejuſdem exemplar inter Alexandri
Epiſcopi CP. monumenta repertum, eo titulo
fuerit pariter conſignatum. Confirmat Baluzius
Cardinalis Doctiſſimi conjecturam, obſervans,
ticulum illum, qui hodie legitur in editionibus
Græcis Hiſtoriæ Eccleiiaſticæ Theodoreti, non
extare in duobus vetuſtiſſimis Codicibus MSS.
Bibliothecæ Regiæ, in quibus eadem Theodo-
reti Hiſtoria Continetur, neque in editione Græ-
ca Roberti Stephani; editionem verò Latinam
Baſileæ emiſſam anno MDCXI hæc tantùm in
titulo habere: Epiftola miſſa ab Epiſe opo Alexan-
Arino ad ſuum cognominem. Unde certèò conclu-
di poteſt, titulum illum non eſſe Theodoreti,

„cùm non reperiatur in Codicibus antiquis, nec

in antiquiſſima editione Roberti Stephani, &
diverſo modo legatur in editionibus, adeoque
ad jectum

1

4
§5 £ C. 1 V.
An Ch 317.
An.
Anno
1071
0lywg
2
Conſi
II.
Herha
viorit
Licinian
IXe
Emendatus
titulits epi-
ſtola Ale-
xandri Epiſc.
Alexandri-
ni.
Baron anno
318.R. LXI X.
—=ðèðð
imnij lell

SS .

IX.
Emendatiſr
titulus ehi.
ole Ale-
xan’ri Epiſe.
Alexanri⸗
ni.

Baton. AnnO
a18.2. 5NIX.

nus renuntiatus eſt.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO -ROMAN 58II.

1071.

Olymp. 274.

ane. 2.

I.
Conſules.

11.

O 19 E. 15. D. 6. April. Indict. 6.
Jrsu CHRISTI 318.
SILVESTRI PAP ꝗj.

CONSTANTINI I3. LICINII I.

Num. I ad XX. Coſl. Licinias Aug. V, &
Criſpnus Caſar. Conſulatus Criſpi juxta prio-
rem regulam, Licinii juxta tertiam , ut ejus
nempe Collega eſſet. Quo ex Conſulatu liquet
primò, Criſpum anno præcedenti nuncupatum
eſſe Cæſatem: & ſecundèò, Conſtantinum inter
& Licinium hoc tempore pacem viguiſſe; alio-
quin Criſpi Cæſaris Licinius Auguſtus in eodem
Conſulatu Collega eſſe noluiſſet.

Secundum Conſtantini & Licinii bellum anno

Epocha poſte- trecenteſimo viceſimo tertio inchoatum ‚ſequen-
rioris belli tique abſolutum. Primò, quia Cedrenus ſcri-

Liciniani.

III.

bit, illud duraſſe annum atque octo menſes. Quare
cùm anno cccxXIV profligatum fuerit, anno
antecedenti cœperat. Secundò, Victor de Cæ-
ſaribus de Licinio ſcribit: Quo ſanè variis præliis
pulſo, cim eum prorſus opprimere arduum vide-
retur, Eimul afinitatis gratidâ recepti conſortio,
adſcitique Imperio Cæſarum communes liberi,
Criſpus, Conſtantinuſque Flavio geniti: Licinia-
nus Licinio. Quod equidem vix diuturnum: ne-
que bis aſſumebantur, feliæ fore, defeltu Solis fœ-
dato iſdlem menſibus die, patefattum. Itaque
ſexennio poſt rupta pace apud Thracas, Licinius
pulſus Chalcedona conceſſit, &c. Illa Cæſarum
nuncupatio anno præcedenti facta, ut ſuo loco
demonſtratum, eodemque Sol defecit die vice-
ſima Decembris feriâ ſextàâ, horâ diei nonâ cir-
citer, ut obſervavit Petavius in Paralipomenis
librorum de Doctrina Temp. pag. 860. Rupta
itaque pax anno cccXXIII, qui ſextus eſt à
nuncupatione Cæſarum, & à narrata eclipſi;
cujus Idacius in Faſtis hoc anno meminit, dum
ait: His Conſſ. tenebræ fuerunt inter diem horà IX.
Sed calculus mathematicus ſuffragatur Victori,
& Idacium rem anno non ſuo recitare, quod non
rarò ei accidit, demonſtrat.
Tertiò, Anonymus Valeſianus hujus belli cau-

Cauſa poſte- ſam aperit, ex qua in cognitionem temporis,

rioris belli
Liciniani.

quo cœpit, pervenimus: In Orientis partibus,
Licinio, Conſtantino (ſcilicet Conſulibus, anno
cCCXIX, quo Conſtantinus Aug. V & Licinius
Cæſar Conſules fuerunt) repentina rabie ſuſci-
tatus Licinius omnes Chriſtianos à palatio juſſit
expelli. Mox bellum inter ipfum Licinium & Cen-
ſtantinum efferbuit. Item cum Conſtantinus Theſ-
ſalonicæ eſſet, Gothi per neglectos limites erupe-
runt. Tum Conſtantini terrore & impetu repreæſſi,

captivos 2lli impetrata pace reddiderunt. Sed hog

Licinius contra fdem fattum queſtus , qud
partes ſuæ ab alio fuerint vindicatæ. Deindè -m
variaſſet inter ſupplicantia & ſuperba mandata,
iram Conſtantini meritò excitavit. Per tempora,

quibus nondum gereb'atur bellum civile, ſed item

parabatur, Licinius ſeelere, avaritid, crudelitate,
libidine ſæviebat: occiſiz ob divitias pluribus, uxo-
Tom. I. L

in Annales C. Baronii.

58 £ C. IV. adjectum eſſe à Librario,
An. Ch. 318. Quòd ſi Metrophanes annos decem ſedit, ut Ni-
cephorus in Chronico, & Theophanes habent,
vix ante præſentem annum Epiicopus Byzanti-

vel ab Interprete.

387

ribus eoa um corruptis. Sirmondus in margine Co- S C. IV.
dicis impieſſi, qui extat Pariſus in Bibliotheca An. Ch. 318.

Collegii i udovici Magni, propria manu ex fide
Codicis MS. poſt hæc verba, Gothi per neglectos
limites eruperunt, iſta addidit: Er vaſtata Ihra-
t & Maſia prædas agres ceperunt. Quæ verba
notanda ob Martyres tunc in Mœſia paſſos, de
quibus anno cccCxXVI egi.
De hac Gochorum eruptione loquitur etiam Zo-

IV.

ſimus lib. 2. Pag. 680. Quod factum menſe Fe- Gothi Roma
bruario docent Ludi Gothici „ qui à die quarta ?is infeſti.

uſque ad nonam ejuſdem menus exhibebantur,
ut videre eſt in veteri Kalendario à Bucherio
publicato. Sed non alio anno quàm trecenteſi-
mo viceſimo tertio, ut notavit Gothofredus in
Chronologia Codicis Thodoſiani, ex eo quòd
eo anno Conſtantinus diſciplinam militarem ere-
cturus, cuſtodiæque limitis Thracici & Mœſiæ
adverſus Barbarorum incurſiones & depi ædatio-
nes deinceps provifurus, qui negligentia mili-
tum limitaneorum proditus fuerat, Conſtitutio-
nem emiſerit I V Kal. Maii anni CcCc XXIII .
cujus ſunt partes Lex I. Codicis heodoſiani De
re militari. & Lex I. ejuſdem Codicis De com-
meatu. Priori Lege decernit Conſtantinus, ut ſi
quis cum quibuilibet hoſtibus prædas egerit, aut
Prædam cum prædonibus diviſerit „ incendio
concremetur. jam itaque eo anno Barbari Ro-
manos vexabant. In poiteriori Conſtantinus, con-
fecto jam & patrato noc bello Gothico Barba-
Torum incurnionibus deinceps obviàm iturus la-
bantem diſciphnam militarem retinere voluit,
commeatu militibus deinceps denegato „& ſeve-
riſſimà ſimul pœnaâ indictâ Romanis, qui Ban-
baros in Romanos concitaſlent. Captivos Gotho-
rum per urbes diſtributos fuiſſe, & Conſtantimum
Theilalonicam ſeſe recepiſſe teſtantur Zoſimus
loco laudato, & Euſebius lib. 4. de Vita Con-
ſtantini cap. 5. & 6. ſi tamen Euſebi
neratim loquitur, de his Gothorum
bus intelligendus ſit.
Poſt Gothos devictos, cœptum eſt bellum

us, qui ge⸗
incurſioni⸗=

V.

Licinianum, à Zoſimo & Anonvmo Valeſiano Bellum Lici-
. .8 —. . „ „ .
egregiè deſcriptum, & nonniſi anno trecente- Anuem an

ſuno viceſimo quarto confectum.

Conſtantini Cæſaris III, anno nempe cCccCXXIV
ait; Bellum Hadrianopolitanum die V Nonas
Julias, & bellum Chalcedonenſe 1IV Kal. Okto-
bris. Idem habet Auctor Chronici Alexandrini
niſi quòd loco, V Nonas Julias, mendosèe ha-
bet, V Kal, ſulias, & hæc anno c CCxXXV geſta
tradat, in quo ſine dubio hallucinatur. Gotho-
fredus in Chronologia Codicis Theodoſiani Li-
cinium prope Hadrianopolim & Chalcedonem
anno tantùm trecenteſimo viceſimo tertio debel-
latum contendit, innixus reſcripto ejuſdem Co-
dicis De infirmandis his, uæ ſub Tyrannis anno
trecenteſimo viceſimo quarto xvj Junii die dato.
Exiſtimat enim illud nonniſi poſt victum Lici-
nium emiſſum eile; cumque menſe Septembri
apud Chalcedonem Licinius ſuperatus fuerit, air,
Idacium deceptum, Perperamque cam victo-
riam, quæ ad annum cc CxXIII pertinet, ſub
anno ccCXXIV recitare. Sed Licinii poſt Maxi=
minum in fugam conjectum Lex 2. Codicis
Theodoſiani De cenſu. miſſa ad Euſebium V. P.
Præſidem Lyciæ & Pamphyliæ data Kalend. Jun,
anno cccCxXIII hanc Gothofredi conjecturam
planè evertit. Quemadmodum enim ea promul-
gata eſt à Licinio prima die menſis Junii, poit-

2 quam

. yo0 CCC
Idacius enim X

in Faſtis, ſub Conſulatu Criſpi Cæſaris III, & in

XIII
6bιαιςιι.

2.

388
§ C. IV. quam initio menſis Maii Maximinum, qui ta-
An. Ch. 318. men uſque ad menſem Auguſtum vixit, fudiſſet:
ita & laudatum reſcriptum De infirmandis his,
quæ ſub Iyrannis XV I Kal. Junii anni trecente-
ſimi viceſimi quarti datum duas ultimas de Li-
cinio vi corias à Conſtantino reportatas præceſ-
ſit, nec niſi poſt eas datas Licinius in Conſtan-
tini poteſtatem venit; ideoque non bene ex ea
Lege Gothofredus in Commentario Legis I. Co-
dicis Theodoſiani De Veteranis deducere cona-
tur, Licinianum bellum anno cc CXXIII ine-
unte cœptum eſſe, felicibuſque victoriis conti-
nuatum, initio anni CccCXXIV ninem acce-
piſſe.
VI. Gothofredi tamen opiniò Papebrocio in Vita
Licinius ante &. Athanaſii cap. 2. num. X XXVI perplacuit,

Waaggnn quèd non videantur tam multa intra arctum ſep-
wickus. tem aut octo menſium ſpatium potuiſſe compin-

gi; quæ nempe à victo Licinio ad initium Ni-
⸗ cænæ Synodi à Conſtantino & Hoſio geſta; cùm
contrà ſi annus adjiciatur, omnia commodè. fu-
ant. At cùm hæc opinio fubſiſtere non poſſit,
ut mox magis videbitur, dicendum, Licinium
die V Kalend. Novemb. anni cccCXXIV victum,
& ſequenti Conſtantinum victorem Nicome-
diam ingreſſum eſſe. In Kalendario enim Lam-
beciano ad V Kal. Novemb. habetur: EvICTIO
TYRANNI; ad diem vero IV Kalend. Novemb.
ADVENT. DIVI. Quæ priora verba, cùm de
Maxentio intelligi non poſſint, ut anno cccyi
num. XII oſtendi, ea de Licinio omnino inter-
pretanda. Ea in urbe dum Conſtantinus mora-
tur, atque in Orientis partes progredi feſtinat,
nuntium accipit de Alexandrinæ Eccleſiæ, to-
tiuſque EÆgypti diſſidio ob Arii dogma & Mele-
tianorum turbas, ut ipſemet ſcribit in epiſtola ad
Alexandrum & Arium. Ac primèò quidem Ho-
ſium cum literis ſuis Alexandriam miſit, qui eos
tumultus auctoritate ſua componeret. Verùm
Hoſius, cùm aliquantèò egiſſet Alexandriæ, re
infecta ad Conſtantinum reverſus eſt. Quæ om-
pia intra menſium circiter trium ſpatium perfici
potuerunt. Sed, cùm Conſtantinus malum quo-
tidie ingraveſcere cerneret, generale Epiſcopo-
rum Concilium indicere decrevit, ut eo modo
pacem Eccleſiæ reſtitueret. Eam in rem vereda-
rios ſeu agentes in rebus per omnes Provincias
direxit, qui Epiſcopos Nicæam Bithyniæ convo-
carent. Veredarii menſe Martio Imperatoris li-
teras ad ſingulos Epiſcopos perferre potuere,
& Epiſcopi ab ultimis tam Orientis, quàm Oc-
cidentis partibus ante menſem Julium in Bithy-
niam venire, idque pedeſtri itinere, ut tradit
Euſeb. in lib. 3. de Vita Conſtantini cap. 6. Græci
Dominicam ſeptimam poſt Paſcha, eam ſc. quæ
Pentecoſten proximè antecedit, vulgò vocant
Dominicam Sanctorum Patrum. Ex quibus Va-
leſius in Notis ad lib. 3. Vitæ Conſtantini cap. 15.
rectè deducit, Concilium Nicænum non eſſe ce-
lebratum die X X menſis Maii, ſed die XIX
Junii, ut infrà oſtendemus, alioquin nimis an-
guſtum ſpatium relinqueretur ad eas res geren-
das, quas Conſtantinus poſt debellatum Lici-
nium egit. Concilio igitur Nicæno in eum diem
rejecto, omnia quæ Hiſtorici acta referunt, ſine
incommodo fieri potuere.
vII. Licinius anno quidem CccxXXIV debellatus,
Sõ . 1t4 ſed nonniſi anno CccxXX Conſtantini juſſu oc-
ciſus. Nam, ut ſcribit Zoſimus, poſtquam Byzan-
tii & Chalcedonenſes Conſtantino portas ape-
zuillent, Licinius victus Nicomediam cum equi-

Critica Hiſtorico Chronologica

tibus reliquis & paucis peditum millibus eonten-
dit. Cùm autem Conſtantinus etiam Nicomediæ
eum obſideret, rebus deſperatis egreſſus urbe ſup-
plex Conſtantino factus eſt, poſtquam Conſtantia
ejus uxor & ſoror Conſtantini veniſſet ad caſtra
fratris, & marito vitam popoſciſſet & impetraſſet,
inquit Anonymus Valeſianus, qui addit: ka Li-
cinius privatus factus eſt, & convivio Conſtantini
adhibitus: & Martiniano (quem Licinius Cæſa-
rem fecerat) vita conceſſa eſt. Sed Herculii Ma-
ximiani ſoceri ſui motus exemplo, ne iterum de-
poſitam purpuram in perniciem Reipublicæ ſume-
yet, tumultu militari exigentibus in Theſſalonica,
Jjuſßſit occidi Martinianum in Cappadocia. Ubi Au-
ctor ille anonymus Cæſaris nomine Auguſtum
intelligit, ut quandoque alii Hiſtoriæ Auguſtæ
Scriptores. Sic Conſtantinum Eboraci omnium
militum conſenſu Cæſarem creatum, & Lici-
nium à Galerio Cæſarem factum ſcribit; cùm

tamen uterque tunc Imperator & Auguſtus di-

Gus fuerit. Porro Martinianum à Licinio Au-
guſtum renunciatum, liquet ex Nummis apud
Mediobarbum, in quibus legitur, D. N. MAR-
TINIANUS P. F. AucG.

Interfectus Licinius apud Theſſalonicam, ut

non tantum Anonymus Valeſianus, & Zoſimus;
ſed etiam Eutropius, Victor in Epitome, Euſe-
bius in Chronico & Idacius in Faſtis. Quare,
ut jam monui, Acta S. Baſilei Amaſenorum Epi-
ſcopi, quæ ſub Joannis Nicomedienſis Presby-
teri nomine circumferuntur, quibuſve Baronius
fidem præſtitit, ſuppoſitionem ſuam manifeſtè
produnt, cùm Licinium in Gallis occiſum vo-
lunt. Interemtus autem Licinius anno trecen-
teſimo viceſimo quinto, ut diſertè Idacius in Fa-
ſtis teſtatur, & indicat Anonymus Valeſianus,
quando ait, Licinium regnaſſe annos XIX.
Imperium enim inierat menſe Novembri anni
trecenteſimi ſeptimi. Quæ anni illi utrimque
incompleti numerandi, & interitus Licinii an-
no CCCXXV omnino conſignandus. Ida-
cio enim in Faſtis ſuffragatur Victor in Epito-
me, ubi inquit: Hic Licinius annum dominatio-
nis ferè poſt quintum decimum, vitæ proximè ſe-
rageſimum occiditur. In Hiſtoria Miſcellæ lib.
II. ubi hic Victoris locus adducitur, habetur:
Annum ferè poſt quartum decimum. Sed prior
lectio præferenda, annique illi X V utrimque
incompleti intelligendi, & à morte Galerii
Maximiani, quæ anno CCCXI contigit, il⸗
lorum initium repetendum. Ex quo apparet,
verum eſſe quod alibi monſtravi, Hiſtoriæ ſc.
Auguſtæ Scriptores numerantes annos Impera-
torum, qui per hæc tempora regnarunt, Impe-
rium eorum quandoque exordiri ab obitu Impe-
ratoris illius, qui primum inter eos locum ob-
tineret; non verò ab eo tempore, quo ipſimet
vel Cæſares, vel Auguſti nuncupati fuiſſent.
Verüm Licinium anno tantùm CCCXXV
morte affectum ex iis, quæ mox de Conſtantini
Monarchia dicemus, magis tonfirmabitur.
Quæri hic poteſt, an Licinius aliquando Chri-
ſtianus fuerit. Hanc quæſtionem agitat Card.
Noriſius in Diſſert. de Numiſmate Licinii cap.
. reſpondetque, non exiſtimare ſe, Licinium
Chriſtianæ Religioni nomen dediſſe; ſed Ethni-=

corum erroribus, & quidem ſemper, adhæſiſſe;

quòd Nummi ejus ab eo tempore, quo Aſiam

§8 £ C. IV.
An. Ch. 31r8.

VIII.
Quot annis
Licinius re-
gnarit.
Baron. num.
XVIII

7.

1IX.
An Licinius
Chriſtianns
fuerit.

obtinuit, hac ſuſcriptione obſignentur: JoviI

CoNSERVATORI; & certum ſit, Licinium
perſecutionem adverſus Chriſtianos inſtituiſſe.
Præterea

Licinin
Chriſt
Aſlue⸗/
timan
Neln,

A.
E Na

1 cinii ijus
lgi⸗ cexrt)

mmit

Duieh,

ſt
ti
le
ven
rer
Ae
cit
bu
tur
eſ.
nnn
nt
Uirt

C. .

FIII.
At annis
Lieinius i⸗
gnarit.
Baronmum.
xrIII

ni
e
n⸗
⸗
0⸗
ih⸗
⸗
t.
vt:
iot
ſe
ii
l⸗
tet,
ſe⸗
eta⸗
npe⸗
npe⸗
imet
ſent.
XVV

jeint

f

ud yrißimd,

mp fueni
junn
hni⸗
e;
Vn
91 1

5 è .
in Annales C. Baronii. 3989
§£ C. IV. Præterea Euſebius in lib. 2. Vitæ Conſtantini In ima labari parte ſunt duò captivi, & in la- S† C. 1r
An. Ch. 318. cap.5. recitat Orationem, quam Licinius ad mi- baro legitur, Vor. XX. cruce ſuper labarum An. Ch. 318
lites habuit in ſecundo bello contra Conſtanti- depicta. Cuſus hujuſmodi Nummus in urbe Tre-
num geſto, priuſquam aciem contra hunc in- virenſi, quæ Conſtantino parebat, idque vel anno
ſtrueret. Viri, inquit, amici & commilitones; CCCXVII;,; quo Licinius junior à Conſtan-
uidem quos colimus, & quos ab ultimis uſque ma- tino Cæſar dictus eſt vel anno CCCXXI
Joribus colendos accepimus;, Dii ſunt patri. Ite aut inſequenti, quo ille Quinquennalia cele-
verò, qui adverſarum nobis partium copias ducit, bravit. Et tamen jam ab anno CC CXI X,; quo
moribus, inſtitutiſqque majorum violatis ad im- cœpta perſecutio Lieinlana, Conſtantinum in-
Piam nullos credentium Deos opinionem deſeivit, ter & Licinium Pax rupta erat. Quare ſicut Li-
Peregrinum quendam neſeiö unde quæſitum temere cinii junioris Numiſmata crucem præferunt D
amplectens Deum. Ex quibus patet, Licinium etiam poſtquam pater à Fide deſcivit ſic & in

Deorum cultui à majoribus accepto ſemper ad- Licinii Numiſmatis, etiam quando Chriſtianis

hæſiſſe. Ita Card. Noriſius. favebat, percuſſis, legitur: IoOVI CONSER=
X. Sed Licinium ante ultimmim illud bellum vATORI. Quæ inſcriptio à Licinio uſurpari
Scizi Chriſtianum fuiſſe diſertè teſtatur Sozomenus botuit in gratiam ſübditorum maxima parte
riſtiantsts .

zimum eius de priori bello Liciniano locutus eſt, ait: Lici- non fuit, Religionem tatnen Chriſtianam do-
bellum. nin-,qui ante Religionem Chriſtianam coluerat; losè ſimulavit; quas ſententia fuit Theophanis
poſt cladem illic acceptam animio mutatus multos in Chronico anno XII Conſtantini. Neque
Sacerdotes, qui in ſuis partibus degebant, gravi- enim aliquid hac in re cert — .
ter aſſtixit. Addit Soz omenus: Præterea um ite- Ad num. X X & ſeqq. Monarchia Conſtanti- XII.
wum pugnaturus eſſet adverſus Conſtantinum, vi- ni maleè dicitur à Baronio hoc anno inchoata. Conkantin
timis &j divinationibus ad futurum hellum ſe Verùm quemadmodum Licinianum Imperium Mon are br
præparabat, ſedactuſque àa quibuſdam, qui vitto- aliquot annis mutilare coactus eſt, morte ejus in
riam ipſi pollicebantur, ad Gentilium Juperſtitio- Præſentem annum collata; ita & Conſtantini
nem deſcivit. Ad hæc, Licinius poſt victum Ma- Monarchiam citius quàm par erat, inchoavit 3
ximinum infenſiſſimum Chriſtiani nominis ho= neque enim ea ab alio anno quim CCCXXV
ſtem, cum Antiochiam veniſet; in Vovis Philii initium duxit; ex quo S& magis confirmatur
Sacerdotes ſeverè animadvertit, ac omnes qui al- quod ſuprà diximus, Licinium nempe uſque
verſus KReligionem noſtranz inſolenter debacchati ad eum annum vitam protraxiſſe. Victor enim
fuerant, inquit Euſebius lib. 9. cap. II. Inſuper de Cæſaribus ait, Conſtantinum è vivis exceſ-
Orator in dedicatione celeberrimi templi Tyri ſiſſe anno Imperii triceſimo ſecaundoque; utro-
anno Chriſti CCCXV pro concione tum que nempe extremo incompleto Pro integro nu-
Conſtantinum, tum Licinium, cui ea urbs pa- merato) Dum totum Orbem tredecim tenniſſets
rebat, concelebrans, ait apud Euſebium lib. 10. Tota difficultas Eſſe poteſt, an Conſtantinus
Cap. 14. Adeo ut, quod Disu gitam antea contige- anno trecenteſimo viceſimo quarto, an veroè
rat, ſummi Inperatores honoris illius, quem Dei trecenteſimo viceſimo quinto totius Orbis Ro=
beneficio acceperunt, ſibi conſcii, jam in mortu- mani Imperium adeptus fuerit, cùm ab utroque
rum ſimulachrorum ſacien, conſpuant, & profanos anno ad Conſtantini obitum anni tredecim nu-
Damonum ritus conculcent, ac vetuſtuin erroremn merari Poſſint. Gothofredus in Chr onologia Co-
2 majoribus traditum irrideant; unum vernm dicis Theod. ubi Licinium anno CCCXXIV
Deum chm erga omnes, tum in ſe ipſos maximo & debellarum & occiſum dicit „ab eo etiam an-
beneſicum agnoſcant, &c. Chriſtum Dei flium ani- no Conſtantini Monarchiam auſpicatur. Quam
verſorum Regem eſſe profiteantur. Profectè vix ſententiam amplecti coguntur, quicumque cum
mihi perſuadere poſſum, Euſebium vel quemli- illo Licinii excidium anno C CCX XIV con-
bet allum ( hujus enim Orationis Auctor incer- tigiſſe putant. V
tus, quidquid Valeſius in Notis dicat) hæc co- Verùm tam Conſtantini Monarchia, qum Li- XIII.
ram numèroſa Paſtorum corona proferre auſum cinii interitus ad annum CCCXXV certò perti- Anno

ſue ad a-- i lib. 1. cap. 7. ubi poſtquam ſuperiori capite Gentilium. Demum, ſi Licinius Chriſtianus

fuiſſe, niſi Licinius tunc Chriſtianam Religio- nent, quod liquet ex loco Theodoreti lib. . Cap.r. 0 SeXX V.
nem eo modo, quo Conſtantinus nondum Cate- deducto, neminiq; huc uſque obſervato: αρα fau oata
chumenus, profeſſus eſſet. S* τιαπaαdτ αοſνοανà g, NR rais ee
XI. Denique Triſtanus tom. 3. Commentarior: XXXοαςρ ααρα vp αι,, „αα,, &. ideſt, Eu-

Fx Nummis Nummum Licinii exhibet, in quo cernitur la- ſebius quidem Palæſtinus à Janbtiſſimorum Apoſto-
Tiecinii us barum, ſeu vexillum militare cum hinc inde lorum temporibus exorſus z res in Fcclefus geſtas
t vert proſtratis captivis in cujus ſumma extat crux, nſque .4 Deo accepꝛum Conſtantini Principatum
potaſe. & in labaro hi characteres . Vor. X X. Exi- bperſeripſit ego vero a ſine Hſtoriæ ilius initium
ſtimat autem Triſtanus, Licinium in Conſtan- Operis mei ſumam. Quare cùm Euſebius Hiſto-
tini gratiam labarum & crucem uſurpaſſe. Pati- riam uſque ad annum trecenteſimum viceſimum
nus tamen in Numiſmatis Impp. pag. 459. ſimi- quintum continuet, ab eodemque Theodoretus
le Numiſma exhiber, ſed non crucem in eo, ſuam auſpicetur, ut ſuis locis evidenter oſten-
verùm tres veluti globulos cerni dicit, ſuperio- dam, Principatus de quo loquitur Theodore-
rem pali partem in cuſpidis figuram ornantes. tus, alius eſſe non poteſt, quàm ejus Monarchia;
Additque plura ejuſmodi vexilla in Nummis Li- quæ ideo anno CCCXXV inchoata fuit.
cinii repræſentari abſque cruce. Nummi, in qui- Præterea anno CCCXXV Audor Chronici
bus vexilla abſque cruce ſignata, percuſſi viden- Alexandrini ſcribit: Eodem anno Conſtantinus
tur poſtquam Licinius Chriſtianam Religionem Imperator totius Inperii Romani ſolus omnia ubi-
deſeruit; alii vero ante illud tempus. Idem Pa- que idola deject. Ab hac Monarchia aliqui Con-
tinus Licinii junioris Nummum profert, in quo ſtantiniani Imperii annos numerant „ Uti Nice-
funt hi characteres: D. TR. id eſt ,percuſſus Ire- tas, Seidus, Græcus Schiſmaticus, qui de Pa-
viris; circùm legitur: VIRTUuS EXERCI T. triarchats Conſtantinopolitani inſtitutione lo-
Tom. I. Kk z quen?

390 Criica Hiſtorico-Ohronologica

5 * C. IV. quens inquit: Tum dJemum omnium poſtremus tim ſcripta poſt Concilium Nicænum, ex qua § † C. IV.
An. Ch. 318. Thronus Conſtantinopolitanns inſtituitur, anno ſe- liquet, eum Euſebii & Theognu præcipuorum An. Ch. 318.

cundo Imperi Magni Conſtantini, id eſt, anno Arianæ- (Ectæ fautorum complicem fuiſſe. Ad
Chriſti trecenteſimo viceſimo ſexto. Seidus enim hæc, poſt eam epiſtolam ſcripram, Theodotus 4
& alii quidam Græci Conſtantinopolitanum Pa- Theognio & Euſebio Antiochiam tanquam con-
triarchatum paulè poſt Concilii Nicæni cele- ſiliorum ſocius & particeps ductus eſt, ut ejus
brationem inſtitutum eſſe perſuaſum habent. ope Sanctum Euſtachium Antiochenum Sede ſua
uod cùm Allatius lib. I. cap. 14. de Conſenſio- deponerent, teſte eodem Theodoreto lib. I.
ne Eccleſiæ Occidentalis & Orientalis non in- cap. 21. . ,
telligeret, ſuggillat Nicetam, quaſi locutus fue- Decepêre Martyrologos laudes, quas Euſe- XVIII.
rit de anno Chriſti trecenteſimo ſeptimo, quo bius Cæſarienſis lib. 7. cap. ultimo (ubi loqui- Rras c
ſecundus Imperii Conſtantini cœptus eſt; licet tur de præcipuarum Eccleſiarum Præſulibus, qui , illu-
de ſecundo ejus Monarchiæ anno, Chriſtique immediatè ante perſecutionem Diocletianaeam
trecenteſimo viceſimo ſexto Græculus ille intel- Eccleſias Orientis regebant) Theodoreto Lao-
ligendus ſit. diceno tribuit. Sed diſtinguenda erant tempo-
X In Actis S. Pachomii à Monacho ſupparis ævi ra: T heodotus enim ante natam hæreſim Aria-
Iaitium Mo⸗= ſcriptis capite primo dicitur . Oum hnem acce- nam magnus Præſul extitit; ſed poſtea in eam
nachatus piſſet perſecutio, regnavit Conſtantinus M. Impe- miſerè prolapſus eſt, ut tradunt Scriptores citati,
atati Con-a ratorum Romanorum primus Chriſtianus; & ad- omnibus Martyrologis antiquiores, quique non
kantini im- verſus Vrannum quendam bello contendens mul- multèò poſt Theodotum vix&re. Porro Theodo- 6
tutandum. os etiam tirones conquiri juſſit: quos inter ipſe tus ante Concilium Hieroſolymitanum anno
giloque in militiam abreptus eſt Pachomeius, vige- C C C XXX VI celebratum, diem functus eſt,
Baron- aum. ſimum tunc circiter agens ætatis ſua autalem ; & cm illi Concilio Georgius pariter Arianus Lao-
“ deinde ait, Pachomium ſub Palæmone in Egy- diceæ Epiſcopus interfuerit, ut teſtatur Sozo-
pto Monachatum amplexum eſſe. Hactenus menus lib. 3. cap. 5. Scripſit Georgius Vitam Eu-
ignoratum de quo Tyranno ibi ſermo fiat. Ba- ſebii Emiſeni, ut diſcimus ex Socrate lib. 2. cap.
ronius quidem Licinium intelligit: alii Maxen- 9. cujus ideo mentio facienda erat 4 Gerardo
tium, alii Achillem, qui Diocletiano imperan- Joanne Voſſio in Opere de Hiſtoricis Græcis,
rannidem in Ægypto arripuit. Sed quid- licèt liber ille ampliùs non extet.

te ty
quid ſit, re&Sε Holſtenius in Præfatione ad Re- Càùm Conſtantinus Orientis Imperio potitus XIX.
HMHoſius ad

gulas veterum Monachorum, ætati Conſtantini tantùm ſit anno trecenteſimo viceſimo quarto, „nponend
M. vitæ Regularis initia imputat: illi enim con- ante cum annum componendis Alexandrum in- igii⸗ age,
ſentit Acorum S. Pachomii Auctor- cùm dicit ter & Arium diſſidiis, miſſis etiam ad eos literis Arium &
in Prologo, quèd extremæ perſecutionis tem- per Hoſium Cordubenſem Epiſcopum, incum- Alexan-
ore, ſc. Diocletianeæ, tunc & Mond eria cæ- bere non potuit. Quare quæ hic à Baronio nar- drum miſſus.
pta ſunt extrui, e& Aſcetarum ubitacula in vi- rantur, ad eum annum differenda. Præterea
,znocentia & rerum omninm abdicatione fun- Hoſius non.4 Silveſtro Romano Pontifice Le- Baron.num.
dari; idque, ut ait ipſe, exemplo potiſſimum gatus Alexandriam miſſus, ſed à Conſtantino. LXXXNN.
S. Antonii, Aſcet clariſſimi & in omni virtutum Picèt enim Euſebius lib. 2. de Vita Conſtantini & ſeq
genere ecellentis, oujus ea fuit vitæ ratio, quats Cap. 62. virum à Conſtantino miſſum ob tumul-
& magnus Elias & Eliſens & Joannes Baptiſta tus ab Ario Alexandriæ excitatos non nominet,
quondam tenuernnt. illum tamen Hoſium fuiſſe Socrates lib. I. cap.
XV. Hinc in iſdem Actis num. LXXVII ip- 4. & Sozomenus lib. I. cap. 1I5. diſerté teſtantur.
8. Pachomius ſemet S. Antonius Pachomium Coœrnobitarum Quibus adde Photium in Bibliotheca codice
primus inſti- auctorem & primum inſtitutorem facit: Quo ego 266. Quibus Conſtantinus auditis, iniquè ferens

g 6

tutor Cœno- primum tempore Monachum cœpi agere, nullum mittit Alexandriam Hoſium nomine & Te ſän-
biarum.: uſpiam extabat Cæœænobium, in quo de aliorum ſa- dtum, quem Hiſpanic i etles Corduba Epiſeopum
luie cura ant metus cuiquam erat: ſed quiſqe an- habebat. Tzadidit autem ei epiſtolas ad Archie-
tiquorum Monachorum perſecutione jam finita, piſcopum Alsxandrnm & Arium hereſeos fon-
dryatim in vita ſeſe Monaſtica exercebat. Poſtea tem. Nec refert, quèd Hoſius Alexandrinam Sy-
verò Pater veſter (Sacchæum alloquitur, Pa- nodum convocarit, eique præfuerit. Veroſimi-
chomii diſci pulum) tantum bonum, Deo adiu- le enim eſt, illum Alexandrinæ Synodo præfuiſ-
vante, effecit. Alius quidem antè, cui Aotæ no- ſe, omnibus £gypti Epiſcopis, & iplo in pri-
men, voluit tale miniſterium ſuſcipere: verkhus quia mis Alexandro Alexandriæ Pattiarcha prtimas
non ex toto corde et rei ſtuduit, ſucceſſa conatus ipſi deferentibus. Viro namque celeberrimo ab
ille caruit. Videnda Vita S. Pachomii die X IV Imperatore miſſo, ipſique chariſſimo, qui pa-

Maii in Actis SS. Bollandianis illuſtrata. cis atbiter ab ipſo conſtitutus eſſet Alexandrum
XVI. Quid Euſebius Cæſarienfis Epiſcopus ad pro- inter & Arium, hunc facil honorem detulere,
Euſebius Caæ- pagandum dogma Arianum egerit, & an ipſe- tum propter Imperatoris reverentiam: tum pro-

H met Arianus poſt Concilium Nicænum, ſicut pter nominis & meritorum amplitudinem: tum
ianis. . . . . . .. I. 17.
. antea, fuerit, pluribus difcurtit Hankius in libro quèd Alexander illi Concilio præeſſe congruè
Baron,num. de Scriptoribus Græcis rerum Byzantinarum non poſſet; cùm in his Arianæ hæreſeos incu-

11 V. parte prima cap. I. qui hac de re legendus. nabulis cauſa Alexandri & Arii potiùs, quàm
XVII. Baronius in Martyrologio Romano, die ſecun- Eccleſiæ Catholicæ, agi videtur.
rmeototu⸗ da Novembris meminit Theodoti Epiſcopi Lao- Nec refert, quèd in epiſtola tunc à Con- X X.
Tter Arin dicenſis, qui tamen ex iis, quæ ipſemet hoc an- ſtantino ad Alexandrum & Arium ſcripta, nul- 1 N, 4
— . .1J . “ . . . D . . . 4 . . . „ ant in
vorun ds- 0 in Annalibus habet, inter præcipuos Aria- la prorſus Hoſii mentio habeatur. Cum tamen img.

ces⸗ norum duces numeratur, tam à Theodoreto lib. in litcris Legationis nominari Legatos ſolenne
Baron.num. 1. cap. 5. quàm ab Epiphamio hæreſi Gy. præter- ſit. Aliæ enim fuere literæ Legationis Hoſii ab —
XLVTII. quâm quèd extat, apud Gelaſium Cyzicenum ea epiſtola. Cùm enim non ſolàm ad concilian-

& ſeqꝗ. epiſtola Conſtantini M. ad Theodotum ſpecia- dam pacem inter eos; qui in 6£gypto de Fide
iſlidebant,

—

Olymp.
an. 3.
ſicupdh
Baronit
Oymp
Anno
10714.
ſeunui
Baron,
170·
I.
Cuuſuli.

I.
Wirdecen
nalia liti⸗
nii Aug.

II.
Bellum 8

vvaritumn.

IV.
iera Con-
uttini ad
Aluuqn.
runm Bpi .
Aler, de
AMn.

V.
5 Doq
Ealgrenſie.

DAon. inne

.

361. h. I
a IV.

IVIII.
t dntea
lile⸗
S

XIX.
Hiſut ad
cumfonende
diſidis inter
Arium
Alexan-
Ayumn niſin.

4
0.
& ſeg.
l

e

len e,
1 Pro⸗
.tuun
mue
icn⸗
quun

Con⸗ 4 iden
,Dll- nimi
campel .
olenne
i
Gian-
elide

38 C. I V. diſſidebant, miſſus eſſet, ſed etiam inter eos,
An. Ch. 319. qui in Oriente de feſto Paſchatis diſſentiebant,
ut teſtatur Sozomenus; neceſſe erat, ut literæ
Legationis quibus ea commendata Hoſio pro-
vincia, & commiſſa poteſtas exprimebatur, non
ad duos tantùm viros, ſed ad univerſos illarum
egionum Epiſcopos dirigerentur. Periere itaque
literæ Conſtantini, quibus Legatio Hoſii ad Ale-

Olymp. 274. ANNO PERIODI GRGO;-ROMAN 5812.

Gangren 25.

Baron. anno
361. N. XLIV.
& ſeqq.

Romana habita anno DIV Synodi Gangrenlis

in Annales

xandrum & Arium continebatur.

*

ah. 3. .
Prunadur⸗ O 20. D. ) 16. P. 20. Mart. Indict. 7.
Baronium.
Amb ⸗rt. JIESu CHRISTI 319.
Anno Urbis
za. SILVESTRI PAP& 6.
ecundum
Parazng CoNSTANTINI I4. LICINII I3.
10707 Num. I. ad VI. Coſſ. Conſtantinus Aug.
Conſules. X V. & Licinius Ceſar. Quo ex Conſulatu
manifeſtum fit, nondum Licinium Auguſtum
fuiſſe profligatum, cùm ejus filius Conſul pro-
ceſſerit. Secundò, nuncupationem Cæſarum an-
no tantùm CCCXVII factam fuiſſe, ob id-
que Licinium Cæſarem juxta primam regulam,
Collega Conſtantino Auguſto juxta tertiam,
Conſulatum iniiſſe.
II. Quindecennalia Imperii Cæſarei Licinii Aug.
Windecen- quorum indicium perſecutio adverſus Chriſtia-
nalia Litci- nos excitata, ut anno CCCXVI oſten-
nmi Alg. qimus.
III. Bellum adverſus Sarmatas hoc anno tribuſ-
Bellum Sar- que conſequentibus geſſit Conſtantinus, de quo
maticum. bello Euſebius in Vita Conſtantini lib. 4. cap.
5. & 6. Sozomenus lib. I. cap. 8. Zoſimus lib. 2.
& Porphyrius in Conſtantini Panegyrico cap.
19. 21. & 23. Ad illud Conſtantinus filios Ve-
teranorum evocavit, ut docet L. I. Cod. Theod.
De filus milit. apparit. quorum multi per Ita-
liam militiam detrectavere, ut & proximo anno
Lex 2. De Veteranis. Quod & alias ſæpe factum, ut
notat Gothofredus in Comment. ad eas Leges.
IV.- A num. VI ad XXVII Cùͤm Licinius an-
Litere Con- no trecenteſimo viceſimo quarto debellatus fue-
Ralele, ad rit, & ante eum annum Conſtantinus neque
drum Epiſe. aägyptum neque Orientem obtinuerit, hujus li-
Alex. & ad teræ ad Alexandrum Epiſcopum Alexandrinum
Arium. & Arium, Hoſi Legatio, & Concilium Ale-
xandrinum, eo præſidente, celebratum, anno
CCCXXIV, aut inſequentis initio collo-
canda. Nec Hoſius in Oriente aut £gvpto diu
commorari potuit, cùm anno CCCXXVmen-
. ſe Junio Synodo Nicænæ interfuerit.
V. Si Hohus Synodo Gangrenfſi præfuit, ut exi-
Synodus ſtimavit Baronius, ea ante annum CCCXXIV

celebrari non potuit; cùm eo tantùm anno Con-
ſtantinus, cujus ſubditus erat Hoſius, Oriente
potitus fuerit. Verùm Dium præſtantiſſimum
Præſulem hujus Synodi Præſidem fuiſſe, docet
Libellus Synodicus; Heſum autem eidem dun-
taxat adfuiſſe rectè deducit Marca in Diſſert. de
veteribus Collectionibus Canonum cap. 2. quòd
recenſeatur quidem in epiſtola Synodica, ſed per-
mixtus aliis Epiſcopis, & inter ultimos; quod
cùm Sedis Apoſtolicæ dignitati non congruat,
dici non poteſt Legatione Romana Hoßas in ea
functus. Quèd ſi Sywmachus Papa in Synodo
Canones duos citet, aſſeratque, Apoſtolica au-
toritate hos canones conditos eſſe, factum id, quia

Synodo Gangrenſi damnatus e

2 .,
C. Baronii.
etſi Provincialis Synodus Gangrenſis eſtet, tam

X
n auctoritate Sedis Apoſtolicæ jam eſſet
ccidente recepta, perinde erat ac ſi ab init

Cùm verò Hoſ.
irs exr- a Ta; „.
vità exceſſerit, & ut ſuo loco videbitur
CCCLVIIII in Hiſp
ante enum annum han
Valeſius in Noris
perperam ſcribit,
Imperatoris ten 1.
P 1is tempora congregatum non eſſe

Divus Baſilius in epiſtola LXXIV

ad Socratem lib. 2. cap. 4

quam a

Occidentales ſub Valente contra Enſtathinum Se
Gangrenſis Concilii nullam

baſtenum dedit,

eadem auctoritate Canones illos conſtituiſſet.

hoc Concilium ante Valentis
quia

391

In An. Ch. 31 9.

10

s ſub Conſtantio Imperatore

ir, anno
anlam reverſus ſit, liquet,
c Synodum congregatam.

3°

d

mentionem facit; ar
ionem facit; argumentum enim ab aucto⸗

ritate negativa Petitum, infirmum.
Valeſius obſervat

infir Recte tamen
Euſathium illum; qui in
ſt, diverſum non

eſſe ab Euſtathio Sebaſteno; quod tamen Baro-

nius nullius Auctoris teſtimonio nixus affirma

vit. Baronii etiam conjecturæ de Euſtathii Mo-

☛

Kicharn & de Monachis in Armenia parum
riendæ cum Sozomeno Socrates & Nice-
orus à Baroni lati -
P aronio laudati ſuffragentur. Porro

tam Epiphanius in hæreſi Ari
Divus Baſilius in citata epiſtola

anorum, quâm
teſtes ſunt,

PEuſtathinm Sebaſtenum Hæreticum fuiſſe, & in
9
Arianæ hæreſis defenſione ad obitum uſque per-

ſeveraſſe.

In Libello Synodico Synodus Gangrenſic in-
ter tertiam Romanam Synodum Damaſi
CCCLXXIV celebratam, & Roman
tam Damaſi paulo poſt Valentis
mortem recitatur. Quod eſſe non
Hohus, ut diximus, Synodo Gangrenſi inter
fuerit, & ad Valenti vene
B „ Alentis tempora non pervene-
d⸗ Quæ de hac Synodo Libellus Synodicus ha-
et, feteruntur Tomo II Conciliorum editionis
Labbeanæ pag. 428. ſed cùm

B in Libello Syno-
dico collocetur poſt Nicænam „ & proxins an-
te Tyriam » miror, Labbeum Lectorem non
monuiſſe, ex mente

eam inter III Romanam Damaſi & I V Ro-
manam ejuſdem Pontificis collocandam fuiſſe.
Porro extat Libellus Synodicus in Bibliotheca
Juris Canonici Tomo I I. De Concilio Ga
grenſi, vide quæ infrà dicam. ene
Ad num XXVII. &. Philagçontus qui in
Martyrologio Romano, & Mencæis die XX
Decembris colitur, mortuus eſt anno circiter
CCCXXI. Theodoretus enim in lib. 1. Ca
3. tradit „ eum pro veritatis defenfione ſen, alal.
Kadium Licinii temporibus declaraſſe; Licfnian
autem perſecutio hoc tantùm anno ce .
terea Theodoretus ibidem cap. 4. recitatâ Ale-
xandti Epiſcopi Alexandrini epiſtol4 Synodicâ
ad Alexandrum Epiſcopum CP. adverſus Arium.
ait: His conſona ripſit ad Philogoniun Eccle 2
Antiochenſis Antiſtitem. Ea autem Synodica an-
no ſequenti, vel anno CCCXXI. ſcripta. Quis
quõve tempore Philogonio ſucceſſerit, valde ob-
ſcurum. Sozomenus in lib. 1. cap. 2. ait: Conſulibus
Criſpo & Conſtantino Ceſaribus (anno ſc. CcCxxXI)
Antiochiæ nzemo adhuc poſt Pomanum conſtitutus
uerat Epiſcopus »perſecutionibur, ut veriſimile
ſt, ordinationem Reri prohibentibus. Sed non mul-
10 poſt Epiſcopi apud Nicæam congregati, ecum
Epiſcopus eſſet (nempe Euſtathius) icine urhis
Berroæ, illum inde Antiochiam tranſtulere. Nicetas
in Theſauro Orthodoxæ Fidei lib. 5. cap. 5. ſcri-
bit, Paulinum Philogonio ſucceſſiſſe „& Pauli-
K k 4 n

anno
am quar-
Imperatoris
potuit, cùm

VI.

Error Libells
Synodici cir-
ca Synodum
Gangrenſens.

Auctoris Libelli Synodici

VII.
Philogonii
Antiochens
Epiſe.

no Cœpta. Præ-

392 Critica Hiſtorico-Chronologica

SC. IV. no Romanum. Nicephorus ctiam, ſicuti Theo- leiam divertere libuit bello enim Sarmatico cA 6. 1V 1
An. Ch-zi9. phanes, & Zonaras, & Hieronymus in Chro- cuparus fuit. Aquileiam autem aliquandiu ſub- An. Ch. 319
nico, Paulinum Philogonii ſucceſſorem faciunt. ſtitiſſe docent Leges Codicis Theod. 9. De 1.
Imò Theodoretus in Indiculo Epiſcoporum qui pellationibus » & 6. De Decurionibus, menſe Ju- .
magnis urbibus præerant;, quando Hiſtoriam nio, Julioque datæ. Interim tam hoc anno,
ſuam abſolvit, Epiſcopos Antiochenos hoc or- quâm tribus conſequentibus mores populi Ro- .
dine recenſet: Vitalis, Philogonius uſtathius. mani in melius variis rationibus vertere, atque B a)
Et in lib. 1. cap. 7. ait etiam Euſtathium Philo- ad pietatem, humanitatem , pacem & concor-
gonio ſucceſſiſle. Præterea in controverſia ver- diam traducere inſtituit, tum edictis ad popu-
atur, an Paulinus, qui Euſtathium præceſſit lum emiſſis , Romæque Propoſitis „tum Con-
ſit Paulinus ille, qui e Tyri Sede ad. Antioche- ſtiturionibus ad Baſum, Maximumque Præfe-
nam aſſumtus: an verèò is eidem Euſtathio ſuc- ctos Urbi datis, quæ in id conſulendæ ſunt om-
ceefſſlerit; ita ut hic inter duos Paulinos ſederit. nes per hoc quadriennium. Cui alioquin rei
vVIII. Qua in re non parum intricata dicendum exi- fidem quoque faciunt Porphyrius in Panegyrico
Ei Paulinus ſtimo, Paulinum illum, qui Philogonio ſucceſ- carm. 6. & Nazarius in Panegyrico capite 38.
ſucceſiit. ſit, diverſum eſſe à Paulino, qui & Sede Tyria Inter alia verò Romæ, quæ veteris ſuperſti· x
ad Antiochenam translatus eſt. Prior itaque tionis retinentior erat, Haruſpices privatim con- prohibet
Paulinus, ut laudati Auctores teſtantur, Philo- ſulendi poteſtatem inhibuit, publicè conſu- Haruſpici⸗
onio ſucceſſit; ſed ob pravos mores dignitate lendi poteſtate adhuc facta. Unde tamen non vam.
motus eſt, ut docet epiſtola Synodica Concilii rectè collegit Baronius, Conſtantinum hoc
Serdicenſis anno C CCXLVII celebrati, in tempore viſum eſſe in deterius lapſum. Veràùm,
qua & dicitur: Uſque in hodiernum diem in apo- quia evellendæ Gentilium animis Haruſpicina
ſaſia permanens, cum concubinis pablicè S5 mere- par nondum erat Conſtantinus, & Romæ qui⸗
tricibus fornicatur. De quo Paulino mentio etiam dem ac per Italiam, quam Haruſpicinæ nomi-
apud Sozomenum in lib.5. cap. II. de iis loquen- natim fidem maximam habuiſſe ſcribit Hero-
tem, quæ in Synodo Serdicenſi acta ſunt. So- dianus lib. 8. cap. ideo ſatis habuit Conſtanti-
zomenus autem & Nicetas Komanum Philogo- nus ſuæ interim ſaluti & publicæ quieti Leg. 2.
nio ſucceſſiſſe ſcribunt, quia, ut conjicere li- Cod. Theod. De maleficis & mathematicis ea
cet, poſt Paulini abdicationem Eccleſiam An- ratione conſuluiſſe, prohibitis ſacrificiis do-
tiochenam Paſtore deſtitutam rexit. Fallitur au- meſticis, & privatarum ædium ingreſſu Haruſ-
tem Valeſius in Notis ad lib. 1. Sozomeni picibus interdicto. Vice verſa ſicut Harauſtici-
cap. 2. ubi exiſtimat, Sozomenum & Ni- nam privatim exerceri Conſtantinus vetat, ita Gindeen
cetam loqui de Konano Diacono Cæſareæ, publicè eam exerceri permittit, ſcilicet apuad Anden
cujus martyrium recitat Euſebius in Appendi- aras publicas, & delubra, & retento more Vete- Aaanlmi
ce de Martyribus Palæſtinæ cap. 2. Is enim anno ris obſervantiæ. Quare per hæc reformationit,
primo perſecutionis Diocletianeæ morti tradi- ſi ita loqui fas eſt;, initia, delubra omnia &
tus eſt. Quare Sozomenus & Nicetas de alio aræ inviolatæ ſtabant. Quin & Leg. I. ejuſdem
Romano hoc tempore vivente, intelligendi. Ni- Codicis De Paganis Haruſpicinam in publicis
cephorus autem aliique annos quinque Paulino quoque cauſis à Senatu Urbiciſque Magiſtrati-
tribuunt, quia ab hujus electione ad Euſtathii bus Romæ uſurpari Conſtantinus conceſſit; ſic
initium anni quinque Auxêre. tamen ut ad ſè' reſponſa Haruſpicum referri
IX. Hanhius in libro de Byzantinarum rerum vellet, de cujus rei ratione anno cccCXXI, quo
An unus Scriptoribus Græcis cap. I. num. CCXLIII hæc Lex data, agemus. Quæ omnia accuratè à
Paulinus vel g, ſeq. dimhcultatem hanc exarminavit, conclu- Gothofredo in Commentario Legis I. De ma-
Marer. ſitque, unicum admittendum eſſe Paulinum, qui leficis & mathematicis obſervata. Hinc in Arcu —
Tyro Antiochiam poſt Philogonii obitum trans- Conſtantini in ejus Decennalibus erecto ſculpta
latus fuerit, & ante Concilium Nicænum & vivis ſacrificia, ut videre eſt anno cCcCCXII, num. IX,
exceſſerit. Addit, Euſebium eidem Paalino Tyrio- propter rationem icilicet à Gothofredo inſinua-
rum Epiſcopo decimum Hiſtoriæ ſuæ librum di- tam, licèt Euſebius in Vita Conſtantini cap. 48.
caſſe. Sed hæc opinio ſtare non poteſt. Quis enim de Conſtantini Decennalibus ſcribat: Dam in
ſibi in animum inducer, Euſebium librum illum boc ſtatu eſſet, decimus Iinperii eius annus evolu- .
viro ob crimina Epiſcopatu dejecto nuncupaſſe: tus eſt. Cujus rei causà feſtis diebus per univer-
Præterea anno trecenteſimo viceſimo quinto, Jum Orbem Romanum celebratis, preces cum gra- .
uo Hankius Euſebium Hiſtoriam ſuam ab- tiarum actione tanquam puras vittimas, ignis &
ſolviſſe, & ante celebratam Nicænam Syno- nidoris expertes, Deo omnium Regi obtulit. Hæc V
dum publicaſſe arbitratur, non Tyri, ſed An- enim cum ſacrificiis in Arcu Conſtantiniano
tiochiæ Epiſcopus Paulinus erat; cùm in Con- ſculptis non pugnant.
cilio tantům Nicæno, ut infrà dicetur, Pau- .
linus Euſtathio ſucceſſerit. Denique anno ANNO PERIODI GRCO-ROMAN 5813. Anno Urbis 8

cCCCXLVII Paulinus quondam Antiochenus 1. 1073.
Epiſcopus adhuc in vivis erat, ut mox dixi. Oꝛ1CB. 17. P. 20. April. Indict. 8. Olymp. 27:

uare ſi unicus Paulinus admittendus ſit „ut Insu CHRISTI 31 .. an. 4. 3
vult Hankius, is non niſi poſt Euſtathium de- .
pofitum Antiochenam Sedem obtinuit „ & præ- GILVESTRI PAP£ 7 1
eren e Synodum Nycænam Tyriorum Epif- CoNSTANTINI IS. LICINII I4. R n
copus fuit.
X. Ad num. XNVIII & ſeqq. Conſtantinus Num. I ad V. Coſſ. Conſtantinus Aug. VI, . ln
Conſtanti- hoc anno & tribus proximis nunquam in Gal- & Conſtantinuns Caæſar. nſake N
e alens: lia conſtitit, verùm ſemper in Pannonia Sirmii Conſulatus Conſtantini Caſaris juxta priorem II. kie
puli “ iu aut Sabariæ, vel in Dacia Serdicæ, aut Naiſſo regulam; tres enim Cæſares anno CccxXVII OAein veen⸗ X.
melius ver- ferme; niſi quando proximam Pannoniæ Aqui- creati deinceps Conſules fuere. Conſtantini verò Ttertmi. in
tae. J Anguſti 7 liͦ⸗

c. N
Ch.

XIE
Pyihiber
Hurn biel.
an.

„
. Ph. nſule⸗

11.
1II vrlis .
ver mim:

in Annales C. Baroni.

8Æ C. IV. Augiſti Conſulatus juëta ſecundam; in hunc enim
An. Ch. 320. annum Imperii ejus Cæſarei Quindecennalia in-
cidunt. HM
III. Exiſtimavit Baronius, Criſpum & Conſtan-
Quinzuen tinumn Cælares anno currenti Quinquennalia
— celebraſſe, qui error ex alio natus, quòd nempe
S, S utrumque cum Licinio Licinii Auguſti filio an-
no trecenteſimo decimo quinto Cæſares nun-
cupatos fuiſſe crediderit. Sed hanc dignitatem
anno trecenteſimo decimo ſeptimo illis conceſ-
ſam ſuo loco demonſtravi: Criſpum verò &
Conſtantinum ejus fratrem anno tantuùm ſe-
quenti, quo ſecundum Conſulatum geſſere,
Quinquennalia exhibuiſſe, indicant eorum
Numiſmata mox referenda, in quibus uterque
Cæſar cum habitu Conſulari repræſentatur, &
hæc vota diſertè memorantur. Rem magis cer-
tam redderet Numiſma à Patino in Numiſma-
tis Imperatorum relato, in quo Criſpus dicitur
Conſul II. CRISPuS N. C. Cos. II. in poſti-
ca: BEATA TRANQHILLITAS; & in baſi,
VOTISXX. Verùm in Criſpi Cæſaris Num-
mis aliorumque Imperatorum, aut Cæſarum,
qui per hæc tempora vixère, Conſulatus nun-
quam cum numerali nota legitur, ideoque Num-
mus ille malè deſcriptus. Ea Quinquennalia an-
no ſequenti edita Conſtantino M. abſente, &
apud eum conſtitutis Criſpo & Conſtantino
Kliis, ut teſtatur Nazarius in Panegyrico in hac
feſtivitate dicto.
IV. Conſtantinum verò Magnum præſenti anno
Quindecen- Quindecennalia dediſſe indicat ibidem Naza-
nalis Con- rjus cap. 2. quando ait: Quintum decimum ma-
Bantini M. ximus Princeps ſalutaris Inperii degit, ſed au-
Suramur jam icennalia, & venturi Rdem ſupe-
riorum felicitate ſancimus. Qainquennalia bea-
kiſſimorum Cæſarum occupatos en gaudiis habent,
Jed in deſtinatis decenniis jam Vota properantia;
& ſpes volucres conſtiterunt. Quare anno tre-
centeſimo viceſimo primo, quo eam Orationem
recitatam certum, Conſtantinus Auguſtus jam
Quindecennalia peregerat, & Vota Vicenna-
lia, ut moris erat, ſuſceperat: Nazarius enim
de Quinquennalibus filiorum & Vicennalibus
patris æqquabili ratione loquitur, ſeu de Voto-
rum Quinquennalium ſolutione, & de Vicen-
nalium nuncupatione poſt Vota Quindecenna-
lia ſoluta. Quèd ſi Kalendis Martiis anni
CCCXXI, quo die ea Quinquennalia edita,
Conſtantinus Auguſtus Vota Vicennalia non-
dum nuncupaſſet, ſed octavo Kalendas Auguſti,
Imperii Natali, nuncupaturus fuiſſet, Nazarius
non diceret, venturi fidem ſuperiorum felicitate
ſancimus. Significat enim, ſe ex felicitate, qu
per annos jam quindecim Romani potiti eſſent,
futuri quinquennii felicitatem augurari. Nec
Vota Vicennalia in laudato Criſpi Cæſaris Num-
mo expreſſa referuntur ad Conſtantini patris Vi-
cennalia, quæ ſolutis Votis Quindecennalibus
is ſuſcepturus erat; quia, ut dixi in parte II
Diſſert. Hypat. cap. 7. num. XVII, Votorum
nondum nuncupatorum rationem aliquam ha-
bitam veroſimile non eſt. Certè Vota Vicen-
nalia ab Imperatoribus qui ſoli regnarunt, ipſo
Imperii initio aliquando nuncupata, ut oſtendit
Nummus Probi ſuo loco recitatus, in cujus po-
ſtica legitur: VOTIS X PROBI Auc. &
XX. Neque enim dici poteſt, hunc Nummum
in Decennalibus cuſum, aut in ejus Quinquen-
nalibus; cùm Probus ſeptimum tantùm Impe-
zii annum attigerit, & ante Conſtantinum Ma-

393

ghum Quinquennalia in Nummis expreſſa non S C. IV.

tuerint. Quamobrem ſicut Probi Nummus de An. Ch. 320.
Propriis ejus Votis, ita & Criſpi explicandus
videtur.
Papebrocius tamen in Actis Sanctorum men- V.

ſis Maii ad diem XXI, Conſtantini Magni Criſpus in
Vitam illuſtrans, refert ejus ac filiorum Num- aliquitus
mos Conſulares ab Alexandro Wilthemio il- Naummis
luſtratos, inter quòs habetur Nummus Ceiſpi 9 eſte
inſcriptus: Ju r. CRISPuS NOB. CAES in H
— . . In aliis ſine ean,
poſtica, BEATA TRANQUILILITAS in
laurea, VoTIS XX, & alter Nummus Conſtantini
junioris inſcriptus: CoNsTANTINIS JuN N O,
cum eadem poſtica, utroque Cæſare in habitu
Conſulari repræſentato. Ex quibus infert Wil-
themius, Conſtantinum M. anno trecenteſumo
viceſimo quarto, quo Criſpus & Conſtantinus
junior Cæſares tertium Conſulatum geſſere, pa-
ternorum Vicennalium eo anno Nicomediæ, ut
ipſe putat, editorum, honori in Nummis parti-
cipaſſe, dante hoc Conſtantino liberorum ſuo⸗
rum Conſulatui, ut cohoneſtaretur pompâ & ce-
lebritate Vicennalium ſuorum. Animadverrit
enim Wilthemius, Criſpum Cæſarem in aliqui-=
bus Nummis Votis X X inſignitis habitu Con-
ſulari efformari; in aliis verò, quibus eadem
Vota Vicennalia inſcripta, ornamentis Conſu-
laribus èarere; indeque deduci autumat, priora
Vicennalia eſſe Conſtantini M. Nicomedienſia;
cùm Conſul eſſet Criſpus, & poſteriora eſſe Vi-
cennalia paterna Rmana, quibus Conſul erat
ipſe Conſtantinus pater. Sed, Præterquam quèd
Conſtantinum M. Vicennalia Nicomedienſia an-
no trecenteſimo viceſimo quinto poſt Conci-
lium Nicænum habitum celebraſſe certum in-
dubitatumque ſit, ex Nummo Probi Vota Vi-
cennalia propria Nummis Imperii initio cuſis
aliquando inſcripta fuiſſe jam oſtendimus, patet-
que ex Conſtantini junioris Cæſaris Nummo in
quo cernitur cum habitu Conſulari, & Vota Vi-
cennalia notantur, in Quinquennalibus ejus
mentionem factam eſſe Votorum Vicennalium
propriorum ſuo tempore ſolvendorum. Deni-
que infrà viſuri ſumus, Criſpum & Conſtanti-
num Cæſares non anno trecenteſimo viceſimo-
quarto, quo Conſulatum geſſere, ſed anno tre-
centeſimo viceſimo quinto, quo privati, Pro-

bus nempe & Paulinus, annum aperuere, De-

cennalia ſua dediſſe. Quare Wilthemii expli⸗
catio rejicienda.
Ceterùm, ut rem hactenus valde obſcuram VI.
magis explicem, Vota Quinquennalia patrum Quinquen-
Nummis filiorum, & contra filiorum Quin- alia Klio-
li id g . I rum in Num-
quennalia & id genus Vota patrum Nummis

2g .
.⸗ . . “ . mis patrusmm
aliquando inſcripta fuiſſe, multi Nummi demon- ½ dbogra

ſtrant. De Votis fratrum vel filiorum liquet ex repræſenta-
Numiſmate Decentii Cæſaris Magnentii Tyran- ta.
ni fratris, quod extat apud Baronium, in quo

legitur: D N. DECENTIuS NOB. CAE S. in
poſtica: VICTORIA DD. N N. Auç. & CAE.
Vor. V. MurT. X. Cuſus ille Nummus poſt-
quam Magnentius tyrannidem arripuit, & De-
centius Cæſar nuncupatus Quinquennalia Vota
ſuſcepit poſt quintum annum ſolvenda. Teſta-
tur enim Zoſimus lib. 2. Decentiun Cæſarem
renuntiatum non eſſe, niſi poſtquam Vetranio
jam Auguſtus dictus fuerat. Ad hæc, Occo ex-
hibet Maxentii Tyranni Nummum in averſa
parte inſcriptum: VICTORIA D D. N N.
A u G. & CAE S. VOT. V. MuI T. X. PDercuſ-

*

us is Nummus non ipſo Imperii Maxentiani

initio,

394

SKC. IV. jnitio, ſed eo tempore, quo jam victoriis in-
An. Ch.320. clytus Romulum filium Cæſarem appellavit, in
cujus Nummis Vota Quinquennalia jam à ſe,
cùm Imperium arripuit, emiſſa, repræſentari
voluit; qua in re poſtea eum Magnentius ſecu-
tus eſt, ut ex Decentii fratris Nummo relato
diſcimus. Ex quibus intelligimus, Vota patrum,
etiamſi nondum ſoluta fuiſſent, modè emiſſa
eſſent, in Nummis filiorum aliquando expreſ-
ſa, perperamque à Wilthemio ſcriptum, CLon-
ſtantinum M. Vicennalia Nicomedienſia anno
trecenteſimo viceſimo quarto celebraſſe, quòd
in Nummis Criſpi & Conſtantini Cæ ſarum
filiorum ejus Vota Vicennilia paterna, ut ipſe
putat, repræſententur; cùm ipſo Impeii eo-
rum Cæſarei initio, vel anno, quo Quin-
quennalia exhibuere, ſimiles Nummos percuti
in more poſitum fuerit. Interim ex Nummo
Maxenti conſtat, Remulum ejus filium Cæſarem
renuntiatum non eſſe ante annum cCccCVIII;
càùm anno inſequenti Conſul iterum proceſ-
ſerit, ejuſque ſecundi Conſulatus nulla alia ra-
tio reddi poſſit, niſi quæ ex ejus nuncupatione
petitur.
VII. Exiſtimavit Baronius, hoc anno Conſtanti-
Conſtanti num in Galliis fuiſſe, quòd Lex 2. Codicis
nus hoc anno 1 .
zu Oalliis Theod. De Vzteranis dicatur data Kalend. Mart.
von fuit. in Civitate zlovocorum, Conſtantino A. ! I, 0
Baron.ntun. Conſtantio Ceſj. Conſſ. Velovocorum enim nomi-
1 V. ne Belovacorum in Gallia urbem, ut alii paſ-
ſim, intelligit. Verùm loco Velovocorum reſcri-
bendum, V'lanorum, ut obſervat Gothofredus
in illius Legis Commentario. Ea enim urbs in
Mo ſia ſuperiore fuit, & quidem interior ſeu me-
diterranea, non ad Danubium ſita, ſed ab eo
diſſita, teſte Ptolomeo lib. 3. cap. 9. & media
quidem inter Serdicam, cui etiam propior, &
Sirmium. Neque enim Conſtantinus hoc tem-
pore in Gallia ſubſtitit, ſed vel in Pannonia, vel
in Myſia, aut Dacia, Sirmii aut Serdicæ, ut ex
Legibus Cod. Theod. deducitur, idque propter
bellum Sarmaticum. Hæc porro Lex 2. De Vete-
ranis quâ varia privilegia tam iis, quàm eorum
filiis largiuntur, ad Quinquennalia Conſtanti-
ni M. referenda. Errore autem qui ſæpe in Co-
dice Theod. occurrit, dicitur ea data, Conſtan-
tino & Conſtantio Coſſ. ubi ſecundus Conſul Con-
ſlantinus Cæſar, non verèò Conſtantius frater,
qui nondum Cæſar erat, intelligendus. Eorum
etiam Quindecennaliorum occaſione varia privi-
legia à Conſtantino conceſſa, ut videre eſt in Co-
dice Theod.
VIII. Hoc anno Silvanus Donatiſta Cirtenſium Epi-
Silvanus in ſcopus in exilium miſſus, quòd pacem Eccleſiæ
exilium miſ-. Africanæ aſſiduis factionibus perturbaſſet, ut
Sus. videre eſt anno cccvI, quo cum Baronio, loco
non ſuo, hac de re egimus.

nno Urbis ANNO PERIODI GRÆCO-ROMAN F£ 5814.
. . . .
oßn b.275. O 22 A. ) 18. P. 2. April. Indiet. 9.

an. 1.
. JESu CHRISTI 321.

SILVESTRI PAPES.

CoNSTANTINI Ié. LICINII I).

I. . D num. I. Coſſ. Criſpus Cæſar II, & Con-
Conſules. ſtantinus Cæſar II.
11. Hic Conſulatus juxta ſecundam regulam ab

Binquen- utroque ſumtus, ob Quinquennalia nempe Im-

Critica Hiſtorico-Chronologica

perii Cæſarei ab utroque hoc anno edita, ut an- S Æ C. IV.

no antecedenti oſtendimus, utrumque anno An. Ch 32t,
ccCCxXVII nuncupatum fuiſſe Cæſarem demon- ,S
ſtrat. Si Conſtantinus M. duo Quindecennalia zin: ugioris.
exhibuit, poſteriora ad hunc annum ſpectant.
Ad num. II. & ſeq. Relaxatio Donatiſtarum ab III.
exilio horum Quinquennalium effectus. Annis overie
enim quibus id genus ſolennia celebrata, & in- gtoni⸗ ſa
dulgentia criminum, & indulgentia debitorum, exercende
ut Antiqui vocabant, concedi ſolita. His ita- onceſſa.
que Conſulibus Epiſcopi partis Donati libellum
dederunt Conſtantino, poſcentes ut Silvanum
& Collegas ab exilio revocaret, néeve ad com-
munionem Cæciliani cogerentur. Reſcripſit Con-
ſtancinus ad Vzrinum Vicarium Africæ, ſe juſſiſ-
ſe ſignificans, ut Donatiſtæ de exilio remearent-
Baronius hoc reſcriptum quidem commemo-
ravit; ſed nullam mentionem fecit libelli Do-
natiſtaruin: cùm tamen eo reſcripto Conſtanti-
nus libello Donatiſtarum reſponderit; propte-
rea quèòd Baronius capita Geſtorum Collationis
tertiæ Carthaginenſis non legerat, in quibus id
diſertè ſcriptum habetur, ut notat Valeſius in
Diſſert. de Schiſmate Donatiſtarum cap. 17. Hæc
Auguſtini verba in c. 544. Proſocutio Donatiſta-
rum, quà Principi Conſtantino Libellum aſſerunt
proprios dediſſe maiores, & eo Principem motum
tum agendi eis dediſe licentiam. Kecitatio Libelli,
&c. Broſecutio Catholicorum, quà aſſerunt pro ſe
acere Libellum, quem recitavernnt Donatiſtæ.
Iaterlocutio Catholicorum dicta confirmans, &G
reſeriptum Conſtantini præcipiens recitari. Ubi re-
citatur epiſtola Conſtantini ad Verinum Vicarium
deſtinata, qua libertatem agendi (quòèd vulgòè
dicere ſolemus libertatem conſcientiæ) tribuit
Donatiſtis. Proſecutio Catholicorum, quæ disit pro
ſe magis facere epiſtolam Conſtantini, quia non de
Ceæciliano aliquid judicatum eſt, ſed furori ſuo ipf
permiſſi ſunt. Vbi Donatiſtæ petunt, ut Judex de
permiſſa ſibi à Conſtantino arbitrii libertate pro-
nuntiet. .
Ad num. XVIII & ſeqq. Exiſtimavit Baro- IV.
nius, Conſtantinum M. præſenti anno in dete- conſtani⸗
rius prolapſum eſſe, quòd edictum pro Haruſpi- i⸗ 0
cina emiſerit. Sed cùm nullus ex Antiquis hujus prolaphus.
edicti occaſione Conſtantinum reprehenderit,
quèd à Religione defecerit, aut ad avitam ſu-
perſtitionem redierit, juremerito Gothofredus
in Commentario L. I. Codicis Theod. De Pa-
ganis & ex eo Morinus in Hiſtoria Gallica de li-
berata Ecoleſia per Conſtantinum lib. 2. hujus
Imperatoris defenſionem ſuſcepere. Conſtantinns
itaque ea Lege licentiam tam Senatui, quàm
privatis facit Haruſpices Romæ Conſulendi, ac
nominatim de fulguris tactu; unde etiam Falgu-
ratores Haruſpices dicti, quorum ſcientia circa
hæc tria verſabatur, circa exta, fulgura, &
omina, teſte Cicerone lib. 2. de Divinat. Hæc &
ante biennium ferme quoque mens eidem Con-
ſtantino fuit, ut liquet ex Lege 1. & 2. Codicis
Theod. De maleficis. Veràùm quæ in illis omni-
bus Legibus conſtituuntur, non fuere Conſtan-
tini Haruſticinam probantis, ſed tantùm in aliis
hactenus permittentis, quòd ei nempe tum abo-
lendæ par nondum eſſet. Hoc enim apertè hæc
Conſtantini verba in Lege I. De maleficis ad Ma-
ximum Præfectum Urbis manifeſté indicant:
SurERSTITIONI enim ſuæ ſervire cupientes,
poterunt publicè ritum proprium exercere. Vides,
ſuperſtitionem hanc à Conſtantino vocari , qui &
dicta Lege 2. ad Populum ait: Quid vero ia vo-
bi⸗

1

V.,
mſunt
gut Et
ſmet.

VI.
Qulus oon
ditianilius
Harußuina
à Cantzan.
tino dermi.
4

1

C. 1.
Ch zu
Conſtan.
uniorit

III.
dvatiſlis
ertus he.
vonis ſi
rcende

ceſa.

NN2

IV.
le Cunſant
vt in deten
. „zs non 6
s rrolehſi.
U,
ſu⸗
dus
⸗
Vamm
,c
g.
clC
, &
c &
Con⸗
dicis
nnni⸗
ltan⸗
naho⸗
lac
Mar-
icant:
ientth
jles,
14 0.

in Annales C. Baromij.

5Æ C. IV. bis EXISTIMATIS conducere „ adite aras pu-
An. Ch. 32 1. hlicas atque delubra- & CcoNsSuETüDINIS VESTRℳ
celebrate SOLENNIA. Nec enim bROHIHBE-
MUSPRATERITÆ USNRFPATIONIS offp-
cia liberd luge trabtari? Quæ Conſtantini fidem
animumque ab omni ſuperſtitione averſum ma-=
nifeſtè produnt.
Et ſanè quæ Conſtantinus mox hoc ipſo anno
css n. Eccleſiæ bono fecit Lege 4. Codicis Theod. De
nus Eccleſia Epiſoopis hanc ſuſpicionem eluunt: quæ, in-
favet. quam, conſtituit de teſtamenti factione paſſiva
Eccleſiis tributa, & quidem edicto ad Populum
Romanum emiſſo, unde opes potiſſimùm in Ec-
cleſiam confluxerunt. Quod quidem edictum
hoc anno III Non. Qul. Rom. propoſitum, da-
tum fuit poſt hanc Legem De Paganis. Hinc
Conſtantino jam meritèò accepta feruntur bona
Eccleſiæ, non tantùm quæ ipſe donavit; verum-
etiam quæ ut donare liceret, conceſſit: ut recte
cenſet Sirmondus ad Aviti epiſt. X XIX, ubi
Avitus Epiſcopus Viennenſis ad Gundabaudum
Regem Burgundiæ: Quidznid habet Ecclefiola
mea, imò omner Eccleſiæ noſtræ, veſtrum eſt, de
Hubſtantia, quam vel ſervaſtis habctenus, vel dona-
Ktu. Præterea Conſtantinum ab anno cccxIX
uſque ad ſequentem Sarmatico bello ferme illi-
gatum, atque in Pannonia, Dacia, Myſia, vel
etiam Aquileiæ conſiſtentem, frequentibus non
tantùm Conſtitutionibus, ſed etiam edictis ad
Populum emiſſis Romæque propoſitis, mores
Populi Romani in melius ad humanitatem om-
nem pietatemque flectere conatum eſſe, docent
variæ Conſtitutiones per illud quadriennium ab
eo latæ. Conſtantinus itaque, ut Gentilibus Re-
ligionis ſuæ exercitium per Imperii ſui initia re-
linquere coactus fuit, antiquandis videlicet illis
fimul & ſemel longè ctum impar; ita Haruſpici=
næ quoque conſervandæ ac nominatim Rom
hac Lege poteſtatem adhuc fecit.
VI. Ne autem hoc libertatis obtentu, veloque
Quibus con- illicitis opera daretur, in ſuam videlicet, vel
ditionibus Reipublicæ perniciem, duabus rationibus ſuæ
Haruſpieina & Reipublicæ ſaluti & ſecuritati conſultum
⁹ Conitan- jvit; quemadmodum ut magicis artibus permiſ-
zo permiſ- ſis, privatorum ſaluti proſpexit Leg. 3. Cod.
ſ. Theod. De malzfecir. PBrimam enim tam hac
Lege, quàm Lege I. & 2. De maleficis, publi-
à tantùm apud aras publicas & delubra, libe-
raque luce hæc tractari, ſeu Haruſpices conſuli,
eoſque reſpondere voluit, ac non etiam intra
domos ſeu limina privata. Secundò ſoripturam
collettam, id eſt, reſponſa, denuntiationes, in-
terpretationes Haruſpicum de publicis fulgori-
bus conſultorum ad ſaam ſoientiam, ſeu ad le re-
ferri voluit Conſtantinus, non quaſi his quid-
quam delaturus, fidemque habiturus, quod
malè Zoſimus lib. 2. pag. 685. ſcribit; verum
ut hac ratione ſuæ ac Reipublicæ ſaluti conſu-
leret, videretque, num quid Haruſpices hiſce
reſponſis ſuis in ſuum vel Reipublicæ detrimen-
tum Conſultoribus reſponderemt. Nam præter-
quam quòèͤd genus hoc hominum ſperantibus
fallax, potentibus infidum eſſe ſolet, peculia-
res cauſas eos vel ſuſpectiſſimos habendi (on-
Kantinus habuiſſe videtur; nempe Gentilibus ob
profectum Religionis Chriſtianæ ubique indo-
lentibus & ingemiſcentibus. Conſtantinus igi-
tur non quaſi Haruſpicinam ipſe probaret, fi-
demque ei accommodaret, ſed probandæ ipſo-
rum fſidei ad ſuam ſcientiam Haruſpicum reſpon-
ſa referri voluit. Denique ipſemet poſtea fiden-

395
tior Haraſpicinam penitus ſuſtulit, ut teſtantur § £ C. tV.
Zoſimus citatus Pag. 686. Euſebius in Vira Con- An. Ch. z11.
ſtantini lib. 2. cap. 4. & Sozomenus lib. I. cap. S. 322. 343.
Quæ omnia in defenſionem Conſtantini à Go-
thofredo laudato in medium adducta.
Hoc anno celebrata duo Concilia Alexandri- VII.

. a. iz. ₰½ — Goncilia afs
na adverſus Arinzze erforem ſpargere incipien- verſur Iri.
tem, ut anno cccxV oſtendimus. um, .

ANNO PERIODI GRAXCO-RO MANZ 5815. Anno Urbis
2 G. . . c. 1: 1075.
O25 G. ) 19. P. 22. April. Indict. 10. Olymp. 27.
Jzsu CHRISTI 322. an. ss.
SILVESTRI PAP4 9.

CoNSTANTINI 17. LICINII 16.

A D num I & ſeqq. Coſſ. Petronius Probiqg- 1
—◻S us, & Anicius julianus, ex Inſcriptione à Conſalest
Baronio relata. .
J Quindecennalia Imperii Auguſtei tam Conſtan- II.
tini Magni, quàm Licinii Auguſti hoc vel præ- Vixvgurn-
cedenti anno acta, quemadmodum & Quin- "u"lia Licinds
. . . . . Junibris.
quennalia Licinii Cæſaris, cujus Nummum
Cangius tabulà 7. Conſtantinopolis Chriftianæ re-
citat, in poſtica inſeriptum: VIRTuIs ExERCIT.
in labaro, VoT XX. qui Nummus vel in ejus
Quinquennalibus, vel ejus Imperii Cæſarei ini-
tio cuſus, cùm Decennalia non celebrarit.
Cryiſpus Cæſar cum Helena avia ſua à patre I11.
Conſtantino & Pannonia digreſſus Romam venit. T* Ca
Quare propter hunc Criſpi & Helenæ paratum ſar Romam
vel apPar acsm, ut ſegendum cenſet Gothofredus““
in Chronologia Codicis Theodoſiani, indul- Baron. n itt,
gentiam criminum Conſtantinus dedit, ſicut li-
quet ex Lege I. ejuſdem Codicis De indulgentia
"riminum, quam pluribus Gothofredus expli-⸗
cat.

ANNO PERIODIGRACO-R OMAN ℳ 5816. Olymp. 27
O 24 F. I. P. 7. April. Indict. . z. 3

ſecundum

JESu CHRISTI 323. Baronium.
Olymp. 275.
SILVESTRI PAPEg I0. Anno Urbis
1076

CoNSTANTINI IS. LICINII I7.

A D num. I & ſeq. Coſſ. Sverus & Rufinur. 14
Anno cccXXV Acilius Severus Præfe- Conſuies:
Gus Urbi fuit, ex libello de Præfectis Urbis, qui
ideo videtur hoc anno Conſulatum geſſiſſe.
Naullam veroſimilitudinem præ ſe fert ſenten- 1I.
tia Baronii exiſtimantis, Gentiles hoc tempore Chrittiani
elatos in Chriſtianos infolenter egiſſe, atque in- 33 Lustro⸗
vitos ad Luſtrorum ſactiſicia pertrahere ſtuduiſ- “m J. e⸗S
ſe, occaſione ſanctionis Conſtantinianeæ anno elne;
præcedenti datæ, Legis, inquam, Codicis Theo-
doſiani I. De Pagauis quà Conſtantinus Romæ
Haruſpicum conſulendorum facultatem fecerat.
Perperam enim omnino id inde colligitur, quaſi
ſcilicet viſus fuerit Conſtantinus; reſcripro illo ad
avitam ſuperſtitionem rediiſſe. Neque enim Lex
illa eſt Conſtantini Haruſpicinan probantis, ſed
eam tantùm Romæ Gentilibus tum adhuc indul-
gentis. ta hoc anno Conſtantinus Legem 5. Co⸗
dicis Theodoſiam De Epiſcopir emilit, quà iiſ⸗
dem Luſtrorum ſacrificia conceſſit; ad quæ ce-
lebranda, ritamque Gentilitiæ Religionis ſer-
vandum ;, cùm Eccleſiaſticos & Fideles compel⸗
lerent,

8 F† C. IV.
An. Ch. 323.

III.
Propter bel-
lum Gothi
cum & Lici
nianum ſa-
crificia Lu-
Iſtrorum ce-
lebrata.

IV.
Perſecutio
Adverſus
Christianos
commenti-
tia.
Baron-num.
II

rectè deducitur,

396

lerent, ea Lege id vetuit Conſtantinus ſub gra-
viſſima fuſtuarii ſupplicii poœna, vel graviſſima
mulcta. Hanc legem egregiè illuſtrat Gothofre-
dus in ſuo Commentario. Obſervat enim, Gen-
tiles, ubi potiores loco ſeſe crederent, in Chri-
ſtianos audere ſolitos; veluti ad templorum, ſo-
lenniumque templorum curam ſubeundam, de
quo eſt Theodoſii Magni Lex Codicis Theodo-
ſiani 1I2. De Decurionibus. Idem ad convivia &
ſpectacula Gentilitia celebranda, de quo ſunt
Canones Africani. Ex quo patet, jam Chriſtia-
nos ultro ab hujuſmodi ritus Gentilitii partici-
patu abhorruiſſe, quos Gentiles huc compellere
vel adigere niterentur, ut vel ita conſecraneos
ſibi redderent. Quare, etſi res Chriſtiana in dies
magis invaleſceret, proque ea propaganda mul-
ta jam Conſtantinus molitus fuiſſet, ſanxiſſet-
que, nondum tamen Gentilitii ritus omnes, non-
dum ſactificia prohibita erant: quod poſte-
riùs factum. Sed & Senatorum Magiſtratuumque
quamplurimi ‚ut & Curiæ civitatum Corporati-
que ferme tum Gentiles adhuc erant. Unde ve-
niebat, ut alicubi prævalentes, vim hanc Chri-
ſtianis adhiberent; de quo querelæ ad Conſtan-
tinum perlatæ: cui ideo intercedere, hac Lege 5.
De Epiſcopis viſum.
Sacrificia Luſtrorum, de quibus in ea Lege,
videntur propter ingruentem hoſtem celebrata.
Hic enim annus duobus rebus inſignis fuit: nam
Gothi per neglectos limites erupere, vaſtatãque
Thraciâ & Mœſiâ prædas egere, quos Conſtan-
tinus Magnus repreſſit. Et præterea exortum eſt
bellum Licinianum, ut anno CccxVITIIexpli-
cavimus. Quare videntur Romani Luſtrorum
ſacrificia celebraſſe pro hoſtium illorum ſtrage,
& pro Imperii Romani ſecuritate, ac Conſtan-
tini ſalute & victoria. Cùmque Gentiles tum
temporis Chriſtianos ad nefandos Gentilitiæ ſu-
perſtitionis ritus, execrandaſque hoſtiarum im-
molationes compellere non poſſent; ad Luſtro-
rum ſacriſficia eos jure cogi poſſe putarunt. Quæ
conjectura eſt Gothofredi citati, apud quem hac
de re plura.
Exiſtimavit Baronius, vehementiorem ali-
quam, licèt non diuturnam, perſecutionem in
Chriſtianos hoc anno excitatam fuiſſe, etſi tot
Legum promulgatione poſt victum Maxentium
ſatis muniti eſſent. Verùm quando nec unus
quidem Martyr nominatur tunc Romæ paſſus,
nec alterius Romani Pontificis invenitur exem-
plum, qui ſævientibus Tyrannis Urbem dimiſe-
rit, non videtur veroſimile, periculum tantam
fuiſſe, ut compulerit Silveſtrum Pontificem Ro-
manum ad quærendas latebras in monte Soralte
XVIII P. M. ab urbe Roma. Lepra etiam, quæ
Conſtantinum coëgerit Pontificem revocare in
Urbem, ſanitatis per Baptiſmum ab eo accipi-
endæ causâ, fictitia. Ipſemet enim Baronius fa-
tetur, Acta S. Silveſtri Papæ, ut quidem nunc
habentur, depravata in nonnullis eſſe, imò ab-
ſurdiſſimis farta figmentis, antiqua tamen, &
quæ Gelaſius Papa annis poſt Conſtantini Magni
obitum dumtaxat CLVIII à multis in urbe Ro-
mana Catholicis legi teſtatur, quod pro antiquo
uſu multæ imitentur Eccleſiæ. Non tamen exhinc
ea Ada Gelaſü ætate iiſdem,

quibus nunc vitiis, non laboraſſe. Nam etiam

Seripta de jventione Sancta Crucis immediatè
oſt Actus Silveſtri nominata à Gelaſio, ut quæ
nonnulli Catholici tuno legebant, non minùs tunc
abuloſa erant, ut patet ex auctiori Chronico

„

paterni, & propria Decennalia ſua,

Critica Hiſtorico-Chronologica

Pontificum Romanorum paulè poſt Gelaſii Pon- SM C. IV.
An. Ch. 223.

tifi catum collecto.

Qui Actis S. Silveſtri credidiſſe videtur Gre- 324.

gorius Turonenſis, aliique poſt illum, ſimiliter
ſcciptis de Inventione Crucis crediderunt: nec
quicquam poteſt excogitari veroſimilis
pro unis, quod non etiam poſſit aptari aliis eo-
dem jure; ſic ut eatenus nihilo plus credi unis,
quàm alteris poſſit, contra evidentem Auctorum
antiquiorum & in ipſis rebus propiùs verſatorum
conſenſum. Nec refert, quòd Recentiores-Græci
ſeculo Eccleſiæ nono aut decimo ſiverint ſe in
ſententiam Occidentalium adduci, tunc paſſim
credentium Baptiſmi Conſtantiniani Romæ facti
monumentum eſſe Baptiſterium Conſtantinianæ
Baſilicæ S. Salvatoris, palatioque nominis ejuſ-
dem conjunctum. Facile enim tuit occaſione no-
minis vulgò uſurpati invaleſcere opinionem,
quaſi fuerit baptizatus Conſtantinus in porphy-
retico labro, quod ibi extat, quod tamen nec
ipſe quidem Baronius credit. Hæc Papebrocius
tomo V menſis Maii, ubi de S. Conſtantino
Magno agit.
Hoc anno Conſtantius Conſtantini Magni

Acta §
Vestriſuppo⸗
rationis at- to⸗

VI.

Conſtantius

filius C ſtendo anno
æſar nuncupatus eſt, ut o ſe Caſsr.

CCCXXV, num. XLIX.

—

ANNO PERIODI GRCO-ROMANX 5817. ne Vibi⸗
O 2²5 ED. ) 2. P. 27. Mart. Indict. 12. Olymp. 275.
JEsSsu CHRISTI 324. an. 4.
SILVESTRI PAP II.
CoNSTANTINI I19.
Num. I ad CXVIII. Coôſſ. Criſpus Caſar „ ier,

III, & Conſtantinus Caſar III. Sumtas
hic ab utroque Conſulatus juxta ſecundam Con-
ſulatuum Cæſareorum regulam, ob eorum nem-
pe Decennalia, quæ tamen anno tantùm ſequen-
ti, qui quintus eorum Imperii Cæſarei erat, ce-
lebrata ſunt, ut oſtendunt Nummi duo à W'il-
themio in Nummis Conſularibus Conſtantini
ac filiorum producti. In priori legitur: Jur.
CRISPuIS Nos. C. In poſtica circum lauream:
CAESARUM NOSTRORUM, in laurea, Vor.
X. In altero- CoNSTANTINIS juN. Noß.
CA. In poſtica, CABSARUM NOSTRORNM:
infra utramque poſticam, STR;, id eſt, Signata
moneta Teviris. In utroque Nummo ſpectantur
hi Principes abſque cultu Conſulari, argumento
evidenti, eos Decennalia nonniſi anno ſequenti,
quo Conſules non proceſſere, exhibuiſſe. Wil-
themius ibidem refert aliud Criſpi Numiſma, in
cujus antica habetutr: CRISPuS NOB Cw’ ES.
In poſtica: D. N. CoNSTANTINI MAX
Audc circa lauream; in laurea: Vor. XX, infrà,
§ST, id eſt, Signata Treviris. Ubi clarè inſcri-
buntur Voza Vicennalia Domini noſtri Conſtan-
tini Maximi Auguſti. Addit Wilthemius penes
ſe eſſe ejuſdem formæ ac figuræ Numiſma Con-
ſtantini junioris nobilis Cæſaris, cui inſcripta
pariter Vota Visennalia Domini noſtri Conſtantini
Maximi Auguſti, utroque Cæſare ſine ornamen-

tis Conſularibus efformato. Arbitratur Wilthe-

mius, utrumque Nummum anno trecenteſimo
viceſimo ſexto percuſſum, eodemque anno Cri-
ſpum & Conſtantinum juniorem celebraſſe &
Vicennalia patris Romana, participes honoris
cusâ in
hujus

.Sil-

J

“l —

Dere⸗
abult
enus
ſemden
dacha.

fII.
i Ca
di, eater,

Paton nun
labn

y-
“ 1

ℳ

IV. d. 4 .„ ””s .. 882 =
An in Annales C. Baroni. 3927
. 3 ◻I V. hujus rei memoriàm eâ Pecuniâ abſque habitu teſtatur Ammianus lib. 14. Ccap. 1I. at Pola Proxi- S C. 1 V.
48. 8. An. Ch. 324. Conſulari eo quèd non ipſi tunc, ſed Conſtan- ma Aquileiæ, ubi anno trecenteſimo viceſimo An. Ch. 324.
tniſtte tinus pater & Gonſtantius frater eorum Conſu- ſexto, pridie Nonas Aprilis Conſtantinus M. de- cadi “
tie. latu emicarent. Et ratio eſt, inquit, quia annus dit Legem unicam, Se gquis eam, cujus tutor, ut 1* i
decimas inchoatus, à quo Criſpus & Conſtan- obſervat Gothofredus in Chronologia Codicis Vre
timus junior Cæſarum titulo condecorati ſunt, Theod. Ex quo apparet, Criſpum prioribus il-
reſpondet anno ccCxXVI paternis Vicennali- lius anni menſibus occiſum. Quibus adde, So-
bus Romanis claro. Hæc ille. zomenum lib. y. cap. 5. ſcribere, Criſpum annò
1I. Sed fallitur; ut enim in ſecunda parte Diſſert. Imperii patris ſui vicefimo mortem obiiſſe, &
Decennaliæ Hypaticæ demonſtravi; Decennalia & id genus Hieronymum in Additamento Chronici Euſe-
ab ultimis id feſta nonniſi remore priori Imperii anno reſpon- biani hæc tradere: Oiſpus ſelius Conftantini, &s
Tnpey . dent, proximéque ab ultimis ſolennibus à Ro=- Licinius junior Conſtantiæ Conſtantini ſororis, &&
Ede manis ſemper repetita, ut innumeris exemplis Licinii Japerioris filius, radeliſſimè interficiun-
conſtat. Quare cùm certum ſit; Oriſpum & Con- tur anng Imperii ſui nono. Nonus verò Imperii
Ntantinum Cæſares anno trecenteſimo viceſimo Criſpi annus cum menſe Februario anni trecen-
primo Quinquennalia dediſſe, eorum Decen- telſimi viceſimi ſexti expiravit. Quapropter niſi
kalia in annum cCccXXV, aut CcCXXVI inci- Hieronymus nonum illum annum à Kalendis
derunt. Ea autem anno trecenteſimo viceſimo Ocobribus cum anno populari inchoet, Criſpus
quinto acta, ineunte nempe decimo Imperii ante menſem Martium morte affectus. Denique
Cæſarei anno; indicat Conſulatus ab utroque cùm Conſtantinus M. neque præſenti, neque in-
Cæſare hoc Anno ſuſceptus, & certum facit ſequenti anno Romæ fuerit Criſpi mors ad
VI. Porphyrius in Panegyrieo Conſtantini, ut ſuo neutrum annum Pertinere poteſt. Interim obi-
Dnftantit loco videbitur. Vicennalia verò Conſtantini ter obſervandum Hieronymum in præfato Ad-
l Magni in præfatis Nummis expreſſa Nicome- ditamento memorare Imperium Cæſareum tam
dienſia ſunt, non verd Romana; cùm in iis Criſpi, quam Licinii junioris; ideoque gravi⸗
Conſtantinus ſine habitu Conſulari repræſente- ter erraſſe, qui Cæſares nullo Imperio potitos
Anno Ulbis tur. Quamobrem Oriſpus & Conſtantinus junior arbitrati ſunt.
lomn. tam in ſuis Decennalibus, quàm in ſuis Qnin- Antiqua eſt de tempore Baptiſmi Conſtantini v.
Olnn⸗r,. quennalibus, patris Vicennalia in ſuis Nummis M. controverſia, num ſc. Romæ 4à S. Silveſtro Controves
n4, expreſſerunt, ut ex mox recitatis liquet; ſed currenti anno, ut Baronius aliique plures ſcrip- Ez Ter *
B non eodem anno, quo is Vicennalia Nicome- ſere, vel ſub mortem Nicomediæ ab Euſebioò Fn.
dienſia; ipſi Decennalia peregere, ut Wilthe- Nicomedienſi Epiſcopo baptizatus fuerit ‚ut
mius malé ex iis deduci putat. Neque ea Decen- Lambecius in fine tomi V Bibliothecæ Cæſareæ, Baron. num:
nalia in annum cc cCxxVI dilata, cuùm eo anno, & Papebrocius in tomo 5§. Actorum Sanctorum xvII. & ſeqq;
1 ante Kalendas Martii Imperii eorum Cæſarei menſis Maii in Vita Sancti Conſtantini M. plu-
Cunſilen· Natale; Criſpus perierit, uti numero ſequenti ribus probarunt. Certè Ptæter Euſebium, Socra-
oſtendo. Nec denique uterque Cæſar Paterna tem, Sozomenum, Hieronymum in Chronico,
. Vicennalia edidit: hoc enim inauditum & ha- alioſque Antiquos, Conſtantinum in ultimis
. Cenus non ſomniatum. eonſtitutum baptizatum eſſe ſcribit Ambroſiu
II. Licinii jünioris & Criſpi Cônſtantini M. filii in funere Theodoſii M. NWNanc ſibi Rex ſt augu-
. , Pbi, Caſa- interitus anno tantum trecenteſimo viceſimo Iſtæ memoriæ Theodoſius, quando in regno Domini
es cades.

Baron. num.

ſexto, & quidem prioribus illius anni menſibus

quando ei Placilia ſua adhæret,

16 ſeqg. contigit. Idacius enim in Faſtis Criſpi cædem eo quando aaharet Conſt antino cui liceèt Baptiſmatis
1 anno conſignat; cumque tam Oroſius, Jquàam gratia in ultimis conſtituto omeniq peccata dimiſo=
Hieronymus in Additamento Chronici Euſebia- vit » tamen quod primus inperatorum credidii „GS
ni, Licinium juniorem eodem ac Criſpum tem- poſt ſe hareditatem Fidei Principibus dereliquit;
1 pore occiſum referant „ ad eum eriam annum magni meriti locum reperit. Hieronymum porro
N Licinii junioris mors revocanda. Præterea Zoſi- & Ambroſium habuiſſe Euſebio fidem, nihil
44 mus lib. 2. ſcribit, Criſpum interfectum, cùnm ultrà indagantes in re tali, etſi difieile creditu
. Conſtantinus jam Licinio Auguſto Licinii junio- ſit, (cùm ambo diu Romæ habitarint, & con-
0 tis patri vitam ademiſſet, univerſum Imperium trarium ‚ſi verum erat „centies audiſſe debue-
i, ad unius poteſtatem rediiſſet, ipſeque Conſtan- rint) credamus tamen, inquit Papebroeius ex
il⸗ tinus M. Romam profectus eſſet. Certum autem quo ſequentia exſcribo. Gredamiis etiam, Sʒ;
in ex dictis, Licinium Auguſtum anno trecenteſi- Athanaſium adeo ſagacem exploratorem om-
85. mo vieeſimo quinto periiſſe, eo etiam anno nium quæ à ſuis & Eccleſiæ hoſtibus mala fide
4 Conſtantini Monarchiam inicœptam; annoque agebantur, in hoc puncto velut ad ſe minùs
ſti⸗ trecenteſimo viceſimo ſexto Conſtantinum po- ſpectante, incurioſum planè fuiſſe. Juis credat,
i⸗ ſteriora Vicennalia edidiſſe Romæ ubi anno integram Synodum Occidentalium Epiſcopo-
n⸗ trecenteſimo viceſimo ſexto VIII Idus Julias rum Arimini congregatorum idem dicturam
enes emiſit Legem 3. Codicis Theod. De infimandis fuiſſe de Conſtantini Baptiſmo, ſi is non pri⸗
on⸗ his, quæ ſub Tyrannis, inſuper Criſpum „ anno mum Nicomediæ, ſed diu antea Romæ, fuiſſet
ta ſequenti poſt celebratum Concilium Nicænum, peractus?
tini in vivis adhuc fuiſſe & Decennalia ſua, cum Non producenda Synodi verba üt apud „I.
neh⸗ pater Vicennalia exhibuiſſe evincit Porphyrius Theodoretum, Socratem & Sozomenum legun- Baptißnus
the⸗ in Panegyrico Conſtantini in illis Vicennalibus tur, ( excipit enim contra eos Baronius) ſed ex Contsantins
Co recitato; ait enim: Athanaſio in libro de Synodis, apud quem ez a
i Sanbte Pater, rebtor Superum, Vicennalia lata putat integrè ac ſincerè legi: ſic autem legun- Presatn,
Auguſto & decies creſcant ſolennia natis. tur abſque ullo diſcrimine in octo Codicibus aron nüm,
is id eſt; Criſpo & Conſtantino juniori Cæſa- M §8. ex quibus concinnata eſt Græco-Latina 1111,
in IV. ribus. editio anni milleſimi ſexcenteſimi :ͤ Indecens &g
jas Lecus us Ad hæc Pole in Iſtria interfectum Criſpum injnſtum videtur immutare aliquid eorum, quæ

Tom. l.

LI

reρ

SC. IV. rectàâ ac jaſte definita ſunt, atq;ué Nicææ commu-
An. Ch. 324. niter conſtituta coram glorioſiſimo C onſtantino
patre tus (Conſtantium alloquuntur) & Impe-
rator.. .. . . . Deinde iterum: Cam ſoeiamus etiam
Conſtantinum, poſt mortem quoqué memorià di-
ganm, conſeriptam cam omni diligentia deliberatio-
nem, neque Fidem expoſuiſſe, atque adeo abſurdum
fore, poſtquam ille migraturus baptixatus eſt, G
ad debitam ſibi requiem tranfut, innovare quid-
piam. Hæccine, inquies, ſic apud Athanaſium?
Qvis ergo, vel ipſo judice Baronio, non intelli-
gat, cauſam Euſebio adiudicandam, nect ullum re-
liquum eſſe defenfioni locum? Hæc tamnen, ut di-
zi, Athanaſius in octo Græcis MSS. quorum
tria, nec alia, habuit Interpres Nannius in ſua
Latina editione. Sed is, neſcio quâ ſocordiã pro-
lapſus, ſecundo loco Conſtantem nominavit pro
Conſtantino; fortaſſe ſuſpicatus, eſficacius fore,
ſi poſt patris exemplum, Conſtantio propone-
retur etiam exemplum fratris, licèt junioris; ne-
que conſiderans, huic parum congruere verba
Synodi, qui violenta morte ſublatus, & fortaſ-
ſe diu ante baptizatus. Nec eſt quòd dicas, ſu-
pervacaneam fore iteratam Conſtantini mentio-
nem. Primèò enim ejus auctoritas prætenditur
reſolutioni Acimini formatæ; deinde ratio red-
ditur antea Actorum in Concilio Mediolanenſi
contra Urſatium & Valentem ex eodem reſpe-

baptizatus erat, immortui. Interim Baronio
ignoſcendum, quèòd objectæ ex Ariminenſi illa
epihola auctoritati, aliàs, ut fatetur, perem-
toriæ, congruam in Athanaſio reſponſionem
nactum ſe elle, dicenti Nannio crediderit, cùm
ipſe fortaſſis exemplaria Græca ad manum non
haberet, quæ ſibi in Linguam Latinam vertenda
curaret.
VII. Vide nunc an ea, ex quibus creditur diu an-
Telee Con tea Romæ baptizatus à S. Silveſtro Conſtantinus,
an. vel auctoritate, vel antiquitate cum Euſebio poſ-
ſint conferri, eique adſtipulantibus ejuſdem ac
ſequentis ſeculi teſtibus, Latinis ac Græcis. Pri-
Baron. num. mum, in contrarium afferuntur Acta §. Silveſtri
FXXVI. pPapæ, ut quidem nunc habentur, ipſomet ſæ-
pius fatente Baronio depravata in nonnullis, ut
anno trecenteſimo viceſimo tertio diximus. Cer-
tè lepra quæ Conſtantinum impulerit ad Bapriſ-
mum accipiendum, ut ab ea ſanaretur, antiquio-
ribus Scriptoribus ignota, eéôque magis fit in-
credibilis, quo Julianus Apoſtata fidentiùs ob-
jecit Chriſtianis, quod eorum Baptiſma Lepram
leproſ:i non aufert. Si enim adeo recenti memo-
ria leproſus Conſtantinus lepræ ſordes Baptiſ-
mo deterſiſſet, Cyrillo Alexandrino id re-
futaturo lib. 7. contra Julianum illius ſucceſſo-
rem ac generum, ecquid poterat offerri ſpecio-
ſius, atque ad illius convictionem potentius?
Nihil tamen hujuſmodi Cyrillus: ſed cùm
Chriſtus etiam leproſos mundaſſe dixiſſet, ex-
cuſat, Baptiſmum ejus ad emundandas ſordes
non corporis, ſed animi, inſtitutum eſſe. Quod
in Collectione Canonum Creſconiana circa
annum D cC ſcripta, ex neſcio quibus Liberii
Actis dicitur hic veniſſe in odium Conſtantii,
quia dixerat, patrem ejus fuiſſe à lepra mun-
datum, dum baptizaretur à Silveſtro, id tan-
tò minus credibile, quantò ex melioribus Au-
Cxoribus certius ſcimus cauſam perſecutionis
Liberio motæ : & ſuſpectus meritèò eſt li-
ber Sylveſtri, cui talia Liberii Aéta dicuntur
antexta.

Critica Hiſtorico-Chronologica

facilè ſaſcepiſſet Conſtantinus,

&u Conſtantini, Nicænæ Fidei, mox atque

etiam credibile eſt, eum ignoraſſe, Herculem Alc-

Gecundè dicit Baronius, Ethnicos ipſos Ba- SK C. 1Iv.
ptilmum à Conſtantino Romæ ſuſceptum non An. Ch. 324,
obſcurè ſignificare. Zoſimus enim lib. 2. poſt- VIII.
quam Criſpi & Fauſtæ necem Conſtantini M. E vifaba.
juſſu patratam retulit, ait: Horum ipſe ſibi con- Cokanti.
ſeius & contemtorum inſuper Sacramentorum, av- ni Baptiſ-
ceſſit ad Sacerdotes, poſtulans piacula criminum. mum.
Sed his reſpondentibus, quòd nullus traditus in-
veniatur expiationis modus» quo tanta crimina
poſſint expurgari, DdAF Oyptins quidam ex Iberia
Jelatus Romam, Palatiniſque mulieribus faltus
familiaris in Conſtantinum incidit, eique affirma-
vit Chriſtianorum Fidem expurgativam eſſe pe-
cati cujuslibet; quippe cui promiſſum eſſet , qudd
etiam impii cam ſuſoipientes continud extra omnis
culpæ reatum ponerentur. Hunc ſermonem cum
& patria quidem
ſacra dimiſiſet, is verò ſe tradidiſſet, quæ doce= hen
bat ℳgyptius, principium impietatis fecit habe- n⸗
ve divinationem ſuſpectam. Nam quia multæ res gae
proſperè per eam ſibi fuiſſent prædictæ, evöentumque D
re ipſa ſortitæ, verebatur ne aliis quoque, ipſam
contra ſe conſulturis, quod futurum erat prædice-
retur: ideoque convertit ſeſe ad abolenda hujuſmodi
omnia.
Sed hanc Zoſimi narrationem Socrates lib. 1.
cap. 5. falſitatis convincit, oſtenditque eam ve-
lut in Chriſtianæ Religionis odium ab Ethnicis
confectam: Sopatrum, inquit primò quidem
haudquaquam veroſimile eſt in colloquium veniſſe
cum Conſtantino, qui tunc temporis in illis dunta- ⸗
xat partibus, qui circa Oceanum ac Rhenum poſi-
tæ ſunt, Imperio potiebatur . haud quaquam

IX.
Refelliturs

menaæ filium, poſt cædem liberorum, & poſt necem
lphiti, quem licèt amicum atque hoſpitem iniqud
interfecerat, Cereris ſacris Athenis expiatum
Ffuiſſe. Gentiles igitur hujuſmodi ſeelerum expia-
tionem pollicitos eſſe, ea quæ dixi, ſatis evincunt,
ſimulque eos mendacii coarguunt, qui Sopatrum
aßfirmant contraria pronuntiaſſe: neque enim au-
ſim dicere iſta neſciiſſe Philoſophum, qui eruditio-
nis cauſa apud Gentiles ea ætate nobiliſſimus ha⸗
bebatur. KReſpondet Baronius, ex illis Zoſimã
verbis, ex Iberia AXägyptium advenam, liquere,
advectum fuiſſe ex Hiſpania Hoſium Cordu-
benſem Epiſcopum, Agyptium, id eſt, Magum
Gentilibus creditum, qui ſuaſerit Baptiſmum à
Silveſtro petere. Quare Sozomenum incredibilis
ſtupiditatis arguit, qui Criſpum occiſum à patre
neget, eo uno argumento, quòd Criſpus vivens
ad vigeſimum uſque patris Inperii annum perve-
nerit, multas interea cum eo Leges ſtatuens. At
de Criſpi cæde Sozomenus non videtur dubi-
taſſe; ſed ex legibus, quas illo tempore cum
patre condidit, rectiſſimè argumentatum con-
tra Gentiles, mutandæ Religionis eam cauſam
Conſtantino non fuiſſe, cùm diu antea Chri-
ſtianus probaretur. Argumentatum, inquam,
contra Gentiles, non contra eos, qui ab initio
quidem Chriſtianum fuiſſe Conſtantinum dice-
rent: diu autem poſt ſuſceptam Fidem denuo ad
Gentilium ritus, imò & ad Ohriſtianos perſe-
quendos reverſum eſſe, illius infelicis facinoris
horrore adductum ad expetendum Baptiſmum
catenus dilatum. Tales enim futuros aliquando
non potuit divinare Sozomenus, qui de Roma-
no illo Baptiſmo nihil audiverat, aut ſaltem ni-
hil credebat.
Miſeratur deinde Sozxomenum Baronius, Zo- X.
Zoſimus &

ſimo opponentem, quòd non potuerit cum Con-
Soomenus
ſtantino

XII.
Cnſſanti
m crug⸗
ri) g,
G
tur

Mnti.
Reptiſ⸗
M.

IX.
Reſelitek⸗

in Annales C. Baronii.

5§F C. IV. ſtantino tam procul agente colloqui Sopater;
An Ch 324. quaſi Zoſimus dixerit, tunc Criſpum occiſum,
de Babtiſmo qui expreſſè id refert poſt victum Licinium: &
S, n. En, inquit, in mnos errorum anfractus pſum
pore ſeri- ignoratio rerum conjecit Gα temporum. Sed quid
plere. magis vanum, quàm Sozomenum Zoſimo re-
Baron. num. ſpondentem fingere, qui eodem, quo ille tem-
xIx & ſeqq- pore, diverſa in regione vivens ac ſcribens,
Zoſimi fortaſſe nec nomen audivit unquam; &
Sopatrum Zoſimo ignotum nominans, ea refu⸗
tat, quæ Gentiles vulgè narrare ſolitos palam
erat, non quæ legerat apud aliquem. Nam præ-
ter Loſimum prudentiùs metitum tempora, ne-
mo ſcitur ſcripſiſſe talia de converſione Con-
ſtantini, non magis in hoc fide dignus, quâm
in eo quod mentitur, eum ad id uſque tempus
divinationibus uſum.
XI. Deinde Baronius inadvertentiæ vel oblivio-
vronener3 nis accuſat Sozomenum, in eo quèd Plotinia-
ene confa- næ ſcholæ Magiſtrum appellans Sopatrum, non
tatus. cogitaverit, eam ſcholam ex Platonis diſciplina
tenuiſſe: Qubd, divina juſtitia in homines invi-
gilante, qui Caædem perpetraſſent, non aliter aà Diis
veniam conſecuturi eſſent, niſi ipfi eundem, quam
aliis intuliſſent, paterentur. Quamobrem ſi abſqque
tali expiatione anima a corpore ſolverentur, eas
apud inferos ſupplicia perpeti, atque iterum detru-
di in nova corpora, ut neceſſaridò idem ſubirent,
uod antea in alios patrarant. Sed hæc Sozome-
no improperans Baronius non animadyvertit,
paucis lineis antè ex Eunapio ſe ſcripſiſſe de
Sopatro, quèòd natura lublimium appetens, ani-
moque magnus & ferox, aſpernatus reliqua in tur-
ba aætatem agere, magna celeritate ad aulam Im-
peratoris accurrit, quaſi Conſtantini propoſitum
& impetum domiturus ac ratione ſuperaturus:
certè eà æſtimationis potentiæque pervenit, ut Im-
perator delinitus captuſque ab homine aſſeſorem
eum ad dexteram publicè habuerit: res auditu vi-
ſuque incredibilis. Hunc talem credere potuit
Baronius adeo fuiſſe ſcrupuloſum, ut illud ſuæ
unius ſcholæ peculiare dogma non fuerit ſimu-
laturus, oblata occaſione tam cupita, tamque
certa reuocandi ad patrias ſuperſtitiones Impe-
ratoris? Adeo etiam parum politicum, ut non
viderit, quàm facilè poſſet ex ſublimi illo fa-
voris gradu deturbari, ſi duriori reſponſo Prin-
cipem contriſtaret; cum proceres aulici invidia
diſrupti, quod Regiam Philoſophiam diſceret, nihil
omitterent, quod ei per inſidias tollendo commo-
dum foret? Idem de idolorum Sacerdotibus
quorum meminit Zoſimus, multoôque majori
jure dictum crede, quò abſque controverſia ex-
piationem deſideratam & ſuis ritibus familia-
tem continuèò promiſiſſent, ſi eum fuiſſent re-
quiſiti. Interim valde incongruum videtur 3
quèd is qui tam inſigne Crucis in cœlo, Chri-
ſtique per viſum apparentis miraculo addu-
Rus fuit ad Fidem Chriſtianam, in eadem co-
lenda factus languidior, vel potius ab eadem
apoſtatans auctoribus talibus fuerit quaſi com-
pellendus ad eandem redire. Quod fuerat con-
ſiderandum Baronio, priuſquam pro Zoſimo in
aliis multis Conſtantinum reſpicientibus mani-
feſtè mendaci tantopere contenderet contra So-
zomenum. .—
XII. Jam quod exaggeratam adeo Conſtantini ab

. . „. . . X . .
Conſtanti- ptimis principiis nimidâm quàm deficientis

nus crudeli- crudelitatem attinet, quam etiam in Chriſtianos

rzatis aſa cadere potuiſſe ac debuiſſe Baronius contendit,
a . . . .
e. fese eſe quæque occaſionem alicui dedit vulgandi mor-

Tom. I.

ſi non erat in Nicæna Synodo baptizatus Conſtan-

399

daciſſimum hoc Epigramma:

. . S C. I V.
Auguſti aurea ſecla quis requirat? An. Ch. 324.
Sunt hac Lemmea; ſed Neroniana. Baron. n. 1X.

Fuerit hæc Gentilium petulantia domeſticos lu=
ctus Conſtantino improperantium, quia dole-
bant ſacra ſua ſub eo aboleri. Chriſtiani verò
excuſent Imperatorem Chriſtianum cum Euſe-
bio lib. 4. cap. 14. & dicant, quòèòd inſira ei hu-
manitas ac bonitas & Fidei morumque ſinceritas;
eò ipſam adduxit, ut orederet ficte in ſpeciem, pie-
tati hominum illorum, qui vel pro Chriſtianis
habebantur, vel ſinceram erga ipfum benevolen-
tiam cCallida mente ſimulabant. Quibus ille cum ſo-
met ipſe credidiſſet interdum, fortaſſis in ea, qua
arum decora erant, impegit, maligni damonis in-
vidia hanc velut maculam reliquis laudibus eius
aſpergente. Et hæc quidem Euſebius univerſim
de cunctis, in quibus Conſtantinus utcumque
culpabilis videbatur aliquibus; de cædibus au=
tem, ſi rationem in particulari reddere voluiſſet,
dixiſſet forſitan cum ipſomet Baronio, Lici-
nium juniorem ex ſorore Conſtantia natum,;
etſi cauſa vulgèò ignoraretur; veroſimiliter ta-
men complicem patri ſuo fuiſſe; in Criſpo filio
infelicem magis quàm reum; in Fauſta conjuge
etiam juſtum judicem appellandum. Numeroſos Baron.n.xI

amicos, quos ſucceſſivè interfectos ſcribit Eu-

tropius lib. 10. juxta editionem anni 1545. quéſ-
que Baronius (exerrante, ut credibile eſt, per
imprudentiam calamo) innumeros appellat, cre-
dendum, pleroſque id commeritos, quèòd nimia
Principis facilitate tandem deprehenderentur
fuiſſe abuſi ob ſuam exuberantem malitiam, ut
loquitur Euſebius, inſatiabilem cupiditatem, qua-
lis procul dubio fuit Sopater ille Philoſophus,
tandem Ablavio agente interfectus; idque juſta
Dei diſpenſatione, quia Conſtantinum conatus
à vera Religione abalienare. Sed ex illis pauciſ-
ſimi forſan, aut etiam nemo illo anno mor-
tem Subiit, quo ſæviiſſe magis Conſtantinus
prætenditur; verùm, ut dixi, ſucceſſivè ſublati
de medio ſunt etiam diu poſt mortem Criſpi

atque Fauſtæ, & eum, qui prætenditur, Roma-

num Baptiſmum neque enim tempus Eutropius
ſignat. Et ſi Plurz Juam aliàs tunc fuiſſent ea
ratione occiſi; quid hoc ad Fidem Chriſtianam
ſpectat, impingendumque Conſtantino nomen
perſecutoris, quandiu nec unus quidem nomi-
natur, cui eâ causàâ vel pilus capitis tactus fueritẽ
Præterea Baronius in medium adducit lo- XIII.

cum Theophanis in Chronico, ubi ait: Quod E* pietate
P 5 Lu Conſtantini
. . . — . tempus ejus
tinus, ergo nec divinorum participator myſterio- Baptiſmi d-

rum, nes orabat cum ſanktis Patribus. Hoc au- duci non po-
tem ei videtur nequiſſimum & dicere & ſenti- teñ.
re. Addit Baronius, ipſiuſmet etiam Euſebii
teſtimonio non uno utrumque refelli. Verùm Baron.num
ex omnibus, quæ allegantur, capitibus, nihil? *X.
aliud poteſt confici, quàm quòd pius Impe-
rator, qui militibus nondum initiatis formam
comprecationis communis præſcripſerat, ad
quam diebus Dominicis convenire deberent in
patentes ſuburbiorum campos; idem in ſuo pa⸗
latio, ut legitur lib. A. cap. 17, Vitæ ejus, inſtru-
xerit formam aliquam Eccleſiæ Dei, ubi omni-
bus ſecum congregatis diligentià & alacritate
præibat, & ſumtis in manu libris, ſacrorum
verborum conſiderationi applicabat animum,
deinde ſolennes cum iis, qui regiam domum
implebant, perſolvebat preces. Ibi, ut dicitur
cap. 22. ſtatis quotidie teinporihus ſolus cum i⸗
LI 2z 10

40oo Critica Hiſtorico-Chronologica

quorum proinde Baptiſmus invalidus credere- S C. IV.

§ . C. IV. lo Deo agebat „ α α rονα 9- lepon ααν, Ve-
An. Ch. 324. lut aliquis qui divinorum myſteriorum revera
particeps foret, ut Euſebius paraphraſticæos di-
cit. Ibi ergo celebritatem Paſchæ agebat, eo
quo ſequenti capite narratur modo- nuſquam
autem invenire eſt verbum, quo ad ſacros Ec-
cleſiarum Conventus ( quamvis etiam hi, excep-
to ſacrificii tempore, non initiatos admittebant)
inceſſiſſe ſe intelligatur. Quod ad Nicæni Conci-
lii Conventus pertinet, ad quos etiam Gentiles
Philoſophos admiſſos novimus, cur à fun-
dendis ſecum ibi precibus eum excluſiſſent
Patres, qui eis & hanc conveniendi faculta-
tem, & ferendæ ſententiæ libertatem faciebat,
ſuoque etiam zelo ad Fidem ſtabiliendam præi-
bat teſtatur hoc apud Gelaſium Cyzicenum il-
lius Oratio ad Conventum habita, quæ tamen
immerièò objicitur, quaſi in ea plus dicat,
quàâm ſe Chriſtianam tenere &. prædicare Fi-
dem, cui omnem ſuam felicitatem acceptam re-
ferat, & cujus ſtabiliendæ causâ iſtuc pariter
cum illis convenerit: propter quod etiam Chri-
ſtianus paſſim & credebatur, & dicebatur, ſicut
revera erat, firmum propoſitum habens ſuſci⸗
piendi tempore opportuno Baptiſmi.
XIV. Quoad Hieronymum, qui ſuo aſperiori ſtylo
Quomodo in- utens, in Chronico ſcribit, quèòd Conſtantinus
HSH extremo vita luaæ tempore, ab B uſebio Nicomedien-
quando ait, ſ Epiſeope baptixatus, in Arianum dogma decli-
Conſtanti- navit, nihil aliud ſignificat Hieronymus, quam
num in Aria- Conſtantinum inclinare viſum eſſe in eorum
num dogma ſententiam, qui ⁰οανι vocabulo abſtinendum
deelinaſe. cenſebant, non ut hæretico, ſed ut novo, ideo-

ue ſcandalum generante apud eos, qui Nicæ-

Bar. n. rI. næ Fidei omninè ſe adhærere profitebantur,
perſuadebantque Imperatori ut crederet, eos
qui vocabantur Ariani, voce illa ſuppreſſa, ad
concordiam redituros. Talium enim, non
verè ipſorum Arianorum tunc princeps erat
Euſebins Nicomedienſis, poſt obitum Con-
ſtantini duntaxat ad Arianorum partes apertiùs
tranſgreſſas. Simili modo alibi Hieronymus
ſcribit, propter receptam Valentis & Urſa-
tii confeſſionem in ſpecie Catholicam, quòd
ingemiſcens Orbis terrarum miratus eſt ſe eſſe
Dianum. Euſebius quidem Cæſarienſis no-
minatim non exprimit Conſtantiniani Baptiſ-
mi miniſtrum, ſed Photius in Bibliotheca co-
dice 88. velut ex Gelaſii Ciziceni Hiſtoria refert,
Conſtantinum moriturum Baptiſinate tinétum ab
orthodoxo Sacerdote, ſacroque ritu, non ut quidam
crediderunt, ab Hereticorum aliquo. Verùm de-
mus, Nicomedienſem Epiſcopum; in cujus
diœceſi res agebatur, ideoque ad ipfius jus
res ea ſpectaſſe videbatur, fuiſſe Sacramenti
miniſtrum; non tamen id contaminaſſet bapti-
Zatum, quandoquidem tunc communicare cum
Euſebio, non erat adhuc communicare cum
Hæretico.
XV. Neque audiendi, qui utramque de Con-
ae 7,“- ſtantini Baptiſmo ſententiam conciliaturi, Ro-
Conſtantini. mæ quidem à Silveſtro baptizatum eſſe dicunt,
ſed Nicomediæ rebaptizatum ab Euſebio. Nam
rebaptizationem ab Arianis ante Vandalicæ per-
ſecutionis tempora tentatam nemo cum funda-
mento dixerit, nec debet, tota Antiquitate ſilen-
te recipi: multò minùs eam jam à tempore Con-
ſtantini Imperatoris uſurpatam. Quis enim eo
vivente auſus fuiſſet Nicenæ Fidei profeſſores,
quam ille ſemper & ubique ſpectabat, & omni-
nò ſartam tectam volebat, affirmare Hæreticos,

.

tur? Ut autem Ariani jam tunc tale quidpiam An. Ch. 324.

clam auſi eſſent, necdum poſſet dici, quòd Eaſe-
bius Arianiſmi notam conatu omni à ſe tunc ad-
huc amoliri ſtudens, partem habuerit in ea im-
pietate, ut ait Papebrocius in Vita S. Conſtantini
M. die X I menſis Maii, ex quo hæc de Con-
ſtantini Baptiſmo exſcripſi, ne acta agerem.
A num. CXVII ad CXXIII. Do-
natio Conſtantini prorſus ſuppoſititia, ut fe-
r& inter Eruditos convenit. Ea tamen à Græ-
cis, non conficta, ut puravit Baronius, ſed ab
aliquo Latino, ut Marca lib. 3. de Concor-
dia Sacerdotii & Imperii cap. 12. rectè obſer-
vavit; quod ex eo patet, quòd Sedi Conſtan-

tinopolitanæ ultimum duntaxat locum tribuat,

cui homo Schiſmaticus & Græcus ſecundum
aut primum tribuiſſet; & quod primatum Roma-
ni Pontificis à Chriſto inſtitutum extollat. Ne-
que etiam verum quod addit Baronius, hanc
donationem poſt annum Chriſti milleſimum fa-
bricatam. Idem enim Marca lib. 6. cap. 3. §. 6.
oſtendit, eam ævo -Hadriani Primi & Caroli
Magni fuiſſe in rerum natura. Videtur itaque
Donatio illa ab Iſidoro Mercatore cum veterum
Pontificum pſeudographis epiſtolis ſuppoſita.
Convenit enim Iſidori ingenio, ſtylo, & cha-
racteri ſcribendi planè ſqualido, ac denique ra-
tioni temporis, quo primum audita, Carolo ſc.
Magno imperante; cùm laudetur ab Hincma-
ro Epiſcopo Rhemenſi, qui tunc floruit. Exiſti-

mavit quidem Joannes Morinus, Joannem Ro-

.

manæ Eccleſiæ Diaconum hujus commenti ar-
chitectum fuiſſe, Petrus verò de Marca citatus
illud edictum pia quadam induſtria, Romano-
rum Pontificum juſſu procuſum eſſe. Sed utriuſ-
que conjecturæ jam à Viris doctis diſſolutæ.
A num. CXXIII ad CXXXI. Synodus
Romana, quæ in Actis Silveſtri tertio Kalendas
Junii poſt baptizatum Conſtantinum eo præ-

. e tig.
ſente collecta dicitur, eſt etiam ſuppoſititia,

Hincmaro Rhemenſi, Petro de Marca, Lab-
beo, Lupo, ahiſque Viris eruditis teſtibus.
Quomodo enim die triceſima menſis Maii
ea Synodus Romæ præſente Conſtantino celebra-
ri potuit, qui toto hoc anno, & aliquot men-
ſibus præcedentis bello Liciniano occupatus in

Oriente verſatus ſit, ut demonſtravi anno

CCCXVIII, ubi dixi, bellum Licinianum an-
no præcedenti cœptum, & uſque ad Octobrem
currentis anni continuatum? Quomodo Conſtan-
tinus ipſo fine menſis Maii Romæ baptizari, Sy-
nodo Romanæ intereſſe, & memoratam dona-
tionem facere potuit, qui in Thracia prope Ha-
drianopolim V. Non. Julii contra Licinium pu-
gnavit, egregiamque de eo victoriam retulit?
Quomodo denique exeunte menſe Maio Bomæ
eſſe potuit Conſtantinus, qui vIII Idus Mart.
Theſſalonicæ Legem 4. Codicis Theod. De Na-
viculariis, & vI Idus April. Legem ejuſdem
Codicis De his qui veniam ætatis in eadem Urbe
emiſit?
Schelſtratius in parte 2. Antiquit. Illuſtratæ
Diſſert. 3. cap. S. alia refert ſuppoſitionum capi-
ta. In brevi enim epilogo de geſtis §S. Silveſtri
excerpto, & huic Concilio præfixo habetur,
per Concilium Nicænum damnatos Arium,
Photinum & Sabellium; & tamen ex Actis Sir-
mienſis Concilii Photinum longè poſt hæc tem-
pora damnatum conſtat. Secundò, Canone tertio
ſtatuitur, majorem à minori accuſari non Poſ-
* 2

Donatio
Conſtantini

4

XVI.

XVII.
Synodus Ro- XII
mana fiäti- Aunus
. antin.

utfoni

XVIII.
Ejus ſuppoſis
tio magis
confirmatas

C. W.
ch

XVI.
natio
Tantin;
doßſtitis,

XVII.
. mana ſiki⸗
tig.
4,

-⸗

An⸗
-
N⸗
Ma⸗
Na⸗
pu⸗
llir
n
latt.
ſem
tbe

UII.
targ ſaheß⸗
Apre , nagi
eſtin frma 4
et,
um,
emn⸗
rtio

ol⸗
. le,

in Annales C. Baroni.

Sβ C. I V. ſe, quod adeo cunctis canonibus adverſatur, ut
An. Ch. 34. Hincmarus Metropolita Rhemenſis Nicolai
primi tempore ſuppoſitionem olfecerit: Ceterum,
inquit epiſtola VII, gquoniam quidam quaſßi in
aucttoritatem referunt, S. Silveſtrum Papam de-
creviſſe talia; quæ Catholica Ecclelia inter gno-
dalia deereta non computat, gug majores noſtri
inde nos tenenda ſuis poſteris reliquernnt, big ne-
geſſarium ponere duximns: ſoriptans namqle Iſt
in quodam Sermone ſine Exceptoris nomine de ge-
ſtis S. Silveſtri exserpto, quens Iſidorus Epiſcopus
Hiſpalenſit collegit, Cum epiſtolis Romane Sedis
Pontiſicum à S. Glemente uſque ad B. Gregorium,

eum S. Silveſtrum decreviſſe, ut nullus Laicaus

crimen Clerico audeat inferre, &c. üa dicta
quàm averſa à ſanctis Canonibus, à ſacris legibus
ſint , nemo eſt qui dubitat, qi haé dicta cum ra-
zione attenderit, & ſacras regulas ac leges diligen-
tiuns legit. Pluribus id probat Hincmarus Anti-
quorum teſtimoniis, & majorem à minore ac⸗
cuſari poſſe res ipla clamat. Tertiò, canone
vigeſimo ſtatuitur, neque à Regibus judicem
ſupremum judicari; cùm tamen Reges tunc in
Orbe Romano nulli fuerint. Unde Marca lib.
I. cap. II. ait: Ariolos oportuit eſſe Epiſcopos, qui
non ſolùm ab Auguſtorum conſiſtorio, qui Ro-
mæ tempore Silveſtri imperabant, ſed à Regum
judiciis Romanum Pomificem immunem eſſe
decreverunt, cùm Reges Romam non tenuerint,
niſi ducentis ferè poſt hæc annis. Denique hoc
Concilium ſuppoſitum eſſe liquet, quod non
ſolùm Dionyſius Exiguus viginti ejus canones
omiſerit, falſam Conſulum citationem, ac
Helenæ ſubſcriptionem, contra omnium ſe⸗
culorum praxim, quæ mulieres ab Epiſcoporum
Conciliis, & multè magis ab eorum ſubſcrip⸗
ptionibus excludit, præferat; ſed etiam varia
alia falſa contineat,
XIXN. A num. CXXXIX ad CXLIII. Conſtan-
Annus Con- tinopoleos fundamenta anno tantùm ſequenti ja-
ſtantinopo- cCta. Socrates enim lib. I. cap. 16. ſcribit, Con-
Neos fundata, ſtantinum celebratis Vicennalibus ſuis ſtatim
ad Eccleſiarum inſtaurationem omne ſtudium
ſuum contuliſſe, & Conſtantinopolim condidiſ-
ſe, quod Sozomenus, Nicephorus & Cedrenug
confirmant; licèt hi duo ultimi conditum urbis
& ejus dedicationem imperitè confundant: ur-
bes verò in Vicennalibus & id genus feſtis de
more conditæ, Quare Conſtantinopolis vel in Vi-
cennalihus Nicomedienſibus anno ſequenti ce-
lebratis, vel in Vicennalibus Romanis quæ ad
annum C cGXXVIpertinent, extructa, Sed eam
in prioribus Vicennalibus conditam oſtendit
Julianus Imperator Orat. I. dum ait: Poſteaquam
verò Dominus omnium eſt conſtitutus (quod anno
ſequenti poſt debellatum Licinium contigit)
chm ex immoderata eius cupiditate qui antò domi-
nabatur, velut ſiccitate quadam ſumma eſſet pe-
cuniarum inopia, ac cum omnes in Palatii pener
tralibus congeſtæ, ac neconditæ forent, ille, clau-
Kris ſubmotis, repentèò omnes effudit. Tum ſui
nominis urbem infra decem annos extruxit. Hæc
de Conſtantino Julianus, qui rei geſtæ tempus
ignorare non potuit, quique, dum ait, eam infra
decem annos conſtructam, infra illud tempus per-
fectam intelligit, ut colligo ex Philoſtorgio
lib. 2. cCap. 9. cujus verba doctorum Virorum in-
genia non parum cruciarunt. Ait Philoſtorgius,
Conſtantinum o‿avo & viceſimo Imperii ſui anno
ex Byzantio Conſtantinopolim condid'iſſz. Annus
viceſimus octavus Conſtantini anno Chriſti tre⸗
Tom. I M PM

401
centeſimo triceſimo quarto menſe Julio abſolu- S C. IV.
tus eſt, ideoque & Conſtantinopolis perfecta, An. Ch 324.
ut Nicephorus libro 8. capite 4. etiam indiçat:
Dicitur, inquit, eam urbem condi capiſſe à mun-
do creato quinquies milleſimo oltingenteſimg Vi-
ſimo quinto (qui Kalendis Septembribus anni
Ohriſti trecenteſimi decimi ſexti inchoatur) Im-
Perii eius decimo; abſolutam autem prorſus eſſe
einſdem Imperii vicelimo octauo, qui incidit in
conditi mundi annum quinquies milleſimunz obtin-
genteſimum quadragelimum tertium, ( incipit is
mundi annus Kalendis Septembribus anni Chri-
ſti trecenteſimi triceſim quarti) ſiue, ut alis
tradunt, triceſimum octavum, Kalendis Septem-
bris anni Chriſti ecenteſimi viceſini noni in-
ceptum. Ex quibus intelligimus Nicephorum
dedicationem Conſtantinopoleos, quæ anno Chri-
ſti trecegteſimo triceſimo menſe Maio peracta,
cum ejus conditu perperam confundere, cùm
air, fuiſſe annum mundi 5838. quando ea urbs
fundata; decem annos à Juliano Imperatore
memoratos de decimo Imperii Conſtantinianei
anno, qui anno Chriſti CocXVI abfolvitur
imperité interpretari; ſed laudatum Philoſtorgii
locum probe intellexiſſe, quando ſcribit, anno
Imperil ejus viceſimo octavo perfectam & ab-
ſolutam fuiſſe. Porro inſinuat Julianus annos
illos decem, quibus abſoluta eſt, integros S&
completos non fuiſſe. Ait enim 2e οαις *ααοι
Seτςσο, id eſt, annis decem non integris. Denique
dici non poteſt, Conſtantinopoleos fundamenta,
anno quo Conſtantinus Romæ Vicennalia dedit,
jacta eſſe; cùm Auctor Chronici Alexandrini
ſcribat anno Chriſti trecenteſimo ſexageſtmo
Encænia magnæ Eccleſiæ Conſtantinopolitar
næ die AV Februaxrii eſſe celebrata anno trigo-⸗
ſimo quarto plus minks, quànm fandamenta Con-
Tſiantinus Piäëtor Angnſtus jecerat. Si autem à die
X V Februarii anni Chriſti ccGXà per annos
triginta quatuor ac menſes tres aut quatuor re-
trocedas, pervenies ad menſem Novembrem
anni trecenteſimi viceſimi quinti, quo ea priæ
mùm condita.
Menſe enim Novembri Conſtantinopolees XX.
fundamenta ſacta teſtatur Codinus in libro de Conttanti-
Conſtantinopoli ; cujus tamen locus corrup- "opolis wen-
tus, qui ſic reſtituendus eſt: Anno mundi 1 S
(ſecundùm Conſtantinopolitanos) 5837. legen- Gaegi
dum, 5334.) Septembri menſe C(legendum No-=

vembri menſe) die quarta, cum Sol in Sagittas

rit gno verſaretur, horoſcopante Cancro, pris
mo anno CQ L XV Plympiadis (legendum,
I⅓I Obmpiadis), alta ſunt fen-
damenta. Sic enim Codinus intelligendus,.
Petavius in Notis ad Julianum, & lib. II. de XXI.

Doct. Temp. cap. 42. agit de conditu Conſtanti- Conftanti-

nopoleos ejuſque Encæniis, contenditque, eam nopoleas coꝑS
urbem anno tantùm trecenteſimo viceſimo Trn targizs
octavo reædificatam, annoque trecçenteſimo tri- e ſege⸗ a,
ceſimo ſeptimo Conſtantini M. emortuali ab- 5
ſolutam eſſe infra annos decem; ſig enim Julia-
ni verba landata explicat; ita ut biennio Ppro-⸗
mota fuerit ædificatio, & anno, quo gedica-
ta eſt, trecenteſimo nempe trigeſimo, abſoluta
fuerit, & incoli ac frequentari potuerit, Quam
in rem adducit Chronicon Alexandrinum, ubi,
Januario & Juſto Conſulibus, anno ie. Chriſti
CCCXXVIII, legitur: His Conſulibus CQonſtan-
tinus laudatiſſimus Imperator Romꝗ profelctus, &
Nicomediæ Bithyniæ Merropoli moratus, ſapequs

Byzantium profeltus; primum Byzantii wureng

402 GCritica Hiſtorico-Chronologica

8 C. I V. inſtauravit, magnamque partem ad veterem mu-
An. Ch.324. prum adiecit, novumque cum eo conjunzit, urbem-
que ipſam Conſtantinopolim dixit. Circum novis
gre ſtatuis, exornavit, omnique arte tribu-
al, ubi Imperator ſpeltacula faceret, ad Komä-
ni theatri formam perfecit. Kegiam porro proxi-
mo circum condidit, &c. Verùm licet plures
Petavii opinionem ſecuti ſint, ea tamen ex di-
ctis corruit, conſtatque, decem illos annos à Ju-
liano memoraros ab anno cc CxXV inchoan-
dos, & cum anno cc cCcXxXXIV abſolutos fuiſ-
ſe, quod ante me viderat Nicephorus citatus.
Quoad Chronici Alex, locum, Gothofredus in
Commentario Leg. 3. Codicis Theod. De in-
fermandis his quæ ſub Tyrannis datæ Romæ VIII
Id. Jul. anni Chriſti, c c CxXVI doctè animad-
vertit, illius Chronici Auctorem metachroniſ-
mi biennio peccare, & moram Conſtantini
Romæ non Januario & Juſto Conſulibus, ſed
Conſtantino Aug. VII, & Conſtantio Cæſare
Coll. anno ſc. Chriſti cCc cæX 1, contigiſſe,
ideoque quod in Chronico Alexandrino de
Conſtantinopoli dicitur, ad annum illum
CCCXXVI retrahendum eſſe; cùm certum ſit,
anno cCcCCXXVIII Conſtantinum Romæ non
fuiſſe, ſed tantùm anno Cc cCxXVI, quo poſte-
riora ſua Vicennalia ibidem exhibuit. Annis au-
tem hujuſmodi ſolenniis deſtinatis nova nomina
ſæpe urbibus impoſita in dubium revocari non
poteſt.
XXII. Cangius in lib. primo Conſtantinopoleos Chri-
Sicuti & à ſtianæ, hujus Urbis conditum in annum trecen-
Cangio. teſimnum viceſimum ſextum conjicit, innixus
his verbis Themiſtii Orat. I3. quæ in nova
Themiſtii editione quarta ordine eſt: Saoτιπρ
3 einoτναοο νναιανàαν 6X1 1ασ☚rRsE XIXι
.. νρDσdνσαwονονν Ü 2* ioανι½ν Sι5 Fervtrdo 1„6,
7* αετπ ιποαd „ vita ri AXπαιι. id eſt:
Cum Imperatore verò merito ſanè patria iiſalem
mncrementis augeſcit, qua ataté Imperii hujus
ualis eſt. Andio enim uno eodemque tempore
patrem illius & urbem murorum ambitu, & ſilio
purpuram circum dediſſe. Cùm itaque, inquit
Cangius', ea Oratio in Conſtantium Imperato-
rem, qui urbem amplificabat, ſub Imperii cjus
finem recitata fuerit, iſque ex omnium ferè
Scriptorùm conſenſu, anno trecenteſimo vice-
ſimo ſexto Cæſar renuntiatus fuerit, liquet, non
alio anno Conſtantinopolim conditam. Ita Vir
Clariſſimus. Verum Conſtantium anno cccxXIII
Cæſarem à patre dictum fuiſſe, jam oſtendi in
Diſſert. Hypat. Part. I I. cap. VI. num. IV.
quam cùm ipſe legit priorem ſuam opinionem
retractavit in Notis ad Chronicon Alexandri-
num pag. 556. me, ut moris ejus eſt, non
nominato. Hanc eamdem ſententiam quam
antequam eamdem Diſſertationem publicarem,
videbam ab omnibus Recentioribus oppu-
gnatam, poſtea in hac Critica ita validé con-
firmavi, ut non exiſtimem fore impoſterum,
qui eam in dubium revocaturus ſit. Benignè ita-
que locus Themiſtii explicandus, advertendum-
que Conſtantinum anno CccxXIII die V I
Novembris Conſtantium filium Cæſarem renun-
ciaſſe, annoque c c cCxXIV die xXVII menſis
Ocobris, Licinio à ſe devicto, urbem de ſuo
nomine condere decreviſſe, nondum elapſo an-
no à Cæſarea dignitate in filium collata. Quare,
cùm nuncupartio illa Conſtanti, & condendæ
urbis conſilium pertineant ad eumdem an-
num, Themiſtius nihil aliud ſiignificat, quàm

Urbis conditum & Conſtantii Imperium coæ- S C. 1V.
tanea elle, ſeu, ut ipſe eloquencer dicit, cir- An. Ch. zs4.
cumdatum eodem tempore à Patre urbi murum,
felio purpuram. In prima quidem hujus Tomi
editione w &αρνα feu purpurz vocem, de
purpura Conſulari interpretatus ſum, ſed poſt-
quam legi accuratas obſervationes IIluſtrill. ac
omni laude majoris Spanhemii ad Juliani Imp.
Orationem I pag. 69. & ſeq. nullo modo dubita-
vi quin ea vox ibi, quemadmodum & in Ora-
tione V ejuſdem Themiſtii, intelligenda ſit de
purpura Cæſarea ſeu Imperiali.
Ceterum, noſtram de anno Conſtantinopolis XXIII.
conditæ ſententiam ſubſcriptiones Legum Co- Cenitantino-
dicis Theod. anno crecenteſimo viceſimo ſexto oleos condi-
emiſſarum, indubitatam reddunt, ſimulque e e a rr,
Cangii opinionem evertunt. Nam illius anni zatus. .
initio Conſtantinus in Thracia vel Macedonia
conſtitit; inde in Italiam perrexit, menſeque
Julio Romam pervenit. Ibi trimeſtre ferme
tuit, nempe Julio, Auguſto, & Septembri. 2
Deinde ex urbe Roma, Italiaque IIlyricum
pergens in Pannoniam venit, Sirmiique pridie
Kal. Zannar. Legem I. Cod. Theod. de Jure Eiſci
dedit. Cùm itaque Conſtantinopoleos funda-
menta non alio menſe, quàm Novembri jacta
fuerint, ut Codinus laudatus teſtatur, id de
menſe tantùm Novembri anni trecenteſimi vi-
ceſimi quinti, quo certum eſt, Conſtantinum
in Oriente fuiſſe, intelligendum. Unde Lex 1.
Cod. Theod. De erogat. milit. ann. quæ data di-
citur Paulino & uliano Coſſ. anno ſc. trecenteſi-
mo viceſimo quinto XIV. Kalend. Novemb.
Aquis, oſtendit, eo die, eoque anno Conſtan-
tinum M. fuiſſe in Thracia, ubi Byzantium ſi-
tum. Aquæ enim illæ à Gothofredo in Chrono-
logia Cod. Theod. malè explicatæ de Aquis,
quæ in Myſia erant, non procul à Naiſſo,
quarum mentio in Itinerario Peutingeri & An-
tonini. Ex dictis enim apparet, Legem illam
datam Aquis Calidis, quæ urbs in Thra-
cia poſita, cujus meminit Itinerarium Peutin-
geri.
Gothofredus in Chronologia Codicis Theo- XXIV.

doſ. in Petavii ſententiam concedit, & Con- Opinie Go-

thofredi con-

ſtantinopolim anno CCCXXVIII conſtructam
futatur.

credit. Imò in Diſſertationibus in libro 2. Phi-
loſtorgii anno trecenteſimo viceſimo octavo il-
lius urbis fundamenta jacta conteſtatiſſimum
eſſe aſſerit. Sed poſt ea, quæ hac de re ſeripfi,
ea opinio omni probabilitate deſtituta, peni-
tuſque, ni fallor, everſa. Illud Gothofredo aliiſ-
que Viris doctis rectè obſervatum, Conſtanti=
nopolim perfectam, cùm annona civica gra-
tuita his, qui eam incolerent, deſtinata fuit,
quod factum anno trecenteſimo triceſimo ſecun-
do, ut Auctor Chronici Alex. teſtatur: cùm
operibus publicis, & ut annona fufficiens ad
tantam multitudinem alendam à Conſtantino M.
enixè cautum fuit; quod factum annis cccxXXII,
CCCXXXIII ,‚ & CcCXXXIV. Quam in rem
legenda Lex prima Codicis Theod. De excuſa-
tione archit. & Lex 6. & 7. ejuſdem Codicis
De Naviculariis, ubi in Lege ſeptima anno
CCCXXXIV data, illa verba obſervanda: Pro
commoditate urbis, quam aterno nomine, Deo
jubente, donavimus.
Ideo porrò Baronius currenti anno Conſtan- XXV.
tinopoleos fundamenta poſita exiſtimat, quòd Refellitur
Zoſimus lib. 2. ſcribat: Appetente autem palrio obinio Pare-
quodam feſto, quo oportebat ire exercitumn in Ca- uer.
pitolium,

—
=☛. —◻

XXVI.
En ſtathit⸗
Ireat
Epiſe An
chen.

Baron, non
11111
ſeqq. & an
n0 340. Il.
E1 ſege

XXPII.
Conſtan.
tino, non ſul
Conſtantio
in erilium,
niſuus,

4C. .
h,

XXIII.
Cnnſtantino⸗
folenn anli⸗
nuer .
Theod. zie
atA.

.
1⸗

⸗

. YXIVY.
n- Cini⸗ 6,*
Der
hi Aetatiir⸗
l⸗
uin
bl,
ni⸗
G⸗
ntl⸗
Nla⸗
tult,
cun⸗
cim
5 4
0.
LAII,
emn
Ra-
dicis
Auno
⸗
Deo

in Annales C. Baronii.

403

5 C IV. pitolium, ejuſmodi aſcenſum impudenter erplo- Baronio citatus aliquid facit pro ejus opinione; S C. IV.

An. Ch. 32 4%.

dens, (nempe Conſtantinus) & ſacram Relir
gionem conculoans, ineurrit dinm Senatnt, bo-
Pulique. Non Ferens auten: omninm in ſe prope-
modum jacta convela, quarebat urbem Roma
ganandam, in quta palatium ſibi onſtitneret, Sc.
Byzantinmzue conceſſit. Quare cum crederer
Baronius, Conſtantinum præſenti anno Romæ
fuiſſe, ibique Baptiſinum fufcepiſſe, ac Synodo
Romanæ interfuiſſe, tunc illud, quod Zoſimus
narrat, contigiſſe arbitratus eſt. Sed non malèe
Photius in Bibliotheca Zoſimum pioraws Prin-

cipum calumniatorem vocavit, ideoque his quæ
7

contra Conſtantinum ſcripſit, fides non adhi-
Penda. Si tamen verum eſt quod in prœfato lo-

co tradit, illud ante præſentem annum acci-

dit, & conſilium tunc à Conſtantino initum,
anno tantam trecenteſimo viceſimo quinto
executioni mandatum. Conſtantinum enim

cutrenti anno Romam non venille certum vi-

XXVI.
EusZathius
ſine rumultu
zréäatus
Epiſc. Antio-
shen.

Baron, num

X LIII &

detur.
A num. cxLIII ad cCLVII. Hieronymus in
Chronico meminit quidem Paulini Epiſcopi
Antiocheni, ſed quot annis ſederit, non me-
morat. Quèd ſi recté conjecimus, cum de hu-
jus initio locuri ſumus, poſtquam Epiſcopatu
depoſitus eſt, ſub Conſtantio Auguſto adhuc
in vivis fuit. Sed quidquid hac de re ſit, Euſta-
thius anno tantùm ſequenti Epiſcopus Antio-

ſeqq. & an- chenus dictus „cuùm Theophanes de Synodo

no 340. n.
XxXI & ſeꝗꝗ-

XXVII.

Nicæna loquens dicat: Vidad Pontifice Antio-
Aenſium Ecoleßaà, Synodus Euſtathium conſirma-
vit Beroez in Syria Epiſcopum, quod ante Theo-
hanem Sozomenus lib. I. cap. 2. in literas mi-
ſerat. Neque in ejus creatione tumultus aliquis
factus, ut perperam credidit Baronius; ſed tan-
tuùm cùm poſt triennium ab Arianis depoſitus
eſt, ut Euſebius lib. 3. de Vita Conſtantini ca-
pite 5. Socrates, Sozomenus & Theodoretus à
Baronio laudati ſcripsère. His adde Philoſtor-
gium ‚ qui apud Suidam in voce ℳαε nσ, diſertè
habet, Conſtantino adhuc Imperium guber⸗
nante, e Sede Antiochena Euſtathium pulſum
fuiſle. SS

Baronius tamen certiſſimis, ut ipſe putat, ra-

Sub Conſtan- tionibus, Euſtathium, non ſub Conſtantino,

tino, non ſub ſed ſub Conſtantio, ejus filio & ſucceſſore, ex

Conſt antio
in exilium,
miſſus.

Antiochena Sede dejectum eſſe, citatoſque Hi-
ſtoricgs hallucinatos eſle contendit. Quam in
rem primùm affert Athanaſii locum ex epiſtola

ad Solitarios ſub initium: Fuit, inquit, quidam

Euſtathius Epiſecopus Antiochiæ, vir confeſſione
clarus, & c. quem homines Atianc opinionis ita
apud Conſtantiuim üttaà calumnid accuſarunt,
quaſi in matrem Principis contumelioſas fultſſet.
Sed, ut rectè obſervat Valeſius in Notis ad
laudatum Euſebii locum, pro Conſtantio in epi-
ſtola ad Solitarios Conſtantinnm ſcribendum, in
Auctoribus enim Græcis Conſtantii & Con-
ſtantini, Maximiani & Maximini nomina ple-
rumque confunduntur, ut mille exemplis liquer,
Hanc autem eo in loco emendationem confir-
mat Valeſius ex iis, quæ de Imperatoris matre
mox ſubjiciuntur. Helenam enim Athanaſius
indicat non quæ in Orientem circa hoc tempus
advenerat, ut non bene ſcribit Valeſius: ea enim
anno cCCCXXVI demortua, & Euſtathius poſt
biennium, vel circiter depoſitus: Helenam ita-
que intelligit Achanatus, quam, dum viveret,
Euſtathius dicebatur offendide. Neque Hiero-
. C . . .
nymi locus ex lib, de Scriptorib. Eccglefſiaſt. 4

cùm in antiquis editionibus, teſte eodem Va- An. Ch. 324,
leſio, de Euſtathio ſcriptum ſit: Sab Conſtanti-
20 Principe miſſus eſt in &mnw‿um. Neque etiam
tanti motus in creatione Euſtathii eſſe potuere,
de quibus in epiſtola Conſtantini ſit mentio, ut
ad eos ſedandos mittendus fuerit Comes, tot-
que epiſtolas ab Imperatore ſcribi oportue-=
rit. Adde, quòd Conſtantinus in ſua epiſtola
ait, ſe cordm audiviſſe eum, qui torius ſedi⸗
tionis auctor extiterat; Euſtathium ſc. quem
ad Comitatum venire juſlum in Thraciam re-
legavit. .
Baronius alterum argumentum in medium ad- XXVIII.
ducit, deductum ex iis, quæ Theodoretus lib. E“ opinio
I. Cap. 21. cribit: Se enim, inquit Baronius, ſrmar 7e⸗
quod ipſe teſtatur, non antea Euſtathius Se- e .
de fuit erpulſerx, quàm Enſebius Epiſcopus Nico-

WMedia in Epeſeopatum Conſtantinopolitannm, eje-

ο Banlo, translatas eſt; quomodo ad tempora
Conſtantini rejicienda eſt Euſtiathii depoſitio, &n
e iphr Socrate & Sozomeno conſtet, non ante
bunc annum (ſc, c Xß1) Paulum loco Alexan-
dAri ſedere c&uſſe Verùûm, ut recte Valeſius in
Notis ad eum Theodoreti locum, is Hiſtoricus
malè ſcripſit, Euſebium Conſtantinopoleos Epi-=
ſcopum fuiſſe, tunc cùm Euſzathinm Antioche-
num & Sede ſua exturbavit. Nam Euſebius in
Epiſcopatu Nicomedienſi uſque ad Conſtantini
obitum perſeveravit: quippe qui Conſtantinum
ante mortem baptizavit Nicomediæ, cùm adhuc
eſſet illius urbis Epiſcopus, ſi Hieronymo in
Chronico hac in re fides adhibenda. Ea certè
nullo modo deneganda Ammiano lib. 22. ubi
ſcribit, Julianum Nicomediæ educatum fuiſſe ab
Euſebio Epiſcopo ejuſdem loci, quem genere
longius contingebat. Atqui Julianus natus eſt
anno Chriſti c CcCXXXI, ut ſuo loco demon-
ſtrabo: quomodo igitur educari potuit Nico⸗
mediæ ab Euſebio, ſi is jam ante illum Chriſti
annum relicto Nicomediæ Epiſcopatu, ad Con-
ſtantinopolitanam Sedem tranfierat Anno cccxt
oſtendam, Euſebium eo duntaxat anno ad Con-
ſtantinopolitanum Epiſcopatum evectum fuiſſe,
Denique Valeſius ad lib. 3. Vitæ Conſtantini cap.
59. Baronii ſententiam hoe etiam argumento re=
fellit, quòd Flaxcilus ſeu Placillas, qui poſt
Paulinum & Fulalium Euſtathio ſucceſſit, inter
Epiſcopos, qui Tyrenſi Synodo anno cccxxxV
celebratæ interfuerunt, memoratur ab Athanaſiò
in Apologia ad Imperatorem Conſtantium, quod
ante Valeſium notarat Gothofredus ad lib. 2.
Philoſtorgii. Plura hac de re, cùm de Euſtathii
depoſitione ſermo erit.,

ANNO PERIODI GRCO-ROMANX SS18. Anno Urbis
● 26 C. D 3 P. 18. April. Indict, 13. 1078.

Olymp. 2763
JE su CHRISTI 325. an. I.

SIILIVESTRI PAPA IZ2.

CoNSTANTINI 20.
Num. I ad X III. Coſſ. Anicins Pauliauns, I.
AS& Anicius Julianns, ut colligitur ex li- Conſuless
bello de Præfectis Urbi. Iſte Anicius Paulinus
fuit patruus Anicii Paulini anno cccXXXIV
Conſulis, Junioris dicti, ut ab iſto diſtinguere-
tur, ut videre eſt apud Reineſium in Familia
Anieiana pag, 67.
LI 4 Criſpus

4

4004.

8 K C. IV. Criſpus & Conſtantinus junior Cæſares Im-
An. Ch. 325. perii Cæſarei Decennalia dedére, ut anno præ-
II. cedenti oſtendimus occaſione Conſulatuús ab
ricennalia. utroque ob ea ſolennia ſumti. Quare Nummi
drn enne. Criſpi & Conſtantini junioris, in quibus Vota
Se Caſarurn. Vicennalia leguntur, hoc anno percuſſi, ſi uter-
que in iiſdem ſine Conſulari cultu repræſentetur;
ſed ſi cum Conſulari habitu ibidem exprimatur,
non dubium, quin hujuſmodi Nummi anno
trecenteſimo viceſimo primo „quo uterque Cæ-
ſar Conſul etiam fuit, & Quinquennalia pere-
git, cuſi fuerint, ut ex iis, quæ jam dixi, col-
ſigere eſt. Vota verò Vicennalia tam anno quin-
to, quàm anno decimo Imperii de more ſculp-
ta, ſuo loco explicavi. Denique Cæſarei Imperii
Conſtantini Vicennalia hoc anno exhibita.
11II. Celebrata Micæna Synodus anno Seleucida-
Cncilium rum Alexandræo DCXXXVI, ut habet So-
Nicanum. crates lib. I. cap. 13. ſed non die XI Kalendas Ju-
nias, ut ibidem idem Hiſtoricus vitioſo, ut vi-
detur, Codice uſus ſcripſit, ſed die x1X menſis
Deſii, quem Romani Junium vocant, die nempe

VIII Kalendas Sge , ut legitur in Collectione

Græca, quam Tilius edidit. Quod confirmant
Auctor Chronici Alex. Concilium Chalcedo-
nenſe, ac Collectio Latina, quam Baronius
Creſconianam vocat. Annus autem Seleucida-
rum DCXXXVI Kalendis Septembris anni Chri-
ſti præcedentis inchoatus eſt. Certè, ſi Conci⸗
lium Nicænum die X1 Kalendas Junias, ſeu vi-
ceſima die menſis Maij congregatum fuiſſet,
Conſtantino ad ea, quæ poſt debellatum Lici-
nium gefſſit, agenda tempus non ſuppetiiſſet,
ut anno cccxVIII num. V demonſtravi. In
eadem Collectione Creſconiana aſſeritur, duraſ-
ſe Concilium à die XIII Kalend. Julii aſque ad
diem octavum Kalendas Septembris, quibus ex
verbis Synodi Nicænæ initium ea in Collectione
accuratè conſignatum fuiſſe elicio. Prodit enim
Sozomenus lib. I. cap. ultimo, Conſtantini M.
Vicennalia, quæ in diem vIII Kalendas Au-⸗
guſti Imperii ejus natalem incidebant, cum
Concilii fine concurriſſe: Cam hæc à Concilio ita
decreta eſſent, fortè accidit, ut Vicennalia Con-
ſKantini eodem tempore celebrarentur. Eſft enim
bic mos Romanis, ut decimo quoque anno uniuſ-
cujuſque Inperatoris publicam agant feſtivitatem.
Cemmodam igitaur adeſſe tempus exiſtimans Impe-
rator. Epiſcopos, qui Synodo interfuerant, ad

convivium invitavit, doniſque convenientibus ho-

noravit. Eadem Nicephorus lib. 8. cap. 26. tra-
dit, & quod magis eſt, Euſebius, qui Conci-
lio interfuit, lib. 3. de Conſtantini Vita cap. 14.
15. 16. & 22.
1IV. Porro in Diſſert. Hypat. part. 2. cap. 2.
In Vicenna- num. 8. obſervavi, Vicennalia & id genus
libus Con feſta, quæ de more die natali Imperii celebra-
Kantini M. „ 3 ber
terminatum. bantur, ſi differrentur, aut anticiparentur,
(quod aliquando contingebat) in ſimilem al-
terius menſis diem tranflata fuiſſe: ut ſi, v. g.
Imperator tertio Ildus Octobris Imperium ſuſce-
piſſet, eodemque die poſt decennium Decenna-
lia exhibere non poſſet, non alio die quàâm ter-
tio Idus alterius menſis ea ſolennia repræſen-
taſſe, uti anno ccLxXXIV. num. XII jam mon-
ſtravimus. Quare cùm Conſtantinus ipſo Con-
cilii fine Vicennalia Nicomediæ celebrarit, ap-
paret, Atticum Conſtantinopolitanum Epiſco-
pum ſeu alium quemcumque, qui Creſconii
Africani Epiſcopi Conciliorum antiquæ Colle-
ctioni hæc verba adſcripſit: Concilium tennit

Critica Hiſtorico- Chronologica

uſque ad diem VIII Kalendas Septembris. Panlino s „ C. IV.
E& ſuliano Coſ-. accuratè Nicænæ Synodi tempus An. Ch. 32.
deſignaſſe, & Conſtantinum Vicennalia hoc
anno à die vIII Kalendas Auguſti Imperii ſui
natali, ad diem vIII Kal. Septembris, diem
nempe ſimilis denominationis cum eo, quo Im-
perium inierat, tranſtuliſſe, non verò, ut per-
peram diſcurrit Hanxius lib. de Byzantinarum
rerum Scriptoribus Græcis parte prima cap. I.
num. 86. Concilium Nicænum, poſt Vicennalia,
id eſt, poſt Julii diem xXV, per integrum men-
ſem ad Auguſti xxvV diem duraſſe. Quomodo
enim hoc verum eſſe poteſt, cùm Vicennalia à
Concilii fine inceperint, illudque die viceſimna
quinta Auguſti abſolutum fuerit? Nihil igitur
verius, quàm Conſtantinum Vicennalia per men-
ſem diſtuliſſe, Conciliumque Nicænum uſque
ad diem x xV Auguſti continuatum fuiſſe.
Wilthemius in Nummis Conſularibus Con- v.
ſtantini ac filiorum exiſtimavit, Conſtantinum Vicennalia
Vicennalia Nicomedienſia anno præcedenti ce- Conſtantini
lebraſſe, & præſenti quidem, quo annus viceſi- Micomedien-
mus Imperii ejus cœptus, preces & vota, quod 14.
tradit Euſebius, ob illum annum oblata, ſed
quæſtionem eſſe, non de votis, precibuſque toto
Orbe terrarum variis locis, atque temporibus ob
Vicennalia Conſtantini oblatis; ſed de Votis ſolen-
nibus illis, qua deinde in Annales publicos & in
Faſtos aternæ memoriæ causà referrentur, quæ fue-
runt Nicomedienſia illa & Komana, de quibus in
libris de Vita Conſtantini non agit Euſebius. Sed
valde hallucinatur Wilthemius; Euſebius enim
diſertè de feſto Vicennalium agit, illudque non
tantùm Nicomediæ, ſed & in Provinciis cele-

bratum fuiſſe aſſerit: Zanto igitur ſucceſſu, inquit

Euſebius, Imperator exhilaratus iis, qui Snodo
minimè interfuiſſent, gratiſſimum fructum per li-=
teras prabuit. Sed & univerſis populis, tam iis qui
per agros, quàm qui in urbibus habitabant, ma-
gͤnam pecuniæ vim diſtribui juſſit; publicam feſti-
vitatem ob viceſimum Iwperii ſui annum hac ra-
tione concelebrans.
Ita Euſebius cap. 22. Neque Vicennalia vI.
& id genus feſta in Annales publicos alio Ab hoc anne
anno, quàm quo edita erant, referebantur, divelli nan
neque alio anno ab Imperatore, alio in ?Nunf-
Provinciis celebrabantur. Quare non erat cur
Vir doctiſſimus ab omnibus Antiquis hac in re
recederet; cùm Nummi filiorum Conſtantini
cum habitu Conſulari repræſentatorum ſn an-
no præcedenti, quo tertium Conſulatum geſſe-
xe, ſed anno CccxXXI, quo ſecundum Conſu-
latum iniére, & Quinquennalia peregère, per-
cuſſi fuerint. Epiphanius in hæreſi „XX, quæ
Audianorum fuit, ait, hos Hæreticos hæc Ca-
tholicis exprobraſſe : r: n& T&.α YerihMXiα 1
Kaysayrly&, 7067t erwιοοαισαο⁵ On?, 13 Haσνα.
id eſt: Et chm Natalis, inquiunt, Conſtantini
celebraretur, Paſchatis rationem immutaſtis. Pe-
tavius in Notis ad illum locum ait: An nativi=
tatis diem, an Imperii Natalem intelligat, dubita-
ri poteſt?; Verùm ibi de Natali Imperii ac Vi-
cennalibus Conſtantini Nicomedienſibus agi
certiſſimum; cùm in Concilio Nicæno de Paſ-
chatis celebratione ſermo fuerit; eo abſoluto,
Conſtantinus Vicennalia peregerit, & genuinum
hujus Imperatoris Natale vel III Kal. Martii,
vel pridie Kalend. Aprilis contigerit, ut alibi di-
ximus; ac deniq; Vicennalia & hujuſmodi feſta
Natalis nomine ab Antiquis non rarò deſignen-
tur. De Conſtantini Vicennalibus rurſus infrà.

Gothofredus

8 K
An1

lahti
ℳN

VII.
Ceonttan
nusdyne⸗
NWunan,
genpoc

r.
Fiennahe
Colkantini
Namedien⸗

4 VI.
10 Aburaunz
, veli en
Nbelint⸗
W
le
ni
in⸗
ſe⸗
er⸗
ur
Cr⸗
1
.

tius

in Annales C. Baronii. 405

SEC. IV. Gothofredus in Chronologia Cod. Theod.
An. Ch. 325. exiſtimat, Concilium Nicænum celebrari cœp-
tum eſſe menſe Maio, die nempe XI Kal. Jun.

Tempus ce-

lebrati Con- quia X Kal. Jun. Conſtantinus Niciæ dedit Le-
clii Niceni. gem 3. Codicis Theodoſiani De diverſis reſerip-
tis. Quam ſubſcriptionem velut ſingularem no-
tandam dicit; utpote cum ea & annum & menſem,
quo Synodus habita, egregié ſtabiliat. Sed fallitur
Vir doctiſſimus: Conſtantinus enim ante celebra-
tionem Concilii Nicææ aderat, & tam Euſebius
in Vita Conſtantini lib. 3. cap. 10. quàm Socra-
tes lib. I. cap. S. ſolum ſcribunt, Epiſcopos om-
nes unum in locum conveniſſe, & Imperatoris
proceſſum expectaſſe: hunc autem poſt illos in
locum Concilii adveniſſe, & poſtquam ad caput
ſubſelliorum fuiſſet, primùm medium ſtetiſſe,
ac non priùs aſſediſſe, quàm Epiſcopi ei innuiſ-
ſent. Conſtantinus itaque ultimus quidem in me-
diam ædem palatii, ubi Synodus habenda erat,
venit, non verò ultimus Nicæam, ut malè So-
cratem & Euſebium Gothofredus interpretatus
eſt. Ex laudata itaque ſubſcriptione illud diſci-
mus, Conſtantinum jam die viceſima tertia men-
ſis Maij Nicææ fuiſſe, quod ab Hiſtoricis obſer-
vatum non fuit, licèt Concilium ante diem de-
cimam nonam menſis Junii inchoatum non fue-⸗
rit, ut ſuprà monſtravimus.
VIII. A num. XIII ad XIX. Nicænam Synodum
Conitanti- à Conſtantino Imp. convocatam eſſe docent Eu-
e "eodα eius lib.3. de Vita Conſtantini cap. 6. Sates
oavocsvir. lib. 1. cap. J. Theodoretus lib. I. cap. 7. & in Vi-
ta S. Jacobi Niſibenſis, Sozomenus lib. I. cap.
16. Gelaſius Cyzicenus lib. 2. de Actis Nicæni
Concilii cap. . & Nicephorus lib. S. cap. 14. His
adde epiſtolam Synodicam Nicæni Concilii ad
Eccleſiam Alexandrinam, quam deſcripſit Theo-
doretus lib. I. cap. II. Metrophanem & Alexan-
drum in Actis Nicænæ Synodi apud Photium in
Bibliotheca codice ccLVI, Epiphanium hæ-
reſi ExIX, Juſtinianum Imp. Collatione I. Con-

cilii V Generalis, Gregorium Presbyterum Cæ-
ſarienſem Oratione in Nicænos Patres, & Epheſi-

nam Synodum Collatione I. in relatione ad
Theodoſium & Valentinianum Impp. de abdica-
tione Neſtorii, ubi dicitur : Fides atrecentis de-
cem & octo Patribus in Metropoli Nicæna à ſanltæ
memoriæ Conſtantino congregatis expoſita. Hinc
tamen inferri non poteſt, auctoritatem convo-
candi Concilia OEcumenica ad Romanum Pon-
tificem non pertinere; cùm Eccleſia eam in Ro-
manis Pontificibus agnoverit, eamque ei attri-
buant Patres ſecundi Concilii Oecumenici Con-
ſtantinopoli habiti in epiſtola Synodica ad Da-
maſum, quam Theodoretus refert lib. 5. cap. 9.
ubi ad literas Romani Pontificis Concilium in-
dicentis ſe convenire debere Epiſcopi Orienta-
les agnoſcunt, adduntque: Nune verò poſtquam
Synodum Romæ nutu Dei congregantes, nos etiam
pro fraterna erga nos charitate veſtra, tanquam
membra propria, per religioſiſſimi Imperatoris li-
teras evocaſtis. Quare fatentur, Romanum Pon-
tificem potuiſſe Romæ indicere Concilium Ge-
nerale, ad quod ne convenirent, anguſtiam
duntaxat temporis, velut excuſationis legitimæ
rationem protulerunt. Præterea inferri non po-
teſt, jus convocandi Concilia OEcumenica ad
Romanum Pontificem non pertinere, ex eo quòèd
Nicænum convocarit Conſtantinus; cùm is abſ-
que aſſenſu Silveſtri Pontificis Maximi Conci-
lium Nicænum non convocarit. Quod conſtat
ex eo quòd Legatos Silveſter miſerit, qui ſuo

nomine Concilio præfuere. Hinc Synodus ſexta 5£π . IV.
Generalis Actione I8. in ſermone acclamatorio t. Ch. :27.
Silveſtrum cum Constantino Nicænam Syno-
dum congregaſſe , diſerte aſſerit : Arins, in-
quit, ivſor & partitor Trinitats nſargebat, G
continnò Conſtantinus ſemper Aunguſtus, & Silve-
Rer landabilis magnam atque inſignenz in Nicaa
Synodum congregabant.
Reſpondet Launoius parte 6. Epiſtolarum 1X.
in Epiſt. ad Ludovicum Habertum Mommo- S Se.
rium, hæc non à Synodo; ſed in Synodo di- ; xen.
cta eſſe ab eo, qui acclamationem recitavit: =G
rem non eſſe, de qua Synodi Patres ſigillatim cenvocata;
Pronuntiaverint : quare relata verba illius eſſe
tantüùm, qui Conſtantino Imp. acclamavit;
anno poſt Nicænam Synodum cccCLV. Ve-
rùm, etſi præfata verba Synodi ſextæ non ſint;
ea tamen probando ſua fecit, nec eſt necelſſe ut
Patres hac de re ſigillatim pronunciaverint: ri=
diculum eſt enim id exigere in rebus quæ Fidei
dogmata aut Eccleſiæ diſciplinam non ſpectamt,
ſed Hiſtoriam & facta ſingularia. Satis eſt, ut id
in Concilio dictum ſit, reclamante nemine, ut
hanc fuiſſe ſententiam Concilii conſtet, ut jam
Viro docto obſervatum, qui & contra ſe ipſum
objicit ex octava Synodo Oecumenica Actione
V, in qua Vicarii Orientalium Sedium dixe-
runt: Scitis quia in prateritis temporibus Impera-
tores erant, qui congregabant nodos, & ex to-
to terrarum Orbe Vcarios ad diſpoſitionem hujuſ-
modi cauſarum colligebant, quorum more & Des
cultor Imperator noſter univerſalem hanc Syno-
dum non in obſtruſo, neque in clandeſtino, ſod
evidenter ac manifeſtè fecit, videlicet ſanctiſſimo-
rum Vicariorum ſenioris Romæ, noſtrumque Col⸗
legium. Ex quibus verbis colligi videtur, Ni-
cænam Synodum Conſtantinum & alias Syno-
dos Oecumenicas Orientis alios Imperatores
pari jure convocaſſe. Ad quam auctoritatem ip-
ſemet reſpondet, Imperatores convocaſſe qui⸗=
dem Concilia, ſed ex Eccleſiæ conſenſu, non
verò ſummo jure; vel poteſtate præſidii, non
verò poteſtate regiminis. Duplex enim auctori-
tas in Conciliorum convocatione concurrere
poteſt, Eccleſiaſtica & Civilis: Eccleſiaſtica, ut
damnentur hæreſes, extinguantur ſchiſmata, ſa=
cri Canones ad ſanciendam condantur diſcipli-
nam; Civilis, ut Canones à Concilio conſtituti
in forenſi etiam judicio vim Legis obtineant, &
per omnes Imperii Provincias executioni tradi
poſſint, & ut Hæreticorum contumacia regiâ
etiam auctoritate comprimatur.
Indixerunt igitur Synodos Romani Pontifi- X.
ces, vel convocando Epiſcopos, vel eorumdem Sed autori-
convocationi aſſenſum ſuum præbendo, quod rate praſdii
fecit S. Silveſter, quia Generalium Synodorum zi. Aimne
convocandarum aubtoritas Apoſtolicæ Sedi B. Pe-
tri ſingulari privilegio tradita eſt, ut ait Pelagius
II. Indixerunt eaſdem Synodos Imperatores,
ut Eccleſiæ laboranti ſuppetias ferrent, ut ipſi
opitularentur, ut Ganonum ſe executores ac tu-⸗
tores demonſtrarent. Quare ob auctoritatem non
regiminis, ſed præſidii Conſtantinus M. indi-
xit Nicænam Synodum, ut quæ pacem Eccle-
ſiæ ſpectabant, procuraret, tanquam communis
Epiſeopus, ut eum vocat Euſebius. Neceſſe au-
tem erat prioribus Eccleſiæ ſeculis Chriſtiano-
rum Imperatorum auctoritatem ad Synodorum
convocationem concurrere, ob alias etiam ra-
tiones. Primèò, quia Ecclefia temporale domi-
nium non habebat, neque alicujus urbis aut
Provincizæ

S Æ C. IV.
An. Che 325.

XKX I.
Prahides Sy-
nodi Nicæ.-
2 .

XII.
NHoſius Syno-
do Nicana

Frafuit.

Provinciæ obtinebat Imperium, neque tunc
Reſpublica erat in Eccleſia, ſed Eccleſia erat in
Republica, ut ait Optatus; adeoque neceſſe erat,
ut Imperatores locum aliquem & urbem Impe-
rii ſui aſſignarent ad celebrationem Concilii.
Secundèò, quia publicis expenſis deducebantur,
reducebantur, alebantur Epiſcopi, indeque li-
terarum Tractoriarum uſus. Tertiò, quia Legi-
bus cautum erat, ne Conventus fierent abſque
Imperatorum licentia. Quare nundquam coacta
ſunt Concilia ab Imperatoribus, ut audorita-
tem ſuam ab illis mutuarentur, unde meritèò ex-
clamat Athanaſius in epiſt. ad ſolitariam vitam
agentes: Quando unquam judicium Eccleſiæ ab
Imperatore aubtoritatem habuit ? ſed ut ab eis
rotectionem obtinerent, ac eorum poteſtate
freti Antiſtites, Hæreticorum faciliùs frange-
rent contumaciam. Quo pacto Nicænum Con-
cilium Conſtantinus M. convocavit. Qua de re
fuſiùs ab aliis actum.
A num. XIX ad LXII. Nicæno Coneilio
præfuerunt Hoſius Cordubenſis Epiſcopus, Vi-
tus & Vincentius Presbyteri, Silveſtri Pontificis
Romani, cujus Legati erant, nomine, ut liquet
ex Gelaſio Cyziceno lib. 2. Hiſtoriæ Concilii

Nicæni cap. 5. ubi ex tertio libro Euſebii de

Vita Conſtantini cap. 7. ſe iſta tranſcripſiſſe pro-
fitetur. Ipſe etiam Hoſius ex Hiſpanits, nominis &
famæ celebritate infignis, qui Silveſtri Epiſcopi
maximæ Komaæ locum obtinebat, una cum Roma-
nis Presbyteris, Vitone & Vmcentio, cum aliis
multis in conſeſſu illo adfuit. Urbis autem illius,
penes quam Imperium eſt, Epiſcopus, Metropha-
nes nomine, ingraveſoente ætate prapeditus ab-
fuit; ſed Presbyteri eJus qui aderant, illius locum

ſuppleverunt. Eadem refert Photius cap. 88. Ve-

rum eſt, Euſebii textum nunc ea non habere
quæ ex eo Cyzicenus refert; ſic enim ſolùm
apud ipſum legitur loco laudato: Ab ipſa quo-
que Hiſpania vir ille multo onenium ſermone ce-
lebratus, unà cum reliquis aliis conſedit. Aberat
quidem Regiæ urbis Antiſtes ob ſenilem ætatem:
ſed praæſtò erant Presbyteri, qui vices ejus imple-
zent. Ita etiam hunc locum refert ad verbum
Socrates lib. I. cap. 5. ſed mutilum eſſe in vulga-
tis editionibus Euſebii notavit Marca. Quis
enim erit Hiſpanus ille, quamvis famæ celebri-
tate conſpicuus, ſi nomen ejus ſilentio damne-
tur: Porro ſi conſulatur Gelaſii Codex, ſtatim
lacuna illa detegitur: verbis enim illis generali-
bus Euſebii ſtatim ſubjicitur Hoſii nomen & Le-
gatio: cujus niſi jam meminiſſet Euſebius, ſcopum
ſuum non attigiſſet. Recenſere namque voluit
Provincias, quæ Epiſcopos ſuos ad Nicænam Sy-
nodum miſerunt, & nihilominus in illa tam ac-
curata relatione Italiam & urbem Romam omi-
ſiſſet: quod abſurdum fuiſſet. Itaque non tan-
tüm ex Cyziceno, ſed & ex Euſebio conſtat,
Hoſium cum Romanis Presbyteris Vitone & Vin-
centio, S. Silveſtri nomine, Concilio Nicæno
ræfuiſſe. Ceterùm fallitur Petrus de Marca,
dum ſcribit, Alexandrum Conſtantinopolita-
num tunc tantùm Presbyterum fuiſſe, quando
Nicæna Synodus habita eſt, eumque à Merro-
hane ad illam miſſum eſſe. Nam jam hoc tem-
pore Metrophanem demortuum Baronius recte
oſtendit.
Reſpondet Launoius in Epiſtola ad Raimun-
dum Formentinum, ex Eccleſiaſticis aliquibus
monumentis colligi quidem, Vitum & Vincen-
tinm geſſiſſe vices Silveſtri, atque ita Concilio

2 2 8 2
406 Critca Hiſtorico-Chronologica
Nicæno adfuiſſe, non verò præfuiſſe. Non enim S C. I V.
omnis, qui præſens adeſt Concilio, huic præ- An. Ch. 325.

ſidet: alioqui tot eſſent Concilii Præſides, quot
Epiſcopi Concilio præſentes adeſſent. Verùm, ut
jam Viris doctis obſervatum, turpiter halluci-
natur Launoius. Quamvis enim adeſſe Conci-
lio, & præeſſe non ſit idem, tamen adeſſe Con-
cilio, Romani Pontificis nomine, & vices illius
ibi gerere, idem eſt quod illi præeſſe. Qui enim
Romani Pontificis in Synodo vices gerit, eum in
Synodo locum tenet, muniaque illa obit, quæ
obiret Pontifex Romanus, ſi inibi præſens eſ-
ſet. Quod confirmat duplex locus S. Leonis,
quo Launoius abutitur. Primus habetur epiſt.
47. ad Synodum Chalcedonenſem: Amplecten-
dum, inquit, clementiſſimi Principis plenum re-
ligione conſilium, quo ſanctam Fraternitatem ve-
Kram ad deſtruendas inſidias Diaboli, & ad re-
formandam Eccleſiaſticam pacem voluit conveni-
re, beatiſſzimi Petri Apoſtoli jure atque bonore
ſervato, adeo ut nos quoque ſuis ad hoc literis in-
vitaret, ut venerabili Synodo noſtram praæſentiam
praberemus; quod quidem nec neceſſitas temporis,
nec ulla conſuetudo poterat permittere: tamen in
his Fratribus Paſchaſino & Lucentio Epiſcopis,
Bonifacio & Baſilio Presbyteris, qui ab Apoſto-
lica Sede direlcti ſunt, me synodo veſtra Frater-
nitas exiſtimet præſidere. Præſentiam igitur ſuam
exhibuit Synodo S. Leo per præfatos Legatos,
qui præterea Synodo ejus nomine præfuerunt.
Alter locus habetur in epiſt. 49. ad Marcianum
Auguſtum, juxta etiam veterem ordinem: Fra-
trem & Coeépiſoopum meum Paſchaſium de ea Pro-
vincia, quæ videretur eſſe ſecurior, epocatum, qui
vicem præſentiæ meæ poſſit implere, direxi, Boni-
facio fratre noſtro & Compresbytero ſociato, &
his, quos antea miſeramus, adjunctis, conſortem
illis fratrem quoque meum Iulianum addentes
Epiſoopum .. OQuta verò quidam de Fatri-
bus contra turbines falſitatis non valuere Catho-
licam tenere conſtantiam, praædilctum fratrem &
Coèpiſeopum meum vice men Synodo convenit præ-
ſidere. Quare idem eſt præſentiæ Pontificiæ vi-
cem implere, & Synodo illius vice præſidere;
ac proinde cùm Vitus & Vincentius Silveſtri vi-
ce Nicænæ Synodo adfuerint, & ejus præſentiam
ſuppleverint, illi quoque Nicæno Concilio Sil-
veſtri nomine præfuerunt.
Quod ſpectat Hoſii apoo ρα, fatetur Lau-
noius, illum & Nicænæ Synodi Præſidibus unum
fuiſſe, ſed negat, præfuiſſe Romani Pontificis
nomine. Præfuiſſe fatetur, cùm propter cele-
britatem nominis, tum propter exantlatos, ſata-
gente Conſtantino, in defenſione Fidei labores,
non propter Romani Epiſcopi vices ipſi deman-
datas. Verům, nominis celebritas non eſt ſoli-
da ratio, cur Hoſius mediocris Eccleſiæ in Hiſ-
pania Epiſcopus, & Hiſpalenſi Metropolitæ im-
mediatè fübjectus, ac per appellationem Patri-
archeæ Oceidentis, in Oriente ante Legatos
Apoſtolicæ Sedis, ante Alexandrinum & An-
tiochenum Patriarchas, ante totius Africanæ
Eccleſiæ Primatem Cæcilianum, in aliena Pro-
vincia, Concilio Oecumenico præfuerit, niſi
locum teneret, & perſonam gereret ampliſſimæ
omnium Poteſtatis. Cùm præſertim in ipſis Hiſ-
paniis, in Concilio Illiberitano ex XIX Epi-
ſcopis coacto, ſecundo tantùm loco ſederit, ut
notat Garſias Loaiſa in Collectione Concilio-
rum Hiſpanicorum; nec in Arelatenſi ex ducen-
tis conſlato Epiſcopis inter primarios recenſea-
tut

XIII.

Celebritas
Hoſii.

4
Ciuſa
ſun un
ſilent
Cuumili

1V.

WYne

Sleutis m.
iam ab
ejus meri

gedudta.

au⸗ XIII.
Celblris
cis MMſi
Ne⸗
1ta⸗
les;
un⸗
lol⸗
Hi-
im⸗
atti⸗
4105
An=
canæ
Pro⸗
i
ine
i⸗
lyr-
; I
cel-⸗
Mlea⸗

in Annales C. Baronii.

§S C. IV. tur à S. Auguſtino lib. 2. contra Parmenianum.
An. Ch. 325. Secundò, ſi Hoſio Romanæ Legationis digni-

XIV.

Cauſa non

tas adimatur, ſequitur, Sedium Patriarchalium
jura, quæ Synodus Nicæna confirmavit, & illi-
bata ſervari voluit, violata eſſe, & Alexandri-
num Epiſcopum, non ſecundum locum ſibi
juxta mores antiquos decretum, ſed tertium dun-
taxat obtinuiſſe.
Præterea, miſſo Patriarcharum jure, quomo-
do Theognis Nicænæ civitatis, in qua celebra-

Iuir cur prior hatur Synodus Nicæna, Antiſtes, & Euſe-

ſederit in
Concilio.

X V.
Baſii praſt-
dentia ma
etiam ab
us meritis

.Y deducta.

bius Nicomedienſis, totius Bythiniæ Me-
tropolita, & Imperatoriæ urbis Epiſcopi, ho-
mihes ambitioſiſſimi & Ariani ſeſe non oppo-
ſuiſſent præſidentiæ Hoßi, quem ſuæ infenſiſſi-
mum hæreſi noverant, ſi Legatione Silveſtri fun-
ctus non fuiſſet? Quomodo, inquam, non in-
terceſſiſſent eadem ratione, quàâà Metropolitana-
rum Sedium Patriarcheæ Conſtantinopolitano
ſubjacentium Antiſtites reluctati ſunt Eortunio
Carthaginenſium Epiſcopo & totius Africæ
Primati, qui ante ipſos in Concilio Oecume-
nico ſexto ſedere contendebat; Quomodo tan-
dem tum hi, cùm alii Epiſcopi Ariani, qui poſt
Conſtantini & Conſtantis obitum, imperante
Conſtantio Atianorum fautore, nullum non
moverunt lapidem, ut Conciliorum Nicæni &
Sardicenſis auctoritatem infringerent, eam non
objeciſſent nullitatis cauſam „quòèd Hoſius irre-=
gulari planè modo, & Eccleſiæ moribus repu-
gnante, illis Synodis præfuiſſet, ſi alia ratione
extitiſſet illarum Præies, quâm ut gerens vi-
ces Silveſtri, ad quem præſidendi jus attinebat?
Denique ob meritorum præſtantiam Ho us
Concilio Nicæno præũdere non potuit. Meri-
ta enim ejus ipſi quidem venerationem maxi-
mam conciliarunt, led ipſi principatum in Con-
cilio Oecumenico, in quo hierarchicus ordo
promicare inprimis debet, non tribuerunt. Quid
quod, nec meritorum primas in celeberrimo il-
lo conſeſſu tulit Hoſias. Enimvero ſi de perſe-
cutionibus propter Fidem toleratis agatur, non-
ne ibi aderat Paphnutius Confeſſor, ex illis
uos Maximianus dextris oculis effoſſis, &
ſiniſtro poplite ſucciſo ad metalla damnarat?
Quem Conſtantinus in tanta veneratione & amo-
re habuit, ut ſæpius illum complecteretur, &
oculum qui ipſi in confeſſione Fidei fuerat avul-
ſus, avidioribus oſculis demulceret, teſte Rufi-
no lib. I. cap. 4. Nonne ibi aderat Potamon He-
racleæ in £Ægypto Epiſcopus, & ipfſe ſacris ſtig⸗
matibus in perſecutione decoratus, quem S.
Epiphanius magnum Epiſcopum & Confeſſorem
vocat hæreſi LXVIII:; Nonne aderat Paulus
Neoceſarææ Euphrateſiæ Epiſcopus, cui in per-
ſecutione Licinii ambæ manus colligatæ fue-
rant, deinde ferrum candens illis admotum,
uo nervi Contracti, labefactatique fuerant,
teſte Theodoreto lib. I. cap. 7. Si de prophetiæ
& miraculorum donis ſermo ſit, nonne ibi ade-
rat Spiridio Epiſcopus Thremituntis in Cypro,
quem Rufinus lib. I. cap. 4. vocat virum ex or-
dine Prophetarum? Nonne aderat & Jacobus
Niſibis in Meſopotamia Epiſcopus, qui ſuſcita-
vit mortuos, & innumera alia edidit miracula,
teſie Theodoreto lib. I. cap. 7. Nonne aderat &
S. Nicolaus Myræ in Lycia Epiſcopus, vir Apoſto-
licorum & morum & miraculorum? Si de gratia
& auctoritate apud Imperatorem ſit contentio,
nonne Euſebius Cæſarienſis in hoc Hoſium vel
ſuperabat, vel certe æquabat 7 Ille, inquam,

apud Facundum Hermianenſem jib. 8. cap. I. ip-

40%

Enſebius, quem Conſtantinus im pensè laudavit, S £ C. IV.

quòd Antiochenum Epiſcopatum recuſaſſer, &
Juem dignum totius Orbis teſtimonio judica-
tum eſſe ait, qui univerſæ Eccleſiæ Epiſcopatu
fungeretur, ut legitur apud ipſummet Euſebium
lib. 3. de Vita Conſtantini cap. 59. Si doctrinam
deſideremus, ejuſdem Euſebii Cæſarienſis ſcien=
tia ipſi Conſtantino fuit admitationi, ut conſtat
ex epiſtola Conſtantini ad ipſum data „ quam
Euſebius delſcribit lib. 4. de Vita Conſtantini
cap. 35. Nonne aderat Eaſtathius Antiochenus
Epi copus, qui orationem habuit in Concilio,
quemque Sozomenus eloquentia admirandum
jure ſcribit lib. 2. cap. 10. Nonne aderat Ale-=
krander Alexandrinus Patriarcha, quem Theo-
doretus lib. . cap. 26 aädmirabilem & excellentem
Rpiſcopum vocat; Quare Hoſius ob ſolam merito-
xum Præſtantiam Nicæni Concilii Præſes eſſe
non potuit.
Neque ut Conſtantini Legatus præfuit, cùm
præſens eſſet Conſtantinus „ qui jus illud præſi-
dendi ſibi non competere profeſſus eſt, quique
infra Epiſcopos ſedit, nec ſedere priùs voluit

de Vita Conſtantini cap. 10. quæ omnia jam à
Viro doctiſſimo Ahte me contra Launoium ob-
ſervata.
Neque dicas, Epiſcopum qui in dextro ordi-
ne primam ſedem occupabat, perbrevi oratione
Imperatorem affatum eſſe, teſte Euſebio lib 3.
de Vita Conſtantini cap. II. illum autem, qui
orationem habuit, fuiſſe Eufftathium, Antioche-
num Patriarcham, ut conſtat ex Theodoreto
lib. 1. cab. 7. ideoque primum locum habuiſſe
in Concilio Euſtathium, atque ipſi præfuiſſe:
hincque factum, ut Proclus Epiſcopus Conſtan-
tinopolitanus in Synodicis ad Orientales literis
ſe Facundus lib. II. cap. I. & Felix tertius in
epiſt. ad Zenonem Imp. Sancto Euſtathio pri-
mas in Nicæna Synodo tribuant. Jam enim Ba-
ronius, aliique ex eo reſponderunt, primum in
dextro ordine locum honoratiorem non fuiſſe,
ſed primum in ordine ſiniſtro: quod probatur
exemplo Concilii Chalcedonenſis, cujus in pri-
ma Actione ita diſpoſitus legitur Epiſcoporum
conſeſſus, ut à ſiniſtra parte Sedis Apoſtolicæ
Legati, & poſt ipſos Patriarchæ Conſtantino-
Politanus & Antiochenus, d dextris verò Dioſ⸗
corus Alexandrinus, quamvis proximè dam-
nandus, & Juvenalis Hieroſolymorum, ſede-
rent., Cujuſmodi procul dubio conſeſlus ex ſo⸗
lenni præcedentium Conciliorum more deſum-
tus fuit. Id autem, inquit Baronius, dquplici
ratione potuit contingere; ſive quèòd in Eccle-
ſia Chriſti ad imitationem Patriarchalis bene-
dictionis Jacob, mutato rerum ordine, dextra
in ſiniſtram dignitatis causâ mutaretur; ſive
quòd apud Romanos pars ſiniſtra melioris eſſet
auſpicii, ut Varro, aliique ſcripſere, ac proinde
dignior haberetur: ſed illud in ſacris tantum-
modo atque divinis, quòd, ut aiunt, ſiniſtra
noſtra numinis dextera cenſeatur. Quamvis igi-=
tur primus à dextris ſederit Eaſtathins in Nicæ-
na Synodo, non ſequitur quèòd præfuerit. Dein-
de, cùm in medio conſeſſus Epiſcoporum ſacro⸗
ſancta Evangelia in ſublimi ſolio collocarentur,
quæ tvpum Chriſti Domini gererent; ex eo in-
telligimus, illos, qui à parte ſiniſtra ſederent, 4
dextris Chriſti fuiſſe, eos verò qui in parte dex-
tera, Chriſto fuille à ſiniſtris. Quoè etiam reſpi-
cit

An. Ch. 325.

XVI.
Nec melids
à Legatione
ei à Conftane⸗

s . * ting commiſ-
quàm id innuiſſent, ut teſtatur Eulebius lib. 3. ſa. 6

XVII.
Quo pacth
Enstathils
primas in
Conkzilio te
nui ſſe dica=
tar,

Baron num.
LyVI. & ſeqꝗq-

408⁸
S £ C. IV. Cit Vettis Ordo Romanus;, in quo hæc de con-
An. Ch. 325. ſellu in Eccleſia leguntur: Sedebunt ea locali diſ-
politione, at mtrantibus Eccleſiam Epiſcopi ſint ad
ſiniſtravr, Presbyteri verò ad dexteram: ut quan-
do Pontifex ſederit, & ad eos reſpexerit, Epiſco-
pos ad dextrum, Presbyteros contueatur ad Eni-
ſtram. Qua ratione ſiniſtra honoratior dexterâ
in Eccleſiaſticis Conventibus habebatur; inde-
ue Conciliorum Præſides non à dextris, ſed à
ſiniſtris ſedebant.
XVIII. Ad teſtimonia Procli, Felicis III & Facundi
Praſidentia reſpondet Vir eruditus, ipſos Euſtathio primas
detocne. deferre doctrinæ & eloquentiæ „ non auétorita-
ta. 14c- tis; & ſignificare, eum tuiſſe inter primos An-
tiſtites, utpote tertiæ Sedis Patriarcham, non
verò fuiſſe abſolutè primum: nam Alexandri-
nus potius præfuiſſet, qui Antiocheno prior erat.
Certè præfuiſſe dicuntur Concilio à nonnullis
Auctoribus omnes primarum Sedium Epiſcopi,
nec tamen omnes prærogativa ſuffragii in Con-
cilio potiti ſunt, cùm Alexandrinus ante Antio-
chenum, Antiochenus anté Hieroſolymitanum
ſederit, ſuffragatus fuerit, ſubſcripſerit. Sic Ni-
lus Metropolita Rhodius in libello de Synodis,
de Synodo Nicæna loquens ait: Præerant Sno-
do Silveſter Rmæ, Alexander Conſtantinopolis,
Alexander Alexandrig, Euſtathius Antiochiæ, GR
Macharius Hieroſolymorum Epiſcopi.
XIX. Euſebius libro 3. de Vita Conſtantini cap. 10.
Synodus Ni- ait, Synodum habitam in Palatio fuifle: qui
cena in Ec- verò Græcos capitum titulos compoſuit, ejus
eleſia habi. verba de Palatio accepit, ait enim : αννοS⁄ ν
ee. α Xäοd ρσ vaανſορ σα αι νοααεοα.
id eſt., Synodus hahbita in Palatio, quo in greſſus
Baron. num. Conſtantinus cum Epiſc opis reſedit; cùm tamen
114. Euſebius in eodem capite tantùm dicat: é*“ ααιτααα
In r0. eα.nτα *τιαα r¹αν SaciXeαν, id eſt, 1n
edia æde Palati; & vocé Græca utatur, quæ

tam de Palatio Imperatoris, quàm de Eccleſia
promiſcuè uſurpatur. Scriptorem illum Anony-
mum ſecutus eſt Chriſtophorſonus, immo &
Sozomenus lib. 1. cap. 18. & Theodoretus in
lib. 1. cap. 7. Nicænam Synodum in Palatio
habitam fuiſſe ſcribunt, ubi Conſtantinus Im-
perator ſedes ac ſubſellia Epiſcopis juſſerat præ-
parari. Theodoreti verba exſcripſit etiam Ni-
cephorus in lib. S. Sed, ut notavit Valeſius in
Notis ad citatum Euſebii locum, nequaquam
veriſimile eſt, Nicenam Synodum in Palatio
habitam. Certè Euſebius in lib. 10. Hiſtoriæ
Eccleſiaſticxæ Gι7ον ιον de Eccleſia dicit.
Multum certè de auctoritate illius Concilii de-
traheretur, ſi in Palatio Imperatoris illud ha-
bitum eſſe crederemus. Adde, quòd ipſe Euſe-
bius huic ſententiæ apertiſſimè refragatur: nam
eodem libro cap. 7. diſertè ſcribit, unam Eccle-
ſiam ſeu Baſilicam cunctos diverſarum gentium
Epiſcopos ambitu ſuo eſſe complexam: a a
oοαι ανυοα Aorρα Oes Xααο 0% ydoy
ραραα 5 aααιαν⅝ανGοααο Wππαναt &c. id eſt:
Una ades ſacra, omnipotentis Dei nutu quodam-
modo dilatata, ambitu ſuo complexra eſt Syros
ſimul & Cilices, &c. Quid his verbis poteſt eſſe
manifeſtius? Annon ex illis certiſſimè confici-
tur, Nicænam Synodum in Ecclefia habitam
fuiſſe? Affirmat enim Euſebius, omnes pari-
ter Epiſcopos, unius Eccleſiæ ambitu compre-
henſos fuiſſe.
Ged & Nerba quæ in eodem capite 10. is Hi-
ſtoricus ſubjungit, id ſatis innuunt . Scribit
enim: & ανιασ In 10 eαοπιιúα AInα rα Sαοα=

XX.
Finita in
Palatio co-

Critica Hiſtorico-Chronologica

3 ½ 8 vρρoα Se wer e*αe 1 8 νιoρςο. S Æ C. IV.

Xcαον
ga „ Jucg An. Ch. 32 5⸗
reliquas omnes amplitudine ſuperabat.

id eſt: In ipſa media Regalis Pal Atit
it Euſe- a Con.
. . . antino.
bius, ædem illam omnium, quæ ubique eſſent,
maximam & ampliſſimam fuiſſe. Atqui hoc de
Palatio urbis Niceæ dici non poteſt. Nam, ut
concedamus, in illa urbe fuiſſe Palatium, illud
certà omnium ubique Palatiorum maximum
eſſe non potuit. Valeſius itaque, qui hanc diffi-
cultatem primus omnium movit, cenſet, Epiſ-
copos quidem primùm in Eccleſia con veniſſe,
ibique de Arii dogmate & de regula Fidei plu⸗
rimis diebus tractaviſſe, tandem verò die ad
finiendum negotium conſtituto, conveniſſe in
Palatium, ut coram Imperatore ſententiam di-
cerent, & contentioni finem imponerent. At-
que ita tollitur omnis difficultas. Certè Fuſe-
bius Valeſii ſententiam omnino confirmat. Ait
enim, Epiſcopos die conſtituto, quo controver-
ſus finem imponi oportebat, omnes in Palatium
veniſſe. Statimque progreſſo ad Synodum Im-
peratore, cuncta coram illo fuiſſe dicit conſti-
tuta. Ex quibus manifeſtè apparet, Euſebium
cap. 10. citato loqui de ultimo Concilü die, ſeu
de poſtrema Seſſione, cùm res in pluribus an-
tea Epiſcoporum conſeſſibus diſcuſſa fuiſſet ac
ventilata. Neque enim tot tantæqué res, quæ in
illa Synodo geſtæ, unius diei ſpatio examinari
ac diffiniri poruere. dem quoque antea factum
fuerat in Synodo Antiochena adverſus Paulum
Samoſatenum, ut docet Euſebius in lib. 7. Hiſt.
Eccleſiaſt. Hæc omnia doctς Valeſius.
Theodoretus lib. t. cap. 6. ſcribit, Euſtathium K!a
Antiochenum in Concilio Imperatori panepy- Qui: prin
1 5 in Concilie
ricum dixiſſe. Theodoreto ſub’cribit Gregorius Conganti-
Crxſarienſis in Cappadocia Presbyrer, in Oratio- num allocu-
ne, quam de Nicæni Concilii Patribus conſ- vus ſit.
cripſit, cap.5. & 6. Contià nec Euſebio, nec Baron. num.
Euſtathio, ſed Alexandro Alexandrinorum Epiſ- 1IV. & ſeqq;
copo ſermonem illum primum adſcribit Theo-
dorus Mopſueſtenus, ut Nicetas in Theſauro de
Orthodoxa Fide lib. 5. cap. 7. refert. Epipha-
nius Scholaſticus in Hiſtoria Tripartita,; quam
Caſſiodorus in epitomen redegit, lib. I. Cap. 5.
Euſtathium quidem prius, Euſebium verò dein-
de laudes Imperatoris extuliſſe commemoratz;
cui ſuffragium ſuum addit Nicephorus Aib. S.
cap. 16. Sed quid obſtat, inquit Han Kius in lib.
de Byzantinarum rerum Scriptoribus Græcis
parte prima, cap. I. num. XCIII, quominus
credamus honores illos in tot Epiſcopis & pri-
mario loco ſedentis, & Oratione prima Deo
Conſtantinéve gratias agentis, Euſebio noſtro
ſingularem & eruditionem & eloquentiam com-
araviſſe; cùm ipſemet Euſebius lib. 3. de Con-
ſtantini Vita ſe primum in Synodo verba feciſſe
teſtetur⸗ MM
At hallucinatut Hankius, cùm ait, id Euſe- XXII.
bium alio loco innuere videri: Nam cùm in ip- Euſebius in
ſis, inquit Vir doctiſſimus, Conſtantini Magni is Con⸗
J &Kantini De-
ricennalibus Concilium habitum ſit, veroſimilli- cennaliorum
mum ab Euſebio intelligi Orationem illam, de qua ordinem ſer-
loquitur, cum indicat Orationes, quas in Conſtan- vavit.
tini laudes habuit, lib. I. de Conſtantini Vita cap.
t. Sed præterquam quèòd Vicennalia, nonniſi
abſoluto Concilio Nicæno, à Conſtantino Ni-
comediæ exhibita, Euſebius eo in loco eas tan-
tum Orationes enumerat, quas in Vicennalibus
& in Tricennalibus, præſente Conſtantino, ha-
buit, ut innuat, quemadmodum tunc in geſtis
hujus Imperatoris recenſendis non alium, quàm
Decenna-

XXIS

C0
caᷣ

AX
Nitan
Symbe
Baron
LXXYI

AnCh.
ram Cen.
kantipo.

*

,, Xii
g Q primit
in. Concilis
tilis Conſlanti-
tio-. num allotn.

l u
Baron. num

nec. Elegg
pil
heo⸗
0 de
ha-
Gam
. .
Nrn⸗
norah
lb. §
alb.
rrcis
ninus
Ni⸗
Deo
noſtro
1cot⸗
Con-⸗
ſeilſe
exil
kue. 8 19
in h- iis Cr.
Muni uiini

milli- entul er.
Ne qua ninaſi

otſtar-
ta ℳ.
nondiit
o N-
eas n⸗
alihu
no/ . -
tets
gam
ccenne

in Annales C. Baronii.

SFEC. IV. Decennaliorum ordinem ſervavit; ſic in ejus
An. Ch. 325. Vita conſcribenda alium ſe non ſervaturum or-

dinem, ut in Diſſertationibus Hypat. parte 2.

cap. 2. num. XIXA me explicatum. Denique
Euſebius in lib. 3. de Vita Conſtantini cap. II.

dicit, ſe in Concilio modica Oratione Impera-

torem allocutum eſſe; initio verò ejuſdem Vitæ
ſermonem habet de prolixis Orationibus, quas
in Vicennalibus & Tricennalibus Conſtantini
recitarat. In eadem tamen ſalebra hæſit Vale-
ſius in Notis Euſebianis ad lib. 3. Vitæ Con-
ſtantini cap. II. ab eoque Hankius ut videtur,
deceptus.
XXIII. Ad num. LXII& ſeq. Scripta fuit in Syno-
Concilü Ni- do Nicæna Fidei formula & Canones cum epi-
cani Adta. ſtola Synodica, & omnia ſingulorum Epiſcopo-
rum ſubſcriptionibus firmata, ut inſinuat Euſe-
bius lib. 3. de Vita Conſtantini cap. 14. Sed
Acta Synodi ſcriptis mandata non ſunt. Nam, ut
inquit Valeſius in Notis, Euſebius diſertè teſta-
tur, nihil ſcriptis traditum eſſe, præter ea, quæ
communi conſilio decreta fuerant: eaque ab
omnibus ſubſcripta dicit. Baronium, qui contra-
rium ſenſit, decepit Latina interpretatio Atha-
naſii in lib. de Synodis, quæ ſic habet: Quòd ſ
ad hanc rem uſas Synodi deſideratur, ſuperſunt
Acta Patrum. Nam neque hac in parte negligen-
tes fuere, qui Nicææ convenerunt: ſed ita accu-
ratè ſeripſerunt, &c. In Græco tamen nulla
Actorum mentio, ſic enim legitur: g. α rαν
οατιπον. id eſt, Saperſunt Patrum ſoripta, Fides
ſcilicet, & Canones, & epiſtolæ Synodicæ. Eſt
& alius Athanaſii locus in epiſtola de Decretis
icænæ Synodi pag. 250. ex quo colligit Va-
8 leſius, nulla fuiſſe Acta. Sic enim loquitur:
Quandoquidem, inquit, tua dilettio ea noſſe de-
hiderat, quæ in Synodo geſta ſunt, minimé
cunctatus ſum: ſed ſtatim tibi ſignificavi quæ-
cumque ibi atta ſunt, &c. Quèd ſi Acta à
Notariis excepta fuiſſent, ſatis habuiſſet Atha-
naſius ea ad amicum tranſmittere. Scripſit qui-
dem Hiſtoriam de Actis Nicanæ primæ synodi
Gelaſius Cyzicenus Cæſareæ in Palæſtina Epiſ-
copus, ſed, præterquam quèòd hic Auctor multa
habet parum veriſimilia, vixit tempore Baſiliſci,
qui anno CDLXXVI Imperium Orientis
arripuit, ut in Præfatione ipſemet Gelaſius
teſtatur. Huc referenda Profeſſio Fidei, quam
Baronius attribuit Synodo Antiochenæ adver-
ſus Paulum Samoſatenſem, ut oſtendi anno
CCLXXInum. VI.
XXIV. A num. LXXIV ad CXXIII. Mox à
Nicanum Nicæna Synodo omnes Græcorum Eccleſiæ aſ-
Symbolum. ſumſere Nicænum Symbolum, tanquam novam
Baron. num. Chriſtianæ Profeſſionis teſſeram, Catholicos
LXXIV ab Arianis diſcreturam, ut convictus Arianus
haberetur, quiſquis illud non admitteret. Sed
ubi prodiit Conſtantinopolitanum, ab omnibus
Græcorum Eccleſiis, nomine tamen minimè
mutato, in Nicæni locum ſtatim ſuffectum.
Omnes porro Conſtantinopolitanâ poſteriores
Synodi & Patres, quoties de Nicæno Symbolo
loquuntur, paſſim intelligunt Cpolitanum: ne-
que tamen Cpolitanum vocant, ſed Nicænum.
Etiam hodie nos, quod ad Miſſarum ſolennia
cantamus, Nicænum dicimus, cùm tamen ſit
Cpolitanum, ut obſervavit Lupus tom. I. Con-
ciliorum cap. 4. ubi de auctoritate Concilii Ni-
cæni agit, qui addit ex Rufino Aquileienſis

Eccleſiæ Presbytero, in Symboli Apoſtolici Ex-

poſitione ad Laurentium Epiſcopum, in Eccleſia
Tom. I.

40⁰9

urbis Romæ morem ſervatum fuiſſe antiquum, S £ C. IV.
quèd nulla bæreſis ibi ſumſerit exordium. a An. Ch. 325
ceteris, inquit Rufinus, locis, quantum intelligi
datur, propter nonnullos Hæreticos addita qua-
dam videntur, per quæ novellæ doctrinæ ſenſus
crederetur excludi. Eodem jure Symbolum Apo-
ſtolicum ſine additamento retinuerunt Eccleſia
Africana, Italica, Gallica, Latinæ oranes, ur
liquet ex Auguſtino, Chryſologo, Maximo
Taurinenſi, aliiſque Latinis Epiſcopis, qui iſtud
ſolum leguntur Catechumenis tradidiſſe. Theo-
doreto, Sozomeno atque Socrate teſtibus „Aria-
na hæreſis Illyrici fines tranſire nunquam valuitz;
atque ita apud Europæos novâà Profeſſionis teſ-
ſerà opus non fuit. Excipe tamen Hiſpaniarum
Eccleſias, quæ à Gothis, Arianis, Vandalis &
Suevis pervaſæ ac poſſeſſlæ, ſicuti trinam Baptiſ-
matis merſionem in unicam, ita Apoſtolicum
Symbolum in Nicænum mutaverunt, id eſt,
Cpolitanum, ut clarè habetur in tertia Synodo
Toletana. Hæc Lupus, qui tamen in ea enume-
ratione præœtermiſit Viſigothos in Septimania, &
Burgundos in Burgundia regnantes, qui Aria-
nam hæreſim profitebantur.
Ex iiſdem rationibus aliæ Eccleſiæ citiùs, ali?æ XXV.
ſeriùs cœperunt Symbolum publicè in Miſſarum gnbolum
ſolenniis dicere aut cantare. E Latinis prima id Nicenntn
æmulata eſt Hiſpaniarum Eccleſia ex conſilio 7²* Parzm
Richaredis Regis, novellos ſuos Gothos in Fide Bocl r
Romana firmare cupiens, ut legitur in tertia cantacum.,
Synodo Tolerana, in qua ſtatuitur: U per omnes V
Eceleſias Haſpaniæ & Galliciæ ſecundum formam
Eccleſiarum Orientalium Concilii Cpolitani Sym-
bolum recitetur, &c. Imitatæ id poſtmodum
ſunt quædam ſub Carolo Magno Gallicanæ Ec-
cleſiæ, aliæ tamen, ac ipſa Capella Regia, imi-
tari non ſunt auſæ; ideoque à Leone III Pon-
tifice veniam impetrarunt. Fecit id Carolus, ut
Francos in reparata jam Chriſtianitate figeret.
Ad Bernardum autem Wormatienſem ac eſſe
Ambianenſem Epiſcopos, necnon ad Abbatem
Corbeienſem Caroli Legatos dixit Leo tertius:
Quèd aſſeritis ideo vos cantare Symbolum, quoniam
älios in iſtis partibus vobis priores audiſtis can-
taſſe, quid ad nos? Nos enim ipſum non cantamus.
Quin & eandem cantandi conſuetudinem omitti
ſuaſit: Quia & in noſtra Eccleſia non cantatur.
Romana Eccleſia, necdum ſub Joanne octavo
videtur cantaſſe. Etenim Methodium Moravo-
rum ac Bohemorum Epiſcopum rogavit is Pon-
cifex, Orthodoxæ Eidei Symbolum ita crederet,
& intra WMiſſarum ſolennia cantaret, ſicut ſan-
tam Komanam Eccleſiam tenere conſtat. Non
rogat quomodo Romana Eccleſia tenet & can-
tat, ſed ſolum quomodo tenet, quia nempe illa
necdum cantabat. Cantabat Methodius, utpote
Græcus, more Græco. Tandem & Romana
cantare cœpit, ne à ſubditis ſibi Hiſpaniarum
& Galliarum Eccleſiis morem deponere nolen-
tibus diſſonaret. Hæc Lupus citatus.
Sozomenus lib. I. cap. 21. ſcribit, Fidei For- XXVI.
mulam approbaſſe Euſebium Nicomediæ, Theo- Sabſeriptio
gnium Nicææ, Marim Chalcedonis, Patrophi- Eget Nird⸗
lum Scythopoleos, & Secundum Ptolemardis in e
Lybia Epiſcopos; quos tamen Socrates lib. I.
cap. 8. Fidem à Concilio Nicæno ſcriptam im- Baron. num.
probaſſe tradit. Verùm, hæc ita conciliari poſ- PXXVIIS
ſunt, inquit Valeſius ad laudatum Sozomeni lo-
cum, ſi dicamus, Epiſcopos illos initio quidem
Formulam Fidei Nicænæ penitus rejeciſſe: po-
ſtea tamen metu Principis, qui contradicenti-

Mm bus

4¹⁰
§ *Æ C. 1V. bus exilium minabatur „ eam comprobaſſe. At-
An, Ch. 325. que id planè confirmant Theodoretus, & Hie-
ronymus in Dialogo adverſus Luciferianos.
Certè inter Epiſcopos, qui Concilio ſubſcripſe-
runt, horum etiam nomina leguntur. Ex quo
apparet, omnes omnino Epiſcopos „qui Synodo
Nicænæ interfuerunt, ejus Fidei ſubſcripüe,
ſive ſincerè & ex animo, ſive ſubdolè ac fictè.
Licèt enim Euſebius ac Theognius condemnatio-
ni Arii initio fubſcribere noluerint, tamen poſt
ærumnas exilii, libello oblato, condemnationi
ejuſdem Arii ſeſe conſentire profeſſi ſunt. Duos
excipe, Secundum ſc. ac Theonam Epiſcopos,
qui nec Fidei Nicænæ, nec damnationi Arii
ſubſcribere voluerunt, ut teſtatur epiſtola Syno-
dica Patrum Concilii Nicæni, Theodoretus &
Philoſtorgius.
XXVII. Valeſius tam in Notis ad Socratem lib. 1. cap.
Libellus ſa- I4. quàm in Notis ad 90zomenum lih. 2. cap. 16.
tisfactions obſervat, Baronium reprehendere Socratem ac
en Sno Sozomenum, qui dixerint, Euſebium ac Theo-
zaraget. ghnium paulò poſt Synodum Nicænam miſſos eſſe
in exilium: deinde aliquot poſt annos, miſſo
ſatisfactionis lioello ad nobiliores Epiſcopos,
ab exilio eſſe revocatos. At Baronius contendit,
hunc libellum ab Euſebio oblatum eſſe Epitco-
pis in Synodo Nicæna. Primum enim regulam
Fidei ait ſcriptam fuiſſe, cui Euſebius Nicome-
dienſis cum aliis quatuor Epiſcopis ſubſcribere
recuſarit; eundem tamen poſtea, oblato ſatisfa-
Gtionis libello, iis quæ decreta fuerant, ſub-
ſcripſiſſe. Poſt hæc verò, cuùm Synodus Arium
anathemate damnaſſer, Euſebium ac Theognium
huic anathematiſmo noluiſſe ſubſcribere: eam-
que ob cauſam damnatos ac depoſitos eſſe à Sy-
nodo, & Amphionem ac Creſtum in eorum lo-
cum ſubrogatos; Conſtantinum tamen Impera-
torem interceſſiſſe, ne ſententia executioni man-
daretur, egiſſeque, ut Euſebius as Theognius
oblato pœnitentiæ libello ſuſciperentur à Syno-
do. Hæc Baronii ſententia.
XXVIII. Sed primùm in eo peccat Baronius, quèòd duos
Euſebius & libellos ab Euſebio oblatos eſſe dicit. Nam de

Baron num.

Theognius priore illo libello nemo unquam mentionem fe-
Gn cit. Deinde quèòd ait de depoſitione ac damna-
poſiti non tione Euſebii atque Theognii facta in Concilio
ſunt. Nicæno, ejus rei nullum auctorem citat. Certe

Conſtantinus in epiſtola ad Nicomedienſes, id
tunc factum eſſe non dicit, ſed tantùm ait, me-
tuiſſe Euſebium ne id fieret. Denique quod ſcri-
bit, libellum pœnitentiæ ab Euſebio oblatum
fuiſſe in Synodo Nicæna, id ex ipſo libello ma-
nifeſtè refellitur. Oblatus eſt enim hic libellus,
à Socrate laudato recitatus, cùm eſſet in exilio,
ut teſtatur his verbis: Conſentientes iis, quæ d
vobis decreta ſunt, etiam hoc libello conſenſum no-
ſtrum tonfirmamus; non quidem tædie exilii, ſed
ut ſuſpicionem vitemus haæreſeos. Præterea miſſus
eſt hic libellus, cùm jam Arius ab exilio eſſet
revocatus. Id enim teſtantur hæc verba: Porro
abſurdum fuerit, cum is, qui reus eſſe videbatur,

revocatus ſit, ſeque de illis, quæ ipſi objiciebantur,

purgaverit, nos ſilere, & argumentum adverſus
noſmetipſos altro ſuppeditare. Porro Arius ſatis
diu poſt Synodum Nicænam à Conſtantino re-
vocatus eſt.

n Cùm veròèò Euſebius ac Theognius in exordio
ſebius . 1G. . e ( .
Theognias epiſtolæ à Socrate relatæ dicant, ſe damnatos ab

in privata Epiſcopis, quæri poteſt, ubi & quando fuerint

Synodo de- condemnati. Baronius quidem eos in Synodo
baſiii. Nicæna damnatos eſſe dicit atque depoſitos. Sed

Critica Hiſtorico-Ohronologica

contrà eſt auctoritas B. Hieronymi, qui in Dia- S £ C. 1IV.
logo adverſus Luciferianos diſertè teſtatur, Eu- An. Ch. 325.
ſebium ac Theognium cum aliis Epiſcopis Aria-
næ factionis à Nicæna Synodo ſuſceptos fuiſtſe.
Idque probat, tum ex teſtimonio eorum qui
Synodo interfuerant, tum ex Actis ipſis Synodi
Nicænæ, in quibus inter nomina Epiſcoporum.
qui Synodo ſubſcripſerant, Euſebius & rehqui,
quos dixi, recenſebantur. Idem quoque teſtatut
Philoſtorgius, qui tribus circiter menſibus ela-
pſis poſt Nicænam Synodum, Euſebium ait eſſe
relegatum. Cüům igitur Euſebius ac Theognius ſe
damnatos ab Epiſcopis eſſe fateantur, id autem-
in Nicæna Synodo factum non eſſe conſtet, ne-
ceſſe eſt, ut in alio quopiam Epiſcoporum Con-
ventu id geſtum ſit. Quam ob cauſam Synodum
aliquot Epiſcoporum freri juſſit Conſtantinus, à
quibus Euſebius ac Theognius damnati ſunt atque
depoſiti; ipſe verò eos in exilium miſit: idque
apertè confirmat Athanaſius in lib. de Synodis,
& Theodoretus lib. I. cap. 19.
Baronius arbitratus eſt, Arium nunquam in XXX.
exilium miſſum eſſe, ſed ſimulatà pœnitentiâ Arius miſſus
expoſitioni Fidei tandem ſubſcripſiſſe, atque ita , exi⸗
à Synodo eſſe ſuſceptum. Cujus rei auctorem garon. num-
citat Hieronymum in Dialogo contra Luciferia- 1xXX &
nos. Verùm, ut notavit Valeſius in Notis ad ſeqq.
lib. 2. Sozomeni cap. 16. Hieronymus memoriæ
vitio lapſus eſt hoc loco, dum Arium à Conci-
lio Nicæno ſuſceptum eſſe dicit. Factum id enim,
non in Concilio Nicæno, ſed in Hieroſolymi-
tano. Certè ex epiſtola Synodica Concilhii Nicæ-
ni facile eſt Hie onymum refellere. Aiunt enim
ſanctiſſimi Patres in dicta epittola, primum qui-
dem Arii opinionem diſcuſſam eſſe atque exa-
minatam coram ſactatiſſimo Imperatore, omneſ-
que Epiſcopos uno conſenſu anathema dixiſſe
impus Verbis ac ſententiis Arii atque ſociorum.
Quid autem ipſi factum ſit, & quem exitum ſor-=
titus fuerit, nolunt ipſi proferre, ne videantur
inſuitare hominis calamitati. Quibus verbis ta-
citè indicant ſanctiſſimi Patres pœnam exilii,
quæ Ario ab Imperatore fuerat irrogata. Ubi
obiter obſervanda eſt modeſtia atque humanitas
Antiſtitum Nicænorum; qui cùm Arii opinio-
nem damnarent, non tamen ipſi Ario nomina-
tim anathema dixerunt, ſed generaliter cunctis,
qui impia illa dogmata proſiterentur. Anathema-
tiſmus enim ita concipitur, r M“ρoauvrοαο,, &c.
ſuppreſſo Ari nomine. Deinde cùm Arius unà
cum Theona & Secundo Epiſcopis à Conſtantino
relegatus fuiſſet ob contumaciam, eò quèd uni-
verſali Concilio aſſentiri noluiſſent, id ipſi nun-
tiare Alexandrinis Clericis & totius £Ægypti Ec-
cleſiis detractant, ne videantur inſultare homi-
num calamitati. Tantum abeſt, ut ipſi apud Im-
Peratorem egerint, ut illi in exilium deporta-
rentur; quin potiùs teſtantur iis verbis, ſe ho-
minum illorum vicem dolere. Ea tamen quæ
ſequuntur in dicta epiſtola à Socrate lib. I. cap. 9.
recitata, ſatis oſtendunt, tres illos in exilium
miſſos eſſe: Tantam verò vim habuit ejus impietas,
ut Theonam Marmaricæ, & Secundum Ptolemai-
dis Epiſcopum, ſecum in exilium pertraxerit.
Nanm & in iſtos, eadem quæ in illum, lata ſenten-
tia eſt. Sed quoniam omnipotentis Dei gratia,
pravitate illius quiden, opinionis & impietate at-
que blaſphemia, & iis hominibus, qui in populo
antehac pacato turbas ac diſſidia concitare auſi fue-
rant, vos jam liberavit. Quid aliud, quæ-
ſo, innuunt hæc verba, quàm exiliüm Arii
ejuſque

XXXI 1.
aleliu o
Arianit
mon; Ort
ri⸗ eleſ.
6.

Ne& ſeg

n,

iu miſics
tin exi⸗
ron.num
XXX &

8

S, 6. IV. ejuſque conſortium, inquit ibidem Valeſius?
Jul4. » 1n

Tvevognils
anathbemer
tZiſino non
runt.

XXXII.

Euſebius & Theognius in laudato libello Pœ-
nitentiæ apud Sozomenum lib. 2. Cap. 16. aiunt,
ſe Fidei quidem ſubſöoripfiſſe; Anathematiſmo vero
noluiſſe ſubſoribere: non quòd ſidem reprehendere-
mus, ſed quia minimè credebamus, ilum qui ac-
cuſatus fuerat, éjuſmodi eſſe; cum partim ex iis
quæ ad nos per literas ſeripſerat, partim ex eus
ſermonibus in conſzectu noſtro habitis compertum
haberemus, illum talem non eſſe. Hinc quæri non
immeritò poteſt, ait Valeſius in Notis, quomo-
do Euſebius ac Theognius Fidei quidem Nicæ-
næ ſubſcripſerint; Anathematiſmno verò nequa-
quam. Atqui Anathematiſmus conjunctus erat
Formulæ Fidei, & und cum Expoſitione Fidei à
Patribus editus, quemadmodum videre eſt tum
apud Socratem, tum in vetuſtis Canonum Col⸗
lectionibus. Baronius quidem primuùm Fidei
Pormulam conditam efle ſcribit à Nicænis Pa-
tribus, cui Euſebius ac reliqui, cùm initio ſub-
ſcribere recuſaſſent, tandem metu compulſi ſub-
ſcripſerunt, poſtea verò condemnationis ſenten-
tiam in Arium latam eſſe; & Euſebium ac Theo-
gnium, cùm iſti condemnationi ſubſcribere per-
tinaciſſime recuſaſſent, à Synodo eſſe depoſi-
tos, aliis Epiſcopis in eorum locum ſubrogatis:
Qonſtantinum tamen Imperatorem eo tempore
interceſſiſſe, ne ſententia executioni mandare-
tur. Baronii opinionem ſecutus eſt Petavius in
parte 2. Rationarii Temporum. Verùm, hæc
opinio nequaquam probabilis videtur. Sic enim
duæ fuiſſent ſubſcriptiones Epiſcoporum Syno-
di Nicænæ : prior, quàâ Fidei; poſterior, qu4
condemnationi Arii conſenſiſſent. Hodie ta-
men unica hæc extat ſubſcriptio ſingulorum
Epiſcoporum. Atque id meritò. Fides enim cum
Anathematiſmo qui ei ſubjicitur, unum idem-
que eſt monumentum, uno ſpiritu unoque tenore
continuatum. Sic enim incipit Anathematiſmus,
7 89 3 AX vorr, S&c. Deinde falſum eſt quod
Baronius eumque ſecuti affirmant, primùm Fidei
Formulam conditam eſſe à Synodo Nicæna: poſt-
ea verò quæſitum de Ario. Id enim manifeſtè
refellit epiſtola Synodica, in qua diſerte ſcribi-
tur, ante omnia quæſitum eſlſe de Arii opinio-
ne, eamque coram Principe diligenter exami-
natam atque damnatam. Quocirca probabilius V
quod ſcribit Valeſius, Euſebium ac Theognium
Nicænæ Fidei decretis ſemel ſubſcripſiſſe, pe-
rinde ac reliquos Epiſcopos, ſed in ſubſcri-
bendo, diſtinctionem adhibuiſſe inter Fidem
atque Anathematiſmum, hoc ſc. modo: Euſe-
bius Nicomediæ, ſupraſcriptæ Fidei conſentio
& ſubſcribo: Anathematiſmo non item. Quo
verò anno ab exilio tam Arius, quàâm Eule-
bius ac Theognius revocati fuerint, infrà dice-
tur.
Certum quidem, Euſebium Cæſarienſem

Ruſebius mo- Epiſcopum ante Synodum Nicænam ad Aria-

Ab Arianis,

7

monò Ortko-

doxis acteſ-

ſit.

Baron-num.

xXxCII & ſeqq.

nos, in Synodo autem ad Orthodoxos acceſſiſ-
ſe, ut doctè oſtendit Hanxius in lib. de Byzan-
tinarum rerum Scriptoribus Græcis parte I. cap.
I. à num. LxXxXVI uſque ad num. XCIX. Sed
prorſus incertum, an Arianis vel Orthodoxis
annumerandus ſit. Hanxkius ab eo numero ad
GXLVI refert Auctorum antiquorum loca, qui
eum poſt Concilium Nicænhum tam Orctho-
doxis quàm Arianis adſcribunt; tandemque con-
cludit, viâ tutiſſimâ videri illos incedere, qui
poſt Synodum Nicænam Fuſebium Arianum
fuiſſe, neque negantibus, neque affirmantibus
Tom. I.

in Annales C. Baronii.

4II

accedentes, judicium ſuum iu ſpendunt. Tot am- S K C. I V

bagibus hæc quæſtio intricata eſt. An. Ch. 32 5
Anno Chriſti c C CII, num. 1x & ſeqq. lo- XNXIII.
cutus ſum de Porphyrio, oſtendique, eum ad borphyrius
præſentem annum vitam Pproducere non potuiſ- "d hoc tem-
ſe, quod tamen Baronius putavVit, innixus edi- P“s non per-
cto Conſtantini Magni apud Socratem lib. f. cap. e
6. adverſus Atianos emiſſo. Nam cùm priuùs Im-
perator ſoripfſiſſet, Porphyrium Religionis hoſtem Baron num.
pravis quibuſdam commentaris contya, pietatem LXXX, &
edettis dignam inveniſſe mercedem; ne quis de ſeqd.
exilio »aliove ſupplicii genere explicarer, ſub-
jungit: Ac talem; ut ipſe quidem infamis apud
omnem poſteritatem maximo opprobrio & dAedeko-
re, compleretur: impia autem ejus eripta planè
delerentur. Quibus maniſeſtum eſt, nihil aliud
Imperatori propoſitum fuiſſe, quàm ut publico
edicéto eandem probroſi nominis infamiam A-
rio, ejuſque ſectatoribus inureret, quàâ Porphy-
rium flagrare videbat, & pari exemplo quo Por-
phyrii libros extinxerat, impia eorum Scripta
ſupprimeret, inquit Holſtenius in libro de Vita
& Scriptis Porphyrii.
A num. CXXIII ad C LXXXVI. Pro- XXXIV.
bavit ſacra Synodus Nicæna vetuſtam regiminis De terminis

Eccleſiaſtici diſciplinam Canone 6. his verbis: Romani Pa-

Antiqua conſuetudo ſorvetur per ADDoyptum, Ly- rriereatei
biam & Pentapolim, ita ut Aexandrinus Epiſco- vionr.
Pus horum omninum habeat poteſtatem quia 65
urbis Romæ Epeſcopo parilis mos eſt. Ubi diœceſis
Alexandrinæ termini aſſignantur, ſed de Ro-
manæ Diœceſis terminis nihil ſtatuitur. Hinc
variæ natæ opiniones de hujus Patriarchatus
terminis, ob perplexam præſertim Ruſßini Aqui-
leienſis Presbyteri interpretationem, qui tempo-
re D. Hieronymi lib. de Hæreſ. cap. 6. Cano-
nem his verbis expoſuit: Ue apud Alexandriam
& in urbe Roma vetuſta conſuetudo ſervetur,
ut ille DDEo)pti, vel hic Suburbicariarum E cleſta-
rum ſolicitudinem gerat. Hinc origo controver-
ſiæ de Suburbicariis in Gallia hoc ſeculo natæ ;
de qua Launoius in Dilſſert. de recta Nicæni
Canonis vI Intelligentia, Valeſius in Eccleſia-
ſticis Obſervationibus ad Socratem & Sozome-
num, Marca lib. de Concordia Sacerdotii &
Imperii capite 3. aliique, quorum opiniones
Schelſtratius parte 1. Antiquit. Illuſtr. Diſſert. 2.
accuratè examinavit, ex qua Diſſertatione ſequen-
tia exſcribenda duximus. Salmaſius eruditus Cal-
viniſta anno MDCxXVIII ſuppreſſo nomine libel-
lum ſcripſit, in quo duo pro Canonis Nicæni cum
Rufino conciliatione excogitavit. Primò, hoc
Canone nullam juris Patriarchici mentionem
fieri, ſed tantùm Alexandrinum & Antioche-
num Epiſcopos in iis, quæ ad jus Metropoliti⸗=
cum pertinent, cum Romano conferri. Alcerum
Metropolim Romanam KRufni temporibus, cir-
ca annum fſcilicet c v, iis Provinciis defini-
tam (Piceno nempe, Tuſcia & Valeria) quæ
Suburbicariæ dicebantur, quèòd à4 juriſdictione
Præfecti Urbi penderent, & ad centeſimum ab
Urbe lapidem porrigebantur. Eodem anno pro-
diit Cenſura conjietturæ anonymi Scriptorir de Su-
burbicariis regionibus & Eccleſiis, auctore Jaco-
bo Sirmondo, qui in ea refellit tam Anonymi,
Salmaſii ſcilicet, ſententiam de ipſius Præfe-

cti Urbi in Suburbicaria jüriſdictione, quàm

ejuſdem comparationem cum Romano Pon-

Ttitlice XXXV.

4 . . . . 3— — .V —
Quoad primum, oſtendit, Præfectum Urbi Opinio Sal.
non habuiſſe Diœceſim intra centeſimum ab maſi refel-
Mm 2 .

Urbe litur.

41¹²

§ E C. Iv. Urbe lapidem; cùm Notitia declaret tantùm,
An. Ch. 325 xXIII Dicceſes ſub quatuor Præfectis Prætorio
à Conſtantino Imperatore fuiſſe inſtitutas, &
inter illas nullam Præfecti Urbi eſſe cognitam,
neque eſſe potuiſſe; cùm Diæceſis plures Pro-
vincias contineat, & plures Provinciæ intra
centum paſſuum millia nullatenus extiterint.
Ait itaque Sirmondus, Præfectum Urbi nec
Diœceſim habuiſſe, nec Provinciam; ſub ejus
diſpoſitione adminiſtrationes varias fuiſſe, ſed
nullam Provincialem; & Suburbicarias ad
alium pertinere. Quod magis exponens, memi-
niſſe oportet, inquit, Vicarios Præfecti Præto-
rio in Italia duos fuiſſe, Vicarium urbis Romæ,
& Vicarium Italiæ. Vicarii urbis Romæ ſedem
Romam fuiſſe compertum eſt, Vicarii Italiæ Me-
diolanum, ut ex Paulino Presbytero in Am-
broſii Vita intelligimus, & ex Marcellino lib.
27. cùm de tribus Apparitoribus Poteſtatis Vi-
cariæ per Italiam Valentis Imp. juſſu cæſis agit,
& Mediolani locum, ubi ſepulti ſunt, Ad In-
nocentes, appellari ſcribit. Inter hoſce duos Vi-
. carios diviſæ omnes Italiæ regiones ac Provin-
ciæ fuerunt, hoc diſcrimine appellationis, quòd
quæ ſub Vicario erant Italiæ, præcipuo titulo
Italicæ regiones & Provinciæ vocabantur;reliquæ
Urbicariæ & Suburbicariæ, quia in Vicariæ ur-
bis erant poteſtate. Quænam autem hæ fuerint,
quæ Urbanæ Vicariæ parerent, indicat Notitia
his verbis: Sub diſpoſitione E-S. Vicarii urbis Ro-
mæ Provinciæ infra ſeriptæ: Conſulares, I Cam-
paniæ, I. I Tuſciæ & mbriæ, III Piceni Subur-
bicarii, IV Siciliæ. Correctores, I Apuliæ & Ca-

labriæ, II Brutiorum & Lucaniæ. Præſides, 1

Samniæ, II Sardiniæ, III Corſicæ, IV Vale-
ric. L
Ex quo colligit Sirmondus, reliquas Provin-
cias, quæ Vicario Italiæ ſuberant, fuiſſe Vene-
Suburbicaris tias & Iſtriam, Æmiliam, Liguriam, Flami-

XXXVI.

Provinciæ

mald ad niam, & Picenum Annonarium; & Urbicarias
e e. Exrdr⸗ 4
Tazre er regiones ac Suburbicarias appellari eas conſue-

viſſe, quæ Urbis Vicario parerent; idque decla-
rare Valentiniani Legem, in qua per Urbicarias
regiones inhibitum à ſe uſum equorum ſcribit,
quem per Apuliam & Calabriam ,per Brutios
& Lucaniam, atque Samnium vetuerat, quæ
omnes Provinciæ erant Vicariæ Urbis. Ex qui-
bus concludit, quàm malè Salmaſius regiones
Suburbicarias ad haſce quatuor redigat, Tuſciam
Suburbicariam, Picenum Suburbicarium, Latium
vetus, & Latium novum.
XXXVII. uoad alterum caput, Salmaſium explodit
Epiſcopi Ro- Sirmondus, quòd Epiſcopi Romani Diozceſim
ig cum Præfectura Urbana intra centeſimum ab
Sn A Urbe lapidem coarctaverit, additque Marca
imminuta. lib. I. cap. 3. S. 12. contra Salmaſii de mente Ru-
fini conjecturam, vetare Notitiam illam Vati-
canam veterem (apud Baronium ad annum
MLVII) quæ LXIX Epiſcopatus, ex quibus
Romana Provincia conflata erat, nobis exhi-
bet; quæ quidem non ſolùm Latinam regio-
nem, ſeu Campaniam recentiorem ad Sinueſ-
ſam, Marſos ſeu Valeriam, Picenum & Tuſ-
ciam Suburbicariam complectebatur; ſed etiam
Tuſciam Annonariam, Umbriam, & Picenum
Annonarium comprehendit. Hinc Baronius lo-
co citato ex antiquo Vaticano Codice deſcribit
formam tempore Divi Petri Damiani, hoc eſt,
anno MLVII obſervatam: & enumeratis Ec-
cleſiis titularibus Cardinalium, XXII Urbis
Abbatibus addit, Suffraganeos Romani Ponti-

Critica Hiſtorico Chronologica

ficis nulli alteri Primati vel Archiepiſcopo ſub- S C. 1 V.
jectos, & frequenter ad Synodos Romanas vo- An. Ch. 325.
catos ex Campania x, ex Marſis v I, ex Tuſcia
XXI, ex Umbria, Marchia, Spoleto xxIV, ſimul
LXI Epiſcopos ex pluribus, quàâm Salmaſius ci-
taverat, Provinciis Suburbicariis. Unde recte
colligitur, Salmaſium Rufini mentem non eſ-
ſe aſſecutum.
Alium itaque ſenſum per Suburbicarias in- xxxVIII.
tendiſſe Rufinum, ac Canonem Nicænum rectè Sextus ca-
expoſuiſſe ut probat Marca, ſupponit Alexan- non Nicanus
drini Epiſcopi Auctoritatem hoc Canone potiſ- de aze
ſimùm comparari cum Romani in jure ordinan- ione Ep ſco:-
dorum Epiſcoporum, eò quèòd Epiſcopi Ale-
xandrini auctoritas in ordinandis omnibus
Ægypti Epiſcopis adverſus Meletianos hoc Ca-
none ſexto Nicæno ſtatuta ſit. Conditus eſt enim
Canon ad reparanda Ecceleſiæ Alexandrinæ Pa-
triarchica privilegia per Meletium Lycopoly-
tanum Epiſcopum invaſa, læſa & mutilata. Me-
letius, ut legitur in ſecunda Apologia S. Atha-
naſii, ob idololatricum in Diocletiani Auguſti
perſecutione lapſum, & exceſſus alios à S. Petro
Alexandrino Patriarcha ſynodaliter damnatus
Schiſma conflavit, neque tantùm obedientiam
excuſſit; ſed etiam, teſte Theodoreto lib. 1. cap.
4. eercuit tyrannidem contra Primatem Alexan-
drinum; juxta Gelaſium Cyzicenum, contra praæ-
rogativas Sedis Alexandrina; ambitione, inquit
Athanaſius, ut rebus præeſſet. Thebaidis ac vi-
cinæ Æ gypti Provincias, omneque illud jus Pa-
triarchicum invaſit, novum ſe illic oſtentavit
Patriarcham: firmandi ſui causâ con jurationem
iniit cum Arianis antea inimicis. Graves hac de
re querelas ad Synodum depoſuit Alexander
Patriarcha, eiſque datus eſt præſens Canon Pa-
triarchicam poteſtatem illius plenè reſtaurans,
ut patet ex epiſtola Synodica Concilii Nicæni
ad Eccleſias Ægypti, Lybiæ & Pentapolis, in
qua legitur: Quæ per petulantiam Meletii geéſta
Junt, & eorum, qui ab eo ſunt ordinati, etians
ex hac parte, quæ placuerunt Synodo, ipſis inſi-
anantur, Meletiunn nimirumn manere quidem in
propria civitate, nullam verò omnimodis habere
poteſtatem, neque eligendi, neque ordinandi, nec-
in Provincia, nec in qualibet civitate videri, pu-
Tamque nomen tantummodo poſſidere. Eos autem,
ui ab ipſo ſunt conſtituti, myſtica ordinatione fir-
matos habere honorem & miniſterium, ut tamen
ſequentes ſint modis omnibus „univerſorum in ſin-
gulis Parochiis & Eccleſis, à chariſſimo & com-
miniſtro noſtro Alexandro conſocratorum, ut his

ligendus

nulla poteſtas ſit, placitos ſibi eligere, aut nomina

corum præferre, aut omnino aliquid agere præater
Voluntatem Eccleſiæ Catholice Præſulis Alexan-
dri. Gryatiä namque Dei & orationibus veſtris, in
nullo ſchiſmate repertos, ſed ſine macula in Ca-
tholica & Apoſtolica Eccleſia permanentes, di-
Cgnum eſt, poteſtatem habere eligendi quenzlibet,
&nomina eorum dandi, qui Clero ſunt digni,
& abſolutè facere omnia ſocundum legem & ſan-
tionem Eccleſiæ. Si quem verò contigerit requieſ-
cere in Eccleſia, tunc provehi in honorem defun-
bli eos, qui nuper aſſumti ſunt, ſolummodo ſi vi-
deantur digni, & populus eos elegerit, condecer-
nente ſimul & deſignante, maximè Alexandriæ
iatts Epiſcopo. Hoc itaque alis quidem con-
ceſſum eſt omnibus : in perſona verò Meleti ne-
quaquam eadem placuerunt propter priorem in-

diſciplinationem eſus, & propter procacitatis ejus

ac petnlantiæ voluntatem, ne ulla daretur autto-
ritas

porum intel-

XI.

dententig
Rcfnit,
daburhici

hiit,

— —, —.

XVII.
5 6a.
Nicanus
flina.
3 Hiſco-
umn imel.
ndut.

in Annales C. Baromi.

SÆ C. IV. ritas vel poteſtas homini, gqut poſſet rurſus eaſälem
An. Ch. 325. indiſciplinationes isſtruere. Hac ſunt præcipua, &
compel entia t oppto, & ſanctiſſimæ Alexandrino-
Baron. num. rum Eccleſia. Ita Literæ Synodicæ Concilii Ni-
7VI1 & cæni apud Theodoretum lib. 1. cap.6. quas inte-
ſeqq. gray recitat Baronius. Ex quibus liquet, hæc Ca-
SS
nohis verba: Conſuetudo ſervetur per gyptum,
Lybiam, & Pentapolim, ita ut Alexandrinus
Epiſcopus horum omnium habeat poteſtatem, po-
tifſimùm de ordinatione Epiſcoporum intelli-

genda, ut etiam obſervarant Allatius lib. 1. de
O

Occidentalis & Orientalis Eccleſiæ Conſenſio-
ne capite 12. & Lupus parte I. in Canonis ſexti
explicatione. M
XxXXIX. Hoc probat Marca ex veteris diſciplinæ axio-⸗
Epiſcopi re. mate, ut ejus Synodo ſe ſe ſiſterent Epiſcopi,
Tionum Sub. cujus arbitratu ordinati erant, unde prote-
ete ctum eſt, ut pertinere ad alicujus Concilium vel
mani Epiſco-. ad conſecrationem promiſcuè & Paſſim dicantur
bi ordinatio- Epiſcopi, qui à Primatibus ſuis pendent. Et
ven Perti- hinc eſſe illud Juſtiniani, qui conſtituit No-
vont. velli 137. cap. 4. n*. dr‿ apud beatißimos
Patriarchas illos, qui ab illis ordinati ſunt, &
qui non babent jus alios Epiſéopos ordinan-
di ut apud ſanctiſimos WMerropolita⸗ ujuß-
que Provinciæ eos, gus ab eis Iunt ordinat.
Quam Conſtitutionem ita Photius in Nomo-
canone titulo 8. cap. 8. interpretatur, ut Me-
tropolitanorun- Synodos apud Patriarchas, &
Epiſcoporum apud Metropolitas, cogendas eſſe
ſtatuerit. Jam verò omnium regionum Urbica-
riarum Epiſcopos ad Romani Epiſcopi Conci-
lium & ejuſdem ordinationem pertinere, patet
ex Celeſtino Pontifice, qui Apuliæ & Calabriæ
ordinationes ſibi arrogat, dum univerſis Epiſco-
pis per Apuliam & Calabriam conſtitutis ſerip-
ſit: Audivimus quaſdam propriis deſtitutas recto-
ribus civitates Epiſeopos ſibi petere velle de Lai-
cι, tantumque faſtigium tam vile oredere, ut
hoc his, qui non Deo, ſod ſeculo militaverant .
aſtiment nos poſſe conferre, non ſolkim mald de ſuts
Clericis, in quorum contemtum hoc faciunt, ju-
dicantes, ſed de nobis peſſimè, quos credunt hoc
poſſe facere, ſentientes. De Campania & Brutiis
inculcat Athanaſius in epiſtola ad Solitarios, ubi
de Epiſcopis, qui ex Synodo Romana ſecum
communicabant: E magna Roma, Italtaque uni-
verſa, ex Calabria, Apulia, Campania, Brutiis.
Idem de Epiſcopis Metropolitis Sardiniæ & Si-
ciliæ elucet ex datis ad eos per Gregorium Ma-
gnum literis, & ſic de aliis.
X L. Eyzx his tandem omnibus hæc infert Marca:

Sententia Ut explicatio Canonis VI in Pauca contrahatur,
Ruſini de rectiſſime & aſu ecepto Ruſinus, componi inter
Suburbica- . . .
7 Alerxandrinun Romanum Epiſoopum in eo
iis, ſ 2 ο KR biſcop

ſeripſit, quòd ülle Pgyptiaca Diœceſeos *ανuä
habere debeat eodem jure, 4u Epiſoopus Roma-
nus utebatur in Diœceſi Urbicearia, ſeu, ut Kufi=
nus elegantiſſimè loquitur, in Eccleſtis Saburbica-
riis, id eſt, in iis Eccleſiis, quæ decem Provin-
cis Suburbicarits continebantur. Earum enim
Provinciarum &́ Synodus & ordinatio, & plena,
liberaque adminiſtratio ad Epiſoopum Romanum
Pertinebat, ut Epiſcopo Alexandrino in DDCagyptiaca
Diæceſi, & Antiocheno in Orientali. Sapienter
autem Kufinus comparatione his finibus coercuit,
quia ſcilicet uberiori jure fruebatur Romanus Pon-
tifex, quam ceteri Diœceſean Exarchi. Etenim
Pplures majoreſque Diœceſes tenebat, ut cum Vno-
do Arelatenſi loquar, & Principatum totius Ec-

cleſiæ gerebat. In quibus duobus capitibus dnos il-

Tom. I.

Tum Suburbicariarum. Hæc Marca.
Vetùuùm, cùm Rußnus generaliter dicat, Cano-
ne Nicæno ſexto ſtatutum, at apud Alexandriam
&ÿ in urbe Roma vetuſta conſaetudo ſorvetur, t
ille eA bti, & hic Saburbicariarum Eocleſia-
Tam ſolicitudinem gerat, neque ullatenus limi-

os Patriarchas cum Romano non componi, Kufi- S C. IV.
s, Cenſit, ſed kaztkm ratione habhita Eccleſia- Ah. Ch. 32 5.

XLI.
Diverſimodè
intellecta.

tet ad ordinationum jura, hæc non poteſt eſſe

mens Rufini. Hinc Valeſius in Obſervationibus
Eccleſiaſticis in Socratem & Sozomenum lib. 3.
rectè ſcribit, doctiſſimos homines de Eccleſiis
ac regionibus Suburbicariis acriùs inter ſe con-
tendentes, Rufini interpretationem potius, qum
Canonis ipſius verba expoſuiſſe. Si itaque Subur-
bicarias decem Provincias in Noritia enumera-
tas à Kufino intellectas volunt, hunc Nicæni
Concilii mentem nullatenus attigiſſe doctè de-
monſtravit Valeſius ibidem. Interpretatio enim
Rufini veris Paraphraſis qudm verſiò eſt; hæc
quippe verba Canonis juxta verſionem Dionyſu
Exigui Antiqua conſuetudo ſervetur per KFgyb-
tam, Lihyam, & Pentapolim, ut Alexandrinus
Epiſcopus horum omnium hah'ent poteſtatem : quiaæ
arhis Romg Epiſoopo parilis mors eſt. Similiter
alte & apuä Antiochiam ceteraſque Provincias
ſius privilegia ſorventur Beccleſiis. Illud autem ge-
neraliter clarum eft, quòdd ſi quis bprater Metropo-
litani ſententiam fuerit falius Epaſoopus, hunc
magna Synodus definivit E piſcopum eſe non opor-

tere. Quid hic Urbicaria & Suburbicaria ſomnia-

mus, de quibus nec veſtigium eſt in verbis Con-
cilii, inquit Allatius lib. r. de Conſenſione
Orient. & Occident. Eccleſiæ capite 12. num. 4.
Duo ergo Præcipuè in hoc Canone notanda ſunt.
Primum eſt, hic agi de Patriarchis. Alterum eſt,
non de ſola ordinatione „ſed de omni jure Pa-
triarchico hic ſermonem haberi. Ac prius qui-
dem ita demonſtratur. Patres Concilii Nicæni,
cùm Eccleſiarum quieti proſpicerent, in Canone
quarto ſanxerunt, quo ritu celebrandæ eſſent
Epiſcoporum electiones, eaſque à Metropolita-
nis Epiſcopis confirmari voluerunrt. Cum igitur
pPoteſtas Metropolitanorum in capite illo quarto
abundè ſtabilita eſſet, quid opus erat rurſus in
ſexto de Metropolitanis dicere: Prorſus inanis
ac ſuperflua eſſet hæc repetitio, quæ in viros tam
graves cadere non poſſet. Præterea in hoc capi-
te ſexto agitur de Epiſcopis, qui regunt Diœeeſunz;
non autem de his, qui regunt unicam Provin-
ciam. Atqui Metropolitani unam duntaxat Pro-
vinciam regunt; ſinguli enim præſunt Epiſco-
pis ſuæ Provinciæ: Batriarchæ vero Dioceſim,
id eſt, multas ſimul junctas Provincias admini-
ſtrant, & ſubjectos ſibi habent multos Metro-
poliranos. De his ergo intelligendus eſt hic Ca-
non, non de ſimplicibus Metropolitanis. Alio-
quin manca atque imperfecta eſſet Conſtitutio
Patrum Nicænorum. Cùm enim Epiſcoporum or-
dinationi abundè proſpexiſſent, quàm à Metro-
politanis confirmari ſanxerunt „reſtabat ut de

Metropolitanorum ipſorum ordinatione ſtatue-

rent: id autem diſertè faciunt hoc Canone ſexto,
illos à Patriarchis ordinari jubentes, qui ſunt
Metropolitani Metropolitanorum. Ita omnino
hæc Canonis verba intelligenda: Illud autem ge-
neraliter clarum eſt, quòd ſi præter Metropolitani
ſententiam fuerit falttus Eptſöeopus, hunc magna
Synodus definivit Rpiſeopum eſſe non oportere. Ger-
tê Zonaras Metropolitanos hoc loco interprera-
tur Patriarchas, qui ſunt majores Metropolita-
Mm 3 ni.

£

414
S C. IV. ni. Nam cùm Alexandria Metropolis ſit totius
An. Ch. 325. Ægypti, & cùm Antiochia ab Antiquis dicta ſit
Metropolis totius Orientis, Epiſcopi illarum
civitatum, Metropolitani jure dici poſſunt. Cum-
que Patriarcharum nomen nondum uſurpari
cœpiſſet, pro Patriarchis Nicæni Patres Metro-
politanos videntur poſuiſſe, quod perperam ne-
gavit Launoius in libro de recta Interpretatione
ſexti Canonis Nicæni. Fuſiuùs hac de re Valeſius
laudatus.
XLII. In eodem autem Canone ſexto non de ſola
In VI Ca- ordinatione agi, ſed de omni jure Patriarchico,
none Nicane ita capite quinto Valeſius probat. Si Patres Ni-
Sang d⸗ j. cæni Concilii de ſola ordinatione agere voluiſ-
ze Patriar- ſent, nomen ordinationis omnino polſuiſſent in
shico. hoc capite, & reliqua omnia excepiſſent. I
enim ratio poſtulat. Atqui ordinationis nullam
prorſus mentionem fecére, ſed generaliter lo-
cuti ſunt. Enimvero & ordinationis nomen addi
debuerat in Canone, ſi ad mentem Rufini inter-
pretandus fuiſſet de poteſtate ordinationum in
Suburbicariis tantummodo Provinciis; cùm au-
tem nihil limitet, ſed è contra univerſaliter ſta-
tuat, quis non videt, occaſione deſumta ex ulur-
pata per Meletium auctoritate in Patriarchatu
Alexandrino, generaliter proviſum fuiſſe omni
juri Patriarchico „ne ulli Patriarcharum vel ma-
jorum Sedium in minimo aliquid juris periret:
Et hoc ipſum patet ex Antiocheno Epiſcopo, &
aliis trium Autocephalicorum Sedibus, quibus,
licèet nihil commune habebant cum ſchiſmate
Meletiano, tamen ſua quæque decreta fuerunt
privilegia antiquitus obſervata. uare, ur ca-
pite ſexto notat Valeſius, cum Nicæni Patres
antiquas conſuetudines in £gypto firmaverint,
apparet, eos non de ſola ordinatione locutos eſ-
ſe, ſed de omnibus Eccleſiaſticis negotiis. Om-
nes certè EÆgypti Epiſcopi ita ſemper hunc Ca-
nonem intellexerunt: quemadmodum diſcimus
ex Concilio Chalcedonenſi Actione 4. ubi Hie-
racius Epiſcopus Ægypti nomine Epiſcoporum
totius Provinciæ ita dicit. De epiſtola autem ſan-
Siſſimi & Deo amiciſſimi Archiepiſeopi Romani
Leonis, ſeiunt omnes ſanttiſſimi Patres noſtri, quia
in omnibus exſpettamus ſententiam ſanétiſſimi Ar-
chiepiſcopi, & petimus veſtram Clementiam exſpe-
Gare Praſidis noſtri præſentiam, quia eum in om-
nibus ſoquimur. Nam & ſantti Patres, qui in
Nicaa congregati ſunt & O&O rIII, banc re-
gulam dedernnt, ut ſequatur omnis Ag)ptiaca
Diæceſis Archiepiſcopum magnaæ urbis Alexandri-
ne, & nihil abſque ipſo agatur ab aliquo ei ſubja-
cgente Epiſcopo. Hæc, aliaque Valeſii argumen-
ta tantùm valuerunt, ut Launoius in altera Diſ-
ſertatione ſæpius confeſſus ſit, ſe nunquam di-
xiſſe, Nicænos Patres in Canone ſexto de ordi-
natione ſola locutos eſſe, ſed de toto Patriarchi-
co jure etiam ſtatuiſſe, ut quoque jam Petrus de
Marca obſervarat.
XLIII. Quibus ſuppoſitis, manifeſtè ſequitur, erra-
Rufini expo- re eos, qui Canonem ſextum Nicænum inter-
ſitio reji- pretantur de poteſtate Sedis Romanæ in Subur-
cienda. bicarias tantum Eccleſias, quæ continentur de-
cem Provinciis in Noritiis expreſſis. Licèt enim
occaſionem decreto dederit invaſio juris Alexan-
drini per Meletium, oſtendimus tamen, Cano-
nem de jure trium Sedium Patriarchalium con-
tra omnes invaſiones futuras ſtaruiſſe. Et cùm ju-
ra Patriarchalia tam Antiocheni quàm Alexan-
drini Epiſcopi ſeſe in plures Provincias latè dif-
funderent, quis unquam dicet, jura Patriarcha-

Critica HiſtoricoChronologica

lia Romani Antiſtitis intra decem Provincias aut S C. 1V.
regiones, Quæ ferè Italià continentur, fuiſſe An. Ch. 35.
concluſa? Nemo ergo Nicænum Concilium ju-
re interpretabitur de poreſtate Patriarchali Pon-
tificis intra Suburbicarias tantummodo Eccle-
ſias, quarum Synodus Nicæna nec meminit;
tantùm abeſt, ut de iis aliquid ſtatuerit. Quòd
ſi Synodus Nicæna agens de pleno jure Patriar-
chico Romano, intelligi non poſſit de Suburbi-
cariis Eccleſiis, tanquam illius juris localibus
terminis; quomodo Rufini Expoſitio prudens
cenſeri poteſt & recta?
Quèd ſi tamen aliquis Rufini Expoſitio- XLIV.
nem vindicandam contenderet, juxta men- Quo Venſis
tem Nicæni Concilii antiquam Eccleſiarum admitti peſ⸗
conſuetudinem ex inſtituto Apoſtolico ortam 1.
confirmantis, intelligendus eſſet Rufinus.
Apoſtolorum Princeps Petrus, qui juxta Inno-
centium primum cunctas Occidentis inſtituit
Eccleſias, in Metropoli Regni £Ægyptiaci Ale-
xandria majorem Sedem inſtituendam duxit.
Hinc ſanctus Marcus Divi Petri diſcipulus ex
ejuſdem auctoritate Alexandriam pergens, ad
exemplar Sedis Romanæ Patriarchatum inſtituit,
unde Nicænum Concilium Canone ſexto ait:
Antiqua conſuetudo ſervetur per gyptum „ &c.
ac ſi diceret: Sedes Patriarchalis Alexandrina
inſtituta eſt ad exemplar Sedis Patriarchalis Ro-
manæ, ſed Sedes Romana habet poteſtatem ſu-
per omnes Provincias totius Occidentis juri ſuo
Pacriarchico ſubjectas; itaque & Alexandrina
poteſtatem habere debet ſupra Ægyptum, Liby-
am & Pentapolim ſuo juri Patriarchico ſubje-
tas. Et juxta hunc genuinum Canonis ſenſum
interpretandus eſt Rufinus, ut per Suburbica-
rias intellexerit totius Occidentis Eccleſias, ſpe-
ciali jure Epiſcopo Romano ſubditas. Per Subur-
bicarias enim, inquit Valeſius capite 7. eas Ec-
cleſias Rufinus intelligit, quæ ſunt ſub Epiſco-
po urbis Romæ. Nam Suburbicariæ Eccleſiæ eo-
dem modo dicuntur, quo Suburbicariæ Provin-
ciæ. Ut ergo Suburbicariæ Provinciæ appellan-
tur, quæ erant ſub Vicario urbis Romæ; ſic
Eccleſiæ Suburbicariæ dicuntur à Rufino, quæ-
cumque ſubjacebant Epiſcopo urbis Romæ. Er
quemadmodum Provinciæ Suburbicariæ pecu-
liarem conſtituebant Diœceſim Vicarii urbis
Romæ; ita Eccleſiæ Suburbicariæ Dicœceſim
conſtituunt Epiſcopi Romani. Verùm qui fue-

rint termini hujus Diœceſeos temporibus Con-

cilii Nicæni, haud facile fuerit affirmare, in⸗
quit Valeſius ibidem, ubi plura de hujus ſexti
Canonis Concilii Nicæni expoſitione. Legen-
dus eſt & Lupus ad hunc Canonem & Schelſtra-
tius parte 1. Antiquit. IIluſtr. Diſſert. 2. cap. 2. XLV.
Franciſcus Turrianus LxxX Canones Nicæ- Canones
nos ex antiquo Exemplari Arabico exſcriptos ArabiciCon.-
publicavit. Poſt aliquot annos prodii alia verſio iei Nicanè.
Abrahami Ecchelenſis Maronitæ, in qua IxXXIVY Daren. niim.
CEXXX.
Canones Nicæni cum multis ejuſdem Synodi
ſtatutis exhibentur. Verùm, Canones omnes il-
li, quos cunctæ Orientis ſectæ, ſcilicet Melchi-
tæ, Jacobitæ, Neſtoriani, Cophtæ, Abyſſini,
Armeni, Græci & Maronitæ, ut legitimos Ni-
cæni Concilii canones agnoſcunt, ſuppoſititii
ſunt; cùm varia contineant, quæ contra om-
nem antiquitatem, immo contra Nicænum Con-
cilium pugnant. Sunt illi quidẽ antiqui, ut oſten-
dit Ecchelenſis, ſed poſt Concilium Chalcedo-
nenſe confictizcùm in eis ſæpius Patriarchæ no-
men legatur, quod tamen tunc primùm audiri
cœpit.

An.

L
Gbrife
jis hn
tard? 4
petus .

Baron.
CLXX

XVII
picemali,
Nitone.
gienſia C.
ſtanini

IIVII.
Drennali⸗
ipi
inſtantii
lunioxij C4.

ſxrumn.

. IV.
Ch-R.

ILN
ſenſ
mmati g⸗

2, 1I
z- CanNe
yubieis
s cila Nitin
i⸗ Paron.nun.
UV uα

di
chi⸗

ni 4

N⸗
tiri
O⸗
.
ken⸗ /
go⸗
n0⸗
Gti

in Annales C. Baronii.

5 C. IV. cœpit. Somniabat itaque Ecchelenſis, quando
An. Ch. 32 5. ſcripſit, exiſtimare ſe, Canones illos auctorem
habere Zacobum Niſibenſen in Meſopotamia
Epiſcopum; quaſi verò aliquis ex Nicænis Pa-
tribus Canones collegerit, qui ipſius Concilii
menti adverſentur, inquit Schelſtratius in ſe-
cunda parte Antiquit. Illuſtr. Diſſert. 2. cap. 4.
ubi plura de illis habet.
XLVI. Concilium Arelatenſe, in quo Canon Va-
hriſcatio- ſenſis Concilii antiquum Glorificationis hym-
nis hymnus num »nempe Gloria Patri & Filio & Spiritui
ard: Ar. Sanllo, exprimens citatur, neque ſub Conſtan-
Nerag tino Magno, ut aliqui putarunt, neque ſub Con-
Baron. num. ſtantio ejus filio, ut credidit Baronius cele-
CLXXIII. bratum, ſed poſt annum Chriſti quadringente-
ſimum quinquageſimum, ut infrâ oſtendetur.
Præterea non tria, ſed duo tantm Concilia Va-
ſione in Gallo-Provincia congregata fuere, ut
ſuo loco demonſtrabitur. Concilium itaque Va-
ſenſe ſecundum, quod perperam tzertiunz dici-
tur, habitum eſt anno qvingenteſimo viceſimo
nono, Decio juniore V. C. Conſule, ut habent
Acta. Quinto ejus Canone ſtatuitur, ut in uni-
verſis Eccleſiis poſt Gloria dicatur, Sicut erat in
Principio, adverſus eos, qui Dei Filium à tem-
pore cœpiſſe blaſphemant.
XVL II. Ad num. CLXXXVI & ſeq. Conſtanti-
Ficennalia nus M. VIII Kalend. Aug. anni cccvI di-
Nieome- QGus eſt Imperator, ideoque eodem die Cælarei
dienſis Con- Imperii Vicennalia de more celebranda fuiſſent.
Ktantini M. Ged „cùm Euſebius aliique ſcribant, nonniſi
abſoluta Synodo Conſtantinum ea ſolennia edi-
diſſe, liquet, hanc triumphalem feſtivitatem di-
latam eſſe in diem vIII Kalend. Septembris,
quo Synodus Nicæna abſoluta, ut fusè hujus an-
ni initio probavimus. Futile & vanum eſt, quod
Spondanus ex Gordono refert, Vicennalia nem-
Pe fuiſſe quidem in procinctu, quando cele-
bratum eſt Concilium Nicænum, ſed peracta
tantùm anno ſequenti. Nam Vicennalia anno
ſequenti Romæ edita ad Auguſteum Conſtan-
tini Imperium referenda; quæ verò præſenti an-
no Nicomediæ exhibita ad Cæſareum pertinent,
neque hæc duo ſolennia diverſis annis, & ob
diverſa Imperii initia acta, in unum confun-
denda.
XLVIII. Vicennalium hoc anno celebratorum occa-
Decennalia ſione Publius Optatianus Porphyrius Poëma com-
o ES poſuit, quod adhuc extat, in quo cùm Oriſpum
Iunioris Ca- Conſtantini Magni filium laudibus ornet, liquet,
ſarum. hunc currenti anno die X XV Auguſti, quo
hæc Vicennalia Conſtantinus pater dedit, adhue
in vivis fuiſſe. Exaratum illud elogium in lau-
dem Conſtantini Auguſti, ejuſque filiorum, in
quo rubris characteribus ſcribitur: AuG. XX.
CAESS. X. id eſt, Auguſti Vicennalia „ Caæſa-
rum Decennalia. Quibus ex verbis manifeſtum
fit, Criſpum & Conſtantinum juniorem Cæſa-
res Imperii Cæſarei Decennalia, cùm pater Vi-
cennalia Nicomedienſia dedit, exhibuiſſe, &
quidem, ut exiſtimo, uno eodemque tempore.
Extant enim Numiſmata apud Mediobarbum,
tam Criſpi quàm Conſtantini junioris, in quorum
averſa parte legitur, CAEBSARUM NOSTRO-
RuM; circa lauream, Vo T. X. In alio Criſpi
Nummo viſitur figura ſedens, quæ clypeum te-
net cum his verbis, VoT. X V, fſcilicer nun-
cupata: Mediobarbus ea Decennalia anno inſe-
quenti data exiſtimat. At, cùm jam Criſpus
anni cccXXVI initio peremtus fuerit, non
dubium, quin Criſpus & Conſtantinus junior

4XI5
currenti anno Nicomediæ Decennalia Vota S *Æ C. IV.
ediderint „ & Vota Quindecennalia nuncupa- An. Ch. 32 5.
rint.
Annus quo Conſtantius tertius Conſtantini xLIX.
Magni filius Cæſar dictus eſt „hactenus in ma- Conſtantius
gnam controver ſiam vocatus fuerat. Sed in Diſ- 2uo anno
ſertatione Hypatica oſtendi „hanc dignitatem aſar res-
Conſtantio collatam eſſe anno trecenteſimo vi-““
ceſimo tertio, idque Vr Mus Novemb. Diem
nos edocent Idacius in Faſtis, Auctor Chro-
nici Alexandrini, & Kalendarium Lambecia-
num. Ex quo & ratio eruenda, cur in annum
ſequentem, ſcilicet ° ½ , ſecundàùm
primam Conſulatuum Cæſareorum regulam
Conſul deſignatus non fuerit. Cùm enitn Cri-
Eus & Conſtantinus junior Cæſares Conſtantii
fratres jamdiu ante menſem Novembrem Con-
ſules didti eſſent, Conſulatus Conſtantii neceſ-
ſariò differendus fuit, idque in annum CCCxXXVI;
quo pater ad poſteriora Vicennalia edenda Con-
ſul VII procedere debebat. Conſtantinus enim
Magnus nunquam cum Privatis Conſulatum
geſſit. Conſtantium verò anno tantùm CoCxxXIII
Cæſarem nuncupatum eſſe, manifeſtum reddunt
Juæ anno CccLXI de ejus morte loquentes
dicemus, & præterea Conſulatus ab eo ad De-
cennalia, aliaque id genus feſta repræſentanda
aſſumti, annique, quibus ea dedit. Quare re-
ctè Proſper in Chronico eam nuncupationem
cum Conſulibus anni CCCXXIII copulavit,
quod ex Euſebio in Chronico exſcripſit. Cæſa-
Tres quidem annis Decennalibus & id genus fe-
ſtis deſtinatis creabantur , ſed aliquando hæc
inauguratio, licèt rarius , aliis annis acta, ob
beculiares ſcilicet rationes, quibus movebantur
Imperatores, ut eam accelerarent.
Ad num. C CIV. Gothefredus in Commen- L.
tario Legis I. Codicis Theodoſiani De Gladia- LEudi. Gla⸗
toribus obſervat, Baronium, & communiter alios diatorii in
hallucinari, qui arbitrati ſunt, Conſtantinum riente pro-
Magnum illa Lege, quæ dicitur PP. Beryto Ka- iteke,
lend. Oltob. Paulino & Juliano Coſſ. Gladiatorium
Ludum ſuſtuliſſe & prohibuiſſe per totum Or-
bem Romanum, ſeu è Republica Chriſtiana: abo-
leti enim tantùm in Oriente nominatim Berythi
in Syria Phœnice, ubi hæc Lex propoſita eſt.
Attamen alibi uſurpati deinceps hi Ludi, &
quidem in proximà Cœle Syria, Antiochiæ;
cujus rei teſtis Libanius Antiochenus libro de
Vita ſua pag.ʒ. ubi Ludorum Gladiatoriorum me-
minit, quibus ipſe quindecim annos natus, an-
no ſcilicet CocxxXxVIIT, quatuor poſt hanc
Legem annis, ſpectandis Antiochiæ nuntium
remiſerit cum omnium admiratione. Editi & in
Italia, quod docet Ambroſius libro 2. Officio-
rum cap. 21. Romæ quoque Gladiatorium dein-
ceps munus ſtetit, Ludique pPœna, uti docet
exertè Conſtantii Lex. 2. D-⸗ Gladiatorilus, &
Honorii Lex 3. Hinc Auguſtinus lib. 6G. Con-
feſſionum cap. 8. Alppium Gladiatorii ſpeltaculi
inhiatu incredibiliter abreptum ſoribit, Modum
tantùm quemdam huic rei adhibuere Chriſtia-
ni Principes, quibus alioquin Gladiatorium no-
men dereſtandum eſſet, L. 2. ejuſdem Codicis
De Gladiatoribus, & in his Conſtantius & Va-
lentinianus ſenior, prohibito tantum certo homi-
num genere in Ludum Gladiatorium auctora⸗=
ri, damnarive, puta Chriſtianis & Palatinis, di=-
ctàâ L. 2. Non recruduere itaque ii Ludi Romæ
poſt Conſtantinum, neque ante Honorium aliquis
sx Imperatoribus Gladiatorios Ludos Romæ
Mm 4 Legibus

4¹6 Critica Hiſtorico-Qhronologica

§SF C. IV. Legibus vetuit, ut ex infrà dicendis con-
An. Ch 325. ſtabit.

L I. Ad num. QCXIII & ſeqq. Euſebium, Chro-
Buſebii nicon ſuum uſque ad præſentem annum, cum
Ohronicon.

exceptione Vicennalium, quæ Hieronymi ad-
ditamentum videntur, perduxiſſe, non videtur
dubitandum. Quin & illud præſenti anno pu-
blicaſſe exiſtimo, ut anno ſequenti videbimus.
Porto quia Baronius non obſervarat, Euſe-
bium & Hieronymum in Chronicis annum à
Kalendis Octobris more Syrorum & maximè
Cæſarienſium qui menſes Julianos uſu com-
muni & vulgari adhibebant, inchoare, & di-
gnoſci non poſſit, quo Chriſti anno res ab utro-
que narratæ contigerint, niſi ad annum Abra-
hami, quem uſurpant, reſpiciatur, nihil certi
quoad Chronologiam ex utroque deducere ſo-
let, quia ſcilicet præterquam quèòd annum ab
autumno in utroque Chronico uſurpari non ani-
madvertit, ad ſolos annos imperatorum in mar-
gine notatos, non verò ad Epocham Abrahami-
ticam animum advertit. Baronium alii paſſim
ſecuti ſunt: qui mos abjiciendus, ut cer-
tè nobis conſtare poſſit, quibus annis uterque
geſta à ſe narrata conſignarit. Ceterùm, ma-
gnam à Literatis gratiam is iniret, qui novam
Chronici Euſebiani editionem adornaret, illud-
que cum variis antiquis exemplaribus MSS. quæ
adhuc Pariſiis, alibique ſuperſunt, conferret,
additis in margine Periodi noſtræ annis; cùm ea
non tantùm Eras mundanas Orientalium, ſed
etiam Eram Chriſtianam, quàâ Latini utuntur, in
minori numero, quando ad illam pervenitur,
exhibeat, dummodo numeri ſeptem eidem ad-
dantur. Editio enim tam Pontacena, quàm Sca-
ligeriana valde imperfecta, ut Viris in Chro-
nologia exercitatis notum.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMAN. 5819.

1079 .
Olymp. 276. S 17 B. 4 P. 3. April. Indict. 14.
an. z. JESuCHRISTI 326.

SILVESTRIPAP £ B.

CoNTANTINI IMP. 21.

I. Num. I ad X VI. Coſſ. Conſtantinus Aug.
Con ſules VII, & Conſtantius Cæſar, non verò Con-

ſtantinus Cæſar, ut perperam Baronius, aliique
quidam, quos in Diſſertatione Hypatica refel-
li. Uterque etiam Conſul in Faſtis Græcis Theo-
nis nuper à Dodwello Viro clariſſimo publica-
tis hoc modo legitur: Korzavhvos 2 &, „ Kar-
5avymnos &, id eſt, Conſtantinus VII, & Con-
ſtantius I; cùm tamen Conſtantini Cæſaris quar-
tus hic Conſulatus fuiſſet.
11. Conſtantii Conſulatus juxta primam regulam,
vicennalia ut anno ſuperiori numer. X LIXoſtendi; Con-

Romana ſtantini verò juxta ſecundam ob Vicennalia nem-

Conſtanti

e Auguſtei Imperii .
i guſtei Imperii hoc anno Romæ celebrata

Falſa eſt enim vulgaris opinio, quæ docet,
Conſtantini Magni Vicennalia anno præcedenti
Nicææ exhibita, currenti Romæ repetita fuiſ-

—

ſe. Ut enim in Dillertatione Hypatica oſtendi,

nullus ex Cæſaribus aut ex Imperatoribus De-
cennalia aut Vicennalia ſemel edita iterum re-
præſentavit. Quòôd ſi id à Conſtantino Magno
factum eſſet, non dubium, quin multi hac in
re eum imitati eſſent; & tamen nullum ſimilis
repetitionis in tota Antiquitate veſtigium extat.

Numiſmata, quæ apud Cangium V. C. in Fami- 5X 0 IV.
liis Byzantinis extant, in quibus hic Impera- An., Ch. 326.
tor cum Conſulari habitu viſitur, Votaque Vi-
cennalia exprimuntur, hoc anno cuſa; ea verò,
in quibus ſine illo ſculpitur, ad Vicennalia Ni-
comedienſia, referenda.
Obiit ſanctus Alexander Epiſcopus Alexan- III.
drinus die VXII Bermudæ, die Lung, inquit Athanaſius
Auctor Hiſtoriæ Patriarcharum Cophtitarum, S koge hz
qui Baronii tempore non extabat, id eſt, die
decima ſeptima menſis Aprilis, qui hoc anno
cum feria ſecunda concurrebat, feſtum tamen Baron num.
ejus die X XVI Aprilis, quo Henſchenius ejus I. & ſeqq.
elogium hiſtoricum exhibet, celebratur; ſive
quia eo die ordinatus fuerat, ſive ob aliquam
ejus Tranſlationem. Divus Athanaſius Alexan-
dri ſucceſſor in Apologia ſecunda, & Theodo-
retus in lib. . cap. 26. tradere videntur, eum mor-
tuum eſſe poſt menſes quinque à Concilio Ni-
cæno abſoluto. Sed ſignantiùs tempus exprimit
Auctor Libelli Synodici in Synodo Cæſarienſi,
dum ait: Alexandro Papa Alexandriæ, quinto
poſt menſe, quàm Nicaäu domum reverſus eſſet, ad
Dominum digreſſus, Athanaſßius Præſalatum me-
ritò accepit. Quo pacto Alexander in ſuam Ec-
cleſiam initio hiemis pervenit, & die XVI
Aprilis defunctus eſt. Quæ Athanaſii laudati
ſententia fuiſſe videtur. Hæc enim ejus ver-
ba: aν wern ve oοo „ . ee
α πι αe Eνο ⅓s TXατποριν, id eſt, nondum
quinque menſes (ſcilicet ab adventu Alexandri
in Eccleſiam ſuam) præterierant, chm Alexander
mortem obiit. Quod eò magis dicendum, quòd
Divi Athanaſu ordinatio nonniſi ſub hujus anni
finem peracta eſt; cùm anno trecenteſimo ſe-
ptuageſimo tertio die ſecunda menſis Maii ad
Deum migrarit, &, ut teſtatur Cyrillus Ale-

xandrinus, annos quadraginta ſex integros ſe-

derit. Quare non dubito, quin ea ordinatio V
Kalend. Januarii, uti ad genuinum Bedæ Marty-
rologium additur in Manuſcripto Eccleſiæ Va-
ticanæ Sancti Petri, die videlicet XXVII
menſis Decembris, ſancto Joanni Evangeliſtæ
ſacra, facta ſit, & huc uſque Sancti Athanaſii
initium hujus anni principio perperam conſi-
gnatun fuerit, prætermiſſa vacatione Sedis per
aliquot menſes, cujus cauſa fuiſſe videtur fuga
Athanaſii.
Nam ut ait Sozomenus lib. 2. cap. 17. Ete- IVv.
nim Athanaſius ipſe fugam paraviſſe dicitur, & §. Athana-
per vim ab Alexandro coactus eſſe ut Sacerdotium Wii
ſuſciperet. Cujus rei teſtis eſt Apollinaris Syrus, tum.
ita dicens: Poſt hæc verò impietas bellum in-
ferre non ceſſat. Sed primum contra beatum bu-
jus viri (Alexandri nempe) doctorem armature
& hic tanquam filius patri adjutor aderat. Dein-
de verò contra hunc ipſum, tunc cum ad Epiſco-
patüs ſucceſſionem venit, fug quidem diu mul-
tumque uſus. Quid manifeſtius? Vita Sancti
Athanaſu, quæ linguâ Gallicâà nuper ſcripta
eſt ab Hermantio Doctore Sorbonico, & à Pa-
pebrocio in Tomo I. Sanctorum menſis Maii
linguà Latinâ, ex variis à nobis in medium
afferendis non parum illuſtrari poterit.
Divus Epiphanius hæreſi LXVIIIait, Epiſ- “ 1
coporum Synodum ad ordinandum Achanaſium , Srgogi.
congregatam fuiſſe, quod verum eſſe non du- raiaar l-
bito; cùm Patriarchæ in Synodo Epiſcoporum liti.
ordinari ſoliti eſſent, & tamen in Collectioni-
bus Conciliorum nulla hujus Synodi mentio.
Poſt mortem Patriarchæ, ut notat Valeſius in
Obſervat.

uria
nſ
ordina,
nem
can ſua
bittehe

Bamann
320

Mlein
ſena
lat narc
mul c,
rata,

ches.

In.
banaſes
oe

andrie,

W um.
⸗

6

1.
§. Athané⸗
ſus fagit
Eyiſcope:
1, te
⸗
2
.
4*

.

i⸗ zumuarthe
. 5 5 ynulli
U⸗ ordinari N

An. Ch. 326

di causâ; quò & illius ſepultura, & hujus ordi-
natio eſſet illuſtrior. Ita Joannes Chryſoſto-
mus, ſic ante illum Nectarius, & reliqui ferè
poſt illum Epiſcopi Conſtantinopolitani in Sy⸗
nodo Epiſcoporum ordinati leguntur, ut vide-
re eſt in Annalibus. Simul autem atque ordi-

nati fuerant, Synodicas literas mittebant ad re-

liquos Patriarchas, quibus & ordinationem
ſuam illis nuntiabant, & Fidei ſuæ formulam
exponebant, poſcentes ut ab illis viciſſim lite-
ras pacificas ſeu communicatorias acciperent.
Quin & Epiſcopus Romanus poſtquam ad Pon-
tificatůs apicem evectus fuerat, ejuſmodi lite-
ras ad reliquos Patriarchas Collegas ſuos mitte-
re conſueverat, Fidem ſuam eis exponens,
petenſque, ut eorum precibus & conſilio ad-
2 juvaretur. Hujuſinodi extat epiſtola Gregorii
Papæ ſcripta eodem exemplo ad omnes Pattiar-
chas, in libro primo ejus Epiſtolarum.
VI. Duæ ſimul mittebantur epiſtolæ Synodicæ.
Patriarche Nam & Epiſcopi, qui ad ordinationem novi Pa-
hoß ſesm triarchæ convenerant , Synodicam ſuo nomine
aem G' n. Ad omnes Patriarchas epiſtolam ſcribebant, quæ
cam ſuam Patriarchæ recèns ab ipfſis ordinati præconium
wittebant. Continebat: & is qui creatus fuerat P'atriarcha,
Synodicam ſuam ſeorſim mittebat ad reliquos
Collegas ſuos. Cujus rei illuſtre exemplum ha-
bemus in Epiphanio Patriarcha Conſtantinopo-
licano. Nam cùm Epiſcopi, à quibus ordinatus
fuerat Patriarcha, Synodicam ſuam ſcripſiſſent
ad Hormiſdam Papam, ipſe peculiarem Synodi-
cam ad eundem Hormiſdam per Legatos ſuos
direxit. Ac prior quidem illa proprié Synodica
fuit, quippe quæ à Synodo ſcripta eſſet, & præ-
fixa haberet nomina omnium Epiſcoporum, qui
Synodo interfuerant, præterquam ipfſius Epi-
Baron,anno phanii. Poſterior verò nonnili impropriè Syno-

320, dica dici poteſt. Utraque harum epiltolarum
habetur in Annalibus.
VII. Illud præterea ibidem Valeſius obſervat, Le-
Miſarum gatos Patriarcharum, qui Synodicas literas de-

Plennis d ferebant, und cum Patriarcha, ad quem miſſi
Feri ves fuerant, ad altare procedere, & Millarum ſo-
brata. lennia celebrare ſolitos eſſe, quod indicium erat
mutuæ inter Patriarchas communionis. Qujus
rei habemus teſtimonium Liberati Diaconi, qui
in cap. 18. Breviarii, de Miſeno & Vitale Lega-
tis Eccleſiæ Romanæ ad Acacium Conſtantino-
politanum Epiſcopum ita ſcribit: Iium eſt Con-
Rantinopolim. Et ſupradidti Epiſcopi in cuſtodiam
ſunt redacti, chartis ſublatis, ne Catholicis, qui-
bus ſoriptum fuerat, redderentur. Quos iterum
Acacius poſt hæc de cuſtodia ejiciens, ſecum fecit
procedere, ut quaſi confirmato Petri Sacerdotio
dimitterentur; ubi verbo procedere Liberatus
intelligit Miſſarum ſolennia celebrare, ut liquet
ex altero teſtimonio Gregorii Magni in epiſtola
3I. lib. 6. ad Eulogium Alexandrinum, & Ana-
ſtaſium Antiochenum Epiſcopos. Denique ipſi
Patriarchæ, ſi fortè in unum conveniſſent, Miſ-
ſarum ſolennia ſimul celebrabant. Sic, impe-
rante Baſilio Porphyrogenito, Agapius Archie-
piſoopus Selenciæ en Syria, fattus Hieroſolymorum
Patriarcha, chm Conſtantinopolim veniſſet, Miſ-
ſarum ſolennia celebravit una cum BPatriarcha
Conſtantinopolitano Nicolao, & cum Jacra Syno-

in Annales C. Baroni. 41 o
5 C. IV. Obſervat. Eccleſiaſt, ad Socratem & Sozome- Ado, ut legitur in libro 4. Juris Græco-
num lib. 3. cap. 14. multi tam Metropolitani, pag. 294. Plura hac de re Valeſius.
quàâm Provinciales Epiſcopi ad Patriarchalem
Eccleſiam conveniebant, tum funeris celebran- I. Codicis Theodoſiani De Heæreticis privilegia Haretici ca-
di, tum Patriarchæ in mortui locum ſubſtituen- Clericis conceſſa ad Catholicos ſolos pertine- eluſi à pri-

Romani S C. I .
. An. Ch. 326.
Ad num. XVI ad X X X Conſtantinus L. vI11I.

5

tc, non verò ad Heæreticos & Schiſmaticos de- vilegiis Cle-
claravit; quæ Lex, ut rectè conjecit Baronius,“ coeahin
ſpectat ad Arianos & Meletianos, quod ipſa ra-
tio temporum ſuadet; ſuperiore enim anno
utrique in Concilio Nicæno damnati. Deinde
conjunctio utrorumque, puta Hæreticorum &
Schiſmaticorum, hic ſpectanda eſt. Nam Ale-
xandro Epiſcopo Alexandrino mortuo „Mele-
tiani Eccleſias rurſum turbare cœperunt, ut li-
quet ex Athanaſii Apologia 2. & Sozomeno
lib. 2. cap. 20. & ab Euſebio Nicomedienſi ille-
cti in ſocietatem cum Arianis coĩere, de quo
præter Athanaſium videndus Epiphanius hæreſi
68. quæ eſt Meletianorum, Athanaſius, qui
ipſo anni currentis fine Alexandro ſuffectus
fuerat, ab his apud Imperatorem Conſtanti⸗
num variis criminibus apperitus eſt, & Athana-
fius viciſſim apud Imperatorem in Hæreticos
& Schiſmaticos ſeſe extulit, ipſomet Imperato⸗
re pacis nequicquam auctore & ſuaſore, ut Eu-⸗
ſebius in lib. 3. de Vita Conſtantini ſoripſit. Hac
Lege, inquit Gothofredus in ejus Commenta-
rio, apertê refutatur Arianorum & Meletiano-
rum mendacium apud Epiphanium heæreſi 682
quod etiam tantò poòſt reponit Philoſtorgius
lib. 2. cap. i. qui ſparſere, Conſtantinum poſt
Concilium Nicænum opinioni Arii jam faviſſe;
Arianiſque & Meletianis conceſſiſſe uti ſepara-
tim in cœtum coirent. Quam calumniam alio-
quin revincunt ipſæmer Conſtantini lireræ
apud Athanaſium Apologia 2. & Lex citata.
Præterquam quòd Athanaſius in epiſtola ad So-
litarios, Epiphanius hæreſi 69. & Theodoretus
lib. 2. cap. 5. diſertè teſtantur, Conſtantinum ſem-
Per in Fide integra integrum manſiſſe.
Lege 2. Cod. Theodoſ. De Hereticis hoc an- 1X.
no data, Novatianis ſuas Eccleſias; ſuaque Lex advere
Cœmeteria Conſtantinus reliquit „at non etiam ſus Novas=
eas quæ ad Eccleſias Catholicas aliquando & tianos.
ante Schiſma, quod jam per annos circiter Baron. num
LXXX durabat pertinuerunt; cùm alids Hæ- xVII.
retici Eccleſias fabricare vel habere vetarentur.
Rationem ſimul & occaſionem præmittit his
verbis in ea Lege Conſtantinus: Novatianos non
comperimus Ppraædamnatos, at iis, qua petiverunt,
minime largienda crederemus. Nempe inquie-
tare hoc tempore Novatianos nonnulli inſtitue-
rant, verùm illi conqueſti apud Cenſtantinum
ſibi ſua relinqui petiere, neque enim ſe prædam-
natos, ita ut ſua ſibi non relinquerentur. Et fidem
habuit Novatianorum allegationi Conſtantinus,
cùm dicat, Novatianos non comperimus prædamna-
tos. Quæ impoſtura videtur, quâ Conſtantini cir-
cumventa religio. Baronius ait, Novatianos fortè
non fuiſſe prædamnatos ut Hæreticos, ſed ut
Schiſmaticos. Sed verius eſt quod idem mox fa-
tetur, Novatianos inter Hæreticos jam cenſitos,
& ſic damnatos. Atq; etſi ut Schiſmatici tantàm
damnati fuiſſent, an ideo minus prædamnati? An
ideò minùs his Eccleſiæ ſuæ detractæ, hiſve coe-
uadi libertas facta à Conſtantino? Quare Gotho-
fredus in hujus Legis Commentatio vocem præ-
dumnatos attendi vult, & illa potiùs continuo
filo ita legi, prædamnatos, ut, &c. Nempe non
negat Conſtantinus, antea damnatos Novatia-
nos, verùm ita damnatos, adeo exoſos, ut pro-
pterea

418

Sg& C. IV. pterea his ſua adimi debeant: Prædamnatos igi-
An. Ch. 326. tur, ut, &c. id eſt, tam atroci antea ſtilo &
ſententiâ confoſſos, ut ad Hæreticorum alio-
rum inſtar & exemplar revocandi ſint.
X. Hinc Sozomenus lib. 2. cap. 32. Hæretico-
Novatiano- rum comparationem inſtituens, diſertè ait, No-
rum ſu . . — .
Comkaatino atianorum aliam & meliorem ſub Conſtantino
melior fuir Magno fuiſſe conditionem, quàm aliorum Hæ-
conditis reticorum, in quos neque Lex Conſtantini exer-
quàm alio- cita fuerit. Quare ait, Novatianos, tum quèd
rum hareti- duces probos conſecuti eſſent, & circa Divina,
coram. Fidemque, eadem cum Eccleſia ſentirent, non
multum incommodi ex ſuperiore Conſtantini
Lege tuliſſe: partimque Imperatorem, qui ſub-
ditis ſuis non tam exitio, quàm terrori eſſe in-
ſtituiſſet, de Legis ſeveritate aliquid ultro re-
miliſſe: partim Aceſium hac tempeſtate Nova-
tianæ ſectæ Epiſcopum Byzantii, quòd' ob vi-
tæ integritatem Imperatori charus eſſet, Eccle-
ſiæ ſuæ præſidio fuiſſe. Hoc igitur eſt, quèd
nunc Conſtantinus ait, ſe non comperiſſe Nova-
tianos ab Eccleſia adeò priùs damnatos, ut
æqua cum ceteris lege & ſeveritate, puta Ca-
taphrygibus, Valentinianis, Marcionitis, ha-
bendi videantur: quidquid ipſe ad terrorem
otiùs antea conſtituiſſet. Nam hæc cauſa pro-
culdubio eſt, inquit Gothofredus in hujus Le-
gis Commentario, non quam Sozomenus pu-
tat, cur in illa, quam memorat, Conſtantini
Conſtitutione, nulla Arianorum mentio fiat.
XI. Et proinde nullus dolus malus hac parte in
Nvatiano-. Euſebio, ubi de Vita Conſtantini agit, putan-
Ron 5 is dus eſt, quaſi ex ea Conſtitutione Arianorum
pacatus fuit. nomen ſuppreſſerit; quod tamen Baronii judi-
cium eſt. De NWovatianorum ſtatu Romæ paca-
to uſque ad Innocentium hujus nominis pri-
mum, hunc egregium Socratis locum lib. 7.
cap. II. indicat Gothofredus: Etenim, inquit So-
crates, ad id uſque temporis Novatiani Romæ plu-
rimum floruerant, cum multas ibi Eccleſias poſſi-
derent, & maximan populi multitudinem in eis
colligerent. Antea cap. 9. Socrateés ſcripſerat:
Anaſtaſium deinde excepit lIanocentius; qui qui-
dem primus Novatianos Komæ degentes perſequi
cœpit multaſque eis Eccleſias ademit. Porro Impe-
ratores annis Vicennalibus & id genus feſtis de-
ſtinatis Leges in Eccleſiæ favorem emittere ſo-
litos, multis exemplis liquet.
XII. A num. NXN N NX ad LXVI. Extructæ & variæ
Martyrium Eccleſiæ à Conſtantino ſuorum Vicennalium oc-
Hieroſoh- caſione, & inprimis nobiliſſimum Keſurrettio-
mitanum, & „is Templum in Palæſtina. Valeſius in calce
Anaſiaſis ts Templum in Palæſtina. Valetius in calc
unica Baſili- Notarum ad Euſebii Hiſtoriam ſubnectit epi-
Ga, non ua. ſtolam ad amicum ſcriptam, de Anaſtaſi S
Martyrio Hieroſolymitano, in qua refellit Sir-
mondum, qui exiſtimavit, Conſtantinum M.
diverſis in locis Baſilicas duas erexiſſe: unam
in loco Paſſionis, quæ Martyrium & Crux di-
ca eſt: alteram in loco Reſurretionts, quæ
Anaſtaſis & Dominicum dicebatur. Nam uni-
cam Baſilicam à Conſtantino M. Hieroſolymis
ædificatam eſſe produnt non tantùm Euſebius,
tum in Oratione de Laudibus Conſtantini, tum
in lib. ʒ. & 4. de ejus Vita; ſed etiam Socrates
in lib. I. cap. 13. Soꝛomenus, Auctor Itinerarii
Hieroſolymitani, Eucherius in libello de Situ
urbis Hieroſolymitanæ, & Antonius Martyr in
Itinerario. Neque obſtat, quòd Hieronymus
in epiſtola ad Pammachium dicat : Càam de
Aunaſtaſi pergeretis ad Crucem. Nam idem pror-
ſus eſt, ac ſi dixiſſet, cm de Monumento per-

Critica Hiſtorico-Chronologica

geretis ad Golgotha, in quo erat rupes Crucis. S C. IV.
Hieronymus quippe paulèò antè Sepulchrum An. Ch. 326.
Domini appellaverat, quam ibi Anaſtaſim dicit.
Interdum tamen Anaſtaſis ſtri Ctiùs ſumitur, &
ſeparatur à Martyrio ſeu Baſilica Conſtantini: ac
pro Sepulchro Domini, ſeu potiùs pro ædicula
Sepulchro ſuperſtructa ponitur, ur videre eſt
apud Hieronymum & Eucherium. Qua de re
plura Valeſius citatus.
Cùm verò Conſſlantinus in epiſtola ad Ma-
carium Epiſcopum Hieroſolymitanum, quam
refert Euſebius lib. 3. de Vita Conſtantini cap.
31. dicat, ſe Baſilicæ illius excitandæ negotium
Draciliano Agenti vices Præfectorum Prætorio
commiſiſſe, & præſenti anno ad Dracilianum di-
recta ſit Lex I. Cod. Theodoſ. De Hæreticis, de
qua ſuprà, & anno præcedenti Lex 1. ejuſdem
Codicis De uſuris, ad Dracilianum Agentem Vi-
cem Præfecti Prætorio inſcribatur, liquer, hujus
Baſilicæ ædificationem rectè hoc anno conſigna-
tam eſſe. Hanc porro Keſurrectionis Eccleſiam
anno ccCXXXVTricennalibus Conſtanrini M.
inſignito dedicatam infrà videbitur, multiſque
exemplis patebit, Eccleſias, quæ in Quinquen-
nalibus v. g. conſtrui cœperant, in Decennali-
bus vel id genus feſtis dedicatas eſſe, id eſt, poſt
quinquennium aut poſt decennium.
Eodem quoque anno matrem Helenam, mulik XIV.
rem Divino ſenſu praditam, coronavit Conſtanti- Helena obit.
nus, & ut Imperatrix monetam ſuo charalctere
cuſam diſtribueret, donavit, inquit Theophanes Baron. num.
de rebus anno præcedenti geſtis loquens. Ut?!Ne⸗
enim in Diſſertatione Hypatica dixi, mattes,
uxores & ſorores Imperatorum Auguſtæ in Vi-
cennalibus & id genus feſtis de more nuncupa-
tæ. Helenæ porro obitus hoc anno contigit, ut
recte notat Theophanes citatus. Quod etiam
oſtendit Conſulatus Flavii Valerii Conſtantini,
Conſtantini Magni fratris, anno ſequenti ge-
ſtus. Cùm enim Helena nepotes ſuos Conſtan-
tini M. liberos ſummo amore proſequeretur id
ante omnia providit „ne quis ex Conſtantii li-
beris, Conſtantini fratribus, Imperium eis ſub⸗
riperet. Quare illos velut exules quoad vixit,
ſemper detinuit, nunc Toloſæ in Gallia, ut
ſcribit Auſonius, nunc Corinthi, quemadmo-
dum prodit Julianus in epiſtola ad Corinthios,
cujus fragmentum extat apud Libanium in Ora-
tione pro Ariſtophane Corinthio pag. 217. ubi
Libanius teſtatur, Helenæe conſilio & noverca-
libus odiis Conſtantium Juliani patrem hàâc &
illac traductum fuiſſe. Cùm itaque Conſtantinus
Conſtantini M. frater, ut Zonaras prodit, anno
ſequenti Conſul proceſſerit, non dubium, quin
oſt matris mortem, hunc in frattem honorem
Conſtantinus M. contulerit.
Denique Helena Romæ obiit, ut Euſebius XV.
docet, idque inter filii ac nepotum complexus, Idque in
die X VIII Auguſti. Conſtat enim ex Chrono- srbe Rom.
logia Codicis Theodoſiani, Conſtantinum M.
hujus anni initio conſtitiſſe in Thracia vel in
Macedonia Heracleæ, ubi III Nonas Feb. data
Lex 2. De cuſtodia reorum, inde in Pannoniam
profectum eſſe, ubi Sirmu Idibus Martuis dedit
Legem 1I. De integri reſtitutione. E Pannonia in

Italiam venit, & Aqnileiæ menſe Aprili Legem
emiſit, Si quis cam cujus tutor. Dein Mediola-
num profectus, ubi menſe Julio Lex 3. De falſas
moneta, emiſſa. Hinc Romam eodem menſe
Julio pervenit, ibique Vicennalia magnificè
edidit, teſte Hieronymo & Idacio in Chronicis,
. quæ

XIII.
Ea Baſilica
hoc anno
conſtructa.

1
Cuke
M don
4ℳvent

Baron,
DII.

XV
Malen
le
1e. .

II.
lliea
n.
tdte.

XIV.
eleng obit.

Kcanum.
IM-

S ☛ —⏑ —

XV.

, rte Romd-

5,
gas

in Annales C. Baronũ.

5Æ½ C. IV. quæ in diem XXV Julii Conſtantini M. nata-
An. Ch. 326. ſem incidebant. Data ibidem Lex 3. De infir-
mandis his, quæ ſub Tyrannis, VIII uar jul.
Hinc & recitata in Palatio, Conſtantino ſcilicet
præſente, menſe Auguſto, Lex 3. De bonis va-
tantilus, eodemque menſe Auguſto Romæ He-
lena mortua & ſepulta. Quæ omnia Gothofredo
in eadem Chronologia rect obſervata; qui ad-
dit, falli eos, qui alio quàm currenti anno He-
lenam mortuam volunt, hancque Conſtantini
Magni Romæ moram ultimam eſſe, quæ Sena-
tum Populumque Romanum ei inconciliavit,
propter eradicandæ videlicet in ea ſuperſtitionis
Gentilitiæ ſtudium, hincque ornamentorum ex
urbe Roma poſtea tranſlationem, & populi Ro-
mani in eum convicia, de quibus Libanius Ora-
tione 1z. ad Theodoſium pag. 412. Conſtantinus
Romà, ubi conſtiterat trimeſtri ferme, Julio,
Auguſto, Septembri, in Pannoniam reverſurus
Spoletum venit, ubi ab eo data Lex 2. De Heære-=
ticis, indeque in Pannoniam, ubi data ab eo
Sirmii Lex I. De jure Eſei, pridie Kal. Jan. ulti-
mo ſcilicet hujus anni die. .
xVI. Dies, quo Conſtantinus Romam hoc anno ad-
Conſtantini ventavit, notatus videtur in Kalendario Lambe-
. Rowem ciano, in quo ad XII Kalend. Auguſti legitur,
advenegt A DVENTuIS DIVI. Idem tempus indicat Zo-
Baron. num.ſimus lib. 2. pag. 865˙. & 866. ubi Conſtantini
AXKε .. moram Romæ in diem, quo Tranſvettio Equi-
tum in Capitolium, ſeu Probatio Equitum Ro-
mæ celebrabatur, incidiſſe, nuncupatis verbis
prodit. Qui dies erat IDus Jur1, ut ex Livio,
Valerio, Plutarcho, Plinio, & Auctore de Vi-
ris IIluſtribus conteſtatiſſimum eſt. Immo in
præfato Kalendario temporibus filiorum Con-
ſtantini M. ſcripto ad Idus Julias habetur, Ecurr.
R. PROB. id eſt, Equitum Komanorum Probatio.
Hinc Lex 3. Codicis Theodoſiani de infirmandis
hbis, quæ ſub Vyrannis, dicitur dat. VIII I. Jul.
Romæ, & Lex 4. ejuſdem tituli dicitur dat. Id.
Jul. ipſo nempe die Tranſveltionis, quæ Vicen-
nalium Conſtantini occaſione geſta eſt. Auctor
Chronici Alexandrini ſub Januarii & Juſti Con-
ſulatu anno cccCxXxxXVIII hæc refert, quæ ad
præſentem annum revocanda eſſe contendit Go-
thofredus in Commentario præfatæ Legis k.
De infermandis his, quæ ſub Tyrannis. His Coſſ.-
Conſtantinus landatiſſimns Imperator Komàâ pro-
Fectus, & Nicomediæ Bithyniæ Metropoli moratus,
ſæpeque Byzantium profeltus primum Bycantii
murum inſtaeravit, magnamque partem ad ve-
terem murum adjecit, novum jque cum eo conjun-
xit, urbemque ipfam Conſtantinopolim dixit; po-
ſteaque alia ædificia à Conſtantino ibidem con-
ſtructa ait. Verùm, cùm ſub hujus anni finem
Conſtantinus Sirmii fuerit, ut cum ipſomet Go-
thofredo ſuprà obſervavimus, quomodo hoc
anno vel Byzantii vel Nicomediæ eſſe potuit?
Immo neque anno ſequenti Conſtantinus Nico-
mediæ aut Byzantii fuit, ut eo anno videbimus.
Quare Auctor Chronici Alexandrini hac in re
non redarguendus, eaque narratio cum anno
ccCCXXVIII copulanda, ut rectè præſtiterat
ipſemet Gothofredus in Chronologia Codicis
Theodoſiani.
XVII. Auctor Chronici Alexandrini ſub anni ſe-
aleno⸗ olis quentis Conſulibus ait: Conſtantinus inſtauratas
cor 2. Drepani urbe in Bithynia ad cultum Sancti Lu-
Baron. num. / Martyris illan à matre ſua Helenopolim
vIII. nuncupavit, donata civitati in Martyris hono-
rem, quo uſque patet ante urbem proſpectas, im-

419
munitate vectigalium ad hodiernum nſque diem. §s *. C. IV.
Helenopolim etiam Hieronymus in Chronico An. Ch. 326.
anno ſequenti conditam ſetibit, ideoque & poſt
Helenæ mortem, & in Quinquennalibus Gon-
ſtantii Cæſaris. M
Euſebius Qæſarienſis Epiſcopus Hiſtoriam Ee XVIII=
eleſiaſticam hoc anno publicavit. In capite enim Euſebins
ultimo poſtremi libri, narrato Licinii interitu, Hiſteriam
qui anno præcedenti contigit, ait Cbnſtantinn; Eins Esese
vir omnibus Religionis virtutibut ornatus, & Vi-
dtor Maximus; und um ſilio Eriſpo Caſare Deo
chariſſimo, & patri nndequaque Rimillimo, Orien-
tem ſuum recepit; & Imperium Romannm, ſicut
olim fuerat, in unnm corpus redegit. Quare, cùm
CGriſpus currenti anno à Gonſtantino patre occi-
ſus fuerit, uti ſuo loco oſtendi, Euſebius ante
præſentem annum Hiſtoriam ſuam in Oriente
publici juris non fecit; ſaltem antequam de hu-
jus cæde in Occidente patrata, nuntium in Pa-
læſtinam, ubi is Hiſtoricus agebat, perveniſſet.
Nam tantùm abeſt, ut de Cr⸗ſpo jam mortuo ita
locutus eſſet Euſebius, ut nequidem illius mes
miniſſet; cùm in Oratione in Tricennalibus
Conſtantini habita cap. 3. de aliis tribus Con-
ſtantini liberis mentionem faciat „ de Criſpo
verò à patre peremto taceat; quod etiam ſilen-
tium ſervat in Vita Conſtantini lib. 4. cap. 40.
quando de Conſtantini filiis ſermonem haber.
Ex quibus deducitur primò;, Hankium in li- XIXS=
bro de rerum Byzantinartum Scriptoribus Græcis Varii errore⸗
Parte 1. cap. I. hallucinarum, quando Euſebium D ſai
Hiſtoriam ſuam ante Nicænam Synodum in lu- auaz
cem emiſiſſe tradit. Secundò, hallucinatos etiam 1ats
eos, qui Criſpi mortem anno præcedenti conti-
giſſe ſcripſere. Tertiò, audiendos non eſſe Va-
ſium, qui in Diſſert. quam de Vita && Scriptis
Euſebii compoſuit, putat, Hiſtoriam hanc
aliquot annis poſt Concilium Nicænum eſſe
abſolutam: Blondellum, qui anno circiter
CCCXXX editam autumat in Apologia pro Hie-
ronymi ſententia de Epiſcopis & Presbyteris,
ſectione 1I. cap. 19. & Dallæum, qui eodem anno
eonſcriptam cenſet lib. I. de pſeudo-epigraphis
Apoſtolicis cap. 4. Mors enim COiſpi, quæ poſt
annum cccxXXVI differri nullatenus poteſt, eos
rum errorem manifeſtum reddit. Præterquam
quèòd Paulinus Epiſcopus Tyri, cui decimum
librum dicat Euſebius, anno cc cCxxVIIIoObiit;
ut infrà videbitur. Hiſtoriam autem illam occa-
ſione Vicennaliorum Romanorum Conſtantini
hoc anno publicavit, quod indicat Gennadius
in libro de Scriptoribus Eccleſiaſticis, ubi de
Theodoreto loquens ait, incepiſſe eum à fine
librorum Euſebii, id eſt, à Ficennalibus Con-
Rantini, à Vicennalibus nempe Nicomedien-
ſibus. Sed, cùm in ea Hiſtoria Chronicon ſuum

citer & corrigat, liquet, anno præcedenti

Chronicon, currenti verò Hiſtoriam in lucem
emiſſam.

ANNO PERIODIGRESCO-ROMAN ℳ₰ 5820. Olymp. 476
an. 3.

O 28 A. D5. P. 26. Mart. Indict. 15. ſecundm
. B .„
Jzsu CHRISTI 327. Olympa7s.
SILVESTRI PAP I4. Anno Urbi⸗
1080.

CONSTANTINI IM Pp. 22.

Num. I ad VIII. Coſſ. Flavius Valeriss I.
Conſtantinus, & Maximus: qui Conſtan- Conſules.
tinus, vel filius alterius Conſtantini fratris Con-=
Krantini

4²⁰

5 C. IV. ſtantini Imperatoris, ut credit Onuphrius, vel
An. Ch.327: ipſemet Conſtantini frater, ut Zonaras tradit.
De hoc Conſulatu pluribus egi in ſecunda parte
Diſſertationis Hypaticæ cap. 13. Baronius pro-
ponit hoc anno Gonſtantinum Cæſarem I V &
Maximum; ſed perperam, ut anno cccCXXIX

videbimus.
11. Conſtantii Cæſaris Ouinquennalia hoc anno
Biaznen- peracta, Conſtantini Gonſulatus indicare vi-
nalia Con-

. detur.
antii Caſa⸗ K†.: .
1 Arius hoc anno ab exilio revocatus fuit. Hunc

III. enim à Conſtantino relegatum fuiſſe oſtendimus
Arius exilio anno cc cxXV,num. XX X. Rediit autem an-
ſolutus. tequam Euſebius & Theognius in exilio adhuc
Bc. agentes libellum ſatisfactionis à Socrate lib. 1.
cap. I4. recitatum, quemadmodum & à Sozo-
meno lib. 2. Cap. 16. miſiſſent Epiſcopis, ut ibi-
dem diximus num. XXVII & ſeq. Præterea
Philoſtorgius lib. I. cap. ultimo dicit, Secundum
& Euſebium tribus menſibus poſt Synodum exaltis
relegatos eſſe: & lib. 3ʒ. cap. 7. teſtatur Euſebium,
Marim, & Theognium poſt biennium Conſtan-
tini Imperatoris juſſu ab exilio revocatos. Quare
hi poſt Arium exilio ſoluti. Verum non eſt quod
Baronius ſcribit, Euſebium & Theognium anno
cCCXXX ab exilio rediiſſe, quod ideo Sponda-
nus in Epitome prætermittendum cenſuit. Tres
annos, quibus Arius in exilio fuit, incomple-
tos fuiſſe, manifeſtum facit Synodus Antioche-
na, hoc anno vel ſequenti adverſus Sanctum
Euſtathium Epiſcopum Antiochenum congrega-
ta, in qua is ab Euſebio Nicomedienſi ſociiſ-
que, falſis impoſitis criminibus, depoſitus fuit.
Baronius eam Synodum in annum CccXT con-
jecit; ſed, ut eo anno dicetur, per hæc tempora
celebrata fuit. Hæc exilii ſolutio videtur effectus
Quinquennalium Conſtantii Cæſaris. Quemad-
modum enim Donatiſtæ in Quinquennalibus
Criſpi & Conſtantini junioris Gæſarum exilio
liberati ſunt, ut ſuo loco dixi, ita Arius ejuſque
conſortes in Quinquennalibus Conſtantii Cæ-
ſaris eorum fratris.
IV. Arius porro ab exilio revocatus eſt, eo pror-
Quo padto ſus modo, quo FEuſebius ac Theognius, miſſo
d 3 „. ſcilicet ad Epiſcopos ſatisfactionis libello, cùm
gatus. rogaſſet Epiſcopos, qui in Comitatu erant, aut
qui vicini erant urbi Regiæ, ut pro ipſo apud
Principem intercederent. Quod colligitur ex
verbis, quæ in libello Euſebii & Theognii ex-
tant, ubi de Ario aiunt: Quando & eum ipſum
qui ob iſta accuſabatur, placuit reverentiæ veſtræ
bumaniter tractare, & ab exilio revocare. Cùm
igitur id Ario proſperè ſucceſſit, Euſebius ac
Theognius, quorum conſilio, ut videtur, Arius
libellum ſatisfactionis miſerat Epiſcopis, ipfſi
quoque idem tentarunt, pari ſucceſſu; quæ con-
jectura Valeſii eſt in Notis ad lib. 2. Sozomeni
cap. 16.
V. Philoſtorgius lib. 2. cap. 7. ait, Eaſebium, Ma-
W, rim & Theognium poſt triennium Conſtantini Im-
Arihie ſolasi. Peratoris juſſu ab exilio revocatos, Smbolum haæ-
reticæ Fidei edidiſſe, & quaquaverſum miſiſſe ad
everſionem Synodi Nicænæ: Alexandrum quoque
Epiſcopum Alexandriæ ab iiſclem depoſitum eſſe &
excommunicatum, eò quòd ad Conſubſtantialis Fi-
dem denuò reverſus eſſet. Sed & Euſtathium Antio-
chenſem Epiſcopum perinde ab iiſdaem depoſßitum
eſſe, cùm puellæ cujuſdam ſtuprum ac fœdæ libidi-
nis crimen ei objeciſſent. Inperator verò eum exi-
lio multavit, & in Occidentis partes relegavit.
Ceterm in hoc illegitimo Concilio Epiſcopos nu-

Baron. anno
330. n. ult.

Critica Hiſtorico Chronologica

mero ducentos & quinquaginta ſediſſe ſeribit, & S C. IV.
malorum omnium officinam illis fuiſſe Nicomediam. An. Ch. 327.
Philoſtorgius num. præcedenti dicit, Euſebium &
ſocios poſt biennium exilio ſolutos, hic verò poſt
triennium; ex quo intelligimus, hoc triennium
integrum non fuiſſe. Sed quod de Alexandro ſcri-
bit, ptorſus falſum. Quando enim Euſebius &
ſocii ab exilio reverſi ſunt, mortuus erat Ale-
xander & Athanaſius Eccleſiam Alexandrinam
regebat. Illud tamen verum, Fuſebium, Marim
& Theognium ab exilio reduces Orthodoxos
Epiſcopos perſequi cœpiſſe, & inter alios Atha-
naſium & Euſtathium. Sozomenus lib. 2. cap. 22.
narrat, Euſebium ac Theognium apud Con-
ſtantinum accuſaſſe Athanaſium, quaſi ſeditio-
num in Eccleſia auctor eſſet, multiſque in
Eccleſiam ingredi cupientibus aditum inter-
cluderet: Conſtantinum verò, cui cura erat
concordiæ populorum, ſcripſiſſe Athanaſio, at
nemo aditu Eccleſiæ prohiberetur: Euſebium, ut
eum è medio tolleret, Meletianorum operà ei cri-
men intendiſſe, quòd linearum tunicarum tribu-
tum Ægyptiis impoſuiſſet, & hujuſmodi collatio-
nem ab ipfisaccuſationibus exegiſſet. Baron ius hæc
quaſi diverſis annis geſta eſſent, recitat partim
hoc anno, partim anno CccCXXIX, in quo ma-
nifeſtè labitur & diſſentit ab Athanaſio, quem
tamen in omnibus ſequi ſe profitetur. Etenim.
Athanaſius in Apologia ſecunda, loco à Baronio
citato, ſtatim poſt literas Conſtantini & repul-
ſam Arii, crimina illa à Meletianis delata eſſe
ſcribit ad Imperatorem, ut obſervat Valeſius in
Notis ad lib. I. Socratis cap. 27. ubi tamen ma-
lè ea in annum CccCXXX conferenda cenſet.
Papebrocius die ſecunda Maü in Vita S. vI.
Athanaſii cap. 4. tardius hæc contigiſſe credit, Athanaſi
anno ſcilicet trecenteſimo triceſuno primo, ſed cauſa quo
perperam. Cùm enim Socrates lib. 1. Cap. 27. te- . agita-
ſtetur, Conſtantinum M. de præfata Athana-“
ſii cauſa cognoviſſe primùm Nicomediæ, ac mox Baron.num.
Pſammathiæ Nicomediæ ſuburbano; quod & 1v. & ſeqq-
ipſemet Athanaſius in Apologia ſecunda indi-
cat; & ex Auctore Chronici Alexandrini anno
cCCXXIV num. XXI citato conſtet, Conſtanti-
aum anno CCCXXVIII Ne/comediæ moratum
eſſe, apparet, præfatas calumnias eo anno Atha-
naſio fuiſſe intentatas; & quidem circa illius an-
ni initium: jam tum enim Conſtantinum Nico-
mediæ fuiſſe diſcimus ex Lege unica Codicis
Theodoſiani. De menſis olearus, Kalendis Mar-
tiis Nicomediæ data. Quare videtur ibidem eò
anno Conſtantinus Eccleſiam illam ædificaſſe,
de qua Euſebius in Vita Conſtantini lib. 3. cap.
5o. ut Gothofredus in Chronologia Cod. Theo-
dos. obſervat. Certê, cûùm ex ſubſcriptionibus
Legum Codicis Theodoſiani pateat, anno
CCCXXIXConſtantinum in Dacia, Pannonia &
Thracia; anno verò cαςX Conſtantinopoli
conſtitiſſe; neutro anno Athanaſii cauſa Nico-
mediæ agitari cœpta, quemadmodum nec anno
currenti, quo Conſtantinum Nicomediæ non
fuiſſe, ſubſcriptiones Legum Cod. Theod.
oſtendunt.
A num. VIII ad X VI. In Martyrologio „ „ ciie⸗
Romano ad diem XXVII Octob. Legitur: lior⸗n, M
Apud Indos Sanbti Frumentii Epiſeopi, qui ibi Ethiopiam
primnim captivus, deinde Epiſiopus à Sancto ecum Indis
Athanaſio ordinatus, Evangelium in ea Provpincia Orientali
propagavit, ubi Baronius in Notis habet: Vixit zenſense
iiſdem temporibus alius Frumentius Epiſoopu As- Juos Fru-
xameos in ADgypto, ordinatus à Sancéto Athana- mentios di-
ſio, ſtinguit.

VII.

IX.
4 1e lent,
denanty,

— —

Ind
rio/
Et
ſolo

4

zir.

VI.
hanaſi
4
no agita⸗
Aronmenui⸗
leqe

in Annales C. Baroni.

3† C. IV. ſio, confeſſione clarus; multa etenim paſſus eſt
An. Ch. 327. ab Arianis ob tuendam Catholicam kden ⸗ in
Jnem data epiſtola tyranni extat apud Athana-
hium in Apologia ad Conſtantium ſeu potius
epiſtola ad Tyrannos Auxumitarum. Hanc ſen-
tentiam Baronius, neque hoc anno, quò Fru-
mentii Apoſtoli Indiarum ab Athanaſio ordina-
ti, neque anno cccCLVI num. XVIII, &
XXIV, ubi Frumentii Epiſcopi Auxumita-
rum mentionem facit, retractavit, & præterea
Indiam citeriorem ſeu Æhiopiam, pro India
Orientali perperàm uſurpavit. Hunc Geogra-
phicum errorem Holſtenius in Notis ad Geo-
graphiam Sacram Caroli à Sancto Paulo ad pa-
ginam 267. num. VI egregiè refellit.

VIII. Ait itaque Holſtenius: Athanaſius in e iſtola
India cite- 4 . X. ..
rior £ a Epiſcopos Africanos pro Nicæno Concilio
thiopia adversùs Ariminenſes ſcri pta, Nicænam inquit,

ſolo nomine Spnodum noverunt etiam Indi, & quotquot apud
erunt. alios Barbaros Jant Chriſtiani: ubi eum Indos
hoſce ſupra Æhiopiam, aut ipſam potius
Zthiopiam intelligere, daubitari non poteſt;
Barbaros quoque non alios quàm qui extre-
mam Æthiopiæ oram accolunt: horum enim
regio propriè Barbaria Arriano „aut quiſquis
ejus Peripli Auctor. Tum Holſtenius num. VII:
&c. Fallitur, fallitque in hujus Indiæ nomine
& ſitu explicando Sc. Carolus à Sancto Pau-
lo) ſicuti etiam Baronius ad Martyrologium
Rom. die XXVII Ocob. Nam India illa ,in

quam Frumentius miſſus eſt à Sancto Athana-

ſio eſt «Æhiopia ſub Ægypto, cujus Metropolis
celeberrima fuit Auxumis; & ſic Indiam illam
Æ.thiopiæ finitimam vocat Socrates, quæ toto
Cœlo ab Aſiatica ſive Gangetica diſtat. Paulèò
Pòſt: Socrates totam hanc narrationem à Ruſi-
no accepit, ſed neuter Gangem nominat, ut de
Indis intra vel extra Gangem ſitis hic locus
accipi poſſit. Nam cùm interiorem Indiam ra-
tione citerioris appellent, interior hic neceſſa-
rio pro exteriore, ſive pro India extra Gan-
gem accipienda foret; quia Iadia extra Gan-
gem nobis citerior eſt: atque hoc abſurdum &
contta omnem veræ Geographiæ rationem. Ita-
que cùm citeriorem Indiam hic appellent eam,
quæ Æthyopiæ adhæret, in qua Bartholomeus
Evangelium prædicavit, quam Æthyopiam ſub
XÆXgypto eſſe nemo dubitavit, ( quia Rubrum
mare attingit, ad Adulin & oſtium Sinũs Arabi-
ci), India interior nulla alia intelligi poteſt
ræter Æhyopiam interiorem cujus Metropo-
erat Auxumis, quò antea nemo præconum
Chriſti penetraverat.
I1x. Scriptores antiqui, cüm de regionibus re-
Antigqui buſque longinquioribus obſcuriùs loquuntur,
Hic ſenten.- benigna interpretatione juvandi ſunt. Arrianus,
tia non ad⸗- 5 „ . 6 ipl 1
verſantur. alt quiſquis Auctor eſt, in Perip maris Rubri
uxumin octidui itinere ab Adulitico portu in
Mediterraneam Æ.thiopiæ remotam ſcribit.
Sanctus Heronymus etiam periculoſam & lon-
gam navigationem Rubri maris ad urbem Axu-
min deſcribit epiſt. I V ad Ruſticum Mona-
chum, ubi hactenus inſigni errore urbem ma-
ximam, pro urbem Arxumin „»vel Axumam edi-
tum legitur. Locus ille ad Rufini narrationem
intelligendam unicè facit. Adde quod ſuperio-
ris ſeculi navigationibus compertum fuit, San-
ctum T homam, non in Parthia ſolùm „& exte-
riori India; ſed in intima ultra Taprobanam
Evangelium prædicaſſe, ubi corpus ejus in Ma-
lapur oppido ad Gangeticum ſnum repertum
Tom. I.

421
fuit. Ita ut Frumentius horum Indorum Apo- S. C. IV.
ſtolus appellari non Poſſit. Ita docte Holſte- An. Ch. 327.
nius, qui in Notis ad Martyrologium Roma-
num etiam obſervat, ipſos quoque Æthiopas,
qui nunc Abiſſini dicuntur, ſe ſe Indos voca-
re, & Apoſtolum gentis ſuæ Frumentium agnoſ-
cere.
Fallitur tamen in eo quod aſſerit divum X.
T homam Apoſtolum in ultima India ultra Ta- D. Thomas
probanam inſulam martyrium feciſſe, & Chri- Mss'de
ſtianos vulgèò Sancti Thomæ appellatos origi- „i,, “ .
nem ducere ex hujus Sancti Apoſtoli diſcipulis. Wthiopia
Hi enim Chriſtiani origine Chaldæi ſunt, & marty-
utuntur Scriptura Sacra, linguâ Chaldaicâ ſcri- rium paſſas
Pta, quam etiam in Officiis divinis uſurpant. *on oſt.
Ortum itaque trahunt à Babyloniis & à Syriis;
& quemadmodum illi Sectam Neſtorianam
profitentur; quia Patriarcha Neſtorianus Ba-
bylonis olim Eccleſias non ſolàům in Æthiopia,
ſed etiam in Tartaria & in Sinarum regione
inſtituerat, miſſis in illas partes ſuæ ſectæ hæ-
reticis. Soliti ſunt enim Sectarii hoc plauſibili
nomine quod ſectatores Apoſtolorum exiſtant,
ſuos errores tegere ac velare. Fraus hæc Chal-
dæis ſeu Neſtorianis Indiarum Orientalium
percommodeè ceſſit adverſus Luſitanos, cùm
poſt varias ibidem relatas victorias, eos ut in
Eccleſiæ ſinum redirent adigere voluêre. Ma-
liapur urbs in qua Legendarii Sanctum Tho-
mam Apoſtolum deceſſiſſe tradunt „»Geogra-
phis veteribus incognita fuit. Ejus martyrium
apud Parthos & Medos, Indos etiam nuncu-
batos, contigit, & ſacrum ejus corpus Edeſ-
Jam translatum, ut teſtantur Rufinus, qui in
Syriam anno cccLIXXI profectus eſt, ibique per
annos XX permanſit, in lib. 2. cap.5. Socrates
lib. 4. cap. r4. Sozomenus lib. 6. cap. 18. & plu-
res alii his Hiſtoricis recentiores „ quibus ſuf-
fragantur varii Martyrologi, indeque Indiarum
Neſtoriani, qui ſan cti hujus Apoſtoli corpus
uſque ad ſeculum elapſum ſe ſe conſervaſſe ef-
futiere, validè confutantur. Quare Luſitani,
uti Oſorius Silvenſis Epiſcopus lib. 3. Rerum
Indic. quem Baronius anno LVII. num. CXIII.
& ſeqq. & Holſtenius citatus ſecuti ſunt parum
cautè Neſtorianis credidêre ; Cum in rebus ad
religionem ſpectantibus diffidendum illis fuerit.
Ceterum veriſſimum eſt quod retulimus ex XI.
Holſtenio, univerſam ſcilicet Æhiopiam ſu- Ethiopes ex
Pra gyptum ſitam Indiarum nomine olim Iadis Orien-
comprehenſam fuiſſe. His ſolum addo Philo- talibus ori-
ſtratum lib. 3. De Vita Apollonii cap. 6. Scribe- Sane 4
re Æthiopes ex Indis Orientalibus originem“
ducere, indeque .thiopia ab Antiquis India
vocata. Inſuper Lucianus in vita Alexandri
Pſeudo-prophetæ Pag. 492. prodit. Càm adoleſ-
cens amne adverſo in Fyptinn navigaſſet ad
inundationem uſque, ſubductto navigio perſuaſuc
eſt, ut pariter in Indiam navigaret. Lapſus eſt
Eraſmus in verſione horum verborum æνιοονπ
*NXανιααι , ad inundationem uſque. Neque
enim inundatio locus eſt, qud bertingi poſſit,
aut qui meta ſit navigationis ſupra Nilum
factæ. Præterea KXWαα non eſt Clyſma urbs
Ægypti; hæc quippe ad mare Rubrum, non
verò ad Nilum poſita erat, & etiamnum
Clyſma, vulgò Colzxom „ quæ vox ex Græco
corrupta, appellatur, indeque Arabes mare
Rubrum, Bahar Ehkolzom Gallicè Mer de Kol-
Kom vocant. KAαnαα itaque deſignat Catadu-
pa, ſeu Cataractam ac locum abruptum & præ-
Nn cipitem

4²²

SC. IV. cipitem in flumine, unde ruit poriùs quâm
An. Ch. 327. fluit, indeque Lucianas addit, navem delatam
eſſe ſupra æols Aveοα quod in occurſu hu-
juſmodi locorum ſieri neceſſe eſt. Vox νν²
à derivatur à verbo Xι, quod inter varias
alias ſignificationes denotat ſonitum Aquarum
in rupes cadentium ſe ſeque violenter impel-
lentium, ut oſtendit Henricus Stephanus in
Theſauro linguæ Græcæ, au ctoritate Euſtatii in
lib. 23. Iliadis. Cataractæ Nili vocabantur Ca-
tadlupa œro dgννοια à ſonitu ſc. Soννο enim
ſonum ſignificat. Ita illas Cicero in Somnio
Scipionis num. 19. appellat, & Plinius lib. 5. cap.
9. Nilum deſcribens ait: Vebtus aquis properan-
tihus ad locum ℳothiopum, qui Catadupi vocan-
tur, noviſſimo cataralcte inter. occurſantes ſoopu-
los non fluere immenſo fragore creditur, ſed flue-
re, Quare manifeſtum eſt, Lucianum eam re-
gionem, quæ ſupra Catadupa ſunt 'lvdiæy appel-
lare. Virgilius lib. 4. Georgic. verſ. 285. clariſſi-
mè hac in re loquitur,
Nam quà Pellæi gens fortunata Canopi,
Accolit effaſos ſtagaantem flumine Nilam
Et viridem AXfoyptum nigra facundat arena,
E&s diverſa ruens ſeèptem decurrit in ora.
Uſque coloratis amnis devexni ab Indis.
ubi vides populos, quos Nilus alluit, Indos
nuncupari.
XII. Unde Auxumitæ qui horum pars extant, Indi
Axumite ſunt, horumque Apoſtolus Sanctus Frumentius
Indi erant. fuit. Urbs Axuma antiquum ſuum nomen ſer-
vavit, hodieque in ea Eccleſia viſitur, ubi Neæ-
gus Abyſſinorum coronatur, ſed oppidum illud
à Mahumeranis everſum fuit, ut diſcimus ex Re-
lationibus Luſitanorum collectis in £thiopia à
Balthazare Tellez, Uliſſipone anno MDCLX
lingua Luſitana editis.
XIII. Venio nunc ad duos Frumentios à Baronio
8. Frumen- invectos, quos evertit vel ſola epiſtola Con-
, Se ſtantii Imp. ad Principes Axumitarum miſſa,
Mihiopia ſeu quæ Extat apud Athanaſium in Apologia ad
in India ci- Conſtantium, & recitatur à Baronio anno
teriori pradi- cCcCLVInum. xX II1 8& ſeqq-càùm in ea Princi-
cavit. pibus Axumitanis mandet Imperator, ut Fu-
mentium Epiſeopum, quaàm primnm in Wgiptum
dimittant. Inde enim manifeſtum fit, Axa-
mam urbem fuiſſe extra Egyptum poſitam, in
qua numquam urbs extitit Axumis aut Axomis
nuncupata; cùm contra Ptolomæus lib. 4. cap. 8.
ſcribat Axume urbem «Æthyopiæ fuiſſe, & pro-
cul inquit d fluminibus, mediterranea civitates
ſunt Axume, in qua Regea. Sed loco fluminibus,
legendum, Mumine, ſeu Nilo; in Græco enim
legitur: Kæt Aοε rs wors, &c. Miſ-
ſionem Frumentii in Indiam citeriorem ſeu in
Athiopiam primus ſcripſit Rufinus lib. I. cap.9,
& ex eo Socrates, Sozomenus, Theodoretus,
aliique mutuati ſunt, ſed cùm eam uno tenore
retulerit, dum de rebus à Conſtantino Magno
geſtis agit, hinc factum, ut Baronius ſub finem
Imperii Conſtantini Magni hæc contigiſſe cre-
diderit, Valeſius verò in Notis ad lib. I. Socra-
tis cap. 19. ſub Conſtantio ejus ſucceſſore.
XIV. Verùm Valeſium ſummopere hac in re hal-
Synopſis hi- lucinatum, & Rufinum quoad rei geſtæ tem-

ſtoriæ« con- pus non erraſſe, facile eſt demonſtrare. Hæc
verſionis eæius narrationis ſumma. In diviſione Orbis per
Kthiopum. 1 a. In divifione Orbis per

Apoſtolos celebrata, Thomæ Parthia, & Ma-
thæo Aithiopia, eique adherens citerior India
Buartholomæo dicitur ſorte decreta. Inter quam
Parthiamque media, ſed longo interior tractu In-

Critica Hiſtorico-Chronologica

dJia ulterior jacet. Metrodorns quidam Philoſy- 8 K. C. IV.

Pphus, inſpiciendorum locoram, & Orbis perſeru- An. Ch. 327.
tandi gratia, ulteriorem dicitur!. ndiam penetraſ-
ſe. Cajus exemplo etiam invitatus Meropius qui-
dam Tyrius Philoſophus ſimili ex cauſa adire In-
diam voluit, habens ſecum duos puerulos, quo-
rum Junior £deſius, alter Frumentius vocaba-
tur. Sed cùm in reditu ad portum quemdam na-
vis, qua vehebatur, applicuiſſer, à Barbaris
perimitur, & duo pueruli ad Regem ducuntur.
Is AℳD'deſium pincernam fecit, & Frumentio ra-
tiones ſuas, ſcriniaque commiſit, morienſque
uxorem cum parvulo filio Regni reliquit hære-
dem. Utrumque rogavit Regina, ut ſecum
donec adoleſceret filius, regendi Regni ſollici-
tudinem partirentur; qua occaſione Frumentius
bene uſus, negotiatores Romanos, qui Chriſtia-
ni eſſent, monuit, ut conventicula per loca ſin-
gula facerent, ipſeque aliquas Eccleſias con-
Ktruxit, quo Chriſtianorum inibi ſemen exur-
ere poſſet. Poſtquam Regius puer adolevit,
Pdeſius & Frumentius ad Orbem noſtrum re-
verſi ſunt, & Frumentius Athanaſium Epiſco-
pum Alexandrinum monuit, ut jam plurimis
Eccleſiis in Barbarico ſolo ædificatis illuc ali-
quem Epiſcopum mitteret.
Athanaſius, qui nuper Sacerdotium ſuſcepe- Q XV. re
rat, illuc Frumentium Epiſcopum ordinatum § ,.
redire jubet; ex quo in Indiæ partibus & populi tius & Me-
Chriſtianorum & Eccleſiæ faltaæa ſunt, & Sacerdo- ropius in
tium cœit. Ita Rufinus. Cùm verò Sanctus ehiopiam
Athanaſius menſe Decembri anni ccc XXV1I Frafedi.
Epiſcopus Alexandrinus renunciatus fuerit, li-
quet hoc circiter tempore, ut recte vidit Ba-
ronius, Prumentium Epiſcopum in EÆthyo-
piam, Indiam à Rufino appellatam, miſſum
eſſe, Meropiumque cum Ædeſio & Frumentio
ejus propinquis anno Chriſti circiter trecente=
ſimo decimoſexto peregrinationem illam ſuſce-
piſſe, & uno aut altero antea anno Metrodo-
rum, cujus exemplo invitatus fuit, veram In-
diam, quam Rufinus perperàm citeriorem vo-
cat, penetraſſe. Neque enim parvum tempus in
eundo & redeundo, & ibidem commorando,
donec filius Regis adoleſceret, £deſio & Fru-
mentio conſumendum fuit.
Non itaque contra Chronologiam, ſed con- XVIL.
tra Geographiam Rufinus peccavit. Is enim Hi- Rrvores Ruß
ſtoriam ſuam Eccleſiaſticam in Italia ſcripſit „i & Cecdre-
: . 1ni in hac hi-
poſt annum Chriſti quadringenteſimum, ut alibi eria nar-
oſtendi, ideoque càùm Parthia limes fuerit Im- snda.
perii Romani, mediaque inter duas Indias,
India quam citeriorem appellat Rufinus, India
ulterior fuit, & quam ulteriorem dicit, citerior
appellanda erat. Præterea fallitur in eo quod
Metrodorum Indiam quam ulteriorem appellat,
ſeu Æthiopiam hodiernam, penetraſſe ſcribit.
Metrodorus enim non «thiopiam, ſeu Indiam
reſpectu noſtro citeriorem, ſed veram Indiam
ſeu Indiam ulteriorem (ut à viro qui in Imperio
Romano ſcribebat, vocari debuit) perluſtravit.-
Rectè enim Cedrenus ad annum Conſtantini M.
XXI tradit: Metredorus quidam Perſa, ſub
prætextu philoſophandi in Indiam ſe ad Brach-
manes contulit. Sed perperàm addit Cedrenus,
Metrodorum ex India redeuntem per Parthiam
tranſiiſſe, multoſque Lapides pretioſos, & mar-
garitas attuliſſe. In india enim interiori, ſeu £Æ-
thiopia, ubi prædicavit Fumentins, nunquamn
fuerunt Lapides pretioſi aut margaritæ. Baltha-
zar Telezius in Hiſtoria Athiopiæ Lingua Luſi-
tana

ſrni⸗

IVII

Metnodon
canſa n
fuit nnt
dacit int⸗
Conßtant
mn &
ſa.

XIX.
*9 nufivre. 1
yehenin li
1, o, 3
am , (e
edexg ſe.

mendo e d
cavig
ler

XV.
tempen
Frumen-⸗
, & Me⸗
ius in
thiopiam
fecki.

, XVI.
yyoret ij⸗
ni & Ciife
nin hie hi⸗
ſyris bar.
yanis:

4

in Annales C. Baroni.

5 C. IV. ana anno MDCLX ſcripta ex Relationibus
An. Ch-327. V irorum pietate, & eruditione illuſtrium, qui
diutiùs in Æthiopia commorati fuerant, docet
Æ£thiopiæ Patriarcham dono dediſſe Nego (ita
Abyſſini ſeu Æhiopes Regem ſuum nuncupant)
coronam unionibus, ac gemmis exornatam, eam-
que Princi pi gratiſſimam fuiſſe, quod ejus deceſ-
ſores num quam ſimilem vidiſſent, aut tuliſſent.

Cùm itaqu e Meropius dicitur Metrodori exemplo

invitatus ad longinquam peregrinationem ſulſci-
piendam, hoc minime intelligendum de pere-
grinatione a liqua in Æthiopiam, Indiam tunc
vocatam, ut perperàm intellexit Rufinus, ſed
ſimpliciter & abſolute de peregrinatione ad Or-
bem terrarum luſtrandum inſtituta.

XVII. Dicit Rufinus in fine ſuæ Relationis: Quæ nos-

Origo erroris ita geſta, non opinione Pulge, ſed ipſo DADdeſio Tyri

Rahni. presbytero poſtmodum facto, qui Frumentii comes
prius fuerat 5 referente cognovimus. Verùm de-
ſius non dixit Rufino Meropium Metrodori
exemplo in Indiam, ſeu in Æhiopiam profe-
ctum eſſe, ſed tantùm ad Indiam perluſtrandam,
& longinquam Peregrinationem ſuſcipiendam,
Metrodori exemplo motum; & quod de Pere-
grinatione illa in genere retulit ℳ deſins Rufi-
nus ſpeciatim de peregrinatione in Indiam
XÆthiopieam, ad quam perrexit Meropius, per-
Perâm intellexit. Quare Sozomenus lib. 2. cap. 24.
nulla Metrodori mentione facta ſcribit, Mero-
pium ſecutum eſſe exemplum Platonis, Empe-
doclis, Democriti Coi, & aliorum innumerabi-

lium Philoſophorum Græcorum, quibus curæz

fuit, urbes ac regiones ignotas perluſtrare.
XVIII. Cedrenus laudatus, qui illum Rufini errorem
Metrodorus rectè emendavit, falſum vero miſcuit, remque

canſa non fabulæ ſimillimam narravit. Ait enim Metrodo-
Rur rudes rum, dum in India eſſet, in vera nempe India,
pacis inter . . .
Conſtanti. lapides pretioſos à Rege Indorum accepiſſe, quos

num & Per- dono Imperatori ferret, ſed Byzantium rever-
ſas. ſum eos Conſtantino ſuo nomine obtuliſſe, &
aſſeruiſſe margaritas alias, aliaque dona, quæ
afferebat, ſibi à Perſis adempta: Itaque Conſtan-
zinus, ſubdit Cedrenus, ſover Sapori ſeribit,
mitti ſibi ea poſtulans, & accepta non remiſit. Ideo
Pax diſſiluit. Verùm hæc ſub Conſtantio, non ve-
rò ſub Conſtantino contigêre, pax enim Roma-
nos inter & Perſas anno CCCXXXVI rupta
occaſione irruptionum Perſarum in Meſopota-
miam, & in regiones Orientales Imperii, ut di-
ſertè docent Euſebius in Vita Conſtantini lib. 4.
cap. 56. & ſeq. Eutropius in Hiſtoria, Victor de
Cæſaribus, & Rufus in Breviario. Et tantùm
abeſt, ut Sapor Perſarum Rex accepta non re-
miſerit, & Conſtantino non fecerit ſatis, ut
Euſebius citatus, teſtis oculatus „qui in hac re
falli non potuit, prodit Perſas, poſtquam in
ditiones Imperii irrupére, cum Conſtantino con-
gredi vehementer reformidaſſe; miſſis Legatis pa-
cem ab eo poſtulaſſe; & Imperatorem pacem, &
amicitiam cum eis libenter pepigiſle. Legenda
quæ Baronius de hoc bello ac pace refert anno
CCCXXXVI num. LXVI & ſeq. ubi
etiam hanc fabuloſam Cedreni narrationem re-
fellit, & quæ eodem anno num. X diximus.
XIX. Valeſius tamen tam in Notis ad locum cita-
Paleſius tam tum Sozomeni, quàm in Notis ad Ammianum
in Rufno re- lib. 25. cap. 4. Cedreni narrationem veram eſſe
prehenden- cenſet, & Rufinum in eo tantùm reprehendit,
do, quam in tipſerit. C. ſtanti M. .
Cedieno ſe- quòd ſcripſerit, onſtantino Magno imperante,
quendo pec- & initio Epiſcopatũs ſancti Athanaſii Indorum,
ſeu Æhiopum converſionem per Frumentium
Tom. I.

ea it.

423
factam eſſe; qua etiam in re alios Auctores, qui S% C 1v.
eum ſecuti ſunt, falſos eſſe exiſtimat. Quia, in- An. Ch. 32.
quit, Meropius cum Frumentio non niſi Metro-
dori exemplo ad luſtrandam thiopiam invita-
tus eſt, & Metrodori meminit Hieronymus ad
annum Conſtantini XXI, ideoque poſt annum
Chriſti CCCXXIV Meropius cum Frumen-
tio, & Ædeſio peregrinationem illam ſuſcepitz
cumque Frumentius; & Ædeſius diutis in
thiopia commorati fuerint, & Merrodorus
cauſam præbuerit bello Perſico, Frumentius
nonniſi circa annum CCCXLIIreverſus eſt
Alexandriam, quo tempore Conſtantius impe-
rabat, & Athanaſius annum XV Epiſcopatũs
exceſſerat.
Verùm Erumentius vir egregie Orthodoxis XX.
Conſtantii tempore in Ethiopiam mitti non po- Coν⅛tis
. „ . . . regnante
tuit; cum is propagando Arianiſmo, & Ortho- Wrhiopiam
doxis extinguendis totus intentus fuerit. Hinc fädem Am-
ad converſionem Homeritarum qui Æthiopiæ plexam eſſe
confines ſunt, Theophilum Monachum Aria- Valeſius ber-
num, non verò aliquem Catholicum delegavit; bPeram eredi-
ut infra monſtrabitur. Et idem Conſtantius in ““.
epiſtola ad Aizanam & Sazanam Tyrannos Au-
xumis (ſic enim Reges ſuos Auxumitæ voca-
bant, ut teſtatur Arrianus in Periplo moris
Erithræi) illis præcipit ut Frumentium Epi-
ſcopum Alexandrinum mittant, ad Georgium,
quem illius urbis Epiſcopum Arianum conſti-
tuerat, ut ab eo veræ fidei doctrinam accipiat.
Qare anno CCCLVI, quo ea epiſtola data,
ur videre eſt apud Baronium, Auxumitæ Catho-
lici & Orthodoxi erant „eoſque Conſtan-
tius hæreſi Ariana imbuendos volebat, cui

ideo Auxumitarum converſio immerito artri-

bueretur.
Quoad Hieronymum à Valeſio laudattum is XXI.
de Metrodoro qui Cyclum annorum DXXXII, Cedrenus
teſte Photio in Biblioth. compoſuit, non verò & PValeſßus
de Metrodoro Philoſopho, ut ipſemet Valeſius ain
ſuſpicabatur, ſermonem habet. Hieronymus 8. gan⸗
enim in Chronico clarorum ſcriptorum, non tino attri-
verò viatorum mentionem facere in more poſi- buunt quod
tum habet. Quare Metrodorus Philoſophus ex ad alterum
India circa finem anni CCCXXXVI „allt ſe- Serogocs
quentis initio redux aſſeruit Conſtantio, cui S. 24 C*²,
tam vivente patre, quàm eo mortuo Oriens Pa- pertines.
ruit, munera ſibi à Rege Indorum data quæ ad
eum deferret, à Perſis ſibi adempta fuiſſe, inde-
que bellum Romanos inter & Perſas ab obtu
Conſtantini Magni ſtatim renovatum, & pax
cum eodem Conſtantino peracta, dirempta fuit.
Id manifeſtè indicat Ammianus loco laudato,
qui culpam ſuſcepti belli Perſici à Juliano Imp.
geſti in Conſtantium transferens, ait: & quo-
niam eum obtrectatores novos bellorum tumultus
ad perniciem rei communis inſimulant concitaſſe,
ſciant docente veritate perſticuè non Julianum
ſed Conſtantinum ardores Parthicos ſuccendaſſe,
am Metrodori mendaciiz avidius acquieſeit, ut
dudum retulimus plene. Libri illi in quibus Am-
mianus hæc narraverat, ad nos non pervenêre;
viderat tamen illos Cedrenus, ſed magno erro-
re unum Metrodorum cum alio confudit, &
Conſtantinum pro Constantio ſumpſit. Ad quod
cùm Valeſius animum non advertiſſet, putavit e0

in loco Ammianum de Constantino loqui, ejuſ-

que explicationem uni Cedreno deberi cum
tamen ipſemet Valeſius ibidem Conſtantium,
non verò Conſtantinum legat, neque ipſe, nec
Lindebrogius, qui ante eum Ammianum Notis
Nn 2 illu⸗

5

4²4

An. Ch. 327. in medium adducant.
XXII. Rufinus itaque, quem Sozomenus & Socrates
KXthiopia exſcripsêre, Ætthiopiæ converſionem Conſtanti-
India inte- no M. imperante, & Athanaſio recens Epiſcopo
pior à Rufino Alexandrino factam eſſe, accuratè notavit, &
& aliis vo- . . 1,
gara. in eo tantùm peccavit, quèd Metrodorum in In-
diam Æhiopicam profectum eſſe ſcripſerit, &
in re Geographica parùm verſatus, Æthiopiam
Indiam ulteriorem vocarit. Quod verè ei Indiæ
uomen indiderit, hoc præſtiterunt ante eum
alii, & Indorum nomine tunc thiopes au⸗
diebant. Porro Rufinus non ſolum Æthiopiam
Indiam ulteriorem, ſed etiam Indiam interiorem
appellat, ad diſcrimen veræ Indiæ, quam ci-
teriorem perperàm nominat. Interioris nomine
utuntur etiam Socrates & Sozomenus, iſque juxta
Valeſii verſionem ſuam de Æthiopum conver-
ſione narrationem his verbis exorditur: Ultimos
corum, quos vulgo Indos appellamus, a Frumentio
Sacerdote & ſacrarum diſciplinarum doctore Cbri-
ſtianam religionem accepiſſe comperinus, U bi
Valeſius Chriſtophorſonum ſequitur, qui ait,
Iundos interiores ('ſic enim noſtra memoria appel-
lantur) à Frumentio, &c. Verùm hæc verſio
mihi non videtur literalis & genuina. Textus
Græcus habet, al rρα ? ταντααα &αα ‚ſed
hæc verba 18 αρ ααας nudé ſumpta ſignificant,
qui ſunt vel qui vivunt noſtra atate, non verò
qui appellantur, quaſi Sozomenus dicat, qui
degunt juxta nos & regione Orbis noſtri, nempe
Romani. Regio à Geographis Nubia appellata
pars eſt Indiæ, ſeu Æthiopiæ Indicæ, ditioni
Romanorum proxima, & cum gypto conter-
mina. Illuc Pantanas, aliique Evangelium præ-
dicarunt. Verùm Æthiopia Indica, ſeu ut nunce
loquimur, Abiſſina, quæ regio eſt, in qua Fru-
mentius verbum Dei diſſeminavit, licet conti-
gua ſit £Ægypto, ea tamen magis remota, ideo-
que interior à Sozomeno appellata, ſeu s vdor
vR αρας Tyd, ideſt, Nubienſium, vel
Indorum Æchiopum ſupra Ægyptum. Sed utra-
que regio unicam Indiam £Æthiopicam conſti-
tuit.
XXIII. Non hinc diſcedam quin monuero, non operàâ
Brrores Geo- Veræ Geographiæ Rufinum ejus parum peritum,
graphiei Ru- ſed propriis ejus verbis, cum Antiquis collatis,
Kni. intelligendum eſſe; præcipue autem Rufinus hal-
lucinatur, & ſibimet contradicit; ait enim Divum
Matthæumſortitum eſſe Æthiopiam, ideſt thio-
piam Ægypto vicinam, ſeu Nubiam moderno-
rum Geographorum, non verò Abiſſiniam. Ad-
dit ſanctum IH homam prædicaſſe in Parthia, &
S. Bartholomæum in India citeriori, ac præte-
rea inquit: Iuter quam Parthiamque media, ſed
longo interior tractatu India ulterior jacet. Hoc
in loco Rufinus omnia turbat; regio enim quæ
inter £Æthiopiam & Parthiam ſeu Perſiam jacet,
eſt Arabia Felix, ſeu Sabæorum terra, quæ eſt
adhærens Æthiopiæ, appellatæ etiam Indiæ, &
media inter Indiam iſtam & Parthiam, ut char-
tæ Geographicæ oſtendunt. Arabia verèò PFelix
India interior vocabatur, ut diſcimus ex Philo-
ſtorgio lib. 2. cap. 6. ubi narrat Indos à Bartho-
lomæo converſos fuiſſe: Interiores Indos (qui
, ſecundum Geographos idem ſunt ac uberio-
res) quotquot Chriſtum colere ex Bartholomai
Apoſtoli inſtitutione didiceruunt fIos auten
Iudos, olim quidem Sabaos ait (Philoſtorgius)
eſſe dictos ab urbe Ssaba, quæ caput eſt totius gen-
gis; nunc verèò Homeritas vocari. Sabæi iſti ul-

Critica Hiſtorico-Chronologica

⁸ E C. IV. illuſtravit, diverſam aliquam aliam lectionem

teriores erant & interiores reſpectu Egypti, ſi SÆ C. IV.
compararentur Æthiopibus Indis vocatis qui An. Ch. 327.
uſque ad Catadupas ſeu Cataractas Nili exten-
debantur.
Quare hoc loco Rufinus dupliciter errat; pri- XXIV.
mòè Indiam Orientalem quò Metrodorus profe- Deteguntur
tus eſt, cum Sabæa, ſeu India ulteriori, in & corrigun.
qua Bartholomaus Evangelium prædicavit, con- eur⸗
fundit, & Indiam citeriorem ſeu exteriorem
eidem Apoſtolo attribuit, ex imperitia Geogra-
phiæ. Priamnum aliqui viri doctifſimi in hac
Geographiæ parte graviter errant. Verum Abiſſi-
na, præcipueque Regnum Tigridis limitaneum .
Arabiæ ſeu Æthiopiæ ſub Ægypto, jungi poſſunt
cum Sabæis, quia conſtat eorum incolas deſcen-
diſſe ab iſtis, qui mare Rubrum trajecêre, & in
thiopia ſedem fixére. Indeque qui regnum
Tigridis inhabitant lingua loquuntur, ab Ara-
bica manifeſtè deducta, & quæ in nullo conve-
nit, cum aliorum Æthiopum linguis, eaque
literalis eſt, & in Officio divino uſurpatur, ac
in libris ſcribendis adhibetur, licet à populo
non intelligatur.
Sed, ut huic de Frumentio, & converſione xxXV
Æthiopum narrationi ſnem tandem imponam, bpraſens IRa-
Regia Habeſſinorum urbs, totiuſque Regni Me- tus urbis
tropolis Axuma ſenſim decrevit ex quo à Re- Axumarume
gibus ſuis, aula procul abſcedente, deſerta fuir.
Eam pulcherrimis ſtructuris Baſilica, oheliſcis,
epitaphiis „aliiſque ædificiis Regiis ornatam
olim fuiſſe, aliqua literis ignotis inſcripta „ quæ
adhuc viſuntur, argumento ſunt; ar bellis de-
jecta, vel vetuſtate exeſa. Urbs ipſa diruta & pa-
go ſimilior eſt, & ut ait Ludolfus in Hiſtoria
thiopica lib. 2. cCap. II. ita invaſione Turearum
vaſtata fuit, ut hodie vix centum colonis habi-
tetur, & urbem magnam fuiſſe rudera tantùm
oſtendunt. Sita eſt in decimo quarto & dimidio
gradu latitudinis Septentrionalis, campis circum
tertilibus, iiſque amænis, atque Regiæ urbi
convenientibus. Quadraginta quinque leucis
Luſitanicis, ſive ſex vel ſeptem dierum itinere
ob interjacentes montes diffcili à Mari Rubr
diſtat. Auſpicia Regni eo in loco capeſſere ſoliti
ſunt priſci Reges, led præter Axumam nullæ in
Habeſſinia urbes, & pauca oppida ſunt. Ædihi-
cia ob vilitatem facile deſeruntur & deſolantur,
quippe vicatim habitant Habeſſini, de quibus
plura idem Ludolfus. Quæ ad ſupplendos An-

nales hic fuſiùs explicanda fuêre.

ANNO PERIODIGRECO-ROMANE 821.

Anno Urbis
O. GF. 6. P. 14. April. Indict lyn
. 1 * . I14.. P 141. nalct. I. Olymp. 276.
4*

JESu CERISTI 328.
SILVYESTRI PAFZ I5.

CoNSTANTINI IMP. 23.

Num. I ad VII. Coſſ. Januarius, & I.
uſtus. Conſules.
Athanaſi ab Euſebianis accuſati cauſa Nico- II.
mediæ hoc anno agitata, ut anno ſuperiori num. Athanaſii
VI dixi. cauſa agita-⸗
Scripſit Sanctus Athanaſius Vitam Sancti .
Antonii Abbatis, quam Evagrius Latinam red- vieag §S. An-
didit; idque extremis ſuæ ætatis annis, dum tenii, & 8.
Alexandriæ Athanaſius tranquillè reſiderer. Sed Synclitice.
an is Auctor ſit etiam Vitæ Sanctæ Syucliticæ,
quam periiſſe credebat Baronius, quamque ad
quintum

Anno
1082.
Olym
2.1.
ſecuni
Bann
109.

1.
Conſul

Ciuukan
Cahini
Auinte
nalia⸗

II.
9. Athan
ſus alen
tur.
III.
Euſebius
Niene.
Nieuſis in
exilium
miſic,

Baton ande

IV.
Conantj.
nus guerit
2 Aruani
don ver)
Cehtigni⸗

. I8 S§SÆρ C. I V. quintum Januarii diem Bollandus refert, jure
h. ,. An. Ch. 329. merito dubitat Papebrocius in Vita S. Athanaſii
Zaron in . ſis Maij jus Vi
tomo I. Sanctorum menſis Maii cap. 32. ejus Vi-

Jard
Nlanryrolog. tæ maximè ob ingentem inter Sanctæ Syncliticæ
Iy. Rom. die V. & Sancti Antonii Vitam diverſitatem. Cotele-
uur Jan. tius hujus Sanctæ Vitam, quâm tantùm Lati-
rigus. nam habebamus, Græcam dedit tomo 2. Monu-

mentorum Eccleſiæ Græcæ. Sed is de ejus Au-
cCtore etiam dubitat.

Anno Urbis ANNOPERIODIGRACO-ROMAN A 5822.

1082. .
Olymp. 277. OQO. E. 7. P. 6. April. Indict. 2.
an. 1. .
Ectm am JESu CHRVISTI 329
Baronium SILVESTRI PAPDE I16.
1080.
CONSTANTINI IMP. 24.
1 D num. I. ad VIII. Coſſ. Conſtantinus
Conſules. DAuag. VIII, & Conſtantinus Cæſar WI, non

verò V, ut perperam Baronius. Hunc enim Con-
Conſfantini ſtantini junioris Conſulatum quartum tantùm
62

Cæſaris ordine eſſe demonſtravi in ſecunda parte Diſ-
XXV. Quindecen- ſertationis Hypaticæ cap. 13. num. 5. Ex quo Ie-
raſen e nalia. quitur præcedentes ejuſdem Conſtantini junio-
mlu reis Conſulatus recto ordine à nobis collocatos.
Cancein 11. Athanaſßns anno præcedenti accuſatus, quòd'
§. Athana- indixiſſet gyptiis tributum de pendendis Ec-
ſius accuſa- Cleſiæ linteis, ut anno CcC CxXVII oſtendi.
tur. Ad num. VIII & ſeq q. Baronius recitat hoc
Eu Räla⸗ anno in Annalibus epiſtolam integram Con-
Nicome- ſtantini Magni ad Nicomedienſes, in qua is
dienſis in Imperator Euſebii Nicomedienſis Perverſionem
eilium & fraudes exponit, eumque à ſe in exilium miſ-
miſſus. ſum dicit. Sed ea epiſtola anno tantùm trecen-
teſimo viceſimo quinto, antequam Euſebius ac
Theognius in exilium mitterentur, exarata, ut
obſervat Valeſius in Notis ad lib. 1. Theodore-
. ti cap. 19. Scripta eſt enim ante utriuſque exi-
lium, quod contigit tribus jam menſibus ela-
pſis à Synodo Nicæna. Præterea ſcribit Baronius,
J ſe eam epiſtolam integram unà cum alia Con-
ſtantini ad Alexandrinos ſcripta reperiſſe, quas
4 nactas Juſtinianus Imperator * Græco in La-
tinum translatas miſit ad Vigilium Papam. Quæ
. ſecunda Conſtantini epiſtola, quàâ Arii damna-
tionem ſigniſicat „ anno etiam CcCXXV data,
1, Baron. anno 8 . . .
. 325. n. xct. quemadmodum Baronius annotavit. Utraque
. itaque ad eumdem annum pertinet.
IV. Quoad Alexandrinos qui à fide defecerant,
Conétanti- quos Conſtantinus in ea ad Nicomedienſes epi-
. “ Tr ** ſtola queritur, Euſebianos ſecum in tuto collo-
1. nuno lißs zan verd g caſſe, & illorum depravatis moribus communi-
ſoh. Meletianis. Caſſe, ii non erant Meletiani, ut Baronius &
Olnhefs⸗ Spondanus exponunt, ſed Ariani, ut animad-
A . vertit Valeſius in Notis ad lib. 2. Sozomeni cap.
21. & probat ex epiſtola Synodica Epiſcoporum
Ægypti, quæ refertur ab Athanaſio in Apolo-
gia 2. contra Arianos: Quomodo igitur vel ipſe
(nempe Euſebius) vel Theognius alium depone-
re potuerunt, Cum ipſi depeſiti fuerint, & ordi-
8 ie, nationibus in ipſorum lacum fabtis convincantur?
9. Probè enim noſiis, Amphionem quidem Nicome-
co⸗ Panaſi diæ, Creſtum autem Nicax eorum loco ordinatos
Ui. * rk. eſſe tum ob privatam eorum impietatem, tum ob

conzmunionem cum Arianis, qui à Generali Sno-

14. . . . .
i IIl do fueraunt reprobati. Vides, ut Epiſcopi Ægy-

ſel- pits et pri egregiè conſentiant cum Imperatore Con-
lum neſ ier ſtantino, in aſſignanda cauſa depoſitionis Eu-
ged ſebii tribus menſibus poſt Nicænam Synodum,
nice, Tom. I.

76

ntum

„

in Annales C. Baroni. 4²5

Sed & verba quæ ſequuntur in Epiſtola Con- s C. IV.
ſtantini ad Nicomedienſes, ſatis indicant „Ale- An. Ch. 329.
xandrinos illos Arianos fuiſſe, non Meletianos: 330.
Alexandrinos quoſalam, qui à noſtra Eide deſeive-
rant, iſtuc abduci praceperam, propterea quèad
zorum operà ac miniſterio diſoordiæ fax excitaba-
tur. Verum iſti egregii ſoilicet Epiſeopi, quos H-
nodi clementia ad agendam pœnitentiam ſervave-
rat, (Euſebius ſcilicet ac Theognius) non ſolnm
iſtos ſuſceperunt, & apud ſe tutos degere juſſerunt,
ſed etiam malitiæ illorum ſocios ſe ac Farticipes ad-
Junxerunt. Quod Arianis quidem optimè con-
venit, de Meletianis verò dici non poteſt; quip-
pe qui Schiſmatici tantùm eſſent „non autem
Hxretici; & quo tempore hæc epiſtola ſcripta
eſt, nondum Arianis ſe ſe adjunxiſſent. Quæ
obſervatio Valeſii eſt in Notis ad lib. I. Theo-
doreti cap. 20. Eſt & alius error Baronii à Valeſio
in Notis ad lib. I. Theodoreti cap. 19. detectus.
Reprehendit enim Baronius Theodoretum,
quòd hanc ad Nicomedienſes epiſtolam à
Conſtantino ſcriptam eſſe crediderit, poſtquam
Euſebius Nicomedienſis „Wortuo Alexandro,
Conſtantinopolitanam Sedem occupaſſet. At-
qui Theodoretus non id dicit; ſed tantm ait,
Euſebiun, jam pridem relict4 Beryto, cujus erat
Epiſcopus, ad Nicomedienſem Eccleſiam tran-
ſiliiſſe; & ex iſta Nicomedienſium Sede poſtea
dejectum eſſe; quod Conſtantinum ait teſtari in
epiſtola ad Nicomedienſes.
Conſtantinus Magnus his Conſulibus in v.
Dacia, ubi Serdica; in Pannonia ubi Sir- Varie Con-
mium; & rurſum in Dacia Naiſſi „Serdicæ- Kantini pe-
que; tandem & in Thracia Heracleæ ſubſti- egrinarie-⸗
tit; in quibus civitatibus variæ Leges hoc an-“”“.

no ab eo datæ in Codice Theodoſiano refe-
runtur.

ANNO PERIODI GRACO-ROMAN 5823. Anno Urbis

O 3 AD. D 8. P. 19. April. Indict. 3. hymnp. 277.
JESu CHRISTI 330. a. e

SILVESTRI PAP g 17.

CoONSTANTINI IMP. 23

D num. I Coſſ. Gallicanus, & Sym- I.
machus. Conſules.
Conſtantinum Auguſtei Imperii quinta Quin- II.
quennalia edidiſſe demonſtrat dedicatio urbis Qeinta
Conſtantinopoleos, de qua mox; urbes enim Qrnaen-
annis hujuſmodi ſolenniis addictis dedicari, aut 1, Eg N
novis nominibus inſigniri, aut reædificari jam n M.
multoties inſinuavi.
Cuͤm Conſtantius Conſtantini Magni filius III.
anno ccCXXIII Crſar nuncupatus fuerit, ut Conſtanti
Euſebius in Chronico ſecundum editionem Sca- A⸗ Tsen
ligeri, Hermannus Contractus „ & Ptoſper in““s“
auctiori Chronico teſtantur, jam diu ante præ-
ſentem annum Quin quennalia exhibuiſſe neceſ-
ſe eſt.
A num. II ad XIX, Quoad Encænia Conſtanti- I v.
nopoleos, ea rectè hoc anno à Baronio recitata. Encania
Idacius enim in Faſtis ad hos Conſules ita ſcribit: , aneine⸗
HMis conſ. dedicata ſ Conſtantinopolis die V Idus Daleo;.

Waias, die ſcilicet undecima menſis Maii. Au-
ctor Chronici Alexandrini ad eoſdem Conſules
hæc refert: Auno CCCI poſt aſſumptum in cælum
Dominum, WWI1 Imperii ipſius, Conſtantinus religio-
ſiſimus Conſtantini Junioris Auguſti, & Conſtantii
n z ut que

426

SE C. I V. atque Conſtantis Caſarum pater, urbem maximam
An. Ch. 330. illuſtrem & beatam condidit, Senatu illuſtravit,
& Conſtantinopolim appellavit V Id. Maias feria
II, Indittione 1 II. E quidem rectè, hoc enim
anno feria ſecunda cum die undecima Maii con-
currit. Paſſionem & Aſcenſionem Chriſti Au-
ctor Chronici Alexandrini cum anno X Xx. Eræ
vulgaris copulat, ideoque ſecundum eam ſen-
tentiam eſt hic annus ab Aſcenſione Chriſti
CCCI.
V. Ad num. XIX. Baronius confundit Tem-
Templum plum Pacis, quod Conſtantinus Conſtantino-
Pacis à Tem- poli ædificavit, cum Templo Sophiæ ſeu Sapien-
Sapientie tiæ; quæ tamen duo Templa diverſa fuere, ut te-
verſum. ſtantur Origines Conſtantinopolitanæ, in qui-
bus de Conſtantino dicitur: Aℳ dificavit ſan-
Pacem, & ſanttam Sapientiam, & ſanctum

Avathonicum, & ſanttum Acacinum Magnus Con-

ſtantinus, &c. De hoc & aliis Templis ab hoc
Imperatore Conſtantinopoli conſtructis legen-
dus Cangius in Conſtantinopoli Chriſtiana, ubi
fusè de illis agit.
VI. A num. XXXVI ad XLII. Calumnia
Conſtanti- Conſtantino M. à Zoſimo lib. 2. intentata, quòd
vus non eſt ſcilicet Chryſargyri Auctor fuerit, rectè à Baro-
cuctWö Chry- nio confutata, niſi quòd malè ſcribit, Chryſargy-
ſargiri. 1 nuli qu t, Chrarg
rum tributum fuiſſe de negotiatoribus, non de
mendicis, non de mererricibus, non de ruſtica-
nis, & Zoſimum plura eo in loco tributa confun-
dere. Tradit enim Evagrius lib. 3. cap. 39. Obry-
ſargyrum non tantum meretricibus impoſitum,
verum & mendicis qui ſtipem colligerent,
itemque ſcortatoribus. Ait itaque Zoſimus,
Conſtantinum Chryſargyrum hoc luſtrale ſingu-
lis luſtris ſolvendum impoſuiſſe negotiatoribus
ad viliſſimos uſque, imò & meretricibus. Quod
utrumque falſum eſſe demonſtrat Baronius, &
polt eum Gothofredus in Commentario Legis 1.
Cod. Theod. De luſtrali collatione, ex quo hæc
de Chryſargyro meretricio excerpſi. Luſtralem
præſtationem à lenonibus penſitatam, Conſtan-
tinopoli nominatim, & quidem Veterum incuriâ,
teſtis eſt Theodoſius junior, qui eam Conſtan-
tinopoli abrogavit, Florentio Præfecto Prætorii
auctore, qui ne ærario quid deperiret, ut paria fa-
ceret, prædia ſua invicem tributo ſubſignavit.
Novella illa de lenonibus, quæ titulo eſt 18.
etnilla anno ccccxxxXIX, quà Theodoſius Florentii
munificentiam'amplectitur, & lenones procul à
Conſtantinopoleos finibus, poſtquam graviſſi-
mè verberati fuerint, pellit. Hæc de luſtrali
collatione eorum qui lenocinium feciſſent, ſi-
let Zoſimus, & de luſtrali tantùm collatione
his quæ meretricium feciſſent, à Conſtantino
M. impoſita invidiam facit; cùm tamen Sueto-
nius in Caligula cap. 40. teſtetur, à Caligula ex
empolis ſeu captura proſtitutarum & lenonum
. quæſtum exactum, quem tamen ærario inferri
noluit Alexander Severns, ſed ſartis tectis
publicorum operum deſtinavit, ut notat Baro-
nius ex Lampridio in ejus Vita. Conſtat igitur
de lenocinio luſtrali ex dicta Novella Theodo-
ſii, quàâ illud abrogavit: de meretricio Chryſar-
gyro luſtrali ſeu quadriennali longè ante Con.
ſtantinum M. invento, & longo temporis ſpa
tio continuato, liquet ex Lampridio laudato.
Iſtud ab Anaſtaſio Imperatore in Decennalibus
ſuis abolitum ſuo loco oſtendemus.
VII. A num. XLII ad XLIX. Scribit etiam
Folles Aupli- goſimus laudatus, Conſtantinum clariſſimis vi-
* n* *τ. ris tributum impoſuiſſle, Follem ab ipſo nomi-

Critica Hiſtorico-Chronologica

natum; docetque Epiphanius libro de Menſura 8 £ C. IV.
& Ponderibus quplicis generis folles fuiſſe. Ob- An. Ch. 330.·
ſervat autem Petavius in Notis ad eum Epipha-
nii librum, quidquid de folle ab Antiquis pro-
ditum, & ab Recentioribus adnotatum, ad duo
ferme capita revocari, vel ad ſummam & colle-
ctionem pecuniæ, vel ad certum æliquem num-
mum deſignandum; quæ duo fusè ac doctè ex-
plicat, apud ipſum videnda.
A num. XLIX. ad LV I. De bello à Con- VIII.
ſtantino adverſus Barbaros poſt dedicatam Con- Bellen 3e)*
. . thicum.
ſtantinopolim geſto varii Auétores loquuntur,
variiſque eos nominibus appellant. Zoſimus lib.
2. pag. 687. eos Thaifalos vel Taiphalos na-
tionem Scythicam appellat. Euſebius in Vita
Conſtantini lib. 4. cap. Scythas vocat. Socrates
lib. I. cap. 18. & Sozomenus lib. 1. cap. 8. Gothos
nominant; quia nempe Romani gentes omnes
Trans-Iſtrianas, uti Gothi & Thaifali, Scy-
tharum nomine comprehendebant, Græcique
Scriptores Scythas vocare ſolent, quos Latini
Gothos. Verùm, bellum iſtud anno tantuͤm
cCCxXXII geſtum, ut eo anno videbimus.] Cer-
tê Hieronymus in Chronico bellum Gothicum
eo anno conſignavit, licèt in editionibus Sca-
ligeri & Pontaci anno uno tardiùs per erro-
rem referatur: & Zoſimus ad annum CcccxxXII
bellum illud pertinere docet, quando eo narrato,
ait: A bellorum curis vacuus, voluptariaque Vitæ
deditus plebi Byzantinæ publicam annonam diſtri-
buit. Sctibit autem Auctor Chronici Alexandri-
ni ſub Pacatiani & Hilariani Conſulatu anne
CCcXXXII geſto: His Coſ. XVIII Maii
cæpit annona diſtribui civibus Conſtantinopolita-
nis. De qua annona gratuita ab hoc Conſulatu
Conſtantinopolim inhabitantibus à Conſtanti-
no M. data legendus Gothofredus in Notis ad
Philoſtorgium lib. 2. cap. y. Quare, cùm Idacius
in Faſtis ſcribat, eodem Conſulatu Gothos XI1
Kal. Maii à Romanis victos, cujus verba anno
CCCXXXII referemus, liquet, paulò poſt eam
victoriam illam annonæ diſtributionem factam,
& perperam hoc anno recitari in Annalibus
num. 15 & ſeqq.
Ideo Baronius viétoriam Gothicam hoc anno IX.
conſignavit, quia Acta Sanctorum Martyrum Aca 8s.
Joannis & Pauli fratrum à Surio die æXVI Junii Ioaænnis &
recitata tradunt, Gallicanum postquam Gothos ? auli ra⸗
ſeu Scythas ſuperaſſet, Conſulem à Constanti-u“ LBurig
no M. creatum fuiſſe, eumque antea Conſtan- Baron. num.
tiam Conſtantini M. filiam uxorem duxiſſe. 1 & ſeqq-
Gallicani autem Conſulatum præſenti anno ge-
ſtum eſſe inter omnes conſtat. Verùm, præter-
quàmquod ipſemet Baronius fateatur, Hiſto-
riam illam de Ovinio Gallicano ab aliquo de-
pravatam & nonnullis auctam, non dubito, quin
Acta illa in quibus hæc Hiſtoria inſerta, com-
mentitia ſint. Quæ ſi vera eſſent, victoria Go-
thica non hoc anno, ſed præcedenti, quo Gal-
licanus Conſul deſignatus eſt, conſignanda
foret. Sed quis ferat, quod ibidem dicitur, Bea-
tam Helenam occurriſſe Gallicano in Palatium
Imperatoris ingredienti ; cùm conſtet, Hele-
nam ante aliquot annos vitâ functam. Præterea
nullus ex Byzantinæ Hiſtoriæ Scriptoribus me-
minit Conſtantiæ Conſtantini M. filiæ Gallicano
nuptæ, ideoque Actorum illorum ratio.non ha-
benda. Denique in iiſdem Actis dicitur, utrum-
que Sanctum Romæ paſſum, cùm ibi Julianus
Imperator adeſſet, & tamen conſtat, Julianum
poſtquam imperavit, Romam non veniſſe, ac
præterea

m
Cle⸗
54

II
lmun⸗
ludais

ceſa.

PDaron.:
31, ad
1 X.

Anno V
1094,
Oynp
l.3.
Jecundlum
ronium
lmp. 2

I.
Conſalet
II.
D. 41t han,
4 desatn
Uil

laeari

2C. Iy.

VIII.
lem deye
ienmm.

*

8

0 IX.
n 41 8,
i loannu 6
auliftd.
um Hurin⸗

⸗ Paron. nuſb⸗
e. 1 ſegg
e⸗

1*

le⸗
ea
ge⸗
110

in Annales

5 .F C. I V. præterea eum in Oriente fuiſſe quando perſe-
An. Ch. 330. cutionem adverſus Chriſtianos excitavit. Mitto

331. alia falſitatis indicia quæ in iis habentur.
X. Ad num. LVI. Constantinus Lege 2. Co-
Immunitas dicis Theodoſiani De Epiſcopis, immunitatem
Clericis con- conceſſit Clericis etiam inferioris ordinis à mu-
neribus Curialibus per Numidiam constitutis.
Nempe, inquit Gothofredus in Commentario,
cùm Hæretici tot jam Constantini Magni Con-

9
C. Baronii. 4²7
tum, ut infrà videbimus. Nam Auctor Chro- S .Æ C. IV.
nici Alexandrini tam in die, quâm in anno hu- An. Ch. 332,
jus dedicationis errat. Secunde, Nicephorus
in Chronico annos X X Macario afſignat. Quare
ad annum C c cCXXXV pervenit. Non audiendus
itaque Papebrocius in Hiſtoria Patriarcharum
Hieroſolymitanorum, ubi mortem ejus conſi-
gnat anno CccCXXXIV.

stitutionibus repreſſi, Catholicos Antistites &

Sacerdotes ad Curiam & Curialia munera vo-
care ampliùs non poſſent, iidem per Numidiam
proculdubio Donatistæ, quod Baronius indi-
cavit, quemadmodum & Hieronymus in
Chronico, ubi ait: Donatus Hereſiarches ſexto
poſt Arium anno unitatis vinenlunz rumpit) Cle-
ricos attentandos atque ad Curiam vocandos
eredidere: quaſi immunitas Clericis data à Con-
ſtantino Magno ad Sacerdotes tantùm pertine-
ret. Verùm, Conſtantinus immunitatem ad hos
pariter pertinere vult, per Numidiam nomina-
tim Provinciam; idque ad ſimilitudinem Orien-
tis, ubi videlicet ea immunitate ex Conſtantini
proculdubio expreſſo indulto conſtanter Clerici
ex æquo fruebantur. Sed quod toties Heæretici
tentaverant, id tandem perfecit Apoſtata Julia-
nus, ut in Annalibus legitur.
Data & hoc anno à Conſtantino Lex 2. Co-

XI.
Inmunitas dicis Theodoſiani De Judæis, qua præſidentes

Tudais con- Legi Judaicæ veluti Archiſynagogos, Patriar-

geſſa.

Baron. anno
315 ad num.
1 X.

Anno Urbis

chas, Presbyteros, alioſque ab omnibus omni-
no muneribus civilibus & perſonalibus, atque
à Curiali functione immunes declarat; quod ab
aliis poſtea Imperatoribus confirmatum. Memi-
nit hujus Legis Baronius anno CccXV. Sed
hanc ad hunc annum referendam, & præpoſte-
rationem à Theodoſiani Codicis Conditoribus,
admiſſam oſtendit Gothofredus in Commenta-
tario. Primò, quia inſcripta eſt ad Ablavium
Præfectum Prætorio, qui ea dignitate functus
eſt circa hæc tempora, ut ex variis Theodoſiani
Codicis legibus liquet, qui tamen illis tempori-
bus nonniſi Vicarius fuit, ut conſtat ex Lege r.
ejuſdem Codicis De alimentis quæ inopes paren-
tes Conſtantino IV, & Licinio I V Coſſ. anno
ſcilicet C ccX v, data. Secundò, dicitur Lex
data Conſtantinopoli, cujus utique Encænia,
antea nuſpiam, in hunc annum incidunt. Plura
Gothofredus ibidem.

ANNO PERꝝIODI GRCO -ROMAN Z£ 5824.

Oiynp. 277. O4 C. ) 9. P. II. April. Indict. 4.
Pres im Jrsu CHRISTI 331. .
PBaroninm. SILVESTRI PAPX I8.
Olymp. 277
CoNSTANTINI IMP. 26.
I. Num. I ad VI. Coſſ. Baſſus & Ablavius.
Conſulei. Divus Athanaſius anno cCcCCXXVIII
11 ab Euſebianis vexatus, ut ſupràâ diximus.
Res Ges. Ad num. XIII. Sanctus Macarius Hieroſo-
1I. lytitanus Epiſcopus anno tantùm cc cxxx v e
Macari vivis exceſſit. Primò, quia Auctor Chronici

Epiſc. Hiero-
Jol imitani
obitus.

Alexandrini Dalmatio & Paulino Coſſ. anno
nempe cCccXXXIV, ait: Hi Coſ. dedicatum
eſt templum S. Crucis à Conſtantino, Epiſcopo
Macario, XVIISeptemb. unde incepit dies feſtus
Ilaventionis S. Crucis. Vivebat itaque Macarius
anno cccCXXXV, quo illud templum dedica-

ANNOPERIODI GRACGO-ROMAN 582 5. Ann

O 5. BA. D 10. P. 2. April. Indict. 5. 1085.
Olymp. 277.
JEsu CHRISTI 332. an. 4.

0 Urbis

SILVESTRI PAPg 19.

CONSTANTINI IMP. 27.

D num. I & ſeqq. Pacatianus & Hila- I1.
⁶rianns. Conſtantii Cæſaris Decennalia hoc Conſules.
anno ,ut videtur, facta ſunt.
Socrates lib. I. cap. 27. prodit, Conſtan- II.
tinum, judicium quod coram Dalmatio Cen- Synodus Ca-
ſore in cauſa Sancti Athanaſii agebatur, re- ſarienſis an-
preſſiſſe, quòd juſſiſſet Epiſcopos ad de- "oο praceden-
dicationem Eccleſiæ Hieroſolymitanæ conve- indicta.
nire, & priuſquam illuc pervenirent, cau-
ſam Athanaſii obiter Tyri ventilare. Theopha-
nes verò habet, Conſtantinum, quod Dalmatio
commiſerat judicium, Cæſaream tranſtuliſſe;
quò cùm propter Euſebium Cæſareæ Epiſcopum
venire recuſaſſet Athanaſius, diem ei eſſe di-
cGum Tyri. Res itaque ſic ſe habuit. Poſtquam
Conſtantinus ad Athanaſium ſcripſiſſet, ut Me-
letianorum inſidias pro nihilo duceret, & Meletia-
ni timore perculſi aliquantiſper quieviſſent, ut
ait Sozomenus lib. 2. cap. 24. rurſus adverſarii
accuſatorum multitudinem adverſus eum excita-
runt. Quare Imperator apud Cæſaream Syno-
dum fieri juſſit, ad quam cùm Athanaſius ve-
nire compelleretur, triginta circiter menſium
ſpatio profectionem ſuam diſtulit. Ita Sozo-
menus cap. 25. & Nicephorus lib. 8. cap. 49.
Dalmatius itaque à cauſa Athanaſii cognoſcen-
da anno præcedenti ceſſavit, eodemque, vel
circiter, novæ illæ inſidiæ Athanaſto ſtructæ,
& Synodus Cæſarienſis indicta; triginta enim .
menſes illi ab indictione hujus Synodi inchoa-
ti, & anno cc cCxXXIV, quo ea celebrata, ab-
ſoluti. Certè in Synodali epiſtola pſeudo-Syno-
di Sardicenſis anno c cCcXLVII ſcripta, legi-
tur: Aſclepas ante decem & ſeptem annos Epif-
copatis honore diſcinctus eſt, ideoque anno
cCCxXXI, aut c c cxXx. Erat Aſclepas Epiſ-
copus Gaza „de quo Theodoretus lib. I. cap.
29. ait: Cam Epiſcopi Bri conveniſſent, (anno
ſcilicet c c cxXXV) eb acceſerunt tum alii qui-
dam, qui ob perverſam doctrinam accuſabantur;
ex quorum numero fuit Aſclepas Epiſcopus Ga-
X; tum admirandus Athanaſius. Cum igitur in
Synodo apud Tyrum celebrata tam Aſclepiadis,
quàm Athanaſii cauſa diſcuſſa fuerit, apparet,
utrumque etiam anno CccCXXXI fuiſſe accu-
ſatum, ac utriuſque cauſam ad Synodum Cæſa-
reæ, indeque ad Tyrianam remiſſam, & Syno-
dum Cæſarienſem anno c cC CXXXI indictam
eſſe. Sed cùm poſt triginta circiter menſium ſpa-
tium neuter Cæſaream adventaret, utriuſque
cauſa ad Synodum Tyrianam rejecta fuit. Por-
r0& Sozomenus loco laudato Socratis narratio-
Nn 4 nem

4²⁸

§SE C. IV. nem emendavit, cujus etiam ſicuti & Theo-
An. Ch. 332. phanis error notandus. Aiunt enim, Dalma-
tium fuiſſe filium Dalmatii Cenſoris, Conſtanti-
ni Magni fratris; cùm tamen ipſemet Athanaſius
in Apologia ad Conſtantium pag. 782. ubi rem
geſtam narrat, affirmet, fuiſſe ipſi ummet Dalma-
tium Cenſorem, non verèò Dalmatium ejus filium,
qui,. ut infrà videbimus, Cæſar poſtea creatus eſt.
III. Hoc anno Gothi, Sarmatis implorantibus VI-
Gothi à QRi ab exercitu Romano per Conſtantinum Cæ-
Conſtantino ſarem, ut docet Idacius, qui ſub hujus anni
viait, Conſulibus habet: His Conſſ.viéti Gothi ab exer-
citu Komano in terris Sarmatarum die XII Kal.
Maii. Ad hæc Anonymus Valeſianus, poſt-
quam locutus eſt de Conſtantinopolis dedica-
tione, ſcribit: Deinde adverſum Gotho⸗ bellum
ſuſcepit, & implorantibus Sarmatis auxilium tulit.
Ita per Conſtantinum Ceſarem centum prope mil-
lia fame & frigore extinttaſunt. Certè ipſo men-
ſe Aprili Conſtantinus M. Martianopoli egit, ut
docet Lex Cod. Theod. 4. De ſponſalibus, quæ
urbs fuit Myſiæ ſecundæ in vicinia Gothorum
& Sarmatarum: quâà etiam ipfſa Lege agitur de
milite ſponſo abſente à ſponſa per biennium
expectando. Sed & ejuſdem Conſtantini M.
Lex 4. ejuſdem Codicis De filiis militar. ap-
paritor. eodem menſe jam antea 1II Idus April.
data, proculdubio ad apparatum iſtius belli Go-
thici pertinet: utpote quà Veteranorum filii ad
militiam cogi jubentur. De cujuſmodi edicto
videndus & Severus in Vita Sancti Martini cap.
1. Hæc Gothofredus in Chronologia Cod.
Theod. Legenda quæ de hoc bello anno 330.
num. vIII & IX dixi.
IV. Auctor Chronici Alexandrini ſub hujus an-
uatur ni Conſulibus ſcribit: XVIII Maii cœpit an-
rgſe e lee, nona diſtribui civibus Conſtantinopolitanis; de cu-
tarie⸗ , an, jus publicæ annonæ diſtributione poſtquam
praerant. mentionem fecit Zoſimus, Conſtantino Ma-
gno de more parum æquus, lib. 2. pag.687. ſub-
Baron. anno jungit: Conturbavit G Magiſtratunum oßfcia jam
330 n. XXx. olim inſtituta. Nam cum duo eſſent Praæfecti Præ-
torii, qui hoc oficiumn communtter gerebant, non
Palatini tantüm Ordines eorum curâ, poteſtate-

que gubernabantur , ſed etiam ii quibus Urbis

erat commiſſa cuſtodia, & quotquot in omnibus
limitilus erant collocati. Hic enim Praæfectorum
Prætorii Magiſtratus, qui poſt Inperatorem ſe-
cundus exiſtimabatur, G AN NONAS EROGA-
. B AT, & contra militarem diſciplinanz admiſſa
convenientibus pœnis corrigebat. Conſtantinus au-
tem rectè conſtituta loco movens, unum hunc
Magiſtratum in quatuor Imperia diſcerpſit, & .
Paulò pòſt: Hac ratione diviſo Præfeæctorum Ma-
giſtratu, ſtudiosè conatus eſt alis quoque modis
sorum poteſtatem imminuere. Nam cum praeſſent
ubique locorum militibus non modò Centuriones
& Tribuni; verum etiam Duces, ( ſie enim ap-
pellabantur) qui quolibet in loco Præatorum vicem
obtinebant: Magiſtris militum inſtitutis, al-
tero equitum, peditum altero, & in hos tranſla-
ta poteſtate militunn ordinandorum, & coércendi
delinquentes, hac etiam in parte Præfebtorum au-
GCoritati detraxit. Id verò tam paæce, quàm bel-
lo, detrimentum rebus attuliſſe, me protinus in-
dicante patebit, & c. Hæc mutatio, novaque in-
ſtitutio dignæ quæ ſuis annis reddantur, ut va-
ria in Annalibus Eccleſiaſticis ſparſim narrata
meliuùs percipiantur. Præfecti itaque Prætorio
non ampliùs poſthac fuere Comites Auguſtorum
per omnes expeditiones eorum, ut vocantur in

Critica Hiſtorico-Chronologica .

Inſcriptionibus „ nec Cælareorum exe cituum S Æ C. IV. 546
ſupremi Magiſtri, ſed publici ſtatus Admini- An. Ch. 332. AnCh,
ſtri ac ſupremi Judices, quorum officium egre-
iè deſcribit Caſſiodorus lib. 6. formulà j. quæ
eſt Prœæfecturæ Prætorianæ.
Quas regiones quælibet Præfectura comple- Trevirenf
cteretur, diſcimus ex Notitia Imperii, quam cas Sedes
exhibui anno Chriſti xxXXVII, ex qua liquet, Pprafecti Præ-
Præfecto Prætorii Galliarum non tantùm Gal- torio Galliæ-

V.

lias, ſed etiam Hiſpanias & magnam Britan- Tum.

niam fuiſſe ſubditas. Cùm verò urbs Treviren-
ſir Sedes Imperatorum extiterit, ut docet Au-
ctor Græcus anonymus, qui paulò ante annum
trecenteſimum quinquageſimum ſcripſit; cujus
verba anno c cC cCLXIXrecitabo, non videtur
dubitandum, quin eadem urbs Præfecturâà Præ-
torianâ etiam cohoneſtata fuerit. Divus Athana-
ſius in epiſt. ad Solitarios, de Sancto Paulino anno
cCcCcLVin exilium miſſo loquens, ait: Paulinus
Epiſcopus Trevirorum, quaæ Galliarum Metropo-
lis eſt, Metropolis nempe civilis, ac princeps
urbs omnium Galliarum, non verò Metropolis
Eccleſiaſtica in Galliis, ut ab aliquibus credi-
tum. Quemadmodum enim Euſebius lib. 5. cap.
I. de Martyribus, Marco Aurelio imperante, in
Gallia paſſis ſermonem habens, de ea ſcribit:
75 An *οαMααd s τοαςοr rα ν απαα ꝛa-o οαα
g&ι νσ hαEé&ασο 6&νντπιαι, )οοννσσd¼¹Üοα Eler-
væ: id eſt, ut vertit Valeſius: In hac duæ præ ce-
teris inſignes praſtanteſque urbium matres cele-
brantur Lugdunum ac Vienna; ſeu, ut habet
verſio purior & ſimplicior Interpretis Nicepho-
ri: In qua prater ceteras celebres duæ ſunt Moe-
tropolitanæ arbes, Lugdanum & Vienna: quem-
admodum, inquam, bæc Euſebii verba de
Metropolibus civilibus & politicis, non verò de
Metropolibus Eccleſiaſticis intelligenda ſunt;

ita & laudata Athanaſii verba nonniſi de digni-

tate urbis Trevirenſis in ſtatu civili explicari de- Baron. anno
bent. Nec audiendus Baronius, qui ait, Athana- 355. n. XXIV.

ſium loqui de urbe Trevirenſi, tanquam de una
ex Metropolibus Galliæ & de Mediolanenſi tan-
quam de una ex Metropolibus Eccleſiaſticis
ltaliæ. Athanaſius enim ex ipſomet Athanaſio
explicandus. Hæc ejus verba: Ex quorum nu-
mero clariſſimæ, ſunt Confeſſionis viri religioſi &
Epiſeopi boni, Paulinus Epiſoopus Treverorum,
quæ Galliarum Metropolis eſt: Lucifer Metropo-
litanus Sardinie: Euſebius Vercellis civitate Ita-
liæ: Dionyſius Mediolani, quod & ipfſum eſt Ita-
liæ Metropolis. Sicut itaque Mediolanum civilis
Metropolis erat totius Italiæ, prout à Provin-
ciis Urbicariis & Suburbicaris diſtinguebatur,
ut anno cccxXV num. xXXIV & ſeqq. ex-
poſui, ita & urbs Trevirenſis Metropolis erat
omnium Galliarum, liceèt tam in Galliis, quàm
in Diœceſi Italica variæ eſſent Metropoles, tam
civiles, quàm Eccleſiaſticæ.
Athanaſium, eo quo diximus modo, intelli-

VI.

gendum docet Theodoretus lib. 2. cap. 15. ubi, Merropolis-
citato Athanaſio, ait: ατοτωοαω ασ ee Galliarum.

Sοο, α wανναπος AreSναο„εασ α
v Xιπ, ασ Nοαν ι unrανω Mςοαο e re-
Xla, w Xναι ι α AreSW⅓ ½ει Tα Xααι
õ j, meMαv
&c. id eſt, ut vertit Valeſius: Liberius Epiſoopus
urbis Romæ, Paulinus Metropolis Galliarum, Dio-
nyſius Metropolis Italiæ, Lucifer Metropolis Sar-
diniæ Inſulæ, & Euſebius ab Ilalia, probi omnes
Epiſoopi & veritatis præcones rapiuntur, & in
exilium deportantur; ſeu, ut Chriſtophorſonus
. VvVertit:

Anno U
1⁰²⁸6.
Olymp⸗,.
zn, 1

I.
Conſolu.

11.
Vicennalia
Conſtantini
junioru.

Bton. anno
. NXII.

.
II.
Macarius
Cunſtantiug.
lelim miſin.

— — —⸗ —

en Gen.
tiliun e

ti laztz. .

—-z,
— —,—

— —,- ⏑☚ ˖

, = 2

. IV.
n. zz2.

renſis
1 Sedet
i bre.
Ballis⸗

NAron. Anne
N5. n. XIV.

—
— —

dbolim miſſas

in Annales C. Baronf.

65 £ C. IV. vertit: Epiſeopus RNomaæ Liberius, & Paulinus
An. Ch. 333. primariæ urbis Galliarum, & Dionpſins primaria
urbis haliz , & Lncifer primarieæ urbis Inſule
Sardiniæ Epiſeopus, & Euſebius Epiſcopus etiam
Italiz. Theodoretus itaque ad Athanaſii ſenſum
penetravit, quando ſolo Galliarum Metropo-
leos nomine Treverim, & ſolo Metropoleos Ira-
liæ nomine Mediolanam exprimit, quia ſcilicet
utraque urbs princeps & primaria erat; haæc in
Dioœcelſi Italica, illa in Diœceſi Gallica. Trans-
lata poſtea Præfectura Galliarum Arelatem ab
Honorio Imperatore, qui hanc urbem matrem
omnium Galliarum vocavit, ut legitur in ſuppli-
ci libello Epiſcoporum Gallorum ad S. Leo-
nem Papam, id eſt, Galliarum Metropolim,
ut ea verba explicat Marca lib. 6. de Concordia
cap. 17. num. 6. Sed de hac translatione rurſus
infraà.

—

Anno Urbis ANNO PERIODI GRAGO -ROMAN 5826.

1086. .
Olymp. 278. O6G. ) II. P. 22. April. Indict. 6.
än. I. JESu CHRISTI 333.

SILVESTRI PAPÆ 20.

CoNSTANTINI IMP. 29.

I. D num. I Coſſ. Fl. Ealeriuns Inlins Delma-
Conſules. tius, & M. Aurelins Zenophilus. Erat Ju-
lius Delmatius Hannibaliani, Delmatii etiam
dicti, filius; Hannibalianus verò Conſtantini
Magni ex patre tantùm frater, ut docet Anony-
mus Valeſianus.
11. Conſtantini junioris Cæſaris Vicennalia hoc

Vicennalia anho edita Conſulatus iſte demonſtrat. Si enim

Conſtantini annis hujuſmodi ſolenniis dicatis Imperatores
janiors. vel Cæſares Conſules non procederent, digni-
tas illa in perſonas illuſtriores de more trans-
lata. Præterea Idacius in Faſtis hoc anno habet:
His Conſſ. levatus eſt Conſtans die VIIIKal. ſa-
vuar. cui ſuffragatur Euſebius in Chronico ſe-
cundùm editionem Pontaci, qui eam nuncu-
pationem confert in annum Abrahami 2350. qui
Kalendis Octobris anni Chriſti c cC CxXXIII
inchoatur. Baronius quidem eam factam ſcri-
Baton. anno bit, anno c C cxXXV, ſed nullo teſte. Cæſares
335. H. X Lt. verò in Decennalibus aut id genus feſtis de mo-
re creati. Erat porro Conſtans tertius Conſtan-
tini M. filius, qui poſt hujus mortem Auguſtus
eſt appellatus.
11II. Athanaßius, poſt inventum Arſenium Epiſ-
Maecarius copum „quem ab ipſo occiſum calumniati fue-
Conhanmtiv rant Euſebiani, Conſtantinopolim ad Imperato-
rem miſit Macarium, qui eum de omnibus cer-
tiorem redderet. Verùm, non hoc anno Maca-
rius Presbyter ad Conſtantinum miſſus, ſed an-
no trecenteſimo triceſimo primo, aut tardiùs,
inſequenti, ut ex iis, quæ anno præcedenti di-
XI, manifeſtum eſt.
OWBU Conſtantinus hoc anno Conſtantinopoli de-
Templa Gen- ojt „ubi datæ ab eo Leges tres in Codice Theo-
tilium ever- doſiano recitatæ. Templa & idola Gentilium
* abts. celeberrima „unà cum ſuperſtitionis Gentilitiæ
ornamentis hiſce potiſfimùm Coſſ. ab eo everti
juſſa, & exinde everſa; opeſque & reditus
Templis detracti, de quo videndus Julianus
Orat.7. pag. 424. Eunapius in Vita Ædeſii pag.
37. Libanius in Orat. Apolog. 26. pag. 531. &
Orat. pro Templis pag. 9. Theodoretus lib. 5. cap.
I9. Hieronymus & Cedrenus in Chronico id

429
nominatim factum aiunt xX v, X X v 1 & 5 XVII S C. I
Imperii Conſtantini anno, id quod his Conſu- An. Ch. 3332
libus congruit. Idque etiam diſertè de ſepulchro- 334
Tum nominatim ſeu monumentorum demoli-
tione his Coſſ. indieium facit Lex 2 Codicis
Theodoſiani De ſepulchris violatiz. In ea enim
Lege, quam Conſtans Auguſtus anno trecente=
ſimo quadrageſimo nono dedit, mulcta impo-
nitur iis, qi de monumentisz columnas vel mar-
mora abſtulerunt, ex Conſulatu ſeilicet Dalmatii
& Zenophili. Qui quidem Conſulatus, inquit
Gothofredus in Commentario illius Legis, &
temporis characteriſmus diligenter notandus;
& hac obſervatione Annales Eccleſiaſtici illu-
ſtrandi. Nempe hoc illud omnino tempus eſt;
quo Conſtantinus Magnus aras, idola & tem-
pla everti juſſit. Ab hoc itaque anno, ut in tem-
pla, ita & in ſepulchra ſævitum; & Chriſtianæ
Religionis obtentu, atque eradicandæ Genti-
litiæ ſuperſtitionis ararum & idolorum (quæ in
ſepulchris) ſpecie, ſepulera paſſim deſtructa,
ornatus his detractus: Hæc Conſtantini junio-
ris Cæſaris Vicennalium indicia-
Referenda & ad eadem Lex 3. Codicis Theo V.
doſiani De Medicis & Profeſſoribur, ad populum, viegis
in qua Conſtantinus ad Conſtantinopolim mul- . oie
titudine hominum replendam, ſtudiiſque &
literatis illuſtrandam, Medicis & Profeſſoribus
literarum, eorumque uxoribus & liberis, ple-
nam ab omnibus muneribus immunitatem, jam
ante Principum beneficiis ſancitam Conſtanti-
nopoli publicavit, exemplo Julii Cæſaris, qui
teſte Suetonio in ejus Vita cap. 42. ut exhauſtæ
Urbis frequentia ſuppeteret, omnes Medicinam
Romæ profeſſos, & liberalium artium Docto⸗=
res, quò libentius & ipſi Urbem incolerent „ &
exteri appeterent, civitate donavit.

ANNO PERIODI GRXCO-ROMAN g 5827. Anno Urbis

O7 F. 12. P. 7. April. Indict. 7. Glynb. 158.
Jrsu CRHRISTI 334. an. 2.

SILVESTRI PAP 21.

CONSTANTINI LMP. 29.

num. I. ad X. Coſſ. L. Acontius Optatus; 1.
& Amicius Paulinns junior, ut liquet ex Confules.
Inſcriptionibus ab Onuphrio in Faſtis recitatis,
in quarum altera Anicius Paulinus junior appel-
latur, argumento manifeſto eum ex eadem fa-
milia fuiſſe, ac Anicius Paulinus „ qui anno
CcCCXXV Faſtis nomen dedit. Animadverti
enim poſt hæc tempora viros eodem nomine
donatos, ſi ejuſdem familiæ eſſent, junioris epi-

theto plerumque diſtingui; quod multis infra

exemplis patebit. Vide dicta anno cc cxXV
num. I.
Sozomenus lib. 2. cap. 25. narratâ Athanaßi & I.I.
s 1. . . Synodsees CA
Sede Alexandrina depoſitione, ait, Epiſcopos ad ſuse tee,
hujuſmodi ſententiam in eum ferendam hiſce une annumi
cauſis adductos ſe fuiſſe docere: Primam quòd pertinen
aægrè ferrent, qud càùm Imperator anno praterito
(currenti nempe) ſuſſiſſet, ut Orientales Epiſoopi
Cæſaream eſus cantà convenirent, ipſe non occur-

riſſet, longi temporis morà fatigatam Synodum cer-

nenz, & Imperatoris pratepta deſpiciens. Pape-
brocius Tomo 1I Sanctorum Maii in Vita Sancti
Athanaſiii cap. 5. mum. 67. & cap. 9. num. 102.
dicit, jam novum annum fluere cœpiſſe à Sep-
tembri

43³⁰

3 C. IV. tembri anni Chriſti cc CxxxV, à quo menſe
An. Ch. 334. Græci annum ccCXXXVI inchoaverant; ideo-
que Epiſcopos, qui poſt eum menſem literas En-
cyclicas contra Athanaſium ſcripsére, ſignifica-
re Concilium Caſareenſe indictum fuiſſe anno
Eræ Dionyſianæ cccxXXV, qbui ipſis erat
à Septembri cccxXXVI. Verùm, epiſtolæ
Conſulum ordinariorum nominibus conſigna-
ri ſolebant; ideoque annus in eis expreſſus intel-
ligitur à Kalendis Januariis, non verò à Kalendis
Septembribus inchoatus. Nec refert, quòd in
literis plurimis per hæc tempora datis Conſulum
nomina non exprimantur. Nam nulla ratio dari
Paretea in quibuſdam epiſtolis annus intel-
igatur incœptus à Januario, in aliis à Septem-
bri. Hoc porro tempore invaluiſſe uſum, ut
Conſulum nominibus literæ notarentur, liquet
ex epiſtola, quam, durante adhuc Conciliabulo
Tyri, Presbyteri ac Diaconi Mareotici dederunt,
Conſulibus ulio Conſtantio illuſtriſſimo Patricio
fratre religioſiſimi Conſtantini Auguſti, & KRufi-
no Albino, clariſſimis & Deo gratiſſimis vi-
ris.
111. CGùm Epiſcopi apud Sozomenum laudatum
S.Athanaſßi- dicant, Athanaſium diuturna ſui expeétatione
e, F Concilium fatigaſſe, oſtendunt, verum eſſe quod
ſcribit Sozomenus lib. 2. cap. 25. & poſt eum Ni-
cephorus lib. 8. cap. 49. Athanaſium triginta
circiter menſium ſpatio profectionem ſuam di-
ſtuliſſe, nempe Cæſaream venire, non verò Ty-
rum. Hallucinatus enim eſt Baronius, quando
ſcribit, locum illum Sozomeni depravatum eſſe;
& loco triginta circiter menſium ſpatio, reſti-
tuendum, trium circiter menſium ſpatio Athana-
ſium remoratum eſſe, ne veniret ad Synodum
Tyri. Nam præterquam quòd in omnibus So-
zomeni exemplaribus ita legitur, triginta illi
menſes ad Synodum Cæſareæ indictam; non ve-
rò ad Tyriam, referuntur, ut diſertè Sozome-
nus habet. His adde, Epiſcopos Conciliabuli
Sardicenſis anno CCCXLVII celebrati,
loquentes de Athanaſio ac de Concilio Cæ-
ſarienſi, ſcribere: Poſt alterum annum in Ty-
ro propter ejus facinora ( ſcilicet Athanaſii
neceßariò iterum celebratur Concilium. Quare
à Concilio Cæſarienſi ad Tyrium annus efflu-
xXxir.
IVv. Ad num. X. Dedit hoc anno Conſtantinus
Conſtantinus Legem 2. Codicis Theodoſiani De offcio ſudicum
tan e, en, omnium, quàâ prohibet pupillos, viduas & ægro-
zuram gerit. tos trahi ad Comitatum, & extra Provinciam
ſuam. Cujus evocationis in pupillorum favo-
rem exemplum exhibet Theodoricus Rex apud
Caſſiodorum lib. 4. epiſt. 9. Sic olim in Gallia,
pupilli & viduæ adverſarios ſuos ad Curiam
Chriſtianitatis, ut vocabant, id eſt, ad Curiam
Eccleſiaſticam evocare poterant: quod abroga-
tum, agente Petro de Cuneriis Regio in Parla-
mento Pariſienſi Advocato. Plura Gothofredus
in illius legis Commentario.
V. Sarmatarum ſervis contra dominos rebellan-
dNarmata à tibus, (hi Limigantes poſtea dicti, de quibus
g, ne Ammianus lib. 17. & 19.) Conſtantinus Magnus
pulſos dominos his Conſulibus excepit, & am-
plihs trecenta millia hominum mixtæ atatis & ſe-
xus per Thraciam, Soeythiam, Macedoniam, Ita-
liamque diviſit, inquit Anonymus Valeſianus;
quod ſub hujus anni Conſulibus factum docet
Idacius in Faſtis: His Conſſ. Sarmatæ ſer vi
univerſa gens dominos ſuos in Romaniam e?ρ⁵a-
lerunt.

Critica Hiſtorico-Chronologica

§ C. IV.

ANNO PERIODI GRCO-ROMANA 5828. Anno Urbis

ð 88.
8. E. ) 13. P. 30. Mart. Indict. 8. Olymb. 278.

JIESu CHRISTI 335. ſeaundam

GILVESTRI PAPÆ 22. Baronium.

CONSTANTINIIMP. 30.

Num. I ad XLI. Coſſ. Julins Conſtantius, I.
& Ceionius Rufius Albinus. Prior non Con- Coules.
ſtantini Imperatoris fratris filius, ut perperam
Onuphrius in Faſtis, ſed frater ipſius Conſtan-
tini M. ut patet ex ſubſcriptione anno præce-
denti num. II. recitata.
Tricennalia Conſtantinus Magnus his Coſſ. II.
edidit die VIII Kal. Aaug. ut diſerté tradunt Ida- Tricennalia
cius & Auctor Chronici Alexandrini. Addit Conſtantini
hic, celebrata eſſe Conſtantinopoli quàm magnifi- .
cà. Sunt hæc Tricennalia Auguſtei Imperii. An-
no verò præcedenti Imperii Cæſarei Tricenna-
lia dedit.
Conſtantis Conſtantini Magni filii nuncupa- III.
tio ad annum CcCcCXXXIIIpertinet, ad Vicen- Oratio ab
nalia nempe Conſtantini Cæſaris fratris, ut ibi- Euſebio in
dem oſtendimus. Porro Euſebius Cæſarien- Tricennali-
ſis Epiſcopus egregiam Orationem, quæ adhuc Uibus habita.
extat, de laudibus hujus Imperatoris in ejus Tri-
cennalibus habuit, quam in Vita Conſtantini
lib. 4. cap. 46. ait, ſe Conſtantinopoli coram
ipſo Imperatore recitaſſe. Sed tollendus hic er-
ror vulgaris, eam nempe recitatam elſſe ab Euſe-
bio in ipſa Tricennalium feſtivitate, ſeu die xxv
Julü, qua Tricennalia acta. Euſebius enim con-
trarium oſtendit, cùm loco laudato cap. 45.tra-
dat, ſe Encæniis Eccleſiæ Hieroſolymitanæ die
XIII Septembris, ut mox videbitur, celebra-
tis interfuiſſe; & cap. ſequenti ſubjungat: Ora-
tionem de Tricennalibus paulo pèſt profetcti Con-
ſtantinopolim coram ipſo Imperatore recitavi-
mus.
Non itaque die xXV Julii, quo Tricennalia IV.
edita, ſed poſt menſem Auguſtum & Euſebii Sed po
Hieroſolymis Conſtantinopolim reditum ea menſem Ans
Oratio habita. Quod ex ipſis etiam Orationis guſtum:
verbis oſtendi poteſt. Nam capite ejus tertio
dicit Euſebius, Conſtantinum ſingulis Decenna-
lium periodis unum ex ſuis liberis ad Imperia-
lis Throni conſortium promoviſſe: Cumque
jam quartus volvi cœperit circulus (ipſo nempe
Tricennalium die inchoatus) copioſa generis
ſocietate, & Cæſarum nuncupationibns Imperium
amplißcans, &c. Ubi Euſebius intelligit, Dal-
matium, Dalmatii Cenſoris & fratris Conſtan-
tini M. filium, hoc anno VIII Kal. Octobris,
ut habet Auctor Chronici Alexandrini, vel Xl
Kal. Octob. ut prodit ldacius in Faſtis, Cæſa-
rem renuntiatum, & Hannibalianum, quem hoc
etiam anno Conſtantinus M. XRegem nominatum
purpurà induit, & Cæſaream Cappadociæ aman-
davit, ut inquit Auctot Chronici Alexandrini.
Addit Euſebius in laudata Oratione: Fortiſſimos
deinde quatuor Caſares, quaſi quoſdam equuleos
uno Imperialis quadrigæ copulant jugo, ipſe ſubli-
mis velut auriga incitat atque im pellit. Euſebius,
inquit Valeſius in Notis, tres Conſtantini filios
& Dalmarium Cæſarem, quatuor equis com-
parat, qui uno jugo copulati Imperialem cur-
rum trahebant, cui auriga præerat Conſtanti-
nus. Rectè quidem; ſed quomodo hoc verum

eſſe

Olymp. 278.

An6

2
noga
via.
Baron-n
I. ſe⸗

VI.
Eycenia h
cleſii Hier
ſiljmuanea

VII.
Obitgt gil.

c. .
Ch. z.
ino Urbis
n.
Gm 2t.
3.

ndum
tonium,
W. s.

.

Il.
Tricennali
Conſantini
..

III.
Oratio ab
Elſebio in
Tricennali⸗
il habita.

IV.
menſen A.
* egſtum

72

“*
ini⸗
eos
l-
ius,
os
m⸗
ur⸗
nri⸗

un
A

I. & ſeq q.

in Annales

C. Baroni. 431

§ † C. IV. eſſe poteſt ſi eam Orationem die XXV Julii qui loquendi modus aliquando occurrit. Silve- S * C. 1V.

An. Ch. 335. Imp. eril Conſtantinianei natali recitaverit? Qua⸗ ſtro Marcus ſuccedit . ſed anno ſe quenti, ut
re, cum Dalmatins menſe Septembri Cæſar di- tunc videbitur.

ctus fuerit, manifeſtum eſt, eam Orationem
non in ipſa Triennalium feſtivitate, ſeu menſe
Julio, ſed poſt menſem Auguſtum dictam eſſe.
Nedque verilimile eſt, Euſebium, qui Concilio
Tyri paulò ante Baſilicæ Hieroſolymitanæ En-
cænia celebrato interfuit, die XXv Julii Con-
ſtantinopoli eſſe potuille, cùm geſta in Conci-
lio Tyri, illud circa menſem Julium inceptum
fuiſſe, ac per aliquot menſes duraſſe, inſinuent.
Et tamen initio Septembris, ut minimùm, Eu-
ſebius & reliqui Epiſcopi Tyro relicto, Hie-
roſolymam petierunt; cùm die decima tertia
Septembris Baſilicæ Hieroſolymitanæ Encænia
cCelebrarint. Conſtantinum ſub hujus anni fi-
nem Conſtantinopoli fuiſſe oſtendunt Leges
Codicis Theodoſiani 5. De Judæis. & I. Ne Chri-
Ktianum mancip. AI Kal. Novem b.dat. Conſtan-

tinop. L
V. Menſes triginta, quibus profectionem ſuam
Synodus Ly- diſtulit Athanaſius, ad Concilium Cæſareæ, non
ris. verò ad Tyrianum referuntur, ut anno cccxXXII

Baron, num num. II. oſtendi; ideoque Sozomeni locus, ubi
de triginta illis menſibus, minimè depravatus, ut
exiſtimabat Baronius. B
VI. Ad num. XLI. & ſeq. Dedicatio Eccleſiæ
Encaænia Ec- Hieroſolymitanæ peracta Idibus Septembris, id
Ieſiæ Hiero- eſt, die XIII Septembris, ut docent Nicephorus
Tolymitana. lib. 8. cap. 30. Typicum Sancti Sabeæ, Menolo-
gium Græcorum;, ac Sophronius in Oratione
de Exaltatione Sanctæ Crucis. Eccleſia tamen
tam Occidentalis quàm Orientalis. Feſtum
Exaltationis S. Crucis celebrat die XIV Sep-
tembris, ſive quia eo die Crux inventa, ſive ob
aliam rationem hactenus ignotam. Porro eam
Eccleſiam aliquando ſanctæ Crucis, aliquando
KReſurrectionis, aliquando Anaſtaſin: ac Marty-
rium appellatam oſtendi anno CCCXXVI
num. X II. Idus Septembris ſeu dies XIII illius
menſis concurrit hoc anno cum Sabbato, ut
Methodus Cyclica docet. Quare nondum mos
invaluerat, ut Eccleſiæ die Dominica dedica-
rentur: quemadmodum nec ut Cæſares eodem
die nuncuparentur; cùm Dalmarius Cæſar fa-
ctus fuerit, vel die XVIII, vel die X KIV
Septembris, quorum neuter hoc anno cum Do-
minica concurrit.

vVII. Agd num. LVIII & ſeq. In Catalogo Dama-
Obitus Sil- ſi legitur: Silveſter annis viginti uno, menſibut

veſtri Papaæ. undecim. Fait temporibus Conſtantini, à Conſu-
latu Voluſiani & Anniani, ex die pridie Kalen-
das Februarii, nſijue in diem Kalendarum Janua-
riarum, Conſtantino & Albino Coſſ. Ubi loco
Conſtantini, legendum, Conſtantis, ut rectè
exemplar, quo Cuſpinianus uius eſt. Porro,
quia in Martyrologio FHlieronymiano ad diem
XXXI Decembris legitur, Depoſitio S. Silve-
Nri Epiſcopi, Papebrocius in Conatu Chronico-
Hiſtorico ad Catalogum Pontificum Romano-
rum exiſtimat, in Catalogo Damaſi legendum,
uſqjue in diem pridie Kalendarum Januariarum.
Nikhil tamen mutandum, cùm Cuſpiniani exem-
plar etiam habeat, aſque in diem Kalendarum
Janu. & Silveſtrum die xxXI Decembris mortuum
eſſe oſtendat etiam libellus Depoſitionis Epiſ-
coporum apud Bucherium, in quo legitur:
Pridie Kalendas Ianuarii Silveſtri in Priſcillæ.
Auctor itaque præfati Catalogi excludit diem
Kalendarum Januariarum, non verò includit:

an. Ch. 335.
3536.
Hoc modo per hæc temp ra Imperium Ro- h d
manum regebatur. Gallias Conſtantinus junior rtn,
regebat; Orientem Conſtantius, qui tamen Gal- Conſtantint
liis antea puer adhuc præfuerat, teſte Juliano tempore re-
Orat. I. pag. 34. & 40. Africam, Illyricum & Ita- um.
liam Conſtanzs; ripam Gothicam (immo Melo-
potamiam, ut docet Audor Chronici Alexan-
drini anno CCCXXXVII ) Dalmatius
tuebatur, ut docet Anonymus Valeſianus; Pon-
tum, Cappadociam & Armeniam Minorem
Hannibalianus Rex, quem Auctor Chronici Ale-
xandrini teſtatur hoc anno Regem nominatum
purpurâ indutum fuiſſe, & Cæſaream Cappa-
dociæ amandatum. Qua de re etiam legendus
Victor in Epitome.

ANNO PERIODI GRG0⅓⁰-⸗ROMAN 5829. nno Urbis
. 1089.
OO9. DC. 14. P. 18. April. Indict. 9.

Olymp. 278.
an. 4.
Jrsu CHRISTI 336.

MARCI PAP& I.

CoNSTANTINI IM p. 31.

D num. I. Coſſ. Nepotianus, & Facun[. L.
Aas. Conſules.
In Chronico Damaſi legitur: Marcus men- 11.
ſes olbto, dieæs Vigintti. Fuit temporibus Conſtanti- Marcus fi
e, Nepotiano & Facundo Conſulibus, ex die V Papa.
Kalendas Februarias, uſque in die Nonarum
Octobrium, Conſulibas SS. id eſt, Japraſoeriptis.
Sed loco in die, legendum, in diem, ut Cuſpi-
nianus in ſuo exemplari invenit. Mareus itaquè
ordinatus eſt hoc anno Pontifex Romanus die
decima octava Januarii, die Dominico & fe-
ſto Cathedræ Sancti Petri Romæ inſignito. Va-
cavit ergo Sedes dies ſeptemdecim, non dies
quindecim, ur habet Baronius ex Anaſtaſio.
Ad num. VI & ſeq. Euſebiur, non hoc an- 111I.
no, ſed præcedenti Orationem habuit in lau- In Tricenna-
dem Conſtantini, qui jam ab aliquot menſibus lisus multa
Tricennalia celebrarat, ut ibidem oſtendimus. O†wͤciones
Nam præter Orationem, quæ in ipſa Tricenna- SS
lium & id genus ſolennium feſtivitate recitaba-
tur, toto anno aliæ Orationes, vel à civitatum
Legatis, vel ab aliis in laudem Imperatoris fie-
ri ſolebant; quod ex verbis, quæ in prologo
Orationis in Tricennalibus ab Euſebio dictæ
habentur, deduco., Ait enim Euſebius: Acceſ-
K, ut Imperatorias landes novo quodam carminis
genere præcinerem. Quamvis verò infiniti penè
alii eandem mecum viam carpere conantur; ego
tamen hominum veſtigia vitans, ut ait ille, viam
ingredior minimè tritam, quam illotis pedibus in-
gredi nefas eſt. Alludit Euſebius ad hos Lucre-
tii verſus lib. 4.
—Peragro loca, nullius ante
Trita ſolo: juyat integros accedere fontes
Atque haurire; juvatque novos decerpere
Rores. H
Plures itaque coram Conſtantino, ipſo Tricen-
nalium anno ante Euſebium Orationes ha-
buerant; indeque inferendum, hoc in more
poſitum fuiſſe, licet paucæ ex illis Orationibus
ad nos pervenerint. Ad majorem horum Tricen-
nalium explicationem notanda Euſebii in Vita
Conſtantini lib. 4. cap. 47. verba, dam de RWM SM
nodo

4

432
s C. IV. nodo Hieroſolymitana loquitur: Hanc ſecundam
An. Ch. 336. Synodunz, owmim, quas quidem novimus, ma-
ximam, Iuperator Hieroſolymis congregavit, poſt
primam illam, quam in urbe Bithyniæ nobiliſſima
collegerat. Sed illa quidem triumphalis erat, in
Imperit Vicennalibus preces ac vota pro victoria
de hoſtibus parta, in urbe Victoriæ cognomine per-
ſolvens. Hæc verò Tricennalium feſtivitatem or-
navit, cùm Imperator Deo omnium bonorum au-
Gtori, Martyrium velur quoddam pacis donarium,
in ipſo Servatoris noſtri monumento dedicaret. Ex
quibus intelligis, nihil prætermiſiſſe Imperato-
res, ut annos, quibus hujuſmodi feſta edebant,
memorabiles redderent. Hinc Conſtantini Vi-
cennalia Synodus Nicæna; ejus Tricennalia
Hieroſolymitana ornarunt. Hinc annis quibus
ea ſolennia exhibita, Urbes, Eccleſiæque con-
ſtructæ, ac dedicatæ, & immortalitati Princi-
is variis modis conſultum.
IV. A num. IX ad LXVIII. Celebrata hoc anno

synodus Conſtantinopoli Synodus ab Euſebianis, Euſe-
Conſtanti- bio Nicomedienſi Præſide, in qua Sanctus Atha-
goi naſius Treviros in exilium miſſus eſt, aliique qui-
Aihana- dam Epiſcopi Orthodoxi depoſiti. Horum nomen
Bium. recitat Auctor libelli Synodici in hujus Synodi

compendio. Neque dubitandum, quin ea habi-
ta fuerit, cùm in epiſtola Synodica, quam Con-
cilium Alexandrinum in cauſa Athanaſii poſt
paucos annos ſcripſit, id diſertè aſſeratur: Im-
perator rei indignitate motus ſeriptis ſuis accuſa-
tores eitat, ſuamque ipſius audientiam promittens,
ſimulque synodum indici jubet, &c. Celebratæ
Synodi, ſimulque exilii Athanaſio irrogati tem-
pus deduco ex epiſtola Conſtantini junioris ad
populum Alexandrinum ſcripta, quando Atha-
naſium patriæ reſtituit anno Chriſti trecenteſi-
mo triceſimo octavo. Data enim eſt Treveris
XV Kalend. Jul. ut docet Athanaſius in Apo-
logia 2. adverſus Arianos pag. 805. Cùm itaque
Theodoreto teſte lib. 2. cap. I. poſt annos duos
& menſes quatuor Athanaſius in ſuam Eccle-
ſiam remiſſus fuerit, apparet, currenti anno,
menſe circiter Februario, eam Synodum coa-
ctam, & Athanaſium Conſtantini M. juſſu in
Galliam relegatum.
V. Hujus Synodi meminit etiam Euſebius Cæ-
Auënum ſarienſis Epiſcopus in lib. 2. contra Marcellum
, ra cap.4. quod Opus ab eo poſt Conſtantini Magni
Ancye Obitum conſcriptum, ut loco citato ipſemet
Epiſe. Euſebius fatetur. De Marcello enim Ancyrano
Epiſcopo loquens ait: Hæc in illum commoverunt
ſacroſanttam illam Synodum, quæ de diverſis
adeo Provinciis, Ponto, Cappadocia, Aſia, Phry-
gia, Bithynia, I bracia, & ulterioribus regioni-
bu en Regiam urbem (ſcilicet Conſtantinopo-
lim) convenerat, &,, ut ſoripto in illum (nem-
pe Marcellum) inveherentur, Patres vel invi-
tos coegerunt. Fuit itaque Concilium illud nume-
roſiſſimum; quod etiam teſtantur Patres Con-
ciliabuli Sardicenſis anno c cC cCxLVII celebra-
ti in ſua Synodica, in qua de Marcello loquen-
tes aiunt: Condicitur in Conſtantinopolim civita-
tem ſub praſentia beatiſſimæa memoriæ Conſtantini
Imperatoris Concilium Epiſcoporum, qui ex mul-
zis Orientalium Provincii advenerunt, &c. Ubi
& inſinuant, diu illam Synodum duraſſe. Me-
minit & hujus Conſtantinopolitanæ Synodi
Philoſtorgius lib. 2. cap. 12. ubi poſtquam de
Tyria locutus eſt, ait, Imperatorem alteri Epi-
ſcoporum Synodo mandaſſe, ut Athanaſu cau-
ſa examinaretur. Baronius & Conciliorum Colle-

Critica Hiſtorico-Chronologica

Gores de ea tanquam contra Marcellum Ancyræ S . C. IV.
Epiſcopum, non verò contra Athanaſium habi- An. Ch. 336.
ta agunt; cùm tamen ex his, quæ modè dixi,
manifeſtum fiat, cauſam Athanaſii in ea etiam
fuiſſe ag itatam.
Synodus Conſtantinopolitana, in qua Mar- vVYI.
cellus Ancyræ Epiſcopus depoſitus eſt, de qua Synodus ea-
mentio apud Rufinum lib. I. cap. 12. Socratem dem gnren:
lib. 1. cap. 36. Sozomenum lib. 2. cap. 33. & in Sn res .
epiſtola Synodi Philippolitane, diverſa non
eſt ab ea, de qua numero præcedenti actum, in Baron. num.
quaAthanaſio exilium irrogatum. In libello enim S
Synodico poſtquam de exilio Athanaſii actum, a
dicitur: S. etiam Cimatem & Euphratem Anta-
radi, Euprepium Adrianopolis, & Lucium Con-
feſſorem qui in vinculis mortuns eſt, & Marcel-
lum Anepræ tanquan homini-cultorem depoſuerunt
Euſehbiani. Athanaſius in epiſtola ad Solitarios,
& in Apologetico de fuga ſua, univerſos Epi-
ſcopos, qui Conſtantino Magno regnante per
fraudem Arianorum in exilium pulſi ſunt, re-
cenſens, eoſdem numerat, aitque, Cymatinm
fuiſſe Antaradi Epiſcopum (quæ urbs ſita di-
citur à Geographis in ora Phœniciæ) Euphra-
tionem Balanearum, (urbs eſt etiam Phœniciæ)
& Eutropium Epiſcopum Hadrianopoleos, qui
perperam, ut videtur, ab Auctore libelli Sy-
nodici Euprepius appellatur. Nec aliud in eo
Conciliabulo factum ſcimus. Athanaſius in epi-
ſtola ad Solitarios dicit, Marcellum ab Euſe-
bianis in exilium miſſum, poſtquam nempe
Epiſcopatu pulſus eſt. Epiſcopi verò Alexan-
drini in ſua Synodica anno cCGXI ſcripta in-
quiunt: At praclari Euſebiani, quò veritatem,
Scriptaque ſua obliterent, nomen Snodi ſuis Actis
prætexunt, cùm res ipſa negotium Imperatorium,
non Snodale haberi debeat; quippe ubi Comes
præſideat, & milites Epiſcopos ſub ſatellitio cin-
gant, & Imperatoria editla, quos ipß volunt,
coire compellunt.
Cauſa Arii in memorata Synodo Conſtanti- vII.
nopolitana agitata. Licèr enim Synodus menſe Synodus hee
Februario coacta, ut ſuprà dixi; Arius verò non- ber wultos
niſi completo triceſimo Imperii Conſtantini an- an coner
no, ut teſtatur Socrates lib. 1. Cap. 37. Alexan- naee⸗
drià Conſtantinopolim evocatus ſit ab Impera-
tore; & annus XxXX Conſtantini, die xXIV
Julii abſolutus ſit, & poſt illum menſem, Atha-
naſio jam in exilium miſſo, Marcelloque depo-
ſito, Arius Conſtantinopolim venerit, & tur-
bas adverſus Alexandrum Conſtantinopolita-
num Epiſcopum excitarit, Synodus tamen ad-
huc durabat. Sozomenus lib. 2. cap. 29. tradit,
Arium Conſtantinopolim evocatum, & Euſe-
bianos ad celebrandam Synodum ſe paraſſe, ac
fruſtra Alexandrum Conſtantinopolitanum Epi-
ſcopum Synodum diſſolvere conatum eſſe. Idem
produnt Nicephorus lib. S. cap. 51. & Zonaras. Au-
ctor libelli Synodici unius Synodi Conſtanti-
nopolitanæ meminit, quam diu duraſſe ſuprà di-
ximus. Apparet itaque, Synodum Conſtanti-
nopoli hujus anni initio inchoatam, poſt men-
ſem Julium adhuc continuatam eſſe.
Conſtantinus Conſtantio filio Cæſari uxorem vIII.
hoc anno dedit, ut habet Euſebius lib. 4. ejus Conſtantio
Vitæ, ubi ejuſdem uxoris nomen tacet. Baro- ſsri ire
nius exiſtimat, eam fuiſſe Euſebiam; ſed mani- trorer fuere.
feſtè labitur. Scribit enim Julianus Imperator in
Oratione ad eamdem Euſebiam, Conſtantium
jam & Imperii ac totius Orbis ferè compotem,
poſt vindicatam de injuſto Tyranno, Magnen-
110

Baron. num-.

ſe.

elum
ſiun,

ſegg.

.
Diful
Aihenaſi

proßtntta

1Vr in

II.
ani
bitu,
7¹
Dannnun, 0

Niiſengl

1

1

Dalea
(

Puon.1
xXI.⸗

1.

Baronnu
1XVu5

1
Aures⸗
Adyer.
Marcel.

nnum.
11 &

VII.
gyrogus bet
er nulus
nenſes cnti⸗
uata⸗

uIr.
onfanti
lls Ciſrimmj
0- rerel. ſunt.
ni⸗ utob nuſſp
n xxl.

in Annales C. Baroni.

§S C. IV. tio nempe, ditionem ſuam, Euſebiam ſibi con-
An. Ch. 336. jugem adſciviſſe. Quare non ante annum cccrIII,
quo Magnentius victus, & Conſtantii Monar-
chia cœpta, Euſebia huic deſponſata. Porro
Conſtantium plures uxores habuiſſe docet Vi-
ctor in Epitome. Eum maritum fuiſſe filiæ Con-
ſtantii patrui ex Galla Juliani noverca, teſtatur
ipſemet Julianus in epiſtola ad Senatum popu-
lumque Athenienſem. Hancque primam fuiſſe
Conſtantii Conſtantini Magni filii uxorem ſuſ-
picatur Cangius in Familus Byzantinis Anga-
ſtic. Tertia ejus uxor Fauſtina fuit, ut liquet ex
Ammiano lib. 26. cap. 6. Ex hac nata Conſtantia
poſthuma, quæ poſtea Gratiano nupſit.
IX. Conſtantinus non hoc anno, ſed præcedenti
Dalmatius Tyicennalia celebravit, ut jam diximus, ideo-
dcdtus Ca- que Dalmatius, ſeu Flavius ſulius Valerius Dal-
P-. matius anno præcedenti Cæſar à Conſtantino
Baron. num. Magno appellatus. Mediobarbus multa Numiſ-
XX. mata exhibet, in quibus Dalmatius Cæſar nun-
cupatur. Erat autem filius Dalmatii Conſtanti-
ni Magni fratris, ut docet Anonymus Valeſia-
nus. Hannibalianus Dalmatii Cæſaris frater uxo-
rem duxit Conſtantianam filiam Conſtantini
Magni. Sed de ejuſdem Conſtantini M. fami-
lia legendus Cangius in Familiis Byzantinis
Auguſtis. Z
. Per annos quadraginta Romanos inter &
Belum Ter- Perſas pax viguit, ab anno nempe ducenteſimo
ſrum. nonageſimo ſeptimo uſque ad ſequentem, ut eo
Baron. num. anno oſtendimus. Ea enim paulò ante Conſtan-
tini Magni obitum rupta. Memorabilia ſunt
ſeqx. verba Rufi Feſti in Breviario: Conſtantinus re-
rum dominus extremo vitæ ſuæ tempore expedi-
tionem paravit in Perſas. Toto enim Orbe pacatis
gentibus, & recenti de Gothis victoria glorioſior,
multis in Perſas deſcendebat agminibus: ſub cu-
Jus adventum Babyloniæ in tantuům regna tre-
pidarunt, ut ſupplex ad eum Legatio Perſarum ac-
curreret, & facturos ſe imperata Ppromitterent.
NMNec tamen pro aſſiduis ernptionibus, quas ſub Con-
ſtantio Cæſare (ex quo liquet, hunc Orienti
à patre præfectum fuiſſe) per Orientem tenta-
verant, veniam meruerunt. Euſebius tamen
in Vita Conſtantini ſcribit, pacem à Perſis per

Legatos petitam & impetratam. Poſt Conſtan-

tini Magni mortem bellum renovatum, & per
multos annos Romanos inter & Perſas pugna-
tum, ut infrà videbimus. Porro bellum berſi-
cum anno duntaxat ſequenti inchoatum tunc-
que expeditionem à Conſtantino ſuſceptam ad-
verſus eos, teſtatur Auctor Chronici Alexandrini.
Tomo 2. Operum S. Athanaſii pag. 623. &

q. referuntr epiſtolæ uæ, quarum prior hunc
arn titulum præfert: Epiſtola Athanaſii & gyptio-

ſuppoſititis. rum Epiſcoporum ad Marcum Papam pro exem-
plaribus Concilii Nicani, quia Ariani oorum
Baron. num. exemplaria incenderant. Poſterioris titulus eſt:
PVIII. Keſeriptum Marci Papæ de miſſiene capitulorum
Nicæni Concilii, Athanaſio & omnibus DTgy-
ptorum Epiſcopis. Sed utraque purum ac putumm
figmentum eſt, ut rectè vidit Baronius. Optan-
dum, ut prodeat nova aliqua editio Operum
S. Athanaſii, iis quæ hactenus editæ, accura-

2„

tior, in qua genuina & legitima ejus Opera 2

ſpuriis accurato criterio diſcernantur. H
XII. In Chronico Damaſi legitur, ſediſſe Marcum
Marci PP. menſes VUI§II, dies X, exæ die XV Kal. Februa-
obitus. rnii currentis anni, uſque in diem Nonarum
Baron. num. Octobrium. Hujus Chronici verba ſuprà retu-
BxI & ſeqq-. limus. Obiit itaque Marcus die ſeptima Octo⸗
ä Tom. I.

433

bris quo colitur, & ad quem in Martyrologio S « C 1V.
Hieronymiano legitur: Romæ viâ Appia depo= An. Ch. 336&
Sitio Sancti Marcelli & Marci Epiſcopi. Cùm-
que die decima octava Januarii Pontificatum
inierit, rectè in eo Chronico menſes & dies 5
quibus ſedit, numerati. Auctioris Chronici ve-
terum Pontificum Auctor, ex eoque Anaſtaſius
& alii, cùm dicunt de S. Marco „ quòd ſepultus
eſt in cCæmeterio Balbinæ vig Ardearind pridis
Nonas Octobris, intelligendi ſunt de aliqua eius
Tranſſationeʒalioquin Marcus ſupra menſes octo,
dies tantům X1X ſediſſet. Poſt Marci obitum
ceſſavit Epiſcopatus non dies viginti, ut haber
Anaſtaſius, quem ſecutus eſt Baronius; ſed men-
ſes tres, dies viginti novem. Ut enim ex Chro-
nico Damaſi diſcimus, Julius Marci ſucceſſor
ordinatus tantùm fuit anno ſequenti, idque die
ſexta Februarii quæ in Dominicam incidebat,
Quare perperam in Annalibus Iulii initium cur-
renti anno die xxVII Octobris conſignatum.
Ad num. LXXI. Conſtantinus emiſit hoc XIII.
anno Legem 5§5. Codicis Theodoſiani, quàâ ab Chriſtiani 4
injuria Judæorum Chriſtianos per Africam vin- Tudaorum
dicat. Inſcripta eſt enim ad Felicem PpF. P. id s .
L SE B icati.
eſt, Præfectum Prætorio, Italiæ ſcilicet in qua
Præfectura Africæ erat, ut diſertè oſtendit Lex
21. ejuſdem Codicis De Decurionibus. Eoſdem
proſelytos, id eſt, ex Judæis Chriſtianos fa-
ctos à Judæorum contumelia vindicarat Con-⸗
ſtantinus Lege 1. ejuſdem Codicis De Judæis
data anno c C CxXv. Fallitur enim Baronius, qui
contrarium planè ſenſum Legi huic, præſenti
anno datæ ffingir » quaſi à Proſelytorum inju-
ria Conſtantinus Judæos hac Lege vindicaret,
cujus rei factique ut nulla ratio fingi poteſt, cux
videlicet converſi ad Fidem ex Judæis, perſecu-
tionem in Judæos excitare voluerint, ita refutat
Baronium, quod Epiphanius hæreſi 30. Ebio-
nitarum de Joſepho quodam ſub Conſtantino
Magno ſcribit, quemdam nempe Joſephum ex
Apoſtolo Judæorum ad Chriſtianam KReligio-
nem inclinantem, mox & converſum, variis
appetitum à Judæis injuriis. Facit etiam ad hoc
Lex I. ejuſdem Codicis hoc anno data, We
Chrtianum mancipium Judeus habeat, quà ſci-
licet Jjudæus ſervi dominus Chriſtianum manci-
Pium, vel cujuſlibet alterius ſectæ circumcidere
Prohibetur. Ex qua Lege, cum prima De Judais
conjuncta, de Conſtantini mente ſatis liquere
poteſt. Baronium in errorem induxit inſolens
conſtructio quæ habet: Eum qui ex qudeo Chri-
Kianns falétus eſt, inquietare Indæos, non licear.
Sed hæc conſtructio nihil vitii continet „ modò
debita interpunctio adhibeatur, & verba, non
ceat, imperſonaliter accipiantur, quomodo
Virgilius lib. 5. Eneid. Me liceat caſum miſerari
inſontiz amici. Cujus rei alia non deſunt exem-
Pla. Hæc Gothofredus in illius Legis Com-
mentario.

ANNO PzRIODI GRACO -ROMAN ℳ 5830. Anno Ur bis

O10. B. ) 15. P. 3. April. Indict. 10. Onb.278,
Izsu CHRISTI 337. an. r.

JurII PAP& I.

CONSTANTII„ CONSTANTINI zr
CONSTANTIS I.
Num. I ad X X. Coſſ. Z:. Ealbius 7. itianus, I.
„½& Felicianns, ex Inſcriptione Onuphria- Conſules.
„ na.

8 5. C. I V. na. Conſtantini junioris Cæſaris quinta Quin-
An. Ch. 337. quennalia hoc vel ſequenti anno edita. Conlſtan-
tii verò Cæſaris Quindecennalia in hunc annum
incidunt.
II. Conſtantinus Aug. ad caleſtia regna ablatus eſt
Obitus Con- XI Kal. Junias, & ipſo anno nuncupati ſunt tres
Ktantini M. Auguſti, Conſtantinus, & Conſtantius, & Conſtans
V. TIdus Septemb. inquit Idacius in Faſtis ſub hu-
jus anni Conſulibus. Idem habet quoad diem &
annum Auctor Chronici Alexandrini, qui addit,
ipſo S. Pentecoſtes die Conſtantinum demor-
tuum, & quidem rectè: hoc enim anno feſtum
Pentecoſtes cum die XXII Maü, ſeu cum die
XI Kal. Junias concurrit. Mortuus eſt abſenti-
bus filiis, Conſtantio tamen non multèò poſt ſu-
erveniente, ur habet Rufinus lib. I. cap. II. &
Halianus Orat. I. pag. 29. Clariùs Socrates: Porro
morti ejus nullus ex ſiliis interfuit. Fallitur Go-
thofredus in Chronologia Cod. Theod. quando
ait, Julianum citatum teſtari, Conſtantinum
Conſtantio filio præſente diem obiiſſe. Nam Ju-
lianus tantům dicit, quòd unus ex illius liberis,
chm adbuc ſuperſtes foret, (ſc. Conſtantinus M.)
E& morbo confliciaretur, eidem accurrifti: eidem
verò mortuo ampliſſimos honores habuiſti. Quæ
verba Rufini & Socratis narrationi non adver-
ſantur, ut examinanti patet. =
III. Cùm autem Regnum inierit Conſtantinus die
Duratio im· XXV menſis Julii anni trecenteſimi ſexti, li-
berii eſu.. quet, eum imperaſſe annos XXX & menſes X,
paucis diebus exceptis. Verum eſt, Euſebium
in Vita Conſtantini lib. 4. cap. 5ʒ. de ejus Imperii
annis ſcribere : Ac Inperi quidem curriculum
duobus & triginta annis explevit, exceptis menſi-
bus ac diebus paucit. Sed præterquam quèd ipſe-
met Euſebius in Chronico eum annis triginta &
menſibus decem imperaſſe ſcribit, in ipſo proœ-
mio ejuſdem Vitæ docet, ſe Imperii Conſtantini
annos per Decennalia, Vicennalia & Tricen-
nalia numerare; ita ut die X X V menſis Julii
anni Chriſti trecenteſimi triceſimi quinti, quo
Tricennalia dedit, annos triginta numeret Euſe-
bius, qui præfationem illam à morte Conſtan-
tini inchoans ait: Nauper quidem univerſum ho-
minum genus ſecunda ac tertia Magni Imperatoris
noſtri Decennalia certis temporum ſpatiis redenn-
tia feſtivitatibus & conviviis celebravit. Nos quo-
que ipſi nuper eumdem victorem ac triumphatorem
cœtu famulorum Dei circumſeptum in ejus Picen-
nalibus dicta venerati ſumus. Sed & Tricenna-
lium Orationum coronas ei texentes, nuper in ipſo
Palatio ſacrum ejus caput redimivimus. Verum
nunc anceps animi hareo; cupiens quidem aliquid
MORE SOLTTO proferre, ſed quò me vertam,

prorſus ignarus, innſitatæ rei ſpectaculo percalſus.

Kuſebius itaque, qui in ea Vita conſcribenda
Oratorem magis, quàm Hiſtoricum agit, ut
omnibus notum, eam adjungere voluit Oratio-
nibus, quas in Conſtantini Vicennalibus & Tri-

cennalibus habuerat, ita ut illa ſingulis decen-

niis geſta complecteretur, quæ quaſi partes tres,
ut inter ſe cum quodam lepore conſentirent,
æquabili ratione ac uno codemque genere tra-
Gare voluit, ut expoſui in ſecunda parte Diſſert.
Hypaticæ cap.2. numn. 19. & notavit etiam Span-
hemius V. C. lib. de Præſtantia & Uſu Numiſ-
matum. Quare Epiphanius, Philoſtorgius, alii-
que Antiqui, qui annos triginta duos Imperio
Conſtantini aſſignarunt, modum loquendi Eu-
ſebii non intellexere, vel annos triginta duos
utrimque incompletos numeravere. Quæ expli-

Critica Hiſtorico-Chronologica

catio certa. Decennalia emm, aliaque id genus Ss Æ c. IV.
feſta epochæ quædam erant, à quibus aliquando An. Ch. 3,7.
tempora ab Antiquis computata.
Vixit Conſtantinus annos ſexaginta quinque, IV.
ut teſtantur Rufinus lib. I. cap. 12. Socrates lib. 1. Quor anvi⸗
. . vixerit Con-
cap. ult. Sozomenus lib. 2. cap. pariter ult. & ſtantinus.
Theophanes ac Cedrenus. Verum eſt, Hierony-
mum in Chronico ſcribere, mortuum eſſe Con-
ſtantinum anno ætatis ſuæz LXVI. Sed annos
utrimque incompletos pro integris recenſuit.
Nec obſtat Euſebius, quando in lib. 4. Vitæ
Conſtantini cap. Sʒ. ſcribit: Ac Inperii quidem
curriculum duobus & triginta annis explevit, ex-
ceptis menſibus ac diebus pancis: vitæ verò ſpatium
duplo ferè longius fuit. Nam, ut jam dixi, Euſe-
bius Imperii Conſtantini annos per Decennalia,
Vicennalia & Tricennalia modo Oratorio nume-
rat: & adverbium ferè apud Latinos, quemad-
modum ασ1 apud Græcos, tam exceſſum quàm
defectum ſignificat, & ſæpe ſumitur pro crca
vel circiter. Quare natus erat Conſtantinus anno
Chriſti c cCLXXII, ex Helena priori Canſtantii
Chlori conjuge, quæ cùm octogenaria mortua
fuerit, annum circiter vigeſimum ſextum æratis
attigerat, quando Conſtantinum peperit.
Ad num. XX. Philoſtorgius lib. 2. cap. 17. v.
Chriſtianos accuſat, quod imaginem Conſtantini Honores
in porphyretica columna ſtantem ſacrifictis placa- Conſtantino.
rent, &, lucernis accenfis ac ſuſßtibus honorarent, Tedditi.
vota etiam facerent ut Deo, & ſupplicationes ad
depellendas calamitates peragerent. Sed jure me-
rito Philoſtorgium reprehendit Photius; id enim
prorſus commentitium & à Religione Chriſtiana
alienum. At quod ait Philoſtorgius, lucernas &
cereos ad ejus ſtatuam accenſos, preceſque ei
directas, & morborum curationes ab eo poſtu-
latas, id verum, nec reprehendi debuit à Pho-
tio; cùm idem teſtetur Theodoretus lib. I. cap.
ultimo, & ex eo Nicephorus in fine lib. 7.
& Auctor Chronici Alexandrini anno Chriſti
ccCCXXX ſcribat: Clm feciſſet ſibi aliam ſtatnam
ex veteri quod am ſimulachro inauratam, quæ dex-
tra mann geſtabat Fortanam urbis Cmſtantinopo-
litanæ, quæ ipſa quoque erat inaurata, juſſit, ut
eo die, quo Circenſes ob Natalem urbis Conſtanti-
nopolitanæ edebantur, introtret eadem ſtatua ſimu-
lachri deducta aà militibur lænas & compagos ſen
calceos habentibus, & cereos albos manu geſtanti-
bus : utque currus, quo ſtatua vehebatur, circum-
iret ſuperiorem campum, & ad ſeamm proce-
deret ex adverſo Imperialis ſolii: utque Imperator,
qui temporibus illis regnaret, è ſolio aſſurgens ado-
raret ſtatuam ejuſdem Imperatoris Conſtantini, &
PFortunæ urbis Conſtantinopolitang. Hæc pompa
celebrabatur quotannis die XI Mali, qui nata-
lis erat urbis Conſtantinopolitanæ, ut tradunt
Auctor Chronici Alexandrini & Hetlychius in
Originibus Conſtantinopolitanis. Hæc Valeſio
obſervata in Notis ad lib. 2. Philoſtorgii cap. 17.
Denique Auctor libelli Synodici in Synodo Ni-
cæna ait: Conſtantinus inter Chriſtianos Impera-
tores Apoſtolus; & in Menæis Græcorum vocatur
Iæ nοοRοας id eſt, par Apoſtolis; quod cogno-
men ob propagatam Chriſti Fidem illi meritèò
delatum, quidqurid dicat Scaliger lib. de Emen-
dat. Temp. pag. 510. De his quæ ad Conſtantini
ſanctitatem pertinent, legendus Papebrocius die
XXII Maüi in Vita S. Conſtantini Magni-
A num. LI ad I. X III. Valeſius in Notis al ?I.
.„ — — . Conſtanti-
lib. 4. de Vita Conſtantini cap. 67. explicans hæc

.. nus polt mor-
Euſebii verba de Conſtantino Magno: Solus poſt tem imperat.
mort em

—

VII.
Duiſo in.
derii inter
yet 4ugnn

3406
4A.

c. I.

le 3)7.

V.
anyie
etit Con.
tint.

V
Honores
onßantino.
agliti.

ta⸗
nt

ſio

I7.

a-
tut

„,4
1100
en⸗
tion

xc sel mor-

l emmne
ten

in Annales C. Baroni.

8 & C. 1V. mwortem imperavit Princeps beatiſſimus cuntta-
An. Ch. 337. que more ſolita adminiſtrata ſant, quaſi adbuc in
vivis eſſet; dicit, poſt obitum Conſtantini Ma-
gni interregnum fuiſſe, nec ullum in Orbe Ro-
mano Auguſtum imperaſſe. Quod quidem in-
terregnum ait, permanlſiſſe uſque ad diem V
Idus Septembres, quo Idacius in Faſtis num. II.
à nobis citatus prodit, Conſtantinum, Conſtan-
tium & Conſtantem nuncupatos fuiſſe Auguſtos.
Ex quibus deducit Valeſius, toto illo tempore
intermedio Conſtantini filios Cæſares tantum
dictos. Quod verum eſſe exiſtimo, cùm Idacius
ſcribat, eo die Conſtantini filios Auguſtos nun-
cupatas, & Euſebius libro citato cap. 71. de
Conſtantino Magno dicat: lpſe etiam poſt mor-
tem Imperium retineni, quaſi redivivus untver-
ſaum Orbem gubernans, Victor Maximus Augu-
FKur, ſuo adhuc nomine Rempablicam regeret. Ad
quæ verba Valeſius ait: Ex hoc loco apparet, paſt
obitum Conſtantini Maximi tribus circiter men-
fibus, id eſt, toto interregni ſpatio, Leges omnes
atque Edicta Conſktantin: tanquam ſuperſtitis no-
mine inſoripta fuiſſe; cum nullas alius eſſet Augu-
ſtus in Orbe Rom ino. Poteſt etiam intelligi hic
locus de liberis Conſtantini Magni, qui eodem ti-
tulo & nomine utebantur, & in quibus pater revi-
viſoere videbatur. Quam interpretationem con-
fermant ſequentia. Sed prior interpretatio præfe-
renda. Nam Lex 2. Codicis Theodoſiani De
sattonibhus artificam. quæ dicitur data IV.
Non. Aug. Feliciano & Titiano Coſ. eam confir=
mat: tribuitur enim Conſtantino Magno, qui
tamen jam à menſe Maio obierat. Gothofredus,

cui ea explicatio in mentem non venerat, ait, ſi

dies Legi ſubſcriptus vitio careat, eam Conſtan-
tino Magno non eſſe tribuendam, ac fortè le-
gendum in ſubſcriptione, IV Non. April. Quæ
conjectura, poſita illa interpretatione, evaneſ-
cit. Vide quæ anno ſequenti dicam, cùm de
Sancti Athanaſii reſtitutione agam. Legendus
etiam Euſebius in Vita Conſtantini lib. 4. cap. 67.
cujus titulus eſt: Quomodo etiam poſt mortem a
Comitibus & reliquis, perinde ac vivus honoratus
eſt. lbi enim poſtquam narravit, Conſtantinum
mortuum ab omnibus, perinde ac vivum & ſpi-
rantem, ſalutatum fuiſſe, concludit: Solus de-
nique etiam poſt mortem imperavit, ut ſuprà.
Quare ſecunda conjectura Valelii rejicienda, pri-
maque omnino admittenda.
VII. Conſtantini Magni filii Imperium inter ſe
Diviſio Im- partiti ſunt in Pannonia, ubi Conſtantius & Con-
perii inter ſans aliquandiu hæſere tranſigendis quæ opus
eres Auggg. erant, ut liquet ex Oratione I. Juliant pag. 33.
& 36. In diviſione Conſtantino natu maximo ceſ-
Baron. num. ſit Gallia, Hiſpania, Britannia & Africa Pro-
211 & ſeqq. conſularis ex parte. Conſtanti natu minimo, Ita-
lia, Africa reliqua, Illyricum, Macedonia, Græ-
cia, Pontoque Euxino finitima. Conſtantio My-
ſia, (id enim addendum, inquit Gothofredus
in Chronologia Codicis Theodoſiani) Thracia,
Conſtantinopolis, Aſia, ͤgyptus, Orientiſque
Imperium ab Illyrico ad Niſibim. Eunapius in
Edeſio pag. A45. & Zoſimus lib. 2. pag. 691. Hæc
tamen diviſio non omnino placide tranſacta;
compoſita tamen à Conſtantio in Pannonia, ut
prædicat Julianus Oratione 3. indeque poſtea
ipſe in Syriam profectus eſt, ut habet Julianus
Oratione I. pag. 36. Verùm hi tumultus anni
ſequentis initio accidére; tandemque de perti-
nente ad Carthaginem Africa, Italiaque diſſi-
dium Conſtarmſtinum inter & Conſtantem exor-
Tom. I.

43
tum. Quod cùm triennium totum foviſſent, ipſi S £. C. 1V
demum Conſtantino fatale fuit, ut ſuo loco An. Ch. 337,.
dicetur.
Delmatii Ceſaris & aliorum à Conſtantio oc- VIII
ciſorum cædes ad hunc annum pertinet, ut ex Contantii
Theophane, aliiſque deducitur, & inſinuat Ju- ades.
lianus, cùm in Oratione I. pag. 36. ſeditionem Baton num.
caſtrenſem contigiſſie dicit; antequam Conſtan- LIII.
tius cum fratribus Imperium diviſiſſet. Cùm
itaque, ut habet Hieronymus in Chronico, Del-
matius triennio regnaverit, liquet, tres illos
annos incompletos intelligendos, eamque mor-
tem accidiſſe ante V Idus Septemb. quo die Im-
perii diviſio facta.
Periit Julianus Imperator anno ætatis trigeſi- „IX.
mo ſecundo inchoato, ut in morte ejus videbi- Iuliano mers
tur. Quare in lücem prodierat anno Chriſti tre-iata.
centeſimo trigeſimo primo, idque die ſexta No-
vembris, ut legitur in Laterculo Silvii, & non- Baron num.
niſi menſe Novembri inſequentis anni octavum *ViI.
tatis ingreſſus eſt. Periculo itaque liberatus
Julianus octennis anno trecenteſimo triceſimo
nono, cùm Socrates & Sozomenus eum tunc
nondum annum ætatis octavum compleviſſe tra⸗
dant. Cangius in Familiis Auguſtas Byzantinis
ſcribit, Zalianam natum eſſe anno Chriſti
cCCXXXII, opeque Euſebiæ Conſtantii uxoris
ſervatum. Quam in rem citat ipſum Julianum ad
S. P. Q. Athenienſem pag. 5or. Sed ut rurſus
in Juliani morte dicetur, is anno antecedenti
natus erat, & loco laudato loquitur de Galli fra⸗
tris cæde „quæ anno cccCLIV patrata eſt, ac de
periculo tunc à ſe, Euſabiæ beneficio Vitato
non verò de eo quod ei currenti anno intenta-
tum. Neque enim ante annum cccLIII Cea-
Rugrer Euſebiam uxorem duxit, ut ſuo loco di-
um.

Ad num. LXVII & ſeqq. Synodus Roômana X.

ſub Julio Papa aliu non eſt qum farrago quæ- Synodus Ro⸗-

dam ab Iſidoro Mercatore collecta ex Tripartita, ?P0..
aliiſque, & in formam Concilii redacta; certè
nulla ejus in libello Synodico mentio.
Ad num. LXXIV & ſeqq. Qalii Eirmici Ma⸗ XjI.
terni E. C. liber de Errore profanarum Religio- Talius PFir-
num ad ſilioz Conſtantini Magni Gonſßantiug, at. micus Roret:
7ue Conſtantem Anguſtos ſeriptus eſt ab anno
GCCXL, quo periit Conſtantinus junior Con-
ſtantini M. filius, ad annum cecn „ quo Con⸗=-
ſtans cæſus. Idem Firmicus nondum Chriſtianus
ex pervulgata Gentilium ſuperſtitione, & Ge-
nethliacorum commentis ad Lollianum V. C.
ſcripſit Aſtronomicorum libros vIII compoſitos
inter annum Chriſti cccxxXIV, quo contigit
Solis eclipſis ab eo memorata „ Optato & Pani
20 Coſ-. & annum cccxXXXVII Conſtantini M.
emortualem. Is ulius diverſus eſt à Julio Medio-
lanenſi, quem interfuiſſe volunt Concilio Ro-
mano ſub Julio, de quo Concilio numero præ-
cedenti actum. Hæc Labbeus in Diſſert. de Script.
Eccleſiaſt. Verùm, certum quidem, Julium d.
ternum diverſum eſſe à Julio Epiſcopo Mediola⸗
nenſi, ſed an unus idemque Julius Maternus li-
brum de Erroribus profanarum Religionum, &

libros Aſtronomicorum elucubrarit „ hactenus

incompertum.
Bellum Britannicun, cujus mentio in Præfa- XII.
to libro de Erroribus profanarum Religionum, Bellum Bri-
ad annum Chriſti trecenteſimum quadrageſimum tannicum.
tertium pertinet, ut rectè vidit Gothofredus in Baron. num.
Commentario Legis j. Cod. Theod. De exiraor- 1xxVII.
dinariis ſive ſordidis muneribus. Ait enim Julius
O.ο 2 Firmicus:

436 Critica Hiſtorico-Chronologica

& C. IV. Firmicus: Poſt excidia lémplorum (anno cccxTI
An. Ch. 338. peracta) viciſtis hoſtes, (Francos nempe, quos
Idacius in Faſtis anno Chriſti cccXLII à Con-
ſtante victos, ſeu pacatos tradit) propagaſtis
Imperium, & hieme tumentes ac ſæavientes undas
calcaſtis Oceani, & inſperatam Imperatoris fa-
ciem expavit Britannus, anno ſcilicet c c CxLIII,
quo præfata Lex VIIIkal. Feb. Bononiæ emiſſa.
Docet enim Ammianus, Lupicinuni: à Conſtan-
tio Imperatore in Britanniam miſſum, Bono-
niam, nempe Galliarum, adulta hieme veniſſe.
Ita ille initio lib. 20. qui & lib. 27. Cap. 8. de
eadem expeditione loquitur; de quo etiam le-
gendus Libanius in Baſilico.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRXECO-ROMAN£ 5831.

1091. II A. 16. P. 28. Mart. Indict. II.
Olymp. 279.
an. 2. JESuCHRISTI 338.

JurII PAPZ 2.

CONSTANTII, CONSTANTINI, ET
CONSTANTIS z.

I. Num. I ad V. Coſſ. Urſus, & Polemius.
Conſules. A Quinquennalia Imperii Cæſarei Conſtan-
tis hoc vel præcedenti anno celebrata.
II. Valeſius lib. I. Obſervat. Eccleſiaſt. in Socra-
Athantſius tem cap. I. contendit, Sanctum Athanaſium an-
Tee *. no elapſo patriæ reſtitutum fuiſſe, erraſſeque
mis redditus. Theodoretum, cum ſcripſit, eum biennio &
menſibus quatuor in exilio fuiſſe. Ego, inquit
Valeſius, anno Domini CCOXι WII, eo ipſo,
quo mortuus eſt Conſlantinus, Athanaſium reſtitu-
tum eſſe contendo: idque certiſſimo argumento, ut
opinor, evincam. Seribit enin Athanaſius in Ayo-
logia 2. adverſus Arianos bag. 805. ſe ſolutum exi-
lio, & patriæ reſtitutum ſſe a Conſtantino juniore,
qui & litteras ipſ dedit ad populum & Clerum Ec-
cleſiæz Alexandrinæ. Eas literas ibidem refert
Athanaſius, quarum hac eſt inſoriptio: Conſtan-
tinus Cæſar populo Catholicæ Eccleſiæ Alexan-
Arinæ. Subſoriptio autem eſt hujuſmodi: Datum
Treveris xv Kalendas Julias. TLanz inſeriptio,
quam ſubſoriptio harum literarum docet id quod
dixi, Athanaſium ſcilicet ſolutum eſſe eilio ſta-
tim poſt obitum Conſtantini M. anno Chriſti
CCCXXXVII. Nam ſianno ſoquente reſtitutus
fuiſſet, tum Conſtantinus Junior nos Caſarem ſe,
ſed Auguſtum appellaſſet. Nec à Conſtantino ju-
niore reſtitutus fuiſſet Athanafus, ſed à Conſtan-
tio, cui Orientis Inperium obtigerat. Luare cum
Conſtantinus ipſe in iis literis Ccſarem rantàùm ſe
appellet, & un, Athanaſius ſe a Conſtantino ju-
niore reſtitutum eſſe teſtetur, apparet 4 Ffactum
fuiſſe ant ſuam Conſtantini ſenioris filii aà militibus
Auguſti eſſent nuncupati. Etenim mortuo Conſtan-
tino interregnum quoddam fuit; Orbiſque Koma-
nus ſine Inperatore manſit per tres feré menſes, do-
nes fratres, qui Caæſarum nomine diverſas Provin-
cias regebant, ad dividendam Romani Imperii
ſummam in unum coiſſent. Obiit Conſtantinus IX
Kalend. Jun. & ipſo anno nuncupati ſunt tres Au-
guſti, Conſtantinus, Conſtantius & Conſtans, V
ITdus Septembris, ut legitur in veteribus PFaſtis,
quos falsd ſub Iädacii nomine publicavit Jacobus
Sirmondus. Hoc ipſum eſt quod Euſebins in lib. 4.
de Vita Conſtantini ſoribit, illui poſt mortem im-
peraſſe, & uncta diplomata atque editta, us
tanquam ſuperſtitis nomine fuiſſe inſignita. Ob hanc

igitur cauſam Conſtantinus junior in ſuis ad Ale- 8 £ C. IV.
vandrinos literis ſe duntaxat Cæſarem appellat, An. Ch. 355.
quippe qui nondumr Auguſtus fuiſſet appellatus., Da-
iæ enim ſunt literæz XV KKalendas Zulias. Augu-
RKus autem cum fratribus nuncupatus eſt Idus
Septembres. Porro tunc temporis dum fratres tan-
tum Cæſares vocarentur, ſamzna aubtoritas penes
juniorem Conſtantinum erat, quippe qui fratrum
nata maximus foret. Hæc Valeſius.
Verùm Athanaſii reſtitutio à præſenti anno, III.
quo eam collocavit Baronius, minimè removen- Conſkanti-
da. Ideo enim Conſtantinus junior Cæſaris tan- 7“s ſumie,
tùm nomen in præfata ad populum Alexandri- 12
num epiſtola ſumit, quia Alexandrini ſuberant ris reſtita-
Conſtantio fratti ſuo. Sic in Actis purgationis tionis Ashs-
Cæciliani coram Eliano Proconſule Africæ ha- naſii,
bitis anno Chriſti C CCXIV, quia Africa
Conſtantino Magno, non verò Licinio parebat,
dicitur: Apud Maximos Imperatores cauſa agen-
da erit, Conſtantinum nempe & Licinium; &
inferiùs: Conſtantinus Maximus ſemper Anguſtus,
& Licinius Ceæſar, ita pietaten Chriſtianis exhi-
bere conautur, &c. Vides, Licinium Auguſtum
vocari tantm Cæſarem, quia ſcilicet judicium
illud fiebat in tegione ad Conſtantinum Aug.
ertinente. Sic in titulo Legis I. Codicis Theo-
doſiani De jure Fiſei, dat. Idibus Septemb. Con-
ſtantino Aug. I & Licinio Il Coſſ. anno nem-
pe cC' cX in fronte legitur: Imp. Conſtantinns
Aug. & Ceſ. ubi Cæſaris vomine intelligendus
Licinius, ut obſervat Gothofredus in illius Le-
gis Commentario. Ea enim à Conſtantino Ma-
gno, non verò à Licinio emiſla. Præterea Victor
in Epitome de Galerio Auguſto loquens, ait:
Caſar quadriennio, (ab anno ſcilicet cccVII,
uſque ad annum CccXI ) deinde per Orientem
Auguſtus triennio fuit, ab anno ſcilicet ccCXI
uſque ad ccCXIII. Maximinus quando cum
Galerio Maximiano ſeniori Auguſto, longéque
ſe potentiori imperavit, Ceſar à Victore appel-
latur, licet quadriennio illo Auguſtus fuerit:
quando verò Maximiano mortuo partem Impe-
rii ejus, cùm ea quam jam poſſidebat, conjun-
xit, ſeque ſeniorem Imperatorem credidit, à Vi-
Ctore Auguſtus dictus eſt. Quare Conſtantinus
juniot jam Auguſtus erat, quando citatam ad
Alexandrinos fratri ſuo ſubjectos epiſtolam, in
qua Cæſarem ſe appellat, ſcripſit. Ea quippe
Athanaſii reſtitutio per Conſtantinum juniorem
facta, quia apud Treveros, quæ urbs ipſi pa-
rebat, ſanctus Præſul exulabat. Hoc autem fa-
tum, inquit Epiphanius in hæreſi 68. dum Con-
ſtantius eſſet in Antiochia, atque hoc approbarer.
Conſtantium verò præſenti anno Antiochiæ fuiſ⸗
ſe e« Annalibus Baronii, certiſſimum redditur.
Deinde Athanaſius in Apologia ad Conſtanti-
num ait, quèòd ipſum Imperatorem fuerit digna-
tus videre, primam Viminiaci, qui locus eſt ad
Danubium in Mœſia prima: Lex autem 4. Co-
dicis Theodoſiani De petitionibus. dicitur dat.
prid. Id. Jun. Viminiaci, & Conſtantium atque
Conſtantem auctores habet. Quare his Coſſ.
menſe Junio uterque Imperator Viminiaci fuit,
ibique Conſtantium Athanaſius ſalutavit.
Schelſtrarius in Diſſert. I. de ſacro Antioche- IV
no Concilio cap. I. Valeſü errorem agnovit, & Alia bujur
Athanaſium currenti anno reſtitutum docuit. "ei ratio.
Sed perperam ſcripſit, ideo Conſtantinum ju-
niorem in laudatis à Valeſio literis, Caæſarem ſe,
non Auguſtum nominaſſe, quia, ut etiam ex
Euſebio ſuprâ diximus, poſt Conſtantini Magni.
obitum

5EI
An.1

V.
Athas⸗
hoc
Alen-
drin t

ℳ,

— — — — „

II.
kanti⸗
lunior
f di⸗
io lite⸗
reſtun
nir Ale.

17
Ais e
. rei atſ:

un

in Annales C. Baronii. 437

3K C. IV. obitum ipſi Auguſti titulus manſit. At licèt ve-
An. Ch, 338. rum ſit, omnia edicta uſque ad v. Idus Septem-

V.
Athanaſzus
hoc anne
Alexan-
driam re-
Aisx.

bris anni præteriti Conſtantini M. nomine con-
ſcripta fuiſſe; tamen poſt illum diem Leges om-
nes trium Auguſtorum nomine datas eſſe, li-
quet ex reſcriptis Codicis Theodoſiani. Addit
Schelſtratius, Conſtantinum juniorem Cæſaris
duntaxat nomen uſurpaſſe, quia conſentaneum
ſibi viſum eſt, ut in literis quibus voluntatem
patris executioni mandabat, non Auguſti, ſed
Cæſaris duntaxat nomen uſurparet, quaſi pater

adhuc viveret. Verùm, is agendi modus infue-

tus, & quod ſciam, in ſimili nunquam uſurpatus.
Rectè tamen obſervat Schelſtratius, Athana-
ſium hoc anno in Eccleſiam ſuam rediſſe, cla-
mare totam Actorum ſeriem à variis Scriptori-
bus poſteritati conſecratam. Narrat Eulebius
lib. 4. de Vita Conſtantini cap. 6z. quòd Conſtan-
tinus ante mortem, cuncta, prout ipfi videbatur,
conſtituerit. Quid verò depoſuerit notat Theo-
doretus lib. I. cap. 32. Ires quidem Imperii hære-
des reliquit, Conſtantinum ſcilicet, Conſtantium
& Conſtantem natu minimum. Magnum autem
Athanaſiunz Alexandriam redire juſſit. Addit So-
crates lib. I. cap. 39. Teſtamentum commendat
Preobytero illi, cujus antea fecimus veentionem,
per quem Arius ab exilio fuerat revocatus, man-
datque ne cuiquam alteri quam ſelio ſuo Conſtantio,
quem Orienti præfecerat, illud in manus traderet.
Ad hunc modum condito teſtamento, cum aliquot
dies ſupervixiſſet, ex hac luce migravit, die ſcili-
cet XXII Maii. Neque ſtatim, ut mortuus
eſt Conſtantinus, ejus teſtamentum ad filium

ejuſdem cognominis Treviros perlatum eſt,

S . 5 .
quandoquidem id Conſtantio duntaxat tradi

poterat, qui tum Nicomediæ non aderat, ſi
vera ſcripſit Socrates, qui ait: Porro morti éjus
nullus ex ſiltis interfuit. Mittitur itaque protinus
in Orientem, qui Conſtantio patris obitum nun-
ciaret. Non ſcribit Socrates, Presbyterum cum
teſtamento ad Conſtantium profectum, ſed
nuntium tranſmiſſum, quo profecto corpus exa-
nime è lecto in aurea arca depoſitum fuit, ac
Conſtantinopolim deportatum, ubi teſte Euſe-
bio lib. 4. de Vita Conſtantini cap. 66. à multis
noctu dieque cuſtoditum eſt, ſtatis horis acce-

dentibus totius exercitús Ducibus, Comitibus,

Judicibus & populo, ut Imperatorem jam mor-
tuum perinde ac vivum ſalutarent, atque haæc,
inquit Euſebius cap. 67. longi temporis ſpatio aſſi-
dué geſta ſunt; ita ut non uno, ſed pluribus die-
bus corpus Conſtantini inſepultum manſiſſe ne-
ceſſe ſit. Poſtea namque, ut ſcribit Socrates,
cum Conſtantius ex Orientis partibus advolaſſet,
regid honoratus eſt ſepulturà. Ubi autem Con-
ſtantius ad Urbem Regiam pervenit, cùm vero-
ſimile ſit, Presbyterum antea laudatum corpus

Imperatoris ſecutum, illa in Urbe tunc degiſſe,

& teſtamenrum Conſtantini ipſius filio Conſtan-
tio detuliſſe, potuit primum circa initium men-

ſis Junii innoteſcere, quid Conſtantinus ultima

ſua voluntate diſpoſuerat, adeoque tunc primum
ſcribi ad Conſtantinum juniorem, quòd pa-
ter ſtatuerat, revocandum eſle Athanaſium.
Quòd ſi jam anno CCCXXXVII, XV Ka-
lendas Julias, id eſt, XVII Junii, Athanaſius
reſtitutus fuerit, (nam conſideratis ſupradictis,
Conſtantius nonniſi poſt octo vel decem dies à
morte patris Conſtantinopolim pervenit) de-
buiſſet Conſtantius eodem momento, quo teſta-
mentum perlegerat, antequam pater ipfius ſe-
TLoom. I.

peliretur, ſollicitus extitiſſe de Athanaſio, & ⁵ £ C. IV.
nuntius quatuordecim dierum ſpatio ex urbe An. Ch. 3z8.
Conſtantinopolitana Treviros appulifſe, & eo-
dem die, quo nuntium acceperat Conſtanti-
nus, Athan ſium reſtituiſſe, ac conſcriptis ea
de re literis, Alexandriam remniſiſſe; quæ parum
credibilia.
Aliud argumentum deducit Schelſtratius ex VI.
Epiphanio heæreſi 68. ubi air : Athanſius di- Athanaſius
mirttitur d duobus Regibus poſt M. Conſtantini rr io -
obitum, dum Conſtantius eſſet in Antiochia, at- ““
que boc approbaret. Et novimus ſand proprias li-
teras a tribus Inperatoribus ſcriptas Alerandri-
nis & ipfi Athanaſio. Athanaſium verò à tribus
Imperatoribus communicato conſilio dimiſſum

fuiſſe, ipſemet Athanaſius teſtis eſt, quando in

epiſtola ad Solitarios inquit: Hoc ocum vide-
Tent tres fratres Conſtantinus, Conſtantius &&
Conſtans poſt obitum patris ſui, juſſerunt quem-
quam in ſuam Eccleſiam & patriam reverti, ſori-
bentes quidem de Eingulis ad ſingulas ipfſorum Ec-
lehtas, de Athanaſio verò ad i‚tum modum, &c.
Sed nullatenus fieri potuit, ut anno cccxxxXVII,
die XV Kalend. Julias tres Imperatores ea de
re ſimul contulerint; cùm in confeſſo ſit,
poſt tres menſes duntaxat invicem communi-
caſſe, ut, quod patris teſtamento diſpoſitum
erat, Romani Imperii ſummam dividerent,
ſicque Athanaſium ab exilio revocarent. Quare
Imperii diviſio in Pannonia facta, & Athanaſii
reſtitutio à Conſtantio, dum eſſet Antiochiæ,
approbata.
Anum. XVIII ad XXIII. Perſæ pacem VII.
cum Romanis fregere paulò ante obitum Con- Niſbis obſi-
ſtantini Magni. Eodem anno Chriſti ſcilicet ““.
CcCXXXVII, Mißibis, à Perſis obſeſſa, ur
habet Theophanes, qui obſidium egregiè deſ-

cribit, aitque, per tres & ſexaginta dies illud du-

raſſe: quot etiam dies civitatem obſeſſam tra-
dit Auétor Chronici Alexandrini anno
CCCXXXVII. Quare, quando Hieronymus in
Chronico ſecundàm editionem Scaligeri eam
obſidionem copulat cum anno Abrahami 2354.
qui Kalendis Octobris anni Chriſti cccxxxvII
inchoatur, de prioribus illius anni menſibus
intelligendus; perperamque Valeſius in Notis
ad lib. 20. Ammiani, ait Hieronymum tradere,
Urbem obſeſlam currenti anno : quo pacto
enim Hieronymum non bene Baronius expli-
cavit, ut Auctor Chronici Alexandrini nos du-
bitare non ſinir. Niſibis verò ſita erat in Me-
ſopotamia ad Mygdonium fluvium, ut habet
bet Julianus Orat. II pag. 62. quæ bidui itine-
re à Tigri Fl. diſtabat ut notat Spanhemius in
Obfervat. ad Orat. I Juliani pag. 189. & ſeq.
ex Procopio lib. I Bell. Perſ. cap. X I. Hanc de-
nique Niſibenæ civitatis obſidionem refert Ba-
ronius ex Theodoreto lib. 2. cap. 30. & alii ali-
ter ex aliis, ut fusé Spanhemius citatus. De
ſecunda ejuſdem urbis obſidione infrà ſermo erit.

ANNO PERIODI GRECO-ROMA N £ 5832. Olymb.⸗9
12 G. O 17. P. 15. April. Indict. 12. ſecundum
Baronium.
JESu CHRISTI 339. Olymp 279.
JuzII PALP z. Anno Urbis
1092.
GCONSTANTII, COoNSTANTINI ET YVecundäp

CONSTANTIS 3 Baronium
1090.

Num. I ad XK VII Cofſſ. Conſtantias Aug. I.
A. II, & Conſtans Ang. uterque juxta prio- Conſules.
30 3 rem

SE C. IV. rem Conſulatuum Cæſareorum regulam. Nam
An. Ch. 3;39. Conſulatum uno anno dilatum fuiſſe non ſemel
contigit.
II. Socrates lib. 2. cap. II. exhibitis Antiocheni
Euſebiani Concilii Actis de depoſitione Athanaſii ibidem
Legatos ad decretâ ſubdit: Euſebius verò, chm quæcumque
Inlium PP- voluerat, perfeciſſet, Legationem miſitc ad Julium
Mikeneni⸗ Romanæ urbis Epiſcopum, rogans, ut cauſaæ Atha-
naſii judex ipſe eſſe vellet, & cognitionem negotii
ad ſe traheret. Sed Valeſius in Notis ad illum
locum & Schelſtratius in Diſſert. de ſacro Con-
cilio Antiocheno cap. 2. rectè obſervarunt, hal-
lucinatum eſſe Socratem, & non poſt Antio-
chenſe Concilium anno c cCcXLI celebratum,
ſed ante illud Euſebium Nicomedienſem Lega-
tos miſiſſe ad Julium Papam, ut eum adversùs
Athanaſium incitaret. Scripſit Julius primus
poſt Synodum Antiochenam ad Euſebianos:
Nunc autem nos, quos certiores minime fecerunt,
poſtquam jam egerint quod libuit, ſuffragatores
ſuæ damnationis, cui non interfuimns, eſſe vo-
lunt.
11I. Quæ verba legens Socrates, exiſtimavit, poſt
Sed novum Antiochenam Synodum Legatos ab Euſebio

27 , au ſ miſſos ad Julium Papam, ut in cauſa Athanaſii
ikaucſae judex eſſe vellet, & cognitionem rei illius ad

pecunt. ſe traheret; quod tamen nuſquam innuit Pon-
tifex qui ſolum aiſeruit, ſeſe ab Euſebianis ex-
poſtulatum fuiſſe damnationis ſuffragatorem,
quod non miſſis Romam Legatis, ſed remiſſis
Julii primi Presbyter is per literas ſpiritu ſchiſ-
matico conſcriptas extorquere conati erant.
Meram Actorum ſubſcriptionem, non novum
de cauſa Athanaſi: judicium quærebant poſt Sy-
nodum Antiochenam Euſebiani: idque ne gra-
tis fingi quiſquam exiſtimet, en Jullum I, qui
conqueritur in ſuis ad Euſebianos reſponſoriis,
ipſos poſt Synodum Antiochenam noluiſſe ſuum
in Concilio Romano retractari de Athanaſio
judicium, conatos hoc ſchiſmaticum introdu-
cere principium, ut quidquid in Orientali Sy-
nodo judicatum erat, nequaquam ab Occi-
dentalibus in alia Synodo examinandum eſfſet:
tantäm abeſt, ut Euſebius, aut quis ex ſuæ
factionis Epiſcopis poſt Antiochenum Conci-
lium, Julio primo obtulerit novum de Athanaſio

judicium.

IVv. Conſonant ea, quæ habet Athanaſius in-

Iudicium Apologia 2. Quin & Enſebiani ad Julium lite-
cauſa Atha- pas miſere, &, ut nos terrerent, Snodum juſſe-
a, runt convocari, & ipſi julio, ſi vellet, arbitrium
cauſæ detulerunt. Cum igitur Romam perveniſ-
ſemus, Qulius continuò ad Euſebianos literas ſerip-
ſit, miſſis es duobus ex ſuis Presbyteris Elpidio
E&s Philoxeno: illi verò, abi noſtram Romæ præſen-
tiam audiviſſent, plurimum conturbati ſunt, quèd
contra ſpem eorum me Romam contuliſſemz. Reje-
&to igitur itinere, futiles inaneſque tergiverſando
cauſficationes commenti ſunt. Quibus verbis
ordo rerum geſtarum ab Athanaſio exhibetur.
Ac primò quidem, Euſebianos ad Julium lite-
ras miſiſſe, quibus cauſam Athanaſii dicebant
in Synodo Romana judicandam, Julio primo
arbitrium rei deferentes. Secundè, id detuliſſe,
antequam ipſe Athanaſius Romam adventaret.
Tertiò, poſt adventum Athanaſii à Julio primo
Legatos miſſos fuiſſe cum literis ad Euſebianos.
Quartò, Euſebianos percipientes ex Julii primi
Legatis, Athanaſium ſe Romam contuliſſe, tur-
batos fuiſſe, & rejecto itinere illas cauſificatio-
nes commentos eſſe, quæ omni Occidentis

Gritica Hiſtorico-Chronologica

Eccleſiæ ſcandalo fuere. Ex quibus conficitur, S £ C. 1v.
& Synodum Antiochenam habitam non ante, An. Ch. 339.
ſed poſt delatum Julio primo judicium, & cau-
ſam Athanaſui, non poſt, ſed ante Synodum
Antiochenam ad Julium Papam fuilſle dela-
tam. Cùm enim, teſte Athanaſio, cauſa ſua per
Euſebianorum Legatos oblata fuerit Julio primo
ante ſuum in Urbem adventum, & Elpidii ac
Philoxeni diſceſſum, Athanaſius veròà Romam
adventarit initio anni ccCcXLI, & tum quoque
Elpidius ac Philoxenus Romò diſceſſerint, de-
buit profectò Athanaſii cauſa Julio primo offer-
ri ante Synodum Antiochenam, quæ initio anni
c cC cCxXILI celebrata eſt.
Sed ad errorem vulgarem, qui ex Socratis V.
teſtimonio ortum habuit, magis evertendum, ? ſt Syno⸗-
audiendus inſuper Julius primus, cujus epiſtola han ner,.
reſponſoria vel ſola ſufficiens eſt ad illum con- a Kangai
vellendum. Scripta eſt, hæc epiſtola poſt coa- non miſſi.
ctam & abſolutam Antiochiæ Synodum, & fa-
tetur in illa Pontifez, ſe nullam de Athanaſio
ab Euſebianis epiſtolam accepiſſe, quam per
Legatos ipſorum Macarium Presbyterum, Mar-
tyrium & Heſychium Diaconos: Càm non
aliunde literas contra Athanaſium accepiſſem,
quàm à Martyrio & Heſychio. Nullos ergo Le-
gatos Romam miſit Euſebius, quàm Maca-
rium cum duobus ſociis, nec ullas ab Euſebia-
nis literas accepit Julius, quàm per illos. At
certum eſt, Euſebium hanc Legationem non
miſiſſe Romam poſt Antiochenum Concilium,
ſed longè antea; certum itaque, poſt Antioche-
num Concilium factum non eſſe quod fribit
de Legatione Socrates, & cum ipſo teſtati ſunt
Auctores Actorum Pauli Conſtantinopolitani
apud Photium cod. 257. & Excerptorum Vitæ
Athanaſii cod. 258. apud eumdem Phorium.
Nam ſi poſt Antiochenum Concilium miſſa
fuiſſet ab Euſebio Romam Legatio, fuiſſet uti-
que cum illis literis, quas poſt cuncta ad libi-
tum peracta Julio primo tranſmiſit. At tan-
tùm abeſt, ut Legatio aliqua tunc miſſa fuerit,
ut Julius primus teſtetur, ſe illas literas rece-
piſſe per proprios Legatos Antiochià reduces:
Legi epiſtolam veſtram, quam mihi mei Presby-
teri Elpidius & Philoxenus attulerunt. Addit
Julius, ſperaſſe ſe, ſaltem aliquos ex Euſebianis
ſuperventuros fuiſſe, ſubjungitque: Ceteràm

abi nullus veſtrüm ſupervenerat. Quare nonniſi

magno errore ſcripſit Socrates, poſt S'ynodum
Antiochenam Legatos ab Euſebio miſſos, qui
judicium cauſæ Julio primo offerrent.
Quo verò anno Legatio illa ab Euſebio Ni- VI.
comedienſi ad Sedem Apoſtolicam miſſa fuerit, Qio anne
à nullo ex Antiquis proditum; eam tamen Luſeliani
valde veroſimiliter hoc anno conſignavit Baro- Legatos mi⸗
nius. Cùm enim Athanaſius Treviris relictis Rrunt.
circa finem anni cccCxXXVIII Alexandriam
appulerit, Sedique ſuæ reſtitutus fuerit, Euſebia-
ni, quibus reditus ille diſplicebat, adjutore
Presbytero Ariano aures Conſtantii præoccupa-
runt, & tum ad duos alios Imperatores Con-
ſtantem & Conſtantinum literas miſerunt: Jam
denuo accuſatrices literas contra Athanaſium
Imperatoribus porrexere, uti habetur in Syno-
dica Alexandrina anno CccCXI exarata. Et in-
frd: Apud tres Auguſtos calumniari non veren-
tur. Ex quibus habemus, Euſebianos novas ca-
lumnias texuiſſe, & in Occidentem ea de re
non ad Imperatores ſolùm; ſed & ad Pontifi-=
cem quoque, (omnibus enim illis eodem tem-
pore

5
Anl
VII
podit
Aexan
vorum
auſa
naſi.
Baron 1
1111ſ
Auno Urdi
1093.
Olm.
4 99.
1
nßtle

— 1

C. W
ehe d.

V 5
n Antihe
eem le.
ti RNmam

n miſi.

. VI.

O⸗ ANke
cbien
1 at ni
4 ſrrarti.
5
1*

in Annales C. Baroni.

SF C. IV. pore ſcripſerant) literas miſiſſe, cùm adhuc in
An. Ch. 339. vita eſſet Conſtantinus junior initio anni cccxr.
occiſus, adeo ut Euſebiani medio tempore inter
reditum Athanaſii, & mortem Conſtantini ju-
nioris Legationem ſuam miſerint, ideoque an-
no CCCXXXIX. Hæc omnia ex Schelſtratio lo-
co citato exſcripta.
VII. Ratio autem cur epiſtola Synodica Alexan-
Vnodica drinorum Epiſcoporum, quàâ Athanaſium ad-
Alexvandri- verſus inimicos tuentur, anno tantùm ſequen-

norim in . 8d i
gasſa Asha- ti conſignanda ſit, petitur ex eo quòd in ea
naſii. mentio ſit tranſlationis Euſebii à Sede Nico-

medienſi ad Conſtantinopolitanam, ut animad-
vertit Valeſius in Obſervat. Eccleſiaſt. ad So-
Baron. num. cratem & Sozomenum cap. 5. Hæc Epiſcopo-
111.& ſeqq- rum Alexandrinorum verba: Quamquam nihil
ea re impeditus Euſebius, Athanaſii creationem
vituperat: homo, qui ipſe prorſus Epiſeopus crea-
tus non eſt, aut ſi unquam jns Epiſeopi habuit, id
ipſum reſcidit, utpote qui principio Beryti pro Epiſ-
copo egerit, reliétaque Beryto Nicomediam ſe
tranſtulerit: illam quidem Cathedram prater le-
gem deſtituens, iſtam verò nulla lege invadens:
proprii gregis ſine ulla charitate deſertor; & alie-
ni nulla rationabili cauſa occupator, prioris Epiſ-
copatus charitatem alieni cupiditate aſpernatus
eſt. Nec tamen hunc ipſfum Epiſcopatum, quem
tanta aviditate occupaverat, reſervavit. Ecce
enim jam quoque inde deſiliens, alienum Epiſcopa-
tum denuo obtinet. Ubi notanda ſunt verba
Græca his ultimis Latims reſpondentia: 1388
' ene νιναον, à„Hρr⅜⅛νιν ααανυs ε. Nam
vocabulum illud ie, inquit Valeſius, tranſla-
tionem hanc Euſebii à Nicomedia Conſtanti-
nopolim, recèns admodum, & paulèò ante-
quam hæc ſcriberent, factam eſſe declarat.
uòd ſi hæc circularis epiſtola præſenti anno
ab gypti Epiſcopis, ut cenſuit Baronius,
ſcripta eſſet, Euſebii tranſlatio ad Sedem Con-
ſtantinopolitanam, vel eodem, vel ſuperiori
anno contigiſſet. Et tamen ea anno tantùm
CCCXL facta, ut ipſe Baronius fatetur, qui ideo
pugnantia inter ſe atque contraria hac in re lo-
quitur, ut inquit Valeſius citatus. Malè itaque
Binius & Labbeus in Collectione Conciliorum,
& Papebrocius in Vita S. Athanaſii cap. 12. num.
134. Synodum Alexandrinam in cauſa Athanaſii
ræſenti anno illigarunt. Sulpicius Severus ait,
uie Synodo Alexandrinæ octoginta Epiſco-
pos interfuiſſe; Athanaſius verò in Apologia
2. Judicatum eſt ſecundlhm nos non ſemel neque
iterum, ſed ſapius. Primlim quidem in noſtra
Provincia, cum ad id coiſſent propemodum cen-
tum Epiſcopi. Secundo Romæ, cùům Euſebius li-
teras ſeripſiſſet, & tum ipſe cum ſuis, tum nos
in jndicium vocati eſſemus: congregatis illic
quoque pluribus quàm quinquaginta Epiſco-

pis.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMAN 5833.

Oinp. 22. Q,. 1 F E.) 18. P. 30. Mart. Indict. 13.
n. 4 JEsu CHRFISTI 340.

JurII PAFPX 4.
CoxNsTANTII ET CoONSTANTIS I MPP. 4.
Num. I. ad VII. Coſſ. Acindynus, & Pro-

culus, ut Socrates lib. 2. Cap. 5. & Caſ-
ſiodorus, vel Acindynus, & Proclus, ut utrique

I.
Conſules.

Faſti Græci à Dodwello cditi, & Chromcon sg. c 1 V
Alexandrtinum. An Ch. 348.
Valeſius in Obſervat. Eccleſiaſt. ad Socratem 11.
S& Sozomenum lib. I. & Schelſtratius in LDiſ- Athanaſius
ſert. I. de Sacro Antiocheno Concilio cap. 3. & Romam 4
4. geſta hoc & ſequenti anno in cauſa Sancti "lio PP.
Athanaſßii egregiè explicant, & varios Annalium at²α
etrores emendant; ex quibus ſequentia mutua- Baron. n. 1.
ti ſumus. Relatâ per Euſebianos causd Athana- & v.
ſii ad Sedem Apoſtolicam, ſuos quoque ad Za-
lium primum Legatos tranſmiſerat Athanaſius .
inter quos dum diu Romæ diſputatum fuiſſet,
Macarius Presbyter & Heæſychius, Martyriaſque
Diaconi ab Athanaſii Presbyteris convicti, &
refutati, à Julio primo, Concilium indici po⸗
ſtularant, literaſque & ad Euſebianos, & Atha-
naſium Alexandriam, quibus convocarentur 5
mitti. Nec dubitari poteſt, quin lalius Papa
primus ad Athanaſium literas miſerit. Latent
quidem illæ, nec conſtat per quos Legatos Ale-
xandriam tranſmiſſæ fuerint. Citabatur tamen
per eas Athanaſiuz, ut ad judicium Synodicum
Romæ habendum occurreret. Præclarum hac
de re teſtimonium habems Julii Papæ in epi-
ſtola ad Orientales, ubi dicitur: 2 , ²
aτI Iö 5Xραι, ος X„πο Xααα αν
7. wæi E““, α.α 2 iv αυοN⅜„“. Quæ
verba ex antiqua Nannii verſione ſic Baronius
refert: Neæque ſpontèò, ſed literis noſtris ad jadi=
cium vocatus comparuiſſet, quemadmodum vos
per literas citavimus. Ex quibus concludi poſ-

ſet, Athanaſium non per literas, ſed ſponte ſua

Romam adveniſſe. Verùm, verbum, *„ρν,
verti debet comparuit, ut rectè in editione Pa-
riſienſi Græco-Latina Operum Divi Athanaſii
anni 1627. legitur: Neque enim ſponte, ſed lite-

ris noſtris ad judicium vocatus comparuit. Hæc

enim Græci textus propria verſio eſt: Etenim

non à ſe ipſo advenit, ſed vocatus, & literis à no-

bis acceptis, quemadmodum & vos citavimus. Ex
quibus conficitur, literas non ſolùm à Julio pri-
mo Alexandriam tranſmiſſas; ſed & ipſum Atha-
naſium illis acceptis Alexandriâ diſceſſiſſe, &
Romam venille.
Verum eſt, plures Scriptores antiquos, nul- III.
la literarum à Sede Apoſtolica tranimiſlarum Quomodo
mentione facta, tradidiſſe, quòd Athanaſius Athanaſius
Romam confugerit: ſicque legi apud Hierony- dicatur Ro-
mum in epiſtola 16. ad Principiam: Alexandri- giſe⸗ confas
ni Sacerdotes, Papa Athanaſius, & poſtea Petrus 2e.
perſecutionem Ariana hæreſeos declinantes, qua-
ſi ad tutiſſimum communionis ſuæ portum, Bomanz
confugerunt. Et apud Bonifacium primum epi-
ſtolà inter Holſtenianas ordine decimàa: Saz-
bt memoriæ Athanaſius, O& Petrus Alexandrinz
Sacerdotes Eccleſiæ, huins Sedis auxilium poſtula-
runt. Verum etiam eſt, ab aliis Scriptoribus
aliam rarionem adventůús Athanaſii adferri, ac
ſcribere Sozomenum lib. 3. cap. 6. quòd peracto
Antiocheno Concilio, & Gregorio Alexandri-
no cum militibus appropinquante, ut Sedem
invaderet, Athanaſium fugâ evaſiſſe: Tane ve-
rò Athanaſius per mediam pſallentium turbam oc-
cultus evaſit, & Romam navigio delatus eſt. Quod
firmatur à Theodorero lib. 2. cap. 4. Athanaſßus
cognitis antè inſidiis ſeceſſit, & in Occidentis
partes ſe ontulit; & à Celeſtino Papa in epiſto-
la ad Clerum & populum Conſtantinopolita-
num parte I. Epheſini Concilii: Et eieclus illic,
& in noſtris partibus tutatus eſt. Sed ex his om-
nibus non ſequitur, Athanaſium à Julio Papa
O. 4 per

440

SEC. IV. per literas non fuiſſe evocatum. Potuit enim

An. C

h.340. Julius primus ad Euſebianorum inſtantiam præ-
ſenti anno literas Alexandriam mittere, quibus
Athanaſium pro anno ſequente Romam evoca-
ret, & Athanaſius Alexandriæ ſubſtitiſſe, do-
nec cognitis Euſebianorum in Antiocheno Con-
cilio inſidiis, quid ſecum agere vellent, perce-
pilſet „ac tum fugàâ evaſiſſe, & Romam, ubi per
literas Pontificias evocatus fuerat, perrexiſſe.
Hoc enim modo non Hieronymi ſolùm, alio-
rumque teſtimonia veritati conſonant; ſed &
ipſius Julii teſtimonium, quod non modèò Ni-
colaus I epiſtolà 8. ad Michaelem Imperato-
xem, auctoritate ſua confirmavit, ſed & Atha-
naſius aſſerere videtur Apologiâ 2. dum ſcribit:
Quin & Euſebiani ad Julium literas miſere, &,
ut nos terrerent, Synodum juſſerunt convocari,
& ipſi Jalio, ſi vellet, arbitrium canſæ detulerunt.
Cum igitur Romam perveniſſemus, Julius conti-
auò ad Euſebianos literas ſoripſit, miſſis eò duo-
bus ex ſuis Preshbyteris Elpidio & Philoxeno. In
his enim verbis hæc notanda: ααι ναειν ααναοα
Oovrav eig ri; απν &c. Cum igitur Romam per-
veniſſem, &c. Ac ſi diceret, primum ſe per li-
teras citatum fuiſſe ad inſtantiam Euſebiano-
rum. Cùm igitur ipſe comparuiſſet, etiam Eu-
ſebianos per literas citari debuiſſe, prout reipſa
citati fuerunt, miſſis in Orientem duobus Pres-
byteris Elpidio & Philoxeno.
IV. Secunda difficultas eſt, quandonam Julius

Legati Iulii Papa Presbyteros ſuos Elpidium & Philoxenum

PP. ad Eu-
ſebianos.

in Orientem tranſmiſit, Euſebianos ad Syno-
dum Romanam per literas Apoſtolicas quas ſe-

Baron. num. cum ferebant, evocaturos. Baronius hanc lega-

1II.

tionem currenti anno obitam, eodemque Atha-
naſium Romam adventaſſe, exiſtimavit. Verùm,
nec Athanaſius Romam appulit ante annum ſe-
quentem, poſt peractam Antiochenam Syno-
dum, nec Elpidius & Philoxenus ad Euſebia-
nos miſſi ſunt, niſi etiam anno ſequenti, poſt-
quàm Athanaſius jam Romam adveniſſet. Theo-
doretus enim ait, Athanaſium cognitis inſidiis,
quas Gregorius ipſi ſtruxerat, ſeceſſiſſe; cui con-
ſonat ipſe Athanaſius in Epiſtola ad ſolitariam
vitam agentes. lbi enim narrat, perſecutionem
ab Arianis motam nulla alia de cauſa, quâm ut
Fideles ad partes Arianorum, & Gregorium re-
cipiendum, quem Imperator miſerat, compelle-
yent. Athanaſius autem priuſquam iſta fierent,
ſemel re cognita, Romam profeltus eſt, non igna-
rus haretibi furoris. Julius verò Presbyteros ſuos
Elpidium & Philoxenum cum literis, ad Euſebia-
nos miſit, certum diem definiens, ut aut pra-
ſentes ſe ſiſterent, aut cognoſcerent, ſe omnibus
modis ſuſpettos haberi. Præclarum eſt hoc Atha-⸗
naſii teſtimonium, ex quo habemus primè, per-
ſecutionem illam Arianorum in Gregorii intru-
ſione commiſſam, & ab Athanaſio fuiſſe præ-
viſam, ideoque antequam Gregorius inſtaret, &
milites cum multitudine ex forenſi vulgo ad cæ-
des parati adeſſent, priùs Athanaſium ſeceſſiſſe;
id quod, inſidiis cognitis, feciſſe ſcripſit Theo-
doeretus. Secundò, tunc Romam profectum ad
Julium primum, quod præſenti anno fieri non
potuit, quo Gregorius in Sedem Alexandrinam
intruſus non eſt, utpote qui anno ſequenti, pri-
mäüäm ab FEuſebianis Antiochiæ in Synodo ad-
unatis creatus fuit pſeudo-Epiſcopus aut Patriar-
cha Alexandrinus, & poſtea primùm militari
manu Alevandriam ad Sedem Athanaſü inva-
dendam miſſus fuit. Tertiò, Athanaſio Romam

Critica Hiſtorico Chronologica

adveniente, Elpidium & Philoxenum miſſos SX C. IV.
fuiſſe ad Euſebianos; id quod Athanæ ſius Apo- An. Ch. 340.
logiaâ 2. loco ſuperiùs citato clariùs teſtatur:
Cum igitur Romam perveniſſem, Julius continuò
ad Euſebianos literas ſeripſfit, miſſis eb duobus ex
ſuis Presbyteris Elpidio & Philoxeno. Quartò;,
Elpidium & Philoxenum diſceſſiſſe, non hoc
anno, ut putavit Baronius, neque ſequenti, pau-
lo antequam Synodus Antiochiæ congregaretur,
ut ſcribit Valeſius citatus cap. 2. ſed anno ſe-
quenti jam duobus aut tribus menſibus tranſa-
Gtis. Cum enim Antiochiæ Synodus habita
fuerit initio anni CCCXLI, & Gregorius
ab Euſebianis ibidem congregatis Epiſcopus
creatus ſit, & ex Antiocheno Conventu Ale-
xandriam pervenire nequiverit, (uti nec Atha-
naſius ante Gregorii adventum Romam profe-
ctus ad Urbem venire poruit) niſi duo aut tres
ad minimum menſes effluxerint; ita nec Elpi-
dius & Philoxenus poſt adventum Athanaſii, Ro-
mà diſcedere potuerunt, niſi menſe Martio vel
Aprili anni cccXII. .
Baronius exiſtimavit, Synodum Romanam v.
in cauſa Athanaſii currenti anno inchoatam, ſe-
quentique continuatam. Sed, ut ſuo loco de-
monſtrabimus, ea Synodus ad annum trecente-
ſimum quadrageſimum ſecundum pertinet.
A num. XI ad X V. Joannes Voſſius libel- VI.
lo de cribus Symbolis Diſſert. 2. Queſnellus Diſ- Symbolum
. .. . .. . . igdei malè
ſert. de variis Fidei libellis in antiquo Roma- Aehezaße
næ Eccleſiæ Codice coſtentis, Uſſerius, aliique attιiνπ
tam ex Proteſtantibus, quàm ex Catholicis,
Symbolum, quod vulgè dicitur &. Athanafi,
& quod incipit, Quicumque vult ſalvus eſſe, San-
cGo Athanaſio abjudicant, quia in antiquis &
probatæ fider Codieibus MSS. pené omnibus
Operum S. Athanaſii hoc Symbolum deſidera-
tur, & quia ſtylus, ſermoniſque contextus
nequaquam Græci hominis eſt, ſed Latini.
Quèd ſi Divus Athanaſius Latinè ſcripliſſet,
vix fieri potuiſſet, ut ipſi Græciſmus ali-
quis non excideret, cùm nonniſi imperfectè
linguam Latinam ſcire potuerit. Præterea, ſi
Symbolum iſtud Athanaſii fuiſſet, illud laudat-
ſent Cyrillus Alexandrinus Epheſina Synodus,
Sanctus Leo, & Concilium Chalcedonenſe,
dum contra Neſtorianam & Eutychianam hæ-
reſim loquuntur. His adde Latinorum contra
Græcos ſilentium poſt ſchiſma Photianum uſque
ad Gregorii IX tempora, de proceſſione Spi-
ritus Sancti diſceptantium. Si enim tunc pro
certo creditum fuiſſet, iſtud Symbolum eſſe
Athanaſu, illo uſi fuiſſent contra Græcos ſchiſ-
mati os Occidentales- quod non leve pondus
habuiſſet ob ſummam S. Athanaſii in utraque
Eccleſia auctoritatem. Et tamen primi, quos
hoc argumentum adhibuiſſe legimus, ſunt Apo-
criſarii Gregorii IX, poſtquam hæc controver-
ſia duraſſet annis propèé quingentis. Denique
Scriptores omnes ante ſeptimum Eccleſiæ ſe-
culum, ante Auguſtodunenſem in Gallia Syno-
dum ſub S. Leodegario Epiſcopo habitam an-
no DCI. XX, de hoc Symbolo Athanaſiano fi-
lent. In eo verò Concilio hic Canon legitur:
Si quis Presbyter, Diaconus, Sabdiaconus vel
Clericus Symbolum, juod Santzo inſpiranteé Spiri-
tu Apoſtoli tradiderunt, & Eidem Sanbti Atha-
naſii Præſulit irreprehenſibiliter non recenſuerit,
ab Epiſcopo condemnetur. Imèò & jam ab anno
DCXXXIII aliqua ex iſto Symbolo defcri-
pta aliquibus videntur in ea Confeſſione Fidei,
u

mana.
Baron: n. I.

Synodus Ro-

TII.
Pauurtur
uylilura
ronii.

VII.
Symbolum
Pglio Iu.
viletur 4t.
nbuenmam.

„
C. W.

Ch.z40,

V.
nodus Ro⸗
ana.
ron.a.l,

VI.
mbelun
iei mal!
ttributiam.

§ g c. IV. quæ edita eſt à Concilio Toletano quarto. Qua-

An. Chs40. re non dubium, quin multis ante Synodum il-

VII.
Evertitur
zonjectura
Baronii.

VIII.
Symbolum
Vigilio Ta-

Lidetur at-

zribuendum.

lam Auguſtodunenſem annis compoſitum ellet,
& jam olim per totam Eccleſiam celebre eva-
ſiſſet. Nunquam enim ſapientiſſimi Præſules id
commiſiſſent, ut iſtam Fidei formulam omnium
ordinum Clericis amplectendam & irreprehen-
ſihiliter, ut aiunt, recenſendam Synodali edi-
cto ſub condemnationis pœna præcipeérent, imèò
& illum è regione cum Symbolo Apoſtolico
ponerent, niſi jam longo uſu recepta, appro-
bata, & inter germanas magniâthanaſii lucubra-
tiones numerata fuiſſet. Quare jam ante abhinc
centum ferè annis Opus illud Athanaſio attri-
butum fuerat.
Nec admittenda conjectura Baronii hocsym-
bolum Athanaſio attribuentis, quòd ſcilicet il-
lud à S. Athanaſio editum Romæ, & Julio Pa-
pæ oblatum, quòd neceſſeè eſſet ipſum Catholi-
cæ Fidei Profeffionem palam edere, ut Roma-
næ Eccleſiæ communione frueretur: aliâs enim
audiendus non fuiſſet qui reus advenerat, &
multorum criminum ab Euſebianis accalatus.
Hæc enim conjectura hoc argumento evertitur,
quòd S. Athanaſius de doctrina non fuerit apud
eundem Pontificem accuſatus, (Euſebiani
enim ejus inimici Nicænæ Fidei ſe aſſentiri ſi-
mulabant) ſed quèòd à Synodo damnatus, nec
ab ea reſtitutus, Sedem contra Canones rece-
piſſet: quòd ejus Alexandriam reditus multa-
rum cædium cauſa fuiſſet: quèòd denique £-
gypti & Libyæ viduis triticum eripuiſſet Con-
ſtantini munificentià præberi ſolitum. Cum ita-
que non hæreſeos, ſed aliorum criminum ac-
cuſaretur S. Athanaſius, & Julio, Catholiciſque
omnibus non ſolùm Fidei ejus integritas no-
ta etlet, non ſolùm perſpectum pro Nicæni
Concilii defenſione ſtudium, ſed exploratum
plane, ipſum in odium Fidei calumniis impe-
titum, & depoſitione ac exilio afflictum in-
credibile eſt, quòd ab illo Fidei profeſſionem,
quod tamen Baronius vult Julius Papa exe-
gerit.
Symbolum iſtud aliqui Euſebio Vercellenſi
tribuerunt, alii Athanaſio Sinaitæ, alii Anony-
mo Theologo Gallo, qui Pipini vel Caroli Ma-
gni temporibus floruit, occaſionem præbente
controverſia de procefſione Spiritus Sancti in
Gallicis Synodis tunc agitata. Sed ſtandum vi-
detur conjecturæ Queſnelti illud Vigilio Tapſenſi
in Africa Epiſcopo tribuentis, qui ſub finem
quinti ſeculi floruit, quique acerrimus Catho-
licæ Fidei defenſor fuit. Præterea vivebat E. igi-
lius in Africana regione, in qua Vandali Ariana
peſte infecti Catholicos omnes dira perſecutione
vexabant, ita ut de Catholica Fide vel verbum
proferre crimini verteretur. Eo etiam vivebat
tempore, quo Neſtoriana & Eutychiana hæreſes
maximos in dies progreſſus agebant, præſertim
per Orientales Eccleſias, ad quas fugere com-
Pulſus eſt Vigilius ab impio Vandalorum Rege
extorris factus. Denique, quod magnopere pen-
ſandum eſt hac in diſpoſitione, admodum fami-
liare fuit Vigilio, ut ſi quæ ſcriberet Opuſcula
ſæviente perſecutione, ea non ſuo, ſed ſub anti-
quorum Patrum, vel Auctorum perſona in pu-
blicum emitteret, præſertimque ſub nomine §.
Athanaſii. Sic Dialogus adverſus Arianos, Sa-
bellianos, Photinianos, vel ipſo Vigilio in præ-
fatione hujus Dialogi fatente, ab ipſo ſub nomi-
ne Athanaſii contra Arium, Sabellium & Photi-

in Annales C. Baronii.

441

cturæ accedit. Addit Vir doctiſſimus in Adden-
dis in duobus Operum S. Leonis voluminibus
Pag. 913. ſe abſoluta ſua Diſlertatione inveniſſe
Codicem Thuaneum, in quo Dialogus Vigilii
Tapſenſis adverſus Arianos , Sabellianos & Pho-
tinianos legitur ſub hoc titulo: Saipit alterzatto
Athanaſi cum hereſibus. Poſt hunc. Tractatum
ait, haberi Symbolum Nicænum & Formulam
Fidei Ariminenſis Concilii „ quam proximè ſe-
quitur Symbolum Athanaſii cum hac epigraphe:
FPidet ditla à Sanlto Athanaſio Epzſeopo. Sic enim
Primitus inſcriptam fuiſle hanc Fidei Profeſſio-
nem, conſtat ex Canone Auguſtodunenſis Syno-
di ſuprà laudato, ex verſionibus Græcis, & ex
MS. Caſſinenſis Monaſterii Breviario ſexcento-
rum ferme annorum. Eidem con jecturæ de Au-
ctore hujus Symboli Vigilio non parum ſuffra-
gatur, quòd in antiquiſſimo Codice illigatum
Tepetiatur Opuſculo, cui nomen Athanaſii pa-
riter præfixum legitur: ſed quòd V. igilii Tapſonſis
ſit, indubitatum haberur ipſius Vigilii teſtimo-
nio; ſiquidem lib. 5. adverſus Eutychen num. 2.
hæc ſcribit: De Conciliorum diverſis ſanclionshus,
& nominum religiosd additis noviratibuz pleniſſims
in iis lihris, gquos aaverſzs Sabellium Photinum
&. Arium ſub nomine Athanaſii, tanquam ſi præ-
ſontes oun praſontibus agerent, (ubi etiam Co-
gnitoris perſona videtur inducta) conſeripſimus,
2 nobis fuit expreſſung, &c. Hæc Vigilius. Sed
hac de re plura apud Queſnellum laudatum.
Bona Cardinalis in lib. de Divina Pſalmodia,
ubi Baronii opinionem tuetur „obſervat, Atha-
naſii Symbolum, & à Carthuſianis, & ab Am-
broſianis quotidie recitarſi.

A num. XVad XX. Sandti Alevandri Epiſ-

copi Conſtantinopolitani obitus accurate d Ba- S. Aexan-

4. . . . dri Epiſcopi
ronio conſignatus. Sedit enim is annos X XIII, Crs ℳ

5, obitus.

ur teſtantur Socrates, Sozomenus, Theophane
uterque Nicephorus & Zonaras. Eum Princi-
Patu Conſtantii Auguſti Paulus excepit. Valeſius
tamen in Obſervat. Eccleſiaſt. ad Socratem &
Sozomenum lib. 2. Paulum Conſtantino Maxi-
mno regnante Epiſcopum jam tum fuiſſe, duobus

certiffimis argumentis evincere ſe putat.* Primòô Baron. num.

*enim, inquit, Athanaſius in epiſtola ad Soli-* V.
“*tarios non procul ab initio „ubi Pauli exilia
*recenſet, ait, illum 2 Conſtantino primùm rele-
“* gatum fuiſſe in Pontum. Deinde in epiſtola
*Synodica Orientalium apud Serdicam Epiſco-
Porum, quam refert Hilarius in Fragmentis
libri de Synodis, diſertè ſcribitur, Paulum in
* Synodo Tyri und cum reliquis Epiſcopis ſub-
* ſcripſiſſe depoſitioni Athanaſii. Jam tum ergo
erat Epiſcopus, cùm Synodus Tyri congregata
" eſt, quam anno Chriſti cccxXXXV habitam
* eſſe conſtat, biennio ante obitum Conſtantini.
*Verba epiſtolæ Synodicæ ſic habent: Paulus
*verò depoſitioni Athanaßi interfuit, mannque
* propria ſententiam ſeribens, cum cet z eum
*etiam ipſe damnavit. Scio quid reſpondeat
* Blondellus in libro de Primatu Papæ in Eccle-
*ſia. Ait enim, utrumque teſtimonium, tam
** Athanaſii, qudm Orientalium apud Serdicam
*TEpilcoporum, de Paulo adhuc Presbytero in-
*telligi debere. Veram hæc reſponſio meo qui-
* dem judicio inepta eſt & futilis. Nam ſi Pau-
* lIus adhuc Presbyter interfuit Synodo Tyrenſi,
eique ſubſcripſit, vice Epiſcopi ſui Alexandri
tid illum feciſſe oportet. Quòd ſi ita eſt, non

* ipſe

hum coram judice Probo diſputantis compoſitus S 5 C. I V.
eſt; ex quo maximum pondus Queſnelli conje- An. Ch. 340.

8 & C. IV.
An. Ch. 340.

X.

42 Critica Hiſtorico-Chronologica

cipſe Paulus Athanaſium, damnaſſe dicendus
*ceſt; ſed potiùs Alexander, cujus vices agebat
ec paulus. Quis verò id credat de Alexandro
E Conſtantinopolitano Epiſcopo, eum condem-
« nationi Athanaſii ſubſcripfifſe: Cum igitur
*Paulus ipſe unà cum reliquis Epiſcopis, qui
*in Synodo Tyri convenerant, Athanaſium
damnaſſe dicatur, neceſſariò colligitur, illum
jam tum Epiſcopum fuiſſe. Ita Valeſius citatus
cap. I. S
Verùm Blondelli reſponſio minime vana &

Non ſubſeri- futilis: neque enim ex ea ſequitur, Alexandrum

lit condem- Athanaſi condemnationi ſubſcripſiſſe. Paulus
uasas quippe in eo Conciliabulo in fraudem inducétus
Aa illis, qui Fidem in Nicæhna Synodeo ſtabilitam
rejiciebant. Certè Sozomenus lib. 3. cap. 3. de

XI.
Exilium
Pauli Cpoli-
tani adhuc
Presbyteri.

Paulo ait: Ad varios fortunæ caſus & ad collo-
quendum cum potentioribus ‚non rectè compara-
tum illum fuiſſe, res ipſæ teſtantur. Nullas enim
adverſariorum inſidias diſeuſſit, perinde ac facere
Jolent ii, qui in hujuſmodi rebus ſolertes ſant. Re-
ſponderi etiam poteſt, hanc illi calumniam à
Macedonianis intentatam fuiſſe: ait enim ibidem
Sozomenus: Piæ ac religioſa vitæ teſtimonium
tribuunt Macedonio, Paulum contra delitiis ac
ſolutiori Vit4 indulſſiſſe calumniantur. Non itaque
magis credendum eſt Epiſcopis Sardicenſibus,
quando ſctibunt, Paulum Athanaſi condemna-
tioni ſubſcripſiſſe, quàm cum affirmant „»Atha-
naſium, adductis Gentilium populis ,Dei tem-
plum incendille, altare comminuiſſe & Alexan-
drinorum Baſilicas deprædatum eſſe: aut quando
de Paulo aiunt, conſecratum Domini corPus
palam, publiceéque profanaſſe, & virgines Deo
dicatas publicè in foro, concurrentibus populis,
horrenda fæditate nudaſſe. Quare non videtur
dubitandum, quin illa Athanaſii à Paulo dam-
natio, mera ſit Macedonianorum, aut Ariano-
rum calumnia.
„Subjungit Valeſius: Quod ſpectat ad locum
cc Athanaſu, is de Paulo adhuc Presbytero in-
*telligi nullo modo poteſt. Etenim in dicta ad
Solitarios epiſtola Athanaſius omnes ab initio

cc recenſet Epiſcopos Orthodoxos, quos Ariani

cc& ſuis ſedibus expulerant. Ac primo quidem

Baron num.
XKI X.

coco nominat Euſtathium Antiochenum, de-
inde Eutropium, Euphrationem, Cymathium,
* Aſclepam, Cyrum, Diodorum, Domnionem,
« Hellanicum, Marcellum. Poſtremèò de Paulo
c ita ſcribit: De Paulo verò Conſtantinopolitano
e Epiſèopo nemini arbitror ignotum eſſe. Quantò
ec enim clarior civitas, tanto minns factum celari
cec poterit. Etiam huic quoque crimen objectum eſt.
ce dque falſum fuiſſe, vel inde colligas, quòd qui
cc illum reum fecit Macedonius, qui nunc illius
‚ſoco Epiſcopus éſt ordinatus, nobis in ea accuſa-
ctione præſentibus, cum reo ſuo, cujus Presbyter
te erat vommunicavit. Sed quoniam Enſebius illuc
oculos cupiditatis adjecerat, Epiſcopatum ĩlius
urhis rapere feſtinans, ( eodem enim modo a
c Beryto tranklut Wicomediam) manſit nihilomi-
cvus criminatio adverſus Paulum. Nes ab inſi-
cc Qiis deſtiterunt, ſed perſeverarunt in calumni-
ando. Et primim quidem in Pontum à Conſtan-
cc tino relegatus eſt, poſtea à Conſtantino ferro
vintlus in Singera Meſopotamiæ deportatus eſt,
vurſum inde in Emzſam, atque e Emeſa quartò
i Cucuſum Cappadociæ circa deſerta Tanri ab-
* yeptus eſt, quo in loco, ut ab illis renuntiatum
* ſt, qui cum illo fuere, laqueo per Euſebianos

*ſtrangulatns vitam finivit. Porro ſubjungit Va-

c eſius: Ex hoc loco maniteſtè colligitur, Pas-
* um jam tum Epiſcopum fuiſſe, cùm à Mace-
„donio accuſatus eſt impulſu Nicomedienſis
cEuſebii. Id autem factum eſle regnante adhuc
cConſtantino Maximo, docet ipſe Athanaſius,
cECùm ait, ſe tum præſentem fuiſie Conſtantino-
*poli. Atqui Athanaſius nonniſi poſt Synodum
*Tyri venit Conſtantinopolim, cum ſe factione
„inimicorum in Concilio illo opprimi videret.
*Nec poſt id temporis Conſtantinopolim vehit,
«Euſebio Nicomedienſi ſuperſtite. Adde quòd
„Athanaſius diſertè ſcribit, Macedonium, qui
*Paulum accuſabat, eo ipſo tempore cum Paulo
«ommunicaſſe, & ſub illo fuiſſe Presbyterum.
: Si Macedonius Presbyter ſub Paulo tum erat,
„«Paulus tum Epiſcopus fuerit neceſſe eſt. Ac
*„proinde veriſſimum eſt quod dixi, Paulum
„Conſtantini Magni temporibus Epiſcopum
cfuiſſe urbis Conſtantinopolitanæ. Ita Valeſius.
Verum Athanaſius omnes Pauli perſecutiones
enumerat, ſive quas ante Epiſcopatum, ſive
quas poſt illum adeptum paſſus eſt, aitque, eum,
dum adhuc Presbyter eſſet, à Conſtantino in
Pontum relegatum, poſt Concilium nempe
Antiochenum, quo tempore Enſtathius Antio-
chenus Epiſcopus, multique cum eo Presbyteri
in exilium mifſli, ut paulèò antea ſcripſerat Atha-
naſius loco laudato, ubi de Euſtathio loquens
& de ficta calumnia, quàâ accuſatus eſt, inquit:
Nec mora, in exilium ejicitur, & cum es ingens

turba Presbyterorum & Diaconorum. Inter quos

Presbyteros Paulum fuiſſe, ſequentia Athanaſii
verba manifeſtum faciunt: Et primam quidem à
Conſtantino in Pontum relegatus eſt, circa annum
nempe trecenteſimum viceſimum octavum, quo
Synodus Antiochena celebrata.
Ceterùm, verum quidem eſt, Athanaſium
anno cccCXXXV poſt Synodum Tyriam Con-
ſtantinopolim veniſſe. Sed à quo Auctore acce-
pit Valeſius, illum nunquam deinceps in eam-
dem urbem rediiſſe? Argumento negativo tan-
tùm innititur, quod in errorem inducere ſolet,
ſi alia deſint. Ex laudato itaque Athanaſii loco
intelligimus, Athanaſium currenti anno poſt
Alexandri Conſtantinopolitani Epiſcopi mortem
Conſtantinopolim veniſſe: poſt eam enim ibi-
dem orta ſeditio propter Pauli ordinationem, &
plebs in duas partes diviſa, palam ad opinionum
contentiones, & ad pugnam nſque prorupit. Et
Arianis quidem ſtudium fuit, ut Macedonius or-
dinaretur: Homonſiani contrà operam dabant, ut
Paulus crearetur Epiſcopus : idque tandem præva-
luit, inquit Sozomenus in lib. 3. cap. 4. Atha-
naſius Eccleſiæ ab Arianis defendendæ totus in-
tentus inter illos tumultus, ut ex citatis ejus
verbis colligo, Conſtantinopolim advolavit,
ſive proprio motu, ſive ab Orthodoxis vocatus,
eoque Conſtantinopoli præſente, Macedonius
Paulum jam Epiſcopum ordinatum, de crimine,
neſcio quo, accuſavit: quod certè leve fuiſſe
oportet, cùm pendente accuſatione cum reo
communicaverit accuſator. Factum id autem
currenti anno, cum ſequenti Athanaſius Romam
navigarit, & initio anni CCCXLII Paulus
⁸ Sede Cpolitana dejectus ſit, Athanaſio in Oc-
cidente agente. Porro verbis, quibus Athana-
ſius utitur, ſe cum Paulo & Macedonio ſacriſicio
interfuiſſe, deſignat, juxta id quod ſuo loco di-
ximus, Patriarchas, ſi fortè in unum conveniſ-
ſent, Miſſarum ſolennia ſimul celebraſſe. Inte-
rim Euſebius Nicomedienſis, qui ad Sedem
Conſtan-

5§ £ C. I V.
An. Ch. 34 °.:

XII.
Athanaſing

ſedente Pants=

lo Cpolim
venit.

38 C.
AnCh/

AIII.
Arius in
nodo Hie
ſoljmiteul
Mmiſiu.

— — —

—

———

XIV.
lnrwdie⸗ .
Ninſhen
deyti,
Mij

—

QO.

n,
ka⸗

reea

AUII.
Athenaſ
ſilente bo
Cholim
Vlvit,

in Annales C. Baromii.

8 „† C. IV. Conſtantinopolitanam oculos cupiditatis adje-
An. Ch. 340. cerat, eàâ ſimilibuſque calumniis Paulum Sede
pellendum curavit. Nam, cùm Conſtantinus
Imperator hoc anno in urbem venit „Synodum
convocari præcepit, & Panlum quidem Ecleſid
expulit: Euſebio verò Nicomediæ Epiſcopo Sedem
Conſtantinopolitanam tradidit, inquit Sozome-

nus lib. 3. cap. 4. cui ſuffragatur Socrates lib. 2.

cap. 7. Dum hæc fierent, Alexandrini, audita
Euſebii ex urbe Nicomedienſi ad Sedem Con-
ſtantinopolitanam tranflatione, Synodum cele-
brarunt, & egregiam illam Synodicam „quam
Baronius anno præcedenti perperam collocat,
ſcripſerunt, in qua cùm dicunt, Euſebianos ve-
ritos non eſſe Athanaſium apud tres Auguſtos ca-
lumniari, ſatis indicant, ſe Conſtantini ju-
nioris cædem in Occidente hoc anno patra-
tam ignoraſſe, cùm eam Synodicam edide-
runt.
Erravit itaque Valeſius, qui Alexandrum Epiſ-
copum Conſtantinopolitanum ante Synodum
Tyriam demortuum voluit. Cùm enim conſtet,
Arium in communionem receptum in Synodo
Hieroſolymitana, quæ paulò poſt Synodum Tyri
congregata eſt, vel potiùs ab urbe Tyro tranſlata
eſt Hieroſolyma anno Chriſti cccCxXXXV, Ale-
xander Conſtantinopolitanus Epiſcopus ſuperſtes
etiam tum fuerit neceſſe eſt. Quippe Alexander
aliquantò poſt Arium ex hac luce migravit. Hic
enim eſt Alexander, qui ſuis precibus à Deo id
impetravit, ut Arius, quem Euſebiani poſtridie
in Eccleſiam introducturos ſe eſſe minabantur,
ſpe ſua fruſtratus, fædiſſimo mortis genere extin-
gueretur, ut teſtatur Athanaſius tum in epiſto-
la ad Serapionem de morte Arii, tum in circu-
lari epiſtola ad Epiſcopos gypti & Lybiæ,
quæ vulgèò inſcribitur Oratio prima adverſus
Arianos. Ex quo conficitur, Alexandrum an-
no Chriſti CCCXXXVI adhuc Epi-
ſcopatum Conſtantinopolitanum adminiſtraſ-
ſe, ac proinde falſum eſſe quod ſcripſit Va-
leſius, Paulum Conſtantinopolitanum Epiſ-
copum in Concilio Tyri habito adverſus Atha-

XIII.
Arius in Sy-
nodo Hiero-
ſolymitana
admicus.

naſium ſubſcripſiſſe. Nec ſatisfacit Vir doctiſ-

ſimus, quando dicit, non Arium ipſum, ſed
Arianos, id eſt, Arii aſſeclas, Presbyteros
ſcilicet & Diaconos civitatis Alexandrinæ, qui
Arium ſecuti fuerant, in illa Synodo admiſſos
eſſe in communionem. Nam Athanaſius de ip-
ſo Ario loquitur in lib. de Synodis, poſtquam
epiſtolam Synodicam Concilii Hieroſolymitani
retulit, quæ data eſt ad Presbyteros & Diaco-
nos Eccleſiæ Alexandrinæ: ſtatim enim ſubjun-
git, ſtatutum fuiſſe ab illis Epiſcopis, Arium,
ſectatoreſque ejus ſuſcipiendos eſſe.
XIV. Imèò in ipſa Synodali epiſtola de rebus in Sy-
In Synodica nodo Hieroſolymit. geſtis, relata ab Athanaſio in
Hieroſolym. libro de Synodis pag. 890. & in Apologia ſecun-
entio dqa adverſus Arianos, mentio eſt Arii Hæreſiar-
u. chæ; aiunt enim Patres in illa Synodica: Au-
or fuit (ſc. Conſtantinus) ut limplici & blacido
animo reciperemus Arianos, qtos aliquandin im-
proba invidentia extra Eccleſiam derinuit , & vi-
ris iſtis de rectitudine Fidei in literis Huts teſtimo-
nium praæbet, quam càm antea audiverat ipſé
eandem e-x viva eorum voce cognovit, cognitam-
que approbavit, eamque rem nobis mantfeſtam
reddidit, eb quòd literis ſuis orthodoxas eorum
virorum opiniones ſoripto conzprehenſas labjunre-
rit, quas omnes agnovimus ſanas & Eecleſiaſticas
eſe. Intelligunt Patres Hieroſolymitani, libel-

443
lum illum Fidei, quem Arius & Euzoius Con- §£ C. I V.
ſtantino obtulerant, quem Socrates lib. 1. cap. An. Ch. 340.
26. & Sozomenus lib. 2. cap. 27. recitant. Hic
enim ſubdit: Eos mittit (ic. Conſtantinus) ad-
Rpiſcopos qui tzum emporis EHheroſolymis erant
congregati: ſoribitque, ut Fidem ab illis ppoſi-
am eaminarent, & c. videlicet libellum illum
Fidei ſibi ab Ario, & Euzoio porrectum, ur
ipſemet Valeſius fatetur in Notis ad illum So-
zomeni locum. Quare, cùm in epiſtola Synodi-
ca Concilii Hieroſolymitani dilertè memorent
Patres libellum Fidei ab Ario „& Euzoio Con-
cilio oblatum, immeritò dicit Valeſius, in eo
non Arium, ſed Arianos in communionem ad-
miſſos eſſe. Ipſemet Athanaſius poſt relatam
hanc Synodicam in libro de Synodis, de Eu-
ſebianis ait: Et quamquam omnem Aru demen-
tiam in hac Synodo laudaſſent, & in communio-
nem eos reæœipiendos eſſe ſtatuiſſent, idque jam pri-
dem reipſa præſtitiſſent, tamen Antiochie novam
Gnodum per cauſam Encæniorum coëgerunt.
Sed in Synodo Hieroſolymitana de ipſomet Ario
in ſpeciali actum eſſe, mox magis videbitur.
Denique Socrates lib. 2. cap. 10. refert epiſto-
lam Arianorum de Fide ab illis editam in Con-

cilio Antiocheno ad Encænia ⸗ in qua aiunt:

Nos nec- Arii ſectatores unquanm fuimus. Nec
aliam ullam PEidem, quaàm quæ ab' initio edita eſt
amplexi ſumus. Sed ad Edem illius probandam

at que examinandam judices conſtituti, ſaſoepimus

illum potins, quàm ſecuti Humus. Qux verba Va-
leſius in Notis de alio Ario, quàm de Hæreſiar-
cha, ac de alia Synodo „quàm Hieroſolymitana
interpretanda eſſe, eo unico fundamento, quèd
Hæreſiarcha ante hanc Synodum interiiſſet, im-
meritò contendit. .
Ait denique Valeſius: Athanaſins in epiſtola XV.
ad Serapionem teſtatur, ſe conſultum fuiſſe à Arius extra
Serapione de quadam quæſtione, quæ in Eoypto conmmunio
exorta fuerat, utrum Arius in communione & pa- *em Bec aſis
. . obiit.
ce Eccleſiæ diem extremum obiiſſet. Negat id“
Athanaßus in ditta epiſtola. Qod ſi Arius ab
Hieroſolymitano Concilio ad bacem & communio-
nem Eccleſiæ admiſſus fuiſſet, nungquam profetd
id negaſſet Athanaſius, nec Serapion id ignora-
re potuiſſet. Neque enim obſeura fuit fama Syno-
di Hieroſolymitanæ, ſed longs omnium celeberri-
ma, & cum Nicaæna Synodo comparanda, ſi Eu-
ſebio credimus: quippe quæ ex omnibus KRomani
Imperii Provinciis ad dedicatianem Regalis Baſi-
licaæ à Principe eſſet congregata. Poſtremò Atha-
naſius in ditta ad Serapionem epiſtola, mortem
Arii commemorans, ait, ſe quidem tunc tempori
non adfaiſſe Conſtantinopoli, chim Arius & vivis
Jublatus eſt; ſed WMacarium Presbyterum, qui il-
lic aderat, cuntta ad ipſum ſoripſilſe. Atqui Ma-
carius Presbyter Athanaſii fuit in urbe Conſtanti-
nopolitana eo tempore, quo Euſebiani conjuratio-
ne facta cum Meletianis adverſus Athanaſium,
de lineæ veſtis Canone eum apud Conſtantinum
Imperatorem accuſarunt. Teſtatur hoc Athanaſius
in Apologia 2. adverſus Arianos pag. 778. & poſt
eum Socrates in lib. 2. Hiſt. Eccleſiaſt. Wec poſt id
temporis Macçarium Aleærandrinum Presbyterum
Conſtantinopolim veniſſe legimus. Ita Valeſius. Ve-
rùm, non negat Athanaſius, Arium à Hieroſo-
lymitano Concilio ad communionem Eccleſiæ
admiſſum eſſe, neque id etiam Sef i0 ab eo
petit, ſed hæc ejus quæſtio eſt, An bommunione
celebrata cum Eccleſia, diem ſunm obierit Artus;
quod ſolùm negat Athanaſius, non verò quòd
antea

444

SKEC. IV. antea à Hieroſolymitano Concilio receptus fuiſ-
An. Ch. 340. ſet: quæ contraria inter ſe non ſunt; Arius enim
ad vomitum redierat. Quoad Macarium, non
tantùm Conſtantinopoli fuit tempore à Valeſio
memorato; ſed etiam anno cccxxxVI, quo
Arius interiit. Athanaſius enim in epiſtola ad
Serapionem ſcribit, Alexandrum Conſtantino-
politanum Epiſcopum, cùm audiret, Arium in-
vitò ſe introducendum fore in Eccleſiam, pro-
num in vultum cecidiſſe, humique jacentem
oraſſe: Aderat enim, ſubdit, cum eo Macarius
ſocius orationis, qui ejus verba excepit. Verum
eſt, Valeſium inde inferre velle, Arium eo an-
no demortuum, quo Euſebiani Athanaſium de
lineæ veſtis Canone accuſarunt, quo anno Ma-
carium Conſtantinopoli fuiſſe, certum: ideo-
que Arii mortem ante annum cCcCxXXX conti-
giſie. Sed mox oſtendimus, quàm facilè in er-
rorem inducantur, qui argumento negativo ni-
miùm fſidunt.
XVI. Valeſius poſtquam libros Obſervationum Ec-
De Ario Ha- cleſiaſticarum in Socratem & Sozomenum com-
reſiarcha, Polui Auc Notis illuſtravi
nI, de ati- boſuit, utrumque Auctorem Notis illu ravit,
Ario agieur & ad librum 1I. Socratis cap. 33. ubi hic Hiſto-
in Synodo ricus ait: Statinz relictà Vyro Hieroſolymam pro-
Hieroſolymi- fecti ſunt, ubi cum ſolenne feſtum ob dedicatio-
dana. nem locorum celebraſſent, Arium quidem und
cum ſociis in communionem recipiunt, obtempe-
tare ſe dicentes Imperatoris literis, quibus cer-
tiores ipſos fecerat, Pidem ſe Ari & Euzoii pe-
nitus perſpectam habere; Valeſius, inquam, ſcri-
bit, ſe id intelligendum putare, non de Ario
illo Hæreſiarcha, ſed de altero Ario ei cogno-
mine, qui ab Alexandro Alexandriæ Epiſcopo,
und cum Ario ſignifero ſuo damnatus fuerat.
Arius enim Herefiarches, inquit Valeſius, ante
Synodum Hieroſolymitanam & vivis exceſſerat, ut
Certiſſimis argumentis probavi in lib. 2. Obſerva-
tionum Eccleſiaſticarum cap. 2. Proinde Arius ille,
qui unà cum Euxoio libellum Eidei ſuæ obtulit Con-
ſtantim, alius eſt ab Ario Hereſiarcha. Veràùm,
cùm ex Athanaſio in libro de Synodis poſt re-
latam Synodicam Hieroſolymitanam, conſtet,
Arium, de quo in Concilio Hieroſolymitano
actum, anno trecenteſimo triceſimo ſexto, quo
Athanaſius in exilium miſſus, in vivis fuiſſe,
conjectura Valeſii non admittenda. Hæc Atha-
naſii verba: Quia poſt Athanaſu Alexandriæ Epi-
ſcopi exilium ſcribebant, Arium cum ſuis recipien-
dum eſſe, ſatis indicarunt, (nempe Patres Con-
cilii Hieroſolymitani) ſeſe non alia de cauſa, Atha-
naſio, ceteriſque Epiſeopis, quos ſibi refragatores
ſentiebant, inſidias ſtruxiſſe, quàm ut Arium
reducerent, & hareſim introducerent. Quis ſibi
perſuaſerit ,Athanaſium, qui nullibi duos Arios
memorat, eo in loco de alio Ario, quàm de
Hæreſiarcha ſermonem habere? Quem cùm
oſt ſuum exilium adhuc vixiſſe tradat, ma-
nifeſtum eſt, Valeſium ſummopere halluci-
natum, quando Arium Heæreſiarcham ante
Concilium Lyrium mortuum arbitratur. Cete-
rùm ipſo Arianæ hæreſis initio duos Hæreticos
cognomines fuiſſe teſtatur Severus Sulpicius, qui
ljb. 2. Hiſt. de exilio S. Athanaſii locuturus ait:
Etenim duobus Ariis acerrimis perfidiæ hujus au-
Soribus, Imperator etiam depravatur. Utriuſque
Arii etiam meminere Epiphanius hæreſi 69. So-
crates lib. I. cap. 6. Sozomenus lib. I. cap. 15. &
Theodoretus lib. I. cap. 4.
XVII. Hoc ſecundum Valeſii argumentum : Hic
Arius c& Arius, inquit, qui cum Enxoio libellum obtulit

dum reſtitutus fuerat, nec Eccleſiæ Catholicæ ſo-

Critica Hiſtorico-Chronologica

Conſtantino, ante Synodum Hieroſolymitanam, SÆ C. IV.
id eſt, ante annum Chriſti CCXXXXV, non- An. Ch. 340.

Euzoius Con-
. . . . cilio Hiero-
ciatus. Petit enim à Principe in ſupradecto libel- ſolywieane

lo, ut per ejus pietatem, ſublatis cunctis alterca- libellum of-
tionibus, uniatur Eccleſiæ Catholicæ. Atqui Arius ferunt.
Hareſiarches din antea revocatus ab exilio, &
ad communionem admiſſus fuerat, ut teſtatur li-
bellus ſatisfalctionis Euſebii ac Theognii. Ibi enim
Ruſebius ac Theognius diſertè ſeribunt, ipſum
auctorem totius controverſiæ, Arium videlicet,
data ſatisfactione, in integrum reſtitutum eſſe.
Euſebius porro ac Theognius eum libellum miſe-
runt Epiſcopis anno GEbriſti CCCXXVIII.
Arius igitur Hareßiarches ejuſdem anni exordio
revocatus fuerit neceſſe eſt. Hæc Valeſius. Sed ſi
varios Arii lapſus diſtinguamus, hunc circa an-
pum CcCXXVIII in communionem admiſ-
ſum fuiſſe, rurſumque, cùm à via veritatis ite-
rum receſſiſſet, à Concilio Hieroſolymitano
Eccleſiæ Eatholicæ ſociatum eſſe comperie-
mus. Nec contrarius eſt huic multiplici Arii in
communionem ſuſceptioni, libellus ab Ario &
Euzoio, Conſtantino & Synodo Hieroſolymi-
tanæ anno cCcCCXXXV oblatus. Nam in co
uterque Hæreticus non ſimpliciter petunt in Ec-
cleſia recipi, ſed ſublatis quaæſtionibus ac diſpu-
tationibus ſuperftuis, ut in eorum libello legitur,
Eccleſiæ uniri. Quibus ex verbis colligere eſt,
Arii Fidem, cùm circa annum CccxXXVIII
in ſinum Eccleſiæ rediit, ambiguam exiſtima-
tam, in eamque inquiſitum eſſe. Quod ne ite-
rum fiat in Concilio Hieroſolymitano, Arius &
ſociusejus orant. Pro certo itaque tenendum,
Hæreſiarchen ad annum trecenteſimum triceſi-
mum ſextum per veniſſe „ac Sanctum Alexan-
drum Epiſcopum Conſtantinopolitanum, qui
eidem ſupervixit, poſt illum annum mortuum
eſſe, & Paulum hoc anno eidem ſucceſſiſſe.
Exiſtimavit Baronius, Paulum, poſtquam hoc xVIII.
anno Epiſcopus creatus eſt, agentibus Euſebia- Panlus Epi-
nis, in Pontum relegatum fuiſſe, quod Atha- ſcopata de-
naſium in epiſtola ad Solitarios tradere arbitra- Poſitas, ſed
tur. Verüm Athanaſii locum hoc anno num. XI ne⸗ releg a-
integrum retulimus, oſtendimuſque, primum ene⸗
illud exilium non à Conſtantio, ſed à Conſtan-
tino Magno Paulo irrogatum fuiſſe, idque poſt
Concilium Antiochenum, eoque tempore, que
paulus adhuc Presbyter erat. Hoc verò anno
Paulus Epiſcopatu quidem dejectus, ſed in exi-
lium non miſſus. Socrates enim lib. 2. cap. 7. de
Pauli ordinatione loquens, ait: Imperator verò
non multò poſt Conſtantinopolim ingreſſus, ob illins
ordinationem graviſſima exarſit ird. Collectoque

Arianorum Antiſtitum Concilio, Paulo quidem

Epiſcopatum ademit; Euſebium verò ab urbe Ni-
comedia tranſlatum, Conſtantinopoleos Epiſcopum
deſignavit „ubi Paulum depoſitum „ non etiam
relegatum dicit. Valeſius in Oblſerxvat. Eccle-
ſiaſt. ad Socratem & Sozomenum lib. 2. cap. 4.
arbitratur, cùm Panlus liberam tunc haberet
vagandi facultatem, conjunxiſſe ſe cum Aſcle-
pa, Lucio atque Marcello, quos vixdum reſti-
tutos, iterum Ariani ſuis civitatibus atque Ec-
cleſiis expulerant: his junctum Paulum plurimas

Urbes ac Provincias Occidentalis Imperii pera-

graſſe, ſuſfragium ac ſubſidium Epiſcoporum
ubique exquirentem, ut in Sedem ſuam reſti-
tueretur. Quod docet epiſtola Synodica Orien-
talium apud Serdicam Epiſcoporum, his ver-
bis: Deinde Paulo & Lucio, & quotquot sali-
bus

XX.

Daron, uun
I I.

XI
Vnu
tualen
Ccuſtal
N. im
n coa.

Baton
1X &

het Becl⸗ ſu
(ae antino⸗

t invg.

.
Chzte.
bius Cn.
Hiero.
nitano
lanm f.
iht.

c XVIII.

DPpaalas Hi⸗

ſtupata l

oſitu 1 ſel

von feleg
A

.
ſt
1
100
l⸗
le
70
e
V-
aln

lel⸗
tali-

in Annales C. Baronii.

S † C. IV. bus conjuntti ſunt, circumeuntes ſimul extra re-
An. Ch-340. giones, perſuadebant Judicibus, non eſſe cre-
. . . . . A . .
dendum illis, qui in eos digne ſententiam pro-
tulerunt. De Marcello loquuntur, Aſclepa &
Athanaſio. Quòèd ſi verum eſt, Paulum ali-
quando Romam veniſſe, hoc tempore id con-
tigiſſe oportet, cùm alio non potuerit. Pri-
mus ex Occidentalibus Epiſcopis Maximinus
Trevirorum Epiſcopus Paulum in communio-
nem recepit, ut teſtantur Orientales apud Ser-
dicam Epiſcopi in Synodica, in qua de eodem
Maximino aiunt: Paulo Conſtantinopolitano
nefario homini, ac perdito primus ipſe communi-
cavit.

XIX. Ad num. XX & ſeqq. Synodus Antiochena,

Synodus An- in qua Euſebiani PEuſtathium Antiochiæ Epiſ-
riochena copum in exilium ab Imperatore pelli curarunt,
Conſtantino non Conſtantio, ſed Conſtantino Magno Im-
11. tmgeran- perante, celebrata, ut ſuo loco demonſtra-
te cocckr. vi; idque manifeſtè docet Athanaſius in epiſto-
Baron.num. la ad ſolitariam vitam agentes, pag. 212. ubi
xxX & ſeqq. locuturus de Epiſcopis, quos Euſebiani perſe-
cuti ſunt, initium ducit ab Euſtathio, quem
cum ingenti turba Preibyterorum & Diacono-
rum in exilium ejectum dicit. Quare Syno-
dus illa ante Tyriam, in qua multi Epiſcopi re-
legati, congregata, ut alibi fusè oſtendi, &
omnibus Baronii dubiis ſatisfeci. Valeſius, qui

in Notis ad lib. 3. Euſebii de Vita Conſtantini

cap. 59. hunc Baronii lapſum animadvertit, ait,
manifeſtè colligi ex Philoſtorgio lib. 2. hanc Sy-
nodum Antiochenam anno CcCXXIXhabi-
tam , cùm numero 7. Philoſtorgius tradat , Eu-
ſebium, Marin & Theognium poſt triennium (nem-
pe à celebrata Synodo Nicæna) Conſtantini Im-
peratoris jſuſſu ab cxilio revocatos, Symbolam hæ-
reticæ Fidei edidiſſe, & Euſtathium depoſuiſſe;
aut certè coactam eſſe anno Cc CxXXX, ut aſtrue-
re videtur Theodoretus lib. 2. cap. 31. Hic enim
Meletium ad Sedem Antiochenam translatum
eſſe ſcribit, triginta annis poſt abdicationem
Euſtathii. Meletium porrò translatum eſſe con-
ſtat anno C cC CLx. Hæc Valeſius. Exiſtimo ta-
men hanc Synodum anno Chriſti cccxX XVII,
aut ineunte CcC CXxXVIII coactam eſſe; ideo-
que Theodoretum numero, ut aiunt, rotundo
locutum; ac triennium exilii Theognii & ſo-
ciorum exorditi Philoſtorgium ab anno cccxxv,
& extremos annos incompletos pro integris nu-
merare. Nam Hieronymus in Chronico de
Euſtathii depoſitione ſermonem habet anno
Abrahami ſecundùm editionem Scaligeri 2344.
qui Kalendis Octobris anni Chriſti cCcCxXVII
auſpicatur; quo etiam Chriſti anno tam Her-
mannus Contractus, quam Marianus Scotus
Hieronymi verba in ſua Chronica inferunt, ma-
nifeſto argumento editionem Scaligeri hac in
arte, Pontacena, quæ annum unum minùs ha-
er, accuratiorem eſſe. Præterea Theophanes,
qui per Conſtantini Magni tempora annum
unum minùs putat, Euſtathit depoſitionem
conſignat anno Incarnationis ſecundùm Ale-
xandrinos ccCcCXVIII, qui in anno Chriſti
ccCCXXVI deſinit.
XxX. A num. X XXI ad XXXVII. Hic annus,
Arieni om quo Euſebius Nicomedienſ, Conſtantinopolim
nes Eccleſias ranslatus, memorabilis eſt. Socrates in lib. .

Conatino- cap. 7. obſervat:, Theodoſium Magnum anno

poleos in Va⸗

“ trecenteſimo octogeſimo Conſtantinopolim in-

. 4 . ,—P XN
reſſum Orthodoxis Eccleſias reſtituiſſe, cùm
Baron. num. uadraginta annis Ariani eas obtinuiſſent, hoſ-
XXIV
XX XI V. Tom. I.

445

que ex urbe diſceſſiſſe die EI Kalend. Decembhr. S C. I V.-
Marcellinus in Chronico ſub ejuſdem anni An. Ch. 340.
Conſulibus ait, annos ferme quadraginta, id eſt,
circiter xx. Theophanes & Cedrenus annos qua-
draginta & amplins, quia fſcilicet utrumque
extremum annum incompletum numerant. Huc
etiam referendum, non verò ad depoſitionem
Euſtathii, ut perperam Baronius, quod habet
Hieronymus in Chronico: Ex hox loco impietas
dAriana Conſtantii Regis fulta præſidio, exilits,
carceribus, & variis afflibtionum modis ,primò
Athanaßium, deinde omnes non ſuz partis Epiſ-
opos perſecuta eſt. Quare cùm ea perſecutio ab
Euſebii intruſione in Eccleſiam Conſtantinopo-
litanam inceperit, ac per annos circiter qua-
draginta, ad annum nempe Chriſti c cCcCLXXX
durarit, liquet primè, Sanctum Alexandrum
Epiſcopum Conſtantinopoliranum uſque ad
Præſentem annum vixiſſe. Secundò, Paulum
eodem anno eum excepiſſe. Tertièò, translatio-
nem Euſebii ad Sedem Conſtantinopolitanam
hoc anno peractam; ac denique Concilium Ale-
xandrinum in cauſa Athanaſii, quod habitum
fuit, poſtquam jam Euſebius Conſtantinopoli
ſedebat, ad præſentem annum pertinere. Ex an-
nis itaqque quadraginta, quibus Ariani Con-
ſtantinopolitanas Eccleſias obtinuerunt, Chro-
nologia noſtra validè firmata.
Philoſtorgius lib. 3. num. I15. loquens de Paa- XXI
lino Euſtathii ſucceſſore, prodit eum ex Epiſ- Series Epi-
copatu Tyri ad Sedem Antiochenam tranſlatum Iceporum
Poſt ſextum Epiſcopatus ſui menſem mortuum, & Atι⅝οamorum

662 ui Antio-
Eulalium in ejus locum ſubſtitutum. Nullum i ſile

dubium, quin Paulinus Tyri Epiſcopus Antio- runr.

chiam tranſlatus fuerit, cùm id teſtentur Euſe-
bius lib. I. adverſus Marcellum cap. 4. & Sui- Baron num
das in voce ιοαρÜ Uſed anPaulinus is Euſtathium XXXa.
præcellerit, vel ei ſucceſſerit in magna contro-
verſia poſitum. Paulinum tamen poſt Euſtathii
depoſitionem Epiſcopatum adeptum eſle oſten-
di anno cccXXIV: quod etiam ex eo liquet,
quòd Euſebius, qui libros adverſus Marcellum
poſt Conſtantini Magni obitum ſe ſcripſi ſſe

aſſerit, loco citato dicat, Marcellum irriſiſſe

Paulinum quieſcentem, dudumque mortunm.
Mortuus itaque eſt anno cc cCxXxVIII Cui ſuc-
ceſſit Eulalius. Hic, ut habet Theodoretus lib. *
I. Cap. 21. evigeo admodum tempore ſupervixit.
Theodoretus & Hieronymus in Chronico Pau-
lini, Euſtathii ſucceſſoris, non meminere, ſicuti
nec Eulalii Socrates lib. I. cap. 24. Sozomenus
lib. 2. cap. 19. & Mopſueſtenus apud Nicætam
in Theſauro Orthodoxæ Fidei. Nicephorus in
Chronico, ubi Paalinum etiam prætermittit,
annos tres Eulalio aſſignat, loco trium menſium,
errore Librarii, ut exiſtimo. Paulini Sedis bre-
vitas in cauſa fuit, cur à laudatis Auctoribus
memoratus non fuerit.
Eulalium excepit Euphronius, qui, ut teſta- XXII.
tur Theodoretus loco citato, anno & menſibus Alii Epiſroßi
paucis poſt ordinationem ſuperſtes vixit. N icepho- Ari ie A 7*
rus in Chronico huic annos vIII tribuit, ſed“sHé.
loco ?m n, id eſt, anni VIII, legendum, àa“,
id eſt, annus anus. Euphronio ſubſtitutus eſt
Placillus, ſeu, ut vocant, Flacillas, qui ci rca an-
num trecenteſimum triceſimum primum ſedere
cœpit. Ab ejus enim exordio uſque ad Meletium,
qui Orthodoxus fuit, quique initio anni trecen-
teſimi ſexageſimi Epiſcopus ordinatus eſt, Ni-
cephorus in Chronico annos undeviginti enu- B
merat. Placillo annos duodecim idem Nicepho-
Pp rus

446

6⁶ K C. 1I V. rus tribuit, teſtaturque Concilio Antiocheno
An. Ch. 340. ad Encæhia interfuiſſe. Athanaſius in Apolo-
gia 2. ſcribit, hunc unum fuiſſe ex Epiſcopis
Conciliabuli Tyrii anno CccXXXV coacti.
Obir autem circa annum cccXLII, eique ſu-
brogatus Stephaaus, de quo ſuo loco. Hi om-
nes Epiſcopi Ariani fuerunt.
X XIII. A num. XXXVII ad XLIII. Euſebii
Ou, Eu- Cælſarienſis Epiſcopi & Hiſtoriæ Eccleſiaſticæ
ſebii Cſa- Scriptoris doctiſſimi obitus rectè hoc anno à
. * Etis Baronio conſignatur. Mortuo Agapio Cæſarien-
ſium Epiſcopo, cuùm perſecutio jam ſedata, &
pax Eccleſiæ reddita eſſet, Euſebius communi
omhjum conſenſu in ejus locum ſubſtitutus fue-
rat. Alii ſucceſſorem Agapii ponunt Agricolam,
qui Ancyranæ Synodo interfuit, ac ſubſcripſit,
anno Chriſti cccXIV. Ita Barenius ad eum
annum, & Blondellus in Apologia pro ſenten-
tia Divi Hieronymi cap. 19. ubi Euſebium anno
Chriſti circiter c c cCx v adminiſtrationem Cæ-
ſarienſis Eccleſiæ poſt mortem Agricolæ ſuſce-
piſſe ſcribit. Verùm, ut obſer vat Valeſius ini-
tio Hiſtoriæ Eccleſiaſticæ Euſebianæ, ubi de Vi-
ta & Scriptis Euſebii, ſubſcriptiones illæ Epiſ-
coporum, quæ in Latinis Canonum Collectio-
nibus habentur, parum certæ ac firmæ ſunt
Nam neque in Græcis codicibus, nec in Lati-
na verſione Dionyſii Exigui leguntur. Deinde
Euſebius in lib. 7. Hiſt. Eccleſiaſt. recenſens præ-
cipuarum Sedium Epiſcopos, ſub quibus orta
&— graſſata eſt perſecutio, in Agapio Cæſarien-
ſium Epiſcopo deſinit, quem ait in ea perſecu-
tione pro Eccleſiæ ſuæ commodis plurimum la-
boraſſe. Hic ergo ad finem uſque perſecutionis
ermanſerit neceſſe eſt. Atqui Euſebius ſtatim
poſt finem perſecutionis factus eſt Epiſcopus.
Nam cùm Paulinus Epiſcopus Tyri, poſt reddi-
tam Eccleſiæ pacem, Bafilicam dedicaret, ad ejus
dedicationem unà cum reliquis Epiſcopis à Pau-
lino evocatus eſt, & elegantiſſimam coram illo
habuit Orationem, ſicut diſcimus ex lib. 10.
Hiſt. Eccleſiaſt. quod factum videtur anno cccxv.
Plura de Euſebii Vita & Scriptis Valeſius loco ci-
tato, & Martinus Hankius in libro de Byzanti-
narum rerum Scriptoribus Græcis, ubi multa
Qe ejus Operibus habet.
XXIV Porrè, quia in aliquibus Martyrologiis à Va-
Euſebius in leſio loco laudato citatis nomen Euſcbii Cæſa-

numero San- rex in Palæſtina Epiſcopi die xx Junii legitur,
Korum non

onendus. . .
lici mutatione poſitum eſſe Euſebium Cæſarien-

ſem. Verùm, ut inquit Florentinius in Notis ad
Martyrolegium Hieronymianum, die xX Ju-
nii, cum Euſebius Samoſatenſis non Cæſareæ,
ſed Volichæ, quæ urbs Syriæ eſt ad Euphratem,
palmam promeruerit, teſte Theodoreto lib. 5.
cap. 4. vel in propria Samoſatæ urbis ad Euphra-
tem poſitæ Eccleſia venerationem receperit, &
nimis diſtet Cæſareæ nomen à Dolichæ ſeu Sa-
moſatæ appellatione, hujus erroris alia cauſa
fuit. Quare, cùm plures ſint Cæſareæ, Euſebius
qui in Martyrologiis memoratur die XXI Junii,
alius non eſt qum Euſebius Cæſareæ in Cappa-
docia Epiſcopus, Sancti Baſilii immediatus de-
ceſſor: in veteri enim Martyrologio MS. Sancti
Hieronymi, paſſim 3 Viris doctis Corbeienſi
appellato, ad diem XXI Junii legitur: Cæſareæ
Cappadociæ Euſebii Epiſcopi. Hujus Euſebii ſan-
titatem pluribus probat Florentinius laudatus,
obſervatque, Uſuardum primum fuiſſe qui Eu-
ſebium Palæſtinum inter Sanctos numerarit,

exiſtimat Baronius pro Euſebio Samoſatenſi infe-

Cniitica Hiſtorico-Chronologica

ideoque hunc errorem octavo vel nono Eccleſiæ S E. IV.
ſeculo natum eſſe; cùm ſc. in gratiam piorum An. Ch. 34 %.
Imperatorum ex Marrtyrologiis ſeu ſacrorum
nominum Catalogo Sanctorum geſta compen-
dioſiùs addi in ipſis Martyrum Codicibus cœ-
perunt. Cùm enim pii illi Martyrologi præter
Euſebium Palæſtinum multiplici librorum,
præſertimque Hiſtoriæ Eccleſiaſticæ editione,
celebrem, nullum alium Cæſarienſem Epiſco-
pum hujus nominis agnoſcerent, in illum plu-
res conſenſerunt, & laudes illius addiderunt.
Ita Florentinias citatus Martyrologia ab in-
terpolatione minùs pia egregiè vaadicavit, plu-
ribuſque excercitatione ſecunda Martyrolo gio
Hieronymiano præfixa oſtendit, Euſebium Pa-
læſtinum in illis locum habere non poſſe.
Dionylius Gothofredus, qui Codicem Theo- XXV.
doſianum egregiis Commentariis, & accuratà Piuſebius Au.
Chronologiâ illuſtravit, in ſuis Opuſculis con- Shor ligro⸗
tendit, quatuor de Vita Conſtantini Magni li- cn, irr
bros non eſſe Euſebii Cæſarienſis. Sed Hankius α sneini 8
rectè oſtendit, antiquos Hiſtoricos, quos enu-
merat, contrarium manifeſtè indicare. Illis Hi-
ſtoricis addere poterat Philoſtorgium, qui lib.
I. num. 2. teſtatur, allum Horiam ſuam ad ea
uſque tempora perduxiſſe, quibus liberi Conſtan-
tini Magni in patris Inperium ſucceſſerunt. Quæ
vera eſſe non poſſunt, niſi Euſebius libros de
Vita Conſtantini Magni ſcripſerit; cum ejus Hi-
ſtoria Eccleſiaſtica in Monarchia Conſtantini,
& in ejus Vicennalibus Nicomedienſibus de-
finat; libri verò de Vita Conſtantini uſque
ad ejus mortem & filiorum Imperium perdu-
cantur.
Ad num. XLIII. Conſtantinus junior his XXVH
Coſlſ.occiſus, ut rectè Idacius in Faſtis. Id au- Conſtanii-
tem ante I II Kalend. Maii accidit; eo enim jain HH
die Conſtans frater quædam ejus Acta reſcindere e atier
videtur Lege 1. Codicis Theodoſiani De immn-
nitate conceſſa. Imò & ante V Id. April. quo Con-
ſtantem Africa potitum oſtendunt Legg. ejuſdem
. . . . . 88*
Codicis 3. De dilat. & 3. de Advocat. Eiſei, quod
utique factum Conſtantino fratre jam cæſo, ut
obſervat Gothofredus in Chronologia Codicis
Theodoſiani. Zoſimus lib. 2. ait Conſtantem
Conſtantini fratrem inimicitias toto triennio diſ-
ſimulaſſe ‚expectatoque tempore, quo Provin-
ciam ingreſſus erat, Conſtantinum occidiſſe. Et
tamen à die xXII Maii anni CccXxXXVIII,
uſque ad initium menſis Aprilis currentis anni,
triennium integrum non effluxit. Verùm Anti-
qui triennium utrimque incompletum, ſæpe
triennium integrum vocant; quæ loquendi for-
mulæ non rarò Viros doctos in errorem impu-
lerunt, ut non ſemel monui.

N

ANNO PERIODIGRECO-ROMAN E£ 5834. Anna Vibis
, 94.
O 14 D. O 19. P. 19. April. Indict. 14.

an. T.
JEsu CnHRISTI 341I.

JurII PAP 5.

CoNSTANTII EFI CONSTANTIS J.

A Num. I ad XLVII. Coſſ. Marcellinus, Ccnc
& Probinus. 1
Conſtantem Imperii Cæſarei Decennalia, Con- ecennnlis
ſtantium ejuſdem Imperii Vicennalia edidiſſe Conſtaniis
dedicatio Eccleſiæ Antiochenæ, aliaque indicia & Picenna-
oſtendunt, dia Conſtan-
Schelſtratius“

4

.
anm
chen
ℳ
da.
Barc
1, 1.

IV.

enii
nie jefae .

ur.

4 —— - -

—

XXN.
Nebiug An.
ior libro.
um Pits
unſtentini
A.

XXVI
Conſtanti.
nus vmilr
rtitingt.

Anno Urbie

4 1094.
Olimpin⸗

. l.

6, onſle
⸗ Velen ni
ſe Cnteni⸗
, icenns.
¹ , CR.
ii.
us

in Annales C. Baronſ.

SEC. IV. Schelſtratius Vir eruditiſſimus librum com-

An. Ch. 34 . poſuit de ſacro Antiocheno Concilio, in quo

4 41 „. quid geſtum ſit, egregiè explicat & Annales
dam Roma- Eccleſiaſticos mirum in modum illuſtrat. Ex eo
nam, Antio- ſequentia in hanc noſtram Criticam ſummariè
chena Syno- corrivanda duxi. Julius primus in ſua ad Euſe-
e non coα Bianos epiſtola ait: Non decebat, cùm nos ad
Baron.num. eelebrandam Synodum literas mitteremus, aliquos
1, II & III. Præoccupare judicium Synodi. Hinc Baronius
ſcribit: Quod verò ad cauſam ſpectat hujus co-
gendi Conventus, occaſßionem ob Encania cele-
branda arripuerunt libentiſſimè Ariani, imò ſa-
ndà callidiſſimè excogitarunt, ut ſit eſfugerent No-
manam synodum, ad quam à julio Romano Pon-
tifice vocati erant. Supponit Baronius, Athana-
ſium anno præcedenti Romam veniſſe, & tunc
quoque Euſebianos ad Romanam Synodum
evocatos eſſe. Supponit ſecundò, Arianos inito
. conſilio horruiſſe Synodum ſine Comite, &
ideo Encænia excogitaſſe, quorum occaſione
Synodum in Oriente celebrarent eo tempore,
10 Romam adventare debebant. Supponit
tertiò, hanc ob rem cum lacrymis adiiſſe Con-
ſtantium, eaque petiiſſe, quæ fuſiùs narrat Atha-
naſius in epiſtola ad Solitarios. Tandemque
concludit, his inter eos fraudulento artificio
concinnatis, Conſtantii mox literis convoca-
tos eſſe Epiſcopos. Hinc nata vulgaris opinio,
quæ docet, Synodum Antiochenam ideo ab
Euſebianis coactam, ut Synodum à Julio pri-
mo indictam vitarent, & diem condictum elu-
derent.
Iv. Qud Euſebiani ante Synodum Antioche-
Baronii opi- nam aliquid de Romano in cauſa Athanaſii ju-
"i* "eſeli- dicio- accipere potuerint ex Legatis propriüs
ear. Conſtantinopolim, aut Nicomediam reducibus,
admitti poteſt; cùm conſtet ex Julio primo,
Macarium Pres byterum cum ſociis Romàâ aufu-
giſſe, antequam Athanaſius illue adventaſſet.
Sed quòd ante Concilium Antiochenum Atha-
naſius Romam veniſſet, & Legati Apoſtolici à
Julio primo in Orientem tranſmiſſi eſſent, evo-
caturi ad diem condictum Euſebianos, eamque
ob cauſam Euſebius cum ſociis Conſtantium
adiiſſet, ut ab ipſo occaſione Encæniorum Sy-
nodum Orientalem obtinerent, quàâ ſeſe à Ro-
mana excuſare poſſent, nullatenus admitten-
dum. Athanaſius enim in epiſtola ad Solita-
rios, de ſuo Romam adventu ait: Zulius verò
Presbyteros ſuos Elpidium & Philoxenum oum
literis ad Euſebianos miſit, certum diem defi-
niens, ut, aut præſentes ſe ſiſterent, aut cognoſce-
rent ſe omnibus modis ſuſpetctos haberi. Ceterum
Euſebiani, ubi ſemel audiſſent, Eccleſiaſticum
Conſeſſum fore, ubi nec Comes affuturus eſſet, ne-
que ſatellites pro foribus ea cubarent, nec ex Cæ-
ſaris præſeriptis omnia fierent, quibus rationibus,
&̃ non aliis, Epiſcopos vicerunt, imò qui ſine hoc
praæſidio ne loqui quidem auderent, ita inhorrue-

runt &s metu contrabti ſunt, ut Preshbyteros de-
tinerent ultra diem condictam, cauſifivationem

interim turpem fingenter, ſe ob bella Perſarum
venire non poſſe. Huic Athanaſii loco addendus
alius ex Apologia 2. Cum igitur Romam perve-

niſſemus, Jalius continuò ad Enſebianos literas
ſeripſit, miſſis eò duobus ex ſuis Presbyteris, El-

pidio & Philoxeno. Illi verèò ubi noſtram Romæ
braſentiam audiviſſent, plurimnm conturbati ſunt,
quòd contra ſpem eorum me KRomam contuliſſem.
Kejecto igitur itinere, futiles inaneſqque tergiver-
ſando cauſificationes commenti ſunt. Ex quibus
Tom. I.

447

habemus primèò, Euſebianos ad Synodum Ro-= § 6. f† V.
manam evocatos non elle, niſi poſt adventum Ah. Ch 321=
Athanaſti, qui currenti anno adſcribendus eſt.
Secundò; Euſebianos perſuadere ſibi non po⸗
tuiſſe, quòd Athanaſius à Julio primo evoca=
tus ſe Romam conferret, néc adventum Atha-
naſii percepiſſe, quàâm ex Julii Mimi Legatis:
Illi verò ; inquit Athanaſius, ubi noſtram Roma
Præſentiamn andiviſſent, plurimkm conturbati
ſunt, quòd contra ſpem eorum me KRNomam ontau-
Oiſem. Tertiò, Euſebianos nunquam credidiſ-
ſe, Synodum Romæ habendam, præſente Atha⸗
naſio, niſi cùm per Elpidium & Philoxenum
ad diem condictum citati Eccleſiaſticum Con-⸗

ſeſſum fore audiiſſent. Unde eos inhorruiſſe &

metu contractos fuiſſe, ſcribit Athanaſius in
epiſtola ad Solitarios. Càùm autem hæc omnia
Euſebiani non perceperint, niſi poſt peractum
magna ex parte Antiochenum Concilium, hoc
ſcilicet anno circa menſem Junium; quo Elpi-
dius & Philoxenus Antiochiam advenerun;
corruit plane fundamentum, ex quo Baronius
Antiocheni Concilii cauſam deſumendam puta-
vit, liquetque, Synodum Antiochiæ per Euſe-
bianos habitam non eſſe, ut aliam Romæ jam
indictam vitarent. „
incr. „quôd Synodi judicium ad funda.
præoccuparint; ſed per hoc non voluit Pontitex, mentum Ba-
Euſebianos Antiochiæ Synodum habuiſſe, ut ſic ronii.

exculſarentur ab evocatione ad Romanam. Nam

in ſuis ad Julium literis non excipiunt Euſebia-
ni, ſe Antiochiam conveniſſe, neque ullam hac
de re mentionem in eorum literis factam fuiſle
indicat Julius, qui optimè norat, Euſebium
cum aliquot Legatis Romam advenire potuiſ⸗
ſe; quantumvis Orientales Synodum eodem
tempore celebraſſent Antiochiæ, ut hæc excep-
tio frivola fuiſſet, & planè invalida. Aliud
itaque voluit Julius Papa qui Euſebjanos re-
darguit, quòd cùm auctores extitiſſent literarum
ad Athanaſium tranſmiſſarum, ipſi, pendente
Romæ cauſa, Synodi judicium præoccuparint;
& Athanaiium damnare præſumſerint; quod ab
iis contra regulam Eccleſiaſticam factum, rectè
urget ſummus Eccleſiæ Pontifex.
Occaſionem itaque Antiocheni Concilii de-⸗ VI.
ſumendam ex dedicatione Templi Antiocheni, Antiochsad
quod à Conſtantino Magno inchoatum, & hoc- Templi En-
ce tempore ſub Conſtantio abſolutum ,oſtendit a re ſa &.
Athanaſius in libro de Synodis, quando ait: occaſie.
Antiochiæ novam Synodum per cauſam Encænio-
rum coegerunt. ldem habent Socrates lib. 2. cap.
8. & Sozomenus lib. 5. Prætextu itaque dedica-
tionis Conſtantius Orientis Epiſcopos Antio-
chiam convocavit. Poſt pacem enim Eccleſiæ
redditam, Encænia celebrari conſueviſſe cum
maxima Epiſcoporum frequentia;, & in Quin-
quennalibus & id genus feſtis, certum eſſe de-
bet. Atque hæc fuit occaſio Antiocheni Con-
ventus, & cur Epiſcopi à Conſtantio Imperato-
re evocati ad dedicationem magnifici Templi
Antiocheni. Verum eſt, non deeſſe, qui poſt
Baronium tradiderint, ſtudio Euſebii Synodum
Antiochiæ habitam, ut non Fides ſolùm, ſed &
diſciplina Eccleſiæ violaretur, ac Athanaſius Sy-=
nodali ſententia Throno ejiceretur. Verùm,
quidquid Euſebius in mente habuerit cum qui⸗
buſdam ex ſuis, hoc totum vitio verti nequit
Antiocheno Conventui, ad quem non Euſebia-
ni ſolum; ſed & complures Catholici Epiſcopi
P p 2 advola=

5 Æ C. IV. advolarunt, ut ibidem Eccleſiam dedicarent,
An. Ch. 341. occaſione eujus Epiſcopi omnes ibidem coadu-
nati pro dedicatione Concilium ibidem cele-
brare decreverunt. Unde hoc Concilium apud
Athanaſium vocatur in Encæniis, & regulæ ſeu
Canones Antiocheni in Canonum Collectioni-
bus ſub eoden, aut ſimili titulo conſtituti le-
guntur. Habitum autem Indiétione XIV, utr
docet Athanaſius libro de Synodis, quæ à die
primo Septembris anni Chriſti præcedentis cœ-
pit, ideoque Encænia hæc ante Septembrem
celebrata.
VII. Hæc Synodus, ut Arianorum Conciliabu-
Synodus An- lum, tam à Veteribus, quàm à Recentibus im-
pelen *r* pugnata. Baronius ita eam exponit, ac ſi cuncta
zα Conci- . . 4
liabulum ibidem ſtatuta, Geſta eſſent hominum Ariano-
Arianorum, Tum, à quo non diſcedunt Bellarminus lib. 1. de
Conciliis & Eccleſia cap. 6. Perronius in libro
contra Angliæ Regem, aliique innumeri. Pri-
mus omnium hujus Concilii auctoritatem de-
fendit Schelſtratius, oſtenditque, quadruplici ti-
tulo Synodum Antiochenam impetitam fuiſſe.
Primò, quâd Arianorum Conciliabulum fue-
rit. Secundèe, quèd Athanaſium depoſuerit.
Tertiò, quòd Fidem perverterit. Quartèò, quèd
diſciplinam Eccleſiaſticam impugnarit. Sed hæc
quatuor non convenire primordus Antiochenæ
Synodi à nonaginta Patribus celebratæ, ſed fini,
aut noviſſimis Antiocheni Conciliabuli à qua-

draginta eirciter Euſebianis celebrati Actis, cer-

tum.
Numeroſum extitit hoc Concilium: Atha-
naſius enim in libro de Synodis ſcribit, fuiſſe
numero nonaginta Epiſcopos, ubi eum loqui nu-
mero rotundo, colligimus ex Hilario Pictavien-
ſi libro de Synodis adverſus Arianos, qui teſta-

VIII.
Numerus
Patrum An.
tiochenſium.

Baron. num. rur, adfuiſſe Epiſcopos nonaginta & ſeptem: cui

1x. conſonant Auctor libelli Synodici & Nicepho-

rus lib. 9. cap. . Ait Mhanaſius libro de Syno-
dis, quod ab omnibus de hareſi malès audiebant.
Nec ſine fundamento; non ſolùm enim Arianos
homines, ſed ipſummet Arium in communio-
nem admitti poſtularant aliàs Euſebiani: Nibil
eſt quòd quis miretur, inquit Baronius, ſi Catho-
licos Epsſcopos cum Arianis audiat oonveniſſe,
atque communicaſſe ſimul in ſacris Encaniorum
ſolennitatibus, und ue in eodem Concilio conſe-
diſſe: quandoquidem Euſebiani haud palam ſe
Arianos eſſe profitebantur, &c. Quòôd autem
hoc in Concilio Catholici reipſa communica-
rint Euſebianis Epiſcopis, fidem faciunt Anti-
qui, quorum aliqui cum Julio primo, Athana-
ſio, Socrate & Sozomeno teſtantur de Euſebia-
næ factionis Epiſcopis, alii autem de Sanctis
Epiſcopis, qui huic Concilio adfuerunt. Hinc
Divus Hilarius in libro de Synodis ſcripſit:
Congregata Sanctorum Synodus. Hinc Concilium
Chalcedonenſe Antiocheni Concilii tegulas, ut
Patrum regulas veneratum eſt. Cæſarius Arela-
tenſis Epiſcopus hujus Concilii Canones San-
Etorum Patrum titulos vocat, & Petrus de Mar-
ca lib.ʒ. cap. 3. num. 2. ait: Certum quidem eſt, Pa-
tres, qui Antiothiæ convenerant, majori ex par-
te Orthodoxos fuiſſee; quæ & ſententia Baronii
it.
IX. Ceterùm, crediderunt hactenus Eruditi ex
Error vul- oco Julii Pontificis, trigiata ſex Euſebianæ fa-
, E . ctionis Epiſcopos huic Concilio adfuiſſe, cùm
ete. ſcriptum reliquerit in ſua ad Euſebianos epiſto-
ſuum. la: Qui igitur ſunt, qui contra Canones agunt:
WNéſne, qui cum tantis rerum documentis virum

Critica Hiſtorico-Chronologica

recepimusb An qui ſolum ad triginta ſex ſuffra- S £ C. IV.
gia eorum, qui Antiochiaæ fuere? externum bho- An. Ch. 341.
minem Epiſceopum ſalutarunt. Hinc Baronius de- Baron. num.

ducit, e tanto Epiſcoporum numero nonniſi trigin-
ta ſex impia illa decreta ſanxiſſe. ldem poſt Baro-
nium Petavius lib. rʒ. de Doct. Temp. Petrus de
Marca loco citato, aliique innumeri ſcripſere.
Verùm huic vulgari errori occurrit Valeſius To-
mo 2. Obſervationum in Socratem & Sozotme-
num cap. S8. & ipſum Julii Pontificis locum de-
pravatum fuiſſe animadvertit. Hæc verba Julii
Papæ ad Orientales: æοοανιιι οιαιι rνιι eασα
41 ανααα αεανε ας; 0 ℳ οσανταα
Roro Jeig*αοαονσ avdo dea Ro „ 0o Xnα T ααποατπ
α* αοο &ααπ0οατν—ναουοαι αοαι αςε
nτν 5αονhα οααπaαανταα ;kιονd ôναααα
seνπιπνονονς; id eſt, inquit Valeſius, Qui
igitur ſunt, qui contra Canones agunt? Noſae,
qui cum tantis rerum documentis virum recepi-
mus? An qui à triginta ſex manſionibus Antio-
chiæ quemdam velut Epiſoopum externum homi-
nem ſalutarunt, eumque militari manu ſtipatum
Alexandriam miſerunt ?“ Ex qua accurata ver-
ſione apparet, Nannium malè hoc modo ver-
tiſſe: Ad triginta ſex ſiffragia Antiochiæ Epiſ-
copum ſalutarunt; indeque Viros doctos, linguâ
Græcâ non conſultà, perperam deduxiſſe, trigin-
ta ſex tantùm Euſebianos Antiochiæ congre-
gatos Athanaſium depoſuiſſe, & Gregorium ex-
ternum hominem in locum ejus ſuffectum, ibi-
dem ut Epiſcopum Alexandrinum ſaluraſſe. Re-
prehendit itaque Julius Papa, inquit Valeſius,

ordinationem Gregorii, eumque contra Cano-

nes Eccleſiaſticos Alexandriæ Epiſcopum fa-

ctum eſſe aſſerit, qui non in urbe Alexandrina

ordinatus fuiſſet, ſuffragante Clero & populo,
ſed in urbe Antiochia, quæ triginta ſex man-
ſionibus, id eſt, triginta ſex dierum itinere di-
ſtat ab urbe Alexandria. Idem quoque vitium
in ordinatione Georgii obſervat Athanaſius in
epiſtola ad Solitarios pag. 860. qui à quinqua-
geſima manſione miſſus eſt Alexandriam, ut
Epiſcopatum illius loci gereret. Sed, & in Ora-
tione 1I. adverſus Arianos id ipſum objicit
Athanaſius Arianis Epiſcopis, Cecropio ccili-
cet, Auxentio, & Epitecto, quòd licèt octo-
ginta manſionibus diſſiti, Epiſcopatum tamen
ambierint earum urbium, quibus ignoti erant.
Igitur prava interpretatio Baronium in errorem
in duxit. Ira Vir dodticlimus emendat errorem
Interpretis incauté confundentis vocem Græ-
cam, Moras α° oον, quæ manſionem ſignifi-
cat, cùm Moνανι, quæ vOX à οNÜα derivata, ſolum
deſignat.
Aliunde itaque numerus Epiſcoporum Fuſe-
bianorum, qui huic Concilio inrethaere ‚peten-
dus, ex Palladio ſcilicet, à quo numerantur Aria-
ni, qui Canonem à Theophilo tranſmiſſum
Antiochiæ ediderant. Si enim ille ab Euſebianis
duntaxat editus, conſtat manifeſtè de mimero
Euſebianorum hac in Synodo coactorum. Porro
Palladius Sancti Chryſoſtomi diſcipulus in Dia-
logo Romæ habito cum Theodoro ejuſdem Ec-
cleſiæ Diacono: Canones, inquit, quos Theo-
philus miſerat, à quadraginta complicibus Arii

editos, atque ita continentes: Si quis Epiſoopus,

&c. Quadraginta itaque erant Euſebianæ factio-
nis Epilcopi, qui Antiochiæ convenerant. Pal-
ladio ſuffragatur Georgius Patriarcha Alexandri-
nus in Vita Sancti Chryſoſtomi à mille circiter
annis ſcripta: Zoannes zuſta reſponſione revicit
Canones

Xe
XL. Epiſcobi
Ariani Syno-
do An-
tiochaenæg in-
terfuere.

XI
Maxin
Epiſe.
ſl.
1 Huß
intijur

Naton. n

UII.
Due Srodj
Aytidcheyg
iſingnen.
4.

— „„5„ ,—

— Sernnesc-„ „

= =☛

jur
ver
Al⸗
ſen⸗
ſin

leg

lv.
. zer.
num.,

2
XI Hiſun⸗
Himni .
*“ , A.
n tiochens i
8 tafunt.
0
10
A*
*

in Annales C. Barorii.

8. C. IV. Canones à Theophilo miſos, ac rejecit, quòd eos
An. Ch. 341. itæ ſoripſiſſent, & obſervari juſſiſſent quadraginta
Arianæ hareſis. Ex quibus liquet, quinquaginta
Orthodoxos huic Concilio adſfuiſſe juxta Atha-
naſium. Neque ex ſubſcriptionibus Epiſcopo-
rum, quæ in aliquibus codicibus reperiuntur,
concludi aliquid poteſt pro numero Patrum An-
tiochenlium; cùm in pleriſque Codicibus tam
editis, quàm MSS. nulla reperiatur mentio
numeri Epiſcoporum, qui huic Concilio inter-
fuere, ut videre eſt apud Schelſtratium loco lau-
dato cap. 2. .
XI. Socrates lib. 2. cap. S8. hoc inprimis objicien-
⁶Maximus
Epiſe. Hier“ morum Epiſcopus, neque julius Pontifex Roma-
l. & Iulius nus huic Synodo adfuerint. Eadem plane Sozo-
1 Syuoc von menus lib. 3. cap. 6. Ex quibus Baronius Antio-
isterere. cheno Concilio vitio vertit, quòd eidem uter-
que non adfuerit. Verùm jam ſuprâ oſtenſum,
Baron. n. vI. Maximum nullatenus fuiſſe ad Concilium vo-
catum, ſed ſolummodo ad feſtum Encænio-
rum, cujus mentionem in literis ſuis faciebat
Conſtantius. Non venerit itaque Maximus An-
tiochiam, quid hoc obeſſe poteſt auctoritati
Antiochenæ Synodi, ad quam expreſsè vocatus
non fuit? Neque dicas, longè majorem diffſi-
cultatem eſſe de Julio primo, qui Orientales
culpare videtur, quòd ſe inconſulto Synodum
celebrarant: Primùm enim, inquit, non decebat,
cùm nos ad celebrandam Synodum literas mittere-
mus, aliquos praoccupare judicium Synodi; dein-
de non decuit novos iſtos modos contra Eooleſiam
mnduci. Et infrà: Cur igitur & inprimis de Ale-
kxandrina civitate nibil nobis ſoeribere voluiſtis?
An ignari eſtis hanc conſuetudinem eſſe, ut pri-
ihm nobis ſoribatur, ut hine quod Faſtum eſt 5 de-
Rniri poſſit? Quapropter ſi ſtic hujuſmodi ſuſpicio
in Epiſcopum concepta fuerat, id huc ad noſtram
Eccleſiam referri oportuit. Nunc autem nos, 5os
certiores minimè fecerunt, poſtquam jam gerint
quod libuit, ſuſßfragatores ſuæ damnationis, oui non
interfuimus, eſſe volunt. Non ita ſe habent Pauli
ordinationes, non ita Patres docuerunt „ſed faſtus
ſte & novum ſtudium eſt. Atqui hæc eſt epiſtola,
cujus Socrates meminit lib. 3. cap. 17.

XII Verùm multa ex Julio Socrates in medium ad-

Duæ Synodi duxit, quæ Pontifex in ſua epiſtola non poſuit.
Antiochene Enimvero, quod Julius primus in epiſtola con-
Ninguen- queritur, regulam Fidei clanculo ab Orientali-
DWM bus Antiochiæ exiſtentibus adulterari, quod So-
crates ex Julii epiſtola adducit, hic nullibi in
ea habet. Unum, idque præcipuum, ſpectat,
cauſam nimirum Athanaſii „pro qua terminan-
da ad Euſebianorum inſtantiam Concilium Ro-
mæ indixerat. Cùm jam ad Concilium Athana-
ſius vocatus eſſet, & Legatio ad Euſebianos pa-
raretur, Euſebiani aliud Antiochiæ celebrarant,
& in illo cauſam Athanaſii judicare præſumſe-
rant, & de hoc ultimo Julius conqueritur ‚ali-
quos ſcilicet Præoccupaſſe judicium Synodi. De
Alexandrina inprimis civitate nihil ſibi perſcrip-
tum fuiſſe urget Julius; cùm ea fuerit conſuetu-
do, ut cauſa Sedium Patriarchalium ad judicium
Romani Pontificis referretur, quèòd illi inter
omnes Epiſcopos de majoribus cauſis Primatũs
jure competeret decernendi auctoritas. Et ſic
verum eſt, nihil in cauſa Athanaſii Patriarchæ
Alexandrini potuiſſe decerni abſque Julii primi
ſententia; ut meritò Antiochenum Concilium,
ſi præoccupavit de cauſa Athanaſii judicium, ir-
regulariter feciſſe dicatur, Attamen graviter er-
Tom. I.

dum duxit, quòd neque Maximus Hieroſoly-

449

ravit Socrates, dum Athanaſii cauſam Antiochiæ s c. IV.
in Synodi primordiis judicatam conſcripſit; cùm An. Ch. 341.
non initio à nonaginta Epiſcopis, ſed poſt Spyy-
nodum à ſolis Euſebianis dijudicata ſit, ut mox
oſtendemus. Unde conſequens eſt, ipſam An-
tiochenam Synodum, quæ 4 nonaginta aut plu-
ribus Epiſcopis celebrata eſt „culpandam non
eſſe, ſed eam ſolam „quæ à ſolis Euſebianis poſt
vVeram Antiochenam Synodum habita fuit, &
Athanaſium depoſuit.
Certè in Antiocheno Concilio edita ſunt de XIII.
rebus Eccleſiaſticis probatiſſima per omnem Pecrers c7-
Eccleſiam ſtatuta, & ante cetera duo Fidei Sym- rpn ſaln.
bola ab Hilario Pictavienſium Epiſcopo non taris.
improbata. Neque dum illa ſtatuebantur, ſe
Concilio intereſſe debuiſſe urget Zalius, quòd
ſciret morem in Eccleſus obtinuiſſe, hæc ſine
Prævia relatione decerni potuiſſe à Synodis, ut
conſtabat ex primo Antiocheno Concilio, quod
contra Paulum Samoſatenum Formulam Fidei
conſcripſit, & ex Concilio Alexandrino ſub Ale-
xandro Patriarcha, cui nec ſummus FEccleſiæ
Pontifex per ſe aut per Legatos interfuiſſe legi-
tur, uti nec omnibus illis Conciliis, quæ ante
hanc Synodum Canones ediderunt. Harum Sy-
nodorum veſtigia inſecuta eſt Antiochena, cum
de Fide tractavit „ & Canones citra Julii Papæ
præſentiam ſtatuit. Quæ dum pPeregit, verum &
Orthodoxum Concilium fuit „Cujus erat, non
minús de Fide inquirere, quâm de Diſciplina
Eccleſiaſtica decreta condere.
Congregatis in unum nonaginta circiter Epi- XIV.
ſcopis peracta primùm dedicatio Templi Antio- Prior , aei
cheni, in qua ſolennitate Catholici æquè com- emeg, .
municarunt Euſebio Nicomedienſi, ac in ſimili zocheng.
ſolennitate Hieroſolymis celebrata Epiſcopi ſan-
ctitate illuſtres Euſebianis communicarant. Hanc Baron. nu.
itaque occaſionem nacti Euſebiani, in Ppræci- XVIII.
puis Fidei myſteriis cum Catholicis convenere,
ut ſic Catholicos Epiſcopos in partes ſuas trahe-
rent, rati, ſe poſtea Athanaſium ſuis rebus ubi-
que infeſtum Sede faciliùs dejecturos. Et quia ab
omnibus de hæreſi malè audiebant, inquit Atha-
naſius libro de Synodis, varii, modis alia aliter
ſoeripſerunt; quaæ autem in una epiſtola ſoeripſerunt,
ſunt iſta. Subdit poſt hæc Primam Formulam Fi-
dei, quam & Socrates lib. 2. cap. 10. refert, cu jus ini-
tium eſt: Nos neque ſequaces Arii fuimus GC.
Putant omnes Recentiores „hanc epiſtolam ſeu
Fidei Formulam Concilio Antiocheno adſcri-
bendam, cùm tamen ſolis Euſebianis attribuen-
da ſit ad Templi dedicationem Antiochiam
confluentibus, & ſeſe ad Synodum præparanti-
bus. Hic namque loquendi modus, nos neque
Arii ſectatores ſumus, maniteſtè declarat, For-
mulam ab impetitis de Arii ſequela Epiſcopis
eſſe editam, quod in ſolis Euſebianis locum ha-
bere poterat, non verò in Orthodoxis Epiſco-
Pis etiam Antiochiæ congregatis, quos nulla
unquam ſiniſtra ſuſpicionis fama contaminarat.
Ceterùm, licèt ea Formula Arianiſmum non ſa-
Piat, in ea tamen ſenſus adeo anceps & ambiguus
ſt, at nec ii qui Nicæanam Dynodum ſequebantur,
compoſitionen, verborunz illiuns accuſare poſſent;
quaſi verba ignota eſſent ſacræ scripturæ, ut in-
quit Sozomenus citatus.
Secunda Fidei Formula in Synodo Antioche- vxvV

na compoſita refertur ab Athanaſio in libro de der ⸗
Synodis pag. 892. & 3 Divo Hilario in libro Syn⸗ di A⸗
etiam de Synodis. Bam ab Euſebianis ſubdolo tiochena,

P p 3 animo

45⁵0 Critica Hiſtori

§EC. IV. animo editam, poſt Socratem & Sozomenum

An. Ch. 341.

Baron. nu.

xXX & ſeqꝗq.

XVI.
Hac Permt:
da Arianis
eontraria.

exiſtimavit Baronius, quem paſſim alii ſecuti
ſunt, quèd Conſubſtantialitas Filii in ea Formu-
la non exprimatur. Verùm, ut notat Petavius in
Animadverſionibus Epiphanianis ad hæreſim
72. non ſemper in Catholicæ Fidei Profeſſioni-
bus, aut in convincendis Hæreticis, recenti
adhuc Nicæno Concilio, telſera illa Fidei, ac
5 0εα1 clara & diſerta Confeſſio ſolebat
exigi. Exemplo ſit Urſacii & Valentis Arianæ
factionis principum libellus, quem Julio Papæ
obtulerunt, quo & erroris ſui veniam depreca-
ti ſunt, &, Ario damnato, Catholicam Fidem
profeſſi. Extat apud Athanaſium Apologià 2. in
eo verò de α0οοονοτνιι verbum nullum. Præterea Di-
vus Hilarius hanc difficultatem ſibi objectam
diſolvit in libro de Synodis, ubi ait: Minns
brtè expreſsè videtur de indifferenti ſimilitudine
Patris & Elii Eides hac locuta eſſe; maximè cum
de Patre & Eilio & Spiritu Santto ita ſonſerit ſi-
gnificatam in nomin ihus propriam uniuſcujuſque no-
ainatorum ſubſtantiam & ordinem & gloriam, ut
ſint quidem per ſubſtantiam tria, per conſonautiam
verb unum. Hanc quæſtionem ſuo tempore mo-
tam poſtquam ita ſibi objecit Hilarius, poſtea
hoc modo reſolvit: Et primm ſciendum eſt, non

adverſum hareſim, uc diſſimilis ſubſtantiæ Pa-

tyem & Eilium & Spiritum Sanctum auſa eéſt præ-
dicare, in Antiochia fuiſſe con ventun: ſed adver-
us eam, quæ poſt ſanttam Synodum Nicænanmz in
id proruperat, ut tria nomina Patri vellet adſcri-
bere, de qua ſuo loco tractabimus.. Volens Ai-
tur congregata Sanbtorum Synodus impietatem
sam perimere, quæ veritatem Patris & Eilii & Spi-
ritus Sandti nominum numero eluderet, ut non ſub-
ſiſtente cauſa uniuſoujuſque nominis, triplex nun-
cupatio obtineret ſub falſitate nominum unionem,
at Pater ſolus atque unus idem atque ipſe baberet,
& Spiritus Sancti nomen, S Eilii. Icirco tres
ſubſtantias eſſe dixerunt, ſabſiſtentium perſonas per
ſubſtantias docentes, non ſubſtantiam Patris, &
PEilii, & GSpiritus Sanbti diverſitate diſſimilis eſſen-
tiam ſeparantes. Quod autem dictum eſt, ut ſint
quidem per ſabſtantiam tria per conſonantiam ve-
7 unum, non habet calummam, &c.
Ex hoc egregio Divi Hilarii loco non modòè
docemur de recta Fidei Formula Antiochiæ ex-
poſita; ſed etiam de primordiüs hujus Synodi ha-
Renus à Viris doctis non intellectis. Cùm enim
hi arbitrentur, hanc Fidei Formulam ad everſio-
nem Conſubſtantialitatis Filii editam in Ariano-
rum favorem, occurrit huic fundamento Hila-
rius, & reponit, non adverſus hæreſim, quæ diſſi-
milis ſubſtantiæ Patrem & PEilium & Spiritum San-
Ktum auſa eſt prælicare, in Antiochena civitate fuiſ-
ſe Conventum, id eſt, Synodum Antiochenam
coacar non fuiſſe adverſus hæreſim Arianam,
cujus auctorem jam antè rejecerant, ſcribentes,
ſe ab illo alienos eſſe, neque ſe unquam ſectato-
res ipſius fuiſſe, neque ſe cum Ario Filii Divini-
tatem negare, utpote qui credebant, illum ve-
rum eſſe Deum, prout in ſecunda Fidei Formu-
la conſirmabant, in qua dicunt, Filium eſſe Di-
vinitatis, ſubſtantiæ, & voluntatis, & conſilii, &
loriæ Patris incommutabilem imaginem. Hæc au-
tem omnia quantum Ariano dogmati repugna-
bant, non modò oſtendit S. Maximus Dialogo 3.
de Trinitate; ſed & ipſi Ariani indicarunt, cùm
hæc ſuſtulerunt de Formula Fidei, quod in eis
arguit Divus Athanaſius libro de Synodis. Nam
cum in Encæniis promulgallent, Filium eſſe

co-Chronologica

ſubſtantiæ Patris ſine omni diſſimilitudine ima- SÆ C. IV.
ginem, jurejurandoque affirinallent, ſe ita ſen- An. Ch. 341.

tire, & anathemate execrarentur, qui aliter
ſentirent; ac præterea cùm Ilſauriæ ita ſcripſiſ-
ſent: Non refugimus Fidem in Encaniis Antio-
chiæ editam, ubi nomen ſubſtantiæ adſeriptum
invenias, velut horum omnium obliti, paulo poſt
in ipſa Iſauria ſoripſerunt,ſe οοιοαισαοινσο*
hoc eſt, Conſubſtantialem, & ſimilem ſubſtantiam
rejicere. .. ſi tu, Acaci & Eudoxi, non refugi-
tis in Encæniis promulgatam Fidem, & in ea ſorip-
tum eſt, Eiliumz ſulſtantiæ Patris eſſe indifferentem
imaginem, cur igitur Iauriæ ſoribitis. Rejicimus
vocem Conſubſtantialem? Si enim EFilius ſecundum
ſubſtantiam non eſt ſimilis Patri, quomodo ſine om-
ni diſſimilitudine imago Patris fnerit? &. Quibus
verbis & ipſe Athanaſius docet, hanc ſecundam

Fidei Formulam orthodoxam eſle, & ipſis Aria-

nis adverſam; tantum abeſt, ut in Fidei everſio-
nem compoſita fuerit, ſicut exiſtimabat Baro-
nius.
Quod ſcribit deinde Baronius, hanc Fidei
Formulam ab Euſebianis duntaxat editam, erro-
neum eſt, & ex Athanaſii verbis malè ſtabilitum.
Cùm enim illam Formulam iſe Athanaſius con-

tra Arianos urgeat, quaſi ipſorum hæreſim ever- coaaa.

tat, quis credet ab ipſis ſolis in propriam per-

niciem fuiſſe editam? Sanèe Divus Hilarius hunc

errorem corrigit, dum ſcribit de hac Fidei Ex-
poſitione Antiochiæ facta: Quam expoſuerunt,
qui affuerunt Epiſoopi nonaginta &Sα ſeptem. Non
itaque XXXVI tantùm Ariani Epiſcopi ut pu-
tavit Baronius, ſed I xXXX, vel quotquot Syno-
do affuerunt, eam Fidem expoſuere, etiam Catho-
lici & ſanctitate præclari Confeſſores Epiſcopi
Paulus Neocæſareenfis & Jacobus Niſibenſis, cete-
rique omnes, qui Nicæno Concilio adfuerant.
Quare cùm unus ex Epiſcopis in ſuſpicionem ve-
niſſet, quòd prava ſentiret, (quam pravitatem po-
ſtea exponens Hilarius, dicit fuiſſe hæreſim illam,
quæ poſt ſanctam Synodum Nicænam in id pro-
ruperat, ut tria nomina Patri vellet adſeribere)
putat Baronius, hunc, contra quem ut ejuſmo-
di hæreſis promotorem actum eſt in hac Syno-
do, fuiſſe Gregorium. Ià puto, inquit Baronius,
objeétum Gregorio ea occaſione, quòd eſſet tune
ectus Epiſcopus. Sed cùm jam oſtenderimus,
primèò de Fide actum, & Gregorium ſubinde
in fine Concilii electum, ideoque ne quidem
fuiſſe Epiſcopum, dum quæſtio Fidei agitata
eſt, is alius quiſpiam fuit, qui poſt Synodum
Nicænam in id proruperat, ut Trinitatem con-
funderet, & tria nomina Patri adſcribere vellet.
Proruperat, inquit, non invenerat aut primèò fa-
bricarat: nam fuit hæc hæreſis diu ante tem-
ora Nicæni Concilii fabricata per Noetum
Epheſi Epiſcopum, de quo Epiphanius hæreſi
5. à quo & dicit ortos Noëtianos, qui palam
dicebant, ſe ex Scripturis unum Deum noſſe:
Si itaque Chriſtus venit & natus eſt, ipſe eſt Pa-
ter, ipſe Elius, profectò ipſe eſt Deus. Inter Noë-
tianos ponit & Philaſtrius Sabellium Noẽëti

diſcipulum, unde Sabelliani dicti. Hunc Sa-

bellium purat Auguſtinus libro de Hæreſibus,
fuiſſe famonñorem inter Noëtianos, hinc & po-
ſtea Noëti ſequaces Sabellianos nuncupatos eſſe.
Addit ex Philaſtrio, Sabellium & ſequaces ea-
dem cum Noëto docuiſſe. Noëtus autem, inquir
Auguſtinus hæreſi 36. dicebat, Chriſtum eundem
ipſum eſſe Patrem & Spiritum Sanctum. Et hic
jam habes hæreſim, contra quam poſt Nicæni
Concilii

IV
Mmia
lma

.ℳ

dhens

Barton
4XI.

AIx.

celli 4ue.
lani in
nodo 4
theng .
u4.

li⸗

XVIIL.
odus Ane
iochena ad⸗
Verſus Sa
belianas
chaſla.

D⸗
et.⸗
P 2
ein⸗
ℳ.
leli
lam
ole:
o-
loe⸗
loeti

hu,
epo⸗
eſſe.
28 Ed-
nghit
uem
i
icrni
ci

in Annales

8½ C. IV. Concilii tempora à quodam Epiſcopo innova-
An. Ch. 341. tam Concilium Antiochenum initio exarfit.
Volens igitur, inquit Hilarius, congregata ſankto-
runm Synoduas mn, bietatem eam perinzre, qua peri-
taten Patris &; PFilti Speritus Santti nzominnm
nnmero elaaeret, idoircotres ſubſtantias eſſe dixe-
runt, ſubſiſtentinm perſonas per ſitbſtantias edocen-
tes, & c. Quin imèò anathematizantes omnem hæ-
reticam ſectam, quod præcipuè intelligebant de
Sabelliana, contra quam hoc Concilium con-
gregatum. Hæc ſecunda Fidei Fermula Sankti
Laciani nomine edita, de quo immeritèò Sozo-
menus lib. 3. cap. 5. dubitavit; ſed quod in du-
bium non revocandum oſtendit Schelſtratius
in Diſſert. 3. cap. 2.
XVIII. Poſtquam hanc Fidei Formulam à Luciano
Tertia Fidei Martvre conſcriptam nonaginta & ſeptem Epiſ-

Prmala Sy- copi expoſuere, Theophronius Epiſoopus Tyanen-

Ii Ant . . . . . .
nte, 0e Sre inquit Athanaſius lib. de Synodis, iſtinſmo-
chena. äl
. di EdJom ſe ompoßetamn in præſentia OPas e , pro-
mulgavit, ut onanes, homminis religione approba-
Baron num. ta, ſubſoripſerunt. Refert eam Athanaſius ibi-

.

XXIII. dem pag. 894. ejuſque tertiæ Fidei Formulæ

hæc ultima verba: Se quis igitur præter hanc Ei-
dem docet, aut diverſa in animo retinet, anathe-
ma eſto, aut qua Marcelli Ancyrani, Sabellit, aut
Pauli Samoſateni ſunt, ſapiat, & ille quoque ana-
thema eſto, & quicumque cum eo communicant.
Hanc ab Epiſcopis Orthodoxis ſubſcriptam ne-
mo prudens negaverit. Quænam verè cauſa il-
lius condendæ fuerit, petenda, ut videtur, ex
obſcuritate prolixioris Fidei Formulæ à Luciano
Martyre olim compoſitæ, in qua exponenda
erant illa verba contra Sabellianos dicta: U-
Eint quidens per ſubſtantiam tria per conſonan-
tiam verò anum. Idque ut clariùs appareat, en
D. Hilarium de Synodis: Idzirco tres ſubſtan-
tias eſſe dixerunt, ſubſiſtentium perſonas per ſub-
ſantias edocentes. At ubinam hoc edocuerunt
Pattes Antiocheni, quàm in ſubſcriptione For-
mulæ à Theophronio conſcriptæ, in qua omni
obſcuritate ſepoſita confitentur Deum Patrem
omnipotentem, Deum Filium, eumque apud
Patrem exiſtere in ſua perſona? En id ipfum
quod ſcribit Hilarius Subſiſtentium perſonas per
ſubſtantias edocentes. Et hæc cauſa fuit Formulæ
à Theophronio compoſitæ, non tamen ſola.
Nam, ut omnia adverſæ hæreſeos fundamenta
eradicarentur, tam hæreſeos auctoris Sabellii
nomen, quâm ipſius reſtauratoris anathemati-
zandum erat; quod diſertè hæc Formula præ-
ſtat. Hincque etiam manifeſtum fit, verum eſſe
quod ſcribit Hilarius, hanc Synodum non
contra Arianam heæreſim, ſed contra Sabellia-
nam poſt Nicænum Concilium redivivam, fuiſſe
coactam.
XIX. Ignoratum hactenus quiſnam fuerit ille Epiſ-
Cauſa Mar- Copus, occaſione cujus diſputartum fuit in hac
celi Aney- Synodo, & de quo habet Hilarius: Cum in ſaſ
RNH dy picionem veniſſet unus ex Epiſoopis, quòd prava
Rag ſentiret, unus ſc. ex Epiſcopis LX XXXVII,
gats. qui tunc aderant, qui ideo Gregorius eſſe non
poteſt, qui nondum Epiſcopus erat. Schelſtra-
tius hunc è tenebris eruit, & Marcellum Epiſco-
pum Ancyranum Galatiæ primæ Metropolitam
fuiſſe, deducit ex verbis tertiæ hujus Fidei For-
mulæ numero præcedenti laudatis. Is ad dedi-
cationem Templi Antiochiam venerat. Licèt
enim anno CCCXXXVI in Conciliabulo
Conſtantinopolitano depoſitus fuiſſet, & in exi-
lium miſſus, poſt Conſtantini tamen mortem,

9 ° .
C. Baronii. A51
quemadmodum & alii Epiſcopi exules, Epiſco-S Æ C. IV.
Patui ſuo redditus ſuerat, ut expreſsè teſtatur An. Ch. 341.
Sulpicius Severus lib. 2. Hiſt. quidquid rem
geſtam inordinatè narret. Reverſo itaque Mar-
cello, ejus Eccleſia eadem omnino paſſla, quæ
Alexandrina poſt Athanaſii reditum: diviſus
ſcilicet populus, & variis calumniis, ac errori-
bus impetitus redux ab exilio Epiſcopus, ut
clarè indicat Julius primus in epiſtola ad Orien-
tales, qui id ipſum ex ipſo Marcello ſe accepiſ-
ſe dicit. Antiochiam ad dedicationem Templi
Antiocheni vocatus venit, ejuſque cauſa agita⸗
ri cœpta: ita enim contra Aſterium ſcripſerat,
ut in alium contra Fidem errorem ipſemet in-
cideret. Hinc intelligimus Hilarii verba, quan-
do ait, Confeſſionem Fidei in Antiocheno
Concilio expoſitam, cùm jam unus ex Epiſco-
pis in ſuſpicionem veniſſet, quèd prava ſenti-
ret, ſubnectitque, prorupiſſe bpoſt Nicænam Sy-
nodum. Marcellus enim circa annum CCCXXXVI
in ſuſpicionem venit, quòèòd prava ſentiret, imò
in Concilio Conſtantinopolitano ob librum
continentem Pauli Samoſateni hæreſim, quæ
negabat, Chriſtum fuiſſe Deum, & Sabellii er-
rorem negantem Trinitatem perſonarum, con-
demnatus fuit. Quibus de duobus erroribus,
cùm apud Patres Antiochenos etiam in ſuſpi⸗
cionem veniſſet, damnatus quoque fuit, ut li-
quet ex verbis tertiæ hujus Concilii Formulæ
numero XVIII recitatæ. Sed de Marrello
plura anno ſequenti, quo Julio Papæ libellum
Romæ obtulit.
Antiocheni Concilii ad Encænia Canones c 5y.
XX V referuntur, quos Bellarminus lib. I. de gocz An.
Conciliis cap. 6. exiſtimat conditos ab alio chbena.
Concilio Catholico Provinciali Epiſcoporum
triginta Antiochiæ celebrato. Addunt alii, hos Baron. num.-
Canones Antiochenos non magis videri unius *X &n1:à.,
Concilii, quàm contentos in Codice Canonum
Africanæ Eccleſiæ Canones Carthaginienſes.
Verùm, cùm levibus tantùm conjecturis nitan-
tur, & viginti quinque Canones illi huic An-
tiochenæ Synodo attribuantur in Codice Cano-
num Eccleſiæ vulgò univerſæ, edito ante tem-
pus Concilii Chalcedonenſis, uti & in priſca
Canonum Collectione Latina, quæ pauiò poſt
Concilium Chalcedonenſe prodiit, hac de re
non videtur quæſtio movenda. Canones II, IV,
V& XII tanquam doloſæ Euſebianorum te-
chnæ ab omnibus recentibus habiti, quod ſen-
ſiſſe etiam videtur Qulius I in ſua ad Orientales
epiſtola, Innocentius I, & Sanctus Chryſoſto-
mus. Cùm enim Theophilus Patriarcha Ale-
xandrinus ad cauſam dicendam Conſtantino-
polim vocatus eſſet, Chryſoſtomum abſentem

XX.

depoſuit, & in exilium mitti curavit; deinde

tranſmiſit Canones quoſdam, quibus vetabatur,
ne depoſitus à Synodo Epiſcopus iterum abſque
nova Synodo miniſterium exercere auderet.
uem Canonem Chryſoſtomus apud Socratem
lib. 6. cap. 18. contendebat, non Eccleſiæ Catho-
liceæ, ſed Arianorum Canonem illum eſſe: Epiſco-
pi enim olin: Antiochiæ congregati ad everten-
dam Conſubſtantialis Fidem præ odio, quo ad-
verſus Athanaſium flagrabant, enm Canonem
condiderunt. Sed nec Athanaſius juxta hoſce
XX V Canones depoſitus, nec Chryſoſtomus
eos habuit pro Arianorum figmentis, ſed pro
veris Eccleſiæ regulis, ut infrà oſtendetur. Mit-
to hic teſtimonia Chalcedonenſis Concilii,
Ferrandi, Joannis Antiocheni, Dionyſii Exigui,
Pp 4 Sancéti

452 Critica Hiſtorico-Chronologica

SE C. Iv. Sancti Cæſarii Arelatenſis Epiſcopi, aliorum-
An. Ch-341. que plurimorum Antiquorum, apud Schelſtra-
tium in Diſſert. 2. cap. 2. legenda. Sufficiat an-
notare, quotquot reperire eſt in Occidente & in
Oriente, qui Canones expoſuerunt, aut Colle-
Gionem Canonum adornarunt, unanimi con-
ſenſu Antiochenos tanquam legitimos agno-
viſſe.
XXI.

Synodica . .
,Ten ee anon ræſi; 0 ano-
Coneilii An- licèt Canonibus præfixæ fuerint, P ſt C

tioecheni. nNes tamen conſcriptæ. Baronius de hac Syno-
dica cum XXIX Epiſcoporum ſubſcriptione ad-
juncta tractans, ait, Euſebianos (ſuæ factionis
Baron. num. Epiſcopis omiſſis) ſolos Catholicos, & inter
xXXIIS illos Jacobum Niſibenſem inſcripſiſſe, demum
XXIII. verborum lenocinio fucatam epiſtolam Synodi-
cam præmiſiſſe. Verùm, undenam habet Car-
dinalis docti mus, hanc epiſtolam ab Euſebia-
nis verbotum lenocinio fictam Concilio Antio-
cheno fuiſſe præfixam? Ex Synodica ipſa ab eo
recitata colligitur, hanc ab omnibus Antiochiæ
congregatis Epiſcopis editam eſſe, & per totum
terrarum Orbem tranſmiſſam. Auctor ſanè ille
qui circa tempora Leonis Papæ hujus nominis
rimi floruit, Synodicam illam pro genuina ha-
* & ut talem Latinitate donavit; quod ſine
ejus reprehenſione non contigiſſet, ſi epiſtola
verborum lenocinio fictà Conciliabulo aucto-
ritatem conciliaſſet. Eam itaque ab Antioche-
no Concilio, cùm Euſebiani zelum diſciplinæ
Eccleſiaſticæ præ ſe ferrent, & per totum Or-
bem juxta receptum in Eccleſia morem tranſ-
miſſam, ipſa Synodica teſtatur. Ideoque viginti
quinque Canones ex Majotum traditione in Ec-
cleſia pro Eccleſiaſticis judiciis conſtanter adhi-
bitos, longè veroſimilius eſt, quâm per frau-
dem Eccleſiæ fuiſſe obtruſos, & vicinorum
quoque temporum Epiſcopos Euſebianorum
impoſturà fuille deceptos; quod tamen omni-
bus Baronius per ſuaſit.
XXII. Venio nunc ad cauſam D. Athanaſi poſt Sy-
Coneiliabu- nodum Antiochenam in Conciliabulo ab Eule-
n da sd. bianis pertractatam. Socrates lib. 2. cap. 8. ait:
verſus A- Euſebiani ante omnia Athanaſium calumniari
thanaſium. ſtudaerunt. Et poſtquam ſcripſit, in locum ejus
Gregorium fuiſſe delectum, pergit : His ita
geſtis interpolaverunt Fidem. Eadem habent,
Sozomenus lib. 3. cap. y5. Auctor Vitæ Pauli
Conſtantinopolitani apud Photium codice 257.
& recentiores Hiſtorici ante Schelſtratium. Ve-
rùm, ſicut Socrates poſt Synodum Antiochenam
Euſebium Legatos ad Julium Papam miſiſſe
tradidit, quod tamen ante Synodum conmtigit;
ita initio Synodi rem Athanaſii pertractatam
magno errore ſcripſit. Quèòd enim Athanaſii
cauſa in fine tantùm Concilii agitata ſit, ſua-
det Conciliorum conſuetudo, juxta quam ad
Conſtantium Imperatorem ſcripſit Liberius Pa-
pa, tunc de Athanaſii negotio in Synodo agen-
dum, cùm ante omnia Fidei cauſa diligenter
fuiſſet tractata. Edidit hanc Liberii epiſtolam
Baronius ad annum CCCLIV. Liberio con-
ſonant Epiſcopi, qui à Valente Imperatore ſub
exilii pœna in damnationem Athanaſii ſubſcri-
bere juſſi, in Synodo apud Arelatum ac Biter-
ras reſponderunt, ut priuſquam in Athanaſßinm
ſubſeribere cogerentur, de Fide potius diſcepta-
rent: nec tum demum de re cognoſoendum, cum
de perſona judicium conſtitiſſet, ut habet Sulpi-
cius Severus lib. 2. Quare incredibile eſt, Ortho-
doxos Eccleſiæ Antiſtites in Fide probatos, qui

Extant hujus Concilii Synodicæ literæ, quæ

Concilio Nicæno interfuerant, hanc nomini S £ C. IV.
ſuo notam inuri paſſos, ut pendente Athanaſii An. Ch. 341.
cauſa Romæ, ipſam Concilii ſui initio contra

Synodorum morem proponi permiſiſſent, &,

quod pejus erat, in deponendo citra Juris
ordinem Magno Athanaſio Euſebianis conſen-
ſiſſent.
Sed vulgaris error ex ipſis adverſariis ever- XXIII.
. —peoaſt condites
tendus. Socrates, cùm de Athanaſii depoſitio- &aones
ne agit lib. 2. Cap. 5§. dicit, eum inprimis fuiſſe Athanaſii
depoſitum, quod decretum ab illis tum ſtatutum cauſa agi-
violaſſet, ſcilicet, quòd abſque conſenſu & ſenten- Tata.
tia communis Concilii Epiſoporum, gradum Sa-
cerdotii denuo ſuſcepiſſet. Eadem habet Sozome- Baron. num,
nus citatus. Quare ante Athanaſii depoſitionem *.
aliquid præceſſerat, ſtatutum nimirum, vi
cujus ipſum depoſuerunt. Quèd ſi jam quæ-
ras ab adverſariis, quodnam fuerit illud ſta-
tutum? Omnes una voce reſpondent, eſſe Ca-
nonem XII Antiochenum. Non igitur ab
Athanaſii depoſitione Acta ſua Concilium An-
tiochenum inchoavit, ſed Canones priùs ſta-
tuit; ideoque falſum eſt, Antiocheni Concilii
Acta ab Athanaſii cauſa fuiſſe inchoata; cùm
non modè Fidem ante Canones Antiochiæ ſta-
bilitam admittant Scriptores univerſi; ſed &
Canones ante depoſitionem Athanaſii in An-
tiocheno Concilio fuiſſe ſtatutos, ipſi adverſarii
vel inviti aſſerere teneantur. Aliter ergo, quàm
hactenus creditum, in Synodo Antiochena
actum. In ea, poſt conditos ſumma animorum
conſenſione xx v Canones, & Synodicàâ epiſto-
là munitos, Euſebius cum fautoribus ſuis exiſti-
mans, ſe ſufficientem pro Religione & diſci-
plina zelum monſtraſſe, cauſam Athanaſii pro-
ponere aggreſſi ſunt; præſertim cùm jam à Ma-
cario, Heſychio, & Martyrio Româ Anthio-
chiam reverſis percipere potuerunt, rem hanc
coram Sedis Apoſtolicæ tribunali minimè ad
votum ſucceſſuram. Patet id ex luculentiſſimo
teſtimonio Julii Papæ primi, qui in ſua ad Euſe-
bianos Antiochiæ congregatos epiſtola ſcriptum
reliquit: Si enim poſt &;nodum in culpa fuiſſes
deprehenſus Athanaſius, non tamen oportuit „
creationem novi Epiſcopi ita illegaliter & prater

Canonem Eccleſiaſticum fieri. Scribit hæc Julius

primus anno ſequenti, cùm præſenti Euſebiani
Antiochiæ Athanaſium depoſuiſſent, cujus de-
poſitionem narrans in citata ad Euſebianos epi-
ſtola rem facti deſcribit. Notanda autem ejus
verba: Si namque poſt Synodum culyæ obnoxius
repertus fuiſſet Athanaſius; ac ſi diceret, poſt Sy-
nodum Athanaſium reum fuiſſe habitum, & no-
vum Epiſcopum Gregorium illegaliter, ac prater
Canonem, tunc intruſum.
Quæſitum ſæpius fuit, quiſnam ſit Canon XXIV.
ille cujus Socrates & Sozomenus meminerunt, Canon vi
& quem ſcribunt, jam tum Antiochiæ fuiſſe ſta- Wwuε depoſi-
tutum. Reſpondet Baronius, fuiſſe Canonem iA,6a.
XII Antiochenum de damnatis Epiſcopis aut Baron.num.
Clericis adeuntibus Imperat orem; cujus Canonis xxx & xxxl.
verba ita abbreviavit Epitomator Græcus: De-
poſßtus, Imperatori moleſtiam exhibuerit, ma-
jorem petat Synodum, euſque decreto acquieſcat.
Si verò & rurſum ægrè tulerit „reſtitutionem nec
aſſequatur. Baronius conſequenter ſtatuit, hunc
Ganonem illum eſſe, quem Innocentius primus,
ut hæreticorum commentum habuit, & Ca-
tholicis Canonibus addendum non eſſe, cenſuit.
Baronium alii omnes poſtea ſecuti ſunt. Verùm,
Canon ab Innocentio & Chryſoſtomo reproba-

EuSs

6841
u0

XXV.
AA Euſehi
Niromedi.
enſ⸗ cunf.
N.

— — ==

— — — —

= — — ½ –GD

—
——

.

XIII.
conditot
nes
naſit
4 agi⸗

lK⸗

00 1IIV.
, min
tae e, Aha⸗
el aus⸗
ℳt garonenlin.
ns &
e-
MaA-
ſut.
el
N
mus,
C
lut.
um,
ba⸗
s

in Annales C. Baromi.

5⁸ KF C. IV. tus ab illo valde diverſus: rejicitur enim etiam
An. Ch. 34 . à Palladio Helenopolitano Epiſcopo, Chryſo-

XXV.
Ab Enſoebio
Niromedi-

enſi confi-

ℳ uss.

Komi diſcipulo, qui illum in Vita Chryſoſtomi
his verbis exhibet: Si quis Epiſcopus aut Presbyter
Rve juſtè, ſive injuſto depofitus, ex ſo ipſo abſque
Gnodo in Eccleſiam redierit, hic jam exrtuſatio-
nis non habeat locum, ſed omnino expellatur. Is
Canon à Theophilo quondam Chryſoſtomo
objectus in odium Athanaſu conditus fuit, ſed
inter viginti quinque Antiochenos ab Eccleſia
approbatos nullibi legitur. Canon XII agit de
his, qui degradati ad Imperatorem recurrunt;
de his non agit Canon à Palladio citatus: nec
Gmiliter de modo adeundi Imperatorem, ut agit
Canon undecimus, quem duodecimus continuat
& confirmat. Denique ſcribit Palladius, Cano-
nes, quoz Theophilus miſerat, à quadraginta com-
plicibus Arii editos. Quare, cùm certò conſtet;
nonaginta aut plures Epiſcopos adfuiſſe Conci-
lio Antiocheno, quis non fatebitur, Catholi-
cis à factione Euſebii ſeparatis, ſolos Euſebia-
nos contra Athanaſium ſeorſim egiſſe, donec
immutato Canone Antiocheno, & in pravum
ſenſum expoſito, cauſam ſe inveniſſe exiſtima⸗
runt, ob quam Fidei Athleram deponerent:
Sciebat Euſebius Nicomedienſis, Athanaſium
in Tyrio Concilio damnatum, abſque nova Sy-
nodo poſt Conſtantini Magni obitum hujus fi-
liorum decreto Epiſcopatum recuperaſſe. Quia
verò inter Canones Antiochenos, Canone „or⸗
dine quarto, decretum erat: Epiſcopus à Syno-

do depoſitus, ſi ſacra celebrare auſus fuerit, re-

deundi poteſtatem non habeat; & Canone XII ſta-
tutum, Epiſcopum à Synodo damnatum, non ad
Imperatorem, ſed ad majorem Synodum cauſæ
ſuæ cognitionem deferre debere. Ex hiſee duo-
bus in ſiniſtrum ſenſum pertractis unum confla-

vit Euſebius, & cum quadraginta factionis ſuæ

Epiſcopis eum Canonem edidit, qui inter xXv

Antiochenos nullatenus reperitur; ſed à Palla-

dio, Georgio Patriarcha Alexandrino & Merta-
phraſte in Vita Chryſoſtomi adducitur. Statue-
runt in eo Euſebiani, juſtè aut injuſtè depoſi-
tum non poſſe ſine nova Synodo ſacrum mini-
ſterium reſumere. Injuſtè autem depoſiti non
meminerant Patres Antiocheni Canone 1vV, ad
quem hiſce verbis Euſebiani reſpicere videban-
tur. Unde Georgius Alexandtinus Canonem
hunc à Theophilo adductum vocat adulterinam
& faſſi nominis ſoripturam, quòd verba Cano-
nis 1V adulteraret, & injuſtè depoſitum ſine no-
va Synodo Thronum ſuum recuperare non poſ-
ſe decerneret, cujus nec Canon quidem Antio-
chenus meminerat. Statuerunt ſubinde Euſe-
biani: Qui ſine nova Synodo Thronum ſuum
recuperat, expellatur, & demum in exilium rele-
getur, ut videre eſt apud Georgium Alexandri-
num. Canon autem xII, qui majoris Synodi
meminerat, etiamſi damnatum à Synodo, ſi Im-
peratorem adeat, nullâ veni4 dignum conſti-
tuat, de exilio tamen ne verbalim quidem fece-
rat; adeo ut Euſebianos in Canone ſuo hoc

ipfſum Canonis XII verbis addidiſſe in odium

Athanaſii, in cujus exilium unicè conſpirabant,
manifeſtum videatur. Hinc intelligimus quid
ſibi voluerir Georgius Alexandrinus, cùm in Vi-
ta Chryſoſtomi, allato Euſebianorum Canone,
addit: Et hic quidem Canon tanquam iliegitimus
& à fure diſſentiens de relegando in exilium, in

dardicenfi gnodo declaratus eſt. Notanda ſunt

453
illa verba, de relegando in exilium; quæ à Syno-
do Sardicenſi ſpecialiter fuiſſe reprobata ſcribit
Georgius, quòd ſciret, heæc ipſa ab Euſebianis
in odium Athanaſii contra jura & Eccleſiæ de-
creta fuiſſe adjuncta. Hæc omnia ex præſtantiſ-
ſimo Opere de ſacro Concilio Antiocheno à Schel-
ſtratio V. C. elucubrato ſummatim ex ſcripſi⸗
mus, quæ fuſius pertractata apud ipſum videri
poterunt.
Quia exiſtima hat Baronius, Synodum Antios
chenam ab Athanaſii cauſa inchoatam fuiſſe;
ideoò priùs de ea, quàâm de aliis Synodi Actis .
illi agendum fuit. Nos verò majoris claritatis
gratià, rebus, eo ordine quo geſtas eſſe credi-
mus, explicatis, quæ prætermiſimus, nunc per-
curremus. Extat Athanaſii. epiſtola ad Orthodo-
Xos, enm Per Arianos perſecutio fieret; ut in ejus
rirul legitur. In ea Georgii nomen identidem
egitur. Putat Baronius, quæ illic narrantur ab
Athanaſio, Gregorii potiùs invaſioni convenire,
quàm Georgis, qui anno trecenteſimo quin-

quageſimo ſexto Sedem Alexandrinam occupa-
nomen loco Georgii, in

vit; ideoque Georgii

§Æ½ C. 1 .
An. Ch. 34t¹.

XxXVI.
Epiitola &.
Athanaſii
ad Ortholo-
Xos.

Baron. num,
XVI.

illam epiſtolam perperam intruſum eſſe. Baro-

nio adhæret Hermantius in Vita Gallica S. A⸗=
thanaſii lib. 5. cap. 14. eo præcipuè fundamentò
fretus; quòd ex ea epiſtola pag. 946. & 947.
appareat, Athanaſium feriâ ſextà majoris heb-
domadæ adhuc Alexandriæ fuiſſe ; cùm tamen
ex epiſtola ejus ad Solitarios pag. 867. eum die
nona Februarii ex ea urbe egreſſum conſtet.
Unde infert Hermantius, epiſtolam ad Ortho-
doxos ad invaſionem Gregorii „ quæ currenti
annò contigit, non verò Georgii; referendam eſſe.
Verùm, ea ad Orthodoxos epiſtola non in

prima, ſed in poſteriori invaſione ſcripta. Poſt- Non advis
quam enim Arhanaſius in ea ad Orthodoxos 1“ Grego-

rium intras

epiſtola ſcripſit, G WH j 2
piſtola Pſit, Georgium, utpote Arianum ſum, ſ-d ad-
Arianis untaxat faviſſe, Catholicos verò tan- verſus Geor-
quam extraneos & alienos infectari ſolitum, gium pari-
hæc ſubjungit, ex verſione Valeſii. (Nannius ter ineruſum

enim Latinus Interpres ſenſum Auctoris ſui mi-
nimè eſt aſſecutus, id quod Baronio, ceteriſque
fraudi fuit) Wam 7noniam Gregorium, inquit
Athanaſius, quem antea Euſebiani Arianis Epi-
ſopum conſtienerant, poſtquam de illo ſeripſiſſem,
omnes vos Ecclefiæ Catholicæ Epiſbopi jnre merito
ob impietatem anathemate percuſſiſtis & abdica-
Ktis, quemadmodum probè ſeitis: ob eam canuſan
Georgium nunc iiſälemn Arianis miſerunt Epiſco-
Pum. Deinde ne pudore iterum ac probro affcian-
ar, nobis advertat ipſos literas ſeribentibus, ex⸗
ranea vi contra nos aſi ſunt, nt ERocleſiis in ſuam
poteſtatem redactis, omnem Arianiſmi ſuſpicionen
„ à ſe amolirxi viderentur, &c. Annon apertiſſimè
„Georgium diſtinguit 2 Gregorio; & hunc
„quidem olim ab Orthodoxis Epiſcopis eon-
„demnatum eſſe dicit atque depoſitum, in Sy-
„ nodo ſcilicet Sardicenſi: Georgium verò ab
„iiſdem Arianis nunc in Eceleſiam Alexandri-
„ nam immiſſum eſſe. Et Arianos metuentes, ne
„„Georgius ſimiliter ab Orthodoxis Epiſcopis
„condemnaretur, graſſationem ſuam callide
„5 diſſimulantes „ad Eceleſias urbis Alexandriæ
„Ocupandas, extranea vi uſos eſſe, id eſt, Gen-
„tilium & Judæorum auxilio. Ita enim ſcribit
, ipſe Athanaſius in eadem epiſtola, & in epi-
„ ſtola ad Solitarios, ubi Georgii introitum de-
„ſcribit. Quare epiſtola circularis Athanaſii ad
„ Omues Orthodoxos, non adverſis gorium
„feripta

ſeriptu.

C. IV. „ſcripta eſt, ſed adverſus Georgium recèêns in
An. Ch. 341. „Sedem Alexandrinam intruſum. Contra quem

„etiam ſcripta eſt ab eodem Athanaſio altera

„circularis epiſtola ad Epiſcopos Æ.gypti & Li-
„byæ, quæ in vulgatis editionibus perperam
„ inſcribitur, Oratio prima adverſus Arianos,
„cùm tamen epiſtola ſit encyclica ad omaes per
„ ℳoeyptaum & Libyam Epiſtopos ; quæ jun-
„gi omnino debet epiſtolæ circulari ejuſdem
„ Athanaſi ad omnes Orthodoxos. Eſt enim
„ejuſdem utraque argumenti. Hæc Valeſius ci-
tatus. “
xXXVIII. Veräm ait Baronius, in Epiſtola illa Atha-
Phylagrin: naſii ad Orthodoxos Philagrins nominatur Præ-
Epypti Pra- fectus Ægypti, qui Epiſcopum illum, de quo
Läus in agitur, in Sedem Alexandrinam induxerit. At-

aa , . ui Philagrius ille Gregorium deduxit Alexan-
Aiam reſte Athanaſio in epiſtola ad- Solita-

poſitione-

xios. Sed quid vetat, inquit Valeſius, quomi-
nus idem Philagrius, qui Gregorium prius cum
militari manu introduxerat Alexandriam, ali-
quot poſt ànnis etiam Georgium induxerit. Erat
certè Philagrius præcipuus Miniſter Arianorum,
qui cùm ellet Præfectus Ægypti, alenti & Ur-
ſacio, aliiſque Concilii Tyrenſis Legatis ad
Mareoticam regionem miſſis, operam ſuam na-
vaverat anno Domini cccXXXV. Idem po-
ſtea Præfectus E£gypti ab Imperatore Conſtan-
tio factus, Gregorium in Alexandrinam Sedem
hoc anno induxit, non verò ſequenti, ut per-
peram Baronius. Quidni ergo Æigypti Præfe-
us tertiò creari potuit, ſuffragantibus Arianis,
qui apud Imperatorem Conſtantium omnia pro
arbitrio ſuo agebant, ut Georgius Arianæ ſectæ
atronus, à Judice Arianis hdeliſſimo, & ad
kec gerenda aptiſſimo Alexandriam deducere-
tur? Certè Athanaſius in dicta epiſtola ad Or-
thodoxos pag. 945. ait, Philagrium iſtum jam
olim in Eccleſiam & virgines contumelioſum
fuiſſe. Quandonam igitur primùm injuriã affe-
cit Eccleſiam ac virgines Philagrius, niſi tunc
cùm Gregorium deduxit, & poſtea Georgium.
Idem planè confirmat Athanaſius in Apologia
de fuga ſua pag. 703. Hæc Valeſius. Sed licèt
nihil vetet, Philagrium tertiam Præfecturam in
Ægypto geſſiſſe; cùm tamen de ea certa argu-
menta non ſuppetant, præſtat dicere, Philagrium,
cujus mentio in Epiſtola Athanaſii ad Ortho-
doxos, alium eſſe à Philagrio, qui anno cccxxxy;

ac poſtea anno CC CXLI Præfectus Ægypti

fuit.

XXIX. Duo itaque Philagrii diſtinguendi. Prior du-

Duo Philaæ- plicem Præfecturam £Ægyptiacam adminiſtra-
grü Egybti vit, ortuque Cappadox fuit, cujus non ſemel
Athanaſius meminit. Secundus eſt Philagrius,

praæfecti di-

Szingasendt. . . .
4 cujus mentionem facit Gregorius Nazianzenus

in Laude funebri Sancti Athanaſii. Nazianzeni
verba afferemus anno CCCLXII numero
XX. Hunc fuiſſe etiam Cappadocem, & poſt
Juliani Imperatoris mortem iterum Præfecturà
Ægypti decoratum eſſe Nazianzenus teſtatur.
Juare regnante Conſtantio jam Ægypti Præfe-
Gus fuerat, & quidem quantùm conjicere licet,
anno trecenteſimo quinquageſimo ſexto, quo
Athanaſius ex urbe Alexandrina iterum fugere
coactus eſt. De iſto Philagrio prioris, ut vide-
tur, filio intelligenda hæc Athanaſii verba in
Epiſtola ad Orthodoxos tomo t. pag. 945. Phu-
Iagrius jam olim in Eccleſanz & virgiues inju-
rims, per id tempus Præfetus Ag)ptia blim ranſ-
fuga nqſre KReligionis, Georgii om erranens, ho-

orico-Chronologica

mo nequaquam ſpelctatis moribus, fretus magiſtra- S C. IV.

tus ſui auctoritate præßdioque, ad quidvis auden- An. Ch. 3at.
dum promptus, & qui apoſtata in Eccleſiam infe-
Rus, & praceps, & Ethnicas tribus, Ind zæoſque
item, atque alios protervos homines adhboörtatio-
nibus, magniſque promiſſis, quaæ ſecundium pacta
pro opera præſtita bene perſolvit, adverſus Eccle-
ſiam inſtigatos, cuneatim cum gladus & fuſti-
us, contra populos in Eccleſias immittit, anno
nempe CCCLVI. Quèd ſi Philagrius iſte
aliàs £ÆAgypti Præfedtus fuiſſet, ejus Præfectu-
ræ Athanaſius mentionem faceret, quemad-
modum in epiſtola ad Solitarios pag. 844.
de priori Eccleſiæ Alexandrinæ invaſione per
Gregorium facta, & de Philagrio tunc Ægy-
pti Præfecto, anno ſc. cccxrI, loquens &
Conſtantium, quèd patris exemplum non ſe-
querertur⸗ reprehendens ait: arare dàra &
1 aroαHεια &oρ Prανπνr αττι½,
OiXàρν w. 5&ρπ ρρ e wαρπνιν „
vOv“ αμͤς Yρι„oεͤ Qux verba ſic Interpres
Latinus vertit: Omnia in gratiam vecordis hare-
ſeos mentitur, qui prater mentem patris, & antea
bis Philagrium Præfeltum miſit, & nunc per eum
ſeeælera ſta deſignavit. Verùm ſic ultima verba
vertenda: Et tunc Philagrinm Praæfelctum iterum
miſit, & nunc per eum ſcelera iſta deſignavit. Ubi
de priori & de poſteriori Eccleſiæ Alexandrinæ
invaſione loquitur Athanaſius, aitque, Conſtan-
tium anno CcCcCXII Philagrium iterum Alexan-
driam miſiſſe, & anno cCcCCLVI per eumdem
Philagrium ſcelera ‚de quibus ſermonem habet,
deſignaſſe; ubi Athanaſius Philagrium Conſtan-
tino Magno vivente, annoque CccxXXXV jam
Præfectum fuiſſe inſinuat. Quod verò ſubdit, in
ſecunda invaſione Conſtantium per Philagrium
ſcelera deſignaſſe, ex duobus alterutrum indi-
cat, aut iſtum Philagrium anno cccLVI ter-
tium Præfecturam Ægypti obtinuiſſe, aut, quod
veroſimilius exiſtimo, eo conſiliario & auctore,
Conſtantium, quæ tunc geſta adverſus Athana-
ſium, decreviſſe. Quare Philagrius ille, cujus
mentio in loco mox citato ex epiſtola ad Or-
thodoxos, diverſus eſt ab eo Philagrio, qui anno
CCCXXXV„ & anno CCCXLI .gyptum rexit-
hujuſque ſine dubio filius fuit.
Sed quid adhuc hæremus: Ipſemet Athana- XXX.
ſius in epiſtola ad Solitarios pag. S3. loquens de Magis pro-
morte S. Pauli Epiſcopi Conſtantinopolitani, batar duos
quæ anno cccI contigit, diſertè memorat rerten
Philagrium Vicarium Cappadociæ ſub Philippo dos. Suehe
Præfecto, quod de Philagrio jam duplici Præ-
fectura Ægypti exornato nullo modo intelligi
poteſt. Quis enim ſibi perſuaſerit, hominem
adeo inſignem eò dejectum, ut Vicarius Præ-
fecti patriæ ſuæ poſt duplicem Præfecturam ge-
ſtam dictus fuerit: Siquidem, inquit Athanaſius,
Philagrins per id tempus eorum locorum icarius,
(de Cappadocia loquitut) omniumque, quæ ipſi
(nempe Euſebiani) vellent, hiſtrio; ſed tamen
ſuper hoc ſoclere ſtupens ag mœrens, credo quod
alius, ac uon ipſe potins, ejus necis aubtor eſſet,
plurimis rem prodidit, & c. cum eò ingreſſi Euſe-
biani hominenz adhuc ſpirantem inveniſſent, per
vim Epiſèopum ſtrangulaſſe, & Diaconum dixiſſo;
iuferendæ necis miniſtrum Philipp-um Prafeltum
fuiſſe. Ubi vides, Athanaſium Philagrium iſtum
vocare omnium, quæ Eu ſebiani vellent, hiſtrio-
nem, ideoque & diverſum non eſſe ab eo Phi-
lagrio, de quo ſermo in epiſtola ad Orthodoxos,
qui dicitur in virgines & Eccleſiam injurius
fuiſte.

8K

An. 6

zI!
N giin
Urtho
10; nul⸗
Eubebii
pentil.

5
Paron, an
4u 1

XIIII.
Locus Athn
nuſi malb
raplicatus.

Dzron num.
XVI,

— -..—

— —

AIXII.
Rain dri.
na G in ſe
aal
ſune bicſ ſa

ſi Alrin
cn iner P

lmn chn. .
ſangen u lte

e Mau e
Iatur 1l
1, philagtis
00 or⸗
z-
191
em
le⸗
us,
,
en
84
ſe-
ner
u.
ſtum
rio⸗
pli⸗
105,
ius

. in Annales C. Baronii.

8 C. IV. fuiſſe. Neque dubito, quin in duobus iſtis locis
An. Ch-z4r.: de eodem Philagrio juniori Athanaſius loqua-
tur, ideoque, quin epiſtola ad Orthodoxos re-
ferenda ſit ad ſecundam Eccleſiæ Alexandtiæ in-
vaſionem, non verèò ad primam, ut hactenus
non ſine Hiſtoriæ derrimento præſtitum.

XXXI. Alterum Baronii fundamentum petitur ex
In ebiszola mentione de Euſebio adhuc vivente „nempe
eg Drelole- Nicomedienſi dido, qui Gregorium Alexan-
Euſebii driam mittendum curavit, quique anno le⸗
wentio. quenti mortuus eſt. Major ea de cauſa in templa

populi deftuxus, & præcipus ob id, qudd nullas
querelas, neg à plebe, nec à Preibyteriz, nec ab
Ehpiſcopis contra me habitas ſatis ſoirent, nemi-
nemque niſi Arianos cum Georgio eſſe : ipfſaumque
adeo Arianum & eſe, & ab Ariano EnſobicPs
miſſum eſſe cognoſeerent. Ita Athanaſius in epiſto-
la ad Otho-loxes pag. 944. ubi Baronins loco
Georgii, Gregorinpz legendum contendit. Verùm,
ut obſervat Valeſius loco citato, Baronium de-
cepit Latinus Interpres; in Græco enim epiſtolæ
textu enthroniſmus Georgii non Euſebio adſcri-
Baron. anno bitur, ſed " & Gaot io, id eſt, Enſebianis;
242. n. XxIX. ideoque ea verba ita vertenda: ITpſamque adeo
Arianum & eſſe, & ab Euſobianis miſſunz eſſe
cognoſcerent. Athanaſius enim Euſebianos paſſim
in libris ſuis nominat, licèt ea narret, quæ
diu poſt obitum Euſebii Nicomedienſis conti-
gerunt.

XXXII. Ad annum trecenteſimum quinquageſimum
Locnms Atha. ſextum commodiùs reſpondebimus ad funda-
Pn, mentum Hermantii ſuprà adductum. Ad noſtrum
autem reſpondet Baronius, fretus verſione Latina
loci Athanaſii ſuprà à nobis'num. xxv & ſeq. cita-
3 v anm. ti, Athanaſium, cùm Gregorii electionem acce-
6⁶

piſſet, & antequam Alexandriam venilſet, de ea
ſcripſiſſe ad omnes Epiſcopos, qui ſtatim eum
excommunicarunt. Hæc verſio vulgaris: Ego
autem quia jam pridem, cen: eunz Artani ut ſidum
lbi in Epiſeopui promovsbant, ſoripto edideram,
nemini veſtrüns Catholicis Epiſeopis ignotum oſſe
Gregorinn, eumque meritò à vobis pro impietale
Jua excommunicatum eſe, & anathema ediéto Ec-
cleſiz proclamatum, nec aliam eſſe cauſam, cur
eum Ariani pro Epiſoopo mittant, niſi ne denuo
ex meis ſoriptis ſimilia convicia paterentur. Bar-
bara & exotica vi in me coorti, Eccleſias in ſuam
poteſtatem redegere, ut ita Arianiſini Juſpicionem
vitarent. Sed hæc interpretatio hoc in loco vix
pPercipi poteſt, ut inquit ibidem Hermantius,
mec ſenſus à Baronio intentus, è textu Græco
elici poteſt. Ipſemet Hermantius exiſtimat, tex-
tum illum corruptum eſſe, & loco Gregorii,
legendum nomen Piſti Arianorum Epiſcopi,
quod, quia minus celebre, à Librario præter-
miſſum fuit. Quod cùm in cauſa fuerit, cur hoc
in loco Gregorii nomen in illud Georgii muta-
tum fuerit, neceſſe poſtea fuit illud in tota ea ad
Orthodoxos epiſtola mutare. Sed quia illud gra-
tis afferitur, ideo à Valeſi interpretatione & ſen-
tentia minimè difcedendum.
XXXIII. Accuratius itaque inpoſterum, quàm hacte-
Ceſta in pri- nus factum, diſtinguenda quæ in priori & po-
ma & in ſe- ſteriori Eccleſiæ Alexandrinæ invaſione patrata
nda nva. ſunt „ ac pro certo habendum, mitiùs actum

ſione Eccle- — .
Eia Alexan- cum Alexandrinis fuidſe, quando Gregorius in

drina inter Eccleſiam Alexandrinam intruſus, quàam cùm

ſe non con- iterum Georgius eandem invaſit: cujus rei ipſum
Fundenda. Athanaſium teſtem habemus in Apologia de
fuga ſua pag. 703. ubi de priore invaſione lo-

quens inquit: Quid autem de nobis Phis , noſtriſ-

455

que Prersbyteris dicam, quorum latebrat e Rtudio S . C. I V.
rimati ſunt, ut inventis nihil Pi'‿er morten enpe- An. Ch. 341.
dandan, faiſſet, quod de nobis quoque faturum
crat, niſi feliciter elapſi eſſemus. Tales eninz literæ
adv'erſes Olympium ad Proconſulev Donatum
miſſe ſant, zaleſqne itene adverſus nos dd Phila-
grann, iterum ſcilicet gypti Præfectum. Tum
Pagina ſequenti de perſecutione ſua ‚ quæ anno
CcCCLVI Contigit, ait: Ab ilo facinore Alexan-
driam adoriuntur, denus nos ad necem quzrentes,
& quæ tunc alla ſunt L ON GE' TETRIORA QHA M
PRIORA FUERUNT. Præterea Athanaſius in
epiſtola ad Solitarios pag. SIs. ubi dixit, Euſe-
bianos Conſtantium cum lamentis adiiſſe ac ob-
tinuiſſe, ut denuo Philagrius Præfectus Æ⸗gypti
adverſus Athanaſium mitteretur, ſubdit, Eccle-
ſiam Quirini occupatam fuiſſe, alios cæſos, alios
in carcerem truſos, alios exilio, alios honorum
proſcriptione mulctatos, ut omnes Gregorium
vel in viti ſuſcipere cogerentur. Ac poſt hæc con-
cludit: Athanaſßins auten, bPriuſqaam iſta fierent,
ſemel re cognita, (ſeu, ut expreſſiùs Græcum
habet, opov &οονστνσ id eſt ,oum rem auditione
tantum accepiſſet) Nomam navigavit, non igna-
rus haretici furorir. Ex quibus ultimis verbis in-
telligimus, Athanaſium nonniſi poſt intruſio-
nem Gregorii Romam venille, ut notat Valeſius
in Obſervat. Eccleſiaſt. in Socratem & Sozome-
num lib. I. cap. 3. ac præterea, dum Euſebiani
Athanaſium ad mortem quærerent, cùm is hoc
auditione accepiſſet, fugâ elapſum eſſe, ac Ro-
mam navigaſſe; ac denique in prima iſta inva-
ſione tot facinora patrata non eſſe ac in poſterio-
ri, quæ à menſe Februario cœpta adhuc feſtis
Pentecoſtes durabat, ut ſuo loco oſtendi. Non
mirum autem, recentes Vitæ S. Athanaſu Scri-
Ptotes, quæ geſta fuere in ſecunda invaſione,
primæ adſcripſiſſe, cùm Socrates & Sozomenus
ad eundem lapidem offenderint ut in Annali-
bus videre eſt.
Athanaſius in libro de Synodis poſtquam tres XxXXIV.

Fidei Formulas per Encæniorum feſtum Antio- VFidei

Formula Ssy-

chiæ editas, de quibus ſuprà egimus, recitavit, godi Anzis-

polſtea pag. 894. ſubdit: Næ tum quidem arbitrati chena ab

ſunt perfectè Fidem ſuam conſoriptam eſſe, aliud Euſebianis
Senns de PFide poſt aliquot menſos conficiunt, aman- edita.
dantque in Gallias Narciſſum, Marim, Theodo- Baron.num.
rum, Marcum, qui quaſi à Gaodo emiſſi, iſta AAV. & Xaÿ̈²
beata memoriæ Conſtanti Auguſto, ceteriſque qui
ibi aderant, tradiderunt. Refert poſtea Athana-
ſius quartam illam Fidei Formuiam „ quæ & ha-
betur apud Socratem lib. 2. cap. 18. Scripta ea
Roc aliquot menſes à Concilio Antiochiæ cele.
rato, ſed non ſtatim Narciſſus & alii Legati in
Galliam miſſi; licèt Athanaſius utrumque uno
tenore exponat. Socrates enim lib. 2. cap. 28. te⸗
ſtatur, Occidentis Imperatorem, ſcilicet Con-
ſtantem, certiorem factum de Athanaſii Ale-
zandrini & Pauli Conſtantinopolitani abdigça-
tione, literas ſcripſiſſe ad Conſtantium Orientis
Imperatorem, at tres Epiſcopi rationem de Pauli
& Athanaſii abdicatione reddituri ad ipſum mit-
tantur. Et hac occaſione, inquit Socrates, miſſi
ſunt illi Legati, qui cùm veniſſent, congredi qui-
dem cum Athanaſio noluenunt, &c. Ex quibus
liquet, Athanaſium, qui Romæ hoc anno ver-
ſabatur, monitum per literas de iis quæ Antio-
chiæ geſta erant, adiiſſe Conſtantem Occiden-
tis Imperatorem, & ab eo ad Conſtantium lite-
ras impetraſſe, quibus tres Euſebianæ partis
Epiſcopi evocabantur, rationem reddituri de de-
poſitione

.

4
38 F C. I V. poſitione Athanaſu. Literæ itaque illæ diu poſt
An. Ch. 341. Antiochenam Synodum tranſmiſſæ, licèt quar-
ta illa Fidei Formula poſt aliquot menſes à Synodo
exarata fuerit.
XXXV. Legati illi anno tantùm ſequenti in Galliam
Legati ad miſſi ſunt. Neque enim parvo tempore opus fuit,
Conſtantem ut Athanaſius de iis quæ Antiochiæ geſta erant,
Imp.à Pſeun- moneretur, Conſtantis literæ ad Conſtantium
Sinot⸗ ferrentur, & Legati in Gallias pervenir
erferrentur, egati in Gallias pervenirent.

Antiochena Pe . 4
contra S. His adde, cam Legationem non præceſſiſſe epi-

Athanaßum ſtolam Julii Papæ ad Orientales; cùm in ea de
miſi. Legatione iſta nulla mentio ſit: quin contrà Ju-
lius dicat, ſe diu fruſtra expectaſſie, ut ex Euſe-
bianorum parte aliquis veniret. Inſuper Socra-
tes lib. I. cap. 12. aflerit, Marim Chalcedonium,
& Theodorum Heracleæ in Thracia Epiſcopum,
ex Legatis duos, poſt Euſebii Conſtantinopoli-
tani Epiſcopi mortem, quæ anni ſequentis ini-
tio contigit, Macedonium Conſtantinopoli or-
dinaſſe. Quare uterque Legatus anni ſequentis
initio Conſtantinopoli erat. Socrati Sozomenus
lib. ʒ. cap. 10. ſuffragatur. Denique epiſtola Julii
Papæ ad Orientales, quæ anno tantùm ſequenti
ſcripta, ad Narciſſum, Marim, Theodorum,
Macedonium, alioſque directa eſt. Quare anno
currenti Narciſſus & tres alii Legati in Occiden-
tem non venerunt. Ait Athanaſius, hos Lega-
tos quaſi à Synodo emiſſos eſſe, εαάς Iú
uòd ſciret Athanaſius, inquit Schelſtratius in
Dilſſert. 5. de ſacro Concilio Antiocheno cap. 4.
ſeparatis ab Euſebianis Catholicæ partis Epiſco-
pis, non tam Synodum quàm ſpeciem Synodi
manliſſe. Euſebiani enim uſque ad finem præ-
ſentis anni Antiochiæ ſubſtiterant, & poſt ali-
G is tribus primis Fidei For-

quot menſes à conſtituti For
mulis hanc quartam edentes, Narciſſo & ſociis

Conſtanti Auguſto perferendam tradiderunt:
eoſque quali à Synodo emiſſos dixit Athanaſius,
quòd tunc miſſi eſſent, cùm jam vera Synodus
Antiochena deſuſſet, & Conciliabulum Antio-
chiæ inchoaſſet.
Edita itaque hæc quarta Fidei Formula à ſolis
In I V Eidei Euſebianis, non jam contra Sabellianam hære-
Formula Eu. ſim, ſed ad inuſtam hæreſeos Arianæ notam
Eebiani do- avertendam. Ob involutam tamen ſilentio Filii
osà agunt. Conſubſtantialitatem ſubdolè egêère; & verum
eſt quod ſcripſit Soꝛomenus lib. ʒ. cap. J. Euſe-
bianos Antiochiam conveniſſe, Emulatione qui-
dem ut novam Eccleſiam conſecrarent; ſed revera,
ſicut eventus declaravit, ut decreta Nicæni Con-
cilii abrogarent. Enimvero Euſebiani ſimulatè
Antiochenum Concilium inchoarunt, & zelum
Fidei contra Sabellianam hæreſim propugnan-
dæ, non minuùs quàm zelum diſciplinæ Eccle-
ſiaſticæ contra Canonum tranſgreſſores promo-

XXXVI.

vendæ, eo duntaxat animo oſtentarunt, ut Atha-

naſium ſimili zelo deponere, & quæ cauſæ ſuæ
favere poterant, conſtituere viderentur. Quèd
ex rerum eventu colligimus: quandoquidem
Zelo illo tot ſtatutis demonſtrato nihil proficere
rati, larvam ſimulationis depoſuerint, & impia
contra Eccleſiæ Canones ſtatuta fingentes, juxta
ea Athanaſium depoſuerint; & quò magis in
Fidei ab Athanaſio propugnatæ perniciem ſtude-
re viderentur, in edita, ad avertendam ſuſpicio-
nem de hæreſi Ariana notam, fidei Formula, ver-
bum illud omiſerint, quo Arianæ hæreſeos fau-
tores à Catholicis tunc temporis diſcreti fuerunt.
Licèt enim Formulæ à toto Antiocheno Conci-
lio editæ non contineant expreſſis verbis Con-
fubſtantialis vocem, eandem tamen veritatem

Critica Pliſtorico-Chronologia

aliis verbis exprimunt; quod dici non poteſt de 8 & C. IV.
rima Formula ante Concilium, & de quarta An. Ch. 34 .
poſt illud editis, quæ meritò in ſuſpicionem ve-
niunt, licèet nibil eorum quæ Nicææ contra
Arium deciſa ſunt, expreſsè improbarint. Cùm
enim per illas Sabellianam hæreſim non oppu-
gnent, ſed potiùs in iis Arianæ hæreſeos ſuſpi-
cionem à ſe avertere conentur Euſebiani, fun-
damentum non habuere omittendi vocem Con-
ſubſtantialis, quà ſolà omnem omnino ſuſpicio⸗
nem hujus heæreſis à ſe amoviſſent.
Ad num. XLVI Synodus Romana in cauſa XXXVII.
Athanaſii, & in cauſa Marcelli Ancyrani Epiſco- Synodus Ro⸗
pi, quam Baronius anno præcedenti inchoatam, un.
præſentique continuatam arbitratus eſt, ad an-
num ſequentem pertinet, quo Baronius alteram
Synodum Romanam excogitavit. Quo etiam
anno, quæ ad nodum Romanam pertinent, ex-
plicabimus.

.*

Anno Urbis
Olymp. 280.
a 2.

ANNO PERIODI GRCO -RO MAN £k 5835.
O5 C. ) I. P. 15. April. Indict. 15.

JESuI CHRISTI 342.

JurII PAPX 6.

CoNSTANTII ET CONSTANTIS 6.

A Num. I ad XLIII. Coſſ. Conſtantius 1.
Aug. III, & Conſtans Aug. II. Sumtus onſuler⸗ &
uterque Conſulatus juxta ſecundam Conſulatu- Razten⸗
um Cæſareorum regulam :uterque enim Im- ſtantis, ₰
perator Auguſtei Imperii Quinquennalia cele- Conſtaniii.
bravit.
Adventus Gregorii in Urbem Alexandrinam II.
malè à Baronio in hunc annum dilatus: epiſtola regorius
enim Euſebianorum, quam ipſe affirmat ſcriptam e.
eſſe poſt Concilium Antiochenum ad Encænia, gan inasm.
ideoque ante menſem Septembrem anni cccxrI, .
quo Indictio X V inchoata, data eſt poſt Gre- Baron. num.
gorii in urbem Alexandrinam ingreſſum, ut 1¹. & ſeqq-:
colligitur ex eo, quèd Julius in ſua ad Orien-
tales epiſtola ſcribat, Presbyteros ſuos, qui eam
attulerant, cum luctu ab Euſebianis remiſſos
fuiſſe, ob ea, quæ iſthic geri conſpiciebant, ut le-
gitur in eadem epiſtola recitata ab Athanaſio
pag. 740. Præterea ibidem pag. 749. poſtquam
Pontifex fusè narravit mala à Gregorio tunc pa-
trata, Euſebianos irridet dicens, Soeribitis, ma-
gnam pacem Alexandriæ & per oyptum fuiſſeʒ
niſi fortèò res, oftciumque pacis in contrariam jam
hienificationem abierit. Rectè itaque Bollandus
die decima ſeptima Januarii pag. 110. Gregorii
invaſionem anno cCccCXLI conſignat. Quæ
narrat hic Baronius de iſta intruſione ex epiſtola
Athanaſii ad Orthodoxos ſcripta, pertinent ad
annum CcCcCLVI, ſeu ad ſecundam Sedis Ale-
xandrinæ invaſionem; cùm hujus occaſione epi-
ſtola illa ſcripta fuerit, ut anno præcedenti
monſtravi. Neque enim dici poteſt, Athanaſium
Euſebianos aggreſſos eſſe in ea, in qua commo-
rabatur Eccleſia; cùm ipſemet teſtetur, ſe, hos
ubi tumultus auditione accepit, Romam navi-
gaſſe, ut anno præcedenti oſtendimus. Ad hunc
ingreſſum referenda, quæ anno ſuperiori num.
XXIX ex ipſomet Athanaſio ſcripſimus de ge-
ſtis in hac priori Eccleſiæ Alexandrinæ inva-
Valeſius in Obſervat. Eccleſiaſt. lib. 1. Baro- mana in .

nii varios lapſus in Romana Synodo, quæ Atha-cauſa Atha-
naſium naſii.

8 EC.
An. C

Eaon.
34 L,Aun
Vrl &

g⸗

Iy.

Pysſenti,
nu lelelyat,

53AC V.
An. C e
342,

rxyII.
Drigt Ro⸗
„ mene.

.

Anno⸗ Urbis
1095. .
Al ¹.

l.
.*
Cunſale &
Wirquen-

r nala Con.
n-ſanti, G
e- Conſtantüi.
in II.
regoniu
invadit t⸗
Ann ſen Al.
1ia, vanérinan.
h,
re- Baron, num⸗
t 1. ſegg⸗
en⸗
A
ſos
he⸗
aſo
narn
pr
nr-
ſ
m
ndus
gorii
⸗
ſtol⸗
nt ad
Ae⸗
epi⸗
lemi
Aum
nmno⸗
ha⸗
nayl⸗
Munc
nurm.
lege⸗
e III.
rulu i⸗

S EC. IV. naſium abſolvit, explicanda detexit, ex quo hæc

An. Ch. 342. mutuati ſumus. Cùm ex epiſtola Julii ad Orien-

tales data conſtet, Athanaſium Romæ manliſſe an-
num integrum & ſex menſes, dum Euſebianorum
341. num. . . D 1ill
xrvI & adventum expectaret, Baronius qui illum anno
ſeqq. cccxLI Romam veniſſe ſcripſerat, neceſſe habuit,
Romanam Synodum, in qua abſolutus eſt, in

Baron. ann.

exitum anni c cCcX conjicere. Sed ea ante præ-
ſentem annum non celebrata. Athanaſius enim

in epiſtola ad Solitarios diſertè ſcribit, Roma-
nam Synodum poſt dimiſſos ab Euſebianis Julii
Legatos Elpidium atque Philoxenum congrega-
tam eſſe. Locus eſt pag. Sr6. ubi, poſtquam re-
tulit, Elpidium atque Philoxenum Presbyteros
à Julio miſſos fuiſſe, qui Euſebianos ad cauſam
dicendam citarent, ſubdit, Euſebianos, audi-
to nomine Eccleſiaſtici judicii, adeo contre-
muiſſe, ut animum prorſus deſponderent. Ad

ſolitas igitur artes eos converſos ait, Presbyte-

ros Julii ultra diem Synodo præfinitum à Julio
detinuiſſe, vanaſque prætuliſſe excuſationes,
quòèòd metu Perſici belli Romam ipſis proficiſci
non liceret. Tandem verèò, inquit, Preibyteros
ſuos dimiſerunt cum abſurdiſſima excuſatione hoc
genere colloquii inter ipſos habito: Quandoquidem
Eccleſiaſtico judicio vincere non poſſumut, ſollta
noſtra vi agamus. Dant igitur literas ad Phila-
grium, aubtoreſque ſunt, ut ille quamprimnm cum
Gregorio in Agyptum abeat. Deinde cruentum
Gregorii introitum in urbem Alexandtinam,
& cædes atque exilia Epiſcoporum recenſet. Ac
tum demum Romanam Synodum commemorat
pag. 818. Komæ verò congregati Epiſoopi propè
quinquaginta, Euſebianos ut ſaſpeltos, timenteſque
Je ſiſtere, non receperunt, & quæ ab ipſis ſeripta
eſſent, infirmarunt. Nos autem ſuſceperunt, &
covimunionem nobiſecum amplexi ſunt. Ex quibus
verbis liquidò apparet, Romanam Synodum
nonniſi poſt reditum Legatorum habitam fuiſſe.
IV. Idem demonſttat Valeſius ex altero Athana-

Praſenti an- ſii loco, qui habetur in Apologia ſecunda ad-
no celebrata

7.

donat, quia ab Interprete malè translatus fuit:
Denique Epiſeopi plures quàm quinquaginta, Con-
gregati in Baſilica, in qua Vito Presbyter populum
colligebat, neſtram quidem defenſionem æuo ani-
mo ſuſceperunt, & communionem nobiſoum, ac di-
lectionem fovendam eſſe ſanxerunt : adverſus au-
tem Enſebianos indignati ſunt, & julium roga-
runt, ut hac ad illos perſeriberet, e&um illi priores
ad ipſum ſeripfiſſent. Sceripſit ergo ulius, & lite-
ras miſit per Gabianum Comitem. Subjungit de-
inde Athanaſius literas Julii, quarum hoc eſt
exordium: Zalius Dianio, Flaccillo, Narciſo,
Euſebio, Mari, Macedonio, Theodoro, & qui cum
illis ſunt, diletiſſimis fratribus, qui Antiochià ad
nos ſcripferunt. Legi epiſtolam veſiram quam
Presbyteri mei Elpidius & Philoxenus mihi attu-
lerunt, &c. Denique poſt recitatas Julii literas
hæc addit Athanaſius: Haæ cuùm Romana Synodus
per Julium Romanum Pontificem ſoripfiſſet, &c.
Ex his colligitur primò, Romanam Synodum,
quâ Athanaſius innocens pronuntiatus eſt, cele-
bratam eſſe poſt reditum Elpidii atque Philoxe-
ni. Secundè, literas Epiſcoporum Antiochenæ
Synodi ad Julium Papam, quas ſupradicti Lega-
ti detulerant, in eadem Synodo Romana elle
recitatas. Tertiò, Julium Papam rogatum eſle
àb Epiſcopis Synodi Romanæ, ut Epiſcopis
Antiochenæ Synodi reſcriberet, iiſque decre-
tum Synodi Romanæ ſignificaret. Poſtremèò,
G Tom. I.

in Annales C. Baroni.

verſus Arianos pag. 739. quem nova verſione

epiſtolam illam Julii, quam ibidem refert Acha- S £½ C. Iv.
naſius, S& cujus initium duntaxat adſcripſimus, An Ch.342.
cam ipfam efle, quam Julius ſcripſit rogatu &
nomine Synodi Romanæ, quæ Athanaſium ab-
ſolverat.
Quæ omnia ex lectione epiſtolæ ipfſius Julii V.
aperté confirmantur. Nam & literas Epiſco- Qod magis
Porum Synodi Antiochenæ in Synodo Ro- conrmatut.
mana lectas eſſe diſertè teſtatur Julius in prin-
cipio ſuæ epiſtolæ: nec ſolùm poſt reditum Le-
gatorum ſuorum eam Synodum celebratam eſſe
indicat, verùm etiam diu poſt ordinationem
Gregori, & poſt violentum ejus ingreſſum in
urbem Alexandriam. Certè ceædes & exilia Epi-
ſcoporum „proſcriptiones & carceres civium, &
alia ſcelera ac ſactilegia commemorat, à Gre-
Corio tunc temporis perpetrata, quem Julius ne
nomine quidem Epiſcopi unquam dignatur, ut
videre eſt pag. 749. Atque hæc Julius Papa ſe
accepiſſe dicit, tum ex literis Epiſcoporum, qui
ex Ægypto hæc ad ipſum ſcripſerant, tum ex
Presbyteris, qui Alexandrià Romam venerant.
Sed & Caurponem quendam, olim ab Alexandro
Alexandrinæ urbis Epiſcopo ob Arianam hæte-
ſim damnatum, unâ cum aliquot aliis ob eandem
perfidiam ab illo damnatis, à Gregorio ad ſe
miſſum eſſe ſcribit pag. 743. qui ſcilicet pacificas
ſeu communicatorias Gregorii literas perferrer.
Idem diu poſtea tentavit Georgius Arianus, cùm
in locum Athanaſii ſuffectus fuiſſet. Legatos
enim ſuos miſit ad Liberium Papam, ambiens
communionem Eccleliæ Romanæ, ut diſcimus
ex epiſtola Liberii Papæ. Cùm igitur hæc Car-
ponæ Legatio præſenti anno contigerit, Syno-
dus Romana quæ poſt illam Legationem facta
eſt, ante eundem annum celebrari non potuit.
Reſpondet Baronius, epiſtolam illam ult vVI.
Pape non ad Synodum illam Romanam perti- Non dua, ſed
nere, in qua abſoluti ſunt Athanaſius & Mar- mn . 2
Cellas, ſed ad alteram, quæ ſequente pòſt anno cetelzae.
facta eſt, cùm Elpidius & Philoxenus ex Orien-
tis partibus reverſi eſſent, Orientalium ad Julium Baron. num⸗

literas ſecum deferentes. Duas enim Synodos XXVIII &
Romanas diſtinguit Baronius. Alteram quinqua- ſeqq.

ginta Epiſcoporum, qui Athanaſium & Marcel-

lum innocentes eſſe pronuntiarunt anno Chriſti

CCCXLI; alteram hoc anno factam, in qua le-
ctæ ſunt literæ Orientaliuf Epiſcoporum, quas
Elpidins & Philoxenus attulerant. Verumenim-
vero Athanaſius unam duntaxat agnolſcit Syno-
dum Romanam, & in ea ſe omnium Epiſcopo-
rum ſententiis innocentem judicatum eſſe ſcri-

bit, & Julium Papam rogatum elle ab Epiſco-
Pis, ut Orientalibus, qui ad ipfum literas ſcrip-
ſerant, reſponderet, quemadmodum numero

præcedenti explicavimus. Aut igitur falſus eſt
Athanaſius, qui id tam diſertè affirmat, aut Ba-
ronius qui negat.
Sed videamus, inquit Valeſius citatus, quæ- VII.

nam ratio Baronium impulerit, ut duas Synodos Fundamen-

tum Baro-

Romanas diſtingueret, & epiſtolam Julii Papæ nii pro Swa

ad Orientales, quæ refertur ab Athanaſio, ſcrip- as Synodis
tam eſſe diceret, non rogatu atque nomine Sy- Romanis.

nodi Romanæ, ejus quæ Athanaſium abſolve-
rat, ſed alterius Synodi, quæ ſequente anno
congregata eſt. Unicam hujus rei cCauſam affert
Baronius, quòd ſcilicet Julius in ea epiſtola te-
ſtatur, Orientales in literis, quas ad ipſum ſcrip-
ſetant per Elpidium ac Philoxenum Presbyteros,
graviter conqueſtos eſſe, quèòd Julius Athana-
ſium in communionem ſuſcepiſſet. Atqui Atha-

Q4 naſius

Baron. anno
341. n. X L VII=

Cuitica Hiſtorico-Chronologica
Apologia ſecunda adverſus Arianos, de Synodo S„.C. IV.
Romana loquens, perſpicuè declarat, Eccleſiam An: Ch.342. 5 4 6

sE C. IV. naſius nonniſi à Synodo Romana, in qua quin-
An. Ch. 3 quaginta ſedebant Epiſcopi, ſuſceptus eſt in

communionem. Orientalium igitur literæ ad ju- Romanam ſemper ſecum communicaſſe. Non n ⸗
lium Papam ſcriptæ ſunt poſt Synodum Ro- enim dicit, quinquaginta Epiſcopos, qui ad Sy-
manam, in qua abſolutus ab omni crimine, & nodum Romanam convenerant, ipſum ad com-
ad communionem admiſſus fuerat Athanaus. munionem ſuſcepiſſe; ſed communionem cum
Ex quo ſequitur, epiſtolam illam Julii Papę, ipſo, & charitatem ſuis ſententiis confirmaſſe.
quam reſcripſit ad Orientales Epiſcopos, non ex Jam ergo antea cum ipſo communicabant. Ver-
perſona Synodi Romanæ & quinquaginta Epi- ba Athanaſii hæc ſunt: α ααοποασααναιπ
ſcoporum, à quibus Athanaſius in commumo- noοινασοα- rα r1απ2.à In epiſtola verò ad
nem ſuſceptus eſt, datam fuiſſe, ſed nomine & Solitarios ejuſdem Synodi Romanæ ſententiam
rogatu alterius Synodi Romanæ. Hæc eſt Baro- refert his verbis: αι e Aν⁸úd5αναν rn,
nii ratiocinatio. e7 u&α oνhονρπτvvν yasασα; id eſt, Nos au-
VIII. Sed facillimum eſt cuivis eam refellere. Pri- tem probaverunt, & communionem nobiſeum fo⸗
Senen- mè enim negare poſſumus, Orientales in ſuis ad verunt. Ruit ergo funditus tota Baronii argu-
Julium literis queſtos fuiſſe, quèòd ille Athana- mentatio, quàâ probare nititur, duas Synodos
ſium in communionem ſuſcepiſſet. Certè in tora Romanas diſtinguendas eſſe, & epiſtolam Julii
Julii epiſtola, nullum ejus querimoniæ appa- Papæ ad poſteriorem Synodum Romanam per-
ret veſtigium. Conqueſti quidem fuerant Orien- tinere, non ad priorem illam, in qua abſolutus
tales in ſuis literis, quòd Julius contra Canones fuerat Athanaſius.
faceret, & quòd flammam diſcordiæ accendiſſet. Atque hæc ſufficere poterant ad evertendam ie
Sed de communione cum Athanaſio inita nul- Baronii ſententiam. Verùm, ne ſolius Athana- ,93.
lum verbum hic legitur. Excuſat ſe etiam Julius ſii teſtimonio niti videar, ipſius etiam Julii
Papa, quòèòd profugos Epiſcopos benignè exce- Papæ auctoritate id evincam, inquit Valeſius.
perit, quèd doluerit und cum dolentibus fra- IIle in epiſtola ad Orientales pag. 745. diſertè
tribus, quòd cum flentibus Heverit. Sed nihil teſtatur, ſe totius Synodi nomine ad ipfos ſcri-
amplius dicit. Verům concedamus Baronio, bere, quamvis non omnium Epiſcoporum, ſed
Orientales Epiſcopos in ſuis ad Julium literis ſolùm ipſius nomen literis præfixum ſit. Nam &
nominatim queſtos fuiſſe, quòd Athanaſium in cùm priores literas ad ipſos ſcriberet, quibus
communionem ſuam recepiſſet. Quid tum? An ipſos ad Synodum evocabat, ſe omnium Occi-
ex eo ſequitur, epiſtolam Julii Papæ non eſſe dentalium nomine ſcripſiſſe indicat. Er nunc,
ſcriptam nomine Synodi Romanæ, in qua Atha- inquit, condicto die omnes adfuerunt, & ejuſdem
naſius fuerat abſolutus: Nullo modo. Deceptus ſententiæ omnes fuere, quamm go iterum vobis ſori-
nimirum eſt Baronius, & quicumque eum ſecu- bens ſignifico. Quid his verbis poteſt eſſe mani-
ti ſunt, dum exiſtimant, Achanaſium nonniſi in feſtius? Ait julius, omnes Epiſcopos adfuiſſe ad
Synodo Romana ſuſceptum fuiſſe in communio- diem condictum, quo Synodum indixerat. Po-
nem. Quod non modò falſum, ſed ab omni ra- teéſtne de alia Synodo id intelligi, quàm de Ro-
tione allenum viderur. Sexdecim integros men- mana illa, in qua Athanaſius auditus & abſolu-
ſes Romæ permanſit Athanaſius, adverſariorum tus eſt: Oſtendant igitur adverſarii alteram
ſuorum adventum expectans, antequam Syno- Synodum, quam Romæ indixerit Julius; ſed
dus Romana cauſam ipſius cognoſceret. An igi- profectò nunquam oſtendere poterunt. Præ-
tur credibile eſt, Julium Papam toto illo tem- terea addit Julius, ſed his poſterioribus literis
pore à communione Athanaſii abſtinuiſſe? At- ſententiam illius Synodi Orientalibus ſignifica-
qui contrà eſt ipſe Athanaſius, qui in Apolo- re. Id ipſum eſt quod antea dixerat Athanaſius,
getico ad Imperatorem Conſtantium diſertè ſeri- Julium Papam rogatum eſſe à Synodo, ut Orien-
Pit, ſe veniſſe Romam, ut ſe, ſuaque omnia Ec- talibus ſcriberet. Vides quàm bene inter ſe con- XI
cleſiæ illi committeret: Quo quidem tempore, in- veniant Athanaſii & Julii teſtimonia: adeo ut lemnuman.
quit, aſſidaus eram in ſynaxibus. Si in ſynaxibus Baronius, qui has Julii literas ad Orientales da- futofy.
Romæ aſſiduus erat Athanaſius, ergo cum Epi- tas eſſe negat poſt Synodum Romanam, in qua
ſcopo Romano communicabat. Deinde Julius auditus eſt Athanaſrus, non ſoli Athanaſio, ſed
Papa & Athanaſium & ejus adverſarios Romam ipſi Julio Papæ refragari videatur.
ad cauſam dicendam evocaverat. Non potuit Baronius ſcribit, Athanaſium poſt judicium X. n
igitur Julius ante cauſæ cognitionem Atha- Synodi Romanæ, quo à criminationibus ad- r r. t
naſii communionem refugere, ne præjudi- verſariorum fuerat abſolutus, ſtatim Alexan- mam adven-
cium cauſæ faceret: id enim æquitatis ratio non driam navigaſſe anno C CCXLI, vel ſub ini- tus confata-
H Et Julius quidem cum Athanaſii adver- tium anni currentis; idque Socratis auctoritate ?ur. .
ariis, cumque Euſebio ipſo communionem confirmat; paulè poſt veròè, cùm Gregorius mi-
fovebat, quippe qui & eorum literas accipie- litari manu ſuccinctus Alexandrinam Eccleſiam
bat, & ad ipſos viciſſim ſcribebat. Cur ergo occupaſſet, iterum Romam veniſſe. Verùm du- Baron. num.
idem Julius inclementior fuiſſet erga Athana- plicem illum Athanaſüi in Urbem adventum kKVI1.
ſium, præſertim cùm ille Julii Papæ literis evo- ipſemet manifeſtiſſimè refellit. Cùm enim in li-t.4¹- .
catus ſtatim paruiſſet, & ad diem dictam ad- bris ſuis ſæpius locutus ſit de ſua in urbem Ro- 2
fuiſſet, adverſariis judicium Romanæ Sedis de- mam profectione, ſemel tantùm ab urbe Ale- 9
tractantibus? Atqui Presbyteros ipfius Athanaſii, xandrina Romam ſe veniſſe tradit. Primùm, in
quos ad refellendas Euſebianorum calumnias Apologetico ad Imperatorem Conſtantium, .
Romam paulò antè miſerat Athanaſius, Julius reſpondens calumniis adverſariorum, qui ipſum
benignè exceperat, & ad communionem ſuam apud Imperatorem Conſtantium accuſarant, t⸗
admilſerat. Id enim ipſe Julius ſatis apertè ſigni- quèòͤd Conſtantem Auguſtum adverſus fratrem .
ficat in epiſtola ad Orientales. Quæ igitur cauſa ſuis ſermonibus excitaviſſet, ait, ſe profectum te
eſſe potuit, quamobrem præſenti Athanaſio Alexandriâ, non ad Comitatum Conſtantis Au- 4
idem non præſtaret. Poſtremò, Athanaſius in guſti, ſed Romam iter feciſſe: cumque ſe, ſua-
que 1
1

en in Annales C. Baronii.

C 8 C. IV. que omnia Eccleſiæ illi commendaſſet, aſſiduum riæ ſcribit, Athanaſßium, cum poſt violentam § C. 1V.
An. Ch. 342. fuiſſe in Collectis & Conventibus Eccleſiaſticis. ordinationem Gregoru Romam ſe ad Julium An. Ch. 342:
Quarto deinde pòſt anno literis Conſtantis Au- Papam contuNer „cognità eausâ, à Julio reſti-
guſti Romà evocatum ſe eſſe Mediolanum. Sed tutum, & Alexandriam cum ejuſdem Julii lite-
Græca verba ipſius Athanaſii pag.67. Ppræſtat ap- ris reverſum eſſe: ac deinde paulò pòſt amotoô
ponere, quippe quæ ſententiam noſtram apertis Gregorio, & in ejus locum ſubſtituto Georgio;
confirmant: zραι νννe 9rαοαννα οες πde8 Romam iterum profugiſſe. Verùm tota illa 80-⸗
1, αWιαιπιναααι dρνρρον nραι. Xα 2 oy AX cratis, ac Sozomeni narratio mendis innumeris
iααε½ν ταdwωIιςι id eſt, Hæc quidem ſuſſiciunt ſcatet; quorum maximam partem Baronius ipſe,
pro demonſtratione . Jed tamen patere, quæſo ut ac Blondellus in libro de Primatu Papæ jamdu-=
totius profeæctionis meæ tibi rationem reddam, quös dum obſervarunt. Quare Socratis teſtimon lum
cognoſcas quàm temere me calumnientur adverſa- in rebus Athanaſii nullius ponderis eſt, quippe
rii. Subjicit deinde Athanaſius: Profelctus ſum qui pugnantia inter ſe dixerit, atque contraria.
Alexandrid, non ad caſtra fratris tui, aut alium Omiſſa igitur Socratis auctoritate, altera Ba- XII.
quempiam, ſed Romam duntaxat „&c. quæ ſu- ronii ratio excutienda. Sic igitur is ratiocinatur: Baronii fun-
periùs expoſui. Cuùm igitur teſtetur Athanaſius, Athanaſium quidem reverſum eſſe Rom Ale- Tamentum
ſe totius profectionis ac Peregrinationis ſuæ ra- xandriam anno CCCXIL. I, vel inſequentis ex- rereit ur.
tionem Conſtantio redditurum, ſi Romam bis ordio, ex eo quoque facilè poteſt colligi, quòd
veniſſet ab urbe Alexandria, certè id hoc loco conſtat tempore graſſationis Arianorum in Paron. anno
gein. U commemorare builet ne coram Principe ve- Alexandrinam Eccleſiam anno CCCXLII 34:I. n. xpIX.
ſand. ritatem ſciens occultal e videretur. Præterea in factæ, eum illic repertum fuilſe; quod ipſemet
Apologia 2. adverſus Arianos, ſemel ſe Romam

teſtatur in epiſtola ad Orthodoxos. Ex qua ma⸗
niteſté colligitur, Gregorium circa Paſchalis
feſti ſolennia Alexandrinam Eccleſiam occu-
paſſe, Athanaſium verò metu Arianorum in Ec-
cleſiam irruentium, clam ſe è medio ſubduxiſſe.
Quæ cùm anno CC CXLI geri non potuerint,
eò quòd Antiochena Synodus in qua Gregorius
Alexandrinæ urbis Epiſcopus eſt conſtitutus S&
cujus geſtis tanquam Alexandrinus Epiſcopus
ſubſcripſit, maximam Partem anni illius occu-
Paverit, ſequenti anno adſignentur necelſſe eſt.
Hæc eſt Baronii ratiocinatio. Verùm ad eam jam
anno ſuperiori numero XNXVI & ſequentibus

veniſſe ſcribit ad cauſam dicendam cùm Euſe-
biani à Julio poſtulaſſent, ut ad cauſam Athana-
ſii cognoſcendam Synodus Romæ congregare-
tur. De ſecunda autem profectione ne verbum
quidem extat in tota illa Apologia. Denique in
epiſtola ad Solitarios idem Athanaſius cuncta,
quæ ſibi contigerant 5 diligenter enarrans, unius
tantùm in urbem Romam profectionis ſuæ me-
minit, tunc ſcilicet cùm ad Synodum Romanam
. L Jalii Papæ literis accitus eſt. Poſt illam autem Sy-
. nodum ait, Epiſcopos „qui Concilio interfue-
4 rant, ea quæ in Synodo geſta erant, Conſtanti

— — —

. Auguſto per literas nuntiaſſe; cuncta item quæ reſpondimus, oſtendimuſque, illam Athanaſii
Alexandriæ perpetrata erant à Gregorio, eidem ad Orthodoxos epiſtolam ſcriptam eſſe poſt or-
. ſignificaſſe. Quòd ſi poſt Synodi Romanæ judi- dinationem Georgii, quæ anno CCC LVIcon-

cium Athanaſius Alexandriam reverſus fuiſſet,
atque illinc rurſus in urbem Romam rediiſſet,
d nunquam id hoc loco omiſiſſet Athanaſius. Hoc

tigit, non verôò poſt ordinationem Gregoriui, quæ
ad annum CC CXLI pertinet. Quare cùm
Baronii argumentatio falſo fundament

HP 2
enim ad ejus inſtitutum maximè faciebat „ ut tur, duplex ille Athanafii Romam aecelſus
is mala atque ærumnas & calamitates „ quas ab rejiciendus.
a- adverſariis ſuis perpeſſus fuerat, omnium oculis Damnatus in Synodo Antiochena Marcelluun XIII.
1, ſubjiceret. Ancyræ Epiſcopus Romam confugit. Seribir de WMarcehas
n⸗ X l. Huc accedit, quòd Athanaſius abſque con- eo Athanaſius in epiſtola ad Solitarios: Ille au- Andjrs E-
r⸗ lterum con- ſenſu & literis Imperatoris Conſtantii „ Romàâ tem Romam profælctus, ſeſe innog entæm docnis; quod / vpus in
ut FVisstnr. Alexandriam redire non potuit. Licuit quidem ipſemet Marcellus teſtatur in Fidei Formnula Datae
a- Athanaſio ,ut ſaluti ſuæ conſuleret & inimico- Romæ Julio primo oblata: Neæceſſarid Romam ſam aicit.
gn rum inſidias effugerer, relictà Alexandriâ Ro- mihi veniendum putavi, ut oog, qui contra me
ted mam navigare. Honeſta enim eſt quævis ratio ſeripſerunt. er ut cim advenißent , de duobus Baron anno
. expediendæ ſalutis. Sed Romà reverti Alexan- ilis à me convincerentur, um ilza ipſa falſa eſſe, 341. num. t.
m hher d Adriam ab alterius Principis ditione, idque poſt quæ in me ſoripſeorunt twum eos in Ppriſtino errore & ſeqq.

10. hanaſi dj⸗
n- nanal ln⸗

i- alf

biennii moram, id non licuit ſine mandato
. . „ 2 * 1 .
Principis. Certè poſt Serdicenſe Concilium, id
eſt, poſt Oecumenicam Synodum, quàâ Athana-

perſeverare, & indigna quædam adverſus Eccle-
has Dei, ac nos ipſos illarum Præßides eſſe machina-
X . . . .
tos. Sed cuùmo illi venire noluerint »tametſi Preshy-

— ſius innocens ad verſarii verò illius calumnia- teros ad ipſos miſeris ego verd anno integro ne
, tores & hæretici judicati ſunt, vix tandem auſus tribus menſibus Nomæ Sνoratus fuerim facien-
Vam guon un eſt erae. Alexandriam reverti; neque id dum mihi omnino cenſui ut antequam hint pro-
r en priùs fecit, quâm creberrimis Conſtantii literis Rciſcerer, meæ Fidei Profeſſionem tibi ſincerò
uun ſa 24 romiratunn evocatus fuiſſet. Sed & antea, atque ex animo, meaque mann perſeriptam offer-
nli cum poſt obitum Conſtantini Maximi ex Galli- rem, ut legitur apud Epiphanium hæreſi 72. Ex
Ro cano exilio in Æyptum reverſus eſt, trium Cæ- quibus, inquit Schelſtratius in Diſſert. 3. de ſacro
2 ſarum literis reſtitutus fuerat. Proinde ſi poſt Concilio Antiocheno cap. 3. docemur primò
, Synodum Romanam Athanaſius Alexandriam Marcellum, nonniſi poſt latam à Synodo An-
rediit, tunc quoque Conſtantii literis munitus tiochena ſententiam, iter Romanum arripuiſſeʒ;
n fuerit, neceſſe eſt. Cur ergo eas Conſtantii li- cùm ideo Romam eundum duxerit, ut rationem
o teras nuſquam memorat Athanaſius, qui reliquas redderet de eo quod Præſdes ipſorum Euſobiano-
ta ejuſdem Principis epiſtolas, ad ſuam cauſam Taum, utique in Synodo Antiochena congregati
ken ac reſtitutionem pertinentes, tam ambitiose, fuerant machinati. Secundo docemur illültn
un tamque diligenter apponere conſuevit. Fefellit Antiochiàâ diſceſſiſſe, antequam Legati Romani
. Baronium Socrates, qui in libro ſecundo Hiſto- Pontificis in eam urbem ad ventarent; aliàs enim
e Tom. . Q 2 non

*
.

460

5 E C. IV. non ſe Romam contuliſſet, ut Julium primum
An. Ch. 342. ad accuſatorum ſuorum evocatignem incitaret.

XIV.
Marcellus
innocens de-
eclaratur.

Tertiè Romam adventare debiiſſe, poſtquam
Julii primi Legati jam diſceſſerant. Licèt enim
Romam properarit Marcellus, ut Julium pri-
mum ad Euſebianorum evocationem incitaret,
nullibi tamen affirmat, ad ſuam inſtantiam
evocatos fuiſſe, quòd ante ſuum adventum Ja-
lius primus Presbyteros ſuos dimiſiſſet, Euſebium
cum ſociis evocaturos pro cauſa Athanaſii, quem
non minus, quàm Marcellum damnarant. Quar-
tòù, Marcellum Romam adventaſſe anno præce-
denti circa initium menlſis Julii, cujus rei teſtis
eſt Sozomenus lib.. Cap. S. ſcribens, quòd eodem
tempore, quo Athanaſius, Romam venerit, id eſt,
eodem anno. Nam Athanaſius Romæ moratus
fuerat integro anno cum dimidio, antequam
Synodus Romana congregaretur à Julio. Anno
uno cum tribus menſibus ibidem hæſerat Mar-
cellus, antequam hunc libellum Julio primo of-
ferret: obtulit autem in eadem illa Synodo Ro-
mana, ut conſtat, tum ex eo quèòd Marcellus fa-
teatur reditum ſuum inſtare, tum ex eo quòè d
roget in fine libelli, ut Julius eum inſerat ſuis
ad Epiſcopos literis, quæ literæ erant Synodicæ
Ronranæ ſub ſolius Julii nomine ad Orientales
ſcribendæ. Ex quibus conſtat, veriſimile eſſe,
uèd Marcellus anno ſuperiori circa initium
menſis Julii Romam advenerit, & Synodus Ro-
mana hoc anno circa autumnum celebrata
fuerit.
Scribit Marcellus in Formula Fidei de
evocatis Romam Euſebianis: Apparere non
voluerunt , chm demiſeris tu Presbyteros. Id
quod Julius primus graviter tulit in ſuis ad

Euſebianos literis, ubi eorum quoque tergi-

CCCXII

verſationes refellit, & inter alias querelam
de Marcello in communionem admilſo præ-
clarè in auctores retorquet. Dicit Athanaſius in
epiſtola ad Solitarios de Marcello : Ule autem
Fomam profectus ſeſe innocentem docuit. Enimve-
ro ubi julium primum adiit, ita cauſam ſuam
proponere novit, ut à Romano Epiſcopo non
communione privatus, ſed donatus fuerit. Do-
cebat enim, ſe orthodoxum fuiſſe, & olim in
Concilio Nicæno Fidem egregiè propugnaſſe;
quod ſæpius urget Julius primus: Marcelli enim
Fides, Confeſſioque Nicææ ſpectata eſt, cum Aria-
uis contradiceret. Deinde ſe non temere in com-
munionem ſuſcepiſſe Athanaſium & Marcellum
ſcribit Iulius primus, demonſtrari ex iis, quæ

Enſebiani falsò de Athanaſio ſcripſerant, ut &

idem ſuſpicari poſſet factum fuiſſe cum Mar-
cello, qui ſe orthodoxum fuiſſe docebat ex Ni-
cæno Concilio, & ſe adhuc eſſe profitebatur co-
ram omnibus. Deinde plurimos habebat, qui
verbis ſcriptiſque ejus innocentiam tuebantur.
Hæc enim ait Iulius primus, ſuffeciſſe ad com-
munionem impertiendam Marcello, donec Eu-
ſebiani Romam adventaſſent, ubi cummuni con-
lio res hæc cum Athanaſii cauſa erat pertra-
ctanda. Interea dum hæc Romæ fiebant, El-
pidius & Philoxenus, qui poſt initium anni
diſceſſerant, Antiochiam adventa-
runt, nec de Marcelli communione aliquid di-
cere potuerunt, cùm ipſum Romæ non vide-
rint. Tandem ad inſtantiam Euſebianorum Mar-
cefi Fides examinata, ipſeque innocens decla-
ratus. Integrum ejus Fidei libellum nobis ſerva-
vit Epiphanius laudatus. Verum eſt, exiſtimare
Baronium eam Fidei Profeſſionem non eſſe eam,

2

Critica Hiſtorico-Chronologica

quam Julius per omnia conſentientem eſſe tra-
dit Eccleſiæ Catholicæ, quòèòd licèt in ea multa
ad Arianorum opinionem confutandam repe-
riantur, tamen quod potiſſimm exigebatur à
profeſſore Catholico, nomen Conſubſtantialis
in ea non legatur. Sed ſilentium illud Marcello
minimè vitio vertendum; cùm nullus eum accu-
ſaret, quòd non crederet Conſubſtantialitatenz,
quam ſubſcripſerat, & defenderat in Concilio

§8 EC. 1v.

An. Ch. 342.

Nicæno, ſed tantùm ei imputaretur error con-

trarius, Sabellianorum nempe, & Pauli Samo-
ſateni.
A num. XLIII ad XLIX. Euſebius Ni-
comedienſis Epiſcopus hoc anno obiit. Socrates
enim narrans quæ paulè poſt mortem ejus acci-
dêre lib. 2. cap. 13. ait: Geſta ſunt hæc duobus Au-
guſtis Conſulibus: Conſtantio ſcilicet tertium &
Conſtante iterum. Quo quidem tempore Conſtans
Francos bello ſuperatos, ſocios ac fœderatos Po-
puli Romani effecit. Socrati ſuffragatut Idacius in
Faſtis, qui ſub hujus anni Conſulibus habet:
His Conſſ. vilti Franci à Conſtante Aug. ſeu paca-
ti. Tractus Hermogenes, qui ſcilicet miſſus fue-
rat à Conſtantio, ut Paulum, quem cives Con-
ſtantinopolitani poſt Euſebii mortem ad Sedem
ſuam revocarant, eâ ex civitate exturbaret. Porro
licèt Euſebius Nicomedienſis Arianorum partes
ſemper foverit, nihilominus pacem cum Julio
Romanæ urbis Epiſcopo, & communionem
cum Eccleſia Catholica ad obitum uſque reti-
nuit. Nam & ad Iulium Papam paulè ante mor-

tem literas pacificas miſit, & ab-eodem viciſſim

accepit, ut teſtatur Iulius in epiſtola ad Orien-
tales. Iulius certè in ea, quæ data eſt ad Epiſco-
pos omnes qui Antiochenæ Synodo interfue-
rant, tum Euſebium ipſum, tum reliquos, Fra-
tres delectiſſimos in titulo appellat, & in corpore
ejuſdem epiſtolæ, eoſdem non ſemel dilelctos no-
minat. Non itaque pro Hæretico eum Iulius ha-
buit. Scripta eſt autem hæc epiſtola hoc anno,
mortuuſque Euſebius paulò antequam ea in
Orientem perlata eſſet. Quare, ut jam Viris do-
tis obſervatum, ad obitum uſque in commu-
nione Eccleſiæ Romanæ perſeveravit. Eum Ma-

gaum Euſebium vocat non ſolum Philoſtorgius;

led etiam Euſebius Cæſarienſis in libro contra
Marcellum. Quæ malè ab Euſebio geſta recen-
ſet Baronius.
Poſt ejus mortem Paulus, ut diximus, à Con-
ſtantinopolitanis in Sedem reſtitutus, ab Euſe-
bianis verò Macedonius in Euſebii locum ſubro-
gatus. Quæ res ingentem tumultum in urbe regia
excitavit, recitatum à Socrate loco laudato. Her-
mogenis Magiſtri militum ab Imperatore miſſi,
ut Paulum expelleret, domus incenſa, ipſeque
pedibus tractus ac miſerè truncatus, in mare à
populo præcipitatus. De hac ingenti ſeditione
loquitur Libanius in Baſilico pag. 126. ubi teſta-
tur, Imperatorem Conſtantium, qui, audito eo
nuntio, Conſtantinopolim venit, admirabili ce-
leritate uſum eſſe in faciendo itinere, nec nives
atque imbres eum ab itinere deterruiſſe. Et ſontes
quidem ab illo caſtigatos eſſe dicit, neminem
tamen morte affectum; cùm Senatus urbis Con-
ſtantinopolitanæ pro reis apud ipſum interceſ-
ſiſſet.
Socrates citatus, quem ſecutus eſt Baronius,
Paulum, poſtquam & Sede dejectus eſt, Romam
veniſſe ſcribit. Verùm Valeſius in Obſervat. Ec-
cleſiaſt. in Socratem & Sozomenum lib. 2. cap.6.
jure merito ſuſpicatur, Paulum à Conſtantio re-
legatum

XV.
Obitus Euſes
dienſis.

Baron. num
XLIII=

XVI.
Orthodoxi
Paulum in
Sedem reſti=
Sssset.

Baron. num

XLIV &
ſeqq-.

XVIIL.
Paulus
Cpolitanus
Epiſcop. ree

legatur.

§ EC.
An. Ch)
Baron
xLVII
ſeh·

XVIII.
daerißcia
Centilium
Conſtantit
juſau abolita.
Baron, anno
446. num X.

Saa — „ —

◻ —

AXN Nẽbd —

8AC. N.
AChis

WV.
Obimubiſes
bü Nicont.
lienſt.

Baomnum
XuIII

I=⸗

n. XVI.
e. Ortlodns

§E C. IV. legatum eſſe Singaram, & aliquantò pòſt inde
An. Ch. 342. Emeſam eſſe translarum, metu ſcilicet Perſicæ
Baron. num. incurſionis. Poſtquam enim Athanaſius primum
ErVII & Pauli exilium, quod ſub Conſtantino Magno
Eg. contigit, memoravit, ait: keraum vero à Con-
ſtantino catenis ferreis vinbtus Singaram WMeſopo-
tavziæ deportatus eſt, at que mnde tranſtatus PEme-
Jam. Quòôd cùm tam diſertè affirmet Athanalſius,
non alio tempore id factum aſſignari poteſt,
quàm præſenti. Etenim ingens illa ſeditio in ur-
be Regia, & cædes Hermogenis Magiſtri mili-
. tum, & Pauli reſtitutio ſine Imperatoris con-
ſenſu facta, hunc commoviſſe videntur, ut
Paulum ferro vinctum in tam longinquum Exi-
lium amandaret. Ex quo tamen exilio non ita
multò pòſt Emeſam eum tranſtulit, ſive ut Con-
ſtantinopolitanis, qui Paulo imprimis ſtudebant,
gratificaretur, ſive Perſarum metu, qui Singa-
ris aſſiduè imminebant. Certè haud multò poſt
circa id caſtrum ingenti prælio Perſæ cum Ro-
manis conflixere. Ceterùm, Ariani ſeditionem,
de qua ſuprà cædeſque hominum in ea factas,
uni Paulo adſcribebant, ut teſtatur epiſtola Sy-
nodica pſeudo-Synodi Serdicenſis. Paulum ve-
r& Romam anno CCCXLLveniſſe, eo anno
diximus.

XVIII. Ad num. L. Conſtans anno præterito Gentili-
Sacrißcia tiam ſuperſtitionem & ſacrificiorum uſum abo-
deneil⸗er ſere cœpit, ut liquet ex Lege 2. Codicis Theo-
olze. doſiani De Paganis. In eo emplorum excidio

Baron. anno hoc tempore perrexit, non quidem iis deſtrui
346. num. x. juſſis, verùm uſu & ingrelſu eorum abolito .
ut liquet ex Lege 3. ejuſdem Codicis de Paganir,
quam Gothofredus in Commentafio huic anno
adſcribit, licèt Baronius eam anno CCCXLVI
datam exiſtimet, quòd in ea legatur: Dat. Ka-
lend. Novemb. Conſtantio IV, & Conſtante III
AA. Coſſ. Verùm corrigenda illa ſubſcriptio, re-
ponendumque, Conſtantio III & Conſtante
Coſ. id eſt, anno CCCXLII. Nam Catullinut,
cui hæc Lex inſcripta, Præfectus Urbi fuit annis
CCCXLII, CCCXLIII & CCCXLIV,
non autem anno CCCXLVI, ut liquet ex
libello de Præfectis Urbi. Ea Lex Conſtanti utpo-
te Romam tenenti tribuenda, non verò Conſtan-
tio, qui in Oriente imperabat. Conſtans itaque
Romæ omnem ſuperſtitionem ceſſare, ſacriſicia
aboleri, & per Præfecturam Urbis ſuperſtitio-
nem omnem, id eſt, aras & idola exſcindi vo-
luit; at non ædes ſeu ædificia ipſa Templorum
erui. Sanè de aris exciſis fidem quoque facit Ara

7
. laulump 1.
delem li

gi tulst.
er⸗

ll, Paron nunt
Ue xleN
e 4 ſeqr
one
ſta⸗
9 60
Ce
IVes
ltes
erh

s,

Aulus
nuin litant

Zer iſg.
96. legetct:
le⸗
cunn

Victoriæ in Senatu, ſeu Curia Urbis Romæ Con-
ſtantis imperio diruta: de quo queritur multò
pòſt Symmachus in Relatione ad Valentinia-
num, ſeu epiſt. 54. lib. 10. Nam de ea reſtituen-
da agens, & exempla in utramque partem Prin-
cipum colligens: Meritò, inquit, Divi Conſtan-
tis fadtum diu non ſtetit: omnia vobis exempla
vitanda ſunt, quæ mox remota didiciſtis. Quo lo-
co Symmachus Magnentii factum tacitè oppo-
nit, qui ut ſacrificia nocturna, ita & Aram
proculdubio Victoriæ reſtituerat. Noluit autem
Conſtans Templa extra muros Urbis, quæ plu-
rima fuere, dirui propter voluptatem Populi Ro-
mani ac lætitiam publicam: nempe quèd ex
nonnullis origo Ludorum exorta fuerit. Quam
rationem illuſtrat hic Lactantii locus, lib. 6.
cap. 20. Ludorum celebrationes Deorum feſta
Junt: ſiquidem ob nativitates eorum, vel TE M-
PLORIM NOVORMM DEDICATIONES
ſant conſtituti. Quæ omnia doctè à Gothofredo
Tom. I.

in Annales C. Baroni.

ut Simeones gladio feriatur. Dies igitur, quo San-

laudato obſervata, apud quem plura in eandem S £ C. I.
rem. Lex hæc Dekennaliorum Conſtantis indi- An. Ch. 3430
cium.

ANNOPIRIGDI GRECO-RO M A N 5836. Anno Urbis

Z 1096.
O 16. B. ) 2. P. 27. Mart. Indict. 1. Olymp. 280.
E HRISTI 3 43, 2n. 3. ſe-
J 3*U C 343 cundiem.
Jur II PAP 7. Baronium.
HZ Olymp. 2802
CONSTANTII & CoNSTANTIS 7. P mb:

Num. I ad X. Coſſ. AM. Mlæcius Memmius I.
Farius Placidus; & FlI. DPiſidins Romulus, Conſules.
ut ex duabus Inſcriptionibus Onuphrianis con-
ſtat.
Divus Antonius Abbas non hoc anno, ſed
ccCCXLI, d Sancto Paulo primo Eremita viſita-
tus. Hieronymus enim in Vita S. Pauli affirmat,
hunc anno ætatis centeſimo decimo tertio de-
mortuum, cùm Divus Antonius nohagenarius
eſſet. Quare cum D. Autoniu; anno Chriſti du-
centeſimo quinquageſimo primo natus ſit ,„no-
nageſimus ejus ætatis annus cum dnno Chriſti
CCCXII concurrit; ideoque Paulus eo anno ad
Deum migravit, vel initio anni cc cxII 1, ſi die
X V Ianuarii, quo colitur „ ſupremum diem
obierit. Chronologia quippe vitæ Divi Pauli
ex anno natali & emortuali S. Antonii pendet.
Porro Congregatio, quæ ejuſdem Sancti vVitæ ra-
tionem imitatur, quæque eum ſibi patronum
adoptavit, auctorem vel Præcipuum propagato-
rem agnoſcit Euſebium quemdam erigonienſom,
cui ſociiſque tradita fertur quædam pie vivendi
norma à Bartholomæo Ouinquen- Ecoleſienſi Epi-
ſcopo, anno circiter milleſimo ducenteſimo qua-
drageſimo primo. Dein Paulas Veſprinienſis in
Hungaria Antiſtes quaſdam eidem Ordini leges
ſcripſit, tumque primùm à S. Paulo Fremita

II.
§. Pausli pri
mi Eremita
obitus.

nomen illi impoſitum, ut tradit Bollandus tomo

t. Sanctorum menſis Tanuarii die 15. in Vita San-
Cti Pauli.
A num. X ad X VIII. Ho quidem anno 1110
perſecutio in Perſide adverſus Chriſtianos à Sa- Perſecutis
pore Perſarum Rege excitari cœpta, Hieronymo, Derßra.
Mariano Scoto & Theophane teſtibus; ſed mar-
tyrium Simeoni & ſociorum, nonniſi anno tre-
centeſimo quadrageſimo nono contigit. Sozo-
menus enim, qui eorum Acta ſcripſit, in lib. 2.
cap. 10. Uitbhazani martyrio relato, ait: Poſtri-
die ejus diei, qui erat dies ſoxius hebdomadJe „in
71 ante celebrem diem Reſurrectionis memorig
ſalutaris Chriſti Paſſionis recoli ſolet, deternit Kex,
cti Martyres occiſi, fuit feria ſexta hebdomadæ
Sanctæ in Paraſceve, excepto Uſthazano eunu-
cho, qui pridie in Cœna Domini interfectus
fuerat. Quare illorum martyrium incidit in diem
XXI Aprilis anni CCGXLIX, quo Paſcha
die XXIII Aprilis celebratum, quôve Con-
ſtantius Imperator bello Perſico illigatus, Ve-
teranorum filios ad militiam convocavit Se
menſe Aprili Antiochiæ conſtitit, ur ſubſcri ptio⸗=
nes Legum Codicis Theodoſiani oſtendunt.
Ex his liquet, Martyres, de quibus Baronius
anno ſequenti num. XIV & ſeqq. anno tantùm
trecenteſimo quinquageſimo pallos eſſe. Sozo-
mnchus enim cap. II. ait: Sequenti anno, e 1pſo
die, quo Paſſionis memoria celebrabatur , orude-
liſſimum edittum per aniverſam Perſarum ditio-
wem propohßium eſſe, & Aadam eunuchum per-

Q4 3 emtum,

. IV.
Alii Mar-
ryres in Pera

lide.

462
S . C. IV. emtum. Quæ Henſchenio die XXI Aprilis
An. Ch. 343. in Vita Sanctorum perſecutione Perſica occiſo-
rum, obſervata.
V. Hoc anno Conſtaus Imperator;, poſtquam ſu-
Expeditio periori Francos debellaſſet, in Britanniam & Gal-
Britannica, ia adverſus Scotos & Pictos trajecit ſæva hieme,
teſte Libanio in Baſilico: de quo bello à nobis
actum anno CCCXXXVII num. XII. Hinc,
ut obſervat Gothofredus in Chronologia Codi-
cis Theodoſiani, Lex ejuſdem Codicis 5. De ex-
traordinariis, dicitur VI Kal. Feb. dat. Bono-
niæ, Bononiæ nempe Galliarum, Jquæ antea
Geſoriacum dicta. Cangius in Conſtantinopoli Chri-
ſtiana, Labulà X I, Conſtantis Nummum pro lu-
cit, in cujus poſtica legitur: BoNONIA OWH Nsâ.
Viſitur triremis in mediis fluctibus, in cujus prora
Victoria dextrâà lauream, ſiniſtrà palmam tenens;
in medio navis Imperator galeatus, dextrâà haſtam,
ſiniſtrâ clypeum habens;in mediis fluctibus figu-
ra nuda. Qui Nummus ad hanc expeditionem ſi-
ne dubio referendus. De ea ſcripſerat Ammianus,
ut ipſemet teſtatur in lib. 27. Et quoniam cum
Conſtantis Principis altus componerem, motus ado-
leſcentis & ſeneſcentis Oceani, trattumque Bri-
tanniæ pro captu virium erxplanai, ad ea quæ di-
geſta ſunt ſemel, re volvi ſuperfluum duxi. Veruùm
priores Ammiani libri, in quibus de hoc bello
mentio erat, periere.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRECO- ROMAN £½ 5837.

Olymp.230, O7 AG. ) 3. P. I5. April. Indict. 2.

an. 4. JESICHRISTI 344.

JuriI PAP £ 8.

CoNSTANTII ET CONSTANTIS 8.

I. D num. I & ſeqq. Coſſ. Leontius, & Sa-
I1 Synodus Antiochena Arianorum, in qua pro-
Synodus An. lixa Fidei Formula promulgata, quæ ανε*α⁵α

tiochena. vulgè cognominatur, ante annum trecenteſi-

mum quadrageſimum quintum celebrata non
eſt. Athanaſius enim libro de Synodis pag. 97.
Baron. num. ait: Poſt hac quaſi iſtorum eos pœniteret, poſt
1& 1I. tpiennium rurſus Concilium partis ſuæ congregant.

Et Eudoxium, Martyrium, Macedonium Cili-

cem, & alios quoſdam una ocum illis mittunt in par-
tes Italiæ deferentes Pidem multis verbis conſori-
ptam. Idem habent Socrates lib. 2. cap. 19. &
Sozomenus lib. 3. cap. r1. Sed nec Athanaſius,
nec duo hi Hiſtorici dicunt Synodum colle-
ctam fuiſſe poſt triennium, quàm Antiochena
Synodus in Encæniis habita fuerat, ut eos Baro-
nius interpretatus eſt, ſed poſt triennium quâm
Narciſſus, Theodorus, Maris, & Marcus Are-
thuſanus novam Fidei Formulam, tanquam
Antiochiæ conditam ad Conſtantem Auguſtum
pertuliſſent. Nam capite præcedenti tam Socra-
tes, quàm Sozomenus, non de Antiochena Sy-
nodo in Encæniis, ſed de Legatione Narciſſi &
ſociorum ſermonem habent. Porro hæc Lega-
tio, ut ſuo loco dixi, anno trecenteſimo qua-
drageſimo ſecundo miſſa; ac præterea anno tre-
centeſimo quadrageſimo ſexto Eudoxius & con-
ſortes illam Fidei Formulam Mediolani Occi-
dentalibus in Concilio congregatis obtulerunt,
ut infrà oſtendam. Valeſius in Notis ad Socra-
tem hujus Concilii epocham obſervavit; ſed
præter hanc rationem, aliam adducit, quam

Critica Hiſtorico-Chronologica

prævalidam exiſtimat, quæ tamen futilis & S C. IV.
vana. Ait enim, locutionem hanc, poſt trien- Ap= h. 34 4.

nium, quâ utitur Athanaſius, ſeu iſtam, traaſa-

éto triennii ſpatio, quam Socrates & Sozome-
nus adhibent, quartum annum, non verò ter-
tium ſignificare, & tres annos elapſos jam eſſe,
denotare. Verùm Antiqui his, ſimilibusque
loquendi modis utrumque extremum annum,
etiam incompletum, aliquando exprimunt,
aliquando tres aut quatuor annos elapſos in-
telligunt, imèò aliquando quartum jam inchoa-
tum excludunt, ut pluribus exemplis paſſim in
hoc Opere relatis liquet. Ex circunſtantiis ita-
que, an de tribus, aut de quatuor annis integris,
aut incompletis Antiqui loquantur, dijudican-
dum.
Fidei Formulam in præfata Synodo Antio- III.
chena ſcriptam Legati Orientalium obtulerunt I aoa W
. . 3 . 1. eA!*
Occidentalibus Epiſcopis, ut tradunt Socrates anenſis.
lib. 2. cap. 20. & Sozomenus lib. 3. cap. II. Qui Baron. num.
quidem Occidentales Epiſcopi Mediolani con- v I.
gregati erant; quod neuter ex his Hiſtoricis
memorat, ſed quod ex mox dicendis manife-
ſtum fiet. Occidentis Epiſcopi eam Arianorum
expoſitionem ſulcipere recuſarunt, ut uterque
Hiſtoricus teſtatur, & petierunt ab Orientalibus
Legatis, ut ipſi priùs Arianam hærelim condem-

narent; qui id facere detrectantes, irati ex

Concilio diſceſſerunt, ut ſcribit Liberius in
epiſtola ad Conſtantium, ubi ait: Qre ℳ pax,
clementiſſime Imperator, nm ſint ex partibus ip⸗=
SRs quatuor Epiſcopi, Demophilus, Macedonius,
Eudoxius, Martyrius, qui ante annos octo cuns
apud Moedioläazm Arti ſententiam hæretigam
noluiſſent damnare, de Concilio iratis animis
exierunt. In Mediolanenſi Synodo Photini hæ-
reſis damnata; adverſus verò Marcellum nihil
pronuntiatum; propterea quòd in Synodo Ro-
mana anno CCCXLII celebrata, integer à

crimine hæreſeos fuerat judicatus. In Mediola-

nenſi etiam Synodo Urſacius & Valens, qui in
ſuſpicionem hæreſis Arianæ venerant, porrecto
libello, quo Arii & Photini perſidiam damna-
bant, ſuſcepti ſunt in communionem, ut do-
cet epiſtola Synodica Ariminenſis Concilii, &
teſtantur Urſacius & Valens in altero libello,
quem poſtea obtulerunt Romæ Julio Papæ:
em anathema dicimnus is, qui negant, Chri-
ſtum Deum eſſe, & Ellium Dei ab æterno, ſicut
per priorem libellum noſtrum, quem apud Me-
diolanum porreximus. Sed hæc accuratiùs diſ-
cutienda.
Hujus Mediolanenſis Synodi memoria in An- IV.
nalibus Baronii admodum obſcura, quo fa- Duæ dynodi
ctum, ut Viri eruditi ad eam illuſtrandam ma- Mediola-
gnam operam contulerint, Petavius nempe, g,nen e-
I ſtinguends.
Sirmondus & Petrus de Marca, peculiaribus ea “
de re Opuſculis editis. Annum, quo ea con-
gregata, deducuit communiter omnes ex lau-
datis Liberii verbis. Quare Baronius, quia Li- Baron. an.
berii epiſtolam anno GCCLIV Icriptam cre- XKSA
didit, annos octo, quorum in ea mentio, à
currenti inchoat, eoque hujus Concili memi-
nit. Papebrocius Tomo I. Sanctorum Menſis
Maii in Actis S. Athanaſii cap. I5. num. 164.
ex eadem epiſtola anno CCCLIV, ut ipſe
putat, ſcripta, deducit, Synodum Mediola-
nenſem habitam anno CC CXLV. Sirmon-
dus in Diatriba ſecunda de Photino, & Petrus
de Marca in Diatri ba de tempore Synodi Sirmien-
Iis Plenariæ, arbitrantur eam epiſtolam anno
CcCCLIV

§KG
AnC

V.
Frior 8
dus Meli
lanenſi¹
litatar.

—— ——,— — — — 04—

— „0

III.
Prior .
ut Medios
anenſe.
Baronenum.
VI.

—
QT

1J.
1. D Jmi
Meliola
eet Gi⸗
e, fitguenin
ea
⸗

te & ſeg
1

2

n⸗
nſis

in Annales C. Baronij.

SEC. IV. CCCLIV datam, & Concilium Mediolanen-
An. Ch. 344, ſe anno CCCXLVI congregatum. Petavius
in Diſſert. de Photino Heretico, juſque damna-
tione autumat, eam epiſtolam ſeriptam, ante-

quam Liberius in exilium mitteretur, ideoque

anno CCCLV. Quare, inquit, octavus annus
ante eam epiſtolam eſt annus Chriſti ccCXLVII,
ut Sardicenſem Synodum brevi intervallo Me-
diolanenſis ſecuta ſit. Denique Valefſius in
Notis ad lib. 3. Sozomeni cap. 23. putat, epiſto-
lam exaratam anno CCCLVI, & mendoſum
eſſe locum laudatum, legendumque, ante annos
novem, non verò, ante annos olto. At càùm ea
Liberii epiſtola anno CCCLIV, ut tunc vi-
debimus, data ſit, & locus citatus correctione
non egeat, liquet, alterutrum ex duobus di-
cendum, aut anno CCCXLVI, vel CCCXLVII,
Mediolanenſe Concilium fuiſſe coactum, aut
duas Synodos Mediolanenſes diſtinguendas, qua-
rum altera anno c c cx LIVI celebrata fuerit, &
de ea loquatur Liberius in ſua epiſtola; altera
veròè anno cccCXLVII, & fu ea Photinus
damnatus fuerit, de qua tamen minime intelli-
genda ſint verba Liberii: quæ ſententia Peiri
de Marca fuit. M
vV. Profectò non video rem aliter ſe habere po-
Prior So- tuiſſe. Sozomenus enim lib. 3. Cap. II. ubi de
W e Fidei Formula in Concilio Antiocheno anno
plicatur. CCCXLV celebrato ſcripta locutus eſt, ait:
Hanc porro Expoſitionem, cum Endorxius E Piſco-
pus Germaniciæ, & Martprius ac Macedonius
detuliſſent, Occidentis Sacerdotes ſuſcipere nolue-
runt. Decretis enim Synodi Nicænæ ſe contentos
eſſe dicebant, nec praterea quidquam curioßines
eſſe inquirendum. Cumque Conſtans Auguſtus id
beneficii loco a fratre ſuo poſtulaſſet, at Athana-
ſium in Sedem ſuam reſtitueret, ne tamen lite-
ris ſuis quidquam proficeret, obſiſtentibus ſoilicet
hareticæ factionis hominibus: Athanaſius verò ac
Paulus Conſtantem adeuntes, Synodum fieri fla-
itarent, tanquam idcirco inſidiis appetiti, ut
reltæ Fidei doctrina ſubverteretur: ex communi
conſenſu utriuſqque Imperatoris placuit, at tam
Orientis, quàm Occidentis partium Epiſeopi,
conſtituto die Serdicam convenirent. Idem ſcri-
bit Socrates lib. 2. cap. 20. Cùm itaque Conci-

lium Serdicenſe anno CCCXLVII coactum

fuerit, manifeſtum eſt, Occidentales Epiſcopos,
qui eam Fidei Formulam, quæ uται⁰αα vulgè
cognominatur, ab Orientalibus propoſitam
admittere noluere, Mediolani congregatos fuiſ-
ſe anno CCCXLVI, cùm, ut infrâ viſuri ſu-
mus, poſt Concilium Serdicenſe Epiſcopi Oc-
cidentales rurſus Mediolani coadunati fuerint
ad Photinum damnandum. Nec dici poteſt, in
uno eodemque Mediolanenſi Concilio, &
Formulam illam Fidei recitatam, & Photinum
damnatum; cùm Synodus, in qua hic Hæreſiar-
cha ab Eccleſia ejectus, Serdicenſem conſecu-

ta ſit; quæ verò eam Confeſſionem Fidei „ ut

Athanaſius vocat, ſuſcipere noluit, eandem
Serdicenſem præceſſerit, ut ex citatis Sozo-
meni & Socratis verbis colligere eſt. Neque
cauſa aliqua erat; cur Eudoxius, aliique Legati
tamdiu differrent ad Occidentales accedere,
Præſertim cùm poſt Synodum Serdicenſem, in
qua Fides Orthodoxa ſtabilita, eorum petitio

abſurda viſa fuiſſet. Hæc itaque Liberii Pa-

Ppæ verba de priori Synodo Mediolanenſi intel-
ligenda: Quaæ eſt pax, clementiſſime Imperator,
c.

1

Sirmondus in Diatriba ſecunda eamen con- § E C. I V.
tinente Diſſertationis, quam de Photino Hæ- An. Ch 314.
retico, ejuſque damnatione Petavius in lucem VI
dedit, jure merito miratur, Peravium ſibi in As ad vey
animum inducere potuiſſe, in Synodo Me- Tn ene. ehe⸗
diolanenſi, quæ anno CCCXLVII poſt Sar- iius “
dicenſem habita fuerit, Arianæ ſectæ quatuor ti.
Epiſcopos, Demophilum, Macedonium, Eu-
doxium & Martyrium interfuiſſe „ Ariique
perfidiam damnare noluiſſe z cum illi Epiſco-
Pi alii non ſint, qudm quorum ſubſcriptiones
in Sardicenſi Arianorum Synodica leguntur,
Demophili à Beroë, Macedonii 4 Mopſueſtia,
“ Eudoxii à Germanicia. Quèd ſi hos ipſos,
" inquit Sirmondus, eſſe non negabit, edicat;
* ſi poteſt, undenam tanta iſtorum tam repen-
* tina mutatio, ut qui proximè apud Sardicam;
* ne cum Catholicis coirent, ſeceſſionem fugã
* fecerant, iidem nunc eoſdem „ut eorum
* Concilio interſint, Mediolanum uſque con-
* ſectentur; Si edicere non poteſt, incredibilia
*& falſa hæc eſſe confiteatur. Habet tamen
* unde vera eſſe confirmet , Liberii Papæ ad
„Conſtantium epiſtola, in qua narrat, octavo
* antè anno quàm ſcriberet, hoc eſt „Uut ipſe
* ratiocinatur, anno ipſo Synodi Sardicenſis
* CCCXLVII, Epiſcopos iſtos, cm ad Me-
* diolanum Arii ſententiam hæreticam noluiſ-
* ſent damnare, de Concilio iratis animis exiiſ-=
* ſe. De hac ergo nos epiſtola quid ſtatue-
“*mus? Errare hic etiam illum & falio niti
* principio, qui ſcriptam ponat anno c1 V;
* cùm anno ſuperiori ſcriptam non vanis argu⸗
*mentis evicerit Baronius „ tum cùm indicta
*Synodus nondum erat, cujus impetrandæ
“*gratiâ, Legati cum epiſtola mittebantur, ur
* cùm in Galliis adhuc ageret Conſtantius,;
* quem inde poſtea in Italiam ſub exitum an⸗
* ni cccCLIV ad hiberna deſcendiſſe auctor
* eſt Ammianus Marcellinus, proinde hunc ve-=
*rum & legitimum eſſe annum epiſtolæ Libe-
*rianæ. Ad hos ergo annos octo, quos nume-
* rat Liberius, ſi regrediare, Conventus occur-
"*ret Mediolanenſis, non quo anno ſtatuebat
* Diſſertatio, ſed anteriore cCcCcxILVI z ac
tum plana & liquida fluent omnia. Nam &
* Enudoxium, collegaſque Epiſcopos, qui ab
*Orientalibus Legati, ut Socrates & Sozome-
* nus tradunt, uεανο illam Fidei Formulam
* in Italiam attulerant, Mediolani tunc adfuiſſe
* nihil erit abſurdi. Et cum Athanaſium eo-
*dem quoque anno Mediolanum Româ Con-
* ſtantis Principis accitu veniſſe, atque inde in
* Gallias profectum Sardicam ad Synodum unà
*cum Hoſio contendiſſe Athanaſii ipſius ad
*Conſtantium Apologiâ pag. 526, demonſtret,
* liquet profectò, Mediolanenſem iſtum qui
* fuit Epiſcoporum, Conventum, de quo ſcri-
* bit Liberius, Sardicenſi, contra quàm amico
* noſtro viſum eſt, non ſucceſſiſſe, ſed anteceſſiſ-
* ſe. Ita rectè Sirmondus.
Duæ itaque Synodi Mediolanenſes quas VII.
Petavius malè in unam confundit, omnino di- E“ Saodus
ſtinguendæ; cùm præter allatum argumentum, e
verba quæ leguntur in libello quem Urſacius &
Valens obtulerunt Julio Papæ Romæ, de Con-
cilio Mediolanenſi poſt Serdicenſe celebrato,“
neceſſariò intelligenda ſint: kem anathema di-
cimus iis, qui negant Chriſtum Deum eſſe, & Fi-
lium Dei ab aterno, ſicut per priorem libellum no-
Rrum, quem apud Mediolanum porreximus, &&

Q 4 nung

464
5. C. IV. nuno & ſemper anathematizxaſſe, ac manu noſtra,
An. ch. 45. quà ſeripfimus, profitemur. Certé Athanaſius in
340. Apologetico ad Conſtantium ait, Quarto anno
ſcilicet, ex quo Romam venerat, à Conſtante
Auguſto Mediolanum ſe aceitum fuiſſe, additque:
Comperiebam autem quoſdam Epiſcopos, qui e
profæcti erant precibus ab eo (nempe Conſtante)
nt tuæ pietati de Synodo facienda ſeriberet. Anno
itaque C c CxLVI quidam E iſcopi Mediolani
erant, quos licèt Athanaſius Synodum cele-
praſſe non dicat, veroſimile tamen eſt, eoſdem
poſt Athanaſii diſceſſum in Synodo coactos, præ-
fatam Arianorum Confeſſionem in Concilio
Antiocheno conſcriptam ſuſcipere noluiſſe.
Hæc magis conſtabunt, cùm de altero Medio-
lanenſi Concilio ſermo erit.

Anno Urbis ANNO PERIODI G R Co-RoMANÆE 5838.

6lymp. 281. 18. F. 4. P. 7. April. Indict. 3.
JEsu CRHRISTI 345.
JurII PAPF 9.
CoNSTANTII ET CONSTANTIS 9.
1. D num. I. Coſſ. Amantius & Albinus.
Conſules. Prælium à Romanis cum Perſis geſtum

1I. haud procul Nilibi apud Singaram ad præſen-
Arder ve leem tem annum pertinet. Julianus enim in Orat. I.
Perſicum. „ .
diſertè ſeribit, Magnentii tyrannidem in Gallia
ſexto fermè poſt hoc prælium anno exortam eſ-
ſe. Narrato enim illo prælio, quod Barbarorum
ſucceſſum maximum appellat, ait: Exeunte jam
hieme, ſexto circiter anno poſt bellum illud, de
quo paulo autò dixi, nuntiatum eſt, Galliam und
cum Tyranno defeciſſe. Magnentius autem anno
cCCI Imperium in Gallia invaſit. Quare Ida-
cius in Taſtis & Hieronymus in Chronico præ-
lium illud perperam differunt ad annum
c σιτm * III. Valeſius in Notis ad lib. 18. Am-
miani exiſtimat, loco, ααα roοο id eſt, ſexto
circiter anno, legendum eſſe, resrèr, ideſt, ter-
tio. Sed id alio argumento non probat, quàm
auctoritate Idacii, qui in temporibus conſi-
. gnandis non rarò errat.
111. Celebrata hoc anno Synodus Antiochena, in
Synodus An- qua prolixa Fidei Formula edita, & ad Epiſco-
iochena. pos Occidentis tranſmiſſa, ut anno præcedenti
demonſtravimus.

Anno Urbis ANNo PER IODI -GRCO-ROMAN Æ 5839.

Olymp. 2 8k. O 19. E. O 5. P. 25. Mart. Indict. 4.
n. 2. JESuI CHRISTI 346.
JurII PAF 10.
CoNSTANTII ETI CONSTANTIS IoO.-
1. D num. I & ſeqq. Coſſ. Conſtantius Aug.
Conſules. IV, & Conſtans Aug. III, ut Auctor Chro-

nici Alexandrini, & Faſti Græci Theonis diſer-
t& habent; ſicuti & Idacius in Faſtis.
II. Sumtus ab utroque Imperatore Conſulatus
Decennalia juxta ſecundam Conſulatuum Cæſareotum re-
uatriuſque gulam: Imperii enim Auguſtei tam Conſtantii
Aup iſti. quàm Conſtantis Decennalia in hunc annum in-
cidunt.

Templa Lex 4. Codicis Theodoſiani De Paganis, Juæ

Critica Hiſtorico-Chronologica

directa eſt ad Taurum P. E. P. & dicitur dat. 8 £ C. IV.
Conſtantio I & Conſtante 11 AA. Conſſ. ad hunc An-Ch. 346.

GCGentilium

annum non pertinet, cùm Taurus anno tantum
Cc Hτù.ÜJ II Præfectus Prætorio Italiæ eſſe cœ-
perit. Corrigenda itaque ſubſcriptio, & loco
Conſtantio VI & Conſtante II Ad. Conſſ. legen-
dum, Conſtantio VI & Conſtante I1. Conſſ. qui
Conſulatus in annum ccC CLIII incidit. Sed
Conſtans ille alius non eſt, quàm Conſtans Ca-
ſar, ut ſuo loco videbimus. Ea Lege Lempla
Gentilium ubique claudi, eorumque aditus
omnibus præcludi jubentur, & ſacrificia inter-
dicuntur, ſed non per totum Imperium Roma-
num; cùm hæc Conſtitutio ad Tautum Præfe-
Rum Prætorio Italiæ inſcripta fuerit. Templa
Gentilium ut à Conſtantino Magno, ita & à fi-
liis ejus occluſa fuiſſe, præter Theodoretum
lib. 5. cap. 20. teſtatur quoque Sozomenus lib.z.
cap. 16. ubi ad hanc Legem ſine dubio reſpicit.
Quin imò & everſa ab eo Templa nonnulla Li-
banius oſtendit Orat. funebri in Julianum pag.
253. & Orat. vo²να ieονν, ubi addit, magno
labore conſtitiſſe hæc Templorum excidia, pro-
pter eorum inſignem ſtructuram. Item donata
ab eo Templa Palatinis Aulicis. Cùm itaque
ſacrificia jam prohibita, Templaque occludi
juſſa fuiſſent, tamen, quod Lex indicat, Judi-
cum conniventiàâ, & Templa alicubi adhuc pa-
tebant, & ſacrificia quædam clam agitaban-
tur, atque ita perditis quibuſdam delinquendi
occaſio, id eſt, de fine Principis Magos con-
ſulendi, patebat: à quibus injuriis ſeſe va-
riis ſubinde Legibus vindicare neceſſe habuit
Conſtantius; cujus hæc Lex eſt, ut videre eſt in
Commentario Gothofredi ad eam Legem, ex
uo hæc exſcripſimus. Porro Lex 3. Codicis
Theodoſiani De Paganis, quam hoc anno reci-
tat Baronius, data eſt anno cCocXLII, ut ibi-
dem explicavimus.
Celebratum hoc anno primum Concilium
Mediolanenſe, de quo fusè anno cCCcXLIV egi.
Ac paulò poſt Concilium Sardicenſe in annum
ſequentem indictum, non quidem à Julio Pa-
pa, ut Baronius & Chriſtianus Lupus exiſtima-
runt, ſed ab utroque Imperatore; quod ex
Athanaſio in Apologia 2. manifeſtè patet. Ilbi,
recitatâ Julii Papæ ad Euſebianos epiſtolâ, ait:
Hec, cum Romaæ synodus per Julium Komanum
Epiſcopum ſeripſiſet, improba iterum audacia En-
ſebiani in Eccleſis perturbandis, inſidiiſque ten-
dendis ufi ſunt; quod cùm reſcitum eſſet à religio-
ſiſſimis Imperatoribus Conſtantio & Conſtante, juſſi
ſunt Epiſcopi Orientis E&& Occidentis Serdicam
convenire. Præterea in epiſtola ad Solitarios:
Miſſe igitur literæ à Conſtante ad fratrem ſaum
Conſtantium, ibique de amborum ſententia pla-
cuit ut Synodus celebraretur. Imèò in epiſtola Sy-
nodica ad omnes Epiſcopos id teſtantur Pattes
Sardicenſes; Quapropter cooperante Dei gratia,
ipſi quoque religioßiſimi Principes nos eX diverſis
Provinciis & civitatibus in unum convocarunt;
cupientes ut ſancta Gnodus in Sardorum ivita-
tem conveniret, quò omnis controverſia præcide-
retur, &s cjecto quidquid pravæ Fidei eſſet, ſola
in Chriſtum pietas ab omnibus retineretur. Ve-
nerunt quoque ex Oriente Epiſéopi, ad id &
ipſi inſtigati à religiofiſimis Imperatoribus.

Idem teſtantur Socrates lib. 2. cap. 16. 8020-

menus lib. 3. cap. 10. Theodoretus lib. 2. cap. 5.
Sulpicius Severus lib. 2. & Nicephorus lib. 9.

Cap. I2.
Nec

occludi juſſa-

Baron. num.
X Te,

IvV.
Synodus Sar-
dicenſis 45

6ta.

—

840
4An. h

Zwlui
ife
N.

VL.
Odneilium
Cilanenſt,

Deron mun,

XII.

C. IV.,
Cru.
tilium
di juſe.

Dh.hum.

IV.
Synodus af-
dienſt 4
lmyp. indi⸗

.

N
⸗
⸗
ſes

ni0 refelli-

in Annales C. Baronij.

58 ½ C. IV. Nec Baronii rationes aliquod robur habent.
An. Ch. 346. Ait primò, Sozomenum lib. 3. cap. 9. indicare,
„ V: hanc Synodum à Julio Papa convocatam, dum
Baron:2 opr. inquit: At cum literis apud Epiſoopos Orientis
zur, de rebus propter quas ſoripſiſſet, nihil proficeret,
cauſaim Athanaſwii & Pauli ad Conſtantem retulit,
qui quidem dedit literas ad fratrem Conſtantin m,
Gc. Verum teſtimonium illud tantm probat,
Julium cauſam Athanaſii & Pauli Conſtanti
Imperatori commendaſſe, ut apud fratrem Con-
ſtantium pro utriuſque in Sede ſua reſtitutio-
ne ageret: vel rogaſſe Imperatorem, ut ipſe
cum Conſtantio ſacra juſſione Concilium indi-
ceret. Ait ſecundò Baronius, Socratem lib. 2.
cap. 20. ſcribere, quoſdam Epiſeopos Orientales
Sardicam non conveniſſe propter corporis infermi-
tatem. alios temporis præſtituti cauſatos anguſtiam,
culpamque illius rei in qulium Epiſoopum Roma-
num contuliſſe. Quæ quærimonia ſupponit Ju-
lium Epiſcopos ad certum diem vocaſſe ad
Concilium. At Valeſius in Notis ad illum So-
cratis locum jam obſervavit, falli hunc Hiſto-
ricum, qui ad Serdicenſem Synodum retulerit
ea quæ ad Romanam pertinebant. Nam, cùnm
Julius Orientales Epiſcopos Romam ad Syno-
dum evocaſſet, ut Athanaſii cauſa ibi cognoſce-
retur, Orientales eò venite recuſarunt, inter alias
cauſas anguſtiam præſtituti temporis prætexen-
tes, ut docet Julius Papa in epiſtola ad eoſdem
Orientales apud Athanaſium pag.744. Certè quæ
ſequuntur apud Socratem: Cam tamen ab eo
tempore, quo Synodus indiéta fuerat, & quo
Athanaſius Synodi conceſſam expectans Romaæ com-
morabatur, anni & ſeæx menſium ſpatium interceſ-
ſiſet, manifeſtè confirmant id quod dixi. Atha-
naſius enim Julii literis evocatus, Romam cùm
veniſſet, annum integrum & ſex menſes in Urbe
permanſit, adverſarios & Synodum, quæ Romæ
indicta fuerat, opperiens. Teſtatur id Julius in
epiſtola ſuprà memorata pag. 748. Præter hæc
omnia annum totum & entegros ſex menſes apud
vuoYos haſit veſtvam præſentiamz expeltans.
VL Sirmondus in Notis ad Concilium Colonien-
Cencilium ſe dicit, illud celebratum fuiſſe anno cccCxXEV;
Cotonienſi. nec abſurdum videri debere; quòd Euphrata,
Baron. num. præſertim ſi reſipuerit, ad Legationem fuerit
EII. poſtea delectus, aut ſi adhuc in errore verlabatur,
alias tamen ob cauſas, neceſſaria ejus hac in re
viſa fuerit opera. Cointius in Annalibus Fran-
corum anno cccCLV num. XIII, exiſtimans,
temporis notam huic Concilio præfixam, men-
doſam eſſe, ſcribit, aliam ſubſtituendam, quæ
anno Chriſti circiter trecenteſimo quinquageſi-
mo ſecundo conveniat. Sed, ut rectè obſervat
Henſchenius die XIII Maii in illuſtratione Vi-
tæ S. Servatii Trajecti ad Moſam Epiſcopi, qui
huic Synodo interfuit, ea à currenti anno re-
moveri non poteſt; cùm Sanctus Maximinus
Trevirenſis Epiſcopus, qui ei præfuit, anno
trecenteſimo quadrageſimo nono obierit. Ait ita-
que Henſchenius, ab imperito Librario nomen
Epiſcopi in hoc Concilio damnati longeè à vero
deformatum, aut Euphratem ſanctiſſimum Præ-
ſulem, quem Epiſcopo Hæretico ejuſdem no-
minis ſucceſſiſſe credendum, pro nomine Eu-
praxii, Euphraſii, aut alio ſimili perperam ſcri-
ptum eſſe. Celebratum anno ſequenti Conci-
lium Sardicenſe, ad quod profectus Euphrates
Epiſcopus Coloniæ Agrippinæ in locum pſeu-
do - Epiſcopi ordinatus, tum alii plerique
Epiſcopi, qui fuerant in Concilio Agrippinen-

465
ſi, per quos potuit Concilio inneteſcere hære- §. C. IV.
ſis Photiniana, quam ibi detectam eſſe auctor eſt An. Ch347.
Epiphanius hæreſi 72. Eledi fuerunt à Concilio
duo Epiſcopi, Vincentins Capuanus, & Enphra-
tes Colonienſis, ut viri eximid ſanctitate & do-=
ctrinà præœclariſſimà, quos ad Conſtantium
Imp. deſtinatos Athanaſius in epiſtolâ ad Soli-
tarios deſcribit. Ita ratiocinatur Henſchenius-⸗
At cùùm in diverſis Epiſcoporum Catalogis duos
ejuſdem nominis Epiſcopos eandem Eccleſiam
ſueceſſivè Epius rexiſſe legere ſit, exiſtimo, tam
Epiſcopum in Concilio Colonienſi depoſitum,
quàm Epiſcopum in ejus locum ſubrogatum,
Fuphratam, ſeu Euphratem vocatum fuiſſe, per-
peramque ſecundum, ſeu Orthodoxum, cum
priori qui Hæreticus fuit, confundi; ideoque
rejiciendum, quod conjicit Cointius, poſt eam
nempe Legationem, Euphratam à Fide defeciſ-
ſe. Quod verò de Photino Henſchenius ex Epi⸗=
phanio dicit, infra refutabitur.

ANNO PERIODI GRACGO-ROMAN £ 5840. Anno Urbis

. . II .
O 20. D. ) 6. P. 6. April. Indid y. Olymp. 281.
. an. z. .
Jz su CHRISII 347. ſecundum
JurII PAP II. Baroninm
Olymp. 281

CONSTANTII ET C'O)vsNNSTANTIS II.
D num. I. Coſſ. Euſebius, & KRufinur. I.
Quindecennalia Imperii Cæſarei Con- Coſ-. &α
ſtantis, quorum manifeſtum indicium Synodus Vurpdecen-
Sardicenſis ad Athanaſium & Paulum in Sedes e l
ſuas reſtituendos à Conſtante Imperatore petita, H
& conſentiente Conſtamio Orientis Imperato-=
re celebrata. Annis enim hujuſmodi ſolenniis
deſtinatis exules de more relaxatos, ac Religio-=
ni conſultum mille exemplis liquet. S

A num. XVIII ad XLIII. Cum ab- II.

ſolutus per Synodum Serdicenſem Marcellus Marcellus

Ancyræ Epiſcopus fuerit, non levis difficultas AsehrDs
oritur de Auctoritate Antiocheni Concilii, S a
quod eum damnavit, ejuſque hæreſim ana- Paſus.
themati ſubjecit. Angetur difficultas ex Atha-
naſio in epiſtola ad Solitarios, in qua ait: De
Marcello autem Epiſcopo Galatiæ, ſupervacuum
Jfuerit fortaſſe mentionem facere, cum nulli non
conſtet, Euſebianos ab eo de hareſi reprehenſos,
hareſeos recriminationem pro talione illi viciſſien
impegiſſe ſenemque hominem in exilium ejeciſſe.
Ile autem Romam profettus ſe ſe innocentem
docuit, & ut juſſus ab illis fuerat, ſeripto ſuam
Eidem, quam Sardica Sypnodus amplexa eſt, edi-
dit. Scripſit hanc epiſtolam poſt Sardicenſe Con-
cilium Athanaſius, & quantumvis Antiochiæ
damnatus fuiſſet Marcellus, id nonniſi Euſe-
bianorum dolo adſcribere videtur, innuens &
Romani & Sardicenſis Concilii Auctoritatem
prævalere. Idem in epiſtola ad Orientales Antio-
chiæ adhuc congregatos ſcribit Julius primus;
refertque, edito per ipſum Fidei libello, ne-
minem non percipere, eum nihil à veritate
profiteri alienum, ſed eadem cum pietate, quâ
Eccleſia, de Domino ac Salvatore noſt ro ſen-
tire. Quod Julius primus ex Fidei libello,
hoc ipſe Marcellus probare contendit in eo-
dem à ſe edito. Ex cujus teſtimonio cum Atha-
naſii & Julii teſtimoniis conjuncto, coneludunt
aliqui Viri doctiſſimi, Marcellum integerrimæ
Fidei Epiſcopum fuiſſe, & in ejus abſolutione
Synodum

466 Critica Hiſtorico-Chronologica

SEC. IV. Synodum Sardicenſem non erraſſe. Præterea
An. Ch. 347. Sanctus Epiphanius hæreſi 72. narrat, olim gra-
vem ortam controverſiam de mente Marcelli:
A nonnullis eo nomine inceſſitur, quaſi ad Sabel-
lianorum cavillationes partim adhaſerit; verum
alii eidem patrocinantes verum id eſſe negant,
contrario verò præclarè illum vixiſſe, ac recte
ſenſiſſe confirmant. Unde magna de eo controver-
ſia conflata eſt. Scribit hæc Epiphanius duobus
poſt Marcelli obitum annis. Ex quibus appa-
ret, tunc diſputatum fuiſſe de hæreſi Marcelli,
quæ nonniſi poſt multos annos poſtea innotuit,
ut obſervat Schelſtratius in Diſſert. 3. de ſacro
Concilio Antiocheno cap. 5. ex quo ſequentia
ervyxſfſcribemus.
III. Marcello recenter per Sardicenſe Concilium
Marcellus abſoluto, & Sedi ſuæ reſtituto, magis exaſpera-
Hareticus à ta Euſebianorum factio, eodem tempore Phi-
D. Athana- lippopoli congregata voluit Orbi univerſo oſten-
Ho creditus: qere, ſubdolis Marcelli fraudibus in facto erra-
tum eſſe. Plures abſoluti erant in ſacroſancto
Baron.num. Sardicenſi Concilio, quos omnes factio Aria-
20. & ſeqq. na inſectabatur, quéſque in ſua Synodica enu-
X ſeda. *VI merat. Licèt verò cauſam Aſelepæ Gazæ, Pauli
Conſtantinopoleos, & Athanaſii Alexandriæ
Epiſcoporum ibidem pertractet, omnium ta-
men primè exaggerat cauſam Marcelli Ancyra-
ni, quia in ea ſe putabat maximè fundatam.
Affert, ipſum in Concilio Conſtantinopolitano
damnatum fuiſſe etiam ab illis, qui eum nunc
admittebant, adduntque, tunc apud Orienta-
les omnes habitum fuiſſe ut Hæreticum. Id ubi-
que ſpargebant Euſebiani, ut ad omnium Ca-
tholicorum aures perveniret; quod adegit Epi-
phanium ad exquirendam Divi Athanaſii de
Marcello mentem: De quo, inquit Epiphanius
hæreſi 72. chm aliquando beatum Papam Atha-
naſium interrogaſſem, cujuſmodi eum fuiſſe arbi-
traretur, ille neque purgavit hominem, néque ve-
rò aſperils notavit: ſed leniter arridens, non mul-
thm ab improbitate abhorruiſſe ſignificavit, & in
eorum loco, qui ſe purgaſſent, habuit. Quibus ex
verbis colligere licer, jam tum Athanaſium
non ampliùs habuiſſe Marcellum tanquam ab
omni hæreſeos macula alienum, neque purgavit
hominem, inquit Epiphanius, cùm tamen pur-
gare debuiſſet juxta Julii primi & Sardicenſis
Concilii ſententiam, ſi nullus tunc ſcrupulus
fuiſſet, ne circumveniretur. Quèd poſtea ipſe
Athanaſius Marcellum habuerit ut Hæreticum,
docet Hilarius Pictavienſis in Fragmentis, dum
de Sirmienſi Synodo agit: Photinus Hareticus
deprehenſus, nec tunc quidem per factionem po-
puli potuit ex Epiſcopatu amoveri, Jed Athana-
ſius Marcellum, qui poſt recitationem libri, quem
ſeriptum ediderat, ſententiâ Synodi Sardicenſis
Epiſcopatui erat redditus, ubi quaædam alia nova
miſoere ſentit, & ambiguis prædicationibus ejus,
in quam Photinus erupit, doctrinæ viam quære-
re, à communione ſua ſeparat: anteriore tempore
quàm Photinus arguitur, præventam judicio me-
ditationem corruptæ voluntatis oſtendens, & non
ex libri editione condemnans. Et infrà: Negata
ſibi ab Athanaſio communione, ingreſſu ſeſe Ec-
cleſie Marcellus abſtinuit; quod & teſtatur Sul-
Icius lib. 2. Hiſtoriæ ſuæ.
IV. Euſebiani, poſt damnatum ab Athanaſio
Marcellus ut Marcellum, ipſum Athanaſium adoriuntur, rati,
Bareticus ab tam unum quàm alium malée à Synodo Sardi-
dm nelus cenſi abſolutum, ut ſcribit Sulpicius citatus:
anieſ Wacti ergo Ariani iſtiuſinodi occaſionem, conſpi-

rant penitus Sardicenſis Synodi decreta ſubverte- S C. IV.
re. Etenim eis color quidam ſuppetere videbatur, An. Ch. 347.
quòd tam injuſte fuiſſet pro Athanaßio judicatum,
quàm Marcellus fuerat abſolutus, qui nunc etiam
Athanaſii judicio Haæreticus eſſe probaretur. Nam-
que Marcellus Sabellianæ hareſis aſſertor exti-
terat; Photinus verò novam bhareſim jam antè
protulerat, a Sabellio quidem in unione diſſen-
tiens, ſod initium Chriſti ex Maria prædicabat.
Ieitur Ariani aſtuto conſilio, miſcent innoxium
riminoſis, damnationemque Photini & Marcelli
& Athanaſii eddem ſententid comprehendunt: il-
lud nimirum apud Innperatorum animot praſtruen-
tes » ut non putarentur de Athanaſio perperam
judicaſſe, qui de Marcello atque Photino vera ſen-
ſiſſent. Quæ ratio fuit, cur Occidentales non
adeo libenter de Marcelli cauſa poſt apertum
ejus animi dolum tractarint. Qua de re queri-
tur Baſilius epiſtolà 10. ad Sanctum Gregorium
Nazianzenum: Quale nobis auxilium ab Occi-
dentalium ſupercilio & faſtu aderit! Qui verita-
tem neque norunt, neque diſcere ſuſtinent, vernhm
falſis opinionibus præpediti, ila nunc faciunt, qua
priks in Marcello patrarunt. Dicebat Baſilius,
quèd ſicut Marcellus deceperat dolosâ Fidei
Confeſſione Occidentales; ita & nunc Vitalis
Apollinariſtarum Epiſcopus Damaſum. Ad quod
cùm Divus Gregorius reſpondiſſet, de duplici
ſenſu, & quòd de malo Formulæ ſenfu ipſe Apol-
linaris jam detectus, reprobatuſque eſſet ab ipſo
Damaſo, ſcripſit de miſſis à Romana Eccleſia in
Orientis ſubſidium Legatis, epiſt. 5r. ad Athana-
ſium: Quæritur & hoc à nonnullis illice, ut & no-
bis ipſis videtur, neceſſarib, ut Marcelli here ſim
illi cum venerint, tanquam malam &z nocivam,
&à ſana Fide alienam erxterminent. Quoniam
ad hunc uſque diem, in omnibus, quas ſeribunt li-
teris, peſſimè quidem audientem Arium ſurſum
ac deorſum verſantes, anathematizare, atque ex
Eccleſiis eliminare non ceſſant; Marcellum an-
tem, qui ex diametro reſpondentem Ario impie-
tatem attulit, atque contra eandem Unigeniti,
Divinitatiſque eſſentiam impiè egit, Verbique ap-

pellationem malè aſurpavit, ne ſemel quidem ac-

cuſare videntur. Occidentales, qui cauſam Mar-
celli aliquandiu ſilentio obvolverant, eum tan-
dem damnarunt, ut patet ex Paulino Treviren-
ſi & Liberio Papa, poſt cujus ſententiam Mar-
cellus ab omni ſub cælo Eccleſia rejectus fuit.
Ad num. XLIII. Petavius in Diſſert. de 7.
Photino Hæretico, ejuſque damnatione cap. I. Photinus ſa-
ſcribit, Photinum in Synodo Sardicenſi damna- Rius Masmn-
. . . 2 . . 1665.
tum auctore Epiphanio hæreſi 71. ubi Photinum

narrat, in Sardicenſi Occidentali &nodo depoſi-

tum. Ac ne ambiguum foret, quia ſecedentibus
apud Sardicam Arianis, Synodus bifariam divi-
ſa eſt, ab utra parte damnatum intelligeremus, à
Catholicis damnatum affirmat, & hoc addit ip-
ſe de ſuo. Sed itane, inquit Sirmondus in Dia-
*triba ſecunda de Photino Hæretico, ut dam-
*natum à Catholicis eo judicio Photinum cre-
*„ damus, in quo an Catholicorum quiſquam
cE ſederit, incertum, Hæreticus omnium con-
ſenſu præfuit, & primas partes egit Semiaria-
*norum princeps Baſilius Ancyranus? Credet
hoc affirmanti, qui volet, nobis non perſua-
debit. Porro cùm damnati Epiſcopatuque de-
* jecti Photini nulla in Sardicenſibus Actis fiat
*mentio, & quæ de Photini exauctoratione,
* deque Baſilii cum Phorino diſputatione ab
*Epiphanio tanquam Sardicæ geſta memoran-
ee xur,

5

An. 6

LI.
lut appel
tionum
tißei Ror
no Aſertm,

VII.
ſelitur
ſententig
detri de

Mren circa
cPellazion,
azam.

S F C. IV. * tur, eadem omnia Sirmienſem ad Synodum
C Ir. An. Ch. 347. * pertinere, Scriptores alii fidem faciant, pa-
. * rum perſpicacem videri oportet eum, qui
*Epiphanium, quod alii pridem monueruat,
* memoriâ lapſum hoc loco, Synodo Sardicenſi
*tribuere, quod Sirmienſi congruebat, caſ-
* ſamque & inanem Auctoris obſervationem
*e jacere non videat. Hæc Sirmondus, idque jux-
ta Baronii ſententiam; qui uterque etiam rectè
docent, primam Photini damnationem perti-
nere ad Synodum Antiochenam, quam anno
cCCCXL V celebratam docuimus: in hujus enim
Synodi Fidei Formula, quæ refertur ab Atha-
naſio Apologiãâ 2. pag. 691. damnantur qdiſeipali
Marcelli & Scotini ab Ancyra Galatiæ; ubi Pho-
tinus, Scotinuc appellatus. Petavius in Diſſerta-
tione laudata exiſtimat » Photinum primò dam-
natum in Synodo Conſtantinopolitrana ab Hæ-
reticis celebrata anno cccCxXXXVI, fultus au-
ctoritate Severi Sulpicii lib. 2. qui tradit, ipſum
unà cum Marcello præceptore ſuo Synodi judi-
cio condemnatum eſſe etiam ante Sardicenſem.
Quam Synodum Pertavius præfatam Conſtanti-
nopolitanam interpretatur. Sed tam certum eſt,
Severum eo in loco errare, quàm dum fſcribit,
Sardicenſe Concilium ante Conſtantini Magni
obitum congregatum fuiſſe. Prima itaque Pho-
tiui damnatio contigit in ſecunda Synodo An-
tiochena memorata; altera ad Concilium Sar-
dicenſe, & tertia ad Concilium Mediolanenſe
præſenti anno celebratum pertinet, ut mox vi-
debitur. Quæ diverſæ Photini damnationes ſe-
dulò obſervandæ ob controverſias poſt Baronii
mortem exortas de variis hujus Hæretici dam-
nationibus, Conciliiſque, in quibus illæ con-

tigere.
VYVI. D num. X LVIII. Jus appellationum ad Se-
Ius appella- dem Romanam à Synodo Sardicenfi non inſti-
tionum Pon- tutum, ſed confirmatum. Hoc enim ipſo, quo
. D tißiei Roma- Romanus Pontifex eſt jure Divino omnium
no aſſertum. Epiſcoporum primus, & ceteris juriſdictione
. ſuperior, ac Eccleſiæ caput, conſequens eſt,
WW ut ad ipſum Epiſcopi, cùm injuriam patiuntur,
, appellare poſſint. Quare jus appellationum Epiſ-
= copalium ad Romanam Sedem Pontificii Pri-
matũus appendix eſt. Et revera, inquit Perronius
Cardinalis in Replica ad Reſponſionem Magnæ
Britanniæ Regis cap. 3. Si jus illud à Concilio
. Sardicenſi inſtitutum eſſet, qua ratione Julius
Romanus Pontifex pluribus ante Concilium il-
lIud annis ad Euſebianos hæc ſcripſiſſet: Opor-
e ‚. 4. tuit ſecundum Canonem & non iſto modo, judi-
. de cium ſieri; oportuit ſeribere omnibus nobis, ut ita
. 6 ab omnibus quod juſtum eſſet, decerneretur. Epiſ--
. copi enim erant, & non vulgares Eccleſiæ, qui iſta
. patiebantur, ſed quas ipſi Apoſtoli ad Fidem in-
4 . Kruxerunt. Cur igitur & inprimis de Alexandri-
⸗ na civitate nihil nobis ſoribere voluiſtis? An igna-
14 ri eſtis hanc conſuetudinem eſſe, ut primum nobis
⸗ ſeribatur, ut binc qnod Juſtum eſt , definiri poſſit?
1. Quapropter ſi iſtic hujuſmodi ſuſpicio in Epiſeopum
. concepta fuerat, id huc ad noſtram Eccleſiam re-
. ferri oportuit.
. VII. Petrus de Marca lib. 7. de Concordia
5 Refellitur Cap. 3. exiſtimat, jus in Synodo Sardicenſi
n. L lententia quæſitum Epiſcopo Romano, diverſum pror-
ketri de fſus eſſe à jadlicio appellationis, nihilque aliud
ger Marca eircæz: ſſu 14. decerner Her cau-
appellationes ei conceflum, quàm ut decernere po a
P“ ad Papam. ſæ retractationem. Quippe, inquit, Syno-
dus ſtatuit, ut ſi Epiſcopus damnatus Romanum
Pontificem appellarit, in poteſtate ejus ſit, ap-
le;
1b
n⸗

in Annales C. Baromi. 467

pellationem reſpuere, quo pacto ſententia Epiſ- S C. IV.
coporum Provinciæ confirmabitur, aut eam ad- An. Ch. 347.
mittere. Quo caſu debet Epiſcopus Romanus
judicium integrum remittere ad Epiſcopos Pro-
vinciæ, & ad finicimos, ut illi cauſæ cognirio-
nem ſuſcipiant, præſente Legato Summi Pon-
tificis, ſi is exiſtimaverit mirtendum eſſe. Hæc
ille. Verum, ut jam Viris doctis obſervatum 5
Synodus hæc non ſoluùm jus concedendi reviſio-

nem, ſed poteſtatem judicandi appellationes

ab Epiſcopis depoſitis factas ad Romanam Se-
dem, Romano Pontifici aſſeruit & confirmavit.
Quod ex eo conſtat, quèòd Romano Pontifici
Concilium hoc auctoritatem attribuit, non ſo-
lùm dandi novos judices, Epiſcopos nimirum
ex viciniori Provincia, ſed etiam diſcutiendi
ſententiam ab eis latam, & de ea judicandi, ſi

Epiſcopus depoſitus, ab eis provocaverit. Ca-

non enim 1v ſic habet: Càm aliquis Epiſcopus
depoſitus fuerit, eorum Epiſooporum jnditio, qui
in vicinis locis commorantur, & proclamaverit
agendum ſibi negotium in urbe Roma, alter Epiſ-
copus in ejus Cathedra;, qui videtur eſſe depoſitus,
omnino non ordinetur, niſi cauſa fuerit in judicio
Epiſéopi Romani determinata. Ita hunc Cano-
nem intellexere Græci Interpretes Zonaras, &
Balzamon, qui ſecundam appellationem à Ro-
mano Pontifice judicari poſſe, ſecundùm iſtius
Canonis ſenſum agnoſcunt eam nimirum quam
ab Epiſcopis viciniorum Provinciarum, & ab
earum ſententia Epiſcopi depoſiti interjecerint-
Quæ contra hæc Vir doctiſſimus affert, jam ab
aliis confutata, oſtenſumque, appellationum
uſum, cuùm in Eccleſia Orientali, tum in Occi-
dentali poſt Concilium Sardicenſe frequentem
fuiſſe; ejuſque initia perperam detrudi ab eo-
dem doctiſſimo Præſule ad Concilii Trullani
tempora in Eccleſia Græca, & ad octavum ſæ-
culum in Latina. Canones in hoc Concilio ſan-
citos explicat Chriſtianus Lupus in parte 1. De-
cretorum & Canonum Synodorum Generalium
& Provincialium.
Celebrata hoc anno ſecunda Synodus Medio- VIII.
lanenſis conflata ex Epiſcopis Catholicis, in qua Secunda gy
damnatus Photinus, & Valens ac Urſacius in com- nodus; Me-
munionem recepti. Hanc Synodum Baronius diolauenſis
anno cccCI coactam credidit, & Petavius in er ſiss
. . orintlsm
Diſſert. de Photino Hæretico cap. I. perperam coαaαa]â iͤ.
cum priori Mediolanenſi anno præterito coacta
confudit, ſed hoc anno habitam agnovit. Contrà Baron. anna
verò Sirmondus in Diatriba ſecunda adverſus 350 n. xvVIIE
eam Petavii Diſſertationem, priorem Synodum & ſeqq
Mediolanenſem accuratè ſuo anno reddidit, ſed

malè hanc ſecundam commentitiam exiſtima-

vit. Petrus de Marca Eruditiſſimus Pariſienſium
Præſul in Diatriba de tempore Synodi Sirmien-

ſis Plenariæ; & de Valentis & Urſacii venia, à

numero x ad xx, hanc ſecundam Synodum Me-
diolanenſem ſedulò explicat, ex quo hæc à no-
bis mutuata. Biennio præceſſit Romanam, de
qua infrà. Hæc Synodus habita, ut in Photini
cauſam inquireretur, quemadmodum diſertè do-
cet Hilarius in Fragmento de Synodis. Nume-
roſiorem eſſe Synodum oportebat, cùm de ſta-

tu Metropolitani Epiſcopi, & de cauſa Fidei

ageretur. Itaque & Italicæ Diœceſis, cujus ca-
put erat Mediolanum, & Illyricianæ, ex qua
erat Photinus, & Urbicariæ ſen Romanæ Dic-
ceſeos affuiſſe Epiſcopos non eſt dubium; cum
Eccleſiæ Romanæ Legatos huic Synodo Medio-
lanenſi aſtitiſſe teſtetur Hilarius, & celebra-
tam

C. IV. tam fuiſſe præſentibus Romanæ Eccleſiæ Preſ-
An. Ch.347. byteris doceat epiſtola Concilii Ariminenſis,
in qua habetur: Ea de cauſa Urſacius & Valens
à noſtra communione ſegregati fuere, quam ut de-
nuo recuperarent, de peccatis ſuis, in quibus ſe
conſcios cognoſcebant, pœnitentiam veniamque
poſtularunt, ut eorum ſyngraphaæ teſtantur: &
id illis venia gratiaque falta eſt. Hac autem per
id temporis falcta ſunt, cùm Mediolani Synodus
in conſeſſum ibat, præſentibus ibidem Romanaæ Ec-
cleſiæ Presbyteris. Præſentibus, inquam, Ro-
manæ Eccleſiæ Legatis, non autem Conſtanti-
no præſente, ut ſe habet lectio epiſtolæ Concilii
Ariminenũſis apud Hilarijum, quæ laborat inter-
punctione. Itaque ſenſus reſtituetur, inquit Pe-
trus de Marca, ut idem cum eadem epiſtola ab
Athanaſio & Socrate relata ſignificet, ſi inter-

punctio ponatur poſt hæc verba, Eccleſiæ Ko-
manæ. Conſtantino praſente in hoc, cum magno
examine fuiſſet conſeriptum, quod tenens, bapti-

Catus ad quietem Dei commigravit, nefas puta-
mus inde aliquid mutilare. In hoc, id eſt, in Ni-
cæno tractatu, cujus meminit ſuperiùs.
1X. Sané Conventum iſtum Mediolanenſem Ca-
Epiſcoporum tholicorum Epiſcoporum fuiſſe, rectè probat Pe-
Catholico- tavius, tum ex Legatorum Romanæ Eccleſiæ
um ſur. præſentia, tum ex verbis Hilarii i docet ſa-
, ‚qui docet ſa
tis liquidè, in ea Synodo Arianam hæreſim
fuiſſe proſcriptam; tum præcipuè quèd Urſa-
cius & Valens, qui à Sardicenſi Synodo abſten-
ti fuerant, rogatàâ veniâ in gratiam recepti ſunt,
ut docet epiſtola Synodi Ariminenſis, & ipſe
libellus oblatus Julio ab Urſacio & Valente
apud Hilarium. Itaque cùm apertiſſimè con-
ſtet, Mediolanenſem hanc Synodum & Roma-
nam habitas eſſe poſt Synodum Sardicenſem,
& ante obitum Conſtantis id eſt, ab anno
CCCXLVII ad initium anni CCCL, &
Mediolanenſis biennio RKomanam præcedat,
neceſſariò ſequitur, primam cadere ſub finem
currentis anni, aut exordium ſequentis, Roma-
nam verò in annum CCC XLIX.
X. Sed hic gravis quæſtio, quæ Viros doctiſſi-
vrſacius & mos exercuit, non diſſimulanda. Sirmondus

valens in enim loco citato fultus Hilarii teſtimonie, &
Concilio ipſo libelli ſupplicis ab Urſacio & Valente por-
recti exemplo, veniam & Eccleſiæ pacem à Ia-
munionem lio Papa impetraſſe ambos illos Hæreticorum du-
ſaſcepti. ces ab errore reſipiſcentes docet. Unde robuſtè

colligere ſe putat, eos non fuiſſe reſtitutos in
Synodo Mediolanenſi, quæ biennio præceſſerit
pacem illis à Julio datam. Quare ſibi perſuadet,
per errorem hujus reconciliationis Mediolani
peractæ mentionem factam in epiſtola Synodi-
ca Concilii Ariminenſis. Petavius excipit, fru-
ſtra injici ſuſpicionem mendi in ea epiſtola, quæ
totidem verbis deſcripta ſit ab Athanaſio, So-
crate, Theodoreto, Sozomeno, & cujus ſyno-
ſis referatur in Fragmentis Hilarii, ubi Patres
teſtantur, Urſacium & Valentem veniam ſcripto
Petüiſſe & impetraſſe ; ea verò geſta fuiſſe,
cùm Mediolani Conventus Synodi haberetur
præſentibus Romanæ Eccleſiæ Presbyteris. Cur
autem repetita fuerit illa reconciliatio, ratio-
nes à Scriptoribus non eſſe memoriæ proditas,
ut nec multorum eventuum, de quibus dubi-
tare ſit nefas. L
xI. Sed quia vim facit Sitmondus, in hoc quod
vrſacius & biennio poſt Concilium iſtud Valens & Vrſacius
Palens ſe in integrum reſtituti ſunt, quod factum non
pius Eceſe· fuiſſe videtur, ſi hoc anno cum Eccleſia Catho-

Critica Hiſtorico-Ohronologica

lica in gratiam rediiſſent, oſtendit Petrus de
Marca, nihil novum aut inſolens in reſtitutio-
ne communionis VErſacii & Valentis accidiſſe,
ſed omnia rité & ſecundàùm Canones peracta.
Duo iſti adoleſcentes imperiti, ut loquitur Con-
cilium Sardicenſe, degebant in Occidentis Im-
perio ſub Principatu Conſtantis Principis. Oc-
cidentalium Epiſcoporum ſententiâ dejecti
erant, non ſoluùm à communione Eccleſiæ, ſed
etiam à Sedibus ſuis. Relatio Synodi ad Con-
ſtantem facta fuerat, ut executioni mandanda
curaret, quæ decreta fuerant Sardicæ. Quid
agerent Urſacius & Valens, ut periculo Sedium
amittendarum defungerentur, quâm ut ſtatim
reſtitui in communionem poſtularent, depoſitâ
hæreſi? Id verò conſequi non poterant alibi,
quàâm in numeroſa Epiſcoporum Synodo ex
præſcripto Canonum. Ideoque Synodi Medio-
lanenſis opportunitatem nacti, libello ſuo Aria-
nam hæreſim abjurant, Ariumque & ejus ſatel-
lites anathematizant, ut ipſimet fatentur in li-
bello, quem deinde obtulerunt Julio. Synodus
eis pacem Eccleſiæ indulſit, & ſententiæ adver-
ſus eos in Sardicenſi Concilio latæ gratiam fe-
cit, ut docet epiſtola Synodica Concilii Arimi-
nenſis. Reſtitutio illa communionis accepta fuit
lulio Papaæ, qui hac de re certior factus, juxta Sy-
nodi Mediolanenſis decretum communionem
ſuam illis impertivit. Quod fatentur his verbis
in libello oblato Julio: Maxime cùm Sanctitas
tua, pro inſita ſibi benevolentia, errori noſtro ve-
niam fuerit dare dignata.
Verumtamen id unum videtur Julius ab iis
exegiſſe, ut Achanaſßi communionem amplecte-
rentur, de quo judicium tuliſſet Sardicenſis Sy-
nodus, & ut omnibus ſcripto teſtarentur, ſe
per calumniam accuſationes in Athanaſium in-
tendiſſe. Ægrum illis erat ſcripto ſibi calumniæ
notam inurere. Itaque literis ſuis eos convenit
Julius, ut ſtarent promiſſis: quod illi ſe proxi-
ma quaque die impleturos epiſtolàâà ſuâ ſaiſt.
carunt. Cùm autem tempus traherent, & in eas
anguſtias ſe redactos videren, ut à commu-
nione Eccleſiæ projiciendi forent, ſi longiores
moras necterent, occaſione Synodi Romanæ uſi,
Julium adeunt, & ſcripto profitentur fibi falsè
ſuggeſta fuiſſe ea crimina, quorum reum Atha-
naſium fuidlle docuerant; itaque ſe Athanaſii
communionem amplecti. Hæc eſt libelli Julio
oblati ſententia, ut patebit, ſi quis verba recteè
perpenderit: Quoniam conſtat nos antehac mul-
ta gravia de nomine Athanaſii Epiſoopi literis
noſiris inſinuaſßſe, atque literis Sanctitatis tuæ con-
venti ( lege, conventos) ejus rei, de qua ſignifi-
cavimus, non præſtitiſſe rationem, profitemur
apud Sanctitatem tuam cundtis præſentibns Pres-
byteris fratribus noſtris, omnia quæ antehac ad
anres noſtras pervenerunt de nomine praditti 4
falſa nobis eſſe inſinuata, atque omnibus viribue
carere, atque, ideo nos libentiſſimè ampletti com-
munionem prædilti Athanaſi; maximé Chm San-
Ritas tua, pro inſita ſibi benevolentia, error: no-
ſtro veniam fuerit dure dignata. =
Tamen non eſt prætermittendum, & verſio-
ne Athanaſii, apud quem libellus iſte Græcè
perſcriptus habetur in Apologia ſecunda pag-
776. alium ſenſum educi polle, ſcilicet Valentem

§8 5. C. I V.
An Ch. 347.
ſia reconci-
liati.

XII.
Vrſacius &
Valens juſſt
ſeſe cum A-
thanaſio re-
conciliare.

XIII.
Vrſacio e
Valenti ve=
nia ſub ran-
ditione oν

& Vrſacium pacem quidem adeptos Mediblani, ceſſa.

Ario anathematizato, ſed ab Athanaſii com-
munione ſete ſuſpendiſſe intra certum tempus,
quòè fidem facerent eorum criminum, quæ Atha-
naſio

540
1n.05/

XIV.
Cauſa cele.
ratiopis 9y.
uii MMciv.
lnenſi I.

XV ta

lirin
lanugti, ti
ſo
t

=

C. IV.
Ch.ze
ſeconei.

“
rſaciu &
palens juſt
ſaſe cun A
thanaſio re⸗
copeiliate.

1

XII.

.

l. ,ſath 6*
Pi ve:
9. i CoN⸗
eiz ime 60.
, A
n⸗
65,
=
no

3 C. IV.

in Annales C. Baronij.

naſio objecta fuerant; conventos autem à Julio,
non potuiſſe implere probationem, cui ſe ad-
ſtrinxerant; ideoque cuùm viderent, aut caden-
dum à communione Eccleſiæ, aut communi-

candum Athanaſio, Profeſſionem ſuam obtuliſ-

ſe Julio, quà teſtantut falsò ſibi ſuggeſtum fuiſ-

ſe contra Athanaſium, & ejus ſe communioni

itumm, . AAHa
adhærere velle: r8 eααιτι—⁸ ναν πR ν εα-
Naαννεν S 1vàαειXνισ αWπσονον, id eſt,
ut vertit interpres Athanaſii, at crimina proba-

remus, nunquam eäarum rerum documenta affer-
re potuiſſe. Sed parum intereſt, quo pacto iſta
explicentur, cùm ex utraque interpretatione id

liquidò conſtet, veniam illis conceſſam fuiſſe

Mediolani ea conditione, ut aut Athanaſium

reum peragerent, aut calumniam paſſum eſle fa-

terentur, & hoc caſu communionem ejus am-

plecterentur delatores. Quod ultimum cùm fe-

ciſſent ſcripto, calumniæ ſuæ pœnitentes, ple-
na illis, pura & integra reſtitutio abſque con-
ditione eſt indulta. Hoc eſt quod urget Hila-
rius, dum ſcribit in Fragmentis „eis reditum ad
Catholicam fidem cum communione donatum.
Si enim hæc verba rigidè acciperentur, quaſi

tunc primùm in Eccleſiam recepti fuiſſent, pu-

XIV.
Cau ſa cele-
brationis Sy-
nodi Medio-
lanenſis II.

XV.
Pbotini
damnatio.

gnarent non ſolùm cum epiſtola Synodi Ari-
minenſis, quæ veniam & pacem conceſſam Me-
diolani fatetur; ſed etiam cum hoc libello, quo
nulla venia nunc de novo petitur, ſed jam fuiſ-
ſe ante hunc libellum conceſſa oſtenditur. Ouod
etiam verſio Græca liquidè exprimit: 9tα²—
Geia oνν ααY rne Hν r, ααααναι un
T τMαν 1αιπ 0αι νανNM dννu id eſt,
ut vertit Interpres Athanaſii: Taa in Deum bpie-
tus veniam ſecundum genuinanz ſuam probitatem
noſtro errori impartere dignata eſt. Itaque non
eſt cur Sirmondus citatus dicat „non liquere,
cur venia ſemel indulta Valenti & Urſacio in
Synodo Mediolanenſi, iterum indulgeatur in
Synodo Romana; cùm ea, quæ ſub conditio-
ne conceſſa ſunt, eveniente conditione poſſint
& debeant iterum purè concedi »Vel ſi mavis,
confirmari.
Si cui autem hæreat ſcrupulus, cur non lon-
go tempore à Synodo Sardicenſi altera Synodus
Mediolani indicatur, poterit eximi facili nego-
tio, ſi perpendamus, tribus de cauſis eum Con-
ventum neceſſarium fuiſſe. Prima eſt, ut de-

creta Synodi Plenariæ nota fierent Synodis par-

ticularibus curà & ſtudio Metropolitarum &
Exarchorum, Præcipuéque Romani Epiſcopi
diligentiâ. In eum itaque finem ſtatim poſt Con-
cilium Oecumenicum Provinciales Synodi co-
gebantur. Secunda cauſa, quæ nunc copioſio-
rem ſolito Synodum requirebat, fuit diſſidium
illud Orientalium Epiſcoporum, qui Sardicàâ diſ-
ceſſerunt, & Sardicenſis Synodi nomine ad Impe-
ratores Conſtantium & Conſtantem, & ad uni-
verſas Eccleſias literas dederunt. Itaque, ut huic
vulneri mederentur Epiſcopi Occid entales, opus
illis fuit auctoritate Conſtantis Imperatoris, qui
Mediolani reſidebat, quò noſtri ſe tranſtulerunt,
& Synodum habuerunt in eadem urbe, ut tur-
bis excitatis ad impediendum reditum Athana-
Ni præſtò eſſet auxilium & conſilium Occiden-
talium.
Tertia cauſa, eaque graviſſima, fuit damna-
tio Photini, quæ non Poterat peragi niſi in ma-
jore & numeroſiore Epiſcoporum Synodo. Hæc
eſt enim prima/Photini damnatio, ut diſertè do-
cet Hilarius in Fragmentis, dum ait,; Marrel-
Tom. I.

469
lum communione Athanaſii privatum poſt S yno- S & C. IV.
dum Sardicenſem anteriore tempore quam Pho- An. Ch. 347.
tinns arguttur. Ut hinc pateat, & paulò poſt Sy-
nodum Sardicenſem, Athanaſium (qui caput
iſtud admiſſi in communionem Marcelli valde
urgeri videbat ab Orientalibus, qui Sardicà diſ-
ceſſerant à ſua communione ſeparaſſe Marcel-
lum ante reditum in Orientem, & in Synodo
Mediolanenli damnatum primò fuiſſe Photinum;
etſi repetito judicio, in Romana Synodo, &
poſtea in Sirmienſi ſit confectus Photinus. Et
ſic Athanaſius exemplo communionis à ſe de-
negatæ Marcello, præbuit auctoritatem iis, quæ
gerenda erant in Photinum „ut loquitur Hila-
rius, cujus mentem breviter expreſſimus. Itaque
menſes ali quot necelſe eſt interceſſiſſe inter Sar-
dicenſe & Mediolanenſe Concilium. Neque
enim biennium illud Hilarii per momenta eſt
computandum, ſed benigniùs, ut partem utriuſ-
que anni, primi & ſecundi, complectatur.
Denique laudanda eſt Sirmondi obſervatio, XVI.
quà poſitâ dejicitur è præſidio Petavius, quod Epocha
ad Synodi iſtius aſſerttonem validum exiſtima- dc n.
bat. Petitum illud erat ex epiſtola Liberii Pa- Snezt.
pæ ad Conſtantium „ quà Pontifex seſtatur,
Demophylum, Macedonium „Eudoxium &
Martyrium Epiſcopos ante annos octo Medio-
lani ſententiam Arii noluiſſe damnare, & ira-
tis animis e& Concilio exiviſſe. Etenim ſi ſcrip-
ta ponatur epiſtola anno C CCLIV ut cen-
ſuit Baronius, non autem CCCI. V, ut pu-
tabat Petavius, demtis annis octo incidet Con-
ventus ille Mediolanenſis in annum CCCXLVI,
qui Synodum Sardicenſem anteceſſit; cujus
Concilii epiſtolæ Synodicæ ab Arianis editæ
Demophylus ille, Macedonius & Eudoxius
ſubſcripſerunt poſt diſceſſum ex urbe Mediola-

nenſi, què ſe contulerant ab Orientalibus Epiſ-

copis ad Conſtantem miſſi, ut Athanaſii damna-
tionem tuerentur. Tamen non eſt omittendum,
Sirmondum in ſua Diatriba alienam ſententiam
affingere Hilario, cùm exiſtimat „damnationem
Photini in Concilio Mediolanenſi ab Hilario
commemoratam, trahendam ad Concilium illud
Mediolanenſe, quod coactum fuit anno trecen-
teſimo quinquageſimo quinto. Certum quidem
eſt ex Epiſtola ipſius Synodi Prolata à Baronio,
dammnatos ibi fuiſſe Marcellum „ Photinum &
Athanaſium. Sed hic Conventus Arianorum
fuit, ut omnes fatentur, & docet ipſa Athanaſii
damnatio. At verò Conventus Mediolanenſis,
de quo Hilarius „ Conflatus erat ex Epiſcopis
Catholicis, & habitus fuit currenti anno, ut
ſuperiùs eſt demonſtratum.
Itaque duplex Synodus Mediolanenſis ſtatu- XVII.
enda eſt, in qua Photinus damnationem exce- Duplex Sy-
perit. Prima eſt Hilario dicta, ex Epiſcopis nodus Me-
Catholicis compoſita, & coacta anno trecente- dio everer
ſimo quadrageſimo ſeptimo. Altera eſt Ariano- Tatends
rum Synodus anno trecenteſimo quinquâgeſimo
quinto, qui damnationem Athanaſi cum Pho-
tino conjungunt. Quod Hilarius ſine exprobra-
tione non prætermiliſſet, ſi ejus feciſſet mentio-

nem. Quæ omnia à Petro de Marca laudato di-
ligenter obſervata.

Rr. ANN9

470

ANNO PERIODI GkR co-ROMAN 5841.
O 21 CB. 7. P. z. April. Indict. 6.

S &£ C. I V.
An. Ch 348.
Anno Urbis

1101.
Ol . 8 .
.g. JESu CHRISTI 348.
JurII PAF £ 12.
CoNSTANTII ET CoNSTANTIS I2.
1. Num. I. ad XII. Coſſ. H. Philippus, &
Conſules. Fl. Salia. .
1I. Gregorius, qui Sedem Alexandrinam poſt de-

Gregorii Se- jectum Athanaſium occupabat, initio tantùm
dis Alexan- ſequentis anni mortuus eſt. Athanaſius enim in
drina inva- epiſtola ad Solitarios narrat, Sephanum Antio-
Sſoru obins. ehenum Epiſcopum Arianum tragœdiam ador-
naſſe adverſus Eauphratem Colonienſem Epiſco-
pum, unum ex Legatis 4 Synodo Sardicenſi ad
Conſtantium miſſis, & illius conſilio condu-
ctam publicam meretricem, immiſſamque ad
Euphratem, ipſis ſanctiſſimæa Paſchaæ diebus. De-
inde poſt menſes decem defunéto Gregorio Con-
ſtantium accerſiſſe Athanaſium. Feſtum Paſcha-
tis currenti anno in diem tertium Aprilis inci-
dit, ideoque initio anni ſequentis, poſt menſes
nempe décem, Gregorius obiit, & Stephanus
Epiſcopatu dejectus, ac Leontius, etiam Aria-
nus, in ejus locum ſubrogatus. =
11 Ad num. XIV. Paulus Conſtantinopolitanus
alen . Epiſcopus Sardicenſis Synodi ſententid non vi-
Concilio Sar. detur reſtitutus, cùm in epiſtola Sardicenſis
dicenſi non Concilii nulla ejus mentio ſit. Imè Theodore-
adfuit. tus lib. 2. cap. 5. diſertè affirmat, Paulum Sardi-
cenſi Synodo minimè interfuiſſe. Quod Vale-
ſius in Obſervat. Eccleſiaſt. ad Socratem & So-
zomenum lib. 2. cap. 7. contigiſſe exiſtimat,
quia cives urbis Conſtantinopolitanæ noluerint
illuc Paulum proficiſci „veriti ſcilicet ne ab
Arianis in itinere per inſidias interficeretur. Jam
itaque ante Synodum Sardicenſem Paulus Epiſ-
copatũs ſui locum receperat à Conſtantio „vel
in gratiam Conſtantinopolitanorum „qui eum
præcipuo quodam amore proſequebantur, vel
ob metum Conſtantis Auguſti, qui frequenti-

Baron. num.
V & ſeqq.

bus literis ad Conſtantium miſſis, ut Paulus,

Athanaſius, & reliqui Orientis Epiſcopi ſuas
in Sedes reſtituerentur, poſtulaverat. Hinc vi-
detur Paulus à Singarenſi & Emeſeno exilio ſo-
lutus, reverſus eſſe Conſtantinopolim. Unde
Cùm ad Sardicenſe Concilium proficiſci vellet, à
Conſtantinopolitanis civibus detentus eſt, ut
docet Theodoretus loco laudato.
Ad num. XVI & ſeqq. Poſt tempora Cy-
priani, primum, quod deprehenditur Conci-
Carthagi- ſium Carthaginenſe, illud eſt quod Gratus Epiſ-
nenſe ſub copus è Concilio Sardicenſi redux, ſatis fre-
udarn quens coëgit, poſt Legationem Pauli & Maca-
Canonum rii miſſam à Conſtante Imperatore in Africam
Africano- ad molliendos Schiſmaticorum animos, hoc vel
rum non me- ſequenti anno, ut Baronius annotavit. In eo
moratur. Goncilio quatuordecim Canones editi ſunt: fue-
rat hactenus corruptiſſimum, ſed illud poſt Ba-
ronii mortem Holſtenius ex vetuſto Codice Va-
ticano emendavit. Præcipuos ejus canones ex-
licavit Schelſtratius in Diſſert. 3. de Eccleſia
Africana cap. 3. Sciendum porro . præſente Fau-
ſtino Legato Romanæ Sedis habitam fuiſſe Sy-
nodum univerſalem totius Africæ, quæ ſeæta
dicitur, ſub Aurelio Carthaginis Epiſcopo: in
qua relecti ſunt canones illi omnes, qui diverſis
in Conciliis editi fuerant tempore Aurelii, &

IV.
Concilium

–—

Critica Hiſtorico Chronologica

nova definitione, conſentiente Fauſtino, appro- S C. IV.
bati ſunt. Horum Conciliorum geſta & cano- An. Ch. 34⁸.
nes Fauſtinus Romam cm detuliſſet, Apoſtoli-
cæ Sedis conſenſu adeo probata ſunt, ut partem
deinde fecerint Collectionis noſtræ veteris, quæ
incipit à tertio Carthaginenſi Concilio, & ce-
tera ex ordine complectitur, quæ habita ſunt ſub
Aurelio uſque ad ſeptimum Carthaginenſe, &
præterea Milevitanum ſub Aurelio. Primum
Carthaginenſe Concilium ſub Grato hoc vel ſe-
quenti anno celebratum, & ſecundum ſub Ge-
netlio, licèt canones aliquot conſtituerint, non
deſcribuntur in Collectione Canonum Africa-
norum: quæ propria Romanæ Eccleſiæ cùm eſ-·
ſet, nefas erat, ut aliis iſta legibus uteretur, .
quàâm iis, de quibus ad eam relatio facta fuerat,
aut quas præſentià Legatorum ſuorum proban-
do, ſuas fecerat. Concilia ſub Grato & Genet-
lio, quemadmodum & Telenſe, Septimicenſe
& Macrianenſe, quorum meminit Ferrandus in
Breviario, Eccleſiæ Africanæ ordinandæ deſti-
nata erant, ejuſque erant decreta ſpecialia. Sed
Concilia habita ſub Aurelio, ad Romana Scri-
nia delata primùm, publicæ legis vim tandem
obtinuerunt in Occidente univerſo in conſe-
quentiam Collectionis, in qua Canones ſingu-
lorum Conciliorum Africanorum deſcribuntur.
Hæc Petrus de Marca in Dillertatione de vete-
ribus Collectionibus Canonum cap. 4. quod eſt
de Canonibus Africanis.
Victor de Cæſaribus loquens de Ludis Secula- v.
ribus à Philippo Imperatore celebratis ait: No- Pudi Secu-
ſtra quoque ætate poſt mille centeſimus, (nempe ens, on
annus) Conſule Philippo exceſſit, nullis, uti ſolet, ce sor ag⸗
ſolennibus frequentatus, adeo in dies cura minima
Romanæ Urbis. Geſſit hoc anno Conſulatum Phi-
lippus, Salià Collegà. Quare, cùm annus Urbis
milleſimus centeſimus anno CcCxLVIII abſo-
lutus fuerit, annus ejuſdem Urbis milleſimus
cum anno Chriſti ducenteſimo quadrageſimo
octavo expiravit. Hincque manifeſtum fit, Ba-
ronii Chronologiam ante Diocletiani tempora
depravatam eſſe: vult enim annum Urbis mil-
leſimum anno Chriſti c cI abſolutum eſſe, ut
videre eſt in Annalibus. Quod ſi verum eſſet,
Conſulatus Philippi & Saliæ non cum anno
Chriſti cCc CxLVIII, ſed cum anno cccI
omnino copulandus eſſet; quod nullus dixerit.

Nihil itaque verius, quàm Baronium ante Dio-

cletiani Imperium Conſulatus duos reſecaſſe, ut B
FEram Dionyſianam aſſequeretur, quòd eam
biennio citiùs inchoaſſet.

7 .

ANNO PERIODI GRAC- oMANg 5842. Olymp. 282.
an. J.

O 22 C. 8. P. 23. April. Indict. 7. Ann. Urbis
T I II02. ſecin-
JEsu CHRISTI 349 e, ac.
JuIII PAPX I3. nium 1I100.

CoNSTANTII EFFT CONSTANTIS 13.

D num. I & ſeqq. Coſſ. Ulpius Limenius, & 1.
Aco Fabius Catullinus, ut oſtendit Onu- Conſulei,
phrius in Faſtis.
Mortuo anni hujus initio Gregorio Sedis Ae- II.
xandrinæ invaſore, Athanaſius in eam reſtitu- Dilenz e:
tus eſt, currentique anno glorioſus ejus Alexan- “S 1.
driam reditus contigit, non verò ſequenti;
quod credidit Baronius, quôdque anno ſequenti
confutabimus. III.
Ad num. XXVII & ſeq. Sub hujs ennn paria he.

.Y

8EC.
n. Ch.
ta heo
anno

IV.
Snodur Ro-
mana in
lauſa Valen-
i G Nyſa.
tii.
Daron. anno
350. u. .

C. IV.
Ch48.

7

V.
Lgdi gets.
lares non
lebrazi,

⸗

121
ing
an. . ,
Aun. Utdi
1102. ſ.

Am Bar
yium od⸗

l;
U⸗

II

. Aebann
. er anbtt

I Oit.
ti;
i
II
am uris
ſir

3 nble⸗

l.
nſen

in Annales C. Baromi;.

8 C. IV. Conſulibus data à Conſtante Imperatore Lex2.
An. Ch. 349. Codicis Theodoſiani De Jepulchris violatis, quâ
bta hoe iis qui ſepulchra hactenus violaverant, unius
asngo darz. auri libræ mulctam imponit, capitali ſeu ſan-
guinis pœnàâ ſublatà. Quod poſtea Patres Con-
cilii Toletani quarti c. 45. imitati ſunt: Quia
facinus hoc pro ſacrilegio logebur publicis Janguine
vi vindicatur. Deſignat tempus Imperator, ex
Conſulatu ſeilicek Dalmatii & enophili „ qui in
annum CCCXXXIIIincidit „quo Conſtantinus
Magnus aras, idola, templ que everti juſſit,
ut ibidem diximus. Ubi & oſtendimns, ab eo
tempore, ut in templa; ita & in ſepulchra ſævi-
tum eſſe. Plura Gothofredus in illius Legis Com-
mentario. Data & à Conſtante Lex 2. ejuſdem
Codicis De raptu virginunz & viduarum. Anno
CCCXX Conſtantinus Magnus Legem priorem
ejuſdem Codicis De raptu virginum vel vidua-
rum, emiſerat, & Raptoribus atrociſſimam pœ-
nam, & quidem indefinite impoſuerat; quam
Legem Conſtans hac ſua tem Perat Capitis Pœ-
nâ, id eſt, gladii liberis indictà, ſervis verò
ignis ſupplicio impoſito. Licèt porrèò Conſtantii
Lex aliqua hac de re non occurrat ſub eodem
titulo, non dubium tamen, quin ejuſdem ſen-
tentiæ fuerit. Sanè extat Libanii locus in Baſi-
lico ad Conſtantium & Conſtantem, qui hoc
anno compoſitus videtur pag. 146. & 147. de
munita conjugii ſanctitate à Conſtantio adver-
ſus Raptores conjugum alienarum, & quidem
militares. Ejuſdem alioquin Conſtantii adverſus
aptores viduarum & virginum Sanctimonia-
lium eſt Lex 1. ejuſdem Codicis De raptu, vel
matrimonio Sanéctimonialium virginunz vel vidua-
rum, data anno QcCCLIV. Denique Conſtantius
hoc anno emiſit Legem 9. De Epiſoopis, quæ eſt
de immunitate Clericorum à civilibus muneri-
bus, ac civilibus functionibus, quam Cothofre-
dus in Commentario eò pertinere credit „quòd
Conſtantius hoc ipſo tempore immunitatem Cle-
ricis, qui cum Athanaſio communicabant paulè
ante ademtam, hoc ipſomet anno poſt Conci-
lium Sardicenſe reſtituit duabus epiſtolis, quas
ipſemet refert in Apologia 2. pag. 600. & 601. in
quarum poſteriore Interpres „„ ρατσνιρναdιg con-
trario ſenſu offciun reddidit, cùm ea voce ſigni-
ficetur immunitas a muneribus, pariter ut voce
WτXelas in priore uſus fuerat.
IV. Congregata hoc anno Synodus Romana, in
Synodus Ro- qua Valens & Urſacius communionem Athanaſii
wan e amplexi ſunt, & de Photini expuliione actum
S Ae- cſt. De qua antequam diſleramds, obinen
tis & UVrſa- Eit. E qua antequam difleramas, obſervan
cii. dum, exortam noſtro ſeculo magnam contro-
Baron. anno verſiam de anno Synodi Sirmienſis, in qua Pho-
350- nu AX. tinus damnatus eſt. Socrates & Sozomenus eam
O kqg. convocatam tradidere poſt Sergii & Nigriniani
Conſulatum, qui geſtus fuit anno Chriſti ccchr.
*At Baronius toto ſexennio ab utroque differt,
celebratam docens anno CCCIVII. Socrati &
Sozomeno adſtipulatur Petavius in Animadv. ad
Epiphanium 306. Baronio veròô Sirmondus in
Diſſertatione de anno Synodi Sirmienſis, ubi
putat, Baronii ſententiam juvari manifeſto te-
ſtimonio Hilarii in Fragmentis, qui biennio
anteriorem facit Synodum Mediolanenſem ipſa
Synodo Sirmienſi. Aliunde verò conſtare ait,
Synodum illam Mediolani habitam Incidere in
annum cCCLV. Petavius in Difſtert. de Photino
Hæretico, ut ſe his nod'i eximat, hæc Hilarii
verba, quæ leguntur apud Hilarium bpoſt libel-
lum Valentis & Urſacii: Haæc ep’ſtola poſt hbien-
Tom. T.

47ò1
naum miſſa éſt; quàm hareſis Photini d Koyzani;
damnata eſt; interpretatur de Mediolanenſi Sy-
nodo, & ex iis probare nititur, Mediolanenſem
Synodum, quæ biennio Sirmienſem præceſſit;
& Catholicis Epiſcopis fuiſſe conflatam, & aſſi-
ghandam anno cCCXILVII aliquot menſibus

poſt Sardicenſe Concilium non autem ex Epiſ-

copis Arianis fuiſſe compoſitam; cujuſmodi
erant illi, qui Mediolanenſem alteram Syno-
dum conituehant; quæ à Conſtantio indicta
eſt anno ccCL v. Porro non in eo hæret; ſed ex
laudato Hilarii loco novam S
Sirmienſem, quæ Mediolanenſi anno CCXILVII
congregatà ſit biennio poſterior, & ideo collo-
canda currenti (hriſti anno; quam ſecuta fuerit
altera Synodus Sirmienſis, de qua eſt contro-
verſia, an competat anno CccII, an vero
CCCLVII. Verùm illam Sirmienſem Synodum
à Petavio in medium adductam, commentitiam
eſſe, & currenti anno ſeu biennio poſt Synodum

§ £Æ C: iV.
An. Ch. 349.

ynodum profert

Mediolanenſem, non Sirmienſem, ſed Roma-
nam coactam fuiſſe, oſtendam ex Petto de Mar-

ca in Diatriba de tempore Synodi Sirmienſis
Plenariæ; cujus verba ferè exſcribam.
Photinus itaque Epiſcopus Sirmii damnatus
fuit in ſecundo Concilio Mediolanenſi, à quo
etiam Valens & Urſacius Pannoniæ & Mœſiæ
Epiſcopi, qui ſententi Synodi Sardicenſis 4
corimunione Eccleſiæ Catholicæ abſciſſi fue-
fant, pacem & veniam exorarunt. Biennio elapſo
poſt Conventum Mediolanenſem, iterum alte-
ra Synodus cogitur ad pellendum Epiſcopatu
Photinum. Hæc Hilarii in Fragmentis verba:
Igitur ad tollendum e Epiſcopatu Photinum qui
ante hiennium jam in Mediolanenſi Synodo erat
Hereticus damnatus, e blurimis Provincitz con-⸗
Oregantur Sacerdotes, &c. Qui Conventus Ro-
mæ habitus eſt, non vero Sirmii, ut ſibi perſua-
ſit Petavius citatus. Convents hujus & loci
opportunitatem nacti Valens & Urſacius, com-
munionem, quam Mediolani obtinuerant, quam-

que Julius Epiſcopus Romanus approbaverat, ea

conditione, ut Athanaſii communionem am-
plecterentur, & conflatas in eum calumnias de-=
tegerent, Profeſſione data, ratam haberi libello
ſupplici rogant Athanaſium ſuſcipiunt, & Ppræ-
terea Arianos damnant, Prout altero libello-
quem Mediolani Porrexerant, ſe feciſſe profi-
tentur. Damnati Photini à Nomanis id eſt, à
Synodo Romana, decretum ab Oecidentalibus,
ERcut mos poſcebat, ad Orientales mittitur, non
injurid vtorquendi, ut nunc Agitur , ad ſenſam;
inquit Hilarius, ſed inſtruende ani verſorum ſoien-
tiæ conſietudine. Libellus autem Valentis & Ur-
ſacii oblatus Julio non ſtatim ad Orientem eſt
delatus;, ſed biennio poſt damnationem Pho-
tini à Romanis decretam
loco numero præcedenti citato licèt poſt ali-
quantum temporis, poſteaquam ſauperiorem epi⸗
Ktolam Romaæ emiſerant Valens & Urſacius, ut

Biennio post
Medioläànens

ſem habita;

„Ut teſtatur Hilarius

loquitur Hilarius, ab dAqurteia ad Athanaſium,

epiſtolam alteram i iſerint, quâ locum cum illo.
& Eccleſiaſticam communionem ſe habere ſigni-
ficarint. Enimvero epiſtola Julio data miſſa non
eſt, niſi poſt biennium.
Itaque ſuperioribus literis (Julio Epiſcopo
obla,) venia indulgetur, orantibus reditus ad
Catholicam Fidem um commnnione donatur; maäa-
vim oum Sardicenſis Synodi veritatem ipſæ oran-
Iinne veniam literæ continerent. Eirnn inter hac
Sirmmm convenitur, inquit diſerté Hilarius, ſ(ci-
Kr 2 licet

VI.
Synodus Sir-
mienſis poſs
Romanapy
habita.

72 Citca Hiſtorico-Chronologica

o Photini profecta à Romanis eſſe videa- S E. I V.

3 C. IV. licet anno CCCLI, poſt Romanam Synodum, nati E.
An. Ch. 349. interim dum libellus ſupplex Valentis & Urſa- tuur.ä An. Ch. 349.
cii ad Orientem mittitur. Ita enim hunc lo- Liberius inquit Perrus de Marca, in Collo- VIII.
tionis ſeries omnino quio apud Theodoretum lib. 2. cap. 16. docens, vrſaeius & 341
alens Iu. An. C

cum accipiendum ipſa narra oretu
1 P 1 ſerid⸗ perpendenti. Quid Valentem & Urſacium libellos in Synodo dediſſe, linm Pb. id

cogit, ut patebit ĩſta . Q . O12 3
autem Sirmii geſtum fuerit, docet Hilarius, quibus veniam rogabant, ob ea, quæ in Mareote Concilio ad-
nempe Photinum olim reum pronuntiatum, & à Provincia per calumniam eremodicio judicio, eunt.
biciſſum, ne tum quidem ſeu ex una parte uoroMα0ρ, confecta fuerant,
ſcopatu amoveri po- non debet accipi de Synodo Mediolanenſi, ut
o miſſa perperam Petavius in Diſſert. de Damnatione

communione unitatis abic.
per factionem populi Epi
tuiſſe. Porro Orientales, ad quos rehti

fuerat à Romana Synodo de damnatione Photi- Photini ſed de Synodo Romana;, ubi calum-
ni, reſcriptis ſuis inde occaſionem arripiunt, ju- niam criminum Athanaßio objectorum nunc lunol
dicium, quod de Athanaſio & Marcello latum primum profitentur; cuùm in Synodo Mediola⸗ W
callide ſubverten- nenſi ſolùm Arianæ hæreſi renuntiaſſent, ut pa-

fuerat in Synodo Sardicenſi,
di: quod tandem obtinuere in Synodis Arela- tet ex lectione libelli Julio oblati, ſub finem.

tenſi anno CCCLIII, & Mediolanenſi anno Liberius autem falſitatem accuſationis delatæ
CCCLV coactis. Color inde quæſitus fuit, adverſus Athanaſium explicat, non iis verbis
Marcelli magiſterio Photinum perfidiam ſuam di- generalibus, quæ coôncepta ſunt libello, ſed

diciſſe; in ea autem cauſa Marcellum nunc eſſe, eenynmu, potiori capite illius accuſationis in-
oſt ipſum Sardicenſe judicium, ut Atlianaſius dicato, nempe fabulà Mareoticà. Valeſius in ü 1
andum eſſe du- Notis ad eum Theodoteti locum, ubi is habet: Cunſule

ab ejus communione ſibi temper
II.

xerit: itaque locum eſſe, etiam ipſius Athanaſiũ Qui poſtea in Snodo libellos obtulerunt, veniam
per calumniam, altera Cunſtn⸗

exemplo, rem Sardicæ judicatam retractandi. poſcentes ob alta, quæ
VII. Porro duplici argumento oſtendit Perrus de duntaxat parte praſente, adverſus Athanaſium in Auge iin
Photinus non Marca, Photinum iterum in Romana Synodo, Mareote confecerant; ibidem de Synodo Ro- .
n rmins. non verò in Sirmienſi à Petavio excogitata, poſt mana agi etiam obſervavit ait enim: Intelligit
ole . yte. Mediolanenſem fuiſſe damnatum. Unum eſt, libellum ſatisfactionis, quem Urſacius & Valens
d dampa- quòd Urſacius & Valens referantur ab Hilario Zalio obtulerunt, orantes ut in commnnionem re- ⸗
2ud. ujus Snodi opportunitatem nacti, Romanæ ple- ciperentur. Cave autem intelligas, libellum hunc
bis Epiſcopum adiviſſe, & deprecatos eſſe, ut oblatum eſſe in Synodo Serdicenſi. Oblatus eſt enim
per veniam in communionem admitterentur, Romæ Julio Papæ, ut docet Athanaſius in ſecundo
Julium ex Concilio veniam, quam orabant, Apologetico contra Arianos, Hilarius in Fragmen-
impertiviſſe. Hæc Hilarii verba: Igitur ad tol- is, & Socrates atque Sozomenus, bienuio poſt
lendum ex Epiſcopatu Photinum, qui ante bien- Synodum Serdicenſem , id eſt, anno Chriſti
nium jam in Mediolanenſi Snodo erat Hereticus CCCXLIX. Quare Synodi nomine hic intelli-
damnatus, ex plurimis Provinciis congregantur genda eſt Synodus Romana, cujus tamen nulla
Sacerdotes &c. Quam opportunitatem naéti Ur- eque apud Baronium, neque in Collectione
ſaci us & Valens Rmanæ plebis Epiſcopum adeunt, Labbeana Conciliorum mentio habetur. .
recipi ſe in Eccleſiam deprecantur, S in commu- Denique eam Synodum Romanam ad curren- . 12. .
nion em per veniam admitti rogaut. ulius ex con- tem annum referendam eſſe, non videtur in du- a⸗ ees
ſilio veniam, quam orabant impertit. Nempe bium revocari poſſe. Sub Julio enim habitam „ .
fruſtra commendaretur captata Synodi opportu- teſtatur libellus ab Urſacio & Valente illi obla- III
nitas, ut Julius adiretur, niſi Romæ coactam tus, & certiſſimum eſt, ſuperſtite Conſtante, am- Alasſu
interpretemur; maximéè ſi tanto intervallo à Ro- bos illos reſipuiſſe, ac libellos dediſſe; quod Aurantzi⸗
mana urbe coacta fuiſſet, videlicet Sirmii in probat Petavius in Diſſert. de Photino Hæretico nut.
Pannonia, ut vult Petavius. Julium verd illos cap. I. ex eo quòèòd Athanaſius in epiſtola ad Soli-
communioni reſtituiſſe ex Concilio, id eſt, de tarios pag. 828. ſcribat, Valentem & Urſaciuz
Concilii ſententia, ſcribit Marca juxta hunc Hi- poſt Conſtantis obitum ab Arianis adductos el-
larii locum: qalius eæ conſilio, veniam, quam ora- ſe, ut ad vomitum redirent, & ab Athanaſii pa-
bant, impertit, ut eum luero Catholicæ Eccleſie, riter atque Eccleſiæ Catholicæ communione
vira quoque detraheret Arianis: ubi loco eæx deſciſcerent, cauſantes, metu ſe Conſtantis &
conſilio, legendum vult, e& Concilio. Verm hæc ingratiis ad ſimulandam hanc pœnitentiam eſſe
emendatio, textus depravatio eſt, nihil aliud compulſos. Hoc verò falsèò illos allegaſſe dicit .
enim Hilarius ſignificat; quâàm id ulium con- Athanaſius, quòd neque tum ullus Palatinus,
ſultò ſeu de induſtria feciſſe, ut vires demeret aut Notarius ad eos miſſus ſit, qui illos cogeret,
Arianis. Ex Theſauro enim Roberti Stephani quemadmodum ipſi deinceps inſtituerunt facere, *
verbò conſilium, aliquot exemplis conſtat, hanc ſed nec Imperator quidem adeſſet, verùm ſpon-
loquendi formulam, conſilio in ablativo, ſæpe te ipſi Romam advolaſſent, & in medio Eccle-
uſurpari pro arte vel de induſtria; ac aliquid e& ſiæ cœtu pœnitentiæ libellos palam protuliſſent. .
Confſilio alicujus facere phraſim Ciceronianam eC DBæc Athanaſius. Ex quibus perſpicuum eſt. 1
ſe. Secundum argumentum deſumitur ex iſtis Conſtante adhuc vivo, Valentem & Urſacium
Hilarii verbis: Hec epiſtola poſt biennium miſſa Julio pariter & Athanaſio ſupplicaſſe, ideoque
eſt, quàm hareſis Photini à Romanis damnata eſt. ante annum CCCL, quo XV Kalendas Fe-
Cùm enim Photini hæreſim à Romanis damna- bruarii Conſtans Imperator occiſus eſt. Quare 4
tam fuiſſe dicit, intelligit de Synodo Romana, omnino dicendum , KRomanam Synodum hoc
de qua agebat, præſertim cùm ad Synodum Me- anno coactam fuiſſe, biennio poſt Mediolanen- I
diolanenſem, niſi per vim apertam, referei non ſem Synodum & ante obitum Conſtantis; & 1
poſſint: quod tamen Petavius ſibi perſuaſit, ev Sirmienſem, quam eodem anno Petavius collo- 8
rætextu quòd Legati Eccleſiæ Romanæ ei Syno- candam voluit, commentitiam eſſe. Baronius 1
do Mediolanenſi interfuiſſent, quia ſola Lega- alio loco ex Athanaſio deſumto, probat, Valen- Baron. anne 1
torum præſentia id obtinere non poteſt, ut dam- tis & Urſacii pœnitentiam ante Conſtantis mor- 350. Run.kX⸗ 1.
— tem
v.
Atharaſi
ilun ne Ar
el

.1V.
Chaeg. .
Ul.
ein G
15 lu.
Db. i
eilio g.

14½
yeße ⸗
yedi Romd⸗
1ℳ

gon nns
o nub r

in Annales C. Baronij.

58 F C. IV. tem factam: & ex laudato Athanaſii loco habe-
An. Ch. 3;0 mus Urſacium & Valentem non Sirmii, ſed
Roma pœnitentiam egiſſe, ac ſignaſſe, idque
paulò ante Magnentii tyrannidem, & Athanaſii
Alexandriam reditum ut Athanaſium legenti
liquet.

. .

Anno Urbis ANNO PERIODI GRZCO-ROMAN g 5843.

103. . .
en. s. IrsuCHRISTI 350.
JurTI PAP& 14.
CONSTANTII I4.
I. Num. I ad I X. Coſſ. Sergius „ & Nigri-
Conſules. nianus.
II. Idacius in Faſtis ſub hujus anni Conſulibus
Conſtans ait: His Conß. Conſians occiſus eſe in Galliis à

Aug. occidi. Magnentio: & levatus eſt Wagnentius die XV
mr. Kal. Februar. & VEetranio apua Sirmium Kal.
Mai. eo anno, & Nepotianus Romæ III Non.
Junias, & pugna magna fnuit cum KRomanis S
Magnentianis. Idem narrat Auctor Chronici
Alexandrini, ſed loco non ſuo, ſub Conſulibus
nempe anni præcedentis. Rectè tamen loco Kal.
Mai. habet Kal. Martiis: ideoque littera i pro
7 per errorem in Faſtos Idacii itrepſit. Et ratio
eſt, quia Vetranio menſe Decembri, Imperii de-
cimo, depoſitus eſt, ut infrà dicemus; ideoque

non menlſe Maio, ſed Martio Auguſtus dictus

fuerat. Eutropius lib. 10. ait, Conſtantem occi-
ſum anno Imperii XVII, ideoque errorem Ba-
ronii indicat, qui eum Cæſarem nuncupatum
ait anno CCCXXXV. Quare Cæſar dictus
fuerat anno C CCXXXIII, à quo ideo Im-
perium ejus Cæſareum inchoandum.
III. Ad num. I X & ſeqq. Adventus Athanaſii tam
Arhanaſius Hieroſolymam, quaàm Alexandriam contigit
Alexandris anno præcedenti; quo, menſe circiter Januario,
redte. Gregorius, qui Sedem Alexandrinam invaſerat,
mortuus eſt. Nam Athanaſius in Apologia ad
Conſtantium teſtatur, ſe poſt Gregorii mortem à
Conſtantio accerſitum. Dum autem per Palæſti-
nam iter faceret, Synodus Hieroſolymis coacta,
ſcripſit literas gratulatorias ad Alexandrinos in
quibus ait: Veſtrum eſt orare pro pietate religio-
ſiſſimorum Imperatorum, qui ipſum ſcilicet Atha-
naſium) cum omni honore dignati ſunt reſtituere.
Unde Conſtans, qui hoc anno menſe Januario
peremtus eſt, adhuc in vivis erat, quando Con-
cilium Hieroſolymitanum celebratum. Ejus
reſtitutionem anno ſuperiori factam eſſe probari
etiam poteſt ex Lege Codicis Theodoſiani 39.
De Decurionibus, quæ menſe Aprili à Conſtan-
tio data dicitur. Ibi enim Athanaſium jam re-
ducem cum illo congreſſum eſſe, teſtatur ipſemet
Athanaſius in Apologia ad Conſtantium pag.
527. & in epiſtola ad Solitarios, Sozomenus lib.
3. Cap. 20. Theodoretus lib. 2. cap. 12. & Socrates
lib. 2. cap. 23. Præſenti verò anno Conſtantius
non Antiochiæ in Syria fuit, ut ſcribit Julianus
Orat. 1. pag. 47. & 48. ſed in Meſopotamia, &
quidem Edeſſæ propter bellum Perſicum, ut
tradit Philoſtorgius lib. 3. cap. 22. & mox motu
Perſico compoſito, Conſtantinopoli, unde poſtea
in Pannoniam adverſus Tyrannos movit.
IV. Epiphanius in hæreſi 68. poſtquam retulit,
Athanaſii Athanaſium à Conſtantino Magno in Gallias
xilium ma· relegatum fuiſſe, addit : Duodzcim itaque vel
Tom. I.

tredecim annis in Gallia manfit. Petavius in S F C. I V.
Notis ait : MWeque illud verum ſz, tot annis An. Ch. 3505
in Galliis haæſiſſe. Veràm Epiphanius eos annos ⁶“ explica-
exorditur ab anno cc cxxXVI „quo Athanaſius“".
in exilium miſſus, 3 quo anno ad c ccX11I1 anni
tredecim fluxere, vel duodecim „ſi ultimum, in
quo Alexandriam Athanaſius rediit, excludas.
Epiphanium enim eo modo intelligendum, ipſe-
met oſtendit, quando paulèò pòſt ſeribit, Athana-
ſium poſt Cynſtantini olitum à Con ſtante & Con-
ſtantino (id eſt, Conſtantio, familiari errore
Græcorum „ qui hæc nomina ſæpe confundunt)
hujus filiis in Ægyptum remiſſum eſle, ſubjungit-
que: Ita ille Sedi ſuæ reſtitutus ſt poſt Gregorium,
guem exulanti Athanaſio Ariani ſußfecerant. Ubi
vides, Epiphanium Athanaſii exilium ab anno
Chriſti cCccCxXXVI auſpicari; eundemque anno
CCCXLIXreſtitutum inſinuare.
Iulianus Orat. 1. teſtatur, allato nuntio de v.
Conſtantis nece, & Magnentii ac Vetranionis ecunda ſ.
tyrannide, Conſtantium, munitis Syriaæ oppidis, a⸗ Res⸗
tiamſi abſons foret, in Occidentem eſſe profe- 4
ctum: Perſas verò in eam oceaſionem intentos.
oecupato civilibus & Occidentalibus bellis Im-
Peratore, Niſibin, aggreſſos eſſe, in qua quatuor
menſes exegerunt. Quæ obſidio egregiè ibidem
Pag. 47. & ſequentibus deſcripta, quemadmo-
dum à Theodoreto lib. 2. cap. 30. & à Theopha-
ne in Chronico. De ea ſub hujus anni Conſuli-
bus loquitur auctor Chronici Alexandrini, &
Philoſtorgius. lib. 3. cap. 23. harrata Magnentii
tyrannide, de illa obſidione ſermonem inſtituit.
DDPBnodus Mediolanenßis, quam hoc anno Baro-
mus in Annalibus celebratam dicit, & in qua Epochæ Sy⸗
Valens & Urſacius in communionem recepti nodorum
ſunt, pertinet ad annum trecenteſimum quadra- Mediolanen-
geſimum ſeptimum, ut ibidem fusè oſtendi- ſ & Roma-
mus. Libellus verò oblatus eſt ab utroque, Ju- Baron num
lio Papæ, anno præcedenti, & quidem in Con- x1x.
cilio Romano biennio poſt Mediolanenſe cele-
brato, ut eo anno num. V & ſequentibus de-
monſtratum eſt. Utraque autem Synodus ideo
accuratè à nobis tractata, quia à paucis annis
cognita.

V I.

—

2

ANNOPERIODIGR 4 CO-RoMAN& 5844. Olymp. 2822

. an. 3.
O24. F. O 10. P. 31. Mart. Indict. 9. ſecana
J=su CHRISTI 351I. Baronium
. Olymp. 282.
IurII PAP& I). Anno Urbis
1I104.

CoONSTANTII IM P. I5.

A Num. I ad XV. Alii Conſules in Orbe I.
Romano, alii in Galliis, Italia, Africa & Bindecen-
aliis Provinciis quæ Magnentio parebant, Fa- Hacs m
ſtis nomen dedêre. In Imperio Romano nulli te Aaf.
Conſules creati, ſed uſurpata hæc formula: Poſt
Conſulatum Sergii & Nigriniani. In Im perio Ma-
gnentiano Magnentius & Gaiſo Conſules pro-=
ceſſere, ut liquet ex libello de Præfectis Urbi,
in quo Conſules, qui Romæ agniti ſunt ,‚de mo-=
re notati. Imperii Auguſtei Cbnſtantii Quinde-
cennalia in hunc annum incidunt. .
Idacius in Faſtis hoc anno habet: His Conſſ. II. .
bellum Magnentii fuit Morſa die Il Ocoh. & Mos vrnzins
rt . 2 . 4 Conſtan-
anno depoſitus Vetranio EIII Xkal. Januar. & le- tio Aug. vi⸗
vatus eſt Conſtantius Cæſar Id. Mart. & apparuit &us.
in Oriente hignum Salvatoris die III Kal. Es.- Baron. ann.
bruar. Luna XVIII. Auctor verò Chronici 350. num.

Kr ; Alexan- 1. & leg.

474

SE C. IV. Alexandrini hoc anno ſcribit: Conſtantius Aa-
An. Ch. 351. guſtus ſine Collega Inperator, Gallum patruelem
conſortem Imperii Idibus Martiis Cæaſarem decla-
ravit, & Conſtantii cognomentum indidit. Per-
ſlſiſque ingruentibus Antiochiam ,„ in Orientem
amandavit. Signum Crucis Chriſti Hieroſolymis
hoc ipſo tempore ſub horam tertiam ipſo die Pente-
coſtes, Nonis Maii, in calo velut lumen apparutt
à monte Oliveti uſque ad Golgotha, in quo loco Do-
minus crucifixus eſt, extenſum verſus Orientem,
unde Dominus in calum aſſumtus eſt, orond, qua
Fidis ſpeciem referebat, Gucen pretioſam, quæ ap-
paruit, in orbem ambiente. Eudemque bora etiam
Conſtantio Auguſto in Pannoniis G. copiis ipſtus viſa
eſt, chm in pralio contra Magnentium œ.aſ[ſet vin-
cere, & Magnentius cum Conſtantio confligeret 44
urhem Murſam. Magnentius victus, cum paucks
in Galliam evaſit. Conſtantius Gallus jam anté Au-
us Ceſar in Oriente Antiochiæ verſabatur. Ve-
ràùm, cùm ejuſdem Chronici Alexandrini Au-
Goor anno præcedenti tradat, Vetranionem poſt
decimum menſemn quàm imperaverat, Pruſias Bi-
thyniæ civitatem à Conſtantio amandatum fuiſ-
ſe, vel cis menſem decimum, ut inquit Victor de
Cæſaribus, qui hoc tempore vivebat, uti & Theo-
phanes, quod ſcribit de eo Idacius citatus: Eo
anno depoſitus Vetranio VIII Kal. Januar. perti-
net ad annum præcedentem, quo juxta Idacium
Kalendis Martiis Vetranio Auguſtus renuntiatus
fuerat: ſic enim omnia rectè in eodem Chroni-
co procedent. Baronius Vetranionis depoſitio-
nein in annum ſequentem malè diſtulit, que-

madmodum & Crucis apparitionem in annum
CCCLIII quam, currenti contigiſſe demon-
ſtrabimus. . . . .
1III. Superſunt Conſtantini Magni Numiſmata, in
Varia locæa quorum poſtica legitur CoO NS TANTINI ANA
Daphnes no- D APHNE CONS. Viſitur in iis Victoria ſe-
mine appel- dens, dextrà ramum, ſiniſtrà palmam habens;
lata. ad pedes ejus captivus ſtratus & trophæum. In
Baron.num. Aliis eadem eſt inſcriptio cum Victoria inſi⸗
111& 1V. dente ſpoliis. Baronius inde deducit, apud An-
tiochiam ad Daphnidis lucum, celebrem me-
moriam Helenæ fuiſſe, dictam Auguſtale, ibi-

ue Conſtantinum Magnum matris ſuæ ſtatuam

collocaſſe. Sed Cuperus Vir eruditiſſimus in Nu-

miſmatis antiquis explicatis pag. 2 56. rectè oſten-
dit, Daphnen hanc fuiſſe prope Conſtantinopo-
lim, uti conſtat ex Heſychio Mileſio, Auctore
Chronici Alexandrini & Suida, qui narrant in-
ſuper, Conſtantinum Magnum matris ſuæ ſta-
tuam columnæ impoſuiſſe, & locum Augaſtaum
appellaſſe. Fuit itaque Daphne ſuburbium Con-
ſtantinopoleos, cujus etiam Stephanus meminit;
ideoque in hujulmodi Numiſmatis hæc vox,
CONS. Conſtantinopolim denotat. Alius Con-
ſtantini Nummus inſcribitur, CoNSTANTIANA
D AFNE, in quo ſedet Victoria alata ramos te-
nens utraque manu; & ante eam fixum eſt tro-
phæum cum captivo, cujus manus poſt tergum
revinctæ ſunt. Cuperus cum Valeſio & Spanhe-
mio putat eſſe caſtrum Daphne, quod Conſtan-
tinus Magnus ad ripam Danubii extruxit in
Mœſia, à quo milites in Notitia Imperii,
CONSTANTINI DAPHNENSES, & BA-
LISTARII ůDAFNENSES nominati ſunt. Vi-

&ria ſedet in eo Nummo, quia Gothos & Sar-

matas Thraciam depopulantes profligavit. Quèò
ſpectat hæc Inſcriptio, SARMATIA DEVICTA,
Uti in aliis Conſtantini Magni Nummis legitur.

Utraque igitur Daphne nihil commune habet

Critica Hiſtorico-Chronologica

cum tertia Daphne in ſuburbiis Antiochiæ poſi- S Æ C. IV.
ta, quèò Gallus Cæſar Sanctæ Babylæ Martyris An. Ch. 351.
Reliquias transferri juſſit.
Ad num. XV & ſeq. Magnentius Tyrannus IVv.
& Gallia, Italiaque in Noricum, dein in Panno- Pralium as
niam profectus, à Conſtantio Auguſto in Panno- Murſam.
nia Murſenſi prælio ad Dravum fluvium ſupera-
tus eſt, ſub autumni exitum, ut Julianus Orat. I.
pag. 121. & 128. && Orat. 3. pag. 298. 308. & 442.
habet. De qua Conſtantii victoria legendi etiam
Socrates lib. 2. cap. 27. Sozomenus lib. 4. cap. 6.
Victor de Cæſaribus, Auctor Chronici Alexan-
drini & Severus Sulpicius lib. 2. Quam hoc anno
reportatam Auctor Chronici Alexandrini & Ida-
cius in Faſtis teſtantur. Imèò is diem notavit,
ſcilicet V Kal. Octobris. Utriuſque Scriptoris
verba numero ſecundo recitavimus.
Gothofredus in Notis ad titulum 10. libri 16. V.
r. . .. Pagani unde
Codicis Theodoſiani ait, incertum eſſe ſub quo ſie dicti.
Imperatore Chriſtiano Paganorum nomen Genti-
libus tradi cœperit. Antiquior Paganorum men-
tio repetitur ex Mario Victorino in lib. de αασα
recipiendo, ubi inquit, Græci, quos ERvee, vel
Paganos vocant, multos Deos dicunt. Opus il⸗
lud nihil aliud eſt, quàm Epitome librorum de
Trinitate, quod ſcriptum eſt poſt libros ipſos de
Trinitate adverſus Arianos; in quo cùm dicat
Marius, ante quadrageſimum annum celebratum
eſſe Concilium Nicænum, nomen illud circa
annum CCCLXV inoleſcere cœpit, cum
Synodus Nicæna anno CCCXXV habita fue-
rit. Gothofredus, recitatis variis ſententiis cir-
ca hujus nominis rationem, tandem veriſſimam
exiſtimat eam, ad quam accedit Baronius, Pa-
ganos dici cœpilſe ſub Chriſtianis Imperatori-
bus, eo modo quo dicitur etiam Leæx Pagana
apud Plinium lib. 28. cap. 2. quæ ſcilicet in pa-
gis obtinebat, & Paganalia ſacra, quorum pe-
culiaris etiam ratio fuit, & de quibus Halicar-
naſſeus lib. 4. nempe ut prima & antiquiſſima,
antequam in urbes populi contributi eſſent, tem-
pla Deorum pagatim ſacrata habebantur, teſte
Livio Decade 4. lib. I. duobus in locis, frequen-
tiſſimaque per vicos & pagos ea erant: ita ulti-
ma in his ſtetit Gentilium hoc ævo ſuperſtitio,
ſacrificiis per urbes jam interdictis. Quare quèd
ſacrificiis in urbibus profligatis, templis Pago-
rum aliquandiu ſuperſtitio relicta fuerit, inde
Pagani omnino dicti fuere. Hinc Oroſius in
Præfatione libri primi Paganos vocatos ſcribit
ex locorum agreſtium compitis & pagis. Plura hac
de re Gothofredus.
Ad num. XVII. & ſeqq. Baronii tanta au-, VI.
Goritas fuit, ut omnibus perſuaſerit in Chro- chronot æx u
. . . ———ð S8. Martini
nologia annorum Sancti Martini Epiſcopi Turo- e Severo
nenſis Gregorium unum ex hujus Sancti ſucceſ- Sulpicio de-
ſoribus Severo Sulpicio, qui ejus Vitam ſcripſit, dqucenda.
præferendum eſſe, hancque adeo à poſteriori:·
bus depravatam, ut in ea Auctor à ſemetipſo diſ-
ſentiat. Verùm Gregorii Turonenſis Operibus,
& Vità illà in ſedulum examen à me revocatis,
comperi communem hanc perſuaſionem falſam
eſſe, Vitam illam ad nos ſinceram & germa-
nam perveniſſe, Gregoriumque fabuloſis qui-
buſdam Sancti Martini Actis deceptum, & ubi-
cumque à Severo diſctepat minimè audiendum
eſſe. Quæ res cùm magni momenti ſit peculiari
Diſſertatione de auno & die Mortis Saubti Mar-
tini à me explicabuntur, ad quam ideo Lecto-
rem remitto.
Ad num. XXIV & ſeqq. Hieronymus in VII.

.,Maximes
Chronico iια£

1

5k
6
mt/
06

VIII.
liue am
racedenti.

. IV.
hr zzr

m /
m,

V.
zni unde
icti

VI.
Opronotai
, Martiſs
. geVer⸗
ulrii⸗ ⸗
MMenta

VII.

gzim

in Annales C. Baronii.

S£ C. IV. Chronico anno Abrahami 2366. juxta editionem
An. Ch. 35t. Pontaci, qui cum menſe Septembri anni Chriſti
Hi'eroſolymi. co1ν abſolvitur „ait: WMWaximus quadrageſinaus
, C,, in. poſt Macarium Hieroſol,moram Epiſoopu: mori-
. tur, poſt quem Eccleſiam Ariani invadunt pri-
nidem Orrillus, Entychins, & c. Theodoretus etiam
lib. 2. cap. 26. ait: Maximo ad immortalen, vi-
am tranſlato, Cyrillum Epiſcopalemz gratiam pro-
merniſſe. Maximum tamen Epiſcopatu ab Arianis
dejectum fuiſſe, certum videtur. Libellus enim
Synodicus ſcribit, Athanaſio & Paulo ad ſua ovi-
lia proficiſcentibus, impieratis anteſignanos Sy-
nodum Hieroſolymis Hæreticam coëgiſſe, &
Maximum abjeciſſe, ac Cyrillum tanquam Aria-
num elegiſſe. Addit libellus: Acacius Cæſareæ
Philippi propter Primatum Sede hac exegit, nem-
pe Cyrillum Catacheten. Quod factum exiſti-
mo, quia Maximus vicinos Epiſcopos ad Syno-
dum evocarat, cùm Athanaſius anno c c cxLIX
Alexandriam pergebat, abſque permiſſu ejuſ-
dem Acacii, cùm Maxrimus Metropolitanus
non eſſet. Sozomenus lib. 4. cap. 20. & Theo-
phanes in Chronico libelli Synodici Auctori ſutf-
fragantur, licet eam depoſitionem in Synodo
factam non memorent: de quo tamen minimè
dubitandum; cùm Epiſcopi nonniſi in Synodis
deponi ſoliti eſſent. Acacius Cyrillum poſtea de-
poſuit, quòd de jure Metropolitano adverſus ſe
controverſiam moviſſet, ut teſtatur Sozomenus
lib. 4. cap. 25. Jus autem Metropolitani in e0
præcipuè conſiſtit, ut Epiſcopi omnes ad ipſius
Concilium vocati venire cogantur.
VIII. Cyrillus itaque Maximo adhuc viventi ſubro-
Idque anno gatus, idque anno præcedenti, ut ex Hieronymo
Pracedenti. laudato conſtat. Præterea Auctor libelli Synodici
factum id dicit, cùm Athanaſius Alexandriam pro-
peraret, & Synodum Hieroſolymitanam Ariano-
rum ante Sirmienſem, quæ hoc anno celebrata
eſt, recitat. Verum eſt, Theophanem Sancti Maxi-
mi depoſitionem referre ad annum Chriſti cccrv:
ſed Theophanis Chronologia per hæc tempo-
ra prorſus corrupta: quod ex eo liquet, quòd
Euſebii Conſtantinopolitani Epiſcopi mors cum
anno cccrVI in eo Chronico copuletur.
Veruùuͤim Theophanes ex Theophane corrigen-
dus. Is Maximi depoſitione narrata, ait: Sub
id tempus, Cyrillo PEpiſeopum agenre, vivifßca
Crucis ſignum luce magna coruſeans, die ſacro
Pentecoſtes, apparnit in cælo. Contigit ea appa-
ritio menſe Maii currentis Chriſti anni, ut an-
no cccCLIIoſtendam, idque ſub Cyrilli Epiſ-
copatùs initium. Hic enim in epiſtola, quam de
ea apparitione ad Conſtantium Imperatorem
Hieroſolymis ſcripſit, ipſo initio ait: Primas
haſce ex Hieroſolymis ad te, Deo dilebte Impera-
tor, mitto literarum primitias, &c. Recèêns ita-
que Epiſcopatum Hieroſolymitanum Cyrillus
adeptus erat, quando Chriſti Crux in Oriente
hoc anno apparuit; ideoque eriam ex Theopha-
nis ſententia Cyrillus anno præcedenti Epiſco-
pus Hieroſolymitanus inauguratus. Quare Hen-
ſchenius die X VIII Martii in Vita Ss. Cyrilli
Hieroſolymitani, & Papebrocius in Hiſtoria
Chronologica Patriarcharum Hieroſolymita-
norum, Sancti Maximi depoſitionem & Cy-
rilli initium non bene ad annum CccIV refe-
runt, licèt uterque Cyrillum à ſuſpicione hære-
ſeos Arianæ jure merito liberent. Hieronymus
enim valde juvenis erat quando Chronicon
ſuum ſcripſit, in quo Cyrillum inter Epiſcopos
Arianos nominat. Sedit Maximus annos XVI

*

425
urrimque incompletos; ideoque in Chronico Ni- S C IV
cephori, ubi annos VI ſediſſe dicitur „nota nu- An Ch. 351.
meralis X Librarii errore videtur omiſſa. Hinc
fadne tenbnum anno CCCXXXV Macario
uccefliſſe. Colitur Maxim Latinis quâ
à Græcis die V menſis Maii Eein Nacinis dudm
Ad num. XLVIII & ſeq. Mors Sanczi Pauli „IX.
piſcopi Conſtantinopolitani „ qui à Græcis Oα S.
die VI Septembris à Latinis verò die VII il, Con-
Junii colitur, recte hoc anno à Baroni ſi⸗ San o .
Inaln. Baronio conſi- tani.
ntalibus eit, à Batonio & Sir- Prior Syne-
mondo in Diſſert. de anno Synodi Sirmienſis s Sirmien-
differtur in annum CCCLVII propter ratio- K.
nem à nobis indicatam anno CCCXLIX
num. I V. Verùm eam præſenti anno coactam Baron. anno
rectè cenſuit Socrates lib. I. Cap. 24. ubi me 20. 277, num. D
rat, cam habitam poſt Conſulatum Sergii & . ſeqa-
Ariniani „qui currenti anno competit. Photinus
chum, cüm in Synodo Mediolanenſi anno
C CCX L. VII damnatus ac depoſitus fuiſſ
adiit Conſtantium, Petiitque, ut coram judi i.
bus ab ipſo nominatis de Fide diſputaret nem-
admodum tradit Epiphanius in hæreſi Phai i
norum, ubi tamen Perperam ſcribit 1 Scn.
dicenſi 8 ynodo Photinum depoſitum. Cond m⸗
tius quidem Baſilio Ancyræ Epi bopeo iniunxit t
contta Photinum diſputationem ſuſcji rer ju⸗
dices verò ſeu Auditores hujus difpurationi⸗ .
dit T halaſſium, Datianum, Cerealem & † .
rum Comites. Ex his Thalaſſeus primas a udl
Imperatorem obtinebat, ut tradit Zoſii u3
lib. 2. & Præiectus Prætorio miſſus in Orn n-
tem hoc anno und cum Gallo Ceæſare. Mottuus
eſt autem anno CCCLI II, Conſtantio laas.
VI & Gallo Cæſare II Coſſ- ut habet Ammis.
nus in lib. 14. Proinde Sirmienſis Synoclus &
diſputatio Baſilii contra Photinum non voteſt
cadere in annum CCCLVII lt contendi
Baronius. Huc accedit quod ſcribit Epipha-
nius in ea diſputatione Baſilii contra Pholinum
Notarium fuiſſe Callicratem, qui erat Exce tor
Rufini Præfecti Prætorio. Fuit autem Rarat
Præfectus Prætorio per Gallias Conſulatu Con-
ſtantii VI & Galli Cæſaris II, ut teſtatur Am-
mianus in lib. 14. Sed biennio antè Præfectus
fuerat Illyrici. Anno autem Chriſti CCCLVII
non Rufinus, ſed Anatolius Præfecturam Præ-
torii gerebat per Illyricum.
Sed & ex Epiſcopatu Germinii manifeſtè col- XI.
ligitur, Sirmienſem contra Photinum Syno- Eam hoc an-
dum, in qua Photinus Epiſcopatu dejectus eſt, o coααα
non eſſe celebratam anno CCCLVII. FEte Stastn,
nim antequam Georgiuz, pulſo Athanaſio, Ale- SEater.
xandrinam Sedem invaderet, jam tum Germi-
nius Epiſcopus erat Sirmii, ut tradit Athana-
ſius in Epiſtola Encyclica, quam ſcribit ad Epiſ-
copos Ægypti & Lybiæ, tunc cum Georgius
Alexandrinam Eccleſiam occupaſſet. Porro
Georgius Alexandrinam Sedem occupavit ine-
unte anno CCCLVI. Càm ergo ante eum an-
num Germinius Epiſcopus fuerit Sirmii „Pho-
tinus quoque, cui ſucceſſit Germinius, ante
annum CCCLVI depoſitus fuerit neceſſe
eſt. Certè Athanaſius in epiſtola ad Solitarios
Pag. 860. ubi ordinationes exterorum homi-
num à Conſtantio factas recenſet primam
commemorat ordinationem Gregorii, deinde
Germinii & Cecropii, poſtea Auxentii, ac po-
ſtremò Georgii. Ex his Gregorius quidem Ale-
Rr 4 xandrinis

476
§ E C. IV. xandrinis datus eſt Epiſcopus anno Chriſti
An. Ch. 351. CCCXLI; Germinius verò in locum Phorti-
ni factus eſt Sirmienſis Epiſcopus præſenti anno,
cùm à Conſtantio Sirmii agente accitus fuiſſet,
ut prodit Athanaſius in loco ſuprà citato, quem
Interpres Latinus perperam vertit. Cecropius
eodem anno factus eſt Epiſcopus Nicomediæ,
ut colligitur ex ſupradicto Athanaſii loco. Au-
xentius denique ad Mediolanenſem Epiſcopa-
tum promotus eſt anno CCCLV, & ſequenti
anno Georgius Sedem Alexandrinam invaſit.
Hæc ex Valeſio in Notis ad Socratem lib. 2. cap·
30. excepta.
XII. Photinus, inquit Petrus de Marca in Diſſert.
Pof Syne- de tempore Synodi Sirmienſis Plenariæ numero
dum Roma- X X & ſequentibus, & facundiæ nomine com-
eſir Soa- mendabatur, & flagrantiſſimà gratiâ valebat
a. apud Principem. Itaque magno conatu opus
erat, ut à Sede pelleretur. Imèò verò, ut regu-
lis quæ tunc obtinebant, adhæreamus, cùm
Fidei cauſa ageretur, neceſſe erat Orientis Epiſ-
copos in unam ſententiam conſpirare cum Oc-
cidente, ut hæreſis profligata cenſeretur. Ita-
gue relatione decreti adverſus Photinum miſſa
ab Occidentalibus in Orientem ex more, ut
docuit Hilarius, quid erat reliquum, niſi ut
juſſu Conſtantii Imperatoris Orientales Sir-
mium ſe conferrent, ut damnatione Photini
ſuffragiis tot Epiſcoporum confirmata, hæreſis
confoderetur: Sanèe Concilium illud Sirmienſe
ex Orientalibus Epiſcopis conflatum fuit, ut
ſcripſit Hilarius, ſeu, ſi mavis loqui cum Vi-
gilio, ex toto Oriente. Ex ea ſanè ſatis eleganti
conjectura ſequitur, non longo intervallo tem-
oris abfuiſſe Synodum Sirmienſem à Synodo
Romana, unde profecta fuerat relatio ad Orien-
tales.
XIII. Hoc etiam apertè docet Hilarius in Fragmen-
Contraria tis, dum ait: Vzrum inter hæc Sirmii convenitur,
epinio refel- ſcilicet dum libellus Urſacii & Valentis mitti-
inur. tur in Orientem, & Orientales literis ſuis res
Sardicæ judicatas per inſidias refricare conan-
tur ſub prætextu damnationis Photini, & com-
munionis Marcello denegatæ ab Athanaſio.
Conſtituatur ergo Romana Synodus in anno
trecenteſimo quadrageſimo nono, poterit ha-
beri Synodus Sirmienſis, ex mente Hilarii, cur-
renti anno: quæ eſt Socratis & Petavii Diſſert.
de Photino Hæretico aſſertio. Reclamat tamen
Sirmondus in Diatriba de anno Synodi Sirmien-
ſis, & Synodum Sirmienſem Hilarii, aliam à
Sirmienſi Synodo Orientalium omnino eſſe
pertendit; hac præcipuè ratione quèd in iſta
Photinus exauctoratus eſt, ut docent Sozome-
nus & ceteri Hiſtorici; in illa verèò teſtatur Hi-
larius populi tumultu id effectum, ut Epiſcopa-
tu amoveri non poſſet. Verùm certum eſt ex
Epiphanio & Socrate, damnatum Photinum,
ex more illius ſæculi, à Synodo ad Imperato-
rem provocaſſe. Conſtantius dedit Judices ex
aula. In eo autem Magiſtratuum conſeſſu Baſi-
lius Ancyranus à Synodo delectus, ut cauſam
communem ageret, poſtquam diu cum Photi-
no verbis conflixiſſet, hominem diſputatione
oppugnavit, qui victus in exilium eſt actus. Ita-
que ſupereſt locus conciliandi Hilarii cum So-
zomeno, hac ratione. Photinus damnatus eſt
in Synodo Sirmienk; ſed populo per ſeditio-
nem intercedente, & Epiſcopo damnato ad
Principem provocante, judicium non eſt execu-
tioni demandatum. Tamen Judicum à Princi-

Critica Hiſtorico-Chronologica

pe datorum ſententiã Photinus meritas hære-S ÆD C. IV.
ſeos & impudentiæ pœnas dedit, in exilium An. Ch. 351.
actus.
Hoc jacto fundamento profſigata eſt quæſtio X1v.

de Fidei Formula ab Hoſio ſubſcripta, terrore, “ Rrma-
,„ℳ„—. . . . * ℳ .
minis & verberibus coacto, ut ipſe moriens an, Ricun

rofeſſus eſt, teſte Arhanaſio; quàâ ut concordiæ mienſem G.
inter diſſidentes Epiſcopos ratio iniretur, sow..; nodum per-
νσον & οειοαιο recitentur, tanquam voca- tinet
bula à Scripturis non deprompta. Tempus hu-
jus Formulæ cadit in annum CCCLVII, ut
conſentiunt omnes. Ergo non fuit edita in Sy-
nodo Sirmienſi, quæ coacta fuit contra Photi-
num præſenti anno. Petavius in laudata Diſſer-
tatione de Photino Hæretico, nobili & elegan-
ti obſervatione evincit, in hac Synodo Sirmien-
ſi Plenaria Orientalium Epiſcoporum non fuiſſe
conceptam Hoſii Formulam ex eo, quòd Baſi-
lius Ancyranus, ejus Synodi ferè princeps, non
paſſus fuifſet ejus Formulæ interpolationem,
(quæ illum latere non potuiſſet, utpote quæ
Conſtantii minis ſit extorta) cùm tantis animis
eam Formulam à Conſtantio revocari, coacta
eam in rem Synodo Ancyrana, petiverit, ſtatim
atque in Orientem Ectheſeos illius Hoſianæ co-
gnitio penetravit. Imò verò non adeo obnixè
poſtulabat ea, quæ Sirmii decreta fuiſſent, con-
firmari, nulla habita exceptione, ſi eodem tem-
pore perfidiæ Hoſianæ Formula Sirmii fuiſſet ab
Epiſcopis concepta.
Tres Formulæ Sirmii urbis conſcriptæ no Xv.
mine leguntur, quæ in tribus diverſis Synodis Formula Fi-
Sirmienlibus editæ ſunt. Prima Græcè concep- dei in prima
ta eſt cum anathematiſmis XXV. In ea dam- Gaodco Sir-
nantur anathemate, qui dicunt Filium de non nienl echtw.
extantibus, aut ex altera hypoſtaſßi eſſe, vel fuiſſe
tempus aut ſeculum quando non erat. Hæc For-
mula in Concilio Sirmienſi contra Photinum
hoc anno celebrato conſcripta eſt. Hilarius
quidem in libro de Synodis, ut Catholicam
commendat: Athanaſius verò in libro de Syno-
dis eam condemnat & rejicit, perinde ac reli-
uas ab Arianis exaratas. Neque verò de hac
ſola Fidei Formula Hilarius & Athanaſius inter
ſe diſſentiunt „ verùm etiam de aliis, v. g. de
Antiochena. Nam Hilarius quidem fatetur,
Orientales meritò novas Fidei Formulas con-
didiſſe, cuùm novæ hæreſes adverſus Eccleſiam
ſurrexiſſent. Athanaſius verò novas illas Fidei
Formulas callide ab Arianis compoſitas eſſe
contendit, ad deſtructionem Nicænæ. Hanc
Formulam præter Socratem referunt Athanaſius
& Hilarius in libro de Synodis. Socrates lib. 2.
cap. 30. & Sozomenus lib. 4. cap. 6. præfatam
Formulam à Marco Arethuſio dictatam eſſe aſſe-
runt; quam opinionem amplexus eſt Baronius.
At Marcus Arethuſius non hanc dictavit, ſed
aliam, cui præfixa erant Conſulum nomina,
& quæ poſtea Arimini recitata eſt, ut ex Ger-
minii epiſtola jam pridem obſervavit Nicolaus
Faber in Præfatione, quam ſcripſit ad Frag-
menta Hilarii. De aliis duabus Fidei Formulis
Sirmienſibus & duabus Synodis, in quibus
ex editæ annis CCCLVII & CCCLIX.

agctur.

ANNOG

—

3
An. C
Anno
. Olmp
11 4

1.

II
Olitus In
Pk.

III.
ulio lile⸗
diut ſuett.
u.

1
1

—

hr ,

V.
yma.
ecun.
dir.
2 der⸗

XV.
mula Fu
in prima
noco dir⸗
ienßelitt⸗

in Annales C. Baromi. 452

§C. 1V.

Æ C. IV.

. h nor. ANNO PERIODI GRACO-ROMANX 5845.
Olymb. 282. 25. ED. ) II. P. 19. April. Indict. 10.
un. 4. Jzsu CHRISTI z52.

LIBERII PAFP I.
CONSTANTII 16.

1. A Num. I ad IX Becentiun; & Paulus
Gonſulos. in regionibus, quæ Magnentio Tyran-

no parebant, Conſules fuere, ut teſtatur li-

bellus de Præfectis Urbi. Erat Decentius Ma-
gnentii frater, quem is poſt aliquas victorias
Cæſarem nuncupavit, ut docet Zoſimus lib. 2.
quod anno præcedenti factum, ejus Conſulatus
hoc anno geſtus inſinuat. In reliquo Orbe Ro-
mano ut ex Faſtis Cæſareis, aliiſque liquet, Con-
ſtandius Aug. I. & Conſtantius Gallus Caſar Con-
fules agniti: hic juxta primam, ille juxta tertiam

regulam.
11. In Catalogo Damaſi legitur: Julius annos
Obitus Iulii quindecim, menſes duos, dies ſexd Fuit temporibus
PF. Conſtantis, à Conſulatu Feliciani & Titians, ex

die VIII Uäus Februarii; in diem pridie Idus
Aprilis Conſtantio V & Conſtantio Ceſare Coſſ.
Iulius itaque, qui die ſexta Februarii anni tre-
centeſimi triceſimi ſeptimi ordinatus fuerat, ſe-
dit annos quindecim, menſes duos, dies ſex,
obiitque hoc anno die duodecima Aprilis, quâ
colitur. Baronius præter annos quindecim,
ſcribit, eum ſediſſe menſes quinque, dies ſep⸗
temdecim; quia nempe Hujus Pontificis ini-
tium non bene collocavit. Porro eum fediſſe
annos quindecim, notatur in Anaſtaſianis
MSS. Barberino, Mazarino, duplici Thua-
no, in Catalogo Palatino & in utroque Cor-
beienſi. l
111. Ad num. I X. Poſt Julii mortem Sedes
IHilio Libe- vVacavit menſibus duobus ac diebus aliquot.
gius ſuc ce- In Catalogo enim Damaſi legitur: Liberius
dir. fuit temporibus Conſtantii erx die I Kalen-
das junias, in diem .4à Conſulibus Con-
ſKtantio V & Conſtantio Cæſare. Sed cùm dies

undecimus Kalendas Junias, ſeu viceſimus

ſecundus menſis Maii hoc anno cum feria ſex-
ta, non verò cum die Dominica, quo ordina-
tiones Pontificum fieri ſolitæ, concurrat, vide-
tur legendum, ex die XI Kalendas Julias, id
eſt, die vigeſima prima Junii, quæ hoc anno
Dominicalis fuit. Hic nos deſtituit Chronicon
Damaſi, quod ante Liberii mortem exaratum
oſtendit ſpatium vacuum relictum, ad diei nu-
merum, quando Liberius moreretur, notandum.
Ex omnibus Julii Scriptis ſuperſunt duæ tantùm
epiſtolæ ab Athanaſio relatæ; quarum altera ad

Euſebianos, altera ad Eccleſiam Alexandrinam

miſſa. Nam Decretales duæ, quæ Julii nomine
circumferuntur, commentitiæ ſunt.
IV. Ad num. XIX. & ſeq. Vetranio non hoc an-
Magnenmiis no, ut credidit Baronius, ſed anno cccI in
clalder. ordinem redactus eſt, poſtquam menſes decem
imperaſſet, ut anno præcedenti num. II de-
monſtravimus. Hoc verò anno Magnentius, qui
à Conſtantio in Pannonia profligatus fuerat, &
& Pannonia in Italiam, urbemque Romam ſeſe
contulerat, à Conſtantio perruptà Aquileiꝭ, ut
teſtatur Julianus Orat. I. Pag. 130. 132. & Orat.
3. pag. 35/ͤ0. & à Ducibus Conſtantii imminenti-
bus, Urbe, Italiâque fugere coactus eſt.

ANNO PERIODI GRACO-ROMANA 5846. gnno Urbi⸗

O26 C. O 12. P. 1I. April. Indict. t. 06.

Jr su CaHRISTI 3533, an. 1.
LIBERII PA Pg 2.
CoNSTANTII IZ.
A Num. I ad XVI. Coſſ. Conſtantius Augs E.
VI, & Conſtantius Gallus Caſar II. Conſßuleß.
Conſtantii Auguſti Conſulatus juxta ſecun- II.
dam Conſulatuum Cæſareorum regulam Impe- Tricennalid
rii enim Cæſarei Tricennalia celebravit, ut mox Cenkaniis,
ex Ammiano declarabimus: Conſtantii verò
Cæſaris Conſulatus juxta tertiam, ut nempe
Conſtantii Auguſti Collega eſſet. .
Ad num. I. & II. Magnentius ſub finem ſu III.

perioris anni ex Italia in Galliam profugus, poſt- Magnenzid

quam triennium & ſex menſes imperaſſet, teſte 'stbrituk,

Zoſimo lib. 2. à Conſtantio Auguſto apud Cot-
tias Alpes devictus eſt, teſte ſuliano Orat. 2.
pag. 137. Quem dum Conſtantii Duces acrius in-
ſeqauntur » terum pugna ommiſſa eſt in loco, qui
dicitur Mons Seleutus. Eo pralio victus Magnen-
tius, Cæſir ad internecionem ſuis copiis, ſolus fu-
gam arripuit, Lugdunum ctontendens urbem Gal-
liæ, quæ à ſupradicto nmunimento diſtat tridui iti-
nere, inquit Socrates lib. 2. Cap. 32. De illo ad
Montem Seleucum prælio mentionem etiam fa-
ciunt Sozomenus lib. 4. Cap. 6. & Auctor Chro-
Gici Alexandrini. Situs eſt Mons ille, vulgò
Monſaleon dictus, in Provincia Delphinats, Va-
Pincum inter & Deam Vocontiorum, diſtatque
ab urbe Lugdunenſi millium paſſuum cIiII 3
ut docet Valeſius in Notitia Galliarum, ver-
bo, Seleucus Mons. Tandem Magnentius Lug-
duni ſeſe interfecit, vel IV us Auguſtas, ut
habet Chronicon Alexandrinum „ vel III Idus
Auguſti, ut habet Idacius in Faſtis „ vel die
V Auguſti, ut Socrates loco laudato. Decen-
tius Magnentii frater apud Senonas laqueo ſeſe

ſuſpendit XV Kal. Septemb. ut ſeribit Idacius

in Faſtis. HZ
Silvani rebellio anno tantüm ttecenteſimo 1IV,
quinquageſimo quinto contigit, quo & eam nar- Silvani zA
rat Ammianus lib. 15. cap. J. quo etiam anno in o.
Chronico Hieronymi poſt narratum Galli Cæſa- S o Jan
tis interitum, his verbis memoratur: Silvanas hart 1INI
in Gallia res novas molitus 1IX die extinklus 3
ſt, Coloniæ nempe Agrippinæ, ubi eum Impe-
rium invaſiſſe, & interfectum eſſe teſtatur Am-
mianus citatus. Uterque Victor, ac Eutropius
Silvani rebellionem, poſtquam de Galli Cæſa-
ris morte, quæ anno ſequenti contigit, egere,
recitant; ideoque minimè dubitandum ‚quin il-
la ad annum CCCLV referenda ſit. Scaliger
in Notis ad Chronicon Hieronymi, hunc Sil-
vani Nummum exhibet: D. N. FL. SILVANIS
P. F. Auo. Julianus Imp. de Silvano loquitur
pag. 89. & 1833. ?M
Ad num. X„ VI S ſeqq. Conſtantius bello Vv.
Magnentiano defunctus Rhodani oſtia occupa- Conſtantias
. l apud Arelad
vit, teſte Juliano Orat. 3. pag. 361. ut & Pyrænei m Trkacg.
juga, miſſa eò claſſe, ut ibidem Julianus pag- nalis csles
438. Hinc Arelatem ſe contulit, ut colligitur ex zrae.
Athanaſio in epiſtola ad Solitarios pag. 829. ubi
de Conſtantio, Athanaſio parum æquo, ait:
Càum autem eſſet Arelate & Mediolani, omnia pro
Hareticorum adhortatu ſuggeſtioneque Frusrr
4

478
SHC. IV. Ea in urbe moratus eſt à menſe Octobri uſque
An. Ch. 353, ad ſequentis anni Ver, ut cx Legibus Codicis
Theodoſiani conſtat. Arelate dum agit, V. 1
Idus Oäctobris Imperii Cæfarei Tricennalia cele-
bravit, ut nos docuit Ammianus lib. 14, cap. 5.
Arelate hiemem agens Conſtantins, poſt Theatra-
les Ludos atque Circenſes, ambitioſo ditos appara-
tu, die VI Idus Octobres, qui Imperu ejus (nem-
e Cæſarei) annum triceſimum terminabat, in-
ſolentia pondera gravins librans, c.
VI. Horum ſolennium occaſione Obeliſecum Arela-
Videm Obe- te erigi juſſit, qui noſtris diebus & terra effoſſus
liſeum erigi oloriæ Ludovici Magni conſecratus eſt, rurſum-
zuser. que in platea publica collocatus. In eo nulla epi-
graphe, nulliq; characteres, qui in anni quo ela-
boratus, aut Principis cui primum dicatus fücrar,
notitiam perducere poſſint. Sed quia Obeliſci
annis Decennalibus & id genus feſtis addictis in
honorem Principum de more in publicis locis
ponebantur, non dubito, quin Arelarenſis præ-
ſenti anno in Conſtantii Imperatoris honorem
erectus fuerit; eò magis quò anno CC CI. VII
in ſeptimis ejus Quinquennalibus alter Obeliſ-
cus Romæ in Circo erectus eſt maximo, inquit
Ammianus lib. 17. cap. 4. qui ultimus Obeliſcus
à Sixto V. Pontifice Maximo Chriſto dicatus.
Nec dici poteſt Obeliſcum Arelatenſem à Con-
ſtantino Magno in Decennalibus ſuis colloca-
tum. Nam præterquam quèòd certum non ſir, an
in ea civitate Conſtantinus Magnus Decennalia
ſua exhibuerit, apparet ex Ammiani loco citato,
hujuſmodi Obeliſcos ex Ægypto Romam addu-
ci ſolitos, & parte alia Romam columnis „ ſta-
tuis, aliiſque monumentis ab Imperatoribus de-
nudatam non fuiſſe ante Conſtantinopolim con-
ditam. Mediobarbus in Numiſmatis Impp. pag.-
493. Nummum Conſtantii Aug. producit in
averſa parte inſcriptum: VICT. D. D. N. N.
AuG. ET CAES. R. Q. In ea ſunt duæ Victo-
riæ ſuſtinentes clypeum, in quo VoT. XXX.
qui Nummus in his Tricennalibus percuſſus. In
co victoriæ tam à Conſtantio Aug. quâm à Gal-
lo Cæſare reportatæ memorantur, non quæ hoc
anno relatæ fuerint, ut Mediobarbus pag. 490.
& 491. ſimiles Nummos interpretatur; ſed quia
annis hujuſmodi ſolenniis deſtinatis victoriæ ſu⸗
perioribus annis ab Imperatore relatæ in Num-
mis memorari ſolitæ eſſent. Quamobrem hæc
vox Victoria de more cum Decennalibus, & id
genus feſtis in Nummis expreſſa. Præterea Cæſa-
rum quandoque mentio in Nummis Imperato-
rum Vota Decennalia repræſentantibus: quod
obiter dictum ſit.
VII. A num. XXIII ad XXXII. Apparitio Cru-
Apparitio cjs in Oriente contigit anno Chriſti trecenteli-
crueie 46 mo quinquageſimo primo, teſte Idacio in Faſtis,
anno conti- .
gerit. ubi ait: Levatus eſt Conſtantius Cæſar I dib. Mart.
& apparnit in Oriente ſigNnum Salvatoris die III
Kal. Februar. Lundà XXVIII. Verùm Idacius,
quod Chronographis iſtis obvium, Auctores
duos inter ſe pugnantes ſequitur. Primus recté
Apparitionem Crucis illigabat cum anno cccrr:
alter verò eamdem recitabat anno CcCLII, quo
currente aureo numero XI, Luna XXVIII in
diem XXX Januarii incidebat. Sed iſte tam in
die ac menſe quàm in anno errabat. Neque alio
anno quâm CcCLI hoc prodigium conſigna-
tur in Chronico Hieronymi juxta editionem
Pontacenam, quod tamen in Scaligeriana re-
Gtius omittitur, cùm ipſo Pontaco fatente, de
ea in pluribus M SS. nulla mentio ſit. Præterea

ℳ

Critica Hiſtorico Chronologica

Socrates lib. 2. cap. 28. ſcribit, ſignum illud ap- S 4 C. 1v.
paruiſſe, dum Antiochiam ingrederetur Gallus An. Ch. 353.
Cæſar, qui eo anno die X V Martii Cæſarea
dignitate decoratus fuerat, ſtatimqhe in eam ur-
bem miſſus. Tertiò, Philoſtorgius lib. 3. cap. 26.
ait, illud ſignum viſum, cùm Conſtantius vibto-

riam de Tyranno (nempe Magnentio) reporta-

vit, & cùm Magnentius à Conſtantio primnim vi-
Aus fuiſſet; addens, Magnentium poſtea viribus
paulatim reſumtis, ſecundo prælio congreſum, pe-
nitus debellatum eſſe, tandemque Lugdunum
profugiſſe. Quare apparitio illa in primo prælio
Magnentium inter & Romanos commilſlo conti-
git. Unde quando in Actis S. Arthemii Marty-
ris ſub Juliano die X V Octobris apud Surium
legitur: Cùm expugnatus eſſet Magnentius, ſignum
Crucis maximum mirificè apparuit; ea verba de
priori victoria ad Murſam reportata intelligenda.
Quartò, in Chronico Alexandrino ea appari-
tio cum eodem anno copulatur. Legenda quæ de
ea ibidem habentur à nobis eo anno recitata
Denique S. Cyrillus Hieroſolymitanus Epiſco- vIII.
pus in epiſtola, quam de hac apparitione ad Con- Ea 4 9. Cy⸗=
ſtantium Auguſtam ſcripſit, ait: Ac alii quidem rillo Hie ⸗
unde habent bonorem, aureas coronas gemmis , ta.
ſplendidiſſimis exornatas afferentes, caput tuum .
perſape coronant. Nos autem non rebus hiſoe ter-
renis, ſed celeſtium rerum divinam virtutem, tem-
pore Deo dilelti regni tui, Hieroſolymis apparen-
tem, pietatis tuæ in notitiam Nudiose dedacimus,
ut amplioribus te divinitus coronir Caleſtibus hono-
ratum non ignoranzs Deo aniverſorunz Regi gratias
agas. Anno trecenteſimo quinquageſimo primo
Conſtantius Imperii Auguſtei Quindecennalia ce-
lebravit, quibus in feſtivitatibus urbes & Pro-
vinciæ coronas Imperatoribus offerebant, ad
quas alludebant Oratores in Panegyricis ad eoſ-
dem in ſimilibus ſolenniis dictis, ut oſtendi in
ſecunda parte Diſſert. Hypaticæ cap. 2. num. 18.
& 19. Quare, cùm Cyrillus in ſua ad Conſtan-
tium epiſtola de eo prodigio ſcripta, eum lo-
quendi modum uſurpet, manitfeſtum eſt, illud
anno cccCLI accidiſſe, eodemque anno ea
Quindecennalia Imperatorem exhibuiſſe; quod
& nuncupatio Galli Cæſaris eodem anno facta
indicat. ⸗
Non minor de die, quo hoc prodigium vi- Ix.
ſum, quàm de anno controverſia eſt. Cyrillus Quo die
laudatus ait: Santlis hiſce diebus ſanttæ Penteco- Cruxæ Chriſti
ſtes, circiter horam tertiam, omnium maxima n ælo vija.
Crux ex lamine conſtituta in calo ſuper ſanttiſſi-
mum montem Golgotham viſa. In ea epiſtola, à .
Baronio hoc anno recitata, hæc tantùm verba
leguntur. Veruùm tam in Græco, quâm in Lati-
no, dies additur hoc modo: Sanclis hiſee diebus
Pentecoſtes, Nonis Maiis, & . Philoſtorgius loco
laudato ſcribit, eam viſam cirea horanz tertiam
ejus diei, quæ vulgò dicitur Pentecoſter. Auctor
Chronici Alexandrini: Ipſo die Pentecoſtes Nonis
Maii. Theophanes in Chronico, die ſacro Pen-
tecoſtes. Quæ verba Eruditorum ingenia excru-
ciarunt; cùm anno ccCLI Paſcha die xXXI
Martii, Pentecoſtes die X 1 x Maii celebrata fue-
rit, & nunquam feſtum Pentecoſtes in diem ſep-
timam Maii incidere poſſit. Veràùm totum arca-
num in eo ſitum, quòd Græci Pentecoſten ſu-
munt, non ſolùm pro die illo, qui à die Paſcha-
li quinquageſimus; ſed etiam pro ſeptem heb-
domadis, quæ Paſcha ſubſequuntur. Hujus rei
egregium exemplum Suppeditar Euſebius in Vi-
ta Conſtantini Magni lib. 4. ubi poſtquam de
ejus

An

1.
Adici
in v
die Pen
loſtet,

xi⸗
Oinmua.
kinta ie⸗
benteroſen
pracedeute
pyo hng ha⸗
bin.

Leyitu, V.
29,K Mälnn.

TII.
darrifti
Cennilin
Nrehite

III.
15§.
Hieroe
rata.

1X.
Nuo die

in Annales C. Baroni

³ .† C. IV. ejus ægritudine, quæ feſtis Paſchalibus peractis
An. Ch. 353. contigit, de ejus Helenopolim profectione, de
illius Baptiſmo, ac de Imperii inter filios diviſio-
ne locutus eſt, cap. 64. ait: Porro hæc omnia ge-
rebantur in maxima illa Jolennitate venerandeæ &5
ſaxratiſſimæ Pentecoſtes, quæ ſeptenario hebdoma-
dum numero decorata, unitate olſtonatur. In qua
& communis Servatoris Aſcenſum in cælos, &
Sancti Spiritus in terras Deſcenſum contigiſſe, ſa-
"ræ Literæ teſtantur. Iy ea igitur Jolennitate, Impe-
rator, hæc diximus quæ conſocutus, ultima tan-
dem die (quam ſi quis omnium feſtivitatum ma-
ximam vocet, haud qüuaqitatm meo judicio aberra-
verit) circa meridiem migravit ad Dominum,
die nimirum XXII Mali, in quem anno
cccXXXVII, Conſtantini Magni emortuali,
feſtum Pentecoſtes incidit.
X. Quare Euſebius, ut rectè vidit Valeſius in
Au dici poſit Notis, feſtum ſeu ſolennitatem Pentecoſtes,
egm viſam eos omnes dies appellat, qui à die Paſcha-
Pepte. tis d diem Pentecoſtes incluſive fluxerunt
coffes, tis ad diem Pentecoſtes incluſive .
Unde Baſilius Magnus de Spiritu Sancto ad
Amphilochium cap. 27. inquit: Porro omnis
quoque Pentecoſte eſt Reſarræctionis, quæ in ſæculo
er*+ppetr, monumentum. Unus enin & prim us
dies, ſepties ſeptuplicatus, ſeptem ſacræ Penteco-
ſter hebdomadas eßicit. A primo enim incipiens
in eundem deſinit per ſimiles (dies nempe Domi-
nicos) qui in medio revolvuntur guinquageſies.
Quare & aævum ſimilitudine imitatur, tanquam
in motu circula ri b iiſdem ſignis incipient, & in
eadem deſinens. a Hinc quemadmodum Græci
hebdomadam, quæ feſtum Paſchæ proximeè ſe-
quitur, ipſamque diem Dominicam Paſchalem
Diacœneſimæ nomine vocant, & tanquam unum
diem reputant, ut ex illorum Typico diſcimus,
eaſdemque ideo Horas recitant; ſic ſeptem heb-
domadas, quæ Paſcha ſubſequuntur, Penteco-
ſtes nomine appellant.
XLH Denique Theodorus Balſamon Patriarcha
Qingus- Antiochenus in epiſtola de Jejuniis à Cotelerio
ginez er in 1I tomno Monumentorrun Eccleſiæ Græcæ
Pentecosten . 4: .
pracedentes Publicata cap. I15. ſcribit Sancitum eſt à Deo per
pro uno ha- Moſom, ut poſt Acgni feſtum bopulus per VII. beb-
biti. domadas quietè degeret, atque ita cum jeiunio &
humilitate perageret celebritatem hebdomadarum.
Levit. 2 ;3, v. Anima enim, inqquit, quacumque per jejunium hu-
29. 8& Pſalm. miliata non fuerit ante feſtum, exterminabitur.
34. V. 1 Oportuit ergo & nos, qui Aigni habiti ſumus cer-
nere poſt ſeptem hebdomadas adventum ſanttiſſi-
mi Spiritus, ſtatim cum jejunio feſtum diem du-
cere, loco Tzviei hebdomadarum feſti, ſantkam
Pentecoſten. Sed quædam maximè divina tradi-
io mundo ſalutarem Domini Keſurretionem ma-
gusficans, ortamque ex ea lætitiam velut conti-
nnans, & jubens hoc quinquaginta dierum curri-
szulum PRO UuNA DIE haberi, nec genu fle-
&tere nec aliud quid agere, quod gaudii magni-

zudini adverſetur, cohibuit, quin ſucer hebdoma-

darum ritus per hoc latum feſtum abſolveretur. Ex
quibus omnibus certum redditur, diem ſepti-
mam Maii inter Pentecoſtes dies connumera-
tam, licèt anno CCCLI, quo Crucis ſignum
in cœlo viſum, feſtum Pentecoſtes die KXIX
Maii celebratum fuerit; neque hac de re am-
L plius quæſtionem eſſe poſſe.
XII. Ad num. XKXXII & ſeq. Conſtantius ſa-
Sacrifcia crificia nolcturna, Magnentio aublore permiſſa pro-
Gentikem hibuit Lege 5. Codicis Theodoſiani De Pa-
brehibita. ganis. Nam inter alia, inquit Gothofredus in
hujus Legis Commentario, quæ Magnentius

7

479

etiam Romæ, firmandæ ſcilicet dominationi, S C. IV.
invexerat, vel permiſerat, nocturna ſacrificia An. Ch. 353.
erant, non auſus forſan diurna permittere. Cui
broximum eſt, quod Athanaſius in Apologia ad
Conſtantium Pag. 528. ait, Wagnentium Ma gis,
& incantationibus contra Dei juſſa attendilſe.
Sanè Libanius Scriptor Gentilis in Oratione fu-
nebri' ad Julianum Pag. 268. etſi alieni Imperii
incubatorem commendat, quòd imperaret s-
7* O⅛Rατνατιαd+dr ve c quod à Gentili Scrip-
tore dictum ob ſacrificia aliquatenus ſaltem re-
ſtituta, vel permiſſa „ quæ Conſtantius nunc
aboleri jubet. Quo exemplo Conſtantinus Ma-
Snus quoque, victo Maxentio Tyranno, no-
cturna Romæ ſacrificia ſuſtuliſſe videtur ex Le-
ge ʒ. ejuſdem Codicis De infirmandis his, quæ ſub
Vrannis. Denique Ealentinianus poſtea, cùm
diurna non prohiberet, nocturna ſaltem ſacrifi-
cia in quibuſdam Imperii ſui partibus perni-
cioſiùs invecta prohibere neceſſe habuit, ut li-
quet ex Lege 7. ejuſdem Codicis De Maleſicis,
& Zoſimo lib. 4. pag. 735.
Data & hoc anno à Conſtantio Lex 10. Co- XIII.
dicis Theodoſiani De Epiſcopis, quâ pleniſſima Inmmanitas
immunitas omnibus Clericis conceditur, ut Eo- 1 7al e.
clehiarum oovo concurſu populorum ingentium fre- an, & leri⸗
3 ntetaor , quemadmodum in ea Lege dicitur. si, conceſſa.
Creſcentibus nempe jam ubique Eccleſiis, ac
Proficiente in dies KReligione Chriſtiana, (ac Baron num.
nominatim Athanaſio ex exilio reduce ‚ut ipſe XKXXIII=
teſtatur in Apologia ad Conſtantium J jam ſo-
lito pluribus etiam immunitatibus homines ad
Clericatum invitandi viſi ſunt, præter veteres

immunitates jam conceſſas. Prima itaque immu-

nitas eſt à cenſib us, qui poſſeſſionum nomine Fiſ-
co dependuntur. Quæ immunitas à cenſibus
& vectigalibus Poſtea ſæpius infracta, præſer-
tim ſub alente, ut conſtat ex duabus Grego-
rii Naxianzeni epiſtolis, puta 159. & 156. Baſi-
lius quoque epiſtolà 279. ad Modeſtum Præfe-
ctum Prætorio Orientis de eadem immunitate
ſub eodem Valente Imperatore conculcata con-
queritur, eamque inſtaurari petit. Secunda im-
munitas eſt à muneribus ſordidis, de quibus in
Codice Theodoſiano lib. II. Tertia eſt à Luſtra-
li collatione; nempe Clerici ab ea collatione 2
quæ à negotiatoribus præſtatur, quæque Lu-
ſtralis dicebatur, immunes declarantur. Ultima
eſt immunitas parangariarum, de quibus viden-
dus Gothofredus in Commentario illius Legis.
Hæ porro immunitates Tricennalium Conſtantii

occaſione conceſſæ.

ANNOPERIODI GRACοRo MAN 5847.

Anno Urbis
O 27. B. D 13. P. 27. Mart. Indict. 12. 1I107.
Olymp. 283.
Jzsu CHRISTI 354. an. 2:

LIBERII PAP 3.

CoNSTANTII IMP. 18.

Num. I ad X. Coſſ. Conſtantius Aug. VII., I.
A & Conſtantius Gallus III: prior juxta Cenſuler.
tertiam regulam; poſterior juxta ſecundam, nem-
pe ob Quinquennalia, anno uno anticipata.
Literæ Liberii Papæ ad Conſtantium Imp. in II.
quibus ait, Demophilum, Macedonium, Eu- Epiſtola Li-
doxium & Martyrium ante annos octo de Con- berii Pp. sd
cilio Mediolanenſi iratis animis exiiſſe, & Arii Conſtan.
ſententiam "

S§ E C. IV. ſententiam damnare noluiſſe, hoc anno, ut re-
An. Ch. 354. ctè& vidit Baronius, ſcripta. Nondum enim tum
indica fuerat Synodus Mediolanenſis, quæ an-
no ſequenti habita, cujus impettandæ gratià Le-
gati cum epiſtola Liberii miſſi ſunt; & præterea
adhuc in Galliis agebat Conſtantius, quem ſub
currentis anni exitum in Italiam ad hiberna diſ-
cefſiſſe, teſtatur Ammianus lib. 14. Cap. 4. Erra-
vit itaque Petavius in Diſſert. de Photino Hæ-
retico, qui eam epiſtolam anno ſequenti datam
arbitratus eſt, quemadmodum & Valeſius in
Notis ad lib. z. Sozomeni cap. 23. qui ex eo quòd
in iis Liberii literis dicatur, quoſdam extra
Catholicam Eccleſiam poſitos Conciliabula ha-
bere, quibus aſſeveratur etiam Georgius in Ale-
xandria per literas communicare, exiſtimat Geor-
gium Sedis Alexandrinæ invaſorem, Alexan-
drino Epiſcopatu potitum eſſe, cum illa epiſto-
la ſcripta eſt, ideoque eam pertinere ad annum
trecenteſimum quinquageſimum ſextum, quo
Georgius Sedem illam occupare cœ pit.
1II. Verum Liberius non de Georgio Alexandri-
n ea non de no, ſed de Georgio Laodiceno Epiſcopo Ariano,
a ſoc Je qui in Concilio Sardicenſi damnatus eſt, cujuſ-
Georgio Lao. Que crebra per hæc tempora mentio, ſermonem
ditesæ Epiſe. habet. De eo Athanaſius ſæpe loquitur, præſer-
ſermo eſt. tim initio Apologiæ ſuæ de fuga ſua, quam his
verbis exorditur: Andio Leontinm, qui nunc eſt
Antiochiæ, & Narciſſum Neronipolitanum, SS
Georgium Laodicenſem, reliquoſoque cum Pphis
Arianos, multa de me obgannire, & erimen ti-
miditätis opprobrare ,quoöd càùum ab ipſis ad ne-
cem quaærerer, (anno C CCLVI) non me ipſis
in deditionen obtulerim.
IV. Porro obtentum eſt ea Legatione quod pe-
Concilium tebatur, nempe ut Concilium Mediolani cele-
wediola- braretur anno ſequenti in cauſa Athanaſii, quèòd
nenſe Libe nempe in eum annum Vicennalia lImperii Au-

rius à Con- . 2 . . .
L 7 g „ guſtei Conſtantii inciderent, & mos ferret, ut
petrat. annis hujuſmodi ſolenniis deſtinatis Religioni,

Baronenum. & Eccleſiæ conſuleretur. Quæ ratio cùm Baro-
1X. nium fugerer, putavit, eam Synodum præſenti
anno celebrandam fuiſſe: ſed quòd Conſtantium
adverſus Gundomadum & Vadomarium fratres
Alemannorum Reges Galliam invadentes opor-
tuit arma movere, Concilium in annum dila-
tum fuiſſe. De eo bello legendus Ammianus lib.
14. Verùm hæc conjectura ex dictis corruit, li-
quetque non alio anno quàm CCCLV Syno-
dum illam congregari debuiſſe.
V. Ad num. X. Conſtantii Galli Cæſaris cædes
Galli Caſa- ſub hujus anni Conſulibus rectè à Socrate lib. 2.
ris cades. 4
cap. 34. Sozomeno lib. 4. cap. 7, & Idacio in Fa-
ſtis conſignata: Exceſſit èà vita atatis anno nono
atque vigeſimo, cùm quadriennio imperaſſet, in-
quit Ammianus in fine lib. 14. Quibus ex ver-
bis etiam liquet, Cæſares Imperii participes fuiſ-
ſe, non verò tantùm Imperii ſucceſſores deſi-
gnatos. Hujus mortis nuntium ad Conſtantium,
dum Mediolani eſſet, perlatum, ut ſcribit Am-
mianus initio lib. r. Hoc anno ineunte Conſtan-
tius Arelate conſtitit, indeque verno tempore
Valentiam petiit, moturus in Gundomadum &
Vadomatium fratres Allamannorum Reges; cum
quibus mox fœdus pepigit, ut prodit Ammia-
nus lib. 14. cap. 10. qui capite ſequenti ſubdit:
Iäcto poſt haæc fædere, Inperator Mediolanum
ad bhiherna diſeeſtt. Tum Galli Cæſaris cædem
recitare incipit, quæ ideo ſub hujus anni finem
contigit. De ea legendus Philoſtorgius lib. 4.
cap. I.

Cnicica Hiſtorico-Chronologica

Victor de Cæſaribus, Galli Cæſaris morte S † C. 1V.
narratâ, ait: Ita longo intervallo annum feré poſt An. Ch. 354.
ſeptuageſimum, relata ad unum cura Keipublicaæ. . VI.
Si à præſenti anno per ſeptuaginta retrocedas, Kohe, ee
P . penes
pervenies ad annum Chriſti CCLXXXIV, unum post
quo Diocletianus Imperium iniit, vivente ad- annos L XX
huc Carino Auguſto, qui anno inſequenti oc- rurſus fuit.
ciſus eſt. Septuaginta itaque illorum anno-
rum initium videtur repetendum ab anno
CCLXXXII, quo Probus, qui ſolus im-
eraverat, interemtus eſt; cui Carus cum Ca-
fino & Numeriano Cæſaribus ſucceſſit. Qua-
re Victor numero rotundo loquitur, demon-
ſtratque, curam Reipublicæ penes Cæſares
etiam fuiſſe.
A num. XI ad XVII. Poſt Baronii mor- VII.
tem Jacobus Gothofredus Excerpta ex Hiſtoria Constantius
Eccleſiaſtica Philoſtorgii, quæ Photius ex XII Imp. Aris-
cCe r. niſmum in
ejus libris collegit, in lucem emiſit: poſtea Va- Ethiopia
leſius duos eorundem Excerptorum MSS. codi- & Arabia
ces nactus, novam editionem aggreſſus eſt, in Felici d'ſe-
qua loca plurima, quæ in editione Gothofredi minandum
corrupta erant, reſtituit, novaſque notas addi- chrar⸗
dit. Scribit itaque Photius Philoſtorgium lib. 2.
num. 6. hæc habere: Ait impius Philoſtorgius,
interiores Indos qui Bartholomai Apoſtoli præadi-
catione ad Cbriſtum converſi ſjunt, deſſimilenz fi-
lii ſubſtantiam profiteri. Narratque Theophilum
Indum, qui hanc ſententiam amplelctebatur, ad il-
los veniſſe, & ſuam illis opinionem tradidiſſe. IIos
autem Indos, olim quidem Sabaos ait eſſe dictos
ab urbe, Saba, qua caput eßt totius gentis, nunc
verò Homeritas vocari. Tum lib. 3. num. 4. Ait
Philoſtorgius, Conſtantium Legatos miſiſſe ad eos,
qui olim quidem Sabæi, nunc, verd Homeritæ vo-
cantur.. Kegionem autem quam incolunt
Arabiam magnam & Felicem à Græcis appellari
ſoribit, & ad extimum Oceanum pertingere
Judaorum quoque non exigua multitudo is per-
mixta eſt. Ad bhos igitur legationem miſit Con-
ſtantius, eo conſilio, ut ad veram pietatem illos
traduceret, & c. Poſtulavit etiam ut Komanisil-
luc navigantibus, & regionis incolis, qui ad Chri-
ſti fidem converti vellent, Eccleſias adificari lice-
ret. Dedit etiam Legatis magnam vim pecu-
niæ, quam adificandis Eccleſiis impenderent.
Hujus porrò Legationis princeps erat Theophi- VIII.
lus Indus. Qui olim quidem Conſtantino Imperium Theophilus
adminiſtrante admodaum juvenis, obſes à Divais Monachus
miſſus fuerat ad Romanos. Horum regio Divus Wur ,
inſula eſt. Inolæ vero ipſi quoque Indi cognomi- Cae.
nantur, &c. Poſtea vero cum Legationem hanc
obeundam ſuſcepiſſet, à ſuæ communionis homi-
nibus Epiſcopali dignitate eum ornatum eſſe, &c.
Theophilus igitur cum ad Sabaos veniſſet, gentis
Principi perſuadere conatus eſt, ut Chbriſtunz cole-
ret, & à Gentilium errore recederet. Et udao-
rum quidem ſolita fraus ac malitia in profundiſ-
ſimum ſilentium ſe ſe abdere coacta eſt, cum Theo-
philus admirandis operibus editis, kdem Chriſti
invictam eſſe, ſemel atque iterum oſtendiſſet. Le-
gatio verò felicem exitum ſortita eſt, cum Prin-
ceps gentis illius ſincero animo ad veram pietatem
tranſuſſet, & tres Eccleſias in ea regione adificaſ-
Joet, S&c.
At Theophilus cum apud Homeritas ſingula IX.
prout poterat, & prout temporis ratio ſinebat, Vſque ad ve-
ordinaſſet, & Eccleſias dedicaviſſet, & ornamen- Tod. India m
tis quibus poterat exornaſſet, ad Inſulam Dinu, Arienn: Ee
quam ipfi patriam fuiſſe ſuperius indicavimus, na-
vigavit. Alque inde ad alias Indiæ regiones perre-
Xite

penetrawit.

1

X
Hitur
pitanu/
Arum
runn,;
Vaoru

XI.

Maſeitur
d Eregcin

ut,

Kianze.

Il.
ntius
ſyig⸗
m in
pis
abig
Aiſe.

nmn

VIII.
hephilis
enachus
m in renm
le miſut⸗

/

in Annales C. Baronij.

8 † C. IV. vit: multaque guæ apud illos non rite hebant,
An. Ch. 354. emendavit. Wam 6 lebtiones PEvangelii audie-

X.

bant ſedentes, & alia quædam peragebant, quibus
divina lex repugnabat. Verum Theophilus cum
lingula apud eos jaxta anltiorem ritum, Deoque
magis acceptum correxiſſet, Eccleſia quoque dog-
ma confirmavit. Neque enim circa dwivini nunmi-
niz cultum, ut ait impins iſte, ulla egebant emen-
datione, utpote qui ab ultima antiquitate con-
ſtantiſſimè Filium alterius à Patre Jubſtantiæ pro-
fttenentur. Ex hac autem Wagna Arabia profe-
ctus eſt Theophilus ad Dithiopas, qui Auxumitæ
vocantur, & c. ſoed cum ad Auxumitas veniſſet, &
cuncla illic negotia probe ordinaßſet, inde ad Ro-
manorum ditionem redire cæpit.
Narrat hæc Baronius ex Nicephoro lib. 9.

Situs Home- Cap. 18. & cum eo dicit Theophilum ab Ada-

ritarum
Axumita-
gzum, Di-
Vabrum.

„*

XI.
Naſcitur
§. Gregoriu
N. aian e-
uus:

benis obſidem in Romanorum ditionem fuiſſe
miſſum, & Adiabenen ejus patriam fuiſſe; cùm
tamen Philoſtorgius diſertè ſcribat eum à Di-
væis obſidem miſſum ad Romanos & inſulam
Diuu ejus fuiſſe patriam. Sed non dubito quin
is error Librariis attribuendus ſit „qui utrum-
que Nicephori textum Græcum depravarunt.
Hæc porrèò inſula videtur ea quæ Diu vulgè vo-⸗
catur, eſtque ad oſtium Indi fluminis, Regi
Cambaiæ obnoxia. Quoad Homeritas recte
ſcribit Philoſtorgius, eos in Arabia Felice ſi-
tos eſſe; hi enim Arabes erant „Saracenis pro-
ximi, gentibus his inter ſe mari Rubro, ſeu
Arabico diſparatis, ut tam Plinius lib. &. cap.
28. quàm Prolomæus lib. 6. cap. 7. docent. E regio-
ne Homeritarum Axumitæ fuêre, mari Rubro
ab eis ſejuncti. Homeritæ & Axumitæ Conſtan-
tii ævo Romanis fœderati fuêre, quod fœdus
manſit etiam ſub Juſtiniano, ut ſuo loco expli-
cabimus. Hinc Conſtantius ad Homeritas &
Axumitas Legatos miſit, & quidem anno cccrvr,

ut exiſtimat Gothofredus in Comment. leg. 2.

Cod. Theod. de Legatis data IVIII Tal.
Febr. Conſtantio Aug. VIII & Jaliano Cæſ. Coſſ.
in qua dicit Imperator: aullus ad gentem Axu-
mitarum & Homeritarum ire praceptus, &c. id-
eſt legatione fungi juſſus, ut explicat Gotho-
fredus, qui dicit Theophilum legationis eo an-
no ad Axumitas & Homeritas miſſæ principem
fuiſſe.
Ad num. XXIII & ſeqq. Ex locis quibuſ⸗
dam ſantti Gregorii Naxianzeni in Carmine de
*Vita ſua negligenter Latinè redditis deceptus
Baronius, exiſtimavit, hunc Sanctum præſenti
anno viceſimum tantùm ætatis annum attigiſſe,
ideoque poſt Concilium Nicænum anno cccxxvV
celebratum in lucem prodiiſſe. Veràùm, cùm no-
nagenario major ſupremum diem obierit, ut ſuo
loco videbitur, natus eſt hujus ſeculi initio,
& quando Athenis diſceſſit, annum circiter
quinquageſimum quintum agebat. Papebro-
cius die nona Maii in Vita S. Gregorii Nazian-
zeni loca omnia explicat, quæ Baronium, alioſ-

que Viros doctiſſimos huc uſque in errorem in-
duxere. Nazianzenus poſtquam dixit „Athenis

digrediente Baſilio, ſe ſubſiſtere coactum fuiſ
ſe, ſubjungit: Etenim longum tempus impende-
ram eloquentiæ exercendæ: eratque is annus mi-
i ferme trigeſimus. Quod cùm factum eſſe con-
ſtaret poſt annum Chriſti trecenteſimum quin-
quageſimum quintum, quo ulianus ſtudiorum
causâà Athenas appulit, conſequens eſſe videba-
tur, ut non niſi poſt Concilium Nicænum Gre-
gorius natus eſſet. Sed, ut Gregoxius Presbyter
Tom. L.

48ꝭ1
in Vita hujus Sancti advertit Baſilius Athenis s £ C. IV.
diſceſſit, cùm Gregorius triceſimum annum αι An. Ch. 354.
bpleviſſet in di iplinarnm artibus pertrabétandis.
Quare erat is annus Gregorio Nazianzeno fer-
me triceſimus in eo ſtudio, non verò triceſimus
à nativitate ejus.
Objicitur præterea quod ſcribit Gregorius XII.
Nazianzenus in Oratione ad laudem Baſilii, ubi Naxiante-
de ſe, ſuoque Baſilio juxta accuratam Papebro⸗ 7 & el
cii verſionem ait: 1 gitur domun revertimur; en⸗ mdte⸗
97ai aliquando mundo ac ſcenæ ſervieramus, quan duntur.
tum ſcilicet ſatis erat „ ut altorum Plarium obſe-
queremur cupiditati, neqgue enim ipſemet ad
Theatralem oſtentationem propendebamus) conti-
nuò falti ſumus juris noſtri; & tanquam ex im⸗
berbibus facti viri, ad philoſophandum nos con-
ulimut gener eſiks. At ſicut Nazianzenus, quan-
do dicit, ſe & Baſilium tum ſui uris factos, non
intelligit de legali emancipatione, ſed de figu-

rata, qua mundo ſervire coacti fuerant: ſic nec

quòd ex imberbibus dicat viros factos, debet cum
reſpectu ad ætatem accipi, ſed referri ad ani-
mum, qui tunc primum viriliter agi cœpit
ac reſerari, cùm ſepoſito aliis placendi ſtudio,
quod imperfectorum eſt, ad veram ſolidam-
que virtutem, quæ eſt virorum perfectorum;
conatum ſuum intenderunt. Tertium locum ex
Gregorio deſumtum apud Papebrocium expli-
catum vide.
Etas porro Nazianzeni, ut rectè idem Pape- XIII.
brocius, cum Gregorii patris ætate comparari de- tas Patris
bet. Pater, ſicut in Orat. 19. ait filius, obiit, oum 5 & egorii
annos ferme centum vixiſſet, ex eiſque egiſſet in Sa- ſeurirar.
cerdotio quinque && guadraginta. Cum itaque S.
Gregorius Nazianzi Epiſcopus, Gregorii de quo
loquimur, pater, è vivis exceſſerit anno trecen-
teſimo ſeptuageſimo tertio „ aut veroſimilius
uno anno tardiùs, (rerum enim deinde ſecura⸗
rum ſeries non permittit, ut eum poſtea vixiſſe
exiſtimemus) conſequens fit, eum natum circa
annum ducenteſimum ſeptuageſimum tertium,
& S. Gregorium Theologum filium primogeni-
tum ex Sancta Nonna conjuge & coætanea, ut
inquit idem Gregorius Theologus in Carmine
de Vita ſua, genuiſſe circa annum Chriſti tre-
centeſimum primum. Inde Gregorius pater Epiſ-
copus Nazianzi creatus eſt circa annum trecen-
tellmuin viceſimum nonum, & Gregorius filius
anno trecenteſimo quinquageſimo quinto, vel
potiuùs inſequenti, Athenis diſceſſit poſtquam
ibidem per annos triginta ſtudiis operam navaſ-
ſet, ab anno nempe trecenteſimo viceſimo ſexto.
Porro, cùm Julianus non niſi poſt Galli Cæſaris
fratris necem Athenas profectus fuerit apparet,
eum anno tantùm ſequenti in eam urbem adven-
taſſe; nam Socrates lib. 3. Cap. I. ait, Gallo inter-
fecto, Julianum juſſum eſſe cuſtodiri. Sed, cùm
cuſtodes ſuos effugere voluiſſet, mutatis ubinde
latebris, ſibi ſalutem quæſiviſſe: tandem verò
Eaſebiam Imperatoris uxorem, cum eum lati-
tantem deprchendilſtt, perſuaſiſſe viro ſuo, ut
nullo malo eum afficeret, ſed potiùs Athenas ire
permitteret, Philoſophiæ operam daturum. Quo
fit, ut S. Gregorius Nazianzenus & §S. Baſilius
anno tantùm trecenteſimo quinquageſimo ſexto
Athenis diſceſſerint.
Collecta hoc anno Synodus Autiochena ad- XIV.
verſus D. Athanaſium, de qua hæc Sozomenus Inodus
habet lib. 4. cap. 8. Praæcipué verò criminabantur Antioehena
Aehanaſium, guem tantopere oderant n nec ha. 4
Conſtante quidem adhuc laperſtite & Conſtantio Znm.
§5ſ benevolentiage

§ E C. I V.
An. Ch. 354.

XV.
Hoc anno
gede brata.

Anno Urbis
1108.
Olymp. 283.
an. 3.
ſecundum
Baronium.
Olymp. 283.

I.
Coſ. &
Vicennalia
Conſtantii.

4³² Critica Hiſtorico-Chronologica

benevolentiam erga eum ſimulante, hoſtiliter eum
perſequi deſierint: ſed Antiochiæ in unum oongre-
gati Narciſus Cilix, Theodorus Thraciæ, Eugenius
Nicanus, Patrophilus Scpthopolites, Menophan-
tus Epheſius, & alii circiter triginta numero ad
omnes ubique conſtitutos Epiſcopos literas ſoripſe-
rint, quibus affrmabant, Athanaſium contra leges
Eceleſiæ rediiſſe Alexandriam, non in Synodo prius
denocentem declaratum, ſed per contentionem eo-
rum, qui idem cum illo ſentiebant: hortatique
ſiut, ut neque cum illo oommunicarent, neque ad
eum ſeribereut, ſed cum Georgio potins, qui ab
ipfis ordinatus fuerat, communionem ſervarent.
Athanaßus verò tum quidem nullam iſtorum ratio-
nem duxit. Sed enim multò gravisera quàm prins,
erat perpeſſurus. Valeſius in Notis ait, Sozome-
num perperam aſſerere, eam Synodum Con-
ſtante adhuc ſuperſtite congregatam. Verùm id
non ſcribit Sozomenus, qui jam de Magnentii
interitu, & Julii Bapæ morte locutus fuerat, ſed
tantùm indicat, Arianos, qui Conſtante adhuc
ſuperſtite Athanaſium vexarant, poſt hujus Im-
peratoris mortem hoſtiliter eum perſecutos fuiſ-
ſe. Subjungit Valeſius, eam Synodum anno
Chriſti trecenteſimo quinquageſimo ſexto co-
actam, quo Georgius Epiſcopatum Alexandriæ
occupavit, huncque ſtatim ex urbe Antiochena
cum militari ſatellitio miſſum eſſe Alexandriam,
eodem modo quo ante quindecim annos in An-
tiochenſi Synodo, ea quæ in Encæniis celebrata
eſt, Gregorius ordinatus fuerat Epiſcopus Ale-
xandriæ, atque inde miſſus Alexandriam, ut
teſtatur Athanaſius.
Verùm currenti anno exeunte, eam congre-
gatam inſinuat Sozomenus, cùm illam recitet
proximè ante Concilium Mediolanenſe priori-
bus anni inſequentis menſibus habitum. Præ-
terea Lucifer Calaritanus, qui Concilio Medio-
lanenſi interfuit, in Apologia pro Athanaſio
lib. 1. teſtatur, Georgium ante Concilium Me-
diolanenſe ordinatum eſſe, & his verbis Con-
ſtantium alloquitur: Perſequeris eum, per quem
te audire praceperit Dominus, agente eo in rebus
humanis, quo Hereticum tuum Georgium mittis
ſucceſſorem, hm tametſi liberatus fuiſſet Athana-
us & corpone, ibi non licuerit mittere, &c. Paulè
pdſt: Numquid poteſt Deus eſſe cum inimico Geor-
gio? Nunquid ei quem non ordinaverit, quem non
elegerit, poterit eſſe propitius? &c. Ad hæc Va-
leſius ait, unum Sozomenum hujus Synodi me-
miniſſe; cùm tamen Nicephorus lib. 9. cap. 33.
diſertam ejus mentionem faciat. Denique non
ex urbe Antiochena, ut putat Valeſius, ſed ex
Cappadocia miſſus fuit Georgius, ut docent

Athanaſius in Apologia de fuga ſua, & ex eo

Theodaretus lib. 2. cap. 14. quanquam miſſus
dici poſſit ex urbe Antiochenſi, cùm in ea ordi-
natus fuerit.

ANNOPERIODI GRCO-ROMANX 5848.
O28 A. ) 14. LP. 16. April. Indict. 13.
JESu CHRISTI 355.
LIEBERII PAP 4.
CONSTANTII IMP. 19.

D num. I. Coſſ. Arbetio & Lollianut. Con-
ſtantium Auguſtei Imperii Vicennalia hoc
anno celebraſſe oſtendunt tam nuncupatio Ju-
liani, de qua mox, quâm Concilium Mediola-

nenſe à Conſtantio coactum, ad Orientis, atque 5 £ C. IV.
Occidentis Epiſcopos in unam eandemque de An. Ch. 355.
Fide ſententiam perducendos. Annis enim hu-
juſmodi feſtivitatibus addictis Cæſares de more
creati, & de Religione actum.
Ad num. II & ſeqq. Concilium Mediolanenſe Sssat
currentis anni initio celebratum. Ammo enim Mediola-
Epiſcopus in epiſtola ad Theophilum Patriar- „enſe.
cham Alexandrinum de Converſatione & parti-
culari Vita Sanctorum Pachomii & Theodori,
cap. 4. ſcribit: Perſecutionis porro ejus, qua anno
ſexto, menſe nono, Athanaſium Papam expulit,
Julianus imperavit, homo idololatra. Uſurpat
Ammo menſes Æ£gyptiacos, ut duobus in locis
epiſtolæ videre eſt. Quare, cùm Pachon nonus
Ægyptiorum menſis incipiat cum die viceſima
ſexta Aprilis, & cum die viceſima quinta Maii
terminetur, liquet, inter intervallum iſtud, Ju-
lianum Auguſtum dictum anno trecenteſimo
ſexageſimo, ac ante diem viceſimum quintum

Maii præſentis anni Concilium Mediolanenſe,

in quo ſubſcripta S. Athanaſi damnatio, cele-
bratum. Alioquin ſi poſt menſem Maium co-
actum eſſet, Julianus non anno ſexto, ſed quinto
perſecutionis Athanaſii Auguſtus nuncupatus eſ-
ſet. Porro Conſtantium, qui Concilio Mediola-
nenſi interfuit, hoc ferme anno Mediolani con-
ſtitiſſe docet Ammianus lib. Ij. cap. 38. & ſeqq.
& patet ex ſubſcriꝑtionibus plurium Legum Co-
dicis Theodoſiani, ubi legitur L. 2. De his qui
per metum judicis, data Kal. Janu. Mediolani.
In Codice etiam Juſtinianeo recitatur L. 6. Qui
teſtam. facere poſſ. data Mediolani XII Kalend.
Martus. Ex quibus manifeſtum fit, epiſtolam
Liberis, quàâ Concilium celebrari poſtulavit,
anno præcedenti ſcriptam eſſe, ut tunc diximus.
Concilii Mediolanenſis Acta, quibus haétenus
carebamus, edidit Ughellus in tomo 4. Italiæ
Sacræ, & cum Codice Bibliothecæ Colbertinæ
contulit Baluzius in nova Collectione Concilio-
rum pag. 29.
Ad num. LVII. Perronius in ſua ad Magnæz III.
Britanniæ Regem Reſponſione, Bellarminus in 5 Fs x ver⸗
Defenſione Felicis Papæ, & Henſchenius in Ap- “ Nmi.
pendice tomo 3. menſis Aprilis ſubjecta oſten- nus:,
dunt, Felicem verum fuiſſe Pontificem, qu d

antiquus Pontificum Catalogus habeat: Congre-

gati Sacerdotes & cum confilio eorum Liberius
ordinaverunt in locum ejus Felicem Presbyterum
Epiſcopum. Hinc in inſcriptione ſarcophagi ejuſ-
dem Felicis ab aliquot annis reperta legitur: Hie
jacet corpus S. Felicis Papæ & Martyris, qui Con-
ſtantium Heæreticum damnavit. Chriſtianus Lu-
pus in parte quinta ad Dictatum S. Gregorii VII,
pag. 794. ubi contrariam ſententiam tuetur, ait:
Rem omnem inſigniter expanunt Fauſtinus, &
Marcellinus Romanæ Eccleſiæ Presbyteri in Præ-
fatione precum quas exhibuerunt Theodoſio Im-
peratori. Sed Henſchenius laudatus reſpondet,
memoratos Presbyteros fuiſſe Schiſmaticos, &
plura mentiri, ipſo Lupo paulò pôſt fatente.
Urget Lupus, Athanaſium in epiſtola ad Solita-
rios pag. 666. & Hieronymum in Chronico om-
nem fidem mereri. Sed quid mirum, inquit
Henſchenius, ſi perturbata rerum Romæ geſta-
rum notitia in £gyptum pervenerit ad Athana-
ſium? Hieronymus Chronicon ſuum in Oriente
conſcripſit ex monumentis ibidem repertis. Ce-
teràùm utraque opinio ſuos patronos, ſuaſque ra-
tiones habet, nihilque certum de hac contro-
verſia dici poteſt.
Ad

l

ſ⸗

Anno
no).
Ohjn;
21. 4

1.
Coyſul

I
TLex C.
ſtantij
verſil

lefcet.

ron
1.

C. N

Cheys.

neilium
eliolg.

IIIL.
8. Falir verd
ſuit Ponti⸗
fer Nonde
Mts
A
8-
65
1 .

deſficos.

in Annales C. Baromii. 483

§ „Æ C. IV. Ad num. LXX V& ſeq. Julianus hoc anno
An. Ch. 355. à Conſtantio Cæſar creatus ‚Galliiſque præpo-
35 6. V ſitus; quod in Italia factum, teſte Zoſimo initio
Iulianus libri 3. & quidem Mediolani, ut Hieronymus in
Fft OGaſar. Chronico ſcribit. Peracta ea nuncupatio 11II
Idus Novemb. ut Ammianus lib. 15. & Idacius in
Faſtis, non verò VIII Idus Octob. ut perperam
Auctor Chronici Alexandrini. Ammiano & Ida-
cio ſuffragatur Polemius Silvius in fragmento
aterculi anno cccCcCxXLIXediti, & Bollando
in Præfatione tomi primi ad menſem Januarii
pag. 43. recitati, ubi ad octavum Idus Novem-
bris legitur: NATALIS JuLIANI; qui dies
natalis Imperii ejus Cæſarei, non verò natalis
ejus genuinus, ut credidit Cangius in Familiis
Byzantinis Auguſtis. Ex Italia Kal. Decembris
Julianum in Gallias pergentem media hieme (ut
ipſe teſtatur in epiſtola ad Senatum Populumque
Athenienſem pag. 510. & Libanius in Juliani
Conſulatu pag. 236. & in Necem Juliani pag.
270.) Conſtantius deducit ad locum uſque dua-
bus columnis inſignem inter Laumellum & Ii-
cinum, unde mox Julianus Taurinos pervenit,
teſte Ammiano lib. 15.

—

Anno Urbis ANNO PERIODI GRAGO -ROMAN 4 5849.
ο1 GF. 15. P. 7. April. Indict. 14.

Olymp. 283.
an. 4. JESu CHRISTI 356.

LIBERII PAFP& ꝗJ.
CoNSTANTII IMP. 20.

1 — Ar num. I & ſeqq. Conſtantius Asg. VIII.
Conſules. & ulianus Cæſar: hic juxta priorem regu-
lam, ille juxta tertiam. .R
II. Conſtantius dedit hoc anno L. 4. Codicis
Lex Con- Theod. De Maleficis & Mathematicis, Medio-
ſtantü ad- lani EIII Kalend. Eebr. quà capite punitur qui-
verſus Ma- cumque pro curioſitate futurorum, vel Invoca-
torem Dæmonum, vel Divinos, quos Ariolos
Baron. num. appellant, vel Aruſpicem, qui auguria colligit,
1. conſuluerit. D. Hieronymus Commentario in
Daniel. cap. 2. oſtendit, quàâ notâ diſtinguendi
ſint omnes illi, qui circa divinandi curiolitatem
occupati, hac Lege nominantur: Quos nos Ario-
los, ceteri èνwumÿôddbν interpretati ſunt, id eſt, La-
cantatores. Ergo videntur mihi Iicantatores eſſe,
qui verbis rem peragunt: Malefici, qui ſanguine
utuntur & victimis, & ſape contingunt corpora
mortuorum. Porro in Chaldais ;ναρααααι ſigni-
Ficari puto, quos vulgus Mathematicos vocat; Con-
Juetudo autem & ſermo communis Magos pro Ma-
leficis accepit, qui aliter habentur apud gentem
ſuam, eò quòd ſint Philoſophi Chaldeorum, & ad
artis hujus ſcientiam Feges quoque & Principes
ejuſdem gentis omnia faciunt. Diſtinctiůs tamen
hæc ita ſeparat Gothofredus in illius Legis Com-
mentario. Aruſpices ſunt qui hoſtiis & extis in-
ſpectis, ex iis judicium faciebant: Mathematici
propriè, qui ex ſyderum curſu: Genethliaci &
Aſtrologi, qui & Chaldei, quorum frequens
apud Tacitum mentio: Arioli, qui, ut Tertul-
lianus loquitur, aris inhalantes, numen de ni-
dore concipiebant, &, ut Iſidorus ait, qui circa
aras Idolorum preces emittentes & ſacrificia of-
ferentes, Dæmonum reſponſa accipiebant: Au-
gures verò ſunt, qui ex avium garritu, vel vo-
latu conjecturam faciebant: Vates, qui, ut Ter-
tullianus quoque ſcribit, de Deo pati exiſtima-
bantur, Eirgilianâ imitatione, id eſt, Fanatici
Tom. I. J

qui vi Numinis interiori agitari ſe fingebant, S «Æ C. IV.
quales deſcribit Apuleius octavâ Mileſià, qui ſe An. Ch. 356.
Deo plenos adſimulabant, ut Paulus lib. 5. Sen-
tent. tit. 27. Magorum appellatione indicantur
Incantatores, qui verbis & ventilationibus rem
ferme peragebant. Denique Maleſici dicuntur
Wegromantiæ artem operati, ut Hieronymus ci-
tatus rectè indicavit: quamquam & iidem Ma-
gorum appellatione nonnumquam comprehen-
duntur. Data & à Conſtantio L.6. Cod. Theod.
De Paganis, quâ Sacrificia & Simulachrorum
cultus ſub capitis pœna rurſus inhibentur : de
qua legendus Gothofredus in Commentario.
Athanaſium currenti anno „ Syriano Duce A 111
adverſus eum perſecutionem movente, ex urbe lexagayinj
Alexandrina fugiſſe inter omnes convenit. At ſagere coa-
circa hujus fugæ circunſtantias aliquot graviſſi- ⸗.
mæ difficultates occurrunt. Et primò quidem,
cùm Athanaſium die nona Februarii ex ea urbe Baron. num
aufugiſſe conſtet, & Syrianum poſt dies tres 1I1.
& viginti à promiſſo à ſe facto, quòd Eccleſiæ
Alexandrinæ non turbarentur dum Alexandri-
ni Legatos ad Conſtantinum mitterent, ut ab
eo ſcirent, an juſſiſſet Athanaſium ex urbe Ale-
xandrina diſcedere; conſequens eſt, eam pro-
miſſionem à Syriano factam die decima octava
menſis Januarii præſentis anni: ab eo enim die
ad nonum Februarii viginti tres illi dies efflu-
xere. Athanaſius autem, qui hæc narrat in
Apologia ad Conſtantium Pag.688. & ſeqq. non
ſemel teſtatur, Maximum tum Ægypti Præfe-
ctum fuiſſe, imèò & præſentem eo tempore; quo
populus & Presbyteri Grianum adiere. Et tamen
ex ipſomet Athanaſio in Epiſt. ad Orthodoxos
hac de fuga ſcripta affirmat, Philagrium tunc
Ægypti Præfectum fuiſſe, ut videre eſt pag. 94 5.
Rurſumque in epiſt. ad Solitarios pag. 847. de
fuga ſua, quæ hoc anno contigit, loquens, di-
cit, Heraclium Comitem, adjuncto ſibi Ægypti
Præfecto Cataphronio, Idolorum adoratores con-
citaſſe, ut ex præcepto Imperatoris invaderent
Eccleſias, & populum lapidarent. En tres gy-
pti Præfectos eodem ferme tempore eam Pro-
vinciam adminiſtrantes; cům tamen certum ſit.
eam ab unico gubernatam. Exiſtimo „ Maximi
Præfecturam hujus anni initio poſt menſem Ja-
nuarium abſolutam, Philagriumque in ejus lo-
cum ſubrogatum, quem & Cataphronii nomi-
ne appellatum oportet, ad diſtinctionem fortè
Philagrii patris. Qu meliora afferet, libenter
amplectar.
Interim corrigendus hic Baronii error „ qui IV
anno ccCLIV recitat ex Athanaſio, quod his Montenus
ſcribit in Apologia ad Conſtantium pag. 686. & Diogenes
veniſſe nempe ad ſe Montanum Palatinum cum 2 Ahans-
epiſtola, quaſi ipſemet Athanaſius ab Impera- !n. niſß.
tore petiiſſet jus in Italiam abeundi, quæ cùm Baron anno
ficta eſſet ab illius adverſariis, Alexandriam ¹54. n. xVII.
Athanaſius relinquere noluit, ut ipſemet narrat, &* KA.
qui paulò pòſt addit: Cum igitur ali; Monta-
nus profeltus eſſet, ſupervenit Diogenes Notarius,
poſt ſex demum & viginti menſes, qui ne ipſe quo-
que epiſtolam exhibuit: neque tanquam manda-
tum haberet, quidquam mihi præcepit. Quin cuùm
ipſe Sprianus exercitus ductor Alexandriam in-
grederetur, quærebanz num iſtiuſinodi literæ, qua-
les illi jatctitarent, allatæ eſſent. Lüteras enim
mandati tui (fateor) ab illis depoſcebam:⸗ poſt-
quam ipſi eas ſe habere bernegarent, poſtula-
bam, ut ſaltem vel ipſe Brianur, vel Prafecdtss
ABOypti Maximns mihi ad ipſum ſuo ſoripto in-
2 geren

484
5§5 E C. I V. jungeret, poſtulabamque id ea de cauſa, quod tua
An. Ch. 156. humanitas in ſuo diplomate vetuerat, ne quis me
turbaret, utque ego negligerem aliorum terrores,
E& ſecuriter in Eccleſiis permanerem. Subdit pau-
lò poſt Athanaſius: Griano igitur hanc rerum
quietem, tranquillitatemque promittente, con-
ventus omnium cum gaudio & ſecuritate in Ec-
cleſiis fiebant, quo tempore poſt dies tres & vi-
ginti à promiſſo, eum ſubit? Syrianus cum mili-
tibus in Eccleſiam irrupit, &c. die ſc. nona Fe-
bruarii, quæ XXIII erat à die xVIII Ja-
nuarii, quo die tranquillitas illa promiſſa. Qua-
re Montani ad Athanaſium profectio pertinet
ad annum trecenteſimum quinquageſimum ter-
„ tium, & Diogenis Alexandriam adventus, qui
poſt menſes viginti ſex à profectione Montani
contigit, ad annum præcedentem revocanda.
Sozomenus lib. 4. cap. 9. paulèò aliter rem nar-
rat, aitque, Athanaſium Imperatoris literas ac-
cepiſſe, quibus ad Palatium evocabatur: Præ-
valuit tamen, inquit, conſiliui ut Athanaſius
maneret: &s is qui literas Principis attulerät
(nempe Montanus) re infetta reverſus eſt. Se-
quenti æſtate alter ab Imperatore miſſus, (nempe
Diogenes)una cum Provinciæ Rectoribus Alexan-
Ariam veniens, eum ex urbe diſcedere compulit,
Clerumque Eccleſiæ acerbiſſimè vexavit. Sed cuùm
populus Alexandrinæ Eeccleſiæ animos reſumpſiſſet,
is qui ab Imperatore miſſus erat, cernens, ple-
bem ad pugnandum paratam eſſe, ipſe quoqué ve
infetcta abſceſſit. Nec longo poſt tempore copiæ quas
Romani Legiones, vocant cα WTeypto & Lybia ac-

cerſuntur. . 4
V. Baronius refert proteſtationem populi A e-
Quo die xandrini, quam ipſemet Athanaſius recitat

Athanaßus tom. 1. pag. 866. in qua Alexandrini omnibus
sere exponunt quid in Eccleſia actum ſit, Uuceſcente
gen quinto Iduum Februariarum die, hoc ſt . decimo
uarto menſis Mechir, vigilantibus nobis in Do-
Baron. num. inico, & precibus vacantibus, eò quod Sinaxis
II & ſeqq. Paraſceeves die celebranda eſſet. In Græco le-
gitur, aαοννσαοι 77 es wirn Eidayr ν
blαν, rsτι α 18. 78 Mæ Elodt. Sed quia
Interpres per errorem vertit; illuceſeente quinto
Kalendas Februarias die, factum eſt, ut Baro-
nius Romanum Martyrologium recognoſcens,
& Sanctis, quibus videbatur, augens, die
XxXVIII Januarii ſcripſerit: Alexandriæ pluri-
morum Sanblorum Martyrum, qui hac ipſa die,
fattione Syriani Ducis Ariani, dum in Eccleſia
Synaxim agerent, diverſo mortis genere ſunt in-
teremti. In ipfſius proteſtationis fine eundem
errorem Interpretis legere eſt: dicitur enim ipſa
proteſtatio ſcripta, poſt Conſulatum Arbethionis
& Lolliani decimo ſeptimo die menſis Mechir,
quaæ eſt pridie Kalendarum Februarii; cum ta-
men juxta Græcum legendum ſit, pridie Idd. Febr.
Error etiam irrepſit in textum Græcum Athana-
ſu ubi legitur, TrS1 * 8. F Mæα lœ,
legendum enim, 4. * MexÜ⁵ lués, id eſt, die
decima quinta menſis Mechir, qui dies cum no-
no Februarii noſtri copulatur, quique hoc anno
cum Paraſceve, ſeu feria ſexta concurrebat. Die
itaque nona Februarii Athanaſium ex Alexan-
dria fugere coactum, & præfata Martyria con-
tigiſſe, certiſfimum eſt.
VI. Poſt hanc fugam Athanaſium Alexandriam
Athanaſius quamdiu Conſtantius vixit, non reduſſe, una eſt
Alexan. communis ommum, qui hujus Sancti Vitam ſcri-
driam readr. pſere, opinio. Verùm illuc tempore Quadra-
geſimæ è ſua ſolitudine reverſum eſſe, ac quando

Critica Hiſtorico-Chronologica

Georgius Alexandrinæ Sedis invaſor adventavit, S Æ C. IV.
ibidem eum latuiſſe, elicio ex epiſtola ad Or- An. Ch. 356.
thodoxos hoc anno ſcripta. Ibi pag. 945& ſeq.
deſcribit Georgi in eam urbem introitum his
verbis: Præclara igitur iſta Arianica Georgii
conſtitutio tale ſui exordium habuit. Ilius porro
introitus in Alexandriam, quàm multa nefaria
perpetraverit, quantorumque malorum aubtor ex-
titerit, licebit vobis, & ex literis noſtris, & a
iſthuc proficiſcentibus reſcire. Populis ergo gravi-
ter ferentibus iſtarum rerum inſolentiam, ideéb-
ue in Eccleſiis cœtus facientibus, ne Arianorum
perfidia Eccleſiæ fidei admiſceretur: Philagrius
jam olim in Eccleſiam & virgines ininrius per id
tempus Praæfectus AEgypti, olim transfuga noſtræ
Religionis, Georgii conterranens, homo nequaquam
ſpectatis moribus, fretus magiſtratus ſui aubtorita-
te, præſidioque ad quidvizs audendum promptus,
Ez qui apoſtata, in Eccleſiam infeſtus & praæceps,
Ethnicas Tribus, Zudæoſque item atque alios pro-
tervos homines adhortationibus, magniſque pro-
miſſis, quaæ ſecundum patta pro opera praſtita bene
perſolvit, adverſus Eccleſiam inſtigatos cnneatim
cum gladiis & fuſtibus, contra populos in Eccle-
ſias immittit. Jam quid inde evenerit, non ſim-
plicem poſthac ſermonem requirit, cum ea res nee
ſatis dignè explicari queat, aut ſine laerymis &
lanctu vel ex minima parte recenſeri. Ubi enim
apud priſcos talis tragæœdia? Aut quid ſimile in
bello & perſecutione fattum eſt unquam? Siqui-
dem & Eccleſiis & Baptiſteriis fſflammæz injectæ:
magnus igitur luctus, ejulatus & planttus per ci-
vitatem. Cives ea quæ aiebant, indignè ferre,
acclamare Praſidi, vim proteſtari, eò quod vir-
gines ſanctæ & incontaminatæ nudatis corporibus
nefaria paterentur, iiſdemque ſi contumacins ob-
ſiſterent, periculum capitis immineret ; Mona-
chi pedibus obtriti expirarent, alii Eſco addiſ-
cerentur, alu gladiis, fuſtibuſqque malctarentur,
alii vulneribus, plagiſque malè mulctati diſeede-
rent.
Ia ſucroſanötam autem menſum, prob! quanta VII.
impietas & facinora commiſſa! Vidiſſes enim eos Scelera in
aves & nuces pineas immolare, idola ſua laundi- ,roiſe
bus efferre: in Dominum noſtrum Salvatorem ng,
Jeſum Chriſtum &g Elium Dei viventis convicia,
verborumque contumelias jacere, ſacros Scriptu- .
rarum libros, quos in Eccleſis inveniebant, com-
burere: in ſacrum Baptiſterium (prohb Superi!)
Chriſticidas Zudæos &v Atheos Ethnicos, nulla cum
reverentia ingreſſos eam verborum, fattorumque
turpitudinem nudatis corporibus deſignare, ut pu-
dendum abominandumque ſit relatu. Nec defuere
impii homines, æmuli acerbiſſimorum perſecuto-
rum, qui virgines, continenteſque injectis mani-
las traherent ,„raptarent, & ad blaſphemiam,
Dominique abnegationem compellerent, eoſque qus
id facere recuſarent, conciderent, pedibuſque
obtererent. In hoc genere introitus ſui ſplendidus
ille & perquam egregius Georgius, lætus de iſtis
malis, ſimulque mercedem, præmiaque pro hac
tam ſeelerata victoria Ethnicis, Judæis, ceteriſque
quorum opera ad talia uſus erat, diſpenſans, in
praædam, rapinaſque Eccleſiam dabat. Semel aut

iſtiuſmodi genere ſoelerum & licentiâ datà, multa

tetriora quam in bello, erudeliora quàm in latro⸗
cinio committebantur, cum & iſti obvia diripe-
rent, illi in cellis repoſita dividerent, magnamque
copiam vini aut ebiberent, aut effunderent, aut
aſportarent, oleumque reconditum prædarentur, fo-
res cancelloſque tanqnam rejectamenta geſtarent,

& candelabra

5kl
Au.

VII
George
te ſel
Alxay-
grun 4
Wmnai

Matth. lo,

5 IX.
upler ſaga
Ahanſ
ereju⸗ deriz.
tis do cc 4.

u
Ar
ba⸗

N

VIL
elers i
Alrniſno
rgii
atc⸗

in Annales C. Baronii.

S EC. IV. & candelabra inibi ad barietem deponerent ce-
An. Ch. 356. reoſque Eccleſiæ, idolis aTdolerent. In ſumma, ma-
gua ubique in Eccleſia depopiuzlatio & plurima mor-
tis imago: Non tamen ad iſta impii Ariani ullo

pudore commovebantur; quin tetriora adhuc,

atrocioraque accumulavere. Vidiſſes enim Pres-
byteros & Laicos in jus trahi, ac virgines à cœtu
ſuo divulſas, ad tribunal Praſidis raptari, & in
carcerem conjici, alios Fiſco addiſoi, alios flagel-
lis cædi, panibus ſacrificiorum miniſtris & virgi-
nibus interdici.
VIII. Haæc antem ſub Paſcha in ſacra Quadrageſima
GSeorgius an- alcta ſunt, per quod tempus jejuniis dediti erant.

te Paſcha Interim egregius ille Georgius arrogatis ſibi mo-
uran- 4 ribus Caipha cum Praæſide Pilato contra pios
iam ad- 2 OEie⸗
i .S 45 a-
ventavit, Chriſti cultores debacchabatur. Certè ipſo die P

raſceves ingreſſus in quandam Eccleſiam cum Præ-
ſide & populis Ethnicis, intetlelto hominum odio,
quo illius violentum introitum averſabantur, au-
ctorem, conſuaſoremque ſe præbuit crudeliſſimo
Præſdi, ut eadem hora triginta quatuor virgi-
nes & matronæ, item virique ingenui publicèò fla-
gellis cæderentur, inter quos virginem quandam
ſtudioſam literarum, & adhuc Pſalterium mani=
bus retinentem publicè Ragellari juſſit dRiſoerptus
eſt à carnifcibus liber, ipſa autem poſt. ſlagella in
carcerem recluſa eſt. His igitur ad iſtum modum
patratis, ne in reliquum quidem tempus otium ege-
re ; quippe qui in illa alia Eccleſia, in qua ego po-
tiſſimnm per eos dies commorabar; eadem prorſus
molientes, furore ipforum etiam in templum im-
miſſo nihil non egere; ut ibi me interceptum de
medio tollerent nec aliter eveniſſet, niſi gratiam
Chriſti propitiam, auxiliaremque mihi expertus
fuiſſem, unde ita elapſus, licuit mihi paucula iſta
ex innumeris malis recenſere. Ego enim videns
eos ad erxtremam rabiem deveniſſe, mecumque ra-
tionem iniens, quo ne vel Eccleſia noxam accipe-
ret, aut virgines indigna paterentur, cadeſque
denuo committerentur, eademque iterum injuria,
contumeliaque in populum incumberet, furtim
me populis ſubduxi, memor verbi Sal vatoris noſtri⸗
Matth. 10. Si vos perſecuti fuerint in hac civitate 5 fugite
in aliam. Noveram enim ex his; quæ adverſus
illam Eccleſiam perpetraverant, nihil ſeeleris
eos in iſtam Eccleſiam omiſſuros, ubi ne ipfſam
quidem Dominicam diem ſanbtliſſimi feſti ulla in
reverentia habuere, quominus eo ipſo tempore, quo
Dominus omnes ex mortis vinculis compedibuſque
aſſeruerit, homines ejus Eccleſiæ in vincula con-
jicerent, & c. Hæc Athanaſius.
IxXx. Ex quibus habemus, Athanaſium currenti
Puplex fuga anno ante diem Paſchatis die ſeptima Aprilis ce-
Athanaſ lebrati, Alexandriæ in quadam Ecc leſia latuiſſe,
en ⸗Je⸗ i & ne ab Arianis interceptus de medio tollere-
tur, in fugam ſe dediſſe. Intelligimus Præterea,
Georgium Eccleſiæ Alexandrinæ invaſorem, in
eam urbem non veniſſe cum Syriano Duce,
die nona Februarii, quâà Athanaſius fugam ar-
ripere coactus eſt, ſed duntaxat tempore Qua-
drageſimæ in eam urbem introiiſſe; quod ipfe-
met Athanaſius in Apologiâ de fuga ſua pag.
704. diſertè etiam teſtatur: Deinde, inquit ſa-
perveniens per tempus Quadrageſimæ, qui ab
ipſis à Cappadocia miſſus fuerat Georgius, ſce-
lera quæ ab iis didicerat, cumulatoria reddidit.
Videre enim erat poſt ſeptimanam Paſchæ vir-
gines in carcerem detrudi, &c.
Athanaſius in Apologia ſua ad Conſtantium
pag. 692. de vi quibuſdam Epiſcopis illata lo-
cutus ſubjungit: Hæc cum ego admirarer, &G
Tom. I.

Præterea

485
is Cogitatione perplexus hererenz;, evee denuo S F G. 1 V.
alia atrox fama de Nk'gypto & Lybia nobis ad Am. Ch. 3563
aures allabitur, Epiſcopis propè nonaginta pulſis,
Eecleſiiſque profeſſoribus Arii traditis, ſexdecim
in exilium actis, ceteris deinde aut fuagatis, aut
ad ſimulationem haæreſoos coactis Jummam illa-
tam fuiſſe perſecutionem. Siquiden, cum Alexan-
driæ per diem Paſchæ & diebus Dominicis in loco
deſerto, juxta o&meterium in orationibus hære-
rent, dublor exercitus amplids tribus armatorum
millibus ſuteinttus, gladios telaque ferentibus 3
impreſſionem in Chriſtianos fecit, & c. Ex hoc ul-
timo loco diſcimus, D. Athanaſium hoc anno
die Paſchatis in ſolitudine, ac extra urbem Ale-
vandrinam fuiſſe, ideoque in Oratione ad Or-
thodoxos, quando de malis ipſo die Paraſceves
perpetratis loquitur, iis verbis feriam ſextam ma-
joris hebdomadæ non intelligere, ſicuti nec per
Dominicam Reſurrectionis, de qua paulè poſt
ſermonem habet, diem Paſchatis. Antiqui enim
quamlibet diem Dominieam, Reſurrectionis
Dominicam plerumque appellant. His poſitisꝭ
Athanaſium, poſtquam die nona Februarii ex
urbe Alexandrina fugit;, in eandem tempore
Quadrageſimæ, quæ hoc anno die viceſima
Prima menſis Februarii Cœpit ; reverſum eſſe,
manifeſtiſſimè liquet. Is enim, qui Syriano per-
ſequente Alexandriam die nona Februarii reli=
quit, in eadem rurſus urbe tempore Quadrage-
ſimæ reperitur, & ne in Arianorum manus in-
cidat, rurſus fugæ ſe dat, ut ex laudata ad Or-
thodoxos Oratione conſtat. Hinc in epiſt. ad
Solitarios pag. 843. ait: Deinde poſt alta iſta H⸗=
riani, poſt tanta facinora, poſt virginum contu-
melias, approbans hujuſmodi mala, iterum ſori-
bit (Conſtantius) Senatui „ populoque Alexan-

drino juventutem ſollicitans, ut omnes ſimul in

nnum coatcti, Athanaſium perſequantur, aut ſci-
rent, ipſos ſibi infeſtos peſtiferoſque eſſe. Athana⸗
Bus autem, antequam iſta mandata ſuperveni-=
rent, invasd jam a Syriano Eccleſid, alid acceſſe⸗
rat, non immemor ejus quod ſoriptum eſt. Sed abſ-
condere pauliſper, donec furor prætereat. Ha-
rum autem literarum auminiſter Heraclius fuit;
&c. Quod conſilium ipſummet ſecutum eſſe, &
ad tempus tantùm receſſiſſe dubitari non poſſe
videtur.
Nec eſt quèòd quis reſpondeat cum Baronio X.
anno cccXEII, Hermantio in Vita S. Athana- Epifola A4d
ſii lib. : cap. 14. & Papebrocio in Vita ejuſdem; e achn
die ſecunda Maii, inſerta cap. iz. eam ad Or- Fo loc snad
thodoxos epiſtolam ab Athanaſio ſcriptam, ſeriptas.
quando Gregorius anno cc cCcxLI Sedem Ale-
xandrinam invaſit, non verò currenti anno;
quo ea iterum à Georgio occupata, Jam enim
anno cccCxXLI, num. XXVI& ſeqq.vulgarem
illum errorem evertimus, eamque epiſtolam ad
hanc ſecundam invaſionem ſpectare demon-
ſtravimus. Tantùm enim abeſt, ut in priori illa
irruptione in aliqua Alexandriæ Eccleſia obſeſ-
ſus fuerit Achanafius, indeque ad fugiendam
perſecutionem evaſerit; ut ipſemet in epiſtola
ad Solitarios teſtetur, antequam Eccleſiæ occu-
parentur, alii cæderentur, alii in carcerem tru-
derentur, alii bonorum proſcriptione mulcta-
rentur, ſeſe Alexandriam reliquiſſe, & Ro-
mam profectum eſſe: Athanaſins autem priuſ-
quam iſta fierent, cum rem auditione tantàm ac-
cepiſſet, Romam navigavit, non ignarus hæreti-=
ci furoris. Quate ea ad Orthodoxos epiſtola ad
priorem invaſionem immeritèò trahitur, ex ea-

8 ſ 35 que

8C. IVs que etiam malè deducitur, invaſionem illam
An. Ch. 356. tempore Quadrageſimæ peractam. Nam quæ
hoc anno facta, tempore Quadrageſimæ conti-
giſſe ex indubitatis Athanaſii locis numero præ-
cedenti recitatis certò conſtat; priorem verò ei-
dem tempori adſcribendam, ex una ad Ortho-
doxos epiſtola, quæ non de ea, ſed de ſecunda
invaſione loquitur, duntaxat inferri poteſt. Is
itaque error vita Athanaſii in poſterum elimi-
netur, certumque maneat, Gregorium anno
CCCXLI Alexandriam incerta anni tempeſtate
veniſſe; Georgium currenti anno ad eandem Ci-
vitatem Quadrageſimæ tempore perveniſſe; ac
denique Athanaßum hoc anno bis ex urbe Ale-
xandria fugiſſe, die nempe nona Februarii,
quando in eam Syrianus Dux irrupit, iterumque
tempore Quadrageſimæ „ quando Georgius
pſeudo-Pontifex Alexandrinus in eadem urbe
omnia ſuſdeque vertit.
XlI. Athanaſius poſtquam ex urbe Alexandrina
Athanafßus fugit, in ſolitudinem ſeceſſit, ut ipſemet in
ogt-s⸗i Apologia ad Conſtantium pag. 690. & 697. te-
atnr. ſtatur. Ibidem Apologiam de fuga ſua, quando a
. Syriano Duce perſecutionem patiebatur, ſtatim
ſoripſle, videtur, cùm necdum factus eſſet cer-
tior cædium à Syriano Eccleſiam invadente be.
tratarum, dum adhuc ipſe in ſacrario eſlet:
nam gratias agit Deo, quèd ſalvari potuerit po-
pulo prihs dimiſſo, & nullam alrerius violentiæ
mentionem facit, quàm ejus, quâ ipſummet in-
tercipere Dux & milites moliebantur. Nec re-
fert, quòd in eo Opuſculo referatur Hoſii lap-
ſus, qui anno ſequenti contigit; videtur enim
parentheſis poſtea adjecta margini ab ipſomet
Athanaſio, & à Librariis imperitè inſerta textui.
Dum in ea ſolitudine verſatur, Imperatorem
adire deliberat, fiduciam habens excuſandi ſui
primum apud Deum, deinde apud Imperatorem,
ſiquis eum accuſare vellet, ut ipſemet Athana-
ſius in Apologia ad Conſtantium pag.690. ſcri-
bit. Qui pagina ſequenti ſubdit: Nihil mihi ma-
li conſeius, ad Pietatem tuam cum hac defenſio-
ne properabam. Tum ſubjicit pag. 692: Zamque
mihi iter ingredienti, relicto eremo, fama dere-
pente advolat. Ubique enim jactabatur, Libe-
rium Romæ Epiſcopum, &c. alioſque complures in
exilium exterminatos eſſe, eb quod contra nos ſuſ-
cribere recuſaſſent. Dein ſcribit, ſe denuo famàâ
accepiſſe, eum Alexandriæ per diem Paſchaæ G.
diebus Dominicis in loco deſerto juxta cœmete-
rium in orationibus haærerent Chriſtiani, ducto-
rem exercitus impreſſionem in Chriſtianos fe-
ciſſe. Narratis poſtea quæ poſt Pentecoſten
acta fuerant pag. 693. ſubjicit: Ego tamen né
tunc quidem deſtiti, ſed iterum proſecutus ſum
iter ad tuam Pietatem. Tandemque pag. 697.
concludit: In eremum, fateor, rurſus re-

Verti.
XII. Profectionem itaque illam Athanaſius ſuſce-
Athanaſins pit, poſtquam ſecunda vice Alexandriâ tempore

2sd Epiſcopos Quadrageſimæ fugit; cùm in itinere famaâ ac-
rc. ceperit quæ Alexandriæ Paſchatis tempore, ac
* poſt Pentecoſten acta fuerant. Porro, quia Atha-
naſius ipſe non explicat quouſque pertenderit,
Papebrocius die ſecunda Maii in Vita S. Atha-
naſii cap. 25. ſuſpicatur, eum uſque in Syriam
aut Palæſtinam perveniſſe. Etenim, inquit, epi-
ſtolam encyclicam contra Arianos ad Epiſcopos
Tgypti SS Libyaæ ſcribens Athanaſius, quæ ſub
nomine primæ Orationis contra Arianos Operi-

bus ejus inſeritur Tomo primo, ſimul indicat,

Critica Hiſtorico-Chronologica

ſe tunc in Ægypto non fuiſie. Verùm ex ipfe- S „. 1v.
met epiſtola encyclica manifeſté apparet, eam An. Ch. 356.

hoc anno ſcriptam, antequam Georgius Eccle-

ſiam Alexandrinam invaſiſſet, & dum adhuc
Athanaſius poſt primam ſuam fugam in ſolitu-
dine commoraretur. Nam pag. 290. Athanaſius
loquens de quadam Formula Fidei ab Epiſcopis
circiter octodecim ſubſcripta, omnes oſtendit
ab Euſebianis ordinatos, ad Orthodoxos Epiſ-
copos per calumniam ſubvertendos, additque:
Ob eandem cauſam Georgium quendam ex Cap-
padocia conduxerunt mittendum ad vos, Cujus
tamen nulla habenda eſt ratio: dicunt enim in his
artibus, quòd ne quidem Chriſtianus omnino ſit,
ſed idolorum zelator, MR ̃ moribus carnifex, ideo-
que ab eis eletum eſſe, ut poſſit injurias, rapinas
& caædes facere; ad haæc enim exercitatus eſt diu,
& quæ Chriſtianæ Fidei ſunt, prorſus ignorat.
Quibus ex verbis habemus, necdum Alexan-
driam perveniſſe Georgium, imèò nec famà qui-
dem adbuc Ægyptüs notum fuiſſe, cùm eam
epiſtolam encyclicam contra Arianos, ad Epiſ-
copos Ægypti & Libyæ Athanaſius ſcriberet;
ideoque eam ab hoc Sancto in ſuo receſſu poſt
irruptionem Syriani Ducis, & aute ſuum in ur-
bem Alexandrinam reditum, ac ante introitum
Georgii in eandem civitatem exaratam eſſe, &
ex conſequenti nihil eam habere commune cum
profectione, quam Athanaſius verſus Conſtan-
tium ſuſcepit, poſtquam ſecunda vice Alexan-
driam relinquere coactus eſt. Baronius eam
epiſtolam encyclicam uſque ad annumcccCLXI
diſtulit, quo ideo ejus fundamenta everte-
mus.
Ad num. CXII. & ſeqq. Idacius in Faſtis XIII.
ſub hujus anni Conſulibus ſcribit: His Conſſ. in- Conſt antia⸗
troierunt Conſtantinopolim Reliquiæ Apoſtoli Ti- “ ve⸗
mothei die Kal. lun. De qua Translatione Baro-
nius agit anno cccxXxXVI. Conſtantio veròôò
IX& Juliano Cæſare II Coſſ. anno nempe ſe-
quenti, Idacius habet: His Conſſ. introierunt
Conſtantinopolim Reliquiæ SS. Apoſtolorum An-
dreæ & Luca die V Non. Mart. & introivit Con-
ſtantius Aug. Romam IV Kal. Maias, & edidit
XXXV. Quare adventus Conſtantii Auguſti
Romam malé hoc anno in Annalibus conſigna-
tur: pertinet enim ad annum ſequentem, in
quem ſeptima Imperii Cæſarei Conſtantii Quin-
quennalia inciderunt, quæ cum triumpho Ro-
mæ exhibita fuiſſe minimè dubitandum. Idacio
ſuffragatur Ammianus lib. 16. cap. 10. ubi ſcri-
bit, Conſtantium concluſo Jani Témplo, ac poſt
Magnentii exitium Romam triumphaturum ve-
niſſe, addens: Triceſimo poſtquam ingreſſus eſt
die IV Kal. JQunias ab Urbe profelctus, per Triden-
tum iter in lllyricum feſtinavit. Hinc intelligimus
intra unum eundemque menſem & Conſtan-
tium triumphaſſe, & ſeptima Quinquennalia
edidiſſe, nec longius temporis ſpatium ad utram-
que pompam repræſentandam neceſſarium fuiſ-
ſe. Secundò, utraque ſolennia de more conjun-
cta. Tertiò, triumphum plerumque aliquot
poſt annos à ſtratis hoſtibus dilatum. Quæ om-
nia, quia à me primum detecta, variis paſſim
exemplis confirmavi. Baronius porro, qui Ida-
cium non viderat, ex laudato Ammiani loco
infert, Conſtantium tertio Kalendas Maii hoc
anno Romam ingreſſum. Sed, ut jam dixi, res
anno ſequenti geſta, dieque Iv. Kal. Maii.
Ammianus citatus deſcribit pompam, Ludoſ- XIV.

que Circenſes, quos Conſtantius populo Ro- Vicennalia
mano Conſtantii

An
18

XV
Euduni
im
Aptutht
Mronn
CxXVIII

II.
antu;
nam Ve⸗

Aly.
gunuli
e ngbmnt

in Annales C. Baronii.

S C. IV. mano dedit. De qua etiam celebritate legenda
An. Ch. 356 Oratio xIII Themiſtii, & Claudianus in ſexto
fuére wagni- Conſulatu Honorii pag. 158. Auctor Chronici

KRca.

XV.

Alexandrini ſub anni ſequentis Conſulibus ſcri-
bit: Conſtantius Auguſtus propter Vicennalia ſua
cum ingenti pompa & apparatu Romam venit, &
cum eo uxor ejus Euſebia. Sed Raderus malè in-
terpretatus eſt hæc verba, e Wναοαοια οαι
eudæ: ſignificant enim eo in loco, anno vice-
ſimo, non verò propter Decennalia. Sequens
enim Chriſti annus viceſimus eſt Imperii Augu-
ſtei Conſtantii, rectéque Combefiſius in Notis
ad Theophanem pag. 560. vertit, anno viceſimo.
Errat verò Auctor Chronici Alex. quando ait,
Conſtantium Romæ dies XIV moratum eſſe.
Sed de Conſtantii Romam adventu rurſus anno
ſequenti agetur. Ceterùaäͤm Ara Victorie Con-

ſtantii juſſu ſublata, non erat in Capitolio, ut
putavit Baronius, ſed in Curia, ut in Apparatu

oſtendimus.
Obitus Leontii Antiochiæ Epiſcopi Ariani;, &

Eudoxius t ejuſdem Eccleſiæ occupatio ab Eudoxio ad an-

Epiſcopus
Antiochia.
Baron. num.

num ccCCLVIII pertinent. Socrates quidem
lib. 2. cap. 37. ſcribit: Mortuo Leontio, qui Aé-

GyIII, tium Hereticum ad Diaconatus gradum evexerat,

Eudoxius Germaniciæ, quæ & ipſu Syriæ urbs eſt,
Epiſoopus, qui tum KRomaæ aderat, properandum
hibi eſſe decrevit. Et cum Imperatore callidè col-
locutus, quaſi Germanicenſium civitas ſolatio ip-

lius ac providentid indigeret petiit ut quampri-

mum illuc redeundi poteſtas ſibi concederetur. In-
perator verò nihil doli ſuſpicatus, hominem dimi-
SRit. At ille primores Rgis Cubicularios adiutores
naëtus, reliéta civitate ſua, Epiſcopatum Antio-
chiæ per fraudem occupavit. Quo pacto Eudoxius

anno ſequenti, menſe Maio, Romæ fuiſſet, eo-
que tempore jam Leontius obiiſſet. Verùm So-

zomenus, qui Socratem emendare ſolet, lib. 4.
cap. 12. ſcribit tantùm: Imperatore adhuc in Oc-
cidentis partibus commorante, nuntius allatus eſt
de morte Leontii Antiochenſis Epiſoopi. Et Atha=
naſius in epiſtola ad Solitarios, in qua de lapſu
Liberii ſermonem habet, pag. 812. ait: Leontius
ille caſtratus, qui Antiochiæ nunc Epiſeopatum
tenet. Quare anno CccEVIII, quo Liberius
Arianæ formulæ ſubſcripſit, Leontius adhuc in
vivis erat, eoque anno deceſſit. Hinc Philoſtor-
gius lib. 4. cap. 3. lIapſum & reſtitutionem Liberii
memorat, & capite ſequenti ait, mortuo Leontio
Antiochenæ arbis Epiſcopo, Eudoxium ex urbe
Germanicia translatum eſſe. Valeſius in Notis
dicit, Philoſtorgium hallucinari, & Liberium in
propriam Sedem non elſe reſtitutum anno
cCCCLVIII, niſi poſtquam anno præcedenti
Leontius mortuus elſet. Sed ipſummet Valeſium
hallucinari ex dictis conſtat. Ea autem transla-
tio ante Paſcha contigit, urx anno ſequenti
oſtendetur.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMAN 5850.

1110. O 2 E. 16. P. 20. Mart. Indict. 15.
Olymp. 284.
an. I. JESuCHRISTI 357.

I.
Coſ. & PFII
Quinguen- r Cadal n.
nalia, & regulam; ille juxta ſecundam: ſeptima enim Im- dum, verum non eſſe qued ſcribit Hermantius
lib. 8.-

LIBERII PAP £ 6.

CoONSTANTII IMP. 21.

AIX, & ulianus Cæſar I I. Hic juxta tertiam

Num. I ad XXI. Coſſ. Conſtantius Aug.

4 87

perii Cæſarei Quinquennalia hoc anno celebra-
vit, & quidem Romæ, ubi & de hoſtibus trium-
phum duxit, uti anno præcedenti demonſtravi-
mus. Hinc Auctor Chronici Alex. hoc anno ſcri-
bit: His Conſulibus menſe Diſtro (nempe Martio)
die III Conſtantinopolim allatæ ſunt Reliquiæ SS.
Lucæ & Andreæ Apoſtolorum; curd Conſtantii
Auguſti cum veneratione & cultu, pſalmis &
hymnis ; depoßitæque ſunt in ade Apoſtolorum. Re=
liquiæ enim annis hujuſmodi ſolenniis deſtinatis
de more tranſlatæ. Porro nondum uſus ferebat;
ut Reliquiarum tranſlationes diebus Dominicis;
aut feſtis ſolennioribus fierent. Hoc enim anno
dies tertius Martii cum feria ſecunda concurrit
& anno præcedenti dies primus Junii quo Reli-
quiæ S. Timothei elevata, in diem Sabbati inci-
debat. ⸗
Jam ſuprà oſtendimus hallucinatum eſſe So-
cratem lib. 2. cap. 29. dum anno CCCLI Sy-

§SE C. 1V
triumphus
Sonſt autis:

I1.

Se unda
Siriisnſis

nodum Sirmien em adverſus Photinum con- Synodus
ſignat, in quam etiam Hoſii lapſum conjicit. malè cum
Neque enim lapſus ille, & conſenſus in Aria- prima cen⸗

nam impietatem, ante præſentem annum conti-
git, ut rectè vidit Baronius, qui tamen dum So-
cratem corrigit, in alium errorem ipſemet inci-
dit. Error enim Socratis in eo ſitus eſt, quòèd
duas Synodos Sirmienſes diverſis annis habitas
in unam confuderit, quas & ipſe Baronius con-
fundit; in hoc tantùm à Socrate diſſentiens,
quòd eam Synodum non anno CCCLI, ſed
præſenti congregatam exiſtimarit. Verùm prima
Sirmienſis Synodus anno CQCCLI adverſus
Photinum indicta. Secunda verò, in qua Haſius
lapſus eſt, præſenti anno celebrata, & quidem
eo in finem vergente. Conſtantius enim quarto
Kalendas Junii Româ digreſſus, ut Idacius in
Faſtis docet, Mediolanum reverſus eſt, ubi
conſtitit uſque ad initium menſis Decembris, ut
ex variis ſubſcriptionibus Legum Codicis
Theod. patet. Extremo jam menſe Decembri Sir=
mii erat, ubi data ab eo Lex 27. Codicis Theod-
De appellationibus. Porro Conſtantio Sirmii con-
ſtituto Liberui, & Hoſu lapſum contigiſſe, te⸗
ſtantur Sozomenus lib. 4. cap. 15. & Philoſtorgius

faſa.

lib. 4. cap. 3. Quare Synodi Ancyrana, & Antio-

chena, de quibus mox, anno tantùm ſequenti
congregatæ, cùm poſt Sirmienſem habitæ fue-
rint.
Neque quis dieat, Ammianum lib. 16. cap. 10.

ſceribere: Conſtantius triceſimo poſtquam ingreſſus 1

ſt die Il Kal. Junias ab Urbe (nempe Roma)
profectus, per Tridentum iter in IUllyricum feſtina-
vit; qui addit, eum Sirmium veniſſe. Quibus ex
verbis colligi poſſe videtur, Conſtantium Rom
Mediolanum profectum non eſſe, ideoque verno
tempore Synodum Sirmienſem haberi potuiſſe.
Ammianus enim de profectione Mediolanenſi
non loquitur; quia ideo Conſtantium Rom
diſceſſiſſe ait, quòd, dum Romæ eſſet, certis nun-
tiis accepiſſet, Suevos Rhetias incurſare, Qua-
doſque Valeriam, & Sarmatas ſuperiorem Ma-
Ram & ſecundam populari Pannoniam; quibus
percitus ab Urbe profectus per Tridentum iter in
Ilyricum feſtinavit. Quare non erat quòd Am-
mianus de profectione Mediolanenſi loqueretur,
cùm ad præfatos tantùm motus reſpiceret. Ex
quibus duo neceſſariò conſequuntur. Primum, ſi
Conſtantius ſecundæ Sirmienſi Synodo interfue-
rir, quod non omnino certum, eam ante cur-
rentis anni finem inchoatam non eſſe. Secun-

5ſ 4

1III.
Jus epocha

488

§S † C. IV. lib. S. Vitæ S. Athanaſii cap. I. inter ſubſcriptio-
An. Ch. 357. nes Legum Codicis Theod. & Ammianum non
convenire, & parum veroſimile eſſe, poſterio-
tem Sirmienſem Synodum exeunte hoc anno
coactam. Nam ſi Conſtantius; quando ea cele-
prata, Sirmii egerit, id omnino dicendum. uia
tamen non ſatis liquet, ut Hermantius fatetur,
an Conſtantius tunc Sirmii egerit; nihil certi
hac in re pronuntiari poſſe videtur.

IV. Photinus in priori Synodo Sirmienſi anno
Photinus CCCLI celebrata damnatus, priorque tunc
damnatur. Sirmienſis Formula Fidei ſcripta, ut eo anno
Baron· num. ucibus explicavimus, ad quem ideo Lectorem
III. Plucibr
remittimus. .
v. Secundæ Formulæ Sirmienſis ab Hoſio ſub-
Hoſius ſub- ſcriptæ inſcriptio, quæ apud Hilarium, Atha-
Erue Ry⸗ naſium & Socratem legitur, ſ indica- ern 4
natelæ& Pidez . . . . . . 8: enta-
7 apiſcopis Arianis, præſertim Occi
Sirmienſis. Paucis Ep iſc P 1 2 P

jbus „ non verò à Plenaria Synodo anno
rv nunn CLI celebrata, profectam. Hilarius enim
hoc ei lemma præſcribit: Exemplum blaſphemiæ
apud Sirmium per Hoſium & Potamium con-
ſeriytæ. Tum his verbis incipit: Cum nonnulla
putaretur eſſe de Pide diſceptatio, diligenter om-
nia apud Sirmium tractata ſunt at diſcuſſa ,Præ-
ſentibus ſanctiſſimis fratribus & Coëpiſcopis noſtris,
Valente, Urſacio & Germinio. Quiſnam ſit Pota-
mius ille, qui Hoſio adjunctus eſt, docet Mar-
cellinus Presbyter in Libello precum; quem ob-
tulit Imperatori Theodoſio. Ubi inter prævari-
catores Divinæ & Apoſtolicæ Fidei, poſt Arium
primo loco hunc numerat: Potamius Odyſſiponaæ
civitatis Epiſeopus, primum quidem Edem Ca-
tholicam indicans, poſtea vero pramio fundi fiſca-
lis, quem habere concupiverat, PFidem prævarica-
tus éſt. Hunc Hoſius de Corduba apud Eeccleſias
Hiſpaniarum & detexit, & repulit ut impium
Hareticum. Sed & ipſe Hoſius Potamii querela
accerſitus ad Conſtantium Regem, miniſque ber-
territus, & metuens ne ſenex & dives exilium,

Critica Hiſtorico-Chronologica

Refert ibidem Sozomenus literas, quas Geor- 8 £ C. IV.
gius Laodicenus Epiſcopus ſcripſit Eudoxio res An. Ch. 17.
novas agitanti, ut eum reprimeret; quæ quidem Epihots „
literæ inſcriptæ ſunt: Macedonio, Baßlio, Cecro- Synodo An-
pio, Eugenio, Georgius in Domino ſalutem. Putat cyrana lecta-
Baronius eas à Georgio ſcriptas ad eos, qui Baron.num
Ancyræ convenerant. Sed, ut obſervat Valeſius ?** XI.
in Notis ad Sozomenum, contrarium oſtendunt
nomina Epiſcoporum mox recitatorum, quæ in
titulo epiſtolæ Georgii leguntur. Nullus enim
ex iſtis, ſi unum Baſilium excipias, Synodo An-
cyranæ interfuit. Quare recitata quidem ea in
Goncilio Ancyrano, ut docet Epiphanius in
hæreſi Semiarianorum: non tamen ſcripta ad
Epiſcopos Synodi Ancyranæ.
Baſilius Ancyranus Epiſcopus acceptis Geor-
gii Laodiceni Epiſcopi literis, cognitiſque quæ
Sirmii à Valente & Urſacio hoc anno geſta fue-
rant, cum ad Eccleſiæ conſecrationem Conven-
tum haberet Epiſcoporum, Ancyranam Syno-
dum celebrat, in qua Sirmienſis Hoſii ac Valen-
tis & ceterorum condemnata Fidei Formula eſt,
ſtatutumnque, Patri Filium ſubſtantiaà eſſe ſimi-
lem. Qua ex Synodo literæ ſcriptæ ſunt ad Phœ-
nices & Syros, ubi Eudoxii Antiocheni ſtudio
Anomæorum perfidia flagrabat; quas Epipha-
nius recitat. Deinde Legati ad Imperatorem

VIIIS=
Geſta in Sy-

radkud.

Sirmium miſſi, Baſilius ipſe, aliique, qui Eudo-

xianorum illic diſturbatis conſiliis Imperatorem
perpulerunt, ut adverſus Eudoxium & Anomæos
ad Antiochenos ſcriberet. Tum autem videtur
accidiſſe quod narrat Socrates, ut nempe Impe-
ratoris mandato Hoſiana Sirmienſis abrogaretur
Formula; cùm Baſilius Semiarianorum ſignifer
plurimuùm apud Imperatorem gratiàâ & auctori-
tate poſſet. Atque ad Orientales illos tumultus,
novamque hæreſim exterminandam Conſtantius
Synodum, auctore Baſilio, Nicomediam indixit.
Quæ cùm terræ motu concidiſſet, ac ſubinde Ni-
cæam, quò Epiſcopos convocari placuerat, ea-

proſeriptionemque pateretur, dat manus impie- dem calamitas afflixiſſet: tandem Baſilius Impe-

tati, &c.
Ad num. X XI. Synodus Ancyrana anno tan-

tàùm ſequenti celebrata. Habita quippe eſt poſt
Synodum Antiochenam, ut teſtatur Sozomenus
lib. 4. cap. 12. & adverſus Endoxium Epiſcopum
Antiochenum res novas agitantem, ut capite ſe-
quenti Sozomenus docet. Quare cùm Eudoxius
ante annum ſequentem eam Sedem non obtinue-
rit, ut anno præcedenti num. X V oſtendimus: &
arte alia in Ancyrani Concilii Synodica „quam
refert Epiphanius in hæreſi Semiarianorum, di-
catur, illud celebratum fuiſſe paulo ante Paſcha,
ob idque pleroſque ob hiemem venire non po-
tuiſſe, manifeſtiſſimum eſt, ante præſentis anni
Paſcha, quo nondum Eudoxius Epiſcopus An-
tiochenus erat, coactum non fuiſſe; Synodicam-
que illam de ſequentis anni Paſchate, quo die
XII Aprilis peractum eſt, intelligendam. Nam
hujus Synodi epocha ab initio Epiſcopatůs Eu-
doxii omnino pendet; quam cùm Baronius anno
ſuo non reddiderit, non mirum, ſi in Concilii
Ancyrani tempore conſignando à vero diſceſſe-
rit. Celebrata ea Synodus occaſione dedicatio-
nis cujuſdam Baſilicæ à Baſilio Epiſcopo Ancyra-
no conſtructæ: Fortèò enim tunc Baſilius ad dedi-
cationem Baſilicæ à ſe conſtructæ, multos vicinarum
urbium Epiſcopos convocaverat, inquit Sozome-

VI.
gynodus
Ancyrana.

nus lib. 4. cap. 13. Dedicatio illa legitimo tempo-

re non facta, cùm in annum ſequentem nulla
Quinquennalia, aliaque id genus feſta incide-
rint. L

ratoris literis cum Epiſcopis aliis de idoneo loco
deliberare juſſus, cùm inter illos minimè con-
veniret, Sirmium ad Imperatorem advolat. Ibi
Arianos Epiſcopos reperit, Marcum Aretheſium,
Georgium Alexandrinum, Valentem & ceteros.
Quorum omnium conſilio Conſtantius Seleu-
ciam in Iſauria ad Synodum delegit.
Verùm Eudoxii, Acacii, Valentis, Urſacii IX.
Anomæorum operà factum eſt, ut diviſis Epiſco- Epiſcopi in-
pis, Occidentales quidem Arimini, Orientales ter ſe divißi-
verèò Seleuciæ congregarentur. In hoc Ariano-
rum principum congrellu accidit, quod Hilarius
lib. de Synodis narrat, ut Orientales Epiſcopi,
qui Sirmienſi blaſphemiæ ſubſcripſerant, Aucto-
res ejus compellerent, ut ſubſcribendo damna-
rent quod fecerant. Quin etiam ex eodem Hi-
lario colligitur, poſteaquam dividi Synodum
placuit, principio Ancyram ad Orientalium con-
ſeſſum delectam fuiſſe. Scribit enim his verbis:
Sed maximè chm comperiſſem Synodos in Ancyra
atque Arimino congregandas, & ex ſingulis Pre-
vinciis Gallicanis binos, vel ſingulos eò eſſe ventu-
ros. Quæ excerpta ex Petavio in Animadverſio-
nibus Epiphanianis ad hæreſim LXXIII, quæ
eſt Semiarianorum.
Paulò poſt Sirmienſem Synodum, Antiochena X.
ab Eudoxio Antiochiæ Epiſcopo congregata, & Syue⸗⸗ .
quidem anno ſequenti, quo Eudoxius Epiſcopa- ntioéhen-
tum Antiochenum adeptus eſt. Sozomenus de
ea loquitur lib. 4. cap. 12. antequam de Ancyra-
na

nodo Ancy-

------e

X
Obity

XII.
Ierin ſu
ſeribit Er-
mule Fidei
dimienſi

XIn.

e noc

mienſer.

IIE
a in H.
6 Auj.

Ix.
Hlſeti h

ieſ⸗

1

X.

nollus
N ciM.

ℳ

C Anti⸗
⸗

la⸗
10

in Annales C. Baronii.

§SK. C. IV. na ſermonem inſtituat. In hac Synodo perinde
An. Ch. 357. ac in Sirmienſi ſecunda damnatum eſt nomen
ſubſtantiæ, & νoο, a—dε οανσο eX æ u
rejecta ſunt. Legati etiam miſſi ad Conſtantium
Imperatorem Aſphalius Presbyter und cum aliis,
qui Synodicam epiſtolam ad eum perferrent. De
hac Synodo nulla in Labbeana Conciliorum
Collectione mentio. Ejus tamen Socrates etiam
meminit lib. 2. cap. 37. ubi ait, Eudoxium ad An-
tiochenſis Eccleſiæ Epiſcopatum evectum, quem
Leontius ejus deceſſor Diaconatu abdicarat, ut
habet Theodoretus in lib. 2. cap. 24. colletto Epif-
coporum Concilio in priſtinum gradum reſtituere
conatum eſſe.
XI. Ad num. X rXXVII & ſeq. Oratio prima
Obitn: Hoſi. Athanaſii contra Arianos, ſeu potiùs Epiſtola
Enuæyelica contra Arianos ad Epiſcopos AFgypti &
Libya, anno præcedenti ſcripta, ut tunc diximus,
& infrà demonſtrabimus. Quare perperam ex ea
deducit Baronius, Hoſium anno CCCLXI in
vivis non fuiſſe, quèd in ea ejus tanquam jam
mortui mentio ſit. Vanum enim illud fundamen-
tum, quia cùm in ea dicitur, Arianos ab annis tri-
ginta ſex declaratos eſſe Hæreticos, Achanaſius
reſpicit ad Synodum Alexandrinam, in qua Arius
anno CCCXXI damnatus, non verò ad Syno-
dum Nicænam, ut malè Baronius Athanaſium in-
terpretatur. Præterquam quèd in ea Oratione
mentio ſit Hoſii tanquam adhuc viventis, non ve-
1ò tanquam mortui. Deinde Baronius Hoſii mor-
tem uſque ad annum cccrx differt propter epi-
ſtolam à S. Euſebio Vercellenſi Epiſcopo eo anno
ſcriptam, quia in ea ſermo fit denegata Hoſio
communionis à Gregorio Illiberitano Epiſcopo.
Verùm videtur Euſebius eo anno ex occaſione
ſignificare, quæ uno aut altero antea à ſe geſta
eſſent. Quare Hoſi mors anno circiter inſe-
quenti contigit; cùm in epiſtola ad Solitarios
ejus tanquam demortui meminerit Athanaſius,
& ea epiſtola tardiùs ſcripta non videatur.
XII. Ad num. XLVI & ſeqq. Synodus Sirmienſis
Liberius ſub- anno ſequenti continuata. In ea reſtitutus Libe-
ſeribit Br- rius, cùm Formulæ Fidei in eadem, & in Ancy-
muls Fidei rana exaratæ ſubſcripſiſſet. De ea Synodo loqui-
sirmienſt. tur Philoſtorgius lib. 4. cap. 3. & Sozomenus
lib. 4. cap. 15. Quæ enim in eo capite à Sozome-
no referuntur, in Concilio Epiſcoporum geſta
eſſe manifeſtum eſt. Quippe & Formula Fidei
ibi conſcripta eſt, cui ſubſcripſerunt Orientales
& Occidentales Epiſcopi, & ipſe Liberius ad-
huc exul: & epiſtola ab ipſis ſcripta eſt ad Eæli-
cem Epiſeopum & ad Clerum urbis Romæ, ut
Liberium redeuntem ſuſciperent, utque ambo
ſimul, Felix videlicet ac Liberius, Epiſcopatum
adminiſtrarent. Quæ, ut inquit Valeſius in No-
tis ad Sozomenum, nonnili à Synodo decerni
potuerunt; cùm repugnet Eccleſiaſticæ regulæ
ac diſciplinæ, ut in una eademque Eccleſia
duo ſint pariter Epiſcopi.
XIII. Hæc igitur Synodus Sirmienſis, quam
Tres Synodi Baronius cum aliis videtur confudiſſe ‚quæ-
Sirmienſes. que anno ſequenti celebrata, tertia eſt in-
ter Sirmienſes. Prima enim in qua depoſitus
eſt Photinus, anno CCCLI habita. Secun-
da, in qua Hoſius blaſphemiam dictavit, cur-
renti anno congregata. Tertia denique, in qua
Libherius reſtitutus eſt, cùm Formulæ in ea con-
ſcriptæ ſubſcripſiſſet, anno CccCLVIII coacta.
Hæc videtur ide „quam Hilarius in Fragmen-
tis vocat perfidiam ab Arianis conſcriptam, &
quam Liberius Catholicam vocat, & 2 Demo-

489
philo ſibi oblatam ſuſcepiſſe ſe dicit in epiſtola S £ C. 1v.
ad Orientales. Ob quod factum Hilarius ter An. Ch. 357.
anathema dicit Liberio. Sed hac de re plura
ibidem Valeſius, & Petavius in Animadverſio-
nibus Euſebianis pag. 316.
Ad num. LVI & ſeq. Liberius anno tantum XIV.
ſequenti Romam rediit. Verum quidem eſt, Liberius Ro=
Theodoretum lib. 2. cap. 17. ſcribere, elapſo Pam redita
biennio, nempe à Liberii exilio, Conſtantium
Romam profectum eſſe, & à matronis Romanis
rogatum Liberium ab exilio redire juſſiſſe. Sed
Nicephorus lib. 9. cap. 35. poſtquam de carum
fœminarum illuſtrium zelo locutus eſt, ait: Ee
Imperator cum E piſcopis ſuis re communicata, red-
diturum ſe eis hominem pollicitus eſt, ſi in eandem
um Epiſcopis ſuis concederet ſententiam. Quare
Theodoretus ex Nicephoro interpretandus, di-
cendumque, Conſtantium Romæ poſitum Libe-
ri reſtitutionem matronis Romanis promiſiſſe,
anno nempe currenti, ſed ſequenti tantùm rem
executioni mandatam. Certé Lex 14. Codicis
Theod. De Epiſcopis, data I Id. Decemb. Me-

diolani, directa eſt ad Felicem Epiſcopum Ro-

manum; ideoque Liberius menſe Decembri Sedi
ſuæ nondum reſtitutus erar. Certum eſt enim,
Liberium non eodem tempore Sedem Roma-
naimn & conjunctim cum Felice tenuiſſe: quippe
quandiu Felix Sedem tenuit, Liberius abdicatus
fuit: contrà, ex quo Liberius Epiſcopatum re-
Petiit, Felicem expulit; quandoquidem Hiero-
nymus in Chronico & Marcellinus aiunt: Victoy
Romam ingreſſus eſt. Diem quo Romam introiit,
Anaſtaſius nobis conſervavit: Ingreſſus Liberins
in urbem Romam quarto Nonas Auguſti.
Celebrata hoc circiter anno Melitina in Ar- XV.
menia Synodus, cujus mentio apud Sozomenum οode; Me-
lib. 4. cap. 24. & 25. ubi is Hiſtoricus loquitur tinenſie
de Concilio Cpolitano anno cc cLIXx inchoato,
& inſequenti continuato. Nam Sozomenus de
Euſtathio Sebaſtæ Epiſcopo ait: Ab Euſebio Con-
ſKantinopoleos Epiſcopo depoſitus fuerat. Deinde
tanquam ſecus quam oportet, prædicans & ͤ agens
& ſentiens, aà Cangrenſi Concilio E piſeopatu exu-
tus fuerat. In Antiochenſi autem Gnodo perjurii
convictus erat. Et quòd decreta eorum, qui Me-
litinæ congregati fuerant, ſubvertere conaretur.
Exauctoratus & Cyrillus Epiſcopus Hieroſoly-
morum, propterea quòd cum Euſtathio & Elpidio
communicaſſet, qui decreta Melitinenſis oynodi,
cui ipſe quoque interfuerat, abrogare ſtuduerant.
Neque plura de Melitinenſi Concilio, cujus
nulla mentio in Collectionibus Conciliorum
Generalium. Ex citatis porro verbis intelligi-
mus, Concilium Gangrenſe habitum poſt annum
trecenteſimum duacragelinuun „ quo Euſebius
ex urbe Nicomedienſi ad Sedem Cpolitanam
tranſlatus eſt, nec poſt annum ccCcCLVII, cùͦ ¾
eidem Hoſius interfuerit, & poſt lapſum Cor-
dubam ſeceſſerit. Cùm autem Cyrillus Melitina
Synodo adfuerit, ea ante annum cccLI non
congregata; quia eo circiter anno Cyrillus ſede-
re cœpit. Melitinenſis Synodi meminit S. Baſilius
in epiſtola 79. ad Occidentales, ubi Euſtathium
in ea Synodo depoſitum eſſe teſtatur. Quare cùm
Meletius Concilio Seleucenſi anno cccLIX
congregato, tanquam Epiſcopus Sebaſtenus ad-
fuerit, jam eo anno Euſtathius e Sebaſteno Epiſ-
copatu dejectus fuerat, ſicque Synodus Meliti-
nenſis anno cccCLVIIIaut inſequenti habita.
Ad num. LVIII & ſeqq. Felix hujus homi- XVI.

nis I I, Liberio in exilium deportato, ordinatus Felici: II.
eſt obitus.

490

⁶½ c. IV. eſt ab Arianis anno trecenteſimo quinquageſimo

An. Ch. 357.

XVII.
gas probata.

quinto, ſeditque annos plus minus tres uſque ad
diem X XIX menſis Julii anni trecenteſimi
quinquageſimi octavi. Nam in auctiori Cata-
looo veterum Pontificum legitur: Felix depoſitus
de Epiſcopatu habitavit in prædiolo ſuo à die III
Kalendas Auguſti. Marcellinus verò & Fauſtinus
Presbyteri Schiſmatici ſcribunt: Tertio anno re-
diit Liberius, cui obvians cum gaudio populus Ko-
manus exivit; Felix notatus à Senatu & Populo
de Urbe propellitur. Iidem Marcellinus & Fauſti-
nus, narrata gemina expulſione Felicis ab Urbe,
aiunt: Poſt annos octo Valentiniano & Valente Coſj.
(anno ſc. Chriſti trecenteſimo ſexageſimo quin-
to) X Kalendarum Decembrium defunktus eſt Fe-
lix. Marcellino & Fauſtino tutè hac in re fides
haberi poteſt, cùm ea narrent quæ in totius
Urbis conſpectu geſta erant. De S. Felicis Epiſ-
copatu Romano legendi Papebrocius in Conatu
Chronico-Hiſtorico ad Catalogum Romanorum
Pontificum, aliique. Colitur Feliæ ut Martyr, in
Breviario & Martyrologio Romanis die XXIX
menſis Julii, quemadmodum in Martyrologio
Adonis, aliiſque, & in Sacramentario §. Gre-
gorii legitur Officium in Miſa & Felicis Mar-
tyris & Pontificis.
Nec eſt quòd quis dicat, hæc intelligenda
eſſe de Felice primo ſub Aureliano martyrium
paſſo, & Martyrologia, quæ ipſum Felicem ſe-
cundum eſſe indicant, in hoc emendatione in-
digere. Nam Felix primus paulò ante perſecu-
tionem Aurelianeam ad Deum migravit, & in
Indiculo Bucheriano Depoſitionis Epiſeoporum
memoratur, non verò in Indiculo Depoſitionis
Martyrum, ut patet ex dictis anno CcCLXXIV.
Duo Indiculi illi ſedente Liberio ſcripti; ideo-
que nihil iis de Sanctis Pontificibus habemus
antiquius. Quia verò quæ de Felicis martyrio
tradit Anaſtaſius, & ex eo Ado, aliique Marty-
rologi, fabuloſa videntur, & Marcellinus ac
Pauftinus loco laudato eum morte naturali de-
functum tradunt, exiſtimo, Eelicem ſecundum

ideo Martyrem appellatum fuiſſe, d multa

XVIII.
Obeliſcus
Romæk ere-

tus.

XIX.
Gladiatores
paulatin
abolentur.

pro Chriſto pertulerit, non verò quèd ejus causâ
occiſus fuerit, idque ex modo loquendi priori-
bus Eccleſiæ ſeculis uſurpari ſolito. Hinc Fronto
Canonicus Regularis Ordinis S. Auguſtini ſcri-
bit, extare Litanias in Codice MS. & ſeptem

aut octo ſeculis exarato, in quibus Felix II in
numerum Pontificum refertur cum Sanèli ac

Confeſſoris nomine, quod etiam Julio & Damaſo
attribuunt.
Ad num. LXXXIII & ſeqq. Ex Obeliſco
hoc anno ſeptimis Imperii Cæſarei Conſtantii
Quinquennalibus addicto, hujus Imperatoris
juſſu Romæ erecto, intelligimus, Imperatores
annis id genus ſolenniis deſtinatis ſimilia monu-
menta de more poſuiſſe: quod non ſemel infraà
obſervabimus.
Data hoc anno à Conſtantio Imperatore Lex
2. Codicis Theod. De Gladiatoribus, quàâ Pala-
tinis & militibus nominarim Gladiatorius ludus
interdictus. Nempe cùm Gladiatorum deteſtan-
dum nomen, ut illud Conſtantius vocat, Romæ
adhuc duraret, quicquid in Oriente Conſtanti-
nus M. Lege primâ ejuſdem Codicis De Gladia-
toribus, anno C CcCXXV data conſtituiſſet, & ſic
Roma hac parte veterem morem rerineret, at-
que adeo Principes Gladiatoria ſpectacula, quam-
libet deteſtanda ibi ferre cogerentur (quod hæc
Lex apertiſſime oſtendit, itemque Lex 3. De

DeLuſtrali conlatione, quæ dicitur dat. IVNon.

Critica Hiſtorico-Ohronologica

Gladiatoribus, & Symmachus lib. 10. epiſtol. 6.) S Æ C. IV.
ſatis viſum initio, ſi nonnullis ſaltem & hone- An. Ch. 357.

ſtis vitæ generibus ludo Gladiatorio ibi inter-
diceretur: quod utique factum hac Conſtantii
Conſtitutione. Sic paulatim Gladiatores Romæ
aboliti, donec tandem Honorius eos penitus an-
tiquavit. Toto cœlo porro errant, qui Gladia-
tores hac Lege à Conſtantio penitus ſublatos
ſcribunt. Nam Gladiatores hac Lege, etſi dete-
ſKtandos eos vocat, in commune Romæ toleran-
tur, Palatini tantùm & milites in ludum deſ-
cendere, ſeque auctorare vetantur: quod alio-
quin utrique facere ſoliti: quia & utrique pro-
celloſi, ut Caſſiodorus eos vocat, & armaturæ
periti erant; ac proinde prono, facilique exinde
ad ludum tranſitu. Plura Gothofredus in illius
Legis Commentario.
Data & hoc anno Lex 5. ejuſdem Codicis De

X X.

Magics

. . A — .
Maleficis „quà Conſtantius damnat magicarum a tes prohi⸗
artium uſum, quem aliqui uſurpabant ad labem dita.

conciliandam, id eſt, ad inſontes & inimicos
ſuos labefactandos vel conficiendos. Ait Lex:
Multi magicis artibus auſi elementa turbare, vitas
inſontium labefattare non dubitant. Scilicet ele-
menta turbari magicis artibus Antiquitas quoque
credidit. In Viſigothicis lib. 6. t. 2. 1. 3. Malefici
& immiſſores tempeſtatum, qui quibuſdam incan-
tationibus grandinem, in vineas, meſſeſque mittere
perhibentur &c. Hi tempeſtarii propriè dicti.
Elegans eſt locus apud Agobardum Epiſcopum
pag. 138. In his regionibus penè omnes homines
nobiles & ignobiles, urbani & ruſtici, ſenes &
juvenes putant, grandines & tonitrua hominuns
libitu poſſe fieri: dicunt enim mox, ut audierint
tonitrua, & viderint fulgura, AuRA LEVATITIA
eſt. Interrogati autem quid ſit aura levatitia, con-
firmant incantationibus hominum, qui dicuntur
tempeſtaru, eſſe levatam. Addit Lex: Et Mani-
bus accitis audent ventilare, ut quiſqque ſuos con-
ciat malis artibus inimicos. Præcipuè enim hæ
Magorum præſtigiæ fuerunt animarum & ſpiri⸗
tuum evocationes, quarum meminit Juſtinus
Apologiâ 2. Defunctorum animas inclamare di-
cit Tertullianus in Apologetico cap. 23. Porro ſ
& Magi phantaſmata edunt, & jam defunctorum
inclamant animas, ſi pueros in eloquium oraculi
eliciunt, ſi multa miracula circulatoriis praſtigiis
Iudunt, &c. Phantaſmata dixit Tertullianus,
quia Magi ſenſibus illudunt, ac viſus præſti-
giis obcæcantibus fallunt, dum videre nos pu-
tamus quæ non ſunt, niſi per phantaſiam. Hæc
& plura alia Gothofredus in illius Legis Com-
mentario.
Huc etiam referenda Lex I. Codicis Theod.

XXI.
Copiatæ inp-
misnes & Lss⸗

Decemb. acc. Rom. VIII U. Feb. Conſtantio A. Krali cella⸗
IX & Iuliano Caſ. II Coſ. Eàâ declarat Conſtan- tione.

tius à Luſtrali collatione præſtanda Clericos ex-
⸗ „ . .
cipi tantùm, qui Copiatæ appellantur. Horum

Copiatarum officium erat circa defunctorum ob-

ſequia, ut docet Epiphanius in fine libri 3. con-
tra Hæreticos. lidem & Foſſarii dicti, de quibus
Auctor tractatus de ſeptem gradibus Eccleſiæ ad
Kuſticum Narbonenſem, inter Opera D. Hiero-
nymi cap. 2. tomo ultimo. Porro dicti Copiatæ
videntur, tanquam ſi diceres Operarios, vel
Laboratores, à απWπι e νυυ, Ge. Quæ Lex
à Baronio omiſſa, hic delibanda fuit. De ea plu-

ra Gothofredus in Commentario.

AN NO

5KK
Añs.6
Anno
III.0
12
1.
Cinſale
II.
Obitus
Antuni
batit
Baromann
340. num.
VI
tiu bel
Deſei
1
.
9
1
1
Iy 4
Deſs , e
Kano. .
D.

11I
Copiats G.
ſril alla⸗
ſiont⸗

16
e
ex
lu⸗

VI1.

in Annales C. Baronii.

491

§S E. C. IV. — § £ C. IV.
An. Ch. 378. An. Ch. 359.
anno Urbis ANNO PERIODI GRXCO-ROMAN g£ 5851. ANNO PERIODI GRACO-ROMAN £ 5852. Olymp. 284.
284. dn 2. O 3 D. ) 17. P. 12. April. Indict. I. O 4. C. 4‧½ Aprih Pannaienn
JESu CHRISTI 358. JESüUCHRISTI 359. Baronium.
Olymp. 284.
LIBERIIPAPDZ 7. LIBERII PATPS8. Anno Urbis
1IIZ-
CoNSTANTII IMP. 22. CONSTANTII IMP. 23. ſecunakm
Baronium

1. D num. I. Coſſ. Neratius Cerealis, & Da-
Conſules. tianus. De Datiano legendus Valeſius in
Notis ad lib. 2. Socratis cap. 39. qui plura de eo
ex Libanio habet.
II. A num. XXI ad XXV. Obitus D. Anto-

Obitus ., nii Magni anno trecenteſimo quinquageſimo
Zaer, *ſexto contigit, & quidem die decima ſeptima

Januarii, quo à duodecim circiter ſeculis in
Eccleſia colitur. Annum nos docet Hierony-
mus in Chronico tam juxta editionem Pontaci,
quàm juxta editionem Scaligeri. In eo tranſitus
ille conſignatur anno Abrahami 2372. qui Ka-
lendis Octobris anni Chriſti 355. inchoatur.
Quare cùm die XVII Januarii ad Deum mi-
grarit, ea mors ad annum CCCLVI retra-
enda. Quod ex eo confirmatur, quòd Hiero-
nymus & Athanaſius teſtentur, eum annos quin-
ue ſupra centum vixiſſe, ejuſque nativitas an-
no Chriſti CCLI, Decio imperante, accide-
rit, ut ſuo loco oſtendi. Ejus Vita à Bollando
in Actis Sanctorum menſis Januarii die præfa-
ta illuſtrata: aliquot verò ejus Epiſtolæ ab Abra-
hamo Ecchellenſi poſt Baronii mortem publi-
Baron. anno catæ. Porro deceptus eſt Baronius, quando exi-
3 40. num. ſpimavit, Divum Athanaſium Vitam Antonii
Magni, eo adhuc vivente, ſcripſiſſe, Romam-
que, cùm illuc, Julio P P. ſedente, venit, ſecum
detuliſſe. Nam cùm in ea Divi Antonii obitus
diſertè memoretur, poſt illum etiam ea Vita
elucubrata. Nec urget Baronii fundamentum,
qui ait, Hieronymum epiſt. 16. teſtari, Sanctam
Marcellam ab Alexandrinis Sacerdotibus & S.
Athanaſio, qui Romam confugerant, Vitam B.
Autonii adhuc tunc viventis, Monaſteriorumque
in Thebaide Pachomii & virginum & viduarum
diſciplinam didiciſſe. Nam inde minimè ſequi-
tur, Athanaſium jam tum eam Vitam in literas
miſiſſe: quemadmodum enim diſciplinam vi-
duarum, virginum ac Monaſteriorum Thebai-
dis vivâ voce ab eo edocta eſt, ſicuti & ab
Alexandrinis Sacerdotibus; ita & Vitam S. An-
tonii, quam diu poſtea in literas miſit. Quæ
à Riveto, aliſque Heterodoxis afferuntur ad
Opus illud Athanaſio adjudicandum, doctè
confutat Hermantius in Vita S. Athanaſii lib. I1.
Egap. 9.
. Ad num. XXV. Conſtantius Sirmii hoc an-
Initium belli no bello adverſus Quados & Sarmatas illigatus
Perſici. conſtitit; de quo bello legendus Ammianus lib.
16. & lib. 17. Ibi hoc ipſo anno Perſarum Lega-
ti eum convenere, teſtibus Ammiano lib. 17. &
Zonara. Idacius diem, quo Conſtantinopolim in-
greſſi ſunt, ſub hujus anni Conſulibus notavit:
Hi Conſſ. introierunt Conſtantinopolim Legati
Perſarum die VII Kal. Mart. Ab hoc anno Per-
ſici motus initium repetendum, dicit Gothofre-
dus in Chronologia Codicis Theod.
IV. Ad hunc annum pertinent Synodus Ancyra-
Geſta boe na, tertia Synodus Sirmienſis, reſtitutio Liberii
zone Papæ, & mors Leontii Epiſcopi Antiocheni, de
quibus anno præcedenti egimus.

D num. I & ſeqq. Coſſ. Flaviurt Euſebiut, III0.
X & HMypatius, ut liquet ex Formula Fidei I.
Concilii Ariminenſis ab Athanaſio recitata lib. Cof. & “*
de Synodis pag. 875. Fratres erant germani & anzeen.
Conſtantii adfines, ut docet Ammianus lib. 29. 2 antii Aug.
cap.2. fratres nempe Euſebiæ Auguſtæ, ut teſtatur
Ammianus lib. 21. cap. 6. Hinc diſcimus, Conſtan-
tium Auguſtei Imperii quinta Quinquennalia
exhibuiſle. Si enim annis, quibus hujuſmodi
pompæ repræſentandæ erant, Imperatores Con-
ſulatum non ſumerent, eum in propinquiores,
aut perſonas illuſtriores de more transferebant.
Horum ſolennium maniteſta ſuperſunt alia ve-
ſtigia, de quibus mox.
Qia annis, quibus Imperatores Vicennalia, II.
& id genus feſta exhibebant, rebus Rccleſiaſti- Y' oäin Ar. -
. . „„5„ minenſis:
cis de more providebant, Conſtantius ad con-
troverſias de Fide componendas O cuMENI-
CAM SYNODIM indixit, quæ ab Orientali-
bus Seleuciæ, ab Occidentalibus Arimini con-
gregata eſt. Sic anno CCCXLI Concilium
Antiochiæ, anno CCCXLVII aliud Concilium
Sardicæ, annoque CCCLV Concilium Me-
diolanenſe celebratum: imò & annoò CCCLIII
Concilium Arelatenſe habitum; quibus annis
alias hujuſmodi feſtivitates editas eſſe in du-
bium revocari non poſſe videtur. Tertia Fidei
Sirmienſis formula ab Arianis condita rejecta
eſt in hoc Concilio Ariminenſi, uti fusè & rectè
Baronius hoc anno.
Ad num. LXXIX & ſeqq. Propter eandem III.
rationem celebrata hoc anno Synodus Conſtan- Synodas
tinopolitana, quæ menſe Decembri cœpit, & Conianis
in annum ſequentem continuata eſt. Sozome- *Politana.
nus enim lib. 4. cCap. 23. ait, primm de quæſtio-
ne Aêtii judicium ferre juſſum eſſe Honoratum,
quem paulo antea Conſtantius primum omnium
Præfetctum urbis Conſtantinopolitanæ creaverat.
Et paulò pèſt ſubjungit: Cumque poſtridie ad
ſolennem Conſulatus pompam ſe pararet, ſicuti
moris eſt apud Romanos Kalendis jannariis. Ho-
noratus hoc anno creatus eſt Præfectus urbis
Conſtantinopolitanæ, ut docet Idacius in Faſtis,
Euſebio & Hypatio Coſſ. Ipſo anno primlim pro-
ceſſit Conſtantinopoli Præfectus Urbi nomine Ho-
noratus die III MWuas Decembris. Idem habet
Chronicon Alex. niſi quòd pro Decembri men-
ſe, September in eo per errorem, ut videtur,
onitur. Quare cùm Honoratus Præfectus Ur-
bi Conſtantinopolitanæ, juſſu Imperatoris huic
Synodo præfuerit, ut teſtatur Soꝛomenus cita-
tus, ſub hujus anni finem ea Synodus inchoata.
Interim notandus character quintorum Quin-
quennalium Conſtantii in Præfectura Honora-
ti. Annis enim quibus hujuſmodi ſolennia edita,
novitates de more i nductæ.
Ad num. CV. Auctor Chronici Alex. ſub IV.
anni ſequentis Conſulibus ſcribit: Hoc anno Eudoxius ad

menſe Peritio (ſeu Al Februarii) magna Eccle- Bpiſzopaeum

onſtantino-

ſia Conſtantinopoli dedicata eſt. Macedonius Epiſ- polcos eranſ
copus Conſtantinopolitanus propter multa ipfins lasus.

pPropria erimina exanctoratus eſt, & in locum ejus

ſubrogatus

492

§ . C IV. ſubrogatus Eudoxius menſe Audynæo, ( ſeu Ja-
An. Ch. 360. nuarto XXVII) præſentibus Epiſcopis LXXII.
Sed de ea dedicatione anno ſequenti, quo pe-
racta eſt, agetur. Interim ex his verbis habemus,
Macedonium ante ſequentem annum ad Epiſ-
copatum Conſtantinopolitanum tranſlatum non

eſſe.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMANE 5853.

zuz. .
oymp. 284. § BA. 19. P. 23. April. ſecundum Alexan-
an. 4. drinos; 26. Mart. ſecundum LPatinos. In-
dict. 3.
JESu CHRISTI 360.
LIBERII PAPEÆ 9.
CONSTANTII IMP. 24.
I. D num. 1. Coſſ. Conſtantius Aag. , &
Sés. . Julianus Ceæſar III.: prior juxta tertiam
Dui⸗ - . .
is teta. regulam, poſterior juxta ſecundam, propter
„i Caſari:. nempe Cæſarei ejus Imperii Quinquennalia,

quæ agens apud Viennam Aaguſtus jam edidit, ut
affirmat Ammianus initio libri 21.
II. A num. II ad X V. D. Hieronymus in Chro-
n, Pe. nico ſecundùm editionem Pontaci eodem anno
tur. Hilarii in Galliam reditum & Conſtantii Im-
peratoris obitum conſignat. In Opere verò
contra Luciferianos tradit, poſt ejuſdem Impe-
ratoris mortem Hilarium reverſum eſſe in Gal-
lias. Quod ita intelligendum videtur, ut Con-
ſtantio vivente, exilio ſolutus fuerit, eo verò
mortuo Pictavos pervenerit. Ex quo annus Hi-
larii emortualis, de quo inter Eruditos con-
troverſia eſt, innoteſcit. Nam cùm Sulpicius
Severus lib. 2. Hiſt. ſcribat: Hilarius ſexto an-
no poſtquam redierat, in patria obiit; liquet Ei-
larium ineunte anno Chriſti trecenteſimo ſe-
xageſimo ſeptimo ad cœleſtem patriam migraſſe:
quod magis ſuo loco confirmabitur.
111. Liber lilarii adverſus Conſtantium Imp. hoc
Liber Hila- anno exaratus, ipſo Hilario teſte, qui initio
rii adverſus
Conſtan-

mum. terat, cùm Paulinus, Euſebius, Lucifer & Dio-

nyſius Urſacii & Valentis factione in exilium
miſſi ſunt, quod anno trecenteſimo quinquage-
ſimo quinto contigit. Verum quidem eſt, Hie-
ronymum lib. de Script. Eccleſiaſt. teſtari, Hila-
rium contra Conſtantium jam demortuum li-
brum ſcripſiſſe. At major Hilario de ſe ipſo
loquenti fides, quàm Hieronymo habenda; vel
forſan Hieronymus deceptus, quia nonniſi poſt
Conſtantii mortem Opus illud publicatum, niſi
Hieronymus de alio libro, qui perierit, loqua-
tur, ut inquit Hermantius in Vita S. Athanaſii
lib. 9. cCap. 10.
Eodem etiam circiter tempore, teſte Her-
mantio citato, Hilarius librum adverſus Urſa-
cium & Valentem ſcripſit, in quo Hiſtoriam
Conciliorum Ariminenſis & Seleuciæ confecit.
Hujus Hiſtoriæ fragmenta ſuperſunt, ex quorum
præfatione liquet, eam durante adhuc perſecu-
tione ſcriptam. Blondellus lib. de Primatu pag.
479. arbitratur, quæ à 37. pagina prioris edi-
tionis leguntur, extracta fuiſſe ex aliquo alio
Opere à S. Hilario poſt aliquot annos elucu-
btato, quod continebat, ut ex fine colligitur,
ſeriem Conciliorum Ariminenſis & Seleucien-
ſis; quod conjicit Blondellus ex quibuſdam
literis ibidem recitatis, anniſque CCCLXV,

IV.
Alii Hilarii
Rbri.

refert, quæ ante quinquennium ipſemet præſti-

Critica Hiſtorico-Qhronologica

& etiam CCCLXVI Icriptis. Poſt hæc frag- S£ C. IV.
menta novus quaſi liber ſubjungitur, in quo An. Ch. 360.
varia Acta ad idem tempus pertinentia, quæ-
que etiam Hilario attribuuntur, legere eſt. Sed
non deſunt, qui illud Opus ab eo abjudicent,
quèd verba, quibus Aca inter ſe aliquando
connectuntur, tanto Dockore indigna videan-
tur; ob id tamen ea non minùs facienda, ut in-
ter Eruditos convenit. .
A num. L ad LV. Valeſius in Noris ad V.
Theodoretum lib. 2. cap. 31. arbitratur, Syno- Duæ Syno li
dum Antiochenam in cauſa Meletii habitam, de Antiochenaæ
qua Theodoretus agit, eandem eſſe cum illa, de Fc
qua Socrates lib. 2. cap. 45. quam ait anno ſe- 7
quenti Antiochiæ celebratam. Sed tam Vale-
ſius quàm Baronius, aliique duas Synodos An-
tiochenas diverſis annis congregatas perperam
confundunt. Prior Synodus hoc anno coadta,
in eaque Meletius è Sede Sebaſtena ad Antio-
Cchenlem tranſlatus. Hanc Theodoretus lauda-
tus, & Libellus Synodicus diſerté memorant:
de translatione verò Meletii in ea facta agunt
Socrates lib. 2. cap. 44. Sozomenus lib. 4. cap.
28. Philoſtorgius lib. 5. cap. 1. S Hieronymus
in Chronico juxta editionem Scaligeri ad an-
num Abrahami 2376. qui cum menſe Septembri
currentis Chriſti anni deſinit. Ex quo & conſtat,
Meletium præſenti anno, non verò ſequenti, ut
malè Valeſius autumat, ad Antiochenam Sedem
translatum. Præterea Socrates citatus dicit, id
factum, Concilio apud Couſtantinopolim congre-
gato, id eſt, dum Concilium Conſtantinopoli-
tanum anno præcedenti inceptum nondum ab-
ſolutum eſſet. Quare uno eodemque anno duæ
magnæ Synodi coactæ.
Poſterior Antiochena Synodus habita Tauro
& Florentio Coſſ. ut teſtatur Socrates cap. 45.
anno ſc. ſequenti, cum Euxoius ei praæſſet Ecclehæ:
Meletius enim in exilium actus eſt à Conſtantio,
E ipſo Antiochiæ agente, in patriam ipfius Meli-
tenem, inquit Philoſtorgius lib. J. cap.. ideo-
que hoc anno exeunte, vel initio ſequentis. Ete-
nim Conſtantius nonniſi hieme ſub finem præ-
ſentis anni è procinctu Perſico Antiochiam ve-
nit, teſte Ammiano lib. 20. cap. II. In hac ſe-
cunda Synodo Antiochena Ariani eandem Fidei
Formulam recitarunt, quam prius Conſtantinopoli
ediderant, ut aſſerit Socrates citatus. Sozome-
nus lib. 4. cap. 29. de ſecunda iſta Antiochena
Synodo loquitur, indicatque, ſecundam fuiſſe
Antiochenam; ait enim: Acaciani Antiochiæ
una cum paucis iterum congregati, ea quæ prihs
ipſi decreverunt, reprehenderunt, nomenque illud
himile ex Formula Fidei, Arimini & Conſtantino-
poli recitata, expungere ſtatuerunt. Jam itaque
in electione Meletii, de qua proximè Sozome-
nus locutus erat, prima Synodus Antiochena ce-
lebrata fuerat.
Conſtantius Imp. priori Concilio Antioche-
no, in quo Meletius electus, non interfuit; hu-
jus enim electione, ſeu potiàùs & Sebaſtena Ec- adlrior
cleſia ad Antiochenam tranſlatione narratà, S0- non inter-
zomenus cap. 28. ait: Imperator verò, chm Per- fun.
ſas res novas moliri accepiſſet, Antiochiam per- .
rexit, ſub finem nempe currentis Chriſti anni,
ut ex Ammiano lib. 20. cap. II. liquet. Neque
Theodoretus lib. 2. cap. 27. ubi de utraque Sy-
nodo Antiochena in unum perperam confuſa id
dicit; imò contrarium inſinuat, cùm ait, Mele-
tium ad Eccleſiam Antiochenam tranſlatum An-
tiochiam veniſſe acceptis Imperialibn: literas.
Priep

VI.
Secunda Sys
nodus An-
tiochena.

VII.
Conſtantius

ſtut.

Ad.
Ga eeg,
e. ale.

₰ADte —

—
—

y
4
ifn
Prio

1.
Iulianus
titur A

60.

no/5
ne

V 1 *
uNda S.
odus As⸗
ehenc⸗

, VII.
Cnſtmi
l munhfiinl
Autuchen
⸗ non inte⸗
fin.
⸗
i,
l
⸗
i
⸗
n⸗
.

in Annales C. Baroni.

§ E C. IV. Prior itaque Synodus Antiochena habita, dum
An. Ch.z6o. adhuc Conſtantinopoli Conſtantius moraretut:
ſecunda anno ſequenti.
Sed incertum, an eidem Conſtantius adfuerit.
Cùm tamen ex Chronologia Codicis Theod. à
Gothofredo condita conſtet, Conſtantium anno
ſequenti Antiochiæ fuiſſe, veroſimilius eſt, eum
Synodo interfuiſſe; & id Theodoretus inſinuat,
cùm ait, in ea Synodo Meletium in exilium
miſſum eſſe. Meletius nonniſi anno Chriſti
CCCLXIIAntiochiam rediit. Auctor enim
Chronici Alex. ſub illius anni Conſulibus ſcri-
bit: Meletius, qui ob impietatem & alia crimi-
na depoſitus fuerat, Antiochiam reverſus, vete-
rem Eccleſiam per vim occupavit, adjunktis illi
Clericis, qui jam antea depoſiti fuerant à S. Syno-
do. Inter quos Ppræcipuus erat Diogenes ex Preſ-
byteris, præ religquis omnibus concurſans & par-
tes adiuvans: & Eitalis Laicus, qui ſemper ſrau-
des atque impoſturas exercuerat. Hic' ulteriks
progreſſus ad extremum offenſus WMeletio, ab' illo
ſeſe abrupit, & hareſim ipſe quoque ridendam
condidit, à qua etiam hodie Vitaliani nuncupan-
tur. Sunt hæc, inquit Valeſius in Notis ad Theo-
doretum lib. 3. Cap. I. ex veteri quodam Auctore
deſcripta, &, ut videtur, Ariano. Nam idem Au-
ctor Chronici Alexandrini ſub Coſſ. anni Chriſti
CCCLILeontium Epiſcopum Arianum An-
tiochiæ multipliciter prædicat.
IX. Ad num. L V. Menſem, quo Julianus accla-
Ialianus di- matus eſt Imperator, unus nos docuit Ammo
sieur Angu. Epiſcopus in epiſtola ad Theophylum Patriar-
ſus. cham Alex. de Converſatione & particulari vita
SS. Pachomii & Theodori, ubi cap. 4. ait: Per-
ſecutionis porro ejus, quæ anno ſexto, menſe nono
Athanaſium Papam exrpulit, lulianus imperavit
homo idololatra. Pachon menſis nonus £Ægyptio-
rum cum die viceſima quinta Maii terminatur.
Quare hoc anno inter illud intervallum Julia-
nus Auguſtus nuncupatus, anno ſc. ſexto jam
inchoato perſecutionis Athanaſii, quæ anno
CCCLV in Concilio Mediolanenſi cœpta
eſt. Ammonem verò menſes £Ægyptiacos uſur-
pare oſtendunt duo ejuſdem epiſtolæ loca. Hu-
jus auctoritatis ope declarandus Ammiani locus,
qui lib. 20. Cap. 3. antequam capite ſequenti di-
cat, Julianum à militibus acclamatum eſſe Au-
uſtum, ait, calum ſubtextum caligine obſcura
viſum eſſeæ, &; à primo auroræ exortu uſque ad me-
ridiem intermicaſſe jugiter ſtellas. Quibus ver-
bis, ut advertit Calvifius in Opere Chrono-
logico, ſignificatur Eclipſis Solis, quæ præſenti
anno accidit die viceſima octava Auguſti, fe-
riàâ ſecundà, paulèò poſt exortum Solis, in Me-
ſopotamia, ubi Sol totus obſcuratus obſerva-
tus eſt. Nam Ammianus eo libro partim de Ju-

VIII.
Veroſimile
eſt eum in-
terfuiße po-

Keriori.

liano, partimque de Conſtantio agit: eclypſim

autem illam narrat in ordine ad illa „quæ in
Oriente, non verò quæ in Occidente gererentur.
Ipſemet Julianus in epiſtola ad Senatum Po-
X. pulumque Athenienſem refert, qua occaſione
Qua occaßo. ipſe Auguſtus renuntiatus fuerit, libellum, ſcili-
de. cet ſine nomine ſparſum fuiſſe, in quo multa
adverſus Conſtantium jactabantur: Quo allato,
inquit Julianus, qui Conſtantio erant addictiſſimi,
valde commoti ſunt, mihi at quantim poſſent co-

natibus inſtarent, uti citins milites emitterem
. (in Orientem nempe, uti juſſerat Conſtantius)
priuſquam in alios ordines ſimiles libelli ſpargeren-

tur. (Neque enim alius quiſpiam aderat eorum-

Tom. I.

493
qui henevolo in me animo eſſe viderentur. ) Erant SKÆ C. 1 V.
ii Nebridius, Pentadius, acg Decentius, quem ad An. Ch. 366.
id negotii Conſtantius ipſe miſerat. Ad quæ ver-
ba Petavius in Notis ait: Mendum ſubeſt huic
loco. Neque enim iſti (Nebridius, Pentadius, ac
Decentius) vel tunc aberant vel juliano fave-
bant. Imò verò à Conſtantio ſtabant. Nebridius
x Quaſtore Juliani Præfellus Prætorio Galliarum
Ffactus fnerat à Conſtantio in Hlorentii locum. De-
centins verò Tzibunus & Notarius ab codem miſ-
Sus ad milites abſtrahendos. Verùm locus mini-
me corruptus, ſed ipſemet Petavius hallucina-
tur, qui non advertit, julianum aliud non ſigni-
ficare, quàm Nebridium, Pentadium, ac De-
centium, qui Conſtantio erant addictiſſimi, val-
de commotos fuiſle, non verèò Julianum referre
hæc verba: Erant ii Nebridius, & c. ad immedia-
tè præcedentia parentheſi incluſa, ſcilicet: Ne-
que enim alius quiſpiam aderat eerum, &c. Nam
tres illos viros à Conſtantio, non verò à Julia-
no ſtetiſſe, & tunc ibidem præſentes fuiſſe, ex
Ammiano certò liquet. Quæ obiter dicta ſunto
ad loci illius elucidationem-.
Synodus Gangrenſis ante Concilium Conſtan- XI.
tinopolitanum hoc anno abſolutum, celebrata. nodus
Id Sozomenum inſinuare diximus anno cccLvII, Gansgrenſi
cùm de Synodo Melitinenſi ageremus. A Sozo-
meno non diſſentit Socrates: hic enim poſt⸗
quam ſcripſit, Euſtathium e Sede Sebaſtenæ Ec-
cleſiæ depoſitum fuiſſe, & in ejus locum Mele-
tium ſubrogatum, ait: Ceteràm Euſtat hius poſt
heæc etiam in Snodo Gangrenſi, quæ ipſius causd
in Paphlagonia colleéta fuerat, condemnatus eſt,
eò quòd poſt condemnationis ſententiam adverſus
ipſum prolatam in Synodo Cæſarienſi, multa con-
tra leges Eccleſiaſticas ageret. Tum narratis falſis
dogmatis ab Euſtathio diſſeminatis, ſubdit: Hec
& hujuſmodi alia plurima, cum ille & faceret &
doceret, Gnodus Gangris in Paphlagonia con-
gregata eum depoſmit, ejnsque dogmata anathema-
7e damnavit. Vernm hac poſtea geſta ſunt. Tanc
verò expulſo Macedonio, Endoxius Cpoleos Epiſ-

copus conſtituitur, præſenti nempe anno, die vi-

ceſima ſeptima menſis Januarii, ut anno ſupe-
riori ex Chronico Alex. oſtendimus. Quare in-
ter Socratem & Sozomenum convenit „Gan-
grenſem Synodum paulè ante Conſtantinopoli-
tanam habitam eſſe, licèt in variis circumſtantiis
inter ſe diſſentiant.
Synodus Cæſarienſis ante Gangrenſem anno XII.
incerto habita, poſtquam Euſtathius „qui in οadα0ε C
ea depoſitus fuerat, errores ſuos ſparſit; quod ſarankr.
Socrates citatus his verbis inſinuat: Vzrkm hæc
poſtea geſta ſunt. Quibus ex verbis Valeſius in
Notis ad Socratem malè infert, Synodum Gan-
grenſem juxta Socratis ſententiam poſt Con-
ſtantinopolitanam coactam eſſe. Nam Socrates eo
in loco non reſpicit ad Synodum Conſtantino-
politanam, ſed ad Caæſarienſem, poſt cujus ce-
lebrationem ait, Gangrenſem Euſtathii dogma-
ta anathemate damnaſſe. In Cæſarienſi Synodo
Meletius Sebaſtenæ urbis Epiſcopus renuntiatus
videtur, eaque Synodus anno trecenteſimo quin-
quageſimo octavo, aut circiter celebrata. Nam
Theodoretus lib. 2. cap. 25. poſtquam retulit
Leontii Epiſcopi Antiochenſis mortem, & Eu-
doxii in ejus locum ſubrogationem, quæ præfa-
to anno contigere, ait: Per idem tempus Euſta-
thius Epiſeopatum gerebat Sebaſtiæ. Quare non-
niſi poſt Eudoxii ad Sedem Antiochenam trans-
It lationem

S8 E C. IV. lationem Euſtathius dignitate abdicatus eſt,
An. Ch. 360 cùm Meletius jam Sebaſtenus Epiſcopus Conci-

lio Seleucenſi anno præcedenti celebrato inter-

fuerit. . .
XIII. In Chronico Alex. ſub hujus anni Conſuli-

Dedicatio bus legitur: Hoc anno menſe Peritio ( ſen . Fe-
Eecleſiæa S8. bruarii magna Eccleſia Conſtantinopolina dedicata
Sophia. eſt. Macedonius Epiſcopus Conſtantinopolitanu pro-
pser multa ipfins propria erimina exauétoratus
eſt, & in locam ejus ſubrogatus Endoxius menſe
Audynao (ſeu Jan. XXVII) praſentibus Epiſ-
copi LXXII. Paulò poſt: I ea Snodo Epiſ-
coporum non poſt multos dies ab inauguratione En-
doxii Epiſcopi Cpoleos, Encænia magna Eccleſiæ
ejuſalem urbis celebrata ſunt anno trigeſimo narto
plus minhs, qnm fundamenta Conſtantinus viltor
Auguſtus geſſerat. Acta ſunt Encænia etiam bis
Coſ-. XVI Kal. Martias, qui dies menſis Peritii
Cſen Februari) XIV. Ad ea Encaænia Imnpera-
tor Conſtantius Auguſtus vota ſeun munera, multa
cimelia aurea & argentea ingentia, gemmeaſque
& auro intertextas telas pro altari multas con-
tulit. Quin & in januis geminas utrinque fores
aureas vario opere fecit; ipfaſque exteriores por-
tas auro mirè variavit. Multa beneficia magni-
fecè contulit, cùm in univerſum Clerum, tum in
religioſas virgines & viduas. Ie NXenodochiaæ
item & eorum alimenta, paupernm quoque G. pu-
pillorum domiciliis frumentum auxit majori nu-
mero, quàùm pater ejus Conſtantinus erat elargi-
tus. .
XIV. Loquitur Auctor Chronici Alex. de Conci-
Facta in Sy- io Conſtantinopolitano, in quo Eudoxius ad
a Con Sedem Conſtantinopolitanam tranſlatus, quam
iae. hoc anno adbuc continuatam eſſe ſuprà dixi-
mus. Sed loco XVI. Kal. Martias legendum A/
Kal. Martias; & loco Februaru XIV, legen-
dum, Februarii XV; eo enim die Eccleſiam
Sanctæ Sophiæ dedicatam jam dixerat: quo
etiam ea Encænia peracta diſertè teſtantur Ida-
cius in Faſtis, & Socrates lib. 2. cap. 43. Hæc
dedicatio, ingenteſque largitiones, de quibus
Auctor Chronici Alex. loquitur, factæ occaſio-
ne Quinquennalium Juliani adhuc tunc Cæſa-
ris, quæ hoc anno exhibuit poſtquam jam Au-
guſtus ab exercitu dictus eſſet. Porro dies
X XVII Januarii cum feria quinta, dies X V
Pebruarii cum feria VII concurrit; ideoque
nondum ſimilia ſolennia diebus Dominicis fie-

ri ſolita. .
XV. Data hoc anno à Conſtantio Lex 15. Codicis

Synodi Ari- Theod. De Epiſcopis, adverſus immunitatem Ec-

minenſis hi- cleſiisrum & Clericorum, quam omiſit Baronius
1 ⸗ ex Le- in geſtis hujus anni, quamquam illam referat
aren anno præcedenti num. LIII. Eam egregiè ex-
agecipit. plicat Gothofredus in Commentario, quòd ad
ea, quæ Synodum Ariminenſem proximè ſecu-
ta ſunt, pertineat, quæ alioquin vix alibi occur-
runt. Primuùm ex ea Lege liquet, in Ariminen-
ſi Synodo non tantùm tractatum habitum de
Fide, vel etiam de cauſis Epiſcoporum (quod
in ea tractari voluit Conſtantius, teſte Sozo-
meno lib. 14. cap. 16.) verüm etiam tractatum
habitum in ea de privilegiis Eccleſiarum & Cle-⸗
ricorum, ac nonnulla ſuper his diſpoſita ad
Principem Conſtantium perlata, nempe de Ec-
cleſiis & Clericis in univerſum pleniſſima im-
munitate, etiam à ſolitis & ordinariis functio-
nibus & tributis, donandis. Secundò,, ex hac
Lege diſcimus, Conſtantium hane Ariminenſis
Synodi diſpoſitionem ſanctione ſua ſtatim re-

Critica Hiſtorico-Ohronologica

puliſſe. Voluit itaque Conſtantius, Eccleſias, S £ C. IV.
etſi ab extraordinariis muneribus & tranſlatio- An. Ch. 360.
nibus immunes eſſent, (ut ex fine Legis etiam
liquet) attamen à canonicis & ordinariis immu-
nes non eſſe; quod idem Honorio placuit, ut
ſuo loco dicetur: adeo ut id etiam in Metro-
politanis Eccleſis obtinuerit, veluti Theſſa-
lonicenſi, ut oſtendit L. 33. Codicis Theod.
De Annona & Tributis. De Clericis verò hæc
Conſtantii mens eſt, ut non tantùm canonica,
verùm etiam extraordinaria agnoſcant; veluti
tranſlationem, itemque luſtralem collationem,
aliaque negotiorum munera & penſitationes:
quorum eo fine certa quædam matricula con-
fecta fuit, quique poſtmodum Clerici facti
operam mercimoniis addixere. Verùm hanc
Legem hac parte poſtea anno ſequenti abro-
gavit L. 16. De Epiſcopis, quam, hàc rejectàâ,
confirmat Valentinianus Senior Lege 18. De Epi-
ſcopis.
Tertiò id obſervetur, poſt Ariminenſem Sy- XVEL
nodum certam Clericorum negotiantium matri- “ alen.
culam factam, ut ita negotiatorum penfitatio- Wne.
nes agnoſcerent. Excepti tantùm Uerici & Co- miſſi.
piatæ exiguis admodum mercimoniis tenuem ſi-
bi victum, veſtitumque conquirentes: quæ ter-
tia Conſtantii, pPoſtremaque ſententia hac par-
te fuit quemadmodum & Honorii Lege 36. De
Epiſcopis. Quartò obſervetur quod hac Lege di-
citur de Epilcopis, qui ad Comitatum Con-
ſtantii venerunt ex partibus Italiæ, ut & de
Epiſcopis, qui ex Hiſpania & Africa eòdem
commearunt. Quod utique non pertinet ad
Legatos, qui ex Ariminenſi Synodo ad Con-
ſtantium miſſi ſunt; & quidem deni à Catho-
licis, decem ab Arianis: hi enim ſuperiori an-
no ad Conſtantium miſſi, & quidem à Synodo
fuere: de quo videndus Severus Sulpicius lib. 2.
Hiſt. Etenim hi, quorum hac Lege mentio
fit, hoc anno recenter ad Comitatum Con-
ſtantii commearunt, neque à Synodo miſſi fue-
re, veràùm etiam ex Italiæ partibus, item ex Hi-
ſpania & Africa commeantes. Quod perpen-
dens Gothofredus laudatus, atque nullam Gal-
lorum mentionem fieri videns, in eam addu-
citur ſententiam, cùm totus jam Orbis inge-
muißet, atque Arianum ſeſe eſſe miratus eſſet,
poſt Ariminenſis nempe Concilii exitum, (quod
nominatim ſcribit Hieronymus adverſus Luci-
ferianos) & cùm in Arianam pravitatem Italo-
rum, Afrorum, Hiſpanorum plerique, etiam
Hoſius Cordubenſis, conceſſiſſent, ac Arimini
geſta confirmaſſent, eo jam nomine Epiſcopo-
rum Legationes ex illis partibus ad Conſtantium
commeaſſe, & Conſtantinopolim ad Imperatorem
concurriſſe; quod etiam teſtatur Severus Sulpi-
cius citatus.
Solæ Galliæ, inquit Gothofredus, piaculo XVII.
hæreſis liberatæ fuere, Hilarii beneficio, ubi ⁹ Hiarii
frequentibus intra Gallias Conciliis, arque om- e⸗ ⸗
nibus ferè Epiſcopis de errore profitentibus apud Gallia libe-
Ariminum geſta condemnata fuere, & in ſtatum rata.
priſtinum Eccleſiarum Fides reformata. Præter-
quam quèòd idem Hilarius ante Ariminenſe Con-
cilium, edito ad Gallos de Spnodis Commen-
tario, eos à dolis Hæreticorum cautos reddidit.
Quin 'mèò & iidem Galli fidem ſuam teſtatam
Hi'" paulèò antè reddiderant, idemque de eo-
rum conſtantia gratulatur. Hæc igitur caula eſt,
cur nulli hic de Gallia Epiſcopi memorentur,
utpote qui in Fide ſana ſani manſere. Proculdu-

bio

Anno Uil
IIi4.
An.l.

l

anſiln

. II.
Hiphani⸗
6 Mal
em 4

II
Terni
mris.

— „,„ 2- —

8C .
Ch'z60,

XV
Plures Le.
atial Cos⸗
antium

miſt.

XVII.
10 g. lari

n. Arimſn
ud Galiu Ge⸗

el⸗

3

§ K C. Iy.
An. Ch. 360.

361.

XVIII.
Perſica ex-
peditio.

Anno Urbis
II14.
Olymp. 283.
an. Ie

Ie
Conſules.

II.
Epiphania
& Natale
zdem apisd
Grasos.

Tertiæ
Conſtantiè
nuptig.

in Annales C. Baronii.

bio enim & Epiſcopi, quorum hac lege fit men-
tio, Ariani fuêre, atque hæc Lex in favorem
Arianorum emiſſa obſiſtentium Catholicorum
diſpoſitioni, ſeu poſtulationi de pleniſſima im-
munitate concedenda Eccleſiis & Clericis. Hæc
Gothofredus, cujus conjecturam firmat Conci-
lium Pariſienſe, quod hoc anno, Hilario agen-
te, celebratum fuiſſe ad Arianam impietatem
damnandam, anno cccIxII monſtrabimus. Ve-
rum eſt, pridie Kal. Julii, quo die hæc Lex Medio-
lani data dicitur, Julianum jam Auguſti titulum
in Galliis uſurpaſſe, ſicque veroſimile non eſſe,

auſos fuiſſe Arianos Galliarum Epiſcopos Con-

ſtantinopolim ad Conſtantium proficiſci. At
conjicere poſſumus ex hac Juliani nuncupatione
Hilarii animum ad Concilium Pariſienſe cele-
brandum excitatum fuiſſe; ideoque, cùm illud
hoc anno habitum fuerit, in eoque hæreſis Aria-

na damnata, non fuiſſe, cur Galli Legatos

Conſtantinopolim mitterent. Sed de hoc Con-
cilio legenda, quæ infrà anno cccLXII in
medium adducimus.
Perſica expeditio Conſtantii in hunc annum
incidit, ſc. poſt adultum ver, ducto itinere per
Cæſaream Cappadociæ, Melitinam, Lacote-
nam, Samoſatam & Edeſſam, ubi diu moratus,
poſt æquinoctium tandem autumnale, in Perſas
movit, teſte Ammiano lib. 29. & lib. 21. Ad
hanc expeditionem referenda Lex 2. Codicis
Theod. De Luſtrali conlatione, hoc anno data,
quàâ Conſtantius veteranos ſolos, veroſque à Lu-
ſtrali conlatione immunes eſſe jubet. Quæ Lu-
ſtralis collatio indicta hoc tempore videtur ju-
vandæ erogationi publicæ ſeu militari eo tem-
pore, quo Conſtantius difficillimo bello Perſico
maximè illigatus erat, atque in id magnos belli
apparatus facere neceſſe erat. Què etiam perti-
net Lex 6. Codicis Theod. de erogatione milita-
ris annonæ, quæ hoc anno XV Kal. Iun. data
eſt Hieropoli, dum ſc. Conſtantius in Perſas
moveret.

ANNO PERIODI GRCO-ROMANZ 5854.
OQO 6. G I. P. 4. April. Indict. 4.
IE Su CHHRISTI 361.
LIBERII PAP& 10.
JurIANI IMP. I.
D Num. 1. Coſſ. Taurus, & Horentius.
X Lib. 4. Romæ Subterraneæ cap. 37. refer-
tur inſcriptio poſita FY AVIIS TAURO &

FLORENTIO CONSS.

Ammianus libe 2ꝛ1. cap. 3. ait, Jualianum
menſe Januario, die Epiphaniæ Eccleſiam Chri-

ſtianorum ingreſſum eſſe; Zonaras verò eum

Eccleſiam introiiſſe narrat Natali Domini.
Orientales enim Epiphaniam & Natale Chri-
ſti uno eodemque die, octavo nempe Idus
Januarii, celebrabant, quia eo die Chriſtum &
natum, & baptizatum eſſe arbitrabantur.
Ad num. XIV. Nuptiæ Conſtantii Aug. cum
Maxima Fauſtina, ut in Nummis vocatur, ter-
tiæ dicendæ, non ſecundæ. Notanda Ammiani

lib. 21. cap. 6. verba, amiſſa jam pridem Euſebia,

quam, ut docet Julianus in Orat. I11 ad Euſe-
biam, profligata Magnentii tyrannide, uxorem
duxerat. Duæ hæ itaque Conſtantii uxores di-
verſæ ſunt à priori, quam vivente Conſtantino
Magno patre ſibi copularat.
Tom. I.

Ad num. XVIII G& ſeqq. Auctor Chi

495

onici S £ C. IV.

Alex. ſub hujus anni Coſl. ſcribit: Conſtantius An. Ch. 36.

initio quartaæ Iadictionis (erat quinta Indictio 4
Septembri cœpta) denuntiatis ſibi uliani Ceſa-
ris inſidliis concitus à Tarſo Ciliciæ ad Mopſug-
iam, ſen Mopſi fontes venient, accepto ab Eu-
Coio Antiochiæ Epiſcopo ex Monaſterio per Con-
ſtantium accerſito, baptiſmate, Conſtantius Aug.
menſe Dio ſeu Novembri die tertia anno Antio-
cheno C D X, Indict. V, cum Eccleſia pacem an-
nos quinquaginta habuiſſet, dibtis Conſulibus Tau-
ro & Florentio mortem cum vitq commutavit. Die
tertia Novembris mortuum eſſe, teſtantur etiam
Socrates lib. 2. cap. 47. Idacius in Faſtis ‚Theo-
phanes & Hieronymus in Chronico ‚ubi ait,
Conſtantium regnaſſe annis xXIV, menſibus
v, diebus XII; quod verum eſſe non poteſt, niſi
die tertia Novembris & vivis exceſſerit.
Ammianus, qui lib. 21. cap. 5. ait: Abhiit à& vita
111 Non. Octobrium, Inperii vitæque anno qua-
drageſimo, & menſibus paucis; ſicut errat in Im-
perii, vitæque annis, ita & in die emortuali Con-
ſtantii, niſi locus corroptus ug: quod veroſimi-
Nam quoad teihpus 3) perii ejus, rectè illud
expreſſum à Victore in Epitdmne, licèt Baronius
locum mengæſam perperam exiſtimarit: Interiit
anno æi quarto & quadrageſimo, Imperii nono

atque triceſimo; (quibus verbis evincitur, eum

anno cccCXXIII creatum fuiſſe Cæſarem; ab
eo enim anno ad currentem, extremo incom-
pleto pro integro numerato „ anni ſunt triginta
novem) veriꝑm Auguſtus quarto viceſimoque (hic

IV.
antii.

uare

V.
Duratio Ir-
berii æjus.

extremum annum incompletum Victor non nu-

merat) ocoſolus (ab anno nempe cccCLIITI, quo
Magnentius extinctus) cum fratribus atque
Magnentio ſedecim (ab anno ſc. Cc CxXXVI1 1,
quo Conſtantinus Magnus obiit, ad annum
CCCLIII, quo Magnentius profligatus) quin-
decim Cæſar. (ab anno exeunte cc CxXIII ad
initium anni cccxXXVII ubi ultimum an-
num incompletum pro completo numerat)
Quare locus purus eſt, ex eoque diſcimus, quan-
do Socrates lib. 2. cap. ultimo, Sozomenus lib.
5. cap. I. & Hieronymus in Chronico ſcribunt,
eum annos quinque & quadraginta vixiſſe, an-
num ultimum non integrum pro integro poſuiſ-
ſe; ac Socratem & Sozomenum recte ſcripſiſſe,
Conſtantium imperaſſe annos octo & triginta.
Tot enim ab anno cCccCxXXIII „ quo Cæſar di-
ctus eſt, uſque ad præſentem fluxére. Diſcimus
præterea, malè hactenus Viros eruditos Cæſa-
ream Conſtantii dignitatem ab alio anno, quâm

à cCCCXXIII auſpicatos eſſe; ac denique Con-

ſtantium anno cccCxVII natum eſſe, vel Idi-
bus Augunſti, ut docet Lex 10. Codicis Theod. De

Pratoribus, vel VII Idus Auguſti, ut teſtatur

Kalendarium Lambecianum. Natum autem Con-
ſtantium in Illyrico, prodit Julianus Orat. I.
Julianus, cùm Conſtantii Imp. mortem, dum
in Dacia eſſet, ut ait Ammianus initio lib. 22.
accepiſſet, Cpolim venit, teſtibus Mamertino
in Panegyrico, Marcellino lib. 21. & Zoſimo
Pag. 712. & ſeq. In eam urbem ingreſſus eſt die
undecima menſis Decembris, Auétore Chroni-
ci Alex. Idacio in Faſtis, Ammiano lib. 22. &

VI.
Exequia
Conſtantii.

Socrate lib. 3. cap. I. affirmantibus. Ibi octo fer-

me menſibus egit, etſi Zoſimus citatus decem di-
cat: eum enim errare anno ſequenti videbimus.
Hinc Conſtantii exequiæ, quas Julianus cohone-
ſtavit, ante diem x1 Decembris peractæ non
1Tt à fuere.

496 Critica Hiſtorico-Chronologica

S E C. IV. fuere. Philoſtorgius lib. 6. cap. 6. teſtatux, Ju-
An. Ch. 361. lianum, cùm Conſtantii corpus ad ſepulturam
deferretur, ante feretrum proceſſiſſe, diaden
te de capite ſublato. Quod ex eo exſe
phorus lib. 10. cap. 2. & habent etiam
temti die xx Octobris apud Su
in Oratione funebri pag. 289. ait
nibus contigiſſe feretrum, on
gnibus præter chlamvdem depoſitis. Imò Gre-
gorius Nazianzenus hunc Juliani in Conſtantii
funere habitum, ſive vi, ſive ſponte adſcitum
ait, additque, demiſſo vultu Imperatori erxtremum
oficium praæſtitiſſe. Porro Julianus non annos un-
detriginta, ut ſcribit Baronius, ſed annos trigin-
ta natus Imperium ſuſcepit, ut ex his, quæ in
morte ejus dicemus, patebit.

1 I1. Ad num. IV & ſeq. Exiſtimavit Baronius,
L1A . .
fe Pontifex Prudentium in Romano Martyre, Hymno 10. de-

Maximus. ſcribere ritus prophanos, quibus Pontifices
— MMaximi Gentilium initiabanrur, qui ritus cùm
We meif impuri ac riſu digni eſſent, & longè ab Impera-
Cuica in toria dignitate abhorrerent, cedunt in ignomi-
Tomum niam perfidi deſertoris, ſe tauri ſanguine ad ab-
IV. Anna- 5

ium Baro- qentius loco laudato lacta, Tauropolia dicta, ſeu
Mes⸗ conſecrationem & regenerationem myſticam,
quam Gentiles non ſolùm pro ſe zale ; verùm
& pro aliis ſuſcipiebant, accuratè eſcribit, li-
ceèr illorum nomen non exprimat, cùm eſſent
ſatis ſuperque nota, quèd ad ipſius uſque tem-
pora perpetrarentur. Salmaſius aliquot verſus,
quamvis non ſatis integros, primus 2 tenebris
eruit, qui verſus ex Prudentio à Baronio allatos
apprimé illuſtrant, plureſque, licèt breviter,
hujuſce fœdæ cæremoniæ circunſtantias oculis
noſtris ob ectant.
nis Tibi Taurobolus veſtem mutare ſuaßit,
aa dives ſubitò mendicus ut eſes
Obſitus & pannis modicis tepefalctut.
Sub terra miſſus, pollutus ſanguine tauri,
Sordibus infelctus veſtes ſervare cruentas,
Vivere cùm ſperas viginti mundus in annos.
7III. Neque tantùm unus, duo, tréſve viri femi-
Saera Tau. næque, aut ſeorſim, aut ſimul pro ſe ipſis, vel
ropolia. etiam pro aliis; verùm & integri ordines, ac ci-
vitates, Provinciæque pro ſalute Imperatorum
hoc ſacrificium celebrabant, ut liquet ex In-
ſcriptionibus 111, X, aliiſque pag. 29. apud
Gruterum. Dicebantur hæc ſacra Tauropolia re-
generatio: quod nemini mirum videri debet,
cùm ex Tertulliano, aliiſque conſtet, etiam
alias regenerationum ſpecies inter Ethnicos ha-
buiſſe locum. De ſacris itaque Tauropoliis, non
verò de conſecratione Pontificis Maximi loqui-
tur Prudentius, ac de eodem ſacro, de quo
Firmicus lib. de Errore prophanarum Religio-
num, ubi poſtquam de D. N. Jeſu Chriſto lo-
cutus eſt, ita pergit: Pro ſalute hominum Agni
iſtius venerandi ſanguis effunditur, ut Sanctos
ſuos ſilios Dei profuſione pretioſi ſanguinis redimat:
ut qui Chriſti ſanguine liberantur, majeſtate prius
simmortali ſanguine CoNSECRENTUR. Memi-
nem apud idola profuſus ſauguis juverit. Et ne
cruor pecudum miſeros homines aut decipiat aut

perdat, POLLüIIT ſanguis iſte, non RED I-

MIT, & per varios caſus premit in mortem. Mi-
ſeri ſunt, qui PROFUSIONE SACRILEGI
S'AN GIINIS CRuENTANTIR. TLAURI-
BOLIIM VELI CRIOBOLIUM SLcCELERA-
TA TE SANGUINIS LABE PERFINDIT.
Lavantur itaque ſordes iſtæ, quas colligis. Qaare

ſtergendum Chriſti ſignum proluentis. At Pru-

fontes ingenuos ,„quare puros liquores, ut illic poſt S Æ C. IV.

multas maculas cum Spiritu S. Chriſti ſanguis in- An: Ch. 362.

andidet. Taurorum nimirum & arietum, qui-
bus prophana illa conſecratio fiebat, ſanguini,
ſanguinem Chriſti ac Baptiſmum Firmicus op-
ponit. Decepère Baronium, alioſque hi Pruden-
tii verſus:
Summus Sacerdos nempe ſub terram ſorobæ
Acta in profundum conſecrandus mergitur,
Mirè infulatus, ſoëtà vittis tempora
Wectens coronà tunc repexus aureà,
Ginttu Sabino ſericam fultus togam.
Sed obſervandum, inter Græcos & Roma- 1X.
nos plures ſummos Sacerdotes plurimis in locis Samm Sa-
fuiſſe, ut patet ex Inſcriptionibus, quæ apud cerdotes di-

Gruterum pag. 313. 10. 448. I. & 1024. 3. reci- verſi à Pon-

tantur. Sufficiet hic eam referre, quæ tomo 1I. tißcibus
pag. 394. & 395. Græcè legitur, quam Antonius Masimi,
Van Dalen Diſſert. I. de Oraculis Ethnicorum
pag. 173. ita vertit: Patria I'erexit hoc monu-
mentum ] honori Marci Aurelii Diadochi ſum-
mi Sacerdotis ſui] Pontificis Aſiæ Minoris] tem-
plorum, quæ ſunt Pergami, & Pontificis ſenu
ſummi Sacerdotis] eodem tempore patriæ ſuæ &S
ad vitam primi Conſiliarii, honorati à digniſſi-
mo Imperatore Marco Aurelio Severo An-
tonino Auguſto, quòd glorioss & magnificè
ſtuduerit iniungere Pontificatum Adchieroſy-
nas] in ambabus civitatibus [Thyatiræ ſe. &
Pergami] acutis Leoque munere digneis] viris
[Lvel Sacerdotibus] viri moribus, æquitate ac
bona in patriam voluntate eximiè excellentis.
Vides hic ſummum Pontificem, qui & alios
ipſe Pontifices crearet civitatibus, qui tamen
nullo modo erat Pontifex Maximus, quem Græ-
ci omnes APXIEPEA MEFIZXTON conſtan-
ter appellant. Non itaque Prudentius loco lau-
dato de Juliano Imperatore loquitur, neque
hunc ritum eidem, dum ipſummet puer elſet
adminiſtratum fuiſſe dicit; ſed de ſummoa liquo
Sacerdote Gentilium, cujus nomen reticet, ſer-
monem habet. Porro Julianum ſummum Ponti-
ficatum accepiſſe, ipſemet indicat in epiſtolis
pag. 237. ubi ait: Ego itaque quoniam patriorum
ſacrorum ſum Magnus Pontifex, &c. Sed hac de
re plura Antonius Van Dalen citatus, ex quo
præfata excerpſimus.

—

ANNO PERIODI GRACO-ROMANX 585). Anno Urbis
O7 F. )2. P. 31. Mart. Indict. 5. Olymng. 285.
JESu CHRISTI 362. ane 2.
LIBERII PAP II.

JuIANI IMP. 2.

Num. I. ad XIII. Coſſ. Mamertinus, & 1.
Nevitta. Conſules.
Lambecius tomo 4. Bibliothecæ Cæſareæ Co- II.
dice cvII, qui eſt de S. Cæſarii Gregorii S. Caſarius
Nazianzeni fratris Operibus, confutat quod rium di-
ſcribit Baronius, Cæſarium nempe donatum kazarn .
fuiſſe a Quliano Præfecturâà cuſtodiæ theſauri. inee. Me.
Nam eſſe Gregorius Nazianzenus in Orat. fu- cos.
nebri diſertè aſſerit, S. Cæſarium à Juliano ac-
cepiſſe primum dignitatis locum inter Medicos, Baron. num-
atque inſuper ob variam eruditionem ſuam aſ- viII.
ſumtum fuiſſe in numerum amicorum ejuſdem
Imperatoris; ideoque apud hujus aulam in wa-
ximo honore fuiſſe. De Comitiva antem reruns

Privatarum

pp

„e.

luli⸗
Ann
Uig,

..
tleſan,
Caſaxree
egit. en

Anno Uibb
is⸗
Olymg. 21
. 21

in Annales C. Baroni.

SE C. IV. privatarum & cnſtodia theſauri privati Inpera-
An. Ch. 362. torii, non priùs in eadem Oratione mentionem
facit Nazianzenus, quàm poſt Valentiani &
Valentis initium.
111. Ad num. XXXVII. Philoſtorgius lib. 7.
Valentinia- cap. 7. de Valentiniani conſtantia fruſtra à Ju-
nus à Inlia- liano tentata, ait: Julianus Apoſtata Valentinia-
bopelegatur. eum Numeri ujuſädane militäaris rectorem: erat
enim Comes eorum qui Cornuti dicuntur, oum om-
nibus fruſtra tentatis, à bpietate nunquam dimo-
vere potuiſſet; dignitate privatum Thebas Aℳkkgy-
ptias relegavit. Sozolnenus tamen lib. 6. cap. 6.
dicit Valentinianum in perpetuum exilium miſ-
ſum Melitenem Armeniæ. Præterea Socrates
lib. 4. cap. I. inquit, etſi Valentinianus cum fra-
tre Valente cingulum militare deponere ma-
luiſſet, quàm Fidem Chriſtianam ejurare, atta-
men Julianum neutrum dignitate privaſſe, eo
quod utrumque utilem Reipublicæ intelligeret.
Qua in re Socrates diſſentit à Philoſtorgio,
Theodoreto & Sozomeno.
IV. Ad num. XLIV. Qulianus; cùm octo ferme
Tulianus menſibus Conſtantinopoli egiſſet, eamque ma-
Antiochiam imis incrementis fulſiſſet, quòd Ammianus
weni. lib. 22. & Zoſimus pag. 713. ſcribunt, Antio-
chiam tendens per Chalcedonem, Libyſſam
& Nicomediam tranſiit, teſte Ammiano ibidem.
Et ſic in Bichynia egit, de qua Juliani in Bi-
thynia mora, & Libanius epiſtola ad Sopatrum
22. libri primi, & Julianus ipſe epiſt. 40. & Lex
8. Coôdicis Theod. De erogatione militaris anno-
næ, Kal. Aug. data, fidem faciunt. Julianus Ni-
comediâà digreſſus, per Nicæam, Ancyram, Peſ-
ſinunta Phrygiæ, Pylas, Larſum Ciliciæ, An-
tiochiam tandem venit, ut docet Marcellinus
lib. 22. his Coſſ. & Libanius in Orat. funebri
in Juliani obitum pag. 254. & 255. Ingreſſus
autem Julianus Antiochiam menſe Julio extre-
mo, ut indicant variæ Leges ab eo datæ; quòd
& ex Ammiano colligere eſt, qui ait Julianum
Antiochiam ingreſſum per Adonia & Adonicos
luctus, ut Mactobius docet lib. I. Saturnalium
cap. 21. Quòd quod ſanè in extremum Julium
menſem incidit: quo dies jam imminuti rectè
apparent poſt diem vI Kal. Auguſtarum, quo
breviſſima nox, ut eſt in veteri Kalendario
Aſtronomico, ſeu Solſtitium vulgare, quod in-
cidit in xXVI Kal. Aug. Quare Hieronymi, vel
Librarii ejus error eſt in cap. 8. Ezechielis, qui
menſi Junio id adſcribit. Hæc Gothofredus in
Chronologia Codicis Theod. qui Leges à Julia-
no Antiochiæ conſtituto datas poſtea explicat.
Per Nicæam in Galatiam venit julianus, & Cæ-
ſaream Cappadociæ divertit. Fallitur autem
Sozomenus lib. 5. cap. 4. quando ait, eam ur-
bem, Mazacam antea dictam, Cæſaris no-
mine à Claudio Imp. donatam eſſe, eoque à
Juliano privatam. Nam Maxaca Cæſarea d Tibe-
rio Aug. appellata, ut docet Euſebius in Chro-
nico.
v. Ad num. XLV. & ſeqq. S. Amphilochius
S. Baſilius in Vita Baſilii M. ait, hunc Sanctum cum ſociis
Eecleſiam Juliano Imperatori obviam proceſſiſſe, cùm
Caſareenſem Cæſaream venit, ut videre eſt cap. 8. & 9. ejuſ-
resit. dem Vitæ, quæ ſpuria, ſuppoſititiaque credi-
tur Baronio, Bellarmino, aliiſque Viris eru-
ditis, quod plura continere videatur, quæ ve-
ritati Hiſtoricæ repugnant. Et quidem in locis
citatis agitur de Baſilio, quaſi tunc fuiſſet Ec-
cleſiæ Cæſarienſis Epiſcopus: imò eodem capite
nono Libanius Juliani Qæſtor dicitur genibus
Tom. I.

„—

—497
Pontificis, nempe Baſilii, advolutus. Sed, ut re- S C. I V.
cte Combefiſius in Notis ad eam Vitam, non An Ch. 36 2.
mirum ita vocari ab Amphilochio Baſelium, cùm
ſub Juliani adventum ad urbem Cælareèam jam
Præſulis partes agerer, ejuſdemque urbis & ple-
bis Legationem paſtor obiret, Epiſcopo vel
abſente, vel certè latitante. Dictus eſt itaqué
Baſilius Pontifer ab Amphilochio, quèd offhi-
cio, munere & juriſdictione, ut vocant „ Ponti-
fex eſlet. Quod confirmari poreſt ex Nicepho-
ro lib. 10. Cap. 25. qui de ejuſdem Juliani per
Cappadociam tranſiru loquens air : rov e'
εατνστπαα½ Üιρυι ωαοου TviXαd Wr αοοσο
ντρ quæ verba Interpres ſic vertit: Baſi-
lius qui eo tempore Cappadociæ Eccleſias Epiſco-
Pus cura vit.
Hæc verſio Baronium in errorem induxit ut vE
videre eſt anno CCCLXIX. num. XL III. Torecen
Exiſtimavit enim docuiſſe Nicephorum, im- AR
Perante Juliano, Baſilium jam Cæſareæ Epiſco-
pum fuiſſe, & tamen aliud non dicit Nicepho-
rus, quàm quod in ejus Vita Amphilochius tra-
dit, Baſilium ſc. tunc illius Eccleſiæ curam ſuſ⸗
cepiſſe. Quare Nicephori verba Græca ſic ver-
tenda: Baſilius, qui eo tempore Cappadociæ Ec-
leßtarum rum gerebat. Præterea Auctor Chro-
nici Alex. ſubſequentis anni Coſſ- Juliani Imp.
morte narrata inquit: Eadem porro nocte per no-
turnam ſpeciem ſanctiſſimus Pontiferx Baſilius
Caæſarez Epiſcopus vidit cælos apertos, & Cbriſtum
Salvatorem in ſolio pro tribunali ſedentem , ma-
Znöque clamore vocantem Moercuri, abi ,oιâns
Julianum lmp. illum hoſtem Cbriſtianorum, &c.
Quare Baſilius per hæc tempora Epiſcopus di-
ctus fuit, quod Eccleſiæ Cæſarienſis „ abſente
Paſtore, curam gereret. Quoad Libaniun, , de
quo Amphilochius, non eſt hic Libanius So-
Phiſta, ſed alter ejuſdem nominis qui Chriſtia-
nus erat. Unde perperam Viri docti ob alteru-
trum caput hoc Opus Amphilochio abjudi-
carunt.
A mun. I. X X X I ad LXXXV. Am- VII.
mianus lib. 22. cap. 14. ſub Conſulatu Mamerti. Iulianuis Mi.
ni & Nevittæ hoc anno geſto perperam ſcribit, en
Julianum hoc anno Miſopogonem compoſuiſſe erte⸗
Is enim liber, ut rectè Valeſtus in Notis ad Am-
mianum, anno ſequenti publicatus eſt. Ete-
nim & Kalendarum Januariarum meminit Ju-
lianus, quibus ipſe Conſul proceſſit, & Ju-
liani avunculi ſui mortem commemorat, qui an-
no CcCCIXIII interiiſſe dicitur ab Ammia-
no. Poſtremèò in pag. 66. Antiochenſes inducit
conquerentes, quòd gravitatem ac triſtitiam
ipſius jam menſe tolerarent. Ingreſſus autem erat
Antiochiam ſub exitum menſis Julii. Igitur an-
no ſequenti id Opus Julianus cdolavit. Quare
Petavius in Notis ad Juliani Miſopogonem,
ubi hoc anno hunc librum ſcriptum dicir „ ab
Ammiano deceptus eſt.
Socrates lib. 3. cap. 17. non dicit, Juliannunm vI
taurum in Numiſmate inſculpſiſſe, qui mundum Didge
cornibus expugnaret „ Ut perperam Interpretes Antiochens-
Socratis locum intellexere. Hoc ſolàùm dicit So- vam in Im.
crates, inquit Valeſius in Notis ad Sozomenum num.
lib. 5. Cap. 19. Antiochenos Julianum deridentes
dixiſſe: Nummi tui taurum habent, & Orbis ever-
Ius eſt. Gloriabatur nempe Julianus, quod tem-
pla ac ſacrificia reparaſſet, quédque centenos
interdum tauros Jovi immolaret, ut ſcribit Am-
mianus. Quare, cùm in cjus Nummis taurus
efſet inſculptus, hine jocandi anſam arripien-

E C. 1V. tes Antiocheni dicebant, non tauros à Juliane,
An. Ch. 362. ſed Orbem maötatum eſſe, ſeu, un loquitur So-
zomenus, Orbem everſum eſſe, perinde ac tauros
ſupinos: Reſupinari enim, ſeu au*τWτοοαανναα u
verbo utitur Sozꝛomenus, proprium eſt victi-
marum, quæ cùm immolarentur Diis cœleſti⸗
bus, reſupinari conſueverant. Porro in Nummis
Juliani poſtquam Auguſtus nuncupatus eſt, tau⸗
yum inſculptum fuiſſe, oſtendunt ejus Numiſmata

apud Mediobarbum. In uno exhibentur taurus

cum aquila, in aliis taurus cum duabus ſtellis,
& in altero taurus cum duabus ſtellis, ante quem
aderat ciconia pede ſiniſtro elato. Ex quibus
Nummis plures Antiochiæ pereuſſi, ut in illis
legitur. — .
1X. Ad num. X CI. & ſeqq. Ammianus lib. 22.
8. Babyls cap. 13. de rebus hoc anno geſtis loquens, ait:
Meriprs Die VI Kalend. Novembrium ampliſſimum Da-
erani latio. phnai Apollinis fanum ſubita vi flammarum
exuſtum eſt. Tum lib. 23. cap. I. ſubſequentis
anni Cofſſ. Tuliani olim Orientis Præfecti &
Felicis Præfecti ærarii olim Chriſtianorum, ſed
in gratiam Imperatoris Apoſtatarum factorum
Baron. num. mortem recitat. Præterea Theodoretus lib. 3.
C1& ſeqq. Cap. 10. de eo incendio & Traunslatione Reli-
quiarum S. Babylæ loquitur, ac poſtea cap.rʒ. de
infelici morte aliani & Felicis ſermonem ha-
bet. Quare Daphnæi templi incendium hoc an-
no contigit, anno verèô ſequenti S. Babylæ
Martyris Translatio peracta, ut Valeſius in No-
tis ad lib. ß. Sozomeni cap. S. obſervavit, ubi
D. Chriſoſtomi in Orat. 2. contra Gentiles de
§. Babyla memoriæ lapſum corrigit. Is enim de
Juliani Comitis morte ita loquitur, quaſi ea ante
Translationem Reliquiarum S. Babylæ conti-
giſſet, cùm tamen anno poſt illam T ranslatio-
nem acciderit, Juliano ſc. IV & Saluſtio Colſſ-
ut conſtat ex Ammiano, initio lib. 23. & ex
Theodoreto in lib. 3. Hiſt. Eccleſiaſt. Nam Am-
mianus mortem Felicis, ac Juliani refert ſtatim
oſt Conſulatum lIuliani & Saluſtii, ideſt, anno
CGCCLXIII. Theodoretus verèò illorum obi-
tum refert poſt Reliquiarum S. Babylæ Trans-
lationem.
X. Emendandi itaque Annales Baronii qui Chry-
Ad annum ſoſtomum ſecutus, id præſenti anno retulit. Ne-
Ezeeniem que enim hac in re ſtandum Chriſoſtomo, cùm
bertinet. —R— r——r .
§S. Patres in Orationibus res hiſtoricas ſine cer-
ta probatione aliquando narrent. Præterea Theo-
phanes, narrato Daphnenſi incendio, ait, ira-
tum Imperatorem miſiſſe Julianum & Felicem
qui magnæ Eccleſiæ bona publicarent: quod
etiam icribit Cedrenus. Addit Theophanes,
utrumque paulè poſt interiſſe. Certè D. Chry-
ſoſtomus, qui annos tantùm octo natus erat,
eam hiſtoriam ab aliis didicerat, & in circun-
ſtantiis falli proclive eſt. Gothofredus in Diſſert.
in lib. 7. Philoſtorgii cap. 10. obſervat, Philo-
ſtorgium infelicem trium apoſtatarum, Felicis
nempe, Juliani, & Helpidii mortem narrare, poſt
ea, quæ circa S. Babylam acta ſunt, & poſt
Templi Daphnenſis incendium. Quod valide
confirmat Gothofredus de Juliano ex Codice
Theod. Nam cùm incendium illud XI Kal. No-
vembris acciderit, duæ occurrunt Conſtitutio-
nes ad hunc Julianum poſt illud tempus datæ,
puta L. 54. De Decurionibus, & L. 3. De contrah.
empt. quarum prior emiſſa Kalend. Novemb. al-
XI., teraVIII Idus Decemb. Erat enim Julianus
S8. Artemius Comes Orientis.
Aciditur. S. Artemii martyrium anno præſenti conti-

Critica Hiſtorico-Chronologica

git, ut patet ex Ammiano lib. 22. cap. ff. ubi il- S C. 1 V.
Iud recitat ſub hujus anni Coſſ. aitque, Alexan- An. Ch 362.
drinos, Artemii comperto interitu, Georgium Baron.num.
Sedis Alexandrinæ invaſorem interfeciſſe. Qua-**².
re malè in Chronico Alex. martyrium illud in
annum ſequentem dilatum eſt. Colitur S. Arte-
mius die x x Octobris, quo die ejus Acta apud
Surium extant. In iis Artemius pafſus dicitur
die xx Octobris: quod tamen incredibile, cùm
nonniſi, eo occiſo, Alexandrini in Georgium in-
ſurrexerint, & hoc interfecto, S. Athanaſius
Alexandriam venerit, unde ante primum diem
menſis Decembris currentis anni, Juliano ju-
bente, exire coactus eſt, ut Baronius obſervat.
Cùm itaque ea quæ Athanaſius Alexandriæ
egit, nonniſi intra aliquot menſes peragi potue-
rint, liquet, martyrium Artemii ante diem xx
Octobris, quemadmiodum & Athanaſii in ur-
bem Alexandrinam adventum, contigiſſe.
Neque quis dicat, Ammianum laudatum ſuſf- æ It.
fragari Actis S. Artemii. Nam cap. II. Artemii & S. Athana-

Georgii mortem recitat, & mox cap. 13. ait: Eo- ſius menſe

dem tempore die XI Kal. Novemb. ampliſſimum ag
Daphnæi Apollinis fanum exuſtum eſt. Quibus /4 Sism
verbis indicare videtur, Artemium die X X imeroiit.
Octobris interemtum, & Templum Daphnes
die xxII ejuſdem menſis incenſum. At hæc dif-
ficultas evaneſcet, ſi conſideremus, Ammianum,
ubi adventum Juliani ad urbem Antiochenſem
narravit, Arzemii mortem recitare, aſſerereque,
Alexandrinos hujus mortis nuntio accepto;
Georgium interfecifle. Artemius autem, ut ejus
Acta teſtantux, Antiochiæ, quæ non parum ab
urbe Alexandrina diſtat, martyrium pertulit.
Unde nonniſi poſt multos dies hujus mortis
nuntium ad Alexandrinos perferri potuit; ideo-
que exiſtimandum, menſe circiter Auguſto Ar-
temium & Georgium occiſos, & Athanaſium
Alexandriam ingreſſum.
A num. CLXXIad CLXXX. Georgio Se- XIII.
dis Alexandrinæ invaſori Ariani quidem Lucium Lneius Aria-
ſubrogarunt, ut ſcribunt Socrates lib. 3. cap. 4. oαπ Epiſ-
& Sozomenus lib. J. cap. 7. ſed ea ſubrogatio α.
anno tantàùm trecenteſimo ſeptuageſimo tertio,
poſt Athanaſii nempe obitum, facta, ut ſuo Baron. num.
loco videbitur, & conſtat ex ipſomet Sozo- crxXv.
meno lib. 6. cap. 5. ubi de rebus Joviano impe-
rante geſtis loquens, Lucium Presbyterum ap-
pellat.
Athanaſius Alexandciam circa menſem Au- XIV.
guſtum adventavit, ut ex iis, quæ de S. Arte- Latebræ S.
mii martyrio loquens dixi, intelligere poſſu- Ashanaſii.
mus, ideoque verum eſt quod Sozomenus lib. 5. Baron. num.
cap. 6. ſcribił, Athanaſium per ſeptem annos crXXI.
delituiſſe: quod etiam Palladius in Lauziaca
cap. 135. teſtatur. Illi tamen anni ſeptem utrim-
que incompleti numerandi ſunt, ab anno
ccCCLVIad currentem. Qui loquendi modus-
ut ſæpe alibi, decepit Valeſium, qui in Notis
ad Sozomenum ait, ſi rem ad exactos calculos
revocare voluerimus, reperiemus nos, Athana-
ſium ſex tantüm annos, eoſque non integros
delituiſſe. Nam Antiquos, annos incompletos
plerumque pro integris numerare, mille exem-
plis liquet. Præterea eſt hic octavus perſecutio-=
nis Athanaſianæ annus, quæ, ut ſuprà oſtendi,
cœpta eſt ante finem Maii anni trecenteſimi
quinquageſimi quinti, à Concilio nempe Me-
diolanenſi. Quare Athanaſii perſecutio ſeceſſum
ejus anno uno antecedit.
Baronius in Annalibus & Hermantius in Vvi- XV.
“ ta Athanaſins

—

540
An. C
ab
grinir
niu
erlm
Baton.n
ctia1

ſ

XVvyI.
lyeucupi
dtlanaſi
ianxe
andhlin
1 e,
e f.

8 —— 5 5 HWD
in Annales C. Baroni 499
8 C. IV. ta §. Athanaſii lib. 10. cap. 4. ad reditum hujus norum ERndio faiſſet celebrata, üt ſummd,z com- SC. 1 ⅞,
un. An. Ch. 362. Sancti in urbem Alexandrinam poſt Conſtantii parari potuiſſet cum ea, quæ Athanaſio obtigit an- An. CR.5843
n Alexan- mortem, referunt, quæ ſcribit Gregorius Na- te octennium. noraſſe debuit hominem Nazxian-
i. Rn. zianzenus in encomio S. Athanaſii Tomo 2. hu⸗ Tenkes, güt eum, qubd Gentiis ſuuns S Gappadox
exceptus. jus Operum, pag. 18. & 19. ubi etfuſam Alexan- ſſet; tam honorifice hic nominavit. Quod autem
Baron. num. drinorum in iſtius adventu lætitiam deſcribit. Falctum, dictumque harrat, vontigiſſe potuit; ali-
CLXXI & Papebrocius tamen Tom. I. Sanctorum menſis 1 eX miſſts Prafeltis Ingrediente, puta Sanctto
ſeqꝗ · Maii, in Vita S. Athanaſii cCap. 18. Gregorium Artemio, 4 dus, duplici titulo ſibi vofi; cade;
azianzenum de Athanaſii in urbem Alexan- Taia & Chriſtianus erat; & Gentilibus valde
drinam adventu, qui anno cccxIIX contigit, fuerat adverſatus; auſpicatus & Juliäanus perſe-
& de Gregorio priori Sedis Alexandrinæ invaſo- utionem eorum, qui Præciönos ſub, Conſtantio
re interptetandum contendit; imò & exceptio- Magiſtratut geſſerant. Ita Vir doctiſſimus.
nem illam Athanaſii cum magna rerum ac tem- Verumenimvero Nazianzenus, qui in ea lau- XVI
Porum confuſione Nazianzenum narrare: Pri- datione, quam poſt Athanaſii mortem habuit, Naianzss
mum, inquit Papebrocius, à poſt Georgii mor- ne verbum quidem de Gregorio habet „quem aus de
tem, regnante jam ſo. Juliano, facta ſoribit, qua 2 e que nec nominat, pluribus in Georgium invehi- Esna
ceſſariò debent acta intelligi poſt mortem Gregorii. tur. Extat ea Gregorii Oratio Tom. à. Operum ne⸗ marren
Deinde cum ſecundam Philagri Præfetturam, Athanaſii in Appendice, ubi Pag. II. de ejus fas veduce los
quam ille iniit eo ipſo tempore, quo infelicem lunm cinoribus loqui incipit, tandemque pag. 17. & quitur
11I. Epiſcopatum, non dico Georgius, ſed Gregorius, ed 18. de Athanaſii ſeceſſu ſexennali, de Conſtantii
Aihma. quam deſeribit exceptione, facit poſteriorem. Ter- Imp. morte & Georgii interitu, qui ad curren-
nenſ⸗ tiò, denique cuùm ſuum Gentilem Philagrium zun tem annum pertinet, ſermonem inſtituit. Hinc
d eſſe putat, ujus ad iterandam adminiſtrationem tranſit ad Athanaſii reditum, à quo ad Juliani
aihu ngreſſus tant occurrentis, exultantiſque populi perſecutionem orationem convertit; quàâ narra-
* frequentid fuerit honoratus. Nempe encomium I- t4, de Athanaſii ab exilio revocatione per Jo-
lad ſeripfit, dixitque Naxianzenus Conſtantino- vianum Imperatorem facta verba habet, & ſic
poli, procul ab Alexandria, prout ſibi vel ſuggere- ex toto encomii contextu rectè eain Baronium
bat ſenilis memoria, (erat enim octogenario tune hoe anno recitaſſe Iuce meridiana claris pa⸗
major) vel ipfiut Athanaßii Scripta quædam, for- tet. Sed, ut conjecturarum 4 Papebrocio in
taſſis non ſatis integra correctaque, decimo dunta- medium adductarum vanitas manifeſtè pateat,
xat poſt Santti mortem anno, Tum encomii ejuſdem eneomii pars aliguibus notulis illuſtra-
Athanaſii à Nazianzeno compoſiti parte narra- ta; hic neceſſariò recitanda:
tà ſubdit Papebrocius: Hactenus Nazxianzenus Tantum nolis in Athanaſio, ilis; in quam, Ec- XxvVift
nominum Gregorii & Georgii aßnitate veroſi- leſiæ columine, præſidii erat; quandiu nobiſecum gee⸗ 6 .
militer abdubclus dà retcta temporum ratione; imò verſabatur? Tantam rurſus nobis ejuſälem abſen- “Hõ ℳ;
nec ſatis conſtanter eos inter ſe diſtinguens; ut cuh, tia calamitatem importavit „poſtquam improbo- & interitus
par fuerit utriuſque in ſuo ingreſſu immunitas,; yum hominum conatibus eſit? Quemadmodum Conſtantis
nihil penò in Gregorium dicat, dira a»utem om- enim qui firmam quandam artem expugnare in ac Gebtfiß:
nia in Georgium: poſt cujus crudeliſſimam cadem animum induxerunt, ſi eam acceſſu alioqui cay⸗
ziu à furente Ethnicorum plebe patratam, rurſus qui- tuque diffcilem eſſe Perſpexerint, ad arcem ſe con-
lucir Anis dem Athanaſius Alexandriæ comparuit, vel X ferunt; atque arcis Prafeælto Pecuniis aut fraude
mman hj. ſuis ibidem latebris prodiens, vel peregrè rever- ad ſuas partes pertracto „ita jam nullo negotio &
cnut. ſus in urbem. Nullatenus tamen credi debet, quòd labore arcem quoque ipſam 5 in ditionem redi-
ſub novo Juliani dominatu, & rebus Orthodoxo- gunt: aut ſi mavis, quemadmodum qui Sampſoni
garon num. rum uſque adeo dubiis, tam ſolennis exceptio po- inſidias ſtruxerant, crinem, in quo Vires poſitas
c1*. tuerit adornari. Quare ſidenter hac omnia refe- habebat, abſtulerunt; ita demum Judicem in po⸗=
ro ad hoc tempus, (ad annum nempe cccxXIIX) teſtatem acceperunt; poſteaque ipſi arbitratu ſug
cùm reſpelctu ad primam ab exilio Gallicano re- inſultarunt, priſtinaque ipfſius potentiæ parem ex
Perſionem, quæ Conſtantii junioris mortem Præa- adverſo poteſtatem adepti ſunt: ſit quoque alieni-
nr. ceſſtt, G ſplendidiſſima fuiſſe etiam debuit. Quid- gene noſtri . ſummoto at que medio lablato noſtro
. quid enim nunc factum &ſt „quia ſumma duorum obore,ac detonsdà Eccleſia glorids, ita Jam in impie⸗
gsngi Imperatorum Conſtantii &s Conſlantis voluntate tatis dogmatibus & actionibus ineredibili quadam
nitebatur, ſicuti erxtra periculum erat: ſic potuit cum voluptate verſabantur. (hæc de ſeceſſu ſexen-
Baron nunt. S debuit fuiſſe ſplendidiſſimum poſt tales ac tan- nali Athanaſii) Hic vitam cum morte commutat
cIα tas de calumnia & impietate victorias, publicis adverſarii Paſtoris confirmator & patronus (Con-
Grnodorum judiciis & ipſorum Imperatorum ſuffra- ſtantius nempe Imperator anno præcedenti de=
giis relatas, mortuus) malum haud malo I mp erio finem impo=
0 XVI. Ad Prafectum quod attinet, cujus prior Ma- nens, atque inutili, ut ferunt, pœnitentia in ex-
, In encomio giſtratus adeo fuit populo gratioſus, ut ad ſecundum tremo pitæ ſpiritu affectus, cum nimirum ob alte-
3 dana 4 poſtulari meruerit nego eum fuiſſe Philagrium, rius ſeculi tribunal, quus rerum ſuarum nnisſquiſa
szzzasn homivem, nti ſipra vidimus, 4à Religione Cbri- que judex eſt. Tria enim haæc eſſe ainnt, ob qua
1 aliqua diff- ſtiana apoſtatam, & in vexandis Orthodoxis tanquam Imperio ſuo indigna pœnitentia dulctus
. cilis, erudeliſſimnm : de quo meritò Athanaſßius queritur fuerit. Primum, quòd Propinquis ſuis necem intu-
NTTWäl pag. 844. qud um liſſet : alterum quòd Julianum Apoſtatam Impe-
g Conſtantius, præter mentem patris Conſtantini, ratorem nominaſſet: poſtremum ,quòd novis Fidei
⸗ ſab quo priora patrarat ſlagitia . b eadem Fforſi- dogmatibus ſtudni let: ſimulque cum bis vocibut 6
tan exanctoratus pro ſecunda vice Præfectum vita Meeſſiſſet. aque veritatis doctrina poteſta-⸗
. miſit, deteriora etiam patraturnm. Praterea non tem ac licentiam rurſum accipit z atque ii qui ve-
4 conveniunt tempora, quemadmodum ecxordiens xati atque oppreſſi fuerant § ſolutan libertatem,;
4 inſinna vi SS exceptio Philagris Magiſtratum Je- velo nempe racundiam acuente. Qupd eiam ip-
gmedoò inenntisz, Tuantocumque Gentilium & Aria- ſum Alexandrinis accidit, qui ut in eos, à quibus X
i⸗ f Te 4 coniz
1a

5 C. IV. contumeliam acceperunt, acerbiſſimi ſſe ſolent,
An. Ch. 362. importunam hominis (nempe Georgii )auda-
ciam indigniſſimis animis ferentes » tum novo
mortis genere impravitatem, tum novo dedeco-
ye mortem notandam atque infamandam du-
, erunt. .
XIXx. Notus eſt vobis camelus ille, (ſc. Georgius,
Athanaſius qui ab Alexandrinis peremtus camelo impoſitus
ſummà lati- eſt, & ad lacus vectus, ut ſcribit Ammianus lib.
ei4 ab. Ale- 22. cap. fI. Quare miror ‚Papebrocium hæc ver-
xandrini; Pa de Gregorio intelligere potuiſſe) atque in-
g‿†ραρosbρ5aHͤbbTbH5 . . . Va.
ſueta ſurcina, & nova magnitudo, primaque illa,
ac, niſi me opinio fallit, ſola cirtumductio, quæ
etiamnum contumelioſis hominibus minaciter de-
nuntiatur. Poſteaquam autem ille infuſtitiæ turbo,
illla pietatis labes & corruptela, ille pravi ſpiritls
pracurſor, hujuſmodi ſupplicio mulltatus eſt, meo
quidem jndicio, haud rectè, (nec enim quid eum
pati, ſed quid nos facere decebat, ſpectandun fuit)
ſed mulctatus eſt tamen, totiuſque populi impetum
atque iracundiam ſubiit: tum Verò nobilis ille
Achleta (ſc. Athanaſius) ex præclara peregrina-
tione, (ſZe enim ipſius fugam pro Trinitate cum
Trinitate ſuſceptam appello) in urbem redit, (Præ-
ſenti nempe anno) atque ita latos & alacres ci-
ves offendit, imò aniverſam propè DTeyptum un-
dequaque in unnm concurrentem, atque ab ditis
omnibus locis, ut alii ſola Athanaſii voce, alii
form o& aſpectu ſaturarentur, alii (quod de Apo-
RKolis prædicatur) ex umbra ſaltem ipſa, novoqué
corporis ſimulacro ſanctitatem contraherent; ut
chm multis jam ſæpenumero ex omni homzinum
memoria honores habiti ſint, multis etiam obviam
roditum ſit, idque non Præfeltis tantum publicis
& Epiſoopis, ſed familiarum quoque ampliſſimis
quibuſque & clariſſimis, nullius tamen occurſionis
major frequentia & ſplendor fuiſſe memoretur:
unum duntaxat Athanaſium, eumque honorem,
quo ad priorem urbis ingreſſum ornatu faerat,
(anno ſc. cC ccxLIIX, quando Conſtantio &
Conſtante imperantibus Alexandriam recdliit,
non verò, ut perperam interpretatur Papebro-
cius, anno c c cxxxVIII, quo poſt Conſtan-
tini M. obitum ex exilio revocatus eſt, ut ſe-
quentia de ejus fuga verba manifeſtè indicant,
tunc enim non fugerat, ſed in exilium miſſus
fuerat) cùm ex eadem fuga & ob eaſdem cauſas
inita, Alexandriam repeteret, cum ea comparart
oſſe.

Xxx. Quin & de bonore illo hujuſinodi quiſpiam ſer-

Exceptio mo circunfertur: dicam enim, ſupervacaneus li-
abe- ceèt videri poſſit; ac velut condimentum adventi-
E. 2 6 . . . . . . .
totran. tiumque florem orationi adiungam. Poſt illius ad-

dæ. ventum (ideoque poſt currentem Chriſti annum)
quidam in Urbem vehebatur, alteram jam Præfe-
Gturam gerens (νσοσννσℳℳιτο*% Ut in Græco legitur,
ideoque locus rectè in Latinum verſus) noſter
hic erat, quippe Cappadox, vir in primis clarus:
nec mihi dubium eſt, quin Philagrium illum à
me nominari ſentiatis. (diverſus eſt hic Phila-
grius ab eo ejuſdem nominis, qui Ægyptum ad-
miniſtravit anno c ccXXXV, & anno c cCCXII,
ejuſque fuit, ut videtur, filius, bis etiam, ut pa-
ter, eadem Præfecturà £Ægypti decoratus, ut an-
no c cCcXLI num. xXxVIII explicavimus. Qua-
re rectè conjiciebat Papebrocius citatus, hunc
Philagrium diverſum eſſe ab eo, qui præfatis
annis c c cxxXV& CcCXLIeandem Præfectu-
ram geſſit. Hæſit & ad hunc locum Hermantius
in Vita S. Athanaſii lib. 10. cap. 2. ubi hunc Phila-
grium Nazianzeno parum cognitum arbitratur;

Critica Hiſtorco-Chronologica

cùm tamen Nazianzenus de gentili ſuo, vito- S Æ C. 1V.
que notiſſimo ſe loqui oſtendat) Ea porro ci- An. Ch. 362.
vium erga illum umoris flamma, ut nec ulla alia J
par, net erga alium: honor autem, ut rem totam
paucis verbis ob oculos ponam, amoris magnitü-
dini reſpondens: cui etiam urbis adminiſtratio,
tum civium deprecatione, tum Imperatoris cal-
oulo & ſententia rurſus mandata fuerat. (poſt
mortem nempe Conſtantii, quo imperante prio-
rem Præfecturam adeptus erat; cum poſterior
geſta ſit poſt præſentem Chriſti annum & pofſt
adventum Athanaſii in urbem Alexandrinam)
Tum igitar & vulgo quiſpiam, cui infinita multi-
tudo videbatur, ac velut pelagus quoddam oculis
haudquaquan circumſèriptum, adl amicum quem-
dam & familiarem, ut in hujuſmodi rebus acci-

dere ſolet, ita locutus eſſe fertur: Dic mihi, Vir

optime, tantam ne unquam populi multitudinem
vidiſti, tamque concordibus animis ad unum ho-
minem ornandum effuſam? WMinimè, inquit juve-
nis. Ac ne Conſtantium quidem ipſum pari hono-
rificentia exceptum fuiſſe opinor: (ex his verbis
liquet, Conſtantium aliquando in £Ægyptum
veniſſe, quod aliunde nobis non innoteſcit. Her-
mantius laudatus obſervat, textum Græcum non
exprimere, an juvenis ille de exceptione, quæ
facta fuiſſet Conſtantio, aut de ea, quæ in ejus
honorem fieri potuiſſet, ſi Alexandriam veniſſet,

ſermonem habeat. Ipſemet ea verba in ſecundo

ſenſu accipit, & hoc modo vertit: Minimè, in-
quit iuvenis, & quando Conſtantius ipſemet ve-
niret, illum pari honorificentia non exctpiendum
eſſe opinor. Sed interpretatio illa rejicienda; nam
cùm hic ſermo ſit de exceptione Philagrii iterum
Præfecti, quæ poſt Conſtantii mortem contigit,
vulgaris Nannii interpretatio certa eſt. Profectò
ſi Conſtantius numquam Alexandriam adventaſ-
ſet, juvenis ille poſt hujus mortem non de Con-
ſtantio defuncto, ſed de Imperatore tunc re-
gnante locutus fuiſſet.) tanquam videlicet per
Imperatoris nomen ſummus honoriz vertex ſigni-
ficaretur. Tum ille perquam ſuaviter arridene:
Quid ais, inquit, quaſi magnum aliquid & admi-
randum dicens? Imò magnum quoque illum Atha-
naſium pari honore introdubtum fuiſſe, viæx adduci
poſſum ut credam s ſimulque quoadam jnjurandum
ad id, quod dixerat, confirmandum adjunxit. Eè
autem hic ſermo ſpelctabat, quemadmoduam otiam
vobis perſpicuum eſſe arbitror, ut Imperatori quo-
que ipſi Athanaſium anteferret. Tanta erat apud
omnes hujus viri veneratio! &c.
Paulè pòſt pag. 21. de perſecutione à Juliano XXI.
adverſus Athanaſium nuper Alexandriam rever- Arbanaſnzs
ſum excitata loquitur: Sed ſe. fieri non potsrat, O el-ene e
ut invidia hac ferret, atque Eccleſam, priſtinæ ſum Iovia-
gloriæ ſuæ veterique ſanitati reſtitutam videre ſu- nus honoraz.
ſtineret, diſſectis nimirum partibus celerrima
cicatrice, velut in corpore, obdultis. Ac proinde
Imperatorem (ſc. Julianum ) adverſus eum
(Athanaſium) excitat, in eodem, quo ipſe
(nempe Conſtantius) defectionis crimine ver-
ſantem atque improbitate parem, tempore ſolo
poſteriorem, qui primus Chriſtianorum Inpera-
torum adverſus Chriſtum furore percitus, atque
impietatis baſiliſe=um, quem multò ante parturie-
bat, oblata occaßone ſubitò profundens, Limul
atque Imperator declaratus eſt, ſtatim & erga
Imperatorem (nempe Conſtantium) qui iphur
fidei Imperium commiſerat, improbè, & erga
Deum, cui ſalutem debebat, improbins ſe gerit,
&c. Non multum temporis interceſſerat, chm
im pium

1ʒ1ͤ;

111
aulinu;
creatur!
ſalzur A
tuchenße.

— ⏑ — — — — L„ — —

362.

XI.
Atbanaſſalls
lulinns is

„ xilium mnh

ſum lovit⸗
. gus eerat

14

in Annales C.

§8 F C. IV. impium illum & ſacrilegum ad Perſas vis numi-
An. Ch. 362. nis ltrix ablegat, illique Cauſam diſceptat: &
quem magnificum & bhonoris cupiditate flagran-
tem tranſmiſerat, eundem mortuunz redacit, & c.
Surgit autem alter Inperater (nempe Jovianus)
facie minimè impudens, quemaäamodum is, de
quo antè verba fecimus, &c. Qui, ut pulcherri-
mum Imperii ſui fjundamentunz jaceret, rettam-
que Legum ſanctionem, unde conveniebat, auſpi-
caretur, &iem omanes alios Epiſcopos, tum eum aute
omnes qui omnibus virtute praftabat, ac citra
dubitationem ullam pietatis ausa oppuonatus fue-
rat, ab exilio revocat. Certum itaque, explora-
tümque, Gregorium Nazianzenum in ea Ora-
tione neque res, neque tempora confundere,
nec memoriæ lapſum, nec Scriptis parum inte-
gris uſum, nec de Gregorio ullo modo locu-
tum, ac denique Philagrium illum duplici Egy-
pti Præfectura cohoneſtatum, cujus Nazianze-
nus meminit, diverſum eſſe ab alrero Philagrio,
qui iterato etiam illo honore ante Conſtantii
mortem exornatus fuerat. Quod ait Papebrocius,
nullatenus credi debere ſub Juliano tam ſolen-
nem exceptionem potuiſſe adornari, his Hiero-
nymi lib. adverſus Luciferianos verbis penitàùs
evertitur: Omnes Epiſoopt per indulgent ianz novi
Principis ad Eccleſtas redeunt. Tum TRIIM-
P HATO RE M ſuum Athanaſßium tgyptus erces
pit. Denique non mirum, ſi Nazianzenus ho-
norikicè loquatur de Philagrio, viro parum
Chriſtianis æquo, cùm ibi nec de Fide, nec de
re ad mores ſpectante ſermo ſit.
XXII. A num. CLXXX ad CCXXIV. Mele-

dertss tius communi Catholicorum & Arianorum con-
2 . 1
ſcopus ſenſu Antiochenus Epiſcopus anno CCCLX
tioshenſis. Creatus eſt. Sed Ariani, præterquam quod fue-

rant opinati, videntes, eum profiteri Catholi-
cam de Trinitate Fidem, in exilium ejecere. In-
terim Catholici in partes diviſi erant, quibul-
dam eorum Meletii ordinationes ideo reprehen-
dentibus, quòd ab Arianis tenuntiatus eſſet; ce=
teris eidem inhærentibus, quèd Fidei causâ il-
lum relegatum conſtaret; & ordinationi ejus aſ-
ſenſum à Catholicis præſtitum nemo ignoraret.
Itaque cùm redituri eſſent in Occidentem, La-
ecifer Calaritanus Epiſcopus & Euſebius Vercel-
lenſisy Epiſcopus, qui uterque in Ægyptum rele-
gatus fuerat, Euſebius Luciferum exoravit, at
ad videndum Athanaſium Alexandriam perge-
rent, communsque traltatu cum his qui ſuperfue-
rant Sacerdotibus, de ſtatu Eccleſiæ decernerent,
ſed præſentiam ſuam denegans Pucifer, Degatum
pro ſe Diaconum ſuum mittit, atque ipſe intento
animo Antiochiam pergit, inquit Rufinus lib. 10.
cap. 17. Ex epiſtola tamen Synodica, quam Sy-
nodi Alexandrinæ nomine ad Epiſcopos Catho-
licos, qui erant in urbe Antiochia, Athanaſius
ſcripſit, diſcimus, Luciferum duos Diaconos
ſuos Herennium & Agapetum miſiſſe ad Syno-
dum Alexandrinam, qui huic Synodo interfue-
re, & Synodicæ epiſtolæ Athanaſii ſubſcripſere.
Rem ſic ſe habuiſſe autumat Valeſius in Notis
ad Socratem lib. 3. cap. ß. à quo Baronius parum
diſcrepat. Poſt profectionem Euſebii ad Syno-
dum Alexandrinam Lucifer unà cum Epiſcopis
Cymatio & Anatolio Paulinum Antiochiæ ſta-
tim creavit Epiſcopum. Qui mox ordinatus Le-
gatos ſuos Maximum & Calemerum ad Alexan-
drinam Synodum direxit. Apollinaris quoque
Laodicenus Epiſcopus, qui Sectam propriam &
Epiſcopum factionis ſuæ habebat Antiochiæ,

Baronii 501

Legatos eòdem milit. Epiſcopi igitur Æ gyptii, S C. IV.
qui Alexaudriæ congregati erant, cùm Euſebium An. Ch. 362:
& Aſterium, & Legatos Luciferi à Lucifero,
Cymatio & Anatolio miſſos audiiilent, Lega-
tos etiam à Paulino & Apollinare ſuſcepiſſent,
ſinguli ad Sedes ſuas receſſerunt, mandarunt-
que Athanaſio & aliquot aliis Epiſeopis, qui
Alexandriæ remanſerant, ut epiſtolam ad Epiſ⸗
copos Antiochiæ coactos ſcriberent „de recipi-
endis in communionem Hæreticis & Schiſmati-
cis. Hotum mandato obſecutus Athanaſius ſcri=
pſit epiſtolam ad Epiſcopos Antiochiæ congre-
gatos; Luciferum ic. Euſebium, & Aſterium:
(hi enim jam ab Alexandrina Synodo redie-
rant) Cymatium & Anatolium. Ita rem expli-
cat Valeſius.
Rectius tamen Hermantius in Vita S. Atha- XXIII.
naſii lib. 10. cap. 9. Rufino lib. I. cap. 30. adhæ- Sed in Con⸗
ret, ſcribitque, Paulinum non niſi durante Con- u Ale-
cilio Alexandrino, aut eo celebrato, Antiochiæ wole
Epiſcopum à Lucifero creatum eſſe. Nam, cùm d
epiſtola Synodica Concilii Alexandrini, ſeu
Athanaſii, Eccleſiæ Antiochenſis negotia præci-
puè concerneret, Paulino, ſi Epiſcopus erat, ante
alios inſcribi debebat; quod tamen factum non
eſt. Præœterea nunquam de illo in particulari in
ea epiſtola mentio; ſed de iis qui communionem
Paulini ſequebantur. Ibidem frater non vocaturz;
quod tamen nomen eidem denegari non potuiſ-
ſet, ſi Epiſcopus agnitus elſet. Inſuper aliquo

modo ei præſcribitur, ut cum Meletianis com-

municet. Quare Paulinus, dum Concilium ce-
lebraretur, videtur electus: perperamque ſcribit
Baronius, ejus ordinationem Concilium appro-
baſſe, quòd eidem Concilio ejus Legati inter-=
fuerint, illique Paulinus ipſemet ſubſcripſerit.
Ex Paulini enim ſubfſcriptione nihil inferri po-
teſt, cùm textus doceat, ipſum Synodicæ ſub-
ſcripſiſſeé, quando Alexandriam perlata eſt. Atha=
naſius Epiſcoporum, qui Concilio Alexandrino
interfuerant, mandato obſecutus, ſcripſit epi-
ſtolam ad Epiſcopos Antiochiæ collectos, Lu-=
ciferum ſc. Euſebium & Aſterium, qui jam ab
Alexandrina Synodo redierant, Cymatium &
Anarolium. Hanc epiſtolam Baronius Synodi-=
eam eſſe Synodi Alexandrinæ exiſtimavit. Appa-
ret tamen ex ipſius epiſtolæ lectione; non à Sy-=
nodo, ſed ab Athanaſio eam ſcriptam eſſe; nee
ad omnes Epiſcopos, ſed ad Antiochenos pecu-
liariter datam. Quod quidem colligere eſt, tum
ex inſcriptione ipſa, tum ex textu totius epiſto-
læ. De ſolius enim Antiochenſis Eccleſiæ rebus
illic agitur, ut præter cetera docet hic locus:
Omnes igitur, qui pacem nobiſeum ſervare volunt,
inprimis autem eos qui in veteri urbe Colletctas
asunt, & eos, qui ab Arianis veniunt, ad vos
allicite, ut Athanaſii locum ab Interprete non
intellectum Valeſius rectè vertit. Intelligit Atha-
naſius eos, qui Meletio Antiochenſi Epiſcopo

adhærebant. Hi enim ab Euſtathianis ſegregati,

in Palla, id eſt, in veteri urbe Collectas age=
bant, ut teſtatur Theodoretus in lib. 2. cap. 31.
& in lib. 3. cap. 4. De iiſdem loquitur Athana-
ſius in dicta epiſtola, ubi eos diſtinguit ab aſſe-
clis Paulini, id eſt, ab Euſtathianis. Ex horum
enim numero erat Paulinus. Illi ergo qui in
Paleæa Conventus agebant, alii eſſe non poſſunt,
quâm fautores Meletii, quos præcipuè commen-
dat Athanaſius. .
Ceterum, ut ibidem Valeſius notat, non ſoli XXIV.

Euſebius & Lucifer de reparando Eecleſiarum Epiſcopi de
ſtatu ?!Vatu Eccls-

502
3F† C. IV. ſtatu & de ſtabilienda Fidei regula conſilium
An. Ch s6²: jnierunt; ſed alii præterea Epiſcopi, qui Juliani
, Imp. edicto tunc ab exilio revocati ſunt, ſc.
Baron. num. Merius & reliqui, ut obſer vat Theodoretus lib.
c cXII. 3. Cap. 4. Hi zelo Fidei Catholicæ incenſi Hære-
ticos & Schiſmaticos ad veritatis tramitem redu-
cere & ad priſtinam concordiam revocare inſti-
tuerunt. Quare, quod Baronius ait, Euſebium ac
Luciferum Legatos Sedis Apoſtolicæ creatos eſſe
à Liberio ad reparandum Eccleſiæ ſtatum, verum
eſſe non poteſt. Idem enim de Hilario ac reli-
quis dicendum eſſet. Adde quòd Rufinus hoc
diſertè refellit cap. 29. Scribit enim, Legatio-
nem hanc Euſebio & Aſterio ab Alexandrina Sy-
nodo injunctam eſſe: Cam igitur, inquit Rufi-
nus, hujuſcemodi ſententiam ex Evangelica aucto-
ritate prolatam, ordo ille Sacerdotalis & Apoſto-
licus approbaſſet, ex Concilii decreto, Aſterio,
ceteriſque, qui cum ipſo erant, Orientis injun-
gitur procuratio, Occidentis verò Euſebio de-
cernitur.
XXV. Ad num. CCXXIV. Hilarius Romanæ Ec-
Hilarius R. cleſiæ Diaconus, qui Luciferianorum Schiſmati
Eccleſia adhæſit, Auctor fuit Commentariorum in Epi-
iſit. ſtolas S. Pauli, jam olim D. Ambroſio adicri-
ptorum. Ita enim Auguſtinus loquitur: Sc S.
Hilarius intellexit quod ſoriptum eſt: in quo omnes
peccaverunt. Ait enim: in quo, id eſt, in Adam
omnes peccaverunt. Deinde addit; manifeſtum in
Adam omnes peccaſſe, quaſi in maſſa. Ipfe enim
per peccatum corruptus eſt, & omnes quos genuit,
nati ſunt ſub peccato. Hæc ſeribens Eilarius, &.
Quæ totidem verbis leguntur in Commentariis
cap. 5. epiſt. ad Romanos. Scripſit verò Hilarius
iſte, quem S. Auguſtinus laudat, ſedente Da-
maſo, ut ipſe diſertis verbis teſtatur in cap. 3.
epiſt. I. ad Timoth. Caàm, inquit, totus mundus
Pei ſit, Eccleſia tamen domus ejus dicitur, cujus
hodie rector eſt Damaſus, qui anno cccCLIXXXIV
ſupremum diem obiit. Præfatorum Commenta-
riorum Auctorem bPelagianis erroribus refertum
eſſe, Janſenius Yprenſis lib. 7. de hæreſi Pela-
giana cap. 4. & Poſſevinus in Apparatu perpe-
ram aſſerunt. Nam, licèt aliqua in ea ſint du-
riùs dicta, eadem tamen é Patribus Græcis, qui
ante hæreſim Pelagianam ſcripſere, præſertim-
que à S. Joanne Chryſoſtomo iiſdem pene ver-
bis ad eoſdem locos Apoſtoli fuerunt prolata,
quia nondum litigantibus Hæreticis, ſecuriùs
loquebantur, ut ait S. Auguſtinus. Quare tam
in Hilario, quàm in aliorum Antiquorum Com-
mentariis benigna interpretatione loca molliri
debent.
XXVI. Hilarius Diaconus Auctor eſt etiam Operis Quæ-
Auctor eſt ſtionum Veteris & Novi Teſtamenti, quod inter
Quaſtionum Opera D. Auguſtini circumfertur. Unum enim eſſe
veteris &G Commentariorum in Epiſtolas S. Pauli, & ha-
Teſ *rum Quæſtionum Auctorem, tempus & ſenten-
e. tiarum communitas indicant. Scribit Auctor,
ſe elucubrare illud Opus trecentis circiter annis
poſt excidium Hieroſolymorum à Veſpaſia-
no, ideoque anno trecenteſimo ſeptuageſimo,
quo Damaſus Eccleſiam Romanam adminiſtra-
bat. Præterea refellit argumenta Photini, quem
adhuc tanquam viventem alloquitur, & diſpu-
tat adverſus Apollinarem, cujus hæreſis à Da-
maſo damnata. Hilarium porro reſipuiſſe, col-
ligitur ex eo, quòd honorificè de Damaſo lo-
quatur, eique communione jungatur. Secundè,
quòd contra Aebaptizantes Schiſmaticos lucu-
lentam dicat ſententiam in cap. I. Epiſt. I. ad

Cutica Hiſtorico-Chronologica

Corinth. ad illa verba: Gratias ago Deo, quèd S K C. IV.
neminem veſtrum baptizavi, & c. Ber hoc, inquit An. Ch. 362.
Hilarius, arguens & baptizantes & baptizatos,
qui ad injuriam Salvatoris baptizantis ejus gra-
tiam hominibus deputabant, illis diſſimulantibus
gratiæ causd. Sic, enim erant, ſicut nunc No-
vatiant & Donatiani, qui baptiſmum ſibi vindi-
cant, à noſtris haptizatos reprobantes, & bapti-
Cati ab his gloriantur in perſona eorum. Denique
Chriſti nomine abdicato, Novatianos & Donatia-
nos vocari ſe gloriantur. Reſipuit itaque, ut jam
dixi, Hilarius à Rebaptizantium Hæreſi & Lu-
ciferiano Schiſmate. Auctor tertiæ partis Quæ-
ſtionum ait, ſe ſcribere anno mundi ſexto mil-
leſimo, quem Garnerius in Appendice poſterio-
ri ad primam partém Operum Marii Mercato-

ris Dilſert. I. Cap. 9. exiſtimat concurrere cum

anno Chriſti CCCCLIXſecundùm Græcos,
ideoque tranſpoſitis numerorum notis errorem
irrepſiſſe, & pro VI milleſimo legendum I V
milleſimo, ſeu millenario. Verùm Hilarius illa-
rum Quæſtionum Auctor, qui hoc tempore vi-
xir, loquitur numero rotundo „utiturque £rà
ſeptuaginta Interpretum, quæ Chriſtum anno
mundi quinquies milleſimo centeſimo no-
nageſimo nono natum ſupponit: quo pacto
certum eſt, Hilarium anno mundi ſexto mil-
leſimo, ſeu ſexto millenario Opus illud elucu-
braſſe.
Ad num. CCXXIX. Hieronymus in Chro- XxXVII.
nico Epocham Concilii Pariſienſis nos edocet, Synodus Pa-=
quando ſcribit: Gallia per Hilarium Ariminen- Tiſienſis.
Eis perfidiæ dolos damnat, in Concilio nempe Pa-
riſienſi; quod hactenus nemini obſervatum. Sed
in eo Chronico annus juxta varias editiones va-
riè conſignatus. Non dubito tamen, quin Hie-
ronymus anno trecenteſimo ſexageſimo Syno-
dum illam celebratam docuerit. Sub eodem
enim numero, quo de hoc Concilio loquitur,
plura refert, quæ eo anno contigere, ſc. hæc:
Hilarius, chm apud Conſtantinopolim librum pro
ſe Conſtantio porrexiſſet, ad Gallias redit. Tum:
Macedonius Conſtantinopoli pellitur. Dein: Om-
nes pene toto Orbe Eccleſiæ ſub nomine pacis &
Kegis Arianorum conſortio polluuntur. Ad hæc:
Conſtantinopoli Eccleſiarum maxima dedicatur.
Poſtea: Meletius Sebaſtiæ Armeniorum Epiſoopus
Antiochiam transfertur. Denique: Gallia per Hi-
larium Ariminenſis perfidiæ dolos damnat. Quare
ſicut quæmox retulimus, anno trecenteſimo ſe-
xageſimo peracta; ſic & Concilium Pariſienſe
illis verbis indicatum.
Certè ante Conſtantii mortem illud habitum, XXVIII.
non tantùm certum facit Hieronymus laudatus, Ante Con-
qui poſt hæc verba de ea loquitur; ſed etiam ιntii mor-
Synodica Concilii Pariſienus: ex ea enim diſci-m habita.
mus, Epiſcopos, cùm Concilium Pariſienſe ha-
bitum eſt, adhuc in exilio fuiſſe, quo nonniſi
poſt Conſtantii obitum revocatos conſtat. Hæc
Synodicæ verba: Blaſphemias quoque omnes, quas
literis veſtris ſubjeciſtis, damnamus, maximeque
corum acerdotes Apoſtatas reſpuentes, qui in lo-
ca fratrum indigniſſimé exulantium, quorumdam
aut ignoratione, aut impietate ſunt ſubſtituti. Ad
hæc in Lege II Codicis Theod. De Epiſcopiz,
anno CCCLX, num. XN V & ſeqq. à nobis
explicata, liquet, jam eo anno hæreſun Arianam
in Galliis profligatam fuiſſe; cùm Hiſpanis, Ita-
lis & Afris ad Conſtantium Conſtantinopoli
agentem Epiſcopos Arianos legantibus, Galli
eorum exemplum ſecuti non ſint, Juliani Cæſa-
rIS

42.0)

V
Q 4 4
4
Hunil
A Ouiid
zalar ſen,
M.

XXX.
Oo anno.

U.

daturnini⸗
deeunggt ai.
erign
doeupgus
algfine (

0. I
Ch. 362.

WI.
nſn

XyIII.
Aute Con⸗
kantii mal⸗
en halita⸗

in Annales C. Baronii. 56

38 C. IV. tis rebellione; quæ eo anno in Galliis contigit,
An. Ch. 362. viam, ut conjicere licet, ſancto Hilario ape-
riente, ut Concilium Pariſienſe aliaque celebra-
ret, & Ariminenſis Synodi dolos omnibus notos
faceret.
XXIX. Præterea Semiariani, qui in Concilio Con-
ya occa- ſtantinopolitano anno CCCLXcongregato ita
ſione abh ſe geſſerant, ut Orthodoxi haberi poſſent, ſicut
Orientalibus teſtatur S. Hilarius lib. de Synodis, illius anni
ese. initio in exilium miſſi, quoquoverſum ſcrip⸗
zum. ſere literas adverſus Eudoxium, alioſque ejuſ-
dem factionis Epiſcopos, ut Epiſcopi Ortho-
doxi ab eorum communione tanquam ab ani-
marum peſte abhorrerent, quemadmodum li⸗
quet ex epiſtolis 72. 73. & 82. Baſilii Magni.
Imò Philoſtorgius lib. . cap. I. de Epiſcopis in
Concilio Conſtantinopolitano relegatis loquens,
ait: Qui chm in exilium ducerentur, abſcriptio-
nes ſuas, quibus Ariminenſis Cencili Fidem con-
fermaverant, revocarunt: atque hi quidem con-
ſubſtantialem, illi vero ſimilis Bubſtantie Eilium
iterum pradicarunt. In Synodica verò Concilii
Pariſienſis legitur: Ex literis veſtris, quas dilecto
fratri & Conſacerdoti noſtro Hilario direxiſtis;
fraudem Diaboli, & conſpirantia adverſus Eccle-
ſiam Domimi Hareticorum ingenia cognovimu,;
ut diviſi in partilus Orientis atque Occidentis,
diverſis invicem opinionibus falleremur. Nam
plures numero, qui aut Arimini, aut Nicææ ad-
fuerunt ſub auctoritate veſtri nominis, ad uſiæ
Glentium ſunt coacti. Quare Orientales tunc ad
Hilarium ſcripſiſſe videntur, & eorum epi⸗
ſtolæ Synodus Pariſienſis reſpondere: Synodi-
ca enim Pariſienſis ad Orientales Epiſcopos inſ-
cripta. .
XXX. Neque apparet, alio tempore „quàm anno
Quo anno. CCCLX, Orientales illos ad Occidentales ſcri-
bere potuiſſe. Quam conjeckuram firmat quod
in ea Synodica de Legatis Concilii Ariminen-
ſis dicitur: Itaque, chariſſimi, Ccuàm ex literis
veſtris in us 1 £½ ſilentio frandem ſe paſſam ſim-
plicitas noſtra cognoſcat eorum pietatem (legen-
dum, impietatem) qui Arimino Conſtantinopo-
lim reverterunt, conventos, ſicut epiſtola noſtra
(legendum veſtra) contenta teſtatur, neque éos
ad tantam rem (legendum, tantarum) blaſphe-
miarum damnationem potuiſſe compellere, fidelis
Dominici nominis pradicator frater noſter Hila-
rius nuntiaverit. Ita hunc locum, qui ſine du-
bio corruptus, emendat Hermantius in Vita S.
Athanaſii lib. 10. cap. 12. ubi licèt Concilium Pari-
ſienſe hoc anno cum Baronio indictum arbitre-

SATuIRNINIO.

tur, ſuſpicatur tamen, illud jam ab anno cccLxXSXC IV.
haberi potuiſfſe, innixus ultima ratione, quam An. Ch. 36 u:.
mox ex illo retulimns. Denique in Chronico
Hieronymi ab Auberto Miræo publicato, in quo
ſolæ Olympiades notantür, hæc verba; Gallia
per Hilarium Ariminenſis perfdiæ dolos dam-
nat, copulantur cum anno quarto Olympiadis
CCLIXXXIV, qui Kalendis Octobris anni Chriſti
trecenteſimi quinquageſimi noni inchoatur. In
eo enim Chronico Olympiades Cum anno põ-
pulari, qui Antiochenus erat, auſpicantur, idque
anno ante Olympiades communes. Quare Con-
cilium Pariſienie anno cccIX ante menſem
Octobrem celebratum. .Y
Ad num. COL. I. Joannes & Baulus fratroes XXXI.
paſſi ſunt quidem Juliano imperante; cuùm Be- mandi,
da, aliique Martyrologi hujus martyril memine- Nautt.
rint. Verùm hujus Paſſionis Acta à Surio die
XXVI Juaii recitata ſpuria eſſe, jam anno
CCCXXXZum. IX oſtendi.
A num. CCLVI ad CCLXI. Saluſtium Præfe- XXXII. 3
ctum, Prætorio Galliarum dirè eas exagitaſſe, de- Dazsee
ducit Baronius ex Hieronymo de Scriptoribus zu, bonfaſi.
Eccleſiaſt. in Hilario, ubi ait, S. Hilatium Pi- “M
ctavienſem Epiſcopum adverſus eundem Com-
mentarium ſcripſiſſe; quod verum eſſe non po-
teſt, niſi contra vulgarem ſententiam duo Salu-
ſtii diſtinguantur; quod Gothofredo in Proſo-
pographia Cod. Theod. verbo Saluſtius, & ver-
bo Secundus, ac Hermantio in Noris ad Vitam

Gallicam 8. Athanaſii à ſe compoſitam lib. 10.

cap. II. noſtra ætate obſervatum, quodque hic
certis argumentis magis ſtabiliendum, ne unus
pro alio ſumatur, aut quæ tanquam indubitata
haberi debent, in dubium revocentur. Uterque
itaque Saluſtius Præfectus Prætorio fuit, alter in
Galliis, alter in Oriente. Qui in Galliis, anno
ſequenti Juliani in quarto ejus Conſulatu Col-
lega fuit: qui verò Præfecturam Orientis ad-
miniſtravit, Saluſtius Secundus appellatus eſt,
ſecus quàm putavit Gothofredus citatus, qui Sa-
luſtii Secundi nomine Conſulem intelligendum
vult. Imò Saluſtius Secundus alius non eſt
quàm Saturninius Secundus, quem tamen tam
Gothofredus loco citato, quâàm Valeſius in
Notis ad lib. 6, Sozomeni cap. 3. in duos
etiam dividunt, quòd apud Gruterum pag.
465. num. S8. &c apud Smetium in Inſcript:.
antiquis Inſcriptio referatur, in qua Sa-
turninius Secundus Saluſtius non nominarur-
Eam Inſcriptionem Romæ effoſſam hic repræs
ſento.

SEcCuINDO. V. C.

PRSIDI. PROVINCGI A. AcHITANICA.
MAGISTRO. MEMORI 4. CoMITI. ORDI

NI S. PRIMI.
) SISTORIuIM. ET.

INTRA. CON

QuÆιSTrOR I. PRAF.

PRXTORIO. ITERIUM. O B. EGREGIA
EJusS. IN. REMPHIBLICAM. MERIT A
D. D. N N. VALENTINIANUS. T
VALEN S. VICTORES. AC TRIIMPFA
TORES. SEMPER. AudusrTI

STAXTUAM. SUB.

XXXIII.

Secundus di- Orientis ante Valentiniani & Valentis mortem
Rus etiam

Socundus

Saturninium Secundum diverſum non eſſe à Sa-
Saturninius Iuſtio Secundo, duplex Præfectura Prætoriana

ab eo geſta certum reddit. Saluſtius enim anno
Chriſti ccαιW 1 ſecundam Præfecturam

AukRo. CoNSTI

TüuI. L OCARIQüE. JüUSSERUNI.

depoſuit, Auxoniumque ſucceſſoretn accepit.
Zoſimus quippe lib. 4. pag. 741. de initio belli
Gothici anno cccTXVII fuſcepti loquens de
Valente ſeribit: Exercitum propter Iſtri ripam
Porrigens, & ipſe Marcianopoh degens, &.
Prafedtum

§S . C. IV.
An. Ch.362.

XXXIV.
Duplex Pr
feotura Se-

504

Præfettum quidem Prætorii declarabat Auxo-
nium, Saluſtio propter ſenectutem hoc munere li-
berato, qui jam ſecundò Magiſtratum hunc geſ-
ſerat. Quòd ſi Saturninius Secundus diver-
ſus eſſet à Salaſtio Secundo, utriuſque ejus
Præfecturæ aliqua veſtigia in Legibus Cod.
Theod. per hæc tempora datis ſupereſſent.
Decepit Viros doctos cognominis Saluſtii omiſ-
ſio in relata Inſcriptione. Verùm obſervare de-
buerant, quod anno CXXXVII num. VIII
& ſeqq. oſtendimus, Romanos nempe ab Hi-
ſtoricis & in uſu vulgari loquendi quibuſdam
quandoque cognominibus appellatos, quæ eis

nunquam in Inſcriptionibus, Actiſque publicis

attribuuntur. Quare Secundus à Zoſimo variis in
locis, ab Eunapio in Vita Maximi, Rufino lib. 10.
Socrate lib. ʒ3. cap. 19. Sozomeno lib. 5. cap. 20.
aliiſque Saluſtius vocatur: ab Ammiano modò
ſimpliciter Saluſtius dicitur, uti lib. 23. cap. 5.
ubi ait de Juliano Auguſto: Literas triſtes Sa-
luſtu Galliarum Præfecti ſuſeepit, anno nempe

CCCLXIII, dum in Perſidem pergeret; ſta-

timque ait eodem tempore viſum cadaver cu-
juſdam apparitoris, quem Praæfeltus Saluſtins præ-
ſens ea re ſupplicio capitali damnarat. (Quiul-

timus Saluſtius diverſus eſt à priori, qui Gallias,

dum Secundus Orientem, regebat. Quo etiam
ex loco utriuſque Saluſtii diſtinctio manifeſtè

patet.) Modèò ab eodem Ammiano Secundus

Saluſtius nuncupatur, uti lib. 22. cap. 3. ubi de
rebus anno præcedenti geſtis loquitur: Brevi
deinde Secundo Saluſtio promoto Praæfelto Præto-
rio ſubmmam quaæſtionum agitandarum ut fido com-
mißt. Modò denique ſimpliciter & abſolutè Se-
cundus vocatur, ut in Inſcriptione omnium Le-
gum Cod. Theod. quæ eidem inſcribuntur, & 2
Philoſtorgio lib. S8. num. 8. ubi ait, Secundum
Præfectum Prætorio operam ſuam contuliſſe, ut
Valentinianus Senior Imper ator eligeretur. Quæ
narrans Zoſimus lib. 4. pag. 734. ait: Omnium
ſuffragia in unum Saluſtiumim Praæfettum Pratorii
concurrebant: illo ſenectutem pratendente, filium
ſummaæ rerum præfici poſtulabant. Ex quo & habe-
mus, Saluſtium iſtum Secundum vocatum fuiſſe.
Sed, ut de utroque Saluſtio ſeorſim agam, Se-

4. cundus Saluſtius anno præterito Præfectus Præ-

1 1 . 1 11—
torio Orientis à Juliano Auguſto poſt Conſtan

cundi Salu- tii Auguſti mortem renuntiatus fuit, ut mox di-

Kii

ximus ex Ammiano lib. 22. Cap. 3. Eum cea in di-
gnitate Helpidio ſucceſſiſſe, docet Libanius epiſt.

àa4d Julianum 638. & 65§. Sed utraque adhuc ine-

dita. Fuit Helpidius Chriſtianus, cujus uxor

Ariſtenete extitit, mulier ob pietatem eximiam

celebris, quæ Sanctos Antonium &£ Hilarionem
magnopere coluit, ut docet Hieronymus in
Hilarionis Vita. Secundus Gentilis erat, ut te-
ſtantur Socrates, Sozomenus, & Rufinus lo-
cis laudatis; vir tamen perilluſtris, ut fidem fa-
cit ſtatua aurea ei à Valentiniano & Valente Im-
peratoribus Chriſtianis poſita, exercitũſque ſuf-
fragium, ut Imperator fieret. Julianum Aug. in
expeditione Perſica comitatus eſt. Eam Præfe-
Guram continuavit uſque ad electionem Valen-
tiniani, quàâ peractàâ, cuùm milites adminiſtratio-
nes, alioſque magiſtratus à Juliano datos aufer-
rent, eorum is numero Prafeltus etiam Pratorii
Saluſtius erat, inquit Zoſimus lib. 4. pag. 735.
In Secundi locum MWebridium ſubrogatum fuiſſe
affirmat ibidem Zoſimus pag. 737. ubi ait: Cum-
que Cæſarium, quem Imperatores Præfectum Ur-
is conſtitnerant; itemque Nebridinm, quem poſt

Critica Hiſtorico-Chronologica

Salluſtium Præfettum Praætorii fecerant, appre-
hendiſſet: hos quacumque ſibi viderentur, ad
ſubditos ſcribere coegit, Procopius nempe, cùm
anno cccLXV menſe Septembri Conſtantino-
poli tyrannidem arripuit. Ammianus lib. 26. cap.
7. Zoſimo ſuffragatur, cùm de eadem defectio-
ne loquens ait: Confeſtim Nebridius in locum
Saluſtii Præfeltus Pratorio falctione Petronii re-
còns promotus, & Ceſarius Conſtantinopolitanæ
urbis Præfettus, in vincula compinguntur, à
Procopio ſcilicet.
Nebridium porro anno cccLXIV, pau-
là antequam Imperatores inter ſe partiti fuiſ-
ſent Imperium, Secundo Saluſtio ſubſtitu-
tum fuiſſe, modus loquendi Zoſimi indi-
cat, duplexque Secundi Præfectura Orientalis;
alioquin hic non duplicem Præfecturam, ſed
triplicem adminiſtraſſet. Quo pacto, Leges ali-
quæ Cod. Theod. anno cccIXIV, & anno
ccCcCLXV ante menſem Septembrem Secundo
Præfelto Pratorio directæz, anno cCccLxXVI,
vel initio CccCLXVII, (quo tempore ſecundam
Præfecturam Secundus geſſit) emiſſæ, dece-
ptuſque Gothofredus in Chronologia Cod.
Theod. qui Secundum anno cccCIXIVY &
ccCcCLXV Præfectum Prætorio Orientis fuiſſe

credidit. Ille tamen ex variis Conſtitutionibus

ad Veluſianum P. U. id eſt, Præfectum Urbis an-
no cccCIXIV & CcCCILXV datis, quo non
Voluſianus, ſed Symmachus Præfectus Urbis
erat, quaſque ideo ad annum cc CLIXXIII Go-
thofredus retrahendas eſſe rectè vidit, intelli-
gere poterat, Leges illas ad Secundum Pf. P.
miſſas, extra ordinem in Codice Theodoſiano
pariter recitari: quæ tranſpoſitio eo in Codice
non infrequens.
Sed quidquid hac de re ſit, rectè ſcribit Li-
banius in epiſtola ultima, Secundum à Juliano
Præfecturam Prætorianam primùm nactum, in

eaque à Valente Imperatore firmatum, & qui-

dem, ut conjectura eſt, poſt Nebridii mor-
tem, & non ante eam. Is paulò poſtquam in
carcerem à Procopio conjectus fuit, fato fun-
us eſt, ut Valeſius in Notis ad Ammianum
lib. 26. cap. 7. colligit ex Themiſtio in Oratio-
ne nona juxta veterem ordinem, ubi Themi-
ſtius inquit: E ſummis verò Magiſtratibus alter
qui erat verè mortuus, non oeredebatur: qui vive-
bat, mortuus putabatur. Hi enim ſummi Ma-
giſtratus alii eſſe non poſſunt quàm Nebridius
Præfectus Prætorio, & Cæſarius Urbi Præfectus.
Quorum Nebridius cùm brevi poſt abiiſſet
vita, adhuc vivere fingebatur, ut literis ejus
nomine inſcriptis Procopius populum ad ſe pel-
liceret. Nebridio demortuo, vel ſaltem in car-

cere detento, Valens Saluſtium ſeu Secundum

iterum Præfectum Prætorio declaravit. Tradit
enim Eunapius in Maximo, Procopio tyran-
nidem Conſtantinopoli exercente Salnſtium res
Imperii curaſſe. Præfecturam itaque hac ſecun-
da vice uſque ad annum cccLXVII, quo poſt
inchoatum bellum Gothicum Valens ei Auxo-
nium ſuffecit, continuavit, ut jam ex Zoſimo
docuimus, quem etiam ſucceſſorem ei Eunapius
citatus attribuit. In Codice Theodoſiano ali-
quæ Conſtitutiones reperiuntur annis cccLXV
& cCCLXVI datæ, & ad Secundum Pf. P. in-
ſcriptæ, & poſt eum annum nulla amplius ejus
mentio. Sed earum Legum ſubſcriptiones vel in
urbe quàâ datæ ſunt, vel in Conſulibus, vel in
aliis temporis characteribus mendoſæ.
Venio

§S C. IV.
An. Ch. 362.

XXXV.
In Oriente

geſta fuit.

XXXVE
Secunda
Praæfelctura
Ssecundi Sa=
luſtii.

,— „

WNVII.
Duo Salaſtii l
bodim tem.

dore ſunut.
re, 11

in
Baron anno

XxIX. 1.
di⸗
ſtr
ſe⸗

ve
XXXIX.
lulianus
Chyifianes 1
dhcere ge. 10
zmie, 6.
lo.
do⸗
de

C. N
Ch6:.

W.

4 .

IKXNN
ecunde
brifellurs
cundi SA⸗

ii.

in Annales

38Æ C. IV. Venio ad Salaſtium alterum, cui pars maxi-
An. Ch 6a*. ma eorum quæ ad secundum Saluſtium pertinent,
eg⸗ huc uſque per errorem attributa. Hunc Con-
Galica Sa- ſtantius cum Marcello in Gallias ablegavit,
Iustii. quando eiſdem Julianum Cæſarem præfecit Il-
lis ipſis, non Cæſari, tota IWthic admeniſtratione
credita, ut prodit Zoſimus lib. 4. Pag. 703. qui
poſtea pag. 707. dicit, Conſtantium Saluſtium
accerſiſſe. Hinc in Operibus Juliani Imp. ha-
betur Juliani Imp. ob diſoeſſum Saluſtii conſola-
toria Oratio VIII, in qua quantum eum dili-
geret, oſtendit. Succeſſit Saluſtius in Gallica
Præfectura Nebridio, de quo Ammianus lib. 20.
cap. 9. in geſtis anni c CorX ait: la locum Floren-
tii Pnæfettum Prætorio Nebridium tum Quc-
ſKtorem ejuſdem Cæſaris promoverat, ſcilicet Con-
ſtantius. Sed cùm juramentum Juliano præſtare
nollet, ad larem ſuum receſſit in Thuſciam, in-
quit Ammianus lib. 21. cap. ß. dum de rebus eo-
dem anno geſtis ſermonem habet. Tum cap. 8.
loquens de rebus anni cccLXI: Diſeedens
inter haz Julianus à Rauracis Saluſtium Præfe-
tum promotum remiifit in Gallias, Germamiano
juſſo vicem tueri Nebridii. Erat autem Nebri-
dius (ut hunc locum obiter explicem) Juliani
uæſtor, cùm Conſtantius eum Præfectum Præ-
torio Galliarum deſignavit, ut mox ex Ammia-
no diximus: cujus Quæſturam Conſtantius in
diſpoſitione Juliani Cæſaris reliquerat, quia is
factus à militibus Auguſtus ad Qonſtantium
ſcripſerat, Præfectos Prætorio ſe ab illo acce-
pturum: reſiduos verò ordinarios Judices, mi-

fentaneum eſſe. Quas Juliani literas relert Am-
mianus lib. 20. cap. 8. poſt quas Conſtantius
Nebridium Præfectum Prætorio creavit, præ-
cepitque Juliano, intra Caſaris ſe poteſtatem
continere, ut cap. 9. habet Ammianus. In Co-
dice Theodoſiano nullæ Leges ad Saluſtium
anno cccCLXI directæ leguntur, ſed anno
cCCLXII complures inſcriptæ, modè Saluſtio
Pf. modè Secundo Pf. argumento evidenti hos
Præfecos diverſos fuiſle, & Saturninium Se-
cundum in Actis publicis Saluſtium appellatum
non fuiſſe. Saluſtius Galliarum cam dignitatem
geſſit anno cccLXIII, quo Conſul Proceſſit.
Ammianus enim initio libri 23. ait: Julianus
jam ter Conſul aſcito in Collegium Trabeæ Saluſtio
Præfecto per Gallias, quater ipſe ampliſſimum
inierat magiſtratum. Quis ei in Præfectura Gal-
lica ſucceſſerit, incertum.
XXXVIII. Ex his liquet, duos eodem tempore floruiſ⸗
Duo Saluſtüi ſe Saluſtios, alterum Præfectum Galliarum,
eedemw tem- alterum Præfectum Orientis: cujus diverſita-
tore ferudr tis primus ex Antiquis meminit Suidas in vo-
e. ce ααεοος, & quibus characéteribus alter ab al-
tero dignoſci poſſit, quando ejus mentio, vel
in Annahbus Eccleſiaſticis, vel in Hiſtoricis
Baron, anno profanis occurrit. Anno cccLXXXVI loquitur

386. num. Baronius de Saluſtio Prafetto Urbi ſub Valen-
XXIX. tiniano Junieri, cui is literas dedit de con-
ſtruenda Baſilica S. Pauli Apoſtoli vià Oſtienſi:
ſed Saluſtius iſte à duobus præcedentibus di-
verſus, ae Chriſtianus. .
XXXIX. Ad num. LXXXVG& ſeq. Baronius pu⸗
Tulianus tavit, Julianum prohibuiſſe quidem Chriſtia-
Chriſtianes nos docere ,ſed à diſcendo eoſdem ab eo reje-
Tie de (QAos non fuiſſe, ideoque & erraſſe Rufinum lib.

10. cap. 32. Socratem, Sozomenum & Theo-
doretum, imò & Auguſtinum lib. 18. de Civit.
Dei cap. 52. qui ſcripſere, edido Juliani non
Tom. I.

litiæque moderatores ſuo arbitrio concedi con-

. 92
tantùm à docendo, ſed etiam à diſcendo Gen- S £ C. I V.
tihium literas Chriſtianos vetitos fuilſe. Præ- An. Ch. 362.
cipuum Baronii fundamentum, epiſtola Julia-
ni 42. ubi Chriſtiani bprohibentur docere. Ve-
rùm quid vetat, inquit Hermantius in Vita S.
Baſilii M. lib. 2. cap. 26. Julianum alio poſtea
edicto, quod ad nos non Pervenerit, prohi-
buiſſe quod epiſtola illa 42. non prohibuit? Cer-
tè quod Nazianzenus Orat. 3. & Theodoretus
lib. 3. cap. 4. referunt tanquam deſumtum ex
edicto, quod Chriſtianis ſtudia literarum in-
terdicebat, in ea Juliani epiſtola non legitur.
Quare cùm Rufinus & Auguſtinus de re à ſe
viſa loquantur, tutèò illis hac in re fides adhi-
beri poreſt.
Nec urget quod ex Ambroſio epiſt. 30. ad XE.
Valentinianum Imp. ſcribente refert Batonius: W ,etie
Petunt etianz, ut llis Privilegia deferas glit lo- ſrre:
qquendi & docendi noſtris communem dſun ſuslia-
i Lege proxima denegarunt. Quibus verbis, in-
quit Baronius, ſignificat Ambroſius, Ethni 08
edicto Juliani tultos Chriſtianis denegaſſe jus
acquiſitum loquendi & dòcendi. At Ut rectè
Hermantius, vox illa loquendi ſtudium elo-
quentiæ artemque ſermonis, quam præcipuè
Chriſtianis Julianus invidebat, deſignare po-
teſt. Affert & Hieronymum in Chronico Ba-
ronius, ubi dicitur: Prohareſius Sophiſta Athe-
nienſis, Lege data ne Chriſtiani liberalium artium
Doctores eſſent, cum ſibi ſpecialiter Julianus con-
ederet, ut Chriſtianos doceret, Soholam ſponte
deſeruit. Sed reſpondet Hermantius, ſatis fuiſ-
ſe Hieronymo de prohibitione docendi loqui,
cùm ſolùm Prohæreſi occaſione de Juliani edi-
cto in Chronico ageret: quod factum videmus
ab Auguſtino de Victorino ſermonem haben-
te lib. 2. Confeſſ. cap. 8. Quòd ſi ex Hierony-
mi omiſſione concludendum ſit » ex ejus ſen-
tentia Julianum ſtudium Chriſtianis non pro-
hibuiſſe, idem dicendum erit de Auguſtino,
quem tamen conſtat lib. 18. de Civitate cap. 25.
diſertè exprimere quod lib. 8. Confeſſ. cap. 2.
ſilentio preſſit. Gregorium Nazianzenum, idem,
quod Rufinus & Auguſtinus ſcripſere, aſſeren-
tem, erroris arguere Baronius non auder. Sed,
cùm Nazianzenus magis oratoriè quàm hiſto-
ricè loquatur, in veram ejus mentem penetra-
re non ita facile. Cùm tamen Gregorius Presby-
ter in ejus Vita, & Billius Abbas in Commen-
tario eundem juxta noſtram ſententiam inter-
pretati fuerint, non dubito, quin & ipſe idem
quod Rufinus & Auguſtinus in literas miſerit.
Sed plura hac de re Hermantius laudatus.
Ad num. C CXCVII. Baronius, ut oſten-
dat, Qulianum vetuiſſe Maſonium docere, affert
hunc Eunapii locum in Vita Philoſophorum:
UMWem, Juliano imperante, excluſus à docendi mu-
nere, quòd Chriſtianus haberetur, cernens Hie-
rophantam tanquam Delphicum tripodem omni-
bus futura præſcire optantibus eſſe expoſitum, mi-
ra quadam & nova arte cognitionem hujuſce rei
frandulenter interepit. Verum ille Eunapii lo-
cus, non de Muſonio, ſed de Prohareſio intel-
ligendus, ut jam Viris doctis obſervatum; etſi
eo loco paulò antè de Muſonio jam egerit Eu-
napius. Quare non tantùm ex Hieronymi loco
numero præcedenti recitato colligitur, Prohæ-
reſium Chriſtianum fuiſſe, verùm & ex iſto Eu-
napii.

XLI.
Maſonius
prohibitus
non eſt dos
cere.

VuE ANNO

506

SKC. IV. inquit, in religioſa civitate cavebant, ne aut 8 £ C. Iv.
Me. . ANNO PERIODI GRCO -ROM AN Æ 5856. ass⸗ibee alet, , aut zarraonte „An. Ch. 36 .
an 3. il. Indict. 6. 4 . e alieno funere violari. Ne-
lee un lum E. O 3. P. 20. Apri que dicas cum Baronio, referre Gellium lib. 10.
Baronium. JESU CHRISTI 363- cap. 15. etſi fas non eſſet Pontifici, vel Flamini
Olymp. 285. Diali mortuum intueri, & feralia tangere, fu-
Anno Urbis LIBERII PAP I2. nus tamen exequi, ne quidem Pontifici religio-
III6: ni fuiſſe. Neque enim hæc ſunt contraria. Non

JoVIANI IMP. I.

I1. D num. I. Coſſ. Julianus Aug. IV, & Sa-
Coſ & à luſtins. De Saluſtio actum anno ſuperiori
Decennalis num. XXXII & ſeqq. Juliani Conſula-

fuit religioni Pontifici funus exequi de nocte,
quo tempore Sacra non celebrantur: religioni
fuidet de die, ut in indictivo funere. Vide
exemplum in Tuberio apud Dionem lib. 5). in fu-

luliani. tus juxta ſecundam Conſulatuum Cæſareorum nere Cæſaris Auguſti, quo tempore Sacrorum
regulam: eum enim Imperii Cælſarei Deçenna- celebratio diurna fiebat. Itaque deceptus eſt Ba-

lia exhibuiſſe monſtrant varia ejus Numiſmata
à Mediobarbo recitata, in quorum poſtica le-
gitur: VoTIS X. MurT. Xx. Quæ formula
in Decennalibus in Nummis per hæc tempora
de more ſculpta. Hæc autem ſolennia anno uno
anticipata ſunt; cùm Quinquennalia anno cccrx
dederit. Julianus antequam in Perſas moveret,

ronius, cùm rationem hanc, quàâ Julianus uti-
tur, à priſco Jure Pontificio alienam prodit.
Inceſtari quippe oculos hominum & conſpectu
funeris diurno, & funeris proſecutione diurna,
veteri Jure Pontificio jactatum eſt, ut fuſius pro-
bat Gothofredus, ex quo hæc exſcripta, in il-
lius Legis Commentario.

Critica Hiſtorico-Chronologies 2

hæc Decennalia Vota emiſiſſe videtur, ut Deos A num. LIII ad LXX. De genere mor- IV. ins
ſuos magis ſibi propitios faceret. Horum De- tis, quo Julianus Auguſtus periit, variæ admo- Iuliani àn get
cennalium præbet indicium, quod ſcribit Am- dum ſententiæ fuere, ut oſtendit Gothofredus teritus.
mianus initio libri 23. Et videbatur novum, ad- in Diſſert. in lib. 7. Philoſtorgii cap. 15. ubi ta-
jundtum eſſe Auguſto privatum, quod poſt Dio- men oblitus eſt referre quod Eutychianus Chro-
cletianum & Ariſtobulum nullus meminerat ge- nographus, qui huic bello interfuit, apud Joan-
ſtum. Novitates enim plerumque annis huſuſ- nem Malelam, & Auctor Chronici Alex. nar-
modi feſtivitatibus addictis introductæ. Am- rant, Julianum nempe lanceâ divinitús transfi-
mianus tamen memoriâ labitur, vel potiùs lo- xum fuiſſe à S. Mercurio Martyre, quòd S. Bafi-
cus corruptus eſt: Maximianus enim Herculius lium Seleucenum Epiſcopum veneno extinxiſſet;
Auguſtus ſecundum Conſulatum Januario Col- quod inquit Cangius in Opere de Familiis Au-
lega geſſit anno cc LXXXVIII; qui Conſula- guſtis Byzantinis pag. 5t. antiquæ picturæ con-
tus quartus eſt à Conſulatu Diocletiani & Ari- ſentaneum „quæ in Codice M S. Operum Gre-
ſtobuli. Hujus feſtivitatis occaſione perſecutio gorii Nazianzeni, Baſilio Macedone imperante,
adverſus Chriſtianos aucta fuit. exarato, in Bibliotheca Regia cernitur. In eo
11. Ad num. V. & ſeqq. Philoſtorgius lib. 7. num. depictus eſt Julianus ad terram proſtratus, equite
NReadifcatio 14. pluribus agit de Hieroſolymitani Templi cum lancea inſtante, ſupràâ cujus caput inſcrip-
Templi Hie- ſub Juliano reſtitutione, quæ magna ex parte tum: ATPIO C MEPKOPIOC, id eſt, Sanctus
roſolymita- Nicephorus exſcripſit. Qalianus, inquit Philo- Mercurius. Sublatus eſt Julianus, vI Kalendas
mi. ſtorgius, chm urbem Hieroſolyma mnſtaurari juſ- Iulias, die nempe vigeſima ſexta Junii, ut Am-
ſet, eo conſilio, ut Domini noſtri de illa præadi- mianus, Socrates, Idacius in Faſtis & Auctor
dtiones irritas eſſe convinceret, prorſus contra- Chronici Alex. teſtantur. Socrates, qui an-
rium iis quæ moliebatur, effecit, &c. Hæc ecam no tertio Imperii eum occiſum ſcribit, ini-
reædificatio Decennalium Juliani ſignum. An- tium ejus repetit à tempore, quo Pariſis, viven-
nis enim hujuſmodi feſtis deſtinatis Templa, te adhuc Conſtantio, à militibus dictus eſt Im-
urbes, aliaque publica monumenta de more perator. Annum enim tantùm ac menſes octo
conſtructa, non eſt cur ulteriůs moneamus. inchoatos eum poſt Conſtantium imperaſſe cer- L
III. Ad num. XX & ſeq: Julianus, antequam in tum eſt. .
Iulianus fu- Perſas duceret, dedit Legem 5. Codicis Theod. Interfectus eſt anno atatis altero & triceſiman, V.
vn⸗ De Sepulchris violatis, & quidem ad populum ſc. inquit Ammianus lib. 15. id eſt, anno ætatis tri- tas Iulia- 1
Antiochenum, in quem malè affectus erat, utpo- ceſimo ſecundo, ut rectè Hieronymus, Herman- .
te qui potiſſima parte Chriſtianus eſſet. Sanè Ju- nus Contractus, Marianus Scotus in Chronicis, .
lianus ipſe in Miſopogone fatetur, totum popu- & Valeſius in Notis ad Ammianum ſcripſere. Baron num. .
lum Antiochenum impietatis ſectam ( ſic im- Sic Cicero, Quintilianus, aliique loquuntur, & LXuI. .
pius ille Chriſtianam Religionem vorat ſecta- in numeralibus vocem alter ſæpe pro ſecundo
ri, ejuſque civitatis Chriſtum fuiſſe veluti Nu- uſurpari, Robertus Stephanus in Theſauro lin-
men tutelare ab ipſis civibus habitum, & vehe- guæ Latinæ aliquot exemplis demonſtrat. Ipſe- n
menter cultum. In eo edicto Julianus nocturna mer julianus in epiſt. 5. ad Alexandrinos, XXXII 1
funera introducere, & exequias mero die factas annos natum ſe eſſe dicir; quod in Mſopogane
tollere voluit: potiorem rationem è& vereri Jure ſignificat. Neque contrarius eſt, ut loco laudato .
Pontificio, quà & Majores nocturnam elationem arbitratur Valeſius, Socrates, quando lib. 3.
induxere, deſumit. Eſt autem hæc, quèd videli- ſcribit, Julianum anno æratis triceſimo primo
cet funeris aſpectu funeſtari, ac proinde ad ſacra periiſſe, ſed tantùm indicat triceſimum ſecun- .
ineptos reddi, veteri illo Jure credirum eſſet: dum incompletum fuiſſe: quod verum eſt. 1
Quod quidem, inquit Julianus, oculos homenum Cadaver Juliani in Ciliciam deportatum, non VI. 7
infauſtis inceſtat aſpectibus. Qui enim dies eſt bene conſulto quidem conſilio, verkm caſu quodam, Ranr ero
auſpicatus à funere? Aut quomodo ad Deos & regione ſepulchri, quo Maximiani oſſa contineban- cc
Templa venietur? Et mox: Liberari convenit po- tur, ſemità ſolà loculos abinvicem ſeparante, in- Baron.num. y
pule totius aſpectus. Quibus concinit Servius lib. quit Philoſtorgius lib. 8. cap. 2. ubi de Maximi- . XIX &
uu. Aneid. ad verba illa, rapuere faces. Quia, no Imp. loquitur, qui errore familiari Græcis,
ſæpe .
„

iani i
itgt,

. 0

Ziss Iala-

t.

Baton ugc.
1XIIIt.

2

in Annales C. Baronii.

SC. 1IV. ſæpe dicitur Maximianus. Prope igitur Maxi-
An. Ch. 363. mini cadaver convenienter, etii caſu, velut qui
inter ſe tot in rebus conveniebant. Hinc fa-
ctum, ut Zoſimus lib. 2. Maximianum Hercu-
lium Tuarſi ſepultum perperam ſcripſerit. Julia-
nus in epiſt. laudata ad Athenienſes, ut eis Re-
ligionem Chriſtianam execrabilem redderet, de
ſe loquens ait: Non à reéto tramite aberrabitis,
ſy ei fidem habeatis, qui ad annum uſque viceſimum
ætatis illaà vid progreſſus eſt, (id eſt, Chriſtianus
fuit) & hanc alteram modò duodecimum jam inſi-
ſtit annnm. Scripta, ut videtur, ea epiſtola præ-
ſenti anno ante expeditionem Perſicam. Quare
Julianus anno circiter trecenteſimo quinquage-
ſimo primo, olam Gentilium ſuperſtitionem am-
Plexus eſt. Poſt hæc jam virilem ingreſſus atatem
Promptins ad haæc ferri, eaque agere cœpit, inquit
Sozomenus lib. 5. cap. 2. Quo etiam ex loco li-
quet, Baronium & communiter recentiores Hi-
ſtoricos, qui Julianum anno ætatis triceêſimo pri-
mo occiſum volunt, hallucinatos eſſe. Juliano
ſucceſſit Jovianus.
VII. A num. CXXXIIad CXI. In libello
Alexandri- Synodico Alexandrina Synodus ab Athanaſio
va Aynodus, celebrata his verbis deſcribitur: Piiſſimns Impe-
rator Povianus, miſſa Alexandriam ad Athana-
ſium Legatione, immutabilem veræ Orthodoxiæ
deſinitionem quæſivit. Is igitur delectos DPfFgypti,
Thebaidos & Libye Epiſcopos congreganz, Aeſini-
tionem Synodicam gratidà & veritate plenam, Jo-
viano Chriſti amanti miſit. Quare rectè Baromius
hanc epiſtolam ſcriptam exiſtimavit in Synodo
Epiſcoporum totius £Ægypti, quos Athanaſius,
accepto Ioviani edicto, ſtatim Alexandriam
evocaverat. Libello Synodico ſuffragatur Nice-
phorus lib. 10. cap. 42. ubi ait, Athanaſium Sy-
nodum Provincialem Alexandriæ coëgiſſe, præ-
fatamque Athanaſii epiſtolam, quam integram
recitat, ad Jovianum Aug. miſiſſe. Valeſius ta-
men in Notis ad Theodorum lib. 4. cap. 3. ſu-
ſpicatur, hanc epiſtolam ſcriptam eſſe ab Atha-
naſio Antiochiæ, quò unà cum aliquot Epiſco-
pis £gypti ac Libyæ ſe contulerat, ut ſovia-
num Imp. illic ſalutaret. Cumque Imperator
regulam Fidei ab illo & à reliquis Epiſcopis fla-
itaſſet, ut teſtatur Nazianzenus in Oratione
funebri de laudibus Athanaſii, Achanaſius, col-
latione habita cum Epiſcopis £gypti ac Libyæ,
qui ipſum comitabantur, epiſtolam de Fide
ſcripſit ad Jovianum. Quam conjecturam confir-
mat Valeſius titulo ipſius epistolæ, qui rectè ſic
habet: Athanaſius, & reliqui Epiſcopi „qui ve-
nerunt ex perſona omnium Epiſeoporum DAgypti,
Thebaidos, ac Libyarum. Ubi non dicit Theo-
doretus, Epiſcopos illos in unum conveniſſe, ut
malè vertit Christophorſonus, qui Baronio im-
poſuit, ſed tantùm veniſſe. Quo verbo ſignifica-
tur, Epiſcopos illos, qui cum Athanaſio erant,
miſſos fuiſſe ab univerſis Epiſcopis Ægypti ac
Libyæ, ut pro Athanaſio testimonium redde-
rent apud Jovianum Imp. Ita Valeſius. Verùm
vana hæc conjectura. Theodoretus enim cap. 2.
antequam epistolam illam Synodicam referat,
ait: Scripſit etiam (nempe Iovianus Imp.) lite-
ras ad Athanaſium, egregium illum Nicaænæ Eidei
defenſorem, petens, ut accuratam de Divwinis re-
bus inſtitutionem ad ſe perſoriberet. Hic igitur
CONGREGATIS Epiſcopis, qui doctrind excel-
lere videbantur, reſeripſit Joviano, ſuadens, ut
FEidem Nicaææ olim expoſitam, tanquam Apoſtolicæ
doctrinæ conſentientem ſervaret. Præterea cùm in

Tom. I.

ea Synodica, ne verbum quidem in gratiam sc. 1V.
Athanaſii legatur, verum eſſe non potest, quod An. Ch.z6 4.
ait Valeſius, Epiſcopos illos, qui cum Archana⸗
ſio erant, Antiochiam miſſos fuiſſe, qui pro Atha-
naſio testimonium dicerent coram Ioviano.
Ad num. CX L & ſeqq. Iovianus Imp. wen- VIII.
ſe Hyperberetæo, (id est, Octobri) Antiochiam Thodus An
advenit, inquit Theophanes. Ammianus lib. 25 rtocheng:;
testatur, eum in ea urbe moratum pauliſper eſſe,
S& flagrante hieme, inde profectum Tarſum Cili-
ciæ urbem veniſſe, ac postea Ancyram. Quare
post menſem Septembrem Synodus Antiochena
habita videtur. Agit de ea Libellus Synodicus
ubi dicitur, eam Nicæna decreta ſynodicè Con-
firmaſſe. Sed quia hæc verba epistolæ sSynodicæ
à Sozomeno lib. 6. cap. 4. recitatæ, at ſe. Filius
ex ſubſtantia Patris genitas, & quozd ſabſtan-
1iam Patri ſimilis eſſe, intelligatur, in perverſum
ſenſum ab his, qui non bene de Meletio ſentie-
bant, acciperentur; quòd voces illæ, ſimilis in
Jubſtautia, Semiarianis & Macedonianis commu-
nes eſſent; ſeriptus adverſus hanc Synodum An-
tiochenam liber, qui tom. 1. Operum Athanaſii
legitur, cujus titulus est Refutatio Eypochriſoos
Mæletii, Euſebit & Pauli Samoſatenſiz. Qui liber
Athanaſio perperam adjudicatus, cùm potius
ſit Paulini Antiochenſis, aut alterius ex ejus fa-
ctione. Imò D. Hieronymus, qui Paulinum ſe-
quebatur, in Chronico ſuo ſcripüt: Synodus An-
tiochiæ à Meletio & ſuis falta: in qua homouſio;
anomæoque rejetto medium inter hac homoionßion

Macedonianum dogma vindicaverunt. Ita enim in

omnibus exeinplaribus legitur.

—

ANNO PERIODI GRCO- ROMAN & 5857. Anno Urbis
O S⁹ DC. )4. p. 4. April. Indict. 7. ohr

Olymp. 28 ½2
Jssu CHRISTI 364. an. 4.

LIBERII PAP &£ 13.

VALENTINIANI ET VALENTIS
IMPP. 1I.
Num. I. ad IV. Coſſ. Jovianus Aag. & I.
Varronianus Mobiliſſimus puer: uterque Conſules)
juxta priorem Conſulatuum Cælareorum regu-
lam; qui enim Nobiliſſimi pueri nomine coho-
neſtabantur, Conſulatu poſthac, non minus
quàm Cæſares, initio dignitatis exornati.
Jovianus decimo quarto Kalendas Martii, II.
die nempe decima ſexta menſis Februarii mor- Oéitus los
talitatem exuit. Major enim fides Eutropio tunc viani Aa
viventi, illudque teſtanti habenda, quàâm Socra-
ti, qui xIII Kalend. aut Auctori Chronici
Alex. qui xII Kalend. aut denique Idacio in
Faſtis, qui x1 Kalend. Martii diem ſupremum
obiiſſe Pruana⸗ tradunt. Quod ex eo certum
redditur, quòd Ammianus lib. 20. aſſerat ,poſt
Joviani mortem, diebus decem nullum Imperii
tenuiſſe gubernacula. A die autem decimo quar-
to Kalendas Martias ad quintum Kalendas ejuſ⸗
dem menſis, quo ex Ammiano & Idacio lauda-
tis inauguratio Valentiniani contigit, decem
dies intercedunt, bis v1 Kalend. (hic enim
annus biſſextilis eſt) numeratis. Valentinianus
itaque die viceſima quinta Februarii, ſeu vI
Kalend. Mart, Imperator dictus, ipſo nempe
die intercalari: ſed eo tanquam infauſto vitato⸗
poſtridie, quinto nempe Kalendas Martias, ſeu
die xXX* Februarii Imperium ſuſcepit, ut do-
Vu 2 cet

& . c. IV. cet Ammianus initio lib. 25. Hoc biſſextum præ-
An. Ch. 364. cedentium, ſubſequentiumque certa regula eſt,
eevincitque primum Chriſtianæ Æræ annum cum
anno Iuliano quadrageſimo ſexto concurrere,
ideoque Chronologiam Baronii ante Diocle-
tiani Imperium annos biſſextiles loco ſuo mo-
vere.
111. A num. I V ad I X. Socrates initio lib. 4.
palentinia- ait: Cuàm Imperator ovianus Dadaſtanis extre-
nus fit Impe- mum diem obiiſſet, die decimo tertio Kalendas
rator. Martii Conſulatu ſuimet ipſin & Varroniani fi-
lii: milites ex Galatia progreſſi ſeptimo poſt die
Nicæam Bithyniæ pervenerunt atqjue ibi commu-
ni ſuſfragio Valentinianum Imperatorem renun-
tiant ſexto Kalendas Martii iiſlem Conſuli-
bus. In Græco legitur, ey ri ττπ bσνovτιααι
id eſt, in ipſo ejus Conſulatu, Joviani nempe
& Varroniani. Quare emendandum quod ſcri-
pſi in ſecunda parte Diſſertationis Hypat. cap.
1z. num. 10. ea verba Græca de Valentiniano
in ſequentem annum Conſule deſignato in-
telligenda eſſe. Manifeſtum eſt enim, Socratem
de ipſius Joviani & Varroniani Conſulatu lo-
qui. Socrates & Ammianus tradunt, Valentem
Imperii conſortem factum V Kalend. April.
quod quidem Ammianus diſertis verbis aſſerit;
Socrates verò indicat, quando ait, Valentem

triceſimo pòſt die, quàm Valentinianus Augu-

ſtus fuerat nuncupatus, id factum eſſe. Dies
tamen illi more Romano numerandi, à quinto
nempe Kalendas Martii, ad quintum Kalendas

Aprilis, ultimuſque terminus excludendus. Alio-
quin à quinto Kalendas Martii ſeu à die viceſi-
ma quinta Februarii illi triginta dies numerati
deſinerent in diem viceſimum quintum Martii,
ſeu octavum Kalendas Aprilis. Quare apparet
Ammianum & Socratem inter ſe conſentire, &
errare Idacium in Faſtis ac Auctorem Chronici
Alex. qui Valentis inaugurationem in diem I V
Kalendas Aprilis referunt.
1V. Inter Valentinianum & Valentem diviſum Im-
Imperium in perium in Occidentale & Orientale. Valentinia-
Occidentale „us Occidentem integrum ſibi ſervavit, qui
E& Orientale .. . . .
diviſum. Conſtantino juniori & Conſtanti ceſſerat; puta
Baron. num. totum IIlyricum ex Lege 7. Codicis Theod. De
VIII. metallis. Italiam, Africam, Gallias, Hiſpanias,
Britannias: Valenti verò fratri reliquit omnem
Orientem, quod laudata Lex teſtatur, Ægyptum
uſque & Thraciam, teſte Zoſimo lib. 4. pag. 735.
Quare inpoſterum qui Conſules in Occidente,
qui in Oriente deſignati fuerint, declarare juva-
bit, idque ex variis, quæ ſuperſunt Antiquitatis
monumentis. Factum id primuùm quidem ab
Onuphrio in Faſtis; ſed quia poſt ejus mortem
variæ Inſcriptiones è terra erutæ, variaque hac in
re à Viris doctis paſſim annotata ſunt, hanc Fa-
ſtorum partem non parum me illuſtraturum
ſpero.
V. Ad num. XII. Sozomenus Concilium Lam-
S pſacenum hoc anno celebratum docet, Socrates
as. vVerò illud in annum ſequentem confert. Sed
quia Baronius exiſtimabat inter utrumque con-
venire, reprehendit Sozomenum, quòd ſcripſe-
tit, Valenti, relicto fratre, Conſtantinopolim re-
deunti occurriſſe apud Heracleam Legatos Con-
cilii Lampſaceni. Veràùm non Sozomenus, ſed
Socfates reprehendendus, qui Concilium iſtud
in annum ſequentem diſtulerit: qua in re non
ſequendus à Baronio, ſed deſerendus erat.
VI. Ad num. XIII. Defectio Procopii anno tan-
Precepis tm ſequenti contigit, cùm nempe exercitus ad-

Cricica Hiſtorico-Chronologica

verſus Gothos mittendus eſſet, Valente ex urbe 5 £ C. 1v.
Conſtantinopoli in Bithyniam tranſgreſſo; ul- An. Ch. 364.
teriniſque tendente in Syriam adverſus Perſas. . ..
””ä „. yrannidem
Qua de re legendi Ammianus lib. 26. Themiſtius orpipit.
Orat. 9. Philoſtorgius lib. 9. cap. 5. Socrates, So-
zmenus & Zoſimus. Theophanes ait, Proco-
pium menſe Septembri Conſiantinopoli rebellaſſe.
Idacius in Faſtis ſub primo Valentiniani & Va-
lentis Conſulatu, anno nempe ſequenti, habet:
Ipſo anno latro nobcturniis, hoſtiſque publicus intra
urhem Conſtantinbpolim apparnit die IV Kal.
Octob. Theophani & Idacio ſuffragatur Ammia-
nus laudatus, dum ait, prope Kalend. Novem-
bris venturo Valentiniano Pariſios, eam defectio-
nem eàâ die nuntiatam eſſe. Porro Lex 3. De me-
tallis, & II. De Numerariis, quæ leguntur in
Codice Theod. datæ ſunt Pariſis, quemadmo-
dum & Lex 13. De Annona; X V Kal. Novemb.
emiſſa Valentinianus itaque non hoc anno, ut
putavit Baronius, ſed ſequenti Pariſios adven-
tavit. Hoc verò anno ante menſem Septembrem
in Italiam ex Oriente reverſus non eſt, ut liquet
ex ſubſcriptionibus Legum Codicis Theod. quæ
etiam indicant, eum uſque ad menſem Septem-
bris ſequentis anni in Italia fuiſſe.
Ad num. XVI & ſeqq. Quæ de Maximo VII.
Philoſopho, & Priſeo item Philoſopho in An- Valens i
nalibus dicuntur, ad annum ſequentem perti- Philoſopho⸗
nent; cùm contigerint eo tempore, quo Procopius Avin,
invaſit Imperium.

ANNOPERIODI GRACO -ROMAN & 5858. Anno Urbis

OQ 10 B. ) j. DP. 23. Mart. I dict. 8. 1IIS.
D 5. P. 23. Mart. Indict. 8 Bemd 286.

JESu CHRISTI 356 5. an. 1.
LIBERII PAPX I4. 1

WV ALENTINIANI ET VALENTIS

IMPPD. 2.

Num. I ad VII. Coſſ. Valentinianus Aug. I.
& Valens Aug. Uterque juxta primam re- Conſules.
gulam: ille in Occidente, hic in Oriente Conſul
proceſſit.
Baronius tria reprehendit in narratione Con- II.
cilii Lampſacen! „ quæ apud Sozomenum lib. 6. Concilium
cap. 7. legitur. Primum eſt, quòd Sozomenus Lampſace⸗
Catholicos, ſeu Conſubſtantialis aſſertores fuiſſe unm.
cenſet eos, qui ad Lampſacenum Concilium con-
venerunt. Baronius enim Semiarianos illos fuiſ-
ſe demonſtrat. Secundum, quòd Sozomenus
eam Synodum refert ante turnultum Procopii,
quem Baronius anno præcedenti cœptum eſſe
contendit. Lampſacena autem Synodus hocan-
no congregata eſt, ut ex Socrate Baronius do-
cet. Poſtremò, Sozomenum arguit, quòd dixe-
rit, Legatos à Lampſacena Synodo miſſos con-
veniſſe Valentem in urbe Thraciæ Heraclea, re-
deuntem ex Thraciis. Fratrem enim Valentinia-
num Romam verſus iter facientem aliquatenus
comitatus fuerat Valens, ut ſcribit Sozomenus.
Id autem contigiſſe anno præcedenti, Baronius
credidit: ac proinde Sozomenum longè falli
exiſtimavit. Verüm Baronius valde hallucinatus
eſt, dum non animadvertit, Sozomenum & So-
cratem inter ſe non convenire, ac Socratem per-
peram Lampſacenum Concilium hoc anno ce-
lebratum putaſſe. Nec refert, quòd is duos tem-
orum characteres adhibeat, præſentis nempe

anni Conſules, & ſeptimum poſt Seleuciæ Con-

cilium

IV.
Contilig

lanpſaren
prha,

5C.

III.

Itinerariu⸗
Va .
G& lalenn

lentinia⸗

—, „ — — —

— co e

in Annales C. Baronii. 509
SÆ C. IV. cilium annum. Socrates enim etiam dum hujuſ- cupaſſer, Conſtantinopoli digreſſum eſſe ſub S Æ C. IV.
An. Ch. 36 ½. modi notas temporarias uſurpat, non rarò in er- exitum anni trecenteſimi ſexagelimi quarti, co- An. Ch. 365.
rorem labitur, ut v. g. cùm de Athanaſii morte mitante eum Valente Auguſto & per Thraciam
agit. Quoad primum accuſationis caput, diffi- profectos ambos Imperatores, Veris initio ve-
cile eſt excuſare Sozꝛomenum, niſi dicamus „in- niſſe in Daciam currenti anno , & in urbe I hra-
quit Valeſius in Notis, pro voce αοσο ſcri- ciæ Naiſſo »vel potiùs villa Mediana, exercitus
bendum eſſe, αοανR0οσιον Certè Theodoretus in inter ſe partitos eſſe. Mox cdům in Pannoniam
libris Hæreticarum Fabularum, ait Macedonia- veniſſent in urbe Sirmio Ofhiciales Palatii inter
nos, d quibus hanc Synodum collectam eſſe ſe diviſiſle: & Valentinianum quidem Mediola-
conſtat, primum invexifſe οοποοιον. Sed & num Valentem verò Conſtantinopolim veniſſe.
Sozomenus hanc emendationem confirmat: ait Addit Valeſius, ex his manifeſte convinci Va-
enim in hac Synodo ſtabilitum eſſe, αι⅛οραα lentem anno currenti vernis menſibus Thraciis
Sclav, id eſt, ſimile ſecundhm ſubſtantiam. Ita rediiſſe, cùm jam Conſul eſſet. Ait enim Ammia-
Valeſius. In ſecundo accuſationis capite Baro- nus: Agentes in Jſupra memoratis urbihus Princi-
nius ipſemet fallitur: motus enim Procopii, quem pes Hampſerunt primitus trabeas Conſulares. Con-
ipſe confert in annum præcedentem, hoc anno cluditque, ex Ammiani narratione liquere, Va-
certiſſimè contigit, ut anno præcedenti num. lentem non rediiſſè ex Thraciis, niſi currenti
VI monſtravimus. anno, quo primùm Conſul cum Valentiniano
111. Quoad tertium, ſcribit Sozomenus, cui omni- fuit. Ati Valeſius ſubſcriptiones Legum Codi-
Itinerarium no adhærendum, Valentiniano Imp. cùm relicta cis Theod. cum Ammiano contuliſſet, certèò ei
Valentiniani Conſtantinopoli ubi triginta diebus cum Va- conſtitiſſet „Præfata omnia, quæ ex eo Hiſtorico
& Valentis. ente conſtiterat, teſte Auctore Vitæ Athanaſii refert, anno præterito contigiſſe, quo Valenti-
P apud Photium Pag. 1447. Romam contendente nianus varias Leges dedit Mediolani, Aquileiæ,
t & per Thraciam iter faciente, Epiſcopos Hel- Altini & Veronæ poſtquam Conſtantinopoli

igetg

leſponti Bithyniæ, Hypathianum Heracleæ Pe- feu Sirmio in I taliam rediit. Valens etiam XVII
R rirnthi (urbs Thraciæ eſt) Epiſcopum elegiſſe, Kal. Janu. præcedentis anni Conſtantinopoli
qui peteret ab Imperatore, ut eis convenire per- dedit Legem I. Cod. Theod. N- quibus publ. Iæ-

mitteretur: & facultate obtenta, Epiſcopos titia. Appetente enim Conſulatu ſuo, concuſſio-
Lampſacum conveniſſe: tum Valentem Imp. è& nibus, quæ d Conſulatůs ſui, hoc anno geſti,
Thracia revertentem adiiſſe: Fratrem enim, in- nuntiis adverſus Provinciales exerceri poterant,
quit, Romam proficiſcentem comitatus fuerat. At ea Lege occurrendum voluit. Ceterùm Valenti-

dVihi R“M Valens Legatos Lampſaceni Concilii hortatus eſt, ne nianum Mediolani, Valentem Conſtantinopoli
D ab Eudoxio diſſiderent, quos contradicentes hoc anno Conſulatum exorſos eſſe certum indu-
26. abire in exilium juſſit. Poſt hæc Inperator in Sy- bitatumque eſt. .
1. riam perrexit: verebatur enim ne Perſaæ inducias A num. VII ad X V. Valeſius in Notis ad V.

rumperent. Ita Sozomenus, qui capite ſequenti Sozomenum lib. 6. cap. 1I1. exiſtimat cum Baronio, gar
addit, graviora tunc mala perpetrata fuiſſe, niſi Socratem Legationem Macedonianorum ad Li- vort 24
bellum Procopii ſuperveniſſet. Imperatores, berium Papam referre cum Conſulatu ſecundo Liberium
percuſſis Thracuis, in Daciam Perrexere. Poſtea Valentiniani & Valentis anno C C CLXVIII Ee.
Serdicam & Naiſſum venere, teſte Ammiano geſto, & in Notis ad Socratem lib. 4. Cap. 12.
lib. 26. Cap. 5. ubi in ſuburbano, quod appellatum jam ſcripſerat, eam in annum trecenteſimum
Hile Mediana a civitate tertio lapide diſparatur, quaſi ſexageſimum ſeptimum conferendam eſſe. Sed
mox ſeparandi, partiti ſunt Comites, &c. Poſt utrobique perperam. Socrates enim refert Cou-
baæc cum ambo fratres Sirmium introiiſſent, diviſo ſulatum illum ſecundum Valentiniani & Va-

11. Palatio, Valentinianus Mediolanum, Conſtanti- lentis ad ea, quæ cap. rI, narrat, quéve ejuſdem
nciliam nopolinz Valens diſeeſſit, inquit Ammianus, cui Conſulatus meminit, non verèò ad Legationem
unhſatt⸗ ſuffragatur Codex Theod. ubi L. 1z. De operibus Macedonianorum, quam capite ſequenti narrat.
en. Pablicis, dicitur dat. XIII Kalend. Jul. Med. Quare cùm Lampſacena Synodus anno præce-

Divo Joviano & Varroniano Coſſ. id eſt „ Me- denti celebrata fuerit, Legati Macedoniânorum
dianæ, ut rectè interpretatur Gothofredus in ultra præſentem annum iter differre non potue-
Chronologia Codicis Theod. Lex veroè 7. De re; ideoque exiſtimandum eos ſub hujus anni
pactis, dicitur hoc anno data III Non. ul. Sir- finem in Italiam perveniſſe Sozomenus enim
mio. Valens, nonniſi conſumtà hieme Conſtanti- lib. 6. cap. 10. inquit: Legati cùm in Italiam
nopoli in Syriam feſtinavit, & Bithyniam in- veniſſent, Imperatorem in Galliis morari didice-
greſſus eſt, inquit Ammianus, ideoque anno zunt, bellum gerentem cum Barbaris eas acco-
elapſo, quo XIV Kal. April. Legem Codicis lentibus. Parte alia Ammianus lib. 26. cap. 5.
Theod. II. De extraordin. Conſtantinopoli de- affirmat „Valentinianum hoc anno ex Italia
dit. Valentinianus Pannoni digreſſus per Are- prope Kalendas Novembres Pariſios veniſſe, quo
lapen & Emonam Norici civitates Italiarn te- anno, ut & duobus conſequentibus, exercitus
tendit. Unde menſe Auguſto datæ Arelape L. 2. magnus in Galliis oppoſitus erat adverſus Ale-
Cod. Juſt. De condit. in Publ. horr. Emonæ L. 2. mannos potiſſimùm, ut narrat initio lib. 27.
De Auro coronario. Tandem Valentinianus Ita- Quare adventus Legatorum Macedonianorum à
liam pervenit: menſe enim Septembri & Octo- præſenti anno removendus non eſt.
bri præcedentis anni variæ Conſtitutiones ab eo Ad num. X V & ſeqq. SGynodus Sicula anno inni „
Aquileiæ emiſſæ. Quare Hypathianus Heracleæz ſequenti coacta. Teſtatur enim Sozomenus lib. 6. 7„S

..ð . V'anenſis
Epiſcopus Valentem Imp. menſe circiter Junio cap: II. Legatos Macedonianorum Confeſſionem Synodi.
anni ſuperioris adiit. ſuam ſcriptis proditam Liberio tradidiſſe, & ac-
IV. Ex his conſtat, Concilium Lampſacenum anno ceptis Liberii literis de rebus, quæ geſtæ fuerant,
Coneil antecedenti celebratum eſſe, & Valeſium in No- in Siciliam navigaſſe. Subdit Sozomenus cap. Baron. num.
Lamp ſaceni H . .. ib . . . „7, iſ yi XVI. &
doeha. tis ad Sozomenum perperam ſcribere , Valenti- ſequenti: Ibi congregato Concilio, cum Epiſcopi rrri
nianum, cum Valentem fratrem Auguſtum nun- illius inſulæ eadem decreviſſent, his rebus confe- X V 115
V Tom. I. Vu is,

5I0
S C. IV. &is, in patriam reverſi ſunt. Eodenm tempore cum
An. Ch. 365. Synodus Epiſcoporum congi egata ſſet Lyanis, &c.
Tiberii & Occidentalium literæ recitatæ unt. Qua-
re & Tyanenſis Synodus ad annum etiam ſequen-
tem referenda. .
VII. Baronius & Collectores Conciliorum epiſto-
Epiſtola s. lam LXVIII S. Baſilii ad Tyanenſem Synodum
Baſilii Sqno- perperam revocant. IIla enim non ad Concilium
do Tyanenſ. Pvanenſe, ſed ad Conſilium, Curiam, vel Se-
edague. natum Tyanenſem à Baſilio ſcripta. Hic quippe
Baron.num. epiſtolæ Titulus, E III =TOAHN TOIHBAXI-
XXI X. XEIOT TH BOTAH TTAN QN. & hanc
dictionem 8R„ρ pro Synodo ſigniſicanda uſur-
patam non legimus. Id ante nos vidit Herman-
tius in Vita S S. Baſilii & Gregorii Nazianze-
ni lib.z. Cap. 10. Sed is fallitur, quando ſcribit,
cam epiſtolam à Baſilio ad T yanenſes datam ob
diſſidia, quæ Anthimum inter Epiſcopum Tya-
nenſem, & Euſebium Cæſareæ Antiſtitem ver-
ſabantur. Nam ex epiſtolæ lectione Baſilium
de diſſenſione, quæ inter ſe & alium nempe
Euſebium „vertebatur, loqui manifeſtiſſimè pa-
ter. In eam ſententiam abreptus Hermantius;
quède exiſtimarit, Baſilium anno trecenteſimo
ſexageſimo ſexto in gratiam rediüiſſe, & Conci-
lium Tyanenſe anno tantum C C CL X V II
coactum fuiſſe. Verùm hæc Synodus indiéta vi-
vente adhuc Liberio, quem certum eſt anno
ſequenti ad Deum migraſſe: & præterea ea Ba-
ſilii cum Euſebio reconciliatio anno trecenteſi-
mo ſeptuageſimo peracta, ut certis argumentis
infrà oſtendam. Porro vocem BOYA H Con-
. ſilium, Senatum & Curiam propriè ſignificare
demonſtrat Andreas Morellius V. C. in Speci-

mine unieerſæ Rei Nummariæ antiquæ Pag. 63

explicans Nummum Marci Aurelii, in cujus po-
ſtica legitur, B0 TAH II ECCINOTNTIN,
id eſt, Senatus Peſſinuntiorum. Erat Peſſinus Phry-
giæ quondam, poſtea Galatiæ urbs. Ceterum
jam Viris doctis obſervatum, in epiſtola 73. D.
Bahlii, quam Baronius in Annãlibus laudat,
emendandam eſſe verſionem Latini Interpretis,
qui perperam habet: Eſt Nicana Fides quam Oc-
dentales attulerunt, Vanenſiqne Snodo tradi-
derunt. Loco enim Occidentales, legendum, ab
Occidente, cùm in Græco habeatur, aαο e
dcα α & qui Fidem præfatam Romà in Orien-
tem attulerunt, eamque Synodo Tyanenſi ob-

tulerunt, non Occidentales fuerint, ſed

Orientales, ſc. Euſtathius Sebaſtenus, Silva-
nus Tarſenſis, & Theophilus Caſtavabalenſis.
uare illa verſio, quod Baronius non animad-
vertit, Hiſtoriæ veritati & Græco textui adver-
ſatur.
vVIII. Præterea Legati Macedonianorum Tyanen-
Tarſenſi: ſes rogarunt, at ante exitum Veris ad ſtatutum
& Carienſi, Jiem quem ipſi praſeripſerant, Turſum Ciliciæ
Vnodi. convenirent, inquit Sozomenus citatus, qui
Baron. ann. paulè poͤſt addit: Imperator verò Eudoxii im-
366. n. xxv. pulſu, Concilium quod in Cilicia futurum ſera-
batur, diremit, ſeriptis ea de re literis & adjeltis
minis. Specialiter quoque KRectoribus Provincia-
runm mandavit, ut Epiſeopos qui Conſtantii tem-
poribus depoßiti, poſtea regnante Iuliano Sacerdo-
sium recuperaverant, Eccleſiis expellerent. Quod
Valentis edictum anno trecenteſimo ſexageſimo
ſeptimo ante Paſcha emiſſum fuiſſe „ anno
CCCLXXdemonſtrabo. Ex quo intelligi-
mus, Concilium Turſenſe celebrandum fuiſſe ver-
no tempore anni trecenteſimi ſexageſimi ſepti-
mi; Carienſe, quod teſte 80osοaεο coactum erat,

Critica Hiſtorico-Chronologica
cùm Synodus jam congreganda eſſet in urbe Turſo, S F C. IV.
ad initium anni CECLXVII pertinere; & Am. Ch. 36

Valeſium in Notis ad Socratem & Sozomenum,
alioſque quoſdam Viros doctos malè diſtuliſſe
Legationem Macedonianorum ad Liberium Pa-
pam, Concilia Siculum & Tyanenſe uſque ald -
annum trecenteſimum ſexageſimum ſeptimum;
cùm eo anno jam Liberius defunctus eſſet, &
ante Paſcha ejuſdem anni edictum de pellendis
Epiſcopis poſt illa Concilia celebrata emana-
tum jam executioni mandatum fuerit, ut infrâ
videbitur.
Reſtat Concilium Illyricianorum, de quo Ba- LX.
ronius hoc anno in Annalibus agit. Stabilita dtene: I.
. lyriciana.
in eo conſubſtantialis Trinitatis Fides, quam to-
tus Occidens profitebatur, ut ait Theopha-
nes in Chronico. Præterea Sozomenus lib. 6. Baron. num
ap. 22. ait, cùm de Spiritu Sancto mota efſet Kd 11
quæſtio, decretum fuiſſe, eum Patri & Filio 14-
conſubſtantialem eſſe, & Epiſcopi Romani ju-
dicio controverſiam diremram. Ubi Sozome-
num de Concilio Illyriciano loqui, licèt ejus
mentionem non faciat, rectè vidit Nicephorus
lib. 1I. cap. 30. qui eo de Spiritu Sancto narra-
to, recitat literas Valentiniani Imp. ad Epiſco-
pos Diceſis Aſiang, TPirzgie, Curophrygiæ, Pa-
catianæ: ac poſtea epiſtolam Synodicam IIlyri-
cianorum ad eoſdem Epiſcopos: quam utram-
que epiſtolam Theodoretus lib. 4. cap. 8. & 9.
etiam recitat. Certum itaque, in ea Synodo
conſub'ſtantialem Trinitatem comprobatam; ſed
quo anno ea habita fuerit, hactenus valde obſ-
curum.
Eam tamen anno trecemeſimo ſeptuageſima X.
ſecundo aut inſequentis initio congregatam exi- Sade
ſtimo, ideoque non Liberio, ſed DBamaſo ſeden- aur inſe.
te, ut ex mox dicendis intelligi poterit. Habita quenti soae
eſt hæc Synodus poſt acceptam epiſtolam Syno- αα.
di Romanæ, de qua agam anno CCCLXIX,
quæ ſcripta fuit ad Epiſcopos Illyrici, quam
referunt Sozomenus lib. 6. cap. 23. & Theodo-
retus lib. 2. cap. 22. nam in fine hujus epiſtolæ,
Epiſcopi Synodi Romanæ IIlyricianos invitant,
ut fidem à ſe expoſitam amplecti velint: Ve-

Iraæ igitur reverentiæ judicium cum omnium Sa-=

cerdotum jndicio conſentiat: in qua fide vos ſta-
biles & firmos manere confidimus. Epiſcopi IIly-
rici, cùm hanc epiſtolam accepiſſent, Lega-
tos ſuos miſerunt ad Valentinianum Auguſtum,
poſtulantes ut in unum coeundi, & Fidem Ca-
tholicam exponendi liberam ipſis facultatem
concederet; quod nos docuit Theophanes in
Chronico, ubi ait: Epiſcopi facta ſuis petitioni-
bus a Valentiniano poteſtate, Synodum à Myrico
cocgerunt, quà Niceæ Fidem expoſitanz confirma-
vere. Baronius quidem ad hanc Synodum Ro-
manam refert aliam epiſtolam ad IIlyricianos
Epiſcopos ſcriptam, quæ legitur in Fragmentis
S. Hilarii. Verùm, ut oſtendam anno cccrIxIx,
ea Synodica ſcripta ab alia Synodo Romana,
quæ inter eas quæ ſedente Damaſo congrega-
tæ ſunt, prima dici debet. Porro Synodum II-
lyricianam circa annum CCCLXXII indictam
oſtendunt quæ dicam anno CCCLXIX.
Baronius exiſtimat, epiſtolam Imperatoriam
ad Aſianos ſcriptam, quam recitat Theodore-

XI.
IHWyricum
Valentinia⸗

tus lib. 4. cap. S. Valenti, non verò Valentinia- no ſubditum

no ejus fratri attribuendam, in quo ſine dubio fuir.
fallitur: data enim ea à Valentiniano, cui inte-
grum Ilyricum parebat, quique Fidem Catho- Baron-num.
licam, à qua Valens abhorrebat, tuebatur. IMy- . & ſeqq.
L rici

(

⸗9ꝑ1—

An.

XII.
Non Valent
ſel Valenti
nianus ſer
it ad Ep
ſenhes Aſi

56.

,—.— —— ———

— — —

—w —

1
0XEI
1 inſe.
enti
A

à

l.
n Mtun
e- alentini“*
abditun
fuit.
Batomafluct.
i. Elell

.

in Annales C. Baronn. x

§S . C. IV. rici adminiſtratio variè ab Antiquis Principibus
An. Ch. 36 /6 compoſita eſt, laxatis eorum arbitrio, vel re-
ſtrictis Provinciarum finibus; donec ex Con-
ſtantini M. decreto quatuor Præfecturæ inſtitu-
tæ ſunt, ſc. Galliarum, IIIyrici, Italiæ & Orien-
tis. Tunc Præfectura lyrici compacta eſt ex
Pannoniis, utroque Norico, Dalmatia, Daciis,
Maæſa, Dardama, Macedonia, Achaia, Theſ-
ſalia utraque Epiro & Creta, teſte Zoſimo, qui
ſolus hujus corporis membra diſtinxit. Sirmium
autem Pannoniæ ſecundæ civitas, erat IIlyrici
caput, ut ait diſertè Azemins civitatis illius
Epiſcopus in Synodo Aquileienſi anno
CCCLXXXI. Caput Illyrici nonniſi civitas
Sirmienſis. Unde matrem urbiun eam vocat Am-
mianus; ibique Principem Romanorum Regiam
ſeu Palatium fuiſſe docet lib. 21. & 26. & Zolſi-
mus lib. 4. Hic quoque erat Illyricianæ Præfe-
cturæ ſedes, ut colligere licet ex eodem Am-
miano lib. I5. quod etiam Juſtinianus annota-
vit Novellâ rI. Antiquis temboribis, Sirmii Præ-
Fectura conſtituta, ibique omne fuerat Iliyrici Fa-
Kigium, tam in civilibur, quaàm in Epiſeopalibus
caußs. Deinde ſectum eſt in duas partes IIlvri-
cum, ita ut Diœceſis Macedoniæ, quæ Mace-
donias primam & ſecundam, Theſſaliam „A-
chaiam, & utramque Epirum complectebatur
& Diœceſis Daciæ, adjunctæ ſint Orientis Im-
perio, ſub diſpoſitione Præfecti Prætorio Illy-
rici, cujus ſedes conſtituta eſt Theſſalonicæ:
Pannoniæ, utrumque Noricum, & ceteræ Pro-
vinciæ retentæ ſint in Occidentis Imperio, ſub
Præfectura Prætorio Italiæ & Vicario Sirmii.
Quæ omnia doctè à Marca in Dilſert. de Pri-
matu Lugdunenſi num. X XX & ſequenti ob-
ſervata.
XII. Diviſo inter filios Conſtantini Orbe Roma-
Non Valens, no, ſolidum Illyricum abſque ulla ſectione ceſ-
ſed Valenti- ſit Occidentis Imperio, quod Conſtantinus &
vegngs ſert- Conſtans obtinuere; relico penes Conftantium

Win r Oriente, ut notavit Zoſimus. Eandem formam

mos. ſecutus eſt Valentinianus ſenior, quemadmodum

teſtatur idem Auctor lib. 4. Eandem diviſionem
referunt Sozomenus lib. 4. cap. 6. Theodoretus
lib. 4. cap. 4. Ammianus quoque, teſtatur totum

Illyricum Valentiniano patuiſſe, ut patet ex iis

quæ lib. 30. de Epirotis narrat. Denique, Probo
Illyrici Præfecto, Occidentis Imperio ſubjectam
fuiſſe Diœceſim Macedonicam anno ccCCLXVIII,
teſtatur Lex 7. Cod. Theod. De Metallis. Poſt
Valentiniani ſenioris obitum, Italia; Africa &
Illyricum Valentiniano II paruere, teſte Zoſimo
lib. 4. Nec Illyricum in Occidentale & Orien-
te diviſum ante Theodoſium M. in conſortium
Imperii aſcitum, ur anno CCCLXXX
monſtrabo. Quare, cùm HMWyricum integrum
Valentiniano ſubeſſet, quando Concilium II-
lyricianum celebratum, non dubium, quin
literæ Imperatoriæ Synodicis adjectæ, ſcriptæ
fuerint à Valentiniano, eoque tempore, quo
Valens Orthodoxos perſequebatur. Hinc Valen-
tinianus in ea ad Aſianos epiſtola, quam refert
Theodoretus loco citato, Epiſcopis exprobrat,
quèd longâ ejus patientiâ abuſi fuerint, & con-
tumaces ac rebelles apparuerint. Licet verò trium
Imperatorum nomina in ea ad Aſianam Dicœ-
ceſim epiſtola legantur, ea tamen à Valentiniano
data. Hic enim de more illorum temporum Va-
lentis etiam non conſulti nomen appoſuit. De-
ceptus eſt autem Theodoretus lib. 4. cap. 7. quan-
do hinc intulit, nondum alentem Orthodoxos

perſecutum eſſe, quando ea epiſtola miſſa. Ni- S. C. IV.
hil enim in Valentis favorem magis inde con- An. Ch. 36 ⁄.
cludi poteſt, quàm ex reſtitutione Akchanaſii in
Sedem Alexandrinam in gratiam Conſtantii ab
eo prorſus averſi, ſed Conſtantis fratris volusta-
ti ſeſe accommodantis. Licèet enim tam Con-
ſtantius, quàm Valens ad ſectam Arianam om-=
nino propenſi fuerint, ſæpe tamen ea aut Præ=
ſtare, aut tolerare coacti ſunt, quæ magis cum
bono publico & propriis commodis congrue-
rent. Sed uterque oſtendit quantum differret
Imperator, qui proprio inſtinctu agit, ab illo
qui ad Collegæ nutum, arbittiumque ſe flecte-
ret. Quare ex perſecutione à Valente decreta ma=
lè quis inferret, eum non permiſiſſe, ut Falen-
zinianus Orthodovorum batrocinium ſuſciperet. Va⸗
lentem fratrem & Gratianum Rilium datæ ſenten-
tiæ ſotios adhibuit, in eo edicto promulgando;
ſc. Valentinianus, ut tradit Theophanes, cui Ce-
drenus ſubſcribit. Quare;, cùm Gratianus anno
tantùm Chriſti trecenteſimo ſexa geſimo ſeptimo
menſe Auguſto, Imperator nuncupatus fuerit,
neque Baronii, neque Valeſii ſententia ſtare po⸗
teſt. Prior enim eam Synodum anno præſenti
coactam dicit, alter in Notis ad Socratem lib.
4. Cap: 12. eam confert in annum trecenteſimum
ſexageſimum ſeptimum, quo, inquit, Liberius
in vivis eſſe deſiit, ineunte Septembri. At
cùm Liberins anno CCCLXVI hominem
exuerir, Synodus IIIyriciana neque anno
CCCLXVIIL neque ſub Liberii Pontiſicatu
celebrari potuit; eo enim ſedente Gratianus
Auguſtus non fuitt.
Valeſius in Notis ad Theodorerum lib. 4. cap. XIII
8. ſolidè refellit Baronium hanc epiſtolam non Beroze e
4 Valentiniano Imp. ſed à Valente ſeriptam eſ- as S⸗
ſe exiſtimantem. Nam cum in titulo qui epiſto-
læ præſixus eſt, tam apud Theodoretum, quam
apud Nicephorum, und cum Valentiniano S&
Valente, Gratianus quoque nuncupetur, procul-
dubio ante annum Chritti CCCLXVII hæc
epiſtola ſcribi, & Synodus Illyriciana congre-⸗
gari non potuere. Neque etiam verum eſt, quod
ait Baronius, Valentis nomen in titulo hujus

epiſtolæ præponi, ac præterea res Aſianæ Diœ-

ceſeos nihil ad Valentinianum attinuiſſe. Ete-
nim ex Ammiano diſcimus, Valentinianum ſo-
niorem, licèt Valenti fratri Orientis Imperium
tribuiſſet, cuncta tamen pro arbitrio ſuo eſſe
moderatum, & Valentem inſtar apparitoris ei mo-
rigerum ſemper fuiſſe. Sententia itaque Baronii
nullo pacto defendi poreſt.
Neque fundamenta ejus & aliorum urgent. XIV.
Primèò enim, ex eo quòd Epiſcopi Concilii II- Baronii opi⸗
lyriciani ad Epiſcopos Dicceſeos Aſianæ ſcri⸗ 7% wagi
bant, miſiſſe ſe unum ex omnibus Dominum Mfutatgr.
ſuum & Comminiſtrum Elpidium, accuratè ex-
ploraturum prædicationem eorum, utruns ita
ſe habeat, inquiunt, uti accepimus à Domino &&
Comminiſtro noſtro Euſtathio, inferunt IIIyri-
cianam Synodum eodem anno contigiſſe, quo
Macedonianorum Legatio, cùm Euſtathius unus
fuerit & Legatis à Macedonianis, ſeu Lampſace-
nis in Italiam ad Liberium Papam, indeque ad
Concilium Tyanenſe miſſis. Sed quo ex Aucto-
te Baronius, aliique didicere, Enſtathium, à
quo Aſianorum Fidem acceperunt IIlyriciani,
eundem eſſe ac Euſtathium, Sebaſtenum Epiſ-
copum, unum ex Legatis Concilii Lampfſa-
ceni? Certè Illyriciani eum tantùm Dominum
& Comminiſtrum vocant, non verò Schaſtiæ
Vu 4 Epiſcopum,

FI2

§ £ C. IV.

An. Ch. 36 5.

XV.
Rpiitola
Epiſeoporum
Italiæ non
reſpicit Sy-
nodum IIlly-
gicianam.

XVI.
Decretum

Epiſcopum. Sanè, inquit Petrus de Marca in
Diatriba de Synodica Epiſtola Synodi Illyricia-
næ, quin dictio νMατνανν ad Presbyteros
referti debeat, dubitare non ſinit hæc epiſtola,
in qua Elpidius, qui tantùm Presbyter erat, bis
nuncupatur πααιαινα. Ad cujus nominis di-
gnitatem Diaconi quoque trahuntut, quoniam,
ut loquitur Lex Theodoſiana, Eccleſia eſt in Epiſ-
copic, & Presbyteris, & Diaconis. Ibidem Marca
reprehendit errorem Interpretum, qui, quod ſe-
aratim dicitur in contextu ejuſdem Synodicæ de
conſtituendis Epiſcopis, & de Commin ſtris conſtitu-
tis in verſione miſcent, & Collegas, vel etiam
Comminiſtros, Epiſcopos interpretantur, ut
Chriſtophorſonus, & Sirmondus in editione
Operum Theodoreti. Langus quidem in ver-
ſione Nicephori difſtinguit Epiſcopos ab eorum
adminiſtris, ſed creandos, vel creatos ad iſtroſ-
que refert, quamvis in contextu inter ſe hæc
diſtinguantur. Valeſius in Notis ad Theo dore-
tum exiſtimat, Elpidium Epiſcopum fuiſſe, quòd
in ea Synodica Illyriciani eum fratrem ſuum &

Comminiſtrum appellent, & iis titulis, inquit,

Epiſcopum potiùs deſignari videri, quàm Pres-
byterum. Sed miror, Virum eruditiſſimum non
animadvertiſſe, Divum Baſilium in ſuis epi-
ſtolis Diaconos fratris nomine ſæpe appellare,
ideoque exinde malè inferri Elpidium Epiſco-
pum fuiſſe. Euſtathius itaque cujus mentio in
Synodica Illyriciana, aut Epiſcopus non fuit,
aut ſaltem alterius urbis quâm Sebaſtiæ, neque
inter Lampſacenam & IIlyricianam Synodum

aliquid commune.
Alterum Baronii, aliorumque fundamentum

deſumitur ex epiſtolꝰa Epiſcoporum Italiæ ab
Hilario lib. 1. Fragm. & à Baronio hoc anno nu-
meroxX VI recitata cujus hoc initium: Dile-
Stiſſimis fratribus per Myricum Fidem paternam
retinentibus, Epiſcopi Italiæ, in Domino æternam
ſalutem. Sed ea alterius Synodi Romanæ epi-
ſtola Concilium Illyricianum, de quo hic agi-
tur, non reſpicit. In hoc enim conſubſtantialis
Trinitatis Fides comprobata, ut jam oſtendi-
mus: epiſtola verò Epiſcoporum Italiæ adverſus
Concilium Ariminenſe, Valentem ac Urſacium
ſcripta. Utraque epiſtola inter ſe conferatur,
certôque conſtabit, eas diverſis annis datas, &
ob diverſos fines exaratas fuiſſe. Illud itaque
Concilium Romæ alio anno celebratum, inde-
que ad IIlyricos ſcriptum, Damaſo Eccleſiam
Romanam gubernante, ut anno trecenteſimo
ſexageſimo nono oſtendo: Illyricianum verè ad
Trinitatem conſubſtantialem tuendam eogem
Damalo Pontifice habitum. Denique epiſtola
Epiſcoporum Italorum ad Illyricianos ante an-
num trecenteſimum ſexageſimum ſeptimum,
quo Sanctus Hilarius obiit, data, cùm ab eodem
Hilario in Fragmentis deſcribatur. Concilium
verò Illyricianum poſt diem viceſimum quar-
tum Auguſti anni trecenteſimi ſexageſimi ſepti-
mi celebratum; cùm Gratianus in titulo epiſto-
læ Synodicæ Illyricianorum und cum Valenti-
niano & Valente Auguſtus appelletur. Quomo-
do enim Epiſcopi Italiæ Illyricis congratulari
potuere, quòd Ariminenſis Concilii fraudem
agnoviſſent, cùm tempore, quo epiſtolam
ſuam ſcripſere, IIlyriciani nondum conve-
niſſent, & Trinitatem conſubſtantialem eſſe
non lum profeſſi eſſent? Hæc profectò ſe ipſis
tuunt.
Petrus de Marca in Diatriba de Syzodica epi-

Critica Hiſtorico-Chronologica
dlog

ſtola Synodi 1 Uyriciana „quai præ ſenti anno ma-
lè conſignat, locum ejuidem epiſtolæ variè ac-
ceptum ab Interpretibus, qui ſententiam IIly-
ricianorum aſſecuti non ſunt, ob vetus men-
dum quod in ejus lectione latet, feliciter emen-
davit, ſicque legendum docuit: Hac de re ad
vos ſoribentes, quæ monenda habemus, hiſoe quo-
que literis noſtris expreſſimus de conſtituendis
Epiſeopis, & de Comminiſtris quoque jam conſti-
tutis, nempe ut ex iis, qui ſunt funtcti magiſtra-
tu, ſi ſani ſiunt, conſtituantur Epiſcopi; ſin minus,
ex ipſo Presbyterio. Similiter & Presbyteri &
Diaconi & ſacro Clericorum Collegio, ut ſint om-
ni in parte inculpati; minimè verò de Curia, vel
ea oſſicio militari. Exiſtimarunt Patres, non

S £ C. IV.
An. Ch. 36 5.
Synodi Illy-
ricianæ.

ſcrupulosè ſervandam veterem regulam, quæ

ex ſolo Presbyterio Epiſcopos deligendos præſ-
cribebat; quin imè ſi fidei ſanæ & integræ in-
venirentur aliqui viri, qui magiſtratu civili fun-
cti eſſent, hos potius Epifcopos deligendos;
deinde ſi tales non reperirentur, petendos juxta
ordinem antiquum ex corpore Presbyterii. Pres-
byteros verò & Diaconos ex ſolo Clericorum
corpore cooptandos docet, ne ſcilicet exemplo
ejus, quod de Magiſtratibus in Epiſcopatum aſ-
ciſcendis, ſingulari jure decernebat, putaret ali-
quis, Presbyteros quoque & Diaconos è& Lai-
cis probatis adlegendos. Legatur Petrus de Mar-
ca loco citato. Valeſius in Notis ad Theodore-
tum lib. 4. cap. 9. præfatum locum ita vertit:
Scripſimus item de Epiſéopis, qui conſtituuntur,
aut qui conſtituendi ſunt Comminiſtri; ſiquidem
Eint idonei, ex Epiſcopis jam Vità funttis orti: ſin
minls, ex Preibyterorum ordine eligantur. Sir-
mondus in editione Operum Theodoren illum
locum aliter legit; ſed Petri de Marca verſio
præferenda, quæ quanta ſit Magiſtratibus civi-
libus cum Epiſcopatu in tuenda Fide com-
munio, manifeſtum facit, & ſolùm vocem
Epiſcoporum repetitam, ſecundo in loco ex-
pungit. .
Procopii defectio hoc anno certiſſimè conti-
gir, ut ea quæ anno ſuperiori in medium attuli,
oſtendunt.
Ad num. XLIVG& ſeq. Valentinianus ſenior
Leg. 4. Cod. Theod. De Cenſu, dat. X EKalend.
Decemb. Valentiniano & Valente AA. Coſſ. tria
perſonarum geneta à cenſu, ſeu à plebeia capi-
tatione exemit: primum, in virginitate perpe-
tua degentes: ſecundum, viduas: tertium, pu-
pillos, virilis ſcilicet ſexus uſque ad annos Xx,
fœminei quouſque virum ſortitæ ſint. Cùm ve-
rò hoc ævo nullum jam ampliùs capitis, ſeu
pro capite libero tributum uſurparetur, omnino
hæc Lex accipienda de capitatione & jugatione
pro capitibus & jugis ſeu poſſeſſionibus. Cùm
autem ea Lex inſcripta ſit ad Viventium Pf. E.
Galliarum, liquet, non tantùm Legem hanc
pro Gallis emiſſam; ſed veroſimiliter anno
CCCLXVIII, quo Valentinianus & Valens ite-
rum Conſules fuere, ita ut numeralis nota ne-
glecta ſit; cùm Viventius adhuc anno cccrxvir
Præfectus Urbi fuerit, ut docet Ammianus lib.
27. & liquet ex ſubſcriptione quarumdam Le-
gum Cod. Theod. Unde demum Præfectus Gal-
Iiarum factus eſt: quam Præfecturam admini-
ſtravit anno Cc cCLxVIII & tribus conſequen-

tibus, ut oſtendit Gothofredus in hujus Legis

Commentario, ex quo hæc excerpta.
Data & à Valente Lex 8. Cod. Theod. De Ma-
leficis & Mathematicis, quàâ Mathematicæ artis,
vaticinandi

XVII.
Procopii de-
fectio.

XVIII.
Immunitas
tribus perſo⸗
narim gene=
ribus à Pa-
lentiniano
conceſſas

XIX.
Lex Valents
ad verſits

XX.
ilenti⸗
Ler Aaver
66 Cleruu
Cyrialat.

IIIY.
0 ywp. 286
n

1.
Cinſuler

II.
Hyucopiut
irannus ne.
teur.

„In
Mitium belii

XVII
apii d⸗
io.

VIII.
manitas
bus herſß⸗
umn gene⸗
s 4 ar
tinian

2. ſe

XIX.

r Valinij
werſi⸗

in Annales C. Baroni.

§⁸ £ C. IV. vVaticiſiandi 5 futura prænoſcendi exercitium
An. Ch. 36⁰ omnibus omnino publicè, aut privatim per
366. Orientem, omni tempore & loco interdicitur.
Mathenati- . .
xos, Sed ea Lex ad præſentem annum referri non po-
HSZ teſt, cùm inſcribatur Modeſto Praæfeéto Pratorio,
qui ante annum c ccIXX eam dignitatem non
geſſit, ut infrà dicerur. Cùm itaque dicatur,
Dat. II. Id. Decemb. Conſtantinop. Valentiniano &
Valente AA. Coſſ. ea revocanda ad annum
ccCCLXX, quo Valentinianus & Valens tertium
Conſulatum iniere, & Valens menſe Decem-
bri Conſtantinopoli fuit.
XX. Neque denique hoc anno Lex Cod. Theod.
Zalentis . De Epiſoopis, emiſſa eſt; cùm etiam Mode-
* de. ſto Præfecto Prætorio inſcripta ſit, dicaturque,
ues. ** Dat. TVI Kal. Novemb. Hierap. Valentiniano
& Valente A A. Coſſ. Hierapoli ſcilicet Phrygiæ,
non verò Hierapoli Syriæ, ut perperam Goctho-
fredus exiſtimavit. In illa autem urbe anno
CCCLXX Valentem fuiſſe, eo anno oſtendemus.
Ea Lege Valens Curiales Clericos ad Curiam
revocari jubet, niſi decennium in Clericatu
fuerint, pariter ut Monachos Curiales ad Cu-
riam revocari voluit Conſtitutione emiſſa ad
eundem Modeſtum Præfectum Prætorio, puta
Lege 63. Cod. Theod. De Decurionibus. Quare
veroſimile eſt, utramque Legem eodem anno,
ſcilicet cc cCLxXxX, datam eſſe. De hac ultima
vide quæ anno cC cCcLXXV dicemus, quo de ea
Baronius agit; & de Lege 19. De Epiſcopis, lege
Commentarium Gothofredi.

—

Annò Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMA N £ 5859.

Dlynp. 286. n. A. . 6. P. 16. April. Indict. 9.

H JESu CHRISTI 366.

DAMASI PAP I.

VALENTINIANI ET VALIEN TIS IMPP. 3.

puer, & Dagalaiphus: uterque Oceiden-
talis. Gratianus enim filius eſt Valentiniani,
qui, quèd à patre Nobiliſſimus puer renuntia-
tus, hoc anno Faſtis nomen dedit, ut in more
poſitum fuiſſe jam diximus. Bagalaiphus hoc
anno ſub Valentiniano Magiſter militum fuit,
idque per Gallias, ut teſtatur Ammianus lib. 26.
& 27. J
II. Ad num. II & ſeq. Procopius Tyrannus his
Procopius Conſulibus victus in Phrygia Salutari ad Na-
Jraaneine. coliam; interfectuſque, Ammiano lib. 26. cap.
gatur.
9. Zoſimo lib. 4/ pag. 739. Socrate lib. 4. cap. 5.
& Hieronymo in Chronico teſtibus. Idacius
in Faſtis eum oppreſſum ſcribit ſexto Kalendas
Junias, Auctor verèò Chronici Alexandrini
XII Kal, Julias. Philoſtorgius lib. 9. cap. 5. ait,
eum capite truncatum eſſe, cùm ſex menſium
ſyatio tyrannidem exercuiſſet. Sed ex dictis anno
ccCCLXIV, eam per plures menſes Procopius
exercuit. ⸗
III. Gothicum bellum, inter præcipua cenſendum,
Lnitium belli ut ait Eunapius in Excerptis »non hoc anno;
Sothiei. ſed ſequenti, à Valente pubeſcente Vere ſuſcep-
tum, caſtris prope Daphnct munimentum me-
tatis: mox & Iſtro tranſito. Ita Ammianus lib.
27. Cap. ˖. qui cùm hæc referat poſt Procopii in-
teritum, qui hoc anno poſt vernum tempus, ut
numero præcedenti dixi, contigit, non du-

1. D num. I. Coſſ. Gratianus Nobiliſſimus

513
bium, quin ad annum ſequentem pertineant; &
initium belli Gothici anno uno Baronius antit
ciparit. Hinc anno trecenteſimo ſexageſimo
ſeptimo, menſe Maio data à Valente Marrio-
nopoli Lex I. Cod. Theod. Si Curialis relicla ci-
Vitate, & Lex 1. De equorum collat. Docet enim
Zoſimus lib. 4. pag. 74 Valentem Marcionopo-
li fuiſſe, cùm bellum illud ſuſcepit: Iito Ezre
Marcionopoli ſolvene Imperator Barbaros ado-
ritur. Duravit bellum Gothicum annos tres,
eibus Aitmiane laudato, & Themiſtio in
Ad num 1v. Valens non hoc anno ſed ſe⸗
quenti Baptizatus „ & Orthodoxorum perſecu-
tio ab eo cœpta. Theodoretus enim lib. 4. cap.
12. ait, cùm Gothi, trajecto Danubio, Thraciam
popularentur, Valentem bellum iis inferre de-
creviſſe, ſed Baptiſmatis armaturâ munitum ad
certamen procedere voluiſſe. Tradit Ammianus
citatus, bellum Gothicum à Thraciarum morti-
bus inchoatum. Hinc liquet, Valentem circa ver-
num tempus anni ſequentis baptizatum eſſe, ea-
demque tempeſtate perſecutionem in Orthodo-
xos motam. Quod confirmabitur ex iis, quæ in-
frà dicam de Sancti Athanaſii fuga, quæ anno
cCCLXVII contigit.

Ad num. VI & ſeqq. Hermantius in Vi
¹1 . ita
§8. Baſilii & Gregorii Nazianzeni lib. 3. Cap. 9.

§8 † C. I Vs
A. Ch. 366;

Valens bab1
Latsr.

Paſilius Cà

Baronium ſequitur, & cum eo Baſfilii e Ponto t am ves

in urbem Cæſareenſem reditum, hujus cum
Euſebio Cæſareæ Epiſcopo reconciliationem, &
Valentis Imperatoris Cæſareum acceſſum præ-

ſenti anno conſignat. At hæc anno tantùm tre-

centeſimo ſeptu⸗ öntigi S02o-
enlelimd⸗ biuagehmo contigiſſe „ & S020-
1 I. 6. cap. I5. ea in re non erraſle, eo an-
no demonſtrabimus, ac Epiſcopatůs Baſilii ini-
rium hactenus ignoratum anno ſuo reddemus:
quà epochàâ recté conſtitutâ, plüres errores à
magnis Viris commiſſi emendari poterunt.
Quando porro Rufinus lib. II. cap. 9. ſcribit,
Nazianzenum ſecum ad Monaſterium manu in-
jecta Baſilium perduxiſſe, ibique per annos (ut

aiunt) tredecim ſolis Divinæ Scripturæ volumi-

nibus peram dediſſe, intelligendus eſt de prio-⸗
ri utriuſque in Pontum ſeceſſione „quæ ideo
ontigit anno circiter trecenteſimo quinquage-
ſimo ſeptimo. Ab eo enim anno ad trecenteſi=
mum ſeptuageſimum anni tredecim interji-
ciuntur. S J
Ad num. XXXI. Valentinianus junior non

nit.

VI.

Valentiniani Aug. ſed Valentis Aug. filius fuit, Naſeitur la:
ut docet Idacius in Faſtis, qui ſub hujus anni Lartarenn

Conſulibus ſcribit: His Conſſ. natus eſt Valen-
zinianus junior, filius Auguſti Valentis, die
XVKal. Februarias. Ita enim in MS. quod
ſervatur in Bibliotheca Collegii Pariſienſis Pa-
trum Societatis Jeſu, legitur, licèt Sirmondus 4
Socrate deceptus, in editione illius Operis re-
poſuerit, filius Aug. Valentiniani, ut Valeſius in
Notis ad lib. 4. Socratis cap. 10. obſervavit
& ipſimet vidimus in eo MS. nobis à V. C.
Harduino ejuſdem Bibliothecæ Præfecto exhi-
bito. Hic Valentinianus junior ipſe eſt, ut in-
ter omnes conſtat, qui poſt biennium cum Vi-
ctore Conſul fuit, cuique Themiſtius Oratio-
nem Conſularem dixit, in qua paſſim Valentem
hujus Valentiniani patrem, & Gratianum pa-
truelem appellat. Præterea idem Themiſtius
Pag.254. editionis Petavianæ Procopii interitum,
qui hoc anno contigit, or-u Valentiniani à Deo
ſignificatum eſſe afhrmat. At ſi Valentinianus
junior

Valentis Ss
lius⸗

54 Critica Hiſtorèo-Chronologica

SE. C. IV. junior Valentiniani ſenioris filius fuiſſer, ejus

367.

VII.

An. Ch. 366. ortus nihil ſignificaſſer Valenti. Valentinianus

junior alio nomine Galates dictus à Socrate lib.
4. Cap. 26. & Sozomeno lib. 6. cap. 16. ubi di-
ſerte aſſerit , Valenti unicum filium fuiſſe ex
Dominica uxore, nomine Galatem. Porro So-
cratis ac Sozomeni, qui Valentinianum hoc an-
no natum, filium Valentiniani ſenioris faciunt,
error ex eo manaſſe videtur, quòd duos Valen-
tinianos juniores, alterum Valentis, alterum Va-
lentiniani ſenioris filium inter ſe confuderunt,

& ex duobus unum fecerunt. Putarunt enim,

Valentinianum Nobiliſſimum puerum hoc an-
no natum eundem eſſe cum Valentiniano ju-
niori, qui poſt mortem patris ſui Valentiniani
ſenioris Imperium tenuit cum Gratiano, quod
anno cοLXXV falſum eſſe oſtendemus. Hæc
omnia Valeſio laudato accuratè obſervata. Cor-
rigendum itaque quod ſcribit Baronius, Va-
lentinianum juniorem ſenioris ex Juſtina filium
extitiſſe.
Liberius Papa hoc anno & vivis exceſſit,

otitus Libe quem excepit Damaſus, ut anno ſequenti vi-

rii PP.

debimus.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMAN &£ 5860.

11200

Gymp. 268. O n. G. ) 7. P. 10. April. Indict. 10.

an 3.
ſecundum JESu CHRISTI 367.
Symp. s6. DAMASI PAPÆ£ 2.
VALENTINIANI ET VALENTIS IMLPP. 4.
GRATIANI IMP. I-
I. D num. I Coſſ. Lupicinus & Jovinus: prior
Conſules. Orientalis; Magiſter enim Equitum in
Oriente fuit, ut teſtatur Ammianus lib. 16. cap.
poſterior Occidentalis, cujus ſæpe meminit
Marcellinus lib. 25. 26. & 28.
II. A num. II. ad VII. Liberii Papæ obitus

Liberii PP. anno antecedenti contigit, quo eum Hiero-

obitus.

nymus in Chronico juxta Pontaci editionem
conſignavit. Præterea Marcellinus & Fauſtinus
Presbyteri Luciferiani, qui hoc tempore vixe-
re, in Præfatione libelli precum ad Imperatores
Valentinianum, Theodoſium, & Arcadium,
tradunt Liberium humanis rebus exemptum
VIII Ealendas Olctobris Gratiano & Dagalaipho
Coſ.id eſt, anno præcedenti. Eadem die, nempe
vigeſima quarta Septembris memoratur in Mar-
tyrologio Bedæ: in quibuſdam verò Martyrolo-
giis, ut in Hieronymiano, nomen ejus ad 1 X
Kalend. Octobris inſcriptum. Qua ex diverſita-
te intelligimus, Liberium die xxIII Septembris
demortuum, ſequentique ſepulturæ mandatum.
Ammianus lib. 27. cap. 3. dicit quidem, ſub Vi-
ventii Præfectura, quæ in hunc annum incidit,
ortum eſſe Damaſum inter & Urſicinum diſſi-
dium pro Urbis Romæ Epiſcopatu. Sed Prætex-
tatus jam menſe Auguſto currentis anni eidem
ſucceſſerat, ut liquet ex Lege Codicis Theodo-
ſia ni De iugratis liberis. dat. X Kalend. Septemb.
Prætextato inſcripta, ideoque Viventius jam
anno præcedenti ante menſem Septembrem,
quo Liberius obiit, dignitatem illam inierat.
Quare diſſidium illud quod Ammianus narrat,
anno ſuperiori contigit; cùm non ſit ratio, cur
in morte Liberii Marcellino & Fauſtino fides
non adhibeatur.

betur: IX Kal. Oltob. Romæ depoſitio ſantti Li-

Anaſtaſius juxta accuratiorem editionem ab S £ C. IV.
Holſtenio curatam, de Conſtantio Imp. ait: An. Ch. 367⸗ zuc.
Miſſa aultoritate per Catulinum agentem in re- III.
bus, ſimul Urſatius & Valens venerunt ad Libe- Derezen 6
rium, qui conſenſit præceptis Conſtantii, ut una harericis
participatzo conveniret communionis cum hareticis uſurpata. Anno U
tantum, ut non rebaptizarent, ubi duo codices 12.
MSsS. Florentini habent, rebaptizaret. Ad quæ nb!
verba Holſtenius notat Arianos tempore Liberii 4
Papæ rebaptizaſſe eos, qui ex Catholicis ad ſe- .
Gtam ſuam veniebant, & Anaſtaſium illum lo-
cum deſcripſiſſe ex auctiori Chronico veterum
*„Pontificum. Addit Holſtenius: quandonam
* autem cœperint rebaptizare Ariani, nondum —
*innotuit, veriſimile tamen eſt eos rebaptizan- 1
*di morem à Donatiſtis accepiſſe, & Donati- Cunßili
cſtas, ne amplius in Africæ angulo latitare di-
* cerentur, ante Liberii tempora unionem cum OQirguen
* Arianis iniiſſe. nals lal
Duratio Sedis Liberii tam in Anaſtaſio, quim IV. u 41.
in Catalogis corruptè deſcripta. Sed cùm eam Demaſas
inierit anno C CCLII die XXI menſis Ju- l T44
nii, ſedit annos quatuordecim, menſes tres & enne
dies tres emortuali incluſo, qui dies tres in
Anaſtaſio, & in quibuſdam Catalogis noſtris,
aliiſque leguntur. Addit Anaſtaſius, Liberium
ſepultum fuiſſe VIII Kalendas Maii, & ceſ-
ſaſſe Epiſcopatum diebus ſeptem. Sed dies ille
ad aliquam ejus Translationem referendus; in
antiquo enim Martyrologio Sancti Cyriaci ha-

I.
privilegia
icoruM
berii Epiſcopi. Ex quibus ſequitur Damaſum cni
natione Hiſpanum, ut habet Anaſtaſius, ordi-
natum fuiſſe Pontificem Rom. die prima Octo-
bris ſuperioris anni, in quam Dominica ca-
debat, ut in morte ejus conſtabit.
Ad num. XX. Gratianus die IXKal. Septemb. V.
Auguſtus à Valentiniano patre renunciatus eſt, Grarianas
Idacio in Faſtis, Auctore Chronici Alexandrini, Auguſiss
& Socrate lib. 4. cap. II. teſtibus; quod Ambia- cregene
nis factum teſtatur Hieronymus in Chronico, &
Idacius in Faſtis. Natus erat anno trecenteſimo
quinquageſimo nono, ut produnt Auctor Chro-
nici Alex. & Idacius in Faſtis, qui tamen in die
Nartali differunt: prior enim A Kal. JQunias; po-
ſterior III Kal Ang. natum Gratianum ſcribit. L
Ad num. XXXII & ſeqq. Auctor Chroni- vI.
ci Alexandrini ſub hujus anni Conſulibus ſcri- Pluvia Sa-
bit: His Coſſ. Deus Conſtantinopoli. randinem ſa- Xa & fames
xeam depluit menſe Deſio, hoc eſt, unio. Idacius ?*να
in Faſtis dicit, id contigiſſe ſub hujus anni Con-
ſulibus die IV Nonas Julias: Socrates lib. 4.
cap. II. VI Nonas Qulii. Porrèò Oratio Grego-
rii Nazianzeni De plaga grandinis, quam Baro-
nius hanc in rem citat à Gregorio Nazianzeno
jam Epiſcopo compoſita, ut Nicetas obſervat,
ideoque alia occaſione dicta. Præterea fames
quæ Cappadocas exagitavit, de qua Gregorius
à Baronio citatus loquitur, contigit anno
CCCLXX, ut eo anno videbimus; eo enim
Baſilius adhuc Presbyter erat. Sed Baronius, qui
Baſilium Epiſcopum anno CccLXIX renun-
ciatum credidit, bis famem in Cappadocia graſ-
ſatam ſcribere coactus eſt, quòèòd conſtaret, Ba-
ſilio adhuc Presbytero famem Cappadociam af-⸗
flixiſſe, & exiſtimaret, eum anno CccCLXIXjam
Epiſcopum fuiſſe. Inde enim intulit, famem,
quæ anno cC cCcLXX ſæviit, aliam eſſe ab ea quæ Iy.
contigerat Baſilio adhuc Presbytero. Herman- Aeilm (h.
tius in Vita SS. Baſilii & Gregorii Naziankeni ian.
ib. z.

111.
Aecurata
ſerues Eyißẽ
porum Car.
thapinen.
ſum
Donatiſta⸗
rum,

V

..
att iri.

V.
atiangs
gulus
atur.

VI.
levia Na⸗
a fames
agna⸗

in Annales C. Baromi. F5I

8 C. 1 V. lib. z. cap. 15. Baronium ſequitur, & ex una fame
An. Ch. 368. quas etiam facit.

Anno Urbis ANNOPERIODI GRCO -ROMAN 5861.

Olynp 286. O 1z. F E. S. P. 20. Mart. Indict. II.
An 4. Jrsu CHRISTI 368.
DAMASI PAPX 3.
VALENTINIANI & VALENTIS IMPP. 5.
GRATIANI IMP. 2.
I. D num. I Coſſ. Valentinianus Aag. II, &
Conſules. Valens Aug. II. Ille in Occidente, hic in

Oriente; ille juxta tertiam regulam, hic juxta
Quinquen- ſecundam. Titulus enim Græcus Orationis 8.
i ler- Themiſtii in Valentis Quinquennalibus dictæ,
2. quem è tenebris eruit Harduinus in nova edi-
tione Operum Themiſtii, ea Quinquennalia
Marcionopoli habita docet. Hoc verò anno Va-
lentem Marcionopoli fuiſſe teſtatur variæ Leges
Codicis Theodoſiani, & Ammianus lib. 27.
Anno ccCLIXX tertium Conſulatum Imperato-
res geflere; ſed cùm eo anno Valens Marcio-
nopoli non fuerit, Valentiniauum ſua in eum
Quinquennalia diſtuliſſe exiſtimandum.
11. Data hoc anno à Valentiniano ſeniori Lex 18.
privilegia Codicis Theodoſiani De Epiſcopis, à Baronio
Clericorum in Annalibus omiſſa, qua privilegia Clerico-
confrmata, rum Catholicorum per Africam Proconſularem
nominatim reſtituit Valentinianus, quæ videli-
cet his Conſtantius Imperator ultimo vitæ ſuæ
tempore conceſſerat; à Juliano verò Apoſtata,
& ſub eo, Clericis adempta fuerant: ſub quo
videlicet Paganorum animi adverſus ſanctiſſi-
mam Legem quibuſdam depravationibus fue-
rant irritati. Legendus Gothofredus in hujus Le-
gis Commentario. B
111. Ad num. XII & ſeqq. Longe ante hunc an-
Aeccurata num mortem Donati Epiſcopi Carthaginenſis
ſeries Epiſco- Donatiſtarum contigiſſe oportet. Nam in Ser-
porum Car- mone ſecundo Sancti Auguſtini De pacte & cha-

Win ritate recitato ante Collationem Donatiſtarum
7 1
Ponatiiza- anno CCCCXI habitam, quem poſt obitum

rum. Baronii Sirmondus edidit, & Baluzius in nova
ſua Collectione Conciliorum pag. 1126. contulit
cum veteri MS. Bibliothecæ Colbertinæ, le-
gitur: Et tamen adhuc poſt Apoſtoliras voces, poſt
Eccleſiæ declarationem, & toto mundo dilationem
dicitur mihi: Non dimitto Donatum, non dimit-
to neſcio quem Caium, LEucium & Parmenia-
num. Quo ex Auguſtino loco diſcimus, qua-
tuor priores Epiſcopos Carthaginenſes Donati-
ſtarum poſt Majorinum ſchiſmatis auctorem
fuiſſe Donatum, Caium, Lucium & Parmenia-
num, (huncque non Donato, ur Baronius, ſed
Lucio ſucceſſiſſe. Parmenianum excepit Pri-
mianus anno circiter CCCXCII, cum in-
ſequenti Maximianiſtæ eam ordinationem dam-
nantes Maximianum Diaconum Epiſcopum ſibi
conſtituerint. Illud enim ſchiſma non diu poſt
Parmeniani mortem conflatum fuiſſe ex Conci-
liis Carthaginenſi & Carbaſuſſitano, de quibus
infra, ſatis intelligitur.

IV. Eſt hic annus ſecundus belli Gothici à Valen-
Bellum Go. te ſuſcepti: quid eo peraéctum docet Ammianus
thieum. lib. 27. cap. 5. ubi ait, Valentem Marcionopoli
in hiberna diſceſſiſſe.
V. Data hoc anno à Falentiniano ſeniore Lex

Status Virgi 3. Cod. Theod. De Medicis & Profeſſoribus ad

Prætextatum P. V. ex qua liquet, Virgines S4 C. IV.
Veſtales hoc tempore Medicos peculiares ha- An. Ch.;6⁸.
buiſſe, & inter labentis Romæ ſuperſtitionis ru- e* eſta-
dera ſummam adhuc eiſdem Veſtalibus religio- e,“ .*
nem ſtetiſſe; quod non tantùm ex hac Lege à borr.
Baronio non memorata deducitur; verùm etiam
ex aliis monumentis. I. Vetus Orbis deſctiptio
ſub Conſtantio & Conſtante Impp. viginti ferme
annis ante hanc Legem conſcripta, inter ea qui-
bus Romam celebrat: Sunt autem, inquit, in
ipſa Roma & Virgines ſeptem ingenuæ & clariſſi-
ma, a Sacra Deorum pro ſalute civitatis ſecun-
dum Antiquorum morem perficiunt, & vocantur
Virgines Veſtæ. I I. Symmachus in Relatione ſua
ait, Conſtantium ſacrarum lV'irginnm privilegiis
nihil detraxiſſe, decreviſſeque nobilibus ſacerdo-
tia, Komanis oærimeniis non negaviſſe impenſas.
III. Valentinianus ſenior hujus Legis audor
Virginibus Veſtalibus ſua jura reliquit; quod
Symmachus teſtatur in laudata Relatione. I V.
Gratianus Veſtalibus virginibus ſubdia vetera,
prærogativam, agros detraxit, prædiaque hæ-
reditate quæſita, & annonam ſeu victum, quæ
de publico & populi annonis præbebantur. Quæ
omnia Senatus à Gratiano petiverat; veràùm ex-
cluſa ejus petitio, & Legatis audientia denega-
ta: quæ omnia tradit Symmachus in dicta Re-
latione V. Sub Valentiniano jun. Senatus ite-
rum per Symmachum P. U. anno cc CLXXXIV
repetiit, cujus eſt quoque in finem famoſa illa
Relatio ad Valentinianum jun. Verùm, (quod
Ambroſius teſtatur epiſt. ad Inp. Engenium) ei
nec quicquam detulit. VI. Neque Theodoſius
anno cccCIXXXVIII vel cCcCLXXXIX, quo
& ipſum teſtatur citata epiſt. ad Eugenium. VII.
Neque rurſus idem Valentinianus junior, cùm
iterum Legatio miſſa ad eum fuiſſet intra Gat-
liam anno cC cCcxCII, ut habetur in eadem epiſt.
& memorat Paulinus in Vita Ambroſii. VIII.
Tandem, cùm ab Fugenio in primordiis Impe-
rii eodem anno cCccxXCII hoc iplum Legati
oſtulaſſent, ut annonas Templi (perinde ac
Veſtalibus reſtitueret, non fecit; cùm iterum alii
poſtulaſſent, reniſus eſt: tandem ea donavit
quibuſdam præcellentibus in republica Gentilis
obſervantiæ viris id petentibus; in quod inveni-
tur Ambroſius in dicta epiſt. de quo & Paulinus
in Vita S. Ambroſu. Quæ de Virginibus Veſta-
libus hac tempeſtate Romæ ad Hiſtoriæ Ec-
cleſiaſticæ illuſtrationem collegit Gothofredus

in Commentario laudatæ Legis.

ANNO PERIODI GRÆCO-ROMAN&Z 5862. Anno Urbie

.: . II22.
O 14. D. ) 9. P. 12. April. Indict. 12. Olymp. 287.
H 69. an. 1.
JESu CHRISTI 369 Riancnen
DAMASIPAPE 4. Baronium
1120.

VALETINIANI „ ET VALEN TIS.
IMPP. 6. GRATIANI IMP. 3.

D num. I. Coſſ. Valentinianus Nobiliſſ- 1.
umus puer, & Vikctor, non verèô Julins Fe- Conſules.
lix Valentinianus vir privatus, ut perperam Onu-
phrius. Eſt enim Valentinianus Valentis filius
ſecundùm primam regulam Conſulatuum Cæ-
ſareorum Conſul, & quidem Orientalis, quem-
admodum & Viéctor, qui ſub Valente Magiſter
militum fuit, ut liquet ex Lege 12. Codicis
Theod. De erogat. ann. Ad hunc Victorem ex-
Nat

516
E C. 1 V. tat S. Baſilii epiſtola 347. ut & Gregorii Nazian-
An. Ch. 369. zeni epiſt. 133. & 134. ubi diſertè dignitatem,
ſeu officium ejus militare deſignat, quem Chri-
ſtianum & Orthodoxum fuiſſe teſtatut Baſilius
citatus & Gregorius dictà epiſtolà 133. quà eum
hortatur ad promovendam Eccleſiæ pacem, ut
obſervat Gothofredus in Proſopographia Co-
dicis Theodoſiani. Quare is Victor non eſt Au-
yelius Victor celebris Hiſtoricus, ut cum Onu-
hrio Baronius putavit. Idacius in Faſtis Valen-
tinianum Wobiliſſimum appellat.
II. A num. VI ad X XII. alentinianus Auguſtus,
Hilarius exeunte anno trecenteſimo ſexageſimo quinto,
contra Au- relictâ Italiâ, in Galliam venit, neque in Italiamn
** m rediit, niſi diu poſt currentem annum, ut ex
Ser. nmologia Codicis Theodoſfiani à Gothofre-
Chronologia Codici J
do confecta manifeſtè deducitur. Quare quæ S.
Hilarius apud Valentinianum Imp.adverſus Au-
xentium Arianum Mediolani egit, ad annum
Chriſti trecenteſumum ſexageſmum quintum,
quo Mediolani Valentinianus fuit, revocanda.
Decepit Baronium libellus Auxentii, quem re-
citat, ubi is ait, Hilarium alioſque ei adhæren-
tes abjicere decreta ante annos Aecem à ſexcentis
Epiſcopis edita. Quæ Auxentii verba de Con-
cilio Ariminenſi anno ccCLIX celebrato intel-
ligenda Baronius putavit. Sed, ut rectè Her-
mantius in lib. II. Vitæ S. Athanaſii cap. 8. ob-
ſervavit, videtur Auxentius reſpexiſſe ad ea,
quæ Mediolani anno trecenteſimo quinquageſi-
mo quinto acta in Synodo ibidem congregata,
aut ad ordinationem ſuam eodem anno peractam.
Neque enim Libellus ille hoc anno offerri po-
tuit, cùm dicatur porrectus Falentiniano & VWa-
lenti Aaguſtis „ & nulla Gratiani Auguſti jam à
biennio ea dignitate præditi, in co mentio ſit;
qui tamen, ſecundùm morem tunc receptum,
non minus quàâm Valentinianus & Valens nomi-
nari debuit. Præterea S. Hilarius ‚qui Mediola-
ni erat, quando Auxentius Libellum illum ob-
tulit, ante hunc annum mortuus eſt. Quare non
dubito quin decem illi anni à Concilio Medio-
lanenſi fint deſumendi. Bollandus die XIII
Januarii in Vita S. Hilarii arbitratur „errorem
irrepſiſſe in numeros præfati Libelli; & càùm
Hilarius ad cœlum migrarit anno trecenteſimo
ſexageſimo ſeptimo, loco, ante annos decem,
legendum, ante annos ſeptem. Sed fruſtra recur-
ritur ad numerorum errorem „ubi certiora argu-
menta ſuppetunt. Denique cum ipſemet Hila-
rius tradat, poſt oblatum illum Fidei Libellum,
juſſum ſe Mediolano egredi, & Euſebius Ver-
cellenſis Epiſcopus eum anno cccLXII in Ita-
lia, quò & Gallia ſe contulerat, invenerit, &
cum eo ad Eccleſiarum pacem procurandam ſeſe
conjunxerit, valde veroſimile, Hilarium uſque
ad annum cCccCLXV' in Italia conſtitiſſe, eoque
anno adverſus Auxentium ſtudium ſuum oſten-
diſſe. .. ”
111. Verum quidem eſt Auxentium in libello ſuo
Pax Epiſco- Concilii Ariminenſis anno CccLIEX celebrati,
porum & de- his verbis meminiſſe: Ego quidem exiſtimo piiſ-
crera Modto- ſimi Imperatores, non oportere ſexentorum Epiſ-
24 coporum unitatem poſt tantos labores ex conten-
annos perti- tione paucovun hominum refricari; & his verhbis
nent. apertè deſignare D C Epiſcopos ſcilicet ccCcCC
& amplius Occidentales Arimini, & CLXacC
amplius Orientales . Seleuciæ eodem tempore
congregatos, & denique inferius ſctribere: Uz
auien Bietas veſtra cognoſceret, ea quæ geſta ſunt
zu Concilio Ariminenſi tranſmiſi, &h peto, ut ea

Critica Hiſtorico-Chronologica

libenter legi præcipiati. Sed ibi Auxentius duo S Æ C. Iv.
ab Hilariõo & ſociis violata fuiſſe criminatur; pri- An. Ch.369.
mum unitatem ſeu pacem Arimini & Seleuciæ
inter Chriſtianos compoſitam, nempe ſexento-
rum Epiſcoporum unitatem poſt tantos labores re-
fricando; ſecundum verèò decreta ab Hilario &
ſociis abjecta, quæ ante annos decem ſancita
fuerant in Concilio Mediolanenſi, ubi Athana-
ſius damnatus, repugnanteſque Epiſcopi exilio
mulctati, ut Paulinus, Euſebius, Lucifer, &c.
Diſtinguenda itaque non verò confundenda hæc
duo planè diverſa, unitas ſc. ſeu pax Epiſcopo-
rum & Eccleſiarum Arimini & Seleuciæ anno
CCCLIX conſtituta, & decreta Mediolanenſia
anno ccCCLV edita.
Ad num. XXII. Sancti Hilarii obitus anno IV.
trecenteſimo ſex igeſimo ſeptimo contigit; cùm ⸗ e- „
Hieronymus in Chronico juxta editionem Sca- Si
ligeri, Hermannus Contractus, & Marianus .
Scotus id teſtentur, & Gregorius Turonenſis
lib. 1. cap. 39. prodat, Hilarium demortuum
quarto Valentiniani, & Valentis anno, anno nem-
pe Juliano, & utroque extremo incompleto pro
integro numerato. Præterea Severus Sulpicius
lib. 2. Hiſt. ait: Hlarius ſexto anno poſtquam re-
dierat, in patria obiit. Cùm itaque anno trecen-
teſimo ſexageſimo ab exilio revocatus fuerit,
mors ejus ad annum CccLXVII pertinet. Seve-
rus enim, ut quandoque alii Antiqui, utrumque
ultimum annum incompletum non numerat.
Colitur Hilarius in Martyrologiis die XIII Ja-
nuarii, & in quibuſdam die prima menſis No-
vembris, qui ultimus dies Tranſflationis ejus
communiter creditur: ſed idem dicendum de
die XIII Januarii. Epiſtola enim Synodica
Conciliabuli Singidini in Myſia habiti, quæ ab
Hilario in Fragmentis refertur, dicitur data
decimo quinto Kalend. Januarii Gratiano Nobiliſ-
ſimo P. & Dagalaipho Coſ-., die nempe decima
octava menſis Decembris anni trecenteſimi ſexa-
geſimi ſexti. Quèòd ſi Hilarius die XIII anni
inſequentis, ſc. cccLIXVII, mortuus fuiſſet,
Synodicam illam Fragmentis ſuis inſerere non
potuiſſet, cùm Pictavis obierit, urbe nempe à
Myſia non parum diſſita. Vita S. Hilarii legen-
da apud Bollandum tomo 1. die XV menſis Ja-
nuarii, ubi tamen mors ejus eo die accidiſſe non
bene dicitur. Ejus Opera cum variis MSS. col-
lata ſtudio Patrum Benedictinorum nova editio-
ne donata. L
A num. XXVIII ad XXXVII. Duorum V.
priorum Conciliorum Romæ ſub Damaſo cele- Rohaa
bratorum epocha magnis tenebris ſepulta. Pri- ub Damaſo.
mum tamen anno trecenteſimo ſexageſimo ſexto,
adverſus Valentem & Urſacium, alioſque Aria- 8
nos jam damnatos coactum. De eo loquitur ry 6:
Athanaſius ad Epiſcopos Africanos, ut optimè ſeqq.
Baronius notavit: Saffciunt, inquit Athanaſius,
ſeripta Damaſi Comminiſtri noſtri diletti & magnaæ
KRomæ Epiſcopi, & tam multorum cum ipſo congre-
gatorum Epiſcoporum, &c. Et paulò infrà: Gra-
tiam habemus & illius pietati (nempe Damaſi)
& ceteris qui cum ipſo fuerint Epiſcopis, quod
Urſacio & Valenie cum ſociis ſuis ejuſdem ſententiæ
ejetctis, concordiam Eccleſiæ conſervarint. Hujus
Concilii Synodica perperam à Baronio, quem-
admodum & à Conciliorum Collectoribus inter
Acta Synedi IIlyricianæ relata, ut jam anno
cCCcCLXV numero obſervavi. Nam cùm Synodi
Illyricianæ epiſtolam Synodicam à Theodoreto
recitatam habeamus; in eaque Synodo, non de
Valente

Baron. anno
365: He KVIII.

Hjui
pur⸗

detunda
podus Re
wana ſi
Damaſi

V.
Pne⸗
Romané
Damiſj.

ron hu.
XIN

,le VlII.

in Annales C. Baroni.

8 ½ C. 1 V. Valente & Urſacio, ſed de Spiritus Sancti con-
An. Ch.369. ſubſtantialitate ſermo fuerit, malè ad eam refer-
tur præfata Synodica, cujus hæc inſcriptio: Di-
lectiſſimis fratribus per IUlyricum Eidem paternan

retinentibus, Epiſcopi Italiæ in Domino æternam

ſalutem. In ea ſcribunt Epiſcopi illi, ſe Concilii
Ariminenſis reciſionem mittere, ſubduntque:
Audtores autem hareſis Arianæ vel Astianæ Va-
lentem & Vrſacium, ceteroſque eorundem conſor-
tes; non nunc eſſe, quòd manifeſtari apud Iliyri-
cum cœperunt, ſed olim condemnaſſe manifeſtum
eſt. Nonne clarè apparet, eam epiſtolam non in
Illyrio, ſed in Italia & in alia Synodo Romana
ſcriptam? Secundò, ideo eam ad Illyrios miſ-
ſam, quia Valens Murſi, & Urſacius Singido-
nis in Illyrio ante depoſitionem, Epiſcopi fue-
rant. Tertiò, Synodum, in qua ea data, non
ſub Liberio, ſed ſub Damaſo habitam eſſe. Ac
denique, Athanaſium laudatum, & Epiſcopos
Italiæ, de una eademque re loqui, de Valente
nempe, Urſacio, & ſociis.
VI- Cùm S. Hilarius eam Synodicam inter Fra-
Ejus Synodi gmenta recitet, iſque anno trecenteſimo ſexa-
bochæ. geſimo ſeptimo obierit, liquet, eam epiſtolam
ipſo Damaſi Pontificatùs initio in Concilio Ro-
mano ſcriptam, ideoque primum Concilium
Romanum ſub Damalo anno trecenteſimo ſexa-
geſimo ſexto exeunte, aut ſaltem ſexageſimo
leptimo ineunte congregatam fuiſſe, eoque
etiam tempore illam Athanaſii epiſtolam exara-
tam. Certé Damaſum, ubi Pontificatum adeptus
eſt, confaſtim Synodum congregaſſe, teſtatur
Auctor libelli Synodici, qui tamen in eo errat,
quòd dicat, eam fuiſſe contra Auxentium. Con-
trà verò de ſecunda Synodo Romana loquens ait,
eam Damaſum congregaſſe pro Homouſio contra
Auxentium, ubi vides hunc Auctorem perperam
ſcribere, utramque Synodum Romanam adver-
ſus Auxentium coactam eſſe, & quæ geſta in
priori Synodo, ubi Nicæna Fides confirmata,
attribuere poſteriori. Rectè tamen aſſerere, Da-
maſum, confeſtim ac Pontifex creatus, Syno-
dum congregaſſe, adverſus nempe Valentem &
Urſacium.
VII. Secunda Snodus Romana, à Damaſo adverſus
Secunda Sy- Auxentium coacta anno trecenteſimo ſeptuage-

uodus Ro- ſimo ſecundo. Ejus Synodicam ad Epiſcopos
mana ſub Illyrios ſcriptam referunt Theodoretus lib. 2.
Pamaſo.

cap. 22. Sozomenus lib. 6. cap. 23. & Nicephorus
lib. 11. cap. 31. Sed duo ultimi proximè ante San-
cti Ambroſii ordinationem. Præterea Divus
Athanaſius in epiſtola ad Epitectum, ait, Au-
xentium, alioſque Lucifugas diverſis Conciliis
per Galliam, Hiſpaniam & Romaæ celebratis ana-
themate percuſſos fuiſſe. Quare Concilium Ro-
manum ſecundum ante Sancti Athanaſii mortem
habitum. Notanda hæc verba, quæ de ea Sy-
nodo in Collectione Romana leguntur: Explicit
bac epiſtola, vel expoſitio Snodi Komanæ habitæ
ſub Damaſo Papa, & tranſmiſſa ad Orientem; in
qua omnis Orientalis Eœleſia, facta Snodo apud
Antiochiam, conſona fide credentes, ſinguli ſua
ſubſeriptione confirmant. Poſt ſeptem Epiſcopo-
rum ſubſcriptiones ibidem legitur: Similiter &
alii CXLVIOrientales Epiſcopi ſubſoripſere. Nu-
meroſior itaque Synodus Antiochena, quæ Ro-
manam confirmavit, quàm hæc, in qua tantùm
XCIII ex reſeripto Inperiali interfuere, ut ha-
betur in epigraphe Synodicæ Collectionis Ro-
manæ poſt Baronii mortem ab Holſtenio pu-

Plicatæ.
Tom. I.

Ceterùm, quod in Collectione Romana titu- S C. 1 &
lus hujus epiftolæ præfert, eam ſcriptam eſſe An. Ch. 69.
Epiſcopis Catholicis per Orientem cenſtitutit, fal- VIII.
ſum non eſt, ut Valeſius laudatus perperam ſcri- Derahßz:
bit, quòd Sozomenus & Theodoretus citati eam s 2
. cäs 11 Epiſcopos
ad Epiſcopos Illyrici ſcriptam eſſe habeant z ide Oriess ales;
que ex ipſis Synodicæ verbis appareat. Nam, ut
animadvertit Hermantius in Vita S. Ambroſii
lib. I. cap. 17. ideo hæc epiſtola au Catholicos
Orientis Epiſcopos directa, quèd ejus exemplar
ad eoſdem, quemadmodum & ad Iliyrios ,‚miſ-
ſum fuiſſet. Quod demonſtrant verba præfatæ
Synodicæ Collectionis Romanæ ſubjecta: Ego
Sabinus Diaconus Mediolanenfis Legatus de au-
thentico dedi. Hermantius loco laudato ſcribit;
hunc Sabinum non videri diverſum à Sabino;
quem S. Baſilius Romam ad Damaſum miſit.
Quæ conjectura prorſus certa; cùm Sanctus Ba-
ſilius in epiſtola ccLIXXIII de literis ad Occi-
dentales icribendis loquens, dicat: Ego cùm ine
ciderim in Sabinum Diaconum; quo nuntio huc ad
nos illi uſßi ſunt 5s ad Illyricos ſeripſi, ad lralos præ-
terea & Gallos Epiſcopos, Ex quo liquet, Syno-
dum Romanam, ante annum trecenteſimum
ſeptuageſimum primum, quo Baſßilius Cæſateæ
Epiſcopus creatus, coactam non fuiſſe; quod &
de Illyriciana dicendum, de qua egimus anno
CEC EXV
Porrò hic oſtendendum hanc ſecundam Syno⸗=
dum Romanam ad annum cccCLXXII pertine-
re. Damaſus enim Papa in Fragmento decreti
in ea emiſſi, quod ſubiicitur huĩc Synodo Ro-
manæ in Collectione Romana, & ex ea Tom. II
Concil. edit. Labbeanæ pag. 893. ait: Quod ad
removendas veſtræ diletctionis Pectat injurias, nec

1.
Epocha Sy⸗
nodi Romis4
a II.

frater noſter Dorotheus Presbyter e plicare omnia

vivaciter pratermittit, nec nixus noſtyi pſe
teſtis eſt, feerae. Dorotheus ane Prerbyte⸗
à Baſilio in Occidentem miſſus non eſt niſi poſi
ſuam ad Epiſcopatum Cæſareenſem evectionem
& paulo ante mortem divi Athanaſii Alexandriæ
Patriarchæ, ut ex ejuſdem Baſilii epiſtolis inter
ſe collatis liquet, ex quibus etiam habemus eum
tunc de Occidentalibus valde conqueſtum eſle.
Præterea Tom. II Concil. pag. 1001. recitaturx
Epiſtola Concilii Romani I V ad Gratianum &
Valentinianum Impp. ſcripta, quæ eſt de Epiſ-
copis è factione Urſicini damnatis, in qua dici⸗=
tur Florentium Epiſcopum Puteolanum poſt de⸗
jectionem ſuam ex Epiſcopatu, illum temerè re-
ſumſiſſe: Poſt ſextam annum, inquiunt Patres il-
lius Concilii anno c cCcLXXVIII habiti, repſit
ad civitatem, tenuit Eccleſiam, &c. Gratianus
autem & Valentinianus ad eam Epiſtolam, quæ
ibidem extat, quæque recitatur à Baronio anno
CCCLXXXI num. II & ſeqq. reſcribentes, ju-
bent Aquilino Vicario Urbis, ut ſententias, ad-
verſus Urſicini factionis Epiſcopos latas exequi
mandet, & de Florentio Puteolano ſcribunt:
Florentius Puteolanus, poſt damnationem, quam
recto judicio convictus accepit, manſuetudinem no-
Ktram inynietare conatus, dignum tulit in progreſ-
Rione reſponſam. Poſt quintum decimum annum
Eccleſiam, de qua extruſus fuerat, rursus conta-
minare conatur. Sed loco, poſt quintum decimum
annum, legendum, poſt quintum demum annum,
ut ſcitè monet Blondellus in lib. contra prima-⸗
tum Eccleſiæ pag. 194. & poſt eum Labbeus in
calce illius reſcripti. Quare Florentius anno
c CcCLXXII Synodi Romanæ II judicio damna-
tus fuit, annoque ſequenti cCcCcCIXXIII Impe-
XX ratoris

—

518 Critica Hiſtorico-Chronologica

SA C. IV. ratoris juſſu Puteolis expulſus, anno cecrxxvIII,
An. Ch. 369: qui ſextus fuit à Synodi Romanæ II celebratio-

ne, & quintus poſt extruſionem, turbas denuo

ciere cœpit, ut infra de Synodo Romana IV lo-

quentes magis explicabimus. Ex quibus tandem

omnibus conſequitur Synodum Romanam II,
in qua Florentinus damnatus, ab anno cccrxxII
removeri non poſſe. Epiſcopos autem nonniſi in
Synodis deponi ſolitos, innumeris exemplis
liquet. .
X. Celebris fuit hæe Synodus, in qua pluribus
In ea actum de conſubſtantialitate oͤpiritas Sancti cum Patre
de Conſub- actum, ut videre eſt in laudata Synodica, & ex

Sanzalitate fragmentis Epiſtolæ Damaſi ei ſubjectis intelli-
anct⸗ gitur. Unde etiam conſtat eam Synodum Baſilio

jam Epiſcopatum adepto, celebratam eſſe: eo
enim Epiſcopo ea quæſtio maximè agitata. Hujus
Synodi mentio in decretali Epiſtola Damaſi,
quam refert Baronius anno cc crXXIII num.
X I ex Theodoreto lib. 5. cap. II. In Latino enim
exemplari hujus Epiſtolæ quædam adduntur quæ
Theodoretus omiſit. Nam ubi Theodoretus ha-
bet: Et quia poſt Concilium Nicæanum hie error
inolevit, ut quidam ore ſacrilego auderent dicere,
Spiritum Sanctum faätum eſſe per Filium, in Latino
apud Juſtellum legitur: Poſt Concilium itaque
Nicænum, &s quod in urbe Roma Conciluumn con-
gregatum eſt à Catholicis Epiſcopis, addiderunt de
. Spiritu Santcto, quia poſtea inolevit; &. Porrò de
proceſſione Spiritus Sancti magna erat hoc tem-
pore controverſia, quæ tandem Concilio Oecu-
menico Conſtantinopolitano I direm Pr iar.
Hinc Synodus iſta II citatur, tam in Sy no, 2*
mana III, quâm in Synodo Romnan . ,
quod de Divinitate Spiritus Sancti deciſum ibi-
dem confirmatum. Im G
oſt S. Baſilii mortem anno cccIXXX celebrato,
kct eſt Synodica hujus Synodi Romanæ II, &
à magno Epiſcoporum numero approbata ut ex
clauiula in fine Synodicæ ejuſdem Synodi Ko-
manæ II ſubjuncta & à me num. VII recitata
manifeſtum fit. Eam verò Synodicam ante an-
num cCCLXXX in ea Syhodo lectam non eſſe
liquet, ex ſubſcriptione duorum Epiſcoporum,
Eulogii nempe Epiſcopi Edeſſeni, & Diodori
Epiſcopi Tarſenſis. Uterque enim, dum adhuc
Presbyter eſſet, à Valente in exilium miſſus, &
uterque nonniſi aliquanto tempore poſt pacem
Eccleſiæ redditam ad Epiſcopatum evectus, ut
docet Theodoretus lib. 5. cap. 4. ubi de utriuſ-
que Epiſcopi virtutibus, & de tempore illorum
evectionis ad Epiſcopatum, agit. Valeſius qui-
dem in Notis ad lib. 5. Theodoreti cap. 2. obſer-
vat Epiſtolam Synodicam Synodi Romanæ II
lectam eſſe in Concilio Antiocheno, ſed illud
in annum cCccLXXVIII, quo ſanctum Baſilium
vita functum eſſe ſupponit, perperàm confert,
indeque in alium errorem delabitur, quod Epi-
ſtola Baſilii numero LXIX ad omnes Epiſcopos
Italiæ & Galliæ miſſa illius Concilii Antiocheni
Epiſtola Synodica fuerit, quod & viris doctiſſi-
mis perſuaſit; cùm tamen Concilium illud An-
tiochenum nonniſi poſt Sanéti Baſilii mortem
celebratum fuerit.
XI. Valeſius in Notis ad Sozomenum lib. VI cap.
Locus Soxe 25. exiſtimat hunc Hiſtoricum, dum de duobus
un 24 Apollinaribus patre & filio „ & de Vitali Preſ-
HanSre. bytero loquitur, mentionem facere Synodi Ro-
dum referen- Manæ anno cccLXXVII aut cc CLXXVIII
us. celebratæ, in qua lecta eſt Epiſtola Damaſi in
ſecundo Concilio Romano adverſus Auxentium

& in Concilio Antiocheno

data. Hæc verba Sozomeni: Primus Damaſus 8 F† C. IV.
Epiſéopus nrbis Romæ, & una cum illo Petrus Ale- An. Ch. 369.
xandrinus Antiſtes, cum hanc haæreſim latius ſer-
pere intellexiſſent, Concilio Romæ congregato, eam
ab Eccleſia Catholica alienam eſſe decreverunt.
Verùm certum eſt Sozomenum eo loco ſermo-
nem habere de iis, quæ geſta ſunt tempore per-
ſecutionis à Valente adversùs Orthodoxos exci-
tatæ, quod capita tam præcedentia, quàâm ſub-
ſequentia ejuſdem libri oſtendunt. Ea itaque So-
zomeni verba non niſi de Concilio Romano II
ſub Damaſo intelligenda, ut ibidem Valeſius lo-
co citato ſubodoratus erat. Certè Petrus Epiſco-
pus Alexandrinus Romàâ anno cccLxXVII in
Eccleſiam ſuam rediit ut eo anno num. II Baro-
nius rectè obſervavit.
Synodas Ag ypptiaca ab Athanaſio celebrata, XII.
& de qua mentio in ejus ad Africanos epiſtola, Synodus
revocanda, ut videtur, ad annum trecenteſimum btiack⸗
ſeptuageſimum primum; cùm in ea dicat Atha-
naſius, ſcripſiſle ſe ad Damaſum contra Auxen- Baron. num.
tium invaſorem Mediolanenſis Eccleſiæ, & mirari *XX *
ſe, cur nondum depoſitus, ejelctuſque ſit ex Eccleſia.
Quare Concilium anno trecenteſimo ſeptuage-
ſimo ſecundo Romæ à Damaſo adverſus Auxen-
tium indictum, hujus S. Athanaſii monitionis
effectus videtur. In Concilio Ægypti non tan-
tm epiſtola ad Damaſum advetſus Auxentium
ſcripta; ſed alia etiam ad Epiſcopos Africanos,
qua ii rogati ſunt, ut eos rejicerent, qui Conci-
lium Ariminenſe adverſus Nicænum tuebantur.
Exiſtimavit Baronius, Epiſcopos illos Africanos
fuiſſe Provinciæ Cyrenaicæ, non verò Carihagi-
nenſis. Sed, ut rectè obſervat Hermantius lib. II.
Vitæ S. Athanaſii cap. 12. Epiſcopi Cyrenaicæ Pa-
triarchatui Alexandrino ſubditi erant, ideoque
cum Athanaſio eam epiſtolam ad Africanos ſeu
Carthaginenſes ſcripſere. Præterquam quòd Afri-
cæ nomen per hæc tempora Libyæ Cyrenaicæ non
attributum, & regio prope Carthaginem ſita ab
hujus temporis Auctoribus Libya non vocata. Hoc
itaque nomine deſignabantur Provinciæ £Ægypto
vicinæ, quæ à Patriarchatu Alexandrino &Imperio
Orientali pendebant; reliquum, quod Epiſcopum.
Carthaginenſem & Imperium Occidentale ag-
noſcebat, Africæ nomine exprimebatur. Hos
Epiſcopos nonaginta fuiſſe, quando eam epi-
ſtolam dedêre, ipſimet in eadem profitentur,
indicantque, in Synodo Alexandrina ſeu EÆgyp-
tiaca lecta fuiſſe ſcripta Damaſi adverſus Valen-
tem & Urſacium in Æ gyptum allata.
A num. XXVII ad XL. Annus Natalis ge- XIII.

nuinus Sancti Ambroſu poſtea Mediolanenſis Naſcitur 8S.

Epiſcopi incertus. Opinio tamen Hermantii in Ambroſius,
Vita 8. Ambroſii lib. 1. cap. 3. præferenda. Is
Divum Ambroſium anno circiter trecenteſimo

quadrageſimo natum arbitratur, quèòd Pauli-

nus in ejus Vita de eo ſcribat: Cam adoleviſſet,
& eſſet in urbe Roma conſtitutus, cum matre vi-
dua & ſorore, quæ virginitatevz jam fuerat pro-
feſſa, oum videret Sacerdotis à domeſtica ſorore
vel matre manus oſculari, ipſe ludens offerebat
dexteram dicens & ſibi fieri oportere, & quidem
Epiſeopum ſe futurum eſſe memorabat. Marcelli-
na Sancti Ambroſi ſoror ante annum trecenteſi-
mum quinquageſimum ſecundum virginitatem
profeſſa non eſt; cùm teſte D. Ambroſio lib. 3.
de Virginibus, velum acceperit à Liberio die
Natali Chriſti, & Liberius anno trecenteſimo
quinquageſimo ſecundo Pontifex ordinatus fue-
rit. Quèd ſi Ambroſins anno trecenteſimo trige⸗
ime

41.

XI
D. ℳℳ
ſu 4
nat

5.

XV.
Mlge k. ſe
elſafiei
in ice, in
4 aip eren eyg.
lange

– △.

=☛ –-

UIII.
ſeitur .
mbro/,

in Annales C. Baronii.

5 £ C. IV. ſimo tertio in lucem prodiiſſet, ut putavit Baro-
An. Ch. 369. nius, anno trecenteſimo quinquageſimo ſecun-
do annum ætatis viceſimum attigiſſet, & ta-
men eo Chriſti anno adhuc in pueritia verſaba-
tur: actio enim de qua Paulinus loquitur, pue-
ro tantùm convenire videtur. Præterquam quòd
incertum ſit, quo anno Liberius velum Mar-
cellinæ dederit. Quòd ſi tertio aut quarto Pon-
tificatůs anno hanc Virginem Deo ſacrarit, Ba-
ronii opinio minus veroſimilis comperietur.
Fundamentum, quo Cardinalis eruditiſſimus ad
cam opinionem adductus, anno trecenteſimo
octogeſimo ſeptimo evertetur.
XIV. Paulinus in Vita S. Ambroſii ait: In admini-
D. Ambro. ſtratione Galliarum patre ejus Ambroſio natus eſt
ſius Arelati Ambroſius, qui infans in area Prætorii in cunabu-
vatus non zdis poſitus. Quibus verbis fultus Theophilus
ſt. Raynaudus perſuaſum habuit, Divum Ambro-
ſium in urbe Arelatenſi natum eſſe, quòd ex
Conſtitutione Honoriana anno quadrageſimo
decimo octavo data, & ex libello precum Epi-
ſcoporum Gallicanorum ad S. Leonem Papam
conſtet, eam urbem ſedem fuiſſe Præfecti Præ-
torio Galliarum. Neque obſtare inquit, quòd
Divus Athanaſius in epiſtola ad ſolitariam vitam
agentes de Paulino Trevirenſi Epiſcopo dicat:
Paulinus Epiſoopus Trevirorum Metropolis Gallia-
rum. Quia illis verbis aliud non deſignat, quàm
urbem Treverenſem Metropolim fuiſſe in Gal-

liis. Verùm anno quadringenteſimo viſuri ſu-

mus ſedem Præfecturæ ex urbe Trevirenſt ad

Arelatenſem poſt Concilium Taurinenſe transla-
tam fuiſſe, ideoque circa præfatum Chriſti an-
num. Erat itaque Arelatum, quo tempore Am-
broſius in lucem prodiit, non Metropolis Gal-
liarum, ſed ſecunda poſt Auguſtam Trevirorum
civitas, ut docet anonymus Auctor Græcus
Deſcriptionis veteris Orbis, qui libellum ſu-
um aureum poſt annum Chriſti oc CXLVII, &
ante annum c C cr, in lucem emiſit, ideoque de-
cem circiter annos poſt Divi Ambroſii ortum:
TIXαν́ s εαν Ooασ àXορα, XαMàατααα T, nbis,
ταν α τι⁰οααιKoptα Xετια, ααι εαονααα.
O'uolog de ?Xνε ε;7 αι nττ Bonhνοe, 9
5.νειπ α αατνος, y Xe α☛ι A' pe Xαααπι
απσ τινπ αο εοαοας Xαα Üνιοαο,,. νσο=
2ipnα* Wπα sα ααπ½1. id eſt: Cipitatem porro
maximam habere dicitur (Gallia nempe) quæ
vocatur Triveris, ubi etiam Imperator morari di-
citur: eaque mediterranea eſt. Pariter & aliam
civitatem habet in omnibus ei adminiculantem,
quæ ad mare ſita eſt, quam vocant Arelatum: quæ
cum ab omni Orbe commercia ſuſeipiat, & præ-
dictæ civitati ea ſubmittit. Is Auctor in Deſcrip-
tione Galliæ nullius civitatis præterquam harum
duarum meminit; cui ſuffragatur Auſonius in
Claris Urbibus, ubi de Arelato canit:
Per quem Romani commercia ſuſcipis Orbis.
Natale itaque Divi Ambroſii longe ab Arelato
quærendum, ſed non extra Gallam, imò nec
extra urbem Trevirenſem; cùm Paulinus in Vi-
ta ejus dicat: Qui infans in area Praætorii poſitus.
Certum eſt autem, Prætorium in ea urbe fuiſſe.
XV. Ad num. X L. Data hoc anno à Valentiniano
Mulca Ee- ſeniore Lex 20. Codicis Theodoſiani, Qaorum
eleſiaſticis appellationes non recipiantur, quà Chronopius qui-
inflic«e, in dam Epiſcopus à multis Epiſcopis damnatus,
bauberes ero quia à ſententia, quæ juſte prolata fuerat, appel-
canda. lavit, mulcta quinquaginta librarum argenti ei-
dem imponitur. Hoc autem, inquit Valentinia-
nus, non Fiſco noſtro volumus accedere, ſed his
Tom, I.

8

que hoc anno, ut Baronio viſum, neque ſequen-

519.

gut indigent, hideliter erogari. Quod in hac canſa SA C. 1 V.
& eteris Ecclefafticis fiat. Quod utique pium An. Ch. 369.
Valentiniani inſtitutum fuit; quod ſecutus &
Athalaricus in eadem ferè ſpecie apud Caſſiodo-
rum lib. 8. epiſt. 24. ſervantque paſſim hodie
Galliæ Parlamenta, ut nempe mulctæ Eccleſia-
ſticis exſculptæ, in Pauperes erogentur, ut ob-
ſervat Gothofredus in hujus Legis Commenta-
rio, ubi plura alia de eadem Lege.

Ad num. XLI & ſeqq. Sanctus Baſilius ne- XVI.

Epiſcopatiss
ti, ut paſſim Viri doctiſſimi ſcribunt, ſed anno BPahilii.
trecenteſimo ſeptuageſimo primo ad Epi ſcopa-
tum Ceſareenſem evectus, ut quæ ſequentibus
annis in medium adducemus, manifeſtum fa-
cient. Quo Epiſcopatu anno ſuo reddito, Chro-
nologia per hæc tempora in multis illuſtrari po-
terit. Cogimur autem, quæ ad Epiſcopatum il-
lum aſtruendum faciunt, prater morem in ſe-
quentes annos differre, ut res clarior procedat.
Ad num. LXV. Quo anno Gregorius Wſſe-
nus Sancti Baſilii frater Epiſcopus dictus ſit, in- ſine
certum. Baronius exiſtimans, epiſtolam Grego- ylſe. crea-
rii Nyſſeni ad Olympium de Sancta Macrina, tus.
ſcriptam eſſe anno trecenteſimo ſeptuageſimo
octavo, infert eum anno trecenteſimo ſeptuage-
ſimo in exilium miſſum, cùm jam Epiſcopus
eſſet, quòd ipſemet in ea epiſtola dicat, ſe jam
ab annis octo in perſecutione verſari. At cùm ex
infrà dicendis conſtet, eam ad Olympium epi-
ſtolam ante finem anni trecenteſimi octogeſimi
datam non eſſe, liquet ejus exilium ante annum
trecenteſimum ſeptuageſimum tertium non con-
tigiſſe. Quare Gregorius magis veroſimiliter an-
no trecenteſimo ſeptuageſimo ſecundo ad Epi-
ſcopatum promotus, non Nyſſæ in Aſia Minori,
ubi urbs hujus nominis, ſed NWyſſæ in Cappa-
docia, à Cæſarea triginta quinque circiter leu-
cis diſſita. Unde Theodoretus lib. 4. Cap. 27. eum
inter eos, qui Fidem in Cappadocia propugna-
runt, numerat. Videtur itaque Gre gorius à Baſi-
lio fratre ordinatus; cùm epiſtola 385. ab Epiſ-
copis, à quibus Gregorius conſecratus, Baſilio
attribuatur.
Ad num. LXVII. Achanaricus Gothorum XVIII.
Rex hoc anno regnare cœpit, ut videre eſt tam PaX Gorhos
. . 5 1 . . inter & Ko-⸗
in Chronico Iſidori, quàm Hieronymi. Is enim magg, ini.
de eo agit anno Abrahami 2;85. qui anno Chri- ta. .
ſti CCCLXVIIIincipit. Præterea Athanari-
cus, qui initio anni CCCLXXXI obiit, di-
citur ab Iſidoro annos tredecim regnaſſe. Valens
itaque tertio hoc, ultimoque belli Gothici an-
no, per Noviodunum perrupto Barbarico, Gru-
tungos aggreſſus, Athanaricum Judicem eorum
coẽgit in fugam ut diſerté Ammianus lib. 27.
Inde datæ à Valente menſe lulio hujus anni No-
vioduni Lex I. Codicis Theodoſiani De veſtibus
oloveris, & Lex 2. De EFiſei debitoribus. Hoc ipſo
tempore, ut rectè conjicit Gothofredus in Chro-
nologia Codicis Theodoſiani, videtur Valens
Tomos profectus, (urbs eſt ad mare ſita in ſiniſtro
latere Ponti Euxini) de qua profectione Sozo-
menus lib. 6. cap. 20. à Baronio ad annum trecen-
teſimum ſeptuageſimum primum non bene rela-
ta, ut ex iis, quæ eo anno dicemus, intelligi
poterit. Tandem bellum Gothicum hoc anno
confectum, pace cum Athanarico ſancita, de
qua Ammianus lib. 27. Themiſtius Orat. 10. qui
indicare videtur, eam factam media æſtate, &
Zoſimus lib. 4. pag. 741.
Poſt eam pacem. Valens Conſtantinopolim
XxXx 2 rediit,

7*

XVII.
Gregorius

₰

XIX.
Beilo Gothi⸗

520 Critica Hiſtorico-Chronologica

§5 £ C. IV. rediit, ut patet ex Ammiano lib. 27. Zoſimo 741.
An. Ch. 369. & 742. & Socrate lib. 4. cap. 13. Hinc data men-
7* ſaccedit ſe Decembri hujus anni ab eo Conſtantinopoli
kemtenm. Lex 2. Codicis Theod. De legitimis hæreditatibus
ad Auxonium P F. P. Auxonius itaque ſub hu-
jus anni finem adhuc Præfectus Prætorio erat.
Philoſtorgius lib. 9. cap. II. ait, poſt Auxonium,
Modeſtum Præfectum Prætorio conſtitutum fuiſ-
ſe, & quidem anno ſequenti. Quod confirmat
Zoſimus loco laudato, qui ait, Valentem pace
cum Gothis ſancita, Conſtantinopolim profe-
ctum eſſe, & quia Præfectus Prætorio, quem
antea Auxonium fuiſſe dixerat, diem ſuum ſu-
premum clauſerat, Modeſto magiſtratum hunc
tradidiſſe. Ex quo apparet, Sanctum Baſilium,
neque hoc, neque ſequenti anno Cæſareæ Epi-
ſcopum creatum eſſe, cùm Modeſto Præfecturam
Prætorii gerente, Baſilius adhuc Presbyter fuerit:
qua de re infrà. Ceterum Gothico bello ſucceſſit
Perſicum poſt Procopii necem ortum, aut ſaltem
poſt rebellionem, ut indicat Zoſimus lib. 4.
pag. 749. Adverſus Perſas Valens anno tantuùm
ſequenti profectus eſt, ut ex dicendis anno ſe-
quenti patebit.
X X. Rufus Feſtus Breviarium rerum geſtarum po-
Breviarium puli Romani Valenti Imperatori dicatum in lu-
Rußf quando cem emiſit poſt annum CCCLXVI, ut li-
ederum. quet ex verbis, quibus illud abſolvit: Ve ad
hanc ingentem de Gothis etiam Babyloniæ tibi pal-
ma pacis accedat. Cœptum autem bellum Perſi-
cum tertio hujus Imperatoris anno, Chriſti (ci-
licet CCCLXVI, ut teſtatur Philoſtorgius
lib. 9. num. 5. Valens tertium ſui Imperii annum
ingreſſus, expeditionem adverſus Perſas ſuſcepit.
Sed, cùm pax ſancita fuerit cum Gothis media
æſtate currentis anni, ut mox oſtendimus,
Opus illud ſub hujus anni finem, vel ſaltem ſe-
quenti publicatum. Quare decepti ſunt aliqui
Viri docti, qui illud initio ejuſdem Imperato-
ris editum credidere.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMAN 5863.

Dlymp. 2187. O 15 C. 10. P. 28. Mart. Indict. 13.
an. 2.
6 JESu CHRISTI 370.
DAMASI PAP j.
VALENTINIANI ET VALENTIS LMP.
7. GRATIANI IMP. 4.
I. Num. I ad XIII. Coſſ. Ealentinianus Aug.
Sonſules· I, & Valens Aug. Ill: ille in Occidente,

hic in Oriente, ille juxta ſecundam regulam.
11. Quinquennalia enim uno anno dilata dedit:
Valentiniani hic juxta tertiam. Neque enim hujus Conſu-
Auguaſti ſats alia ratio aſſignanda. Horum ſolennium
Qinguen indicia variæ Leges Codicis Theodoſiani hoc
zalia. — .
anno à Valentiniano datæ, & dedicatio Ec-
cleſiæ Sanctorum Apoſtolorum, de qua infrà.

111. Edictum Valentis adverſus Epiſcopos Ortho-

Perſecutio doxos, & fuga Sancti Athanaſii ad annum tre-
Orthodoxo- centeſimum ſexageſimum ſeptimum pertinent,
iem. ideoque Valentis perſecutio triennio tardiùs
quàm oportuerit, à Baronio conſignata. Grego-
rius Nyſſenus in epiſtola ad Olympium, enume-
rat quidem annos octo exilii ſui; ſed ea anno
CCCLXXVIII non fſcripta, ut putavit Ba-

ronius; verùm anno trecenteſimo octogeſimo

exeunte, ut ſuo loco videbitur: præterquam quèd
Nyſſenus de ſua, non verèò de aliorum Epiſcopo-
rum perſecutione loquitur. Quare motæ perſe-

9

cutionis tempus ex ea epiſtola minimè deduci S£ C. IV.
poteſt. Sozomenus lib. 6. Cap. 12. illud nos edo- An. Ch. 37⁰.
cet, cùm ait, Concilium, quod Tarſi in Cili-
cia ſperabatur futurum, Valentem Imperatorem
Eudoxii impulſu diremiſſe, & Rectoribus Pro-
vinciarum mandaſſe, ut Epiſcopos, qui regnan-
te Juliano Sacerdotium recuperaverant, Eccle-
ſiis expellerent. Ob quam juſſionem, qui in
Ægypto magiſtratum gerebant „ Athanaſium
Alexandriâ ejicere ſtuduiſſe. Concilium autem
Tarſi in annum CCCLXVIII indictum fuit,
ut ſuo loco dictum. Addit Sozomenus, poſt edi-
tum illud promulgatum pluribus Epiſcopis
ademptas fuiſſe Eccleſias, Athanaſium verò Im-
peratoris juſſu ſuam Eccleſiam recepiſſe: & dum
in alios perſecutio incumberet, Ægyptum iſta-
rum calamitatum expertem fuiſſe, Athanaſie
adhuc ſuperſtue. Quare Theophanes de Athana-
ſii morte loquens rectè ſcribit: Annos integros
quadraginta in perſecutionibus, periculiſque pro
Fide & pietate ſuſceptis peregiſſe; quod verum eſ-
ſe non poteſt, niſi ejus fuga & reſtitutio anno tre-
centeſimo ſexageſimo acciderit.
Auctor Farraginis à Scaligero publicatus pro- IV.
dit, Tatuanum Lupicino & Jovino Coſſ. anno Tutianns
. primus Anz
nempe CCCLXVII, primum Auguſtalem guſtals.
in £Ægyptum miſlſum, & VI Kalend. Fr- Agypti⸗
bruarias Alexandriam introiſſe. Cui Auctori fi-
dem adhibendam eſſe oſtendit Lex I. Codicis
Theodoſiani Si Curialis relicta civitate, data
VI Ius Maii, & directa ad Tatianum PF.
Ægypti. Quæ Lex præfato anno cccLXVII
emiſſa. Porro Auctor anonymus Vitæ Athanaſu
apud Photium, & Metaphraſtes in Vita ejuſdem
Sancti aſſerunt, Tatianum Ægypti Præfectum
fuiſſe, quando Athanaſius fugere coactus eſt,
illumque Orthodoxos valde afflixiſſe: Tatiano
tum temporis Aℳkgypti Præfecto, horrenda Chri-
ſKianos omnes, horrendi &] graves cruciatus ma-
nebant, & multi per eum martyrii Finem adepti
ſunt, inquit Anonymus Photianus: tum tempo-
ris Tatiano gypti Præfetto multi non ſolum di-
verſas plagas ſuſtinebant, ſed & martyrio afficie-
bantur multæ, illo contra Eccleſiam moliente:
quem Tatianum ultio Divina ad pœnam traxit,
inquit Metaphraſtes. Sed de magni hujus Atha-
naſii perſecutoris, cujus nulla apud recentes Au-
ctores, qui ejus Vitam ſcripſere, mentio, funeſto
obitu ſuo loco agetur.
Tuatianum, ubi primùm Alexandriam adve- F.
nit, perſecutionem exorſum eſſe, colligitur ex Ivitio anni
epiſtola S. Athanaſii ſuper Sancti Theodori Pa- Secrxyv11.
chomii diſcipuli mortem, Orſieſium ejuſdem Stan Per
Pachomii in Monachorum Tabennenſium Præ- .
fecturam ſucceſſorem ſolantis. Nam in epiſtolæ
fine gratulatur ſibi Athanaſius, qubd Paſehæ ι
Pentecoſtes ſolemnitates animo ſecuro agere po-
tuerit. Scripta ea epiſtola, ut notat Papebrocius
in Vita SS. Pachomii & Theodori Abbatum
Tabennenſium in Thebaide, die XIV Maii,
paragrapho 17. anno Chriſti trecenteſimo ſexa-
geſimo octavo, poſt Theodori mortem, quæ,
ut legitur in laudata Vita, contigit Dominicaâ
Gaudii, id eſt, Paſchatis, ut Papebrocius in-
terpretatur. Quare laudatis verbis Athanaſius
inſinuat, ſeſe anno trecenteſimo ſexageſimo
ſeptimo Paſchatis & Pentecoſtes feſta animo
ſecuro agere non potuiſſe, ob Tatiani perſe-
cutionem. Et profectè, cùm teſte Socrate lib. 4.
cap. I3. quatuor integros menſes in paterno monu-
mento delituetit Athanaſius, in feſtis Paſchatis
S& Pen-

In
amn,
Fita
Aug
ſuit

VI
Edoxi⸗
Cenßa
p. H
bitu.

IX.
lamer gut
Phygiam,
Cappato.
ciam eti⸗
Alixit.

Baronius
An. 36 7.
Rum xxxI

1 ninium

F.
9en
XVII.
eta hen
tio.

in Annales

3½ 6. IV. & Pentecoſtes adhuc in eo latebat, verumque
An. Ch. 370. eſt quod jam dixi, Tawunum Alexandriam in-
greflum, die nempe viceſima ſexta Januarii,
ſtatim edictum adverſus Orthodoxos publicaſ-
ſe. In laudata Farragine duo de Tatiano addun-
tur, ſcilicet eum condidiſſe in Alexandria fla-
vium (id eſt, lavacrum vel aquæduétum) qui
vocatur Tatianus. Item eum portas feciſſe, di-
ctas Petrinas, auro perfuſas.
VI. In eadem Farragine iterum Auguſtalius fuiſ-
I= dr/ ſe dicitur annis CcCcCLIXXIV, CCCLXXV &
eas Penet cCCLXXV I. Verùm in ea Conſules turbati.
Augustalem Gothofredus in Proſopographia Codicis Theo-
fuit. doſiani verbo Tatianus, oſtendit, anno cccLxxXIV
eum Comitem fuiſſe ſacrarum Largitionum, &
ab eo anno ad Cc cxCI, quo Conſul cum Sym-
macho fuit, multas ad eum Leges inſcriptas, & in
Lege 19. Cod. Theod. De extraordinarits, à Theo-
doſio Magno data, diſertè Tatianum in inſcrip-
tione Legis Præfectum Orientis vocari. Tanta
auctoritate per hæc tempora Tatianus florebat.
Sed de eo rurſus infrà.

VII. Ad num. XIII. Cù Baſilius epiſt. 31t. ad
Exilium S. Pelagium Laodicenum Epiſcopum ſcribat, valde
ralssi. ſe cupere eum adire, liquet, tempore, quo ea

ſcripta Pelagiam nondum in exilium miſſum
eſſe. Cumque ea anno trecenteſimo ſeptuageſi-
mo quinto data videatur, ut ex profectione San-
Ctiſſimi, de qua loquitur, colligitur, Pelagii
exilium eo anno conſignandum.
VIII. Ad num. XXV. Eudoxius ſub hujus anni
Eudoxii Conſulibus mortuus, ut tradit Socrates lib. 4.
S er cap. 14. & inſinuat Philoſtorgius lib. 9. cap. 8.
ebitua. Qucd verô apud Socratem dicitur, eum Con-
ſtantinopolitanam Eccl: ſiam annos novemdecim
rexiſſe, error Librarii eſt, non Socratis, ut
obſervat Valeſius in Notis. Alioquin Socrates
àᷣ ſe ipſo diſſentiret, cùm lib. 2. cap. 42. eum
in Concilio Conſtantinopolitano anno cccIIx
inchoato, ſequentique continuato, Eudoxium
in locum Macedonii depoſiti ſubſtitutum te-
ſtetur. Obiit porro, quando Valens Antio-
chiam tendens, paulatim Nicomediæ ſubſti-
tit, ut habet Sozomenus lib. 6. cap. 13. ideoque
circa menſem Maium, ut mox videbitur. De
Demophilo ab Atianis in locum Eudoxii ſu-
brogato legendus Philoſtorgius lib. 9. cap. 10.
& 14.
IX. Ad num XXVIII. Dira illa fames, quæ
Fames lt Cappadociam afflixit, hoc anao contigit. Ida-
ryrgien, im in Faſtis ſub hujus anni Conſulibus
Cappado- cius enim in C0
ciam etiam ſcribit: His Conſſ. magna fames fuit in parti-
afflixit. bus Phrygie. Quæ verba etiam in Chronico
Hieronymi hoc anno leguntur, quia nempe
magis in Phrygia quâm in aliis partibus ſæviit.
Baronius Baronius eam famem diverſam exiſtimavit ab
an. 367. ea, de qua Gregorius Nazianzenus Oratione in
num xxxIII. audem Baſilii, in qua ait, eam maximèe Cappa-
docas afflixiſſe, eoque tempore Cæſareæ S. Baſi-
lii adhuc Presbyteri magnam in alendis pau-
peribus charitatem enituiſſe. Quæ duplex fa-
mes ideo ab eo excogitata, quia Baſilium anno
ccCLXIX Cæſareæ Epiſcopum renuntiatum cre-
didit; cùm tamen fames, quæ Cappadociam
exagitavit, Baſilio adhuc Presbytero contigerit.
Verum, cùm certis argumentis conſtet, Baſi-
lium currenti anno adhuc Presbyterum fuiſſe,
manifeſtum eſt, eandem famem & in Cappa-
docia & in Phrygia eodem anno graſſatam.

X. Atque hinc validum eruitur argumentum ad
.. . . . . 1..
Tnitium initium Epiſcopatús Balilii rectè conſignan-

C. Barond. 52 ½¼
dum. Gregorius enim Nyſſenus in epiſtola ad S C. ?V.
Olympium de Sancta Macrina; affirmat, poſt An. Ch. 270.
famem illam, quæ Cappadoces invaſit, & ante Neepatus
creationem Baſilii Epiicopi, Sanctam Emme- HSH
liam hujus matrem ex hac vita migraſſe. Coli-
tur S. Emmelia in Tabulis Eccleſiaſticis die tri-
ceſima menſis Maii. Quare ſi eo die obiit, ut
mox viſuri ſumus eam vit functam, ea mors
ad alium annum quàâm ad Præſentem pertinere
non poteſt; conſtatque, Baſilium currenti anno
poſt famem illam adhuc Presbyterum fuiſſe, &
ante ordinationem ſuum Emmeliam matrem
amiſiſſe.
Nec audiendi Hermantius lib. 6. Vitæ S. Ba- XjI.
ſilii cap. 8. & Papebrocius in Elogio S. Emme- S. Emmelid
liæ ad diem XXX menſis Maii „ qui conten- obitus.
dunt, Emmeliam exeunte anno trecenteſimo
ſeptuageſimo ſecundo ad Deum migraſſe, quòd
epiſtola ſeptima Baſilii ad Euſebium Samoſa- Baron. ann;
tenſem Epiſcopum, in qua de morte matris xt & ſg
de Eccleſiæ negotiis, & de ſuis perſecutioni⸗ r S ſech:
bus loquitur videatur ab eo ſcripta, non Pres-
bytero, ſed jam ad Epiſcopatum evecto. Nam,
cùm Hermantius Baſilium currenti anno Epiſ-
copum renuntiatum tradat, Emmeliæ mortem
quæ Baſilio adhuc Presbytero contigit, ad an-
num CCCLXXIInullo modo differre po-
tuit. Baſilius in epiſtola 254. ad Euſebium Sa-
moſatenſem data, ait, hiemem adeo intolera-
bilem fuiſſe, ut Per duos integros menſes, intra
domum, tanquam intra cavernam, clauſus ma-
nere coactus fuerit. Quæ hiems adeo inclemens
currenti anno ſæviit, quod non tantùm fames,
quæ Phrygiam & Cappadociam vexavit, à vi
frigoris hiemiſque, ut videtur, illata, demon-
ſtrat; ſed etiam quòd in ea Baſilius de Demo-
philo Conſtantinopolitano Epiſcopo tanquam
de re recenti loquatur. Quare cùm Demophilus
hujus anni initio Epiſcopus Conſtantinop. di-
ctus ſir, ea epiſtola præſenti anno ſine dubio
data, quemadmodum & epiſtola VII Baſilii ad
Euſebium Samoſatenum poſt eam epiſtolam 254.
exarata; cùm in ſeptima Baſilius dicat, præter-
mittere ſe dicere hiemis odium, aliaque, ut ei-
dem pridem ſignificata. Nam Baſilium anno
CCCLXXI, vel CCCLXX II ad amicos
de intoleranda hieme anni trecenteſimi ſe ptua-
geſimi ſcripſiſſe, nullus ſibi perſuaſerit.
Unde, cum in iiſdem epiſtolis, & de hyemis XII..
inclementia, & de Emmeliæ matris obitu ſermo ⁵ boc anna
ſit, manifeſtum eſt, Baſilium de rebus, quæ hoc vengzg.
anno acciderint, verba facere, ideoque Emme- ee
liam præſenti anno demortuam, idque die XXX
Maii, quo ejus memoria celebratur „non verò
versůs hiemem, ut ex epiſtola ſeptima ad Eu-
ſebium Samoſatenum deduci putat Herman-
tius. Nam in ea epiſtola ait tantùm Baſilius, ſe
jam pridem ſignificaſſe Euſebio hiemis odium,
& negotiorum continuitatem. Tum ſubdit: Nune
autem, quod unicum habebam vitæ ſolatium ma-
trem, etiam hanc propter mea peccata amiſi. Qua-
mobrem epiſtola illa ſeptima non hyeme, ed
vere vel æſtate ſcripta; cùm in ea dicat Baſilius,
ſe jam diu hiemis odium, nunc verò matris mor-
tem ſignificare.
Sed præfatæ duæ Baſilii epiſtolæ deinceps XIII.
ſcriptæ ad hujus temporis Hiſtoriam illuſtran- Vælens hufeus
dam magis examinandæ. Ex epiſtola 254. ad anni initio
Euſebium Samoſatenum eruimus, Valentem Orienralem
hujus anni initio profectionem ſuam ad Orien- 5*9 Ectienem
. inſtituit.
tem inſtituiſie, ipſoque menſe Januatio Nico-
XX 3 mediam

zi Critica Hiſtorico Chronologica

8 C. IV. mediam perveniſſe, ubi, inquit Socrates lib. 4.
An. Ch.70. Gap. 14. ſubſtitit, quòd Esdoxius Arianæ factio-
nis Epiſcopus ſtatim poſt Imperatoris diſceſſum
extremum diem obierat, & Ariani Demophilum
in ejus locum ſubſtituerant, Orthodoxi verè
Evagrium, exindeque contentiones inter Aria-
nos & Orthodoxos ortæ eſſent. Quam Eudoxii
mortem hujus anni initio contigiſſe ex laudata
Baſilii epiſtola 254. manifeſtè colligitur. Ubi
enim Baſilius de hiemis rfigore locutus eſt, ait:
Jam dudum Conſtantinopoli hæret Demophilus,
de quo qui huc ad nos aphellunt ſinguli, unanimi
conſenſu deprædicant, illum veritatis & pietatis
fettam ſibi perſonam ſaperinduxiſſe, eo tamen ſuc-
ceſſu, nt divulſæ civitatis illius, & diſtratctæ fa-
iones coaluerint, &c. Tum ſubdit: Eccleſiæ
verò partes cateræ, per Dei gratiam reæctiſſimè
ſunt affettæ. Deum porro omnes venerantur obni-
xihs, ut vere proximo te liceat in hiſce regioni-

bus coràm denno intueri & affari. Scripta itaque

ea epiſtola hieme currentis anni, ut in eadem
Baſilius diſertè indicat, & demonſtrat deſide-
rium videndi verno tempore Euſebium, quo ſe
teneri ſcribit. Præterea, cùm in ea epiſtola de
Eccleſiarum perſecutione ſermonem non ha-
beat, ea ante hujus anni æſtatem, quà Valens
Eccleſiarum pacem turbavit, data. Denique ex
epiſtola ſeptima ad Euſebium Samoſatenum
oſt epiſtolam 254. ſcripta, manifeſtè apparet,
Ranc ante æſtatem miſſam. In illa enim Eccle-
ſiam jam vexatam ſcribit: Porro Ecclehßæ fereè ut
corpus meum affelcta ſunt, nulla quidem ſpe bona
affulgente, verum in aetertiora rebus ſemper de-
labentibus. Quare cœpta tunc erat perſecutio,
cumque in ea epiſtola Emmeliæ matris mortem
Euſebio ſignificet, non dubium quin ea die xxx
Maii, quo nomen ejus in Martyrologiis legitur,
& vivis exceſſerit, & poſt illum diem Baſilius
hanc epiſtolam 7. ſcripſerit.
XIV. Idacius in Faſtis ſub hujus anni Conſulibus
Dedicatio ſcribit: Dedicata eſt Sancta Eccleſia, ubi beati
ol,. Apoßoli poſßiti ſunt, E Mus April. id eſt, die
nanas. nona Aprilis, quæ hoc anno cum feria ſexta
concurrebat. Ex quo & liquet, nondum uſum
hoc tempore invaluiſſe, ut Eccleſiarum dedica-
tiones diebus Dominicis, aut feſtis ſolennibus
ſierent. De eadem dedicatione loquitur Hiero-
nymus in Chronico hoc anno, licèt diem non
exprimat, quem tamen diſertè memorat Auctor
Chronici Alexandrini. Eccleſia Apoſtolorum
4à Conſtantino quidem ædificata & dedicata
fuerat, ſed jam anno C CCLVIII ruinam mi-
nabatur; quod in cauſa fuit, cur Macedonius
Conſtantinop. Epiſcopus Conſtantini Magni
corpus inde auferri juſſerit, ut legitur in Anna-
libus. Hermantius in Vita SS. Baſilii & Gre-
orii Nazianzeni lib. 4. cap. 24. exiſtimat, Va-
Entemn Conſtantinopoli ante eam dedicationem
eractam digreſſum non eſſe. Sed ex duabus
præfatis Baſilii literis inter ſe comparatis appa-
ret, ipſo anni initio Valentem profectionem
ſuam inſtituiſſe, cùm Demophilum jam ante
vernum tempus Eudoxio ſucceſſiſſe ex iiſdem
conſtet. Denique ſeptima illa epiſtola à Baſi-
lio adhuc Presbytero proculdubio ſcripta, ut
ex ejus lectione colligere eſt, ſaltem nullum in
ea verbum, quod eum tunc Epiſcopum fuiſſe
inſinuet.
XV. In utraque laudata epiſtola ſe morbo affi-
Ex Baſili cj ad Euſebium Samoſatenſem ſcribit Baſilius,
mario annn: indeque intelligimus, eas epiſtolas alio quàm

currenti anno datas non ceſle. In epiſtola enim S &£ C. IV.
ſexta, quam poſt eaſdem ad eundem Buſe- An. Ch. 370.
bium ſcripſit Baſilius, ait, paululum ſe ex emor talis
morbo convaluiſſe, & in foribus adeſſe hiemis inoreſ. e⸗
inclementiam, quæ etiamſi ſolito contigerit ie.
tolerabilior, ſe tamen domi cohibere. Conclu-
dit, ſe intra ædes ejus eum complexurum, ſi vitæ
tempus non defecerit, nec fames minus pervium
iter reddiderit. Quamobrem hæc epiſtola ipſo

hujus anni fine ad Euſebium miſſa, ex eaque

manifeſte liquet, non alio anno ſcriptam, quàm
eo, quo fames Cappadociam afflixit, currenti
nempe. Baronius in Annalibus, ubi Baſilium anno
CCc1XIX Epiſcopum renuntiatum eſſe credit,
antequam de ejus inauguratione verba faciat, de
Emmeliæ obitu ſermonem habet, recitatque epi-
ſtolam ſeptimam Bafilii ad Euſebium, in qua
eadem mors nuntiatur. Recte quidem Baronius,
juxta eam quam de Baſilii Epiſcopatu imbiberat
opinionem. Sed , cCùm modè certò conſtet, Ba-
ſilii Epiſcopatůs initium ando cccLIXXI aſfi-
gendum eſſe, Emmeliæz obitus ſeptimaque il-
la epiſtola à currenti anno removeri non poſ-
ſunt.
A num. XXXIX ad LVII. S. Baſilius bis XVI.
à Valente Aug. impugnatus. Primò, dum Cæ- Baßlius bis
ſarienſis Eccleſiæ adhuc Presbyter eſſet. Secun- a ente
Ieeen e. . vvypetitus.
dò, cùm ejuſdem urbis Epiſcopatum admini- 15
ſtraret. Primam incutſionem Baronius conſi-
gnat anno cccLXVI: quam opinionem ſecu-
tus eſt etiam Hermantius in Vita SS. Baſilii &
Gregorii Nazianzeni lib. 3. cap. 10. Verùm eo
anno Valens Aug. Cæſaream non venit, ſed an-
no CcccCLXV, teſte Ammiano lib. 26. in illius
anni geſtis; quod etiam clarè teſtatur ſubſcri-
ptio Legis 5. Codicis Theodoſiani De Saſeepto-
ribus, quæ data dicitur IV Non. Jul. Caæſareæ
Valentiniano & Valente AA. Coſ. anno nempe
CCCLXV. In ea vero urbe conſtitutus Valens,
indeque jam profecturus, ut vaporatis aſtibus
Ciliciæ jam lenitis ad Antiochiam procurreret,
de Procopii Tyrannide didicit. Quàâ re factum,
ut Valens retrocederet. Unde cum Procopi de-
fectio anno cccCLXV acciderit, eo anno, non
verò inſequenti, Valens Cælareæ fuit. Sed eo
tempore Baſilius in eremo latitabat, & Va-
lens Orthodoxos nondum perſequebatur.

Poſteriorem incurſionem Baronius hoc an- XVII.

no narravit. Certum tamen indubitatumque, Iterusm im

anno tantùm currenti Baſilium adhuc Presby- beti ar.
terum à Valente Imp. primò imperitum, alte-
ramque in eum jam Cæſareæx Epiſcopum re-
nuntiatum impreſſionem nonniſi poſt aliquot
annos factam eſſe. Combefiſius in Notis ad
Theophanem pag. 565. ſcribit, Baronium erraſ-
ſe, quòd uno Valentis Cæſaream acceſſu poſi-
to, eò profectum exiſtimet, cùm Nicomediàâ
iter agens Antiochiam perrexit. Subjungit Com-
beſiſius, ſemel & iterum, Antiochiam videli-
cet euntem, & eàâ revertentem, iter Cæſareâ
Valentem feciſſe, & in eam ingreſlum, Baro-
nium non advertiſſe. At dupliciter ipſemet Com-
befiſius fallitur. Nam Baronius primam Valen-
tis in Baſilium Presbyterum incurſionem loco
laudato ex CGregorio Nazianzeno recitat. Se-
cundam verò pluribus hoc anno refert. Dein-
de verum non eſt, Valentem, dum Antiochiâ
redirert, Cæſaream veniſſe, cum, ut mox vi-
ſuri ſumus, longè tardiùs Valens Cæſaream
Baſilium Epiſcopum ad ſuam ſectam deductu-
rus, deditaà operà ſeſe contulerit. Tria itaque
hactenus

XVII.
in,⸗

ab.

in Annales C. Baronñi. 523

SC. IV. hactenus ignorata nobis hic demonſtranda. Pri-

An. Ch.370. mum, Baſilium anno tantùm ſequ nti Cæſareæ
Epiſcopum ordinatum, ideoque præſenti anno
à Valente primò impugnatum. Secundum, eun-
dem Imperatorem præſenti anno Antiochiam
non perveniſſe, ſed Cæſareàâ Conſtantinopolim
rediiſſe. Tertium, ſecundam Valentis in Baſi-
lium jam Epiſcopum impreſſionem contigiſſe
anno circiter trecenteſimo ſeptuageſimo quin-
t0. Quibus demonſtratis, Baſilii epiſtolæ ma-
gna ex parte à Viris doctis ſuis annis reddi po-
terunt.

XVIII. Valens itaque ipſo currentis anni initio Con-

Baſilius ad- ſtantinopoli relida, Antiochiam contendit, ip-

Huc Presby- . . 41. . .
zer impu- ſo enim anni exordio eum ſeſe viæ dediſſe jam

gnatus. ſuprà oſtendimus. Aberat Conſtantinopoli Im-
Baron. anno peratoer in Oriente, inquit Gregorius Nyſſenus
466. n. XVI. Rb.1. contra Eunomium pag. 312. elatus mente,
rebus contra Barbaros non ita pridem feliciter
geſtis, exiſtimanſque cupiditatibus ſuis nihil om-
nino adverſari debere: pracedebat eum Præfeltus
ſcilicet Modeſtus) ſpecie quidem, quaſi neceſ-
ſaria Imperatoris adventui præparare deberet;
revera autem, ut Orthodoxos propriis ſedibut ex-
terminaret, in eectorumque locum alios non le-
gitimé vocatos & ordinatos, in contemtum & ta-
juriam Eccleſieæ, ſubſtitueret. Hac igitur mente,
velut nube quadam malorum, om violentia &
exagitatio contra Eccleſßas ex Propontide progreſ-
ſa eſet, & Bithyniam quidem ex improviſo deſo-
laſſet, Galatiamque ſine labore vaſtaſſet, & cum
omnia illis ad voluntatem fluxiſſent; jam ſorpenti
malo objiciebatur noſtra Kegio. (nempe Cappa-
docia) Quid igitur Magnus Baſilius? S&c. Vi-
des, Valentem Imp. Cæſaream non veniſſe ad

Baſilium impugnandum, niſi poſt bellum Go-

thicum confectum, pacemque cum Athanarico

Gothorum Rege anno præcedenti ſancitam:

verumque eſſe quod Socrates libe 4. cap. 14. S0-
zomenus lib. 6. cap. 13. & Auctor Vitæ Sancti
Athanaſii apud Photium pag. 1449. teſtan-
tur, Valentem ſcilicet Conſtantinopoli Nico-
mediam Bithyniæ veniſſe: ubi ob Evagrii or-
dinationem, poſt Eudoxii Conſtantinopolitani
Epiſcopi Ariani mortem, à Catholicis factam,
aliquantiſper ſubſtitit, ut Sozomenus & Socra-
tes notant. Tunc etiam factum quod ſcribit
Philoſtorgius lib. 9. cap. 8. Poſt hæc Nicæam
profelctus, ut Epiſcopum illie ordinaret, mortuus
enim erat Engenius urbis illius Epiſcopus: priuſ-
quam ei negotio finem impoſuiſſet, obiit & vita.
Demophilus verò à Berraa tranſlatus eſt Conſtan-
tinopolim, Imperatore ſententiam Synodi compro-
bante. Dein Valens O um Myſiæ urbem ad
Propontidem venit, ubi 1vV Idus Junii dedit
Legem 17. Codicis Theodoſiani Qauorum ap-
pellationes. Cyzico in Galatiam ſe contulit, ut
ex Gregorio Nyſſeno mox laudato colligere eſt,
ui & aſſerit, Valentem & Galatia Cæiaream,
ubi Sanctus Baſilius erat, ſeſe contuliſſe.
XIX. Baſilium tunc tantùm Presbyterum fuiſſe ſcri-
Baſilium bunt Theophanes & Cedrenus, ac ante eos So-
tune Presby- zomenus lib. 6. cap. I5. ubj de Valente & Aria-
terum fuiſſe: . . ſe duceb
magis proba. Nis Epiſcopis „quos ſecum ducebat, loquens
zur. tradit: Simul atque nuntiatum eſt, eos in Cappa-
dociam contendere, Baſilius Ponto decedens ſuo-
Baron. anno pte motu venit Cæſaream. Et cum Euſebio (Cæ-
366. n. XII. ſareæ Epiſcopo) quidem in gratiam reverſus eſt:
& ſeq Jd. Eecleſiam verò opportunè admodum eloquentiæ ſuæ
ſubſidio adiuvit. Valens itaque und cum Epiſco-
pis, quos ſécumm habebat, conatu ſuo depalſus,

um quidem re infectà diſceſſit. Huc retrahenda, S E C. IV.
quæ Baronius anno cccIXVI, de diſceſſu An. Ch. 370
Baſilii & Gregorii Nazianzeni e Ponto, ac de
Baſilii cum Euſebio Epiſcopo ſuo reconciliatio-
ne dicit. Ea enim, ut ex his Sozomeni verbis li-
quet, hoc anno geſta. Quamobrem Baſilius ad-
huc Presbyter erat quando hoc anno Valens
Cæſaream venit. Reſpondet Baronius, Sozo-
menum hac in re erraſſe. At Gregorius Nyſſe-
20rIUS INyIIE
nus loco laudato, Sozomenum recte ſcripſiſſe
Eulebium Cæſareæ Epiſcopum adhuc vixiſſe
confirmat. Ait enim: Poſt illas in Bithynia ,u-

Auadias, devictoſque ſolità facilitate Galatas nul-

luus negotit eiſtimabat, etiam apud nos arbitra-
a ſuo inſanire. Rebus verò futuris exordium de-
dit oratio minix ſimul & promiſſis mixta. S& ſzui-
dem obtemperaret Baſilins, promittehat honores
omnes ab Imperatore, & præterea Eeccleſiæ gu-
bernacnlum & clavum; ſi reluétaretur, propone-
bat omnia, qug acerbitas animi cum poteſtate
quidis agendi conjuncta excogitare poteſt. Po-
ſtea Nyſſenus pag. 315. ſcribit, Imperatorem irâ
inflammatum rurſus fortunam expertum eſſe,
.
Modeſto iraà multò vehementiks quam prima
mpreſſione accenſo. Utraque itaque incur-
ſio facta, dum Modeſtus Præfectus Prætorico
eſſet. Is autem ante currentem annum Præfe-
Ctus Prætorio non fuit, ut in fine anni ſuperio-
ris dixi; ideoque Baſilius hoc anno adhuc Pres-
byter erat, quando Modeſtus eum minis & pro-
miſſis flectere conatus eſt. Quòd ſi Baſilii or-
dinatio in diem XIV Junii, quo in omnibus
Martyrologiis & Menæis notatur, facta fuerit,
manifeſtum eſt, eum hoc anno Epiſcopum re-
nuntiatum non eſſe: non enim parum Cyzi-
cum, ubi 1V Idus Junii Valentem fuiſſe dixie
mus, ab urbe Cæſarienſi diſtat, ideoque non-
niſi poſt decimum quartum Junii diem Valens
Cæſaream pervenire potuit. Sed argumenta,
quæ à diebus ordinationis, aut natalibus San-
ctorum in Martyrologiis deſcriptis eruuntur, non
magnum robur habent; cuùm innumeris exem-
plis conſtet, non rarò Sanctos aut mortuos, aut
ordinatos aliis diebus, quàm quibus in Tabulis
Eccleſiaſticis coluntur. Hoc unum nobis ſufſſi-
cere debet, Baſilium, quando primum à Valen-
te impugnatus, Presbyterum tantùm fuiſſe, eam-
que aggreſſionem ante currentem annum nullo
modo accidere potuiſſe.
Valens videns, Baſßillium neque potentiâ per- XX.
fringi, neque labefactari minis, neque exorari "alens Cong
promiſſis poſſe, petendæ Antiochiæ conſilium ſanztuoho-
mutavit, & Conſtantinopolim hoc anno rediit.““ Tedif
Jam pridie Nonas Aug. Hierapolim, quæ urbs
magnæ Phrygiæ, pervenerat; eo enim die emi⸗
ſit Legem unicam Codicis Theodoſiani De ja-
re Ialico urbis Conſtantinopoleos. Ilbidem IV.
Idus Aug. dedit Legem 3. Codicis Juſtinianei
De Defenſoribus civitatum. Tum XxIV Kal.
Octob. Legem 6. Codicis Theodoſiani De D-=
ronibus, ad Modeſtum P. P. Ac denique xVX
Kal. Octob. Legem 19. ejuſdem Codicis De
Epiſoéopis, ad Modeſtum P. P. Digreſſus Hie-
rapoli Conſtantinopolim reverſus eſt, ubi I1
IWus Decemb. currentis anni dedit Legem 8.
Codicis Theod. De Maleſicis ad Modeſtum P. F.
Quibus poſitis, quis ſibi impoſterum perſuade-
re poterit, Valentem hoc anno, vel ſequentis
initio Antiochiam acceſſiſſe, Conſtantinopoli
octingentis circiter paſſuum millibus diſſitam.
Illuc enim neque antequam Cyzicum veniret,
XX 4 proficiſci

.

524 Critica Hiſtorico-Ohronologica

1EC. IV. proficiſci potuit; cùmy Cyꝛicum ‚ubi ineunte
Am. Ch.370, Junio Imperator erat, non longè ab urbe Con-
ſtantinopolitana poſita ſit: neque etiam poſt-
quam Cyzicum reliquit, Antiochiam ſeſe con-
ferre potuit; cùm hinc ad Cæſaream longiſſi-
ma ſit via, per tres circiter menſes Valens Hie-
rapoli moratus fuerit, & menſis Decembris ini-
tio Conſtantinopoli jam fuerit. Perperam ita-
que Zoſimus lib. 4. pag. 742. & Ammianus ini-
tio libri 29. à Gothofredo in Chronologia Co-
dicis Theodoſiani hoc anno eam in rem ad-
ducti, ut anno ccCcLXXII, quo Valens An-
tiochiam adventavit, demonſtrabimus. Neque
etiam Hierapolis, ubi memoratæ Leges emiſſæ,
Hierapolis Syriæ eſt, ut explicat Gothofredus
citatus, ſed Hierapolis Phrygiæ, quod oſtendit
ipſemet Zoſimus, quando ait, Valentem ver-
no tempore Antiochià Hierapolim profectum
eſſe, ideoque non hoc anno, quo tantùm ſub
æſtatis finem Hierapolim venit.
XXI. Enituit & Euſebii Cæſareæz Epiſcopi virtus,

Euſebii Ca- ſive in ſuſtinenda, ſive in depellenda Hæreti-

farienſi, Ep. corum procella. Gregorius enim Nazianzenus
obitus. in Oratione de funere patris non tantùm mor-
tem ejus glorioſam fuiſſe, ac non longè poſt
Baron. anno reconciliationem cum Baſilio, repulſumque ab
5Go n. XrI. utroque Valentem accidiſſe refert, ſed etiam
Euſebium in perſecutionibus invictum animum
oſtendiſſe ait: RNurſus eadem civitas eandem ob
cauſam ſeditione laborabat, (lc. poſt mortem Euſe-
büi) eo nimirum, qui honeſtà & egregiaâ vi ad Epi-
ſcopatum pertractus fuerat , celeri morte arrepto,
atque ad Deum, cujns causa in perſecutionibusfor-
titer, ſtrenuéque decertaverat, profecto. Non
una illi fuit perſecutio: nam ſub Juliano Apoſta-
ta multa paſſus eſt & ſub Valente ſecundæ Per-
ſecutionis agonem fortiter explevit. Ex celeri à
Gregorio vocata morte Euſebu Baronius dedu-
cit, eum repentino, violentoque morbo con-

X — .
fectum ex hac vita ſublatum. Verùm Gregorius

aliud non indicat, quàm Eaſebium cuò mor-

tuum eſſe, poſtquam Baſilius & Ponto rediit Cæ-
ſaream. Amphilochius quippe in Vita S. Baſi-
lii dicit, Euſebium poſt adventum Baſilii non
muhò poſt temporis obiiſſe. Idem affirmat Gre-
gorius Presbyter in Vita S. Gtegorii Nazianze-
ni, qui de Euſebio Cæſarienſi ait: Neæque mal-
to interjeéto tempore (poſt reditum ſc. Baſilii)
Præſes Eccleſiæ, quem diximus, (ſc. Euſebius)
meliorem ad vitam tranſtatus eſt. Ex quibus
etiam liquet, Baſilium ante præſentem annum
& Ponto Cæſaream reverſum non eſſe; cùm Eu-
ſebii mors anno ſequenti contigerit. Præterea
Nazianzenus in Oratione de laudibus Baſilii,
explicationem Baronii rejiciendam demonſtrat;
cùm tradat, Euſebium in manibus Baſßilii ſua-
viſſimè animam exhalaſſe: Cum is, qui nomen a
pietate appoſits ducebat, (Euſebius enim, Pium
Latinè ſignificat) ex hac vita migraſſet, atque in
ipſius manibus animam ſuaviter exhalaßet, ad
excelſam Epiſcopatus Sedem evehitur, nempe Ba-
ſilius.
XXII. Hinc in Martyrologio Hieronymiano ad diem
Canctitat. XXI Junii legitur: In Cæſarea Depoſitio S. Euſe-
bii Epiſcopi. Quæ verba tam in hoc, quâm in
aliis Martyrologiis, de Euſebio Cæſareæ in Cap-
padocia Epiſcopo intelligenda eſſe, oſtendi
anno cccxXIL num. XXIV, dum de Euſebio
Palæſtino egi. Baronius Euſebium noſtrum non
ſolàm in Sanctorum Epiſcoporum claſſem
non retulit, ut videre eſt anno cccLXII

num. LXIII; ſed etiam ejus electinem, ut 8 Æ C. 1IV⸗
quodammodo violentam, damnare videtur. Ve- An. Ch. 372.
rum Florentinianus in Notis ad Martyrologium

Hieronymianum ad diem XXI Junii, quo S.

Euſebius colitur, ad omnia dubia, ac conjectu-
ras Baronii ſolide reſpondet, & Euſebium inter
Sanctos & recenſendum & alias recenſitum
fuiſſe doctè oſtendit. Porro paulò ante hiemem
anni ſequentis, non verèò die XIV Junii, quo
ejus ordinatio celebratur, Epiſcopum creatum
eſſe Baſilium oſtendere videtur ipſemet Baſi-
lius in epiſtola ad Gregorium Nazianzenum
apud Baronium anno CCCLXIX num. XLVI,
quã eum rogat, ut in Eccleſiam Paſtore deſti-
tutam veniat: Verim te rurſus ac ſæpies rogo,
ut abjecta omni cuntctatione, hic nobis præſto
Es, hiemiſque moleſtias anticipes. Quare cùm
Gregorium oret, ut hiemem antevertat, an-
te hiemem obierat Euſebius, & ante ean-
dem anno CCCLXXI electus Baſilius vi-
detur.
Initium Epiſcopatus Baſilii ab anno ejus ExIII
emortuali pendet. Quare cùm anno trecenteſi- Z: us ſecpes
mo octogeſimo Kalendis Januarii ad Deum Caſarienſis.
migrarit, ut infrà demonſtrabitur, idque poſt an-
nis olto tranſactis in Epiſcopatu, & nono in-
choato, ut teſtatur Gregorius Nyſſenus in epiſt.
ad Olympium, conſequens eſt, Baſilium anno
inſequenti Epiſcopatum Cæſarienſem adeptum
eſſe, non quidem die decima quarta Iunii,
quâ ejus ordinatio in Martyrologus & Menæis
notatur, quæque anno ſequenti cum feria ter-
tia concurrit, ſed die aliqua dominica; licet
enim hoc ſeculo Auguſtorum & Cæſarum nun-
cupationes diebus dominicis, aut ſolemnioribus
feitis de more non fierent, ordinationes tamen
Epiſ-oporum Romanorum, imd & plerum-
que aliorum, jam diebus dominicis fiebant.
Dies itaque ordinationis Sancti Baſilii incer-
Reliquum eſt, ut oſtendam, quo anno Baſ- XXIV.
lius jam Cæſarienſis Epiſcopus ſeſe Valenti Cæ- 8, HH e
ſaream reverſo iterum oppoſuerit. Huc uſque ab ent⸗ ianber
omnibus creditum, id præſenti, vel ſaltem in- itur.
ſequenti anno contigiſſe. At perperam, cùm An-
tiqui omnes à priori Baſilii victoria hoc anno
relata, ad poſteriorem aliquod tempus effluxiſſe
inſinuent. Gregorius Nazianzenus Orat. in lau-
dem Baſilii ait: Vz verò alia omnia pervagatus
Valens in hanc (nempe Cæſarienſem ) firmam
& ab omni injiuria tutam Eccleſiarum matrem
impetum fecit, ut vicalem quoque illum veritatis
igniculum, qui ſolus reliquus erat, opprimeret.
Theodoretus lib. 4. cap. 19. Valens cum omnes
propemodum Ecoleſias Paſtoribus ſuts expoliaſſet,
Cæſaream profeæctus eſt, quam incolunt Cappadoces.
Cum autem per aliquot annos Valens Epiſcopos
Orthodoxos perſecutus fuerit, Cæſarienſis Epiſ-
copus, quem ultimum aggreſſus eſt, non ni-
ſi tardè ab eo impetitur. Socrates lib. 4. cap.
26. utramque Valentis in Baſilium molitio-
nem recitat poſt S. Athanaſii mortem, &
poſt exilium SS. Monachorum. Sed quid alios
quærimus, cùm ipſum Baſilium hujus rei te-
ſtem habeamus? Is in epiſt. 297. ad Chalciden-
ſes ſcripta ait: Incendium certè illud quod pleraſ-
que Orientis deformavit, ad noſtras regiones
etiamnum ſerpit, & poſtquam cuncta in circuuu
depavit, Eccleſias involvere ſatagit per Cappa-
dociam, quas ad hunc uſque diem, nonn ſi à Vici-
nis fumns ad lacrymas commovit. Has reliquum

eſt.

Baron. anno
369 n. XLI⸗
& ſeqq-

.

ſau⸗
int
ii

XIVI
Valeyt es
urbe An
ehenß ce
eam ve⸗

XXVII.
Praſehi⸗
hanni haß.
liun verat.
ar⸗ Ohnum.
PynI.
IXyII.
lletiu: in

.

III.
lius
iſcnpus

ht.

lV.,
1, itee
a.
mpe.

.

ð

in Annales C. Baroni.

5π C. IV. ef, at not apprehendere deincepe tentet, quem
An. Ch. 370. ſpiritu ſui oris avertat Dominus, &g improbi hujus
imncendit flammam dividat. Quid clarius dici
poteſt. HM
„ xv. Rei geſtæ annum Theophanes in Chronico,
DBa erae, licèt non ſine errore, nos edocet. Anno enim
incurſio con.- Incarnationis ſecunduùm Alexandrinos trecente-
tigie. ſimo ſexageſimo octavo, qui Kalendis Septemb.
anni Chriſti trecenteſimi ſeptuageſimi quinti
incipit, hanc ſecundam Baſilii Epiſcopi de Va-
lente victoriam recitat ideoque eam initio an-
ni Chriſti trecenteſimi ſeptuageſimi quinti men-
ſe Ianuario relatam ſignificat. Et ratio eſt, quia
Theophanes tam priorem victoriam „quàm ini-
tium Epiſcopatũs Baſilii uno anno tardius nar-
rat. Quare & in victoria ſecunda recitanda in
eodem errore perſtitiſſe eò magis exiſtiman-
dum, quo ex ſubſcriptionibus Legum Codicis
Theod. pareat, Modeſtum, qui Valentem Cæ-
ſaream comitatus eſt, Præfectum Prætorio fuiſſe
anno trecenteſimo ſeptuageſimo quinto; incer-
tum verò ſitg an eam dignitatem initio anni tre-
centeſimi ſeptuageſimi ſexti adhuc geſſerit. Præ-
kerea D. Hieronymus in Chronico juxta editio-
nem Scaligeri anno 2392. qui menſe Octobri
anni Chriſti trecenteſimi ſeptuageſimi quinti
incipit, ait: Baßilius Ceſarienſis Epiſcopus Cappa-
docia clarus habetur. Quæ verba Marianus Sco-
tus in ſuum Chronicon anno Chriſti cccLXXV
tranſtulit. Porro Hieronymus de Scriptoribus,
aliiſque Viris illuſtribus, illis, ſimilibuſque ver-
bis loqui ſolet, annis quibus aliquod Opus in
lucem emiſere, aut aliquo præclaro facinore
magnam ſibi gloriam peperere. Ob defenſam
itaque Cæſarienſem Eccleſiam anno Chriſti
CCCLXXV, ubique Baſilii nomen incla-
ruiſſe indicat Hieronymus.

XXVI. Die Epiphaniæ ſacro Valentem Eccleſiam Cæ-

Palepeex ſarienſtmn ingreſſum eſſe, diſertè ſcribunt So-
uerbe Antio- 3

chenſ Caſa- 20menus laudatus & Nicephorus lib. 11. cap. 8.
ream venie & quod rem certam reddit, Gregorius Nazian-
zenus in Oratione funebri Baſilii. Quo modo
verò res geſta ſit, Theophanes citatus paucis
accuraté explicat: Valens devaſtat univerſà Ec-
cleſiâ, in Divinum Baſilium fuarens, ex Oriente
Cæſaream ſe contulit, ubi demum ea commiſit, quæ
Gregorius in funebri Oratione in Baſelium refert:
quo tempore Galates Valentis flius gravi morbo
Jaltatus periit, & conjux Dominica diſicili ægri-
tudine vexata eſt, & c. apud eum legenda. Qui-
Pus ex verbis conſtat, Valentem e Oriente Cæ-
ſaream veniſſe, ſeu ex urbe Antiochena ‚ut ha-
bet Nicephorus lib. 9. cap. 18. qui Socratem lib.
4. cap. 26. emendat ſeribentem „Baſilium ab
urbe Caſarea Antiochiam abductum. Quem
etiam errorem Sozomenus laudatus ante Nice-
phorum correxerat.
XXVII. Ad num. LVII & ſeq. Certamen S. Baſi-
rafedus Iii cum Euſebio Ponti & Cappadociæ Præfecto
e 1 :. Poſt annum ſequentem conſignandum; cùm Ba-
Baron. num. ſilius ante annum CCCLXXI Epiſcopus crea-
1VIII. tus non fuerit.
XxVIII. Ad num. LXV S feqq. Scribit Sozomenus

Meletii in lib. 6. cap. 7. Valens can Perſæ nihil novi moliti
i. nif. ſent, Antiochiæ conſedit. QOuo quidem tempore

Meletium Epiſcopum exilio amnavit. Càùm igi-
tur initio tantùm anni trecenteſimi ſeptuageſi-
mi ſecundi Valens Antiochiam pervenerit, ut
infrà oſtendetur, ante eum annum Meletius
Antiochenus Epiſcopus in exilium non aman-
datus. Quare Concilium Antiochenum paulèò

525

Poſt ſecundum Concilium Romanum ſub Da- SÆ C. IV.
maſo habitum, potuit celebrari anno trecenteſi- An. Ch. 370.
mo feptuageſimo primo exeunte aut inſequen-
tis exordio. Neque Epiſcopos congregari Va-
lentem prohibuiſſe colligitur ex Concilio Ni-
copolitano, de quo in Epitome Spondani anno
equenti num. 2. licet loco non ſuo.
Ad num. LXXXI. Baronius duos Aſterios XXIX.
utrumque Sophiſtam, ac præterea Arianos con- Duo Aberi
fundit. Primus Cappadox fuit, & Conſtantino ie n ae

Magno imperante floruit

O0 ,
Sophiſtæ non
: ſecundus Eccleſiæ confundendi

Cyrenfi præfuit ante Iſidorum Theodoreti de-
ceſſorem. Primus neque Epiſcopus, imò nec
Presbyter fuit, ſi Athanaſio credimus: fuit ve-

rò fecundus. Theodoretus e

nim in Hiſt. Religio-

ſa cap. 2. d Baronio hoc anno recitato, eum
Cyri, oppido duorum dierum itinere ab Antio-
chia diſtanti, creatum Epiſcopum teſtatur eo-
que non multò pôſt demortuo, Cyrenſis Eccle-
ſia per aliquot annos vidua manſit, donec poſt
Valentis Imperatoris interitum Iſidorus ab Eu-
ſebio Samoſatenſi Epiſcopus ordinatus eſt. Prior

Merius ad currentem Chriſti annum vitam pro-

ducere non potuit, niſi cen

tenarius, aut cente-

nario proximus periiſſe dicatur; cuͤm in perſe-

cutione Diocletianea immolarit:

quo tem Pore

càùm jam magni nominis elſſet „minor triginta
annis non extitit. Duo itaque fuere Aſterii, uter-
que Arianus, uterque Sophiſta. Prioris mentio-

nem facit Athanaſius lib. d

e Synodis, Socrat es

ac Sozomenus: Poſterioris „ nempe Epiſcopi,

Theo doretus loco laudato.
hæc verba D. Hieronymi

ſiaſt. de Aſterio Epiſcopo

Baronius hoc anno
lib. de Script. Eccle-
intelligit: Aerius

Arianæ Philoſophus fattioni, ſeripſit regnante Con-
Rantio in Epiſtolam ad Romanos, & in Evange-
lia & Pſalmos Commentarios „ & multa alia
ua Aſuæ partis hominilus ſzndio Wimè leguntur.
Sed de quo Aſterio Hieronymus loquatur, non
liquet. Theodoretus in allocutione dicta Chal-
cedone contra ſanctæ memoriæ Cyrillum menſe
Septembri anni C CCCXXXI, ut obſervat
Garnerius in Auctario Operum Theodoreti
pag. 34. ubi hanc allocutionem Theodoreri eſ-

ſe oſtendit, ait: Diſee unm Doctorem. Hoc Aſte⸗

rius Arianus Cenuit

» & Apollinarius tuus pa-

ter. Te ipſum enim illius felium conſtituiſti. Ubi
Theodoretum de priore Aſterio locutum ar-
bitratur Garnerius : poſterior enim, inquit,

tuit.

Conſtantinopoli innoteſcere facile non po-

Utriuſque Aſterii occaſione obſervandum XXX.
floruiſſe hoc ſæculo alium Aſterium Amaſeæ Puit &. ter-
in Ponto Epiſcopum doctrinâ & ſanctitate illu- rius AWerias
ſttem, qui poſt annum Chrifti quadringenteſi- Amaſe

mum adhuc in vivis fuit, u

t liquet ex Oratione F.

de Kalendis eo anno ſcripta, de qua infrà ſer-
mo erit. Jam tamen Iuliano Apoſtata imperan-

te celebris erat, ut collig

itur ex Orationibus

de Kalendis, & adverſus Avaritiam, ubi ante-
quam loquatur de iis, quos is Imperator ad Fi-

dem negandam induxerat

ait: Et hæc quidem,;

inquit, anteriorum empla temporum memoria
ſervavit: ſunt etiamnum recentia ac noſtræ ætatis.
De ejus Operibus legendus Labbeus in Diſſert.
de Scriptoribus Eccleſiaſt. ubi & mentionem fa-

cit quarti Aſterii Petræ in

Arabia Epiſcopi, qui

hac ætate vixit, quique die X lunii in Mar-

tyrologio Romano colitur

„ de quo Baronius Baron num,

hoc anno. Poſt Labbei mortem Cottelerius in EXxxXVE

tertio tomo Monumentot

um Eccleſiæ Græcæ
aliqua

—

anno non

526 Critica Hiſtorico-Chronologica

S8 C. IV. aliqua Divi Aſterii Amaſenſis Epiſcopi Opuſcu-
An. Ch. 371. la publicavit, & in linguam Latinam convertit.
De Aſterio Philoſopho Spondanus in Epitome
anno CCCXXXVI num. V.
XXxXNI. Ad num. XCIII & ſeqq. Cùm Valens Im-
Inſidia Va- perator ante vernum tempus anni trecenteſimi
lenti Ang. ſeptuageſimi ſecundi Antiochiam non pervene-
extinds. rit, ut ex his quæ infrà dicemus, conſtabit,
annus, quo diræ habitæ ſunt quæſtiones de iis,
qui de hujus Imperatoris vita conſuluiſſent Ma-
os, quôve celebriores Philoſophi occid juſ-
qui annus utique hactenus in obſcuro fue-
rat, in manifeſtam lucem educitur. Illud enim
contigit anno trecenteſimo ſeptuageſimo tertio.
Scribit quippe Zoſimus lib. 4. pag. 742. Cum
Antiochiæ degeret Inperator, magiæ præſtigiis
de Valentis ſucceſſore conſultum eſſe; cui do-
crates & Sozomenus à Baronio citati ſuffragan-
tur. Ammianus verò initio libri 29. inſinuat,
factum id æſtate conſumta, & dum Modeſtus Præ-
fectus Prætorio formidine ſucceſſoris agitaretur
in dies. Quare cùm Modeſtus, qui huic crimi-
ni vindicando incubuit, anno trecenteſimo
ſeptuageſimo tertio ultimum Præfecturæ ſuæ an-
num egerit, non dubium, quin eo anno quæ-
ſtiones illæ exercitæ ſint, & quin L. 8. Cod.
Theod. De Mäaleficis, quæ ſine die & Conſu-
libus eſt, ad eundem annum pertineat, ut
Gothofredus in ejuſdem Legis Commentario
ſuſpicatus fuerat. Nam Modeſtum anno tre-
centeſimo ſeptuageſimo quarto Prætorio Præ-
fecdum non fuiſſe, liquet ex Legibus Codicis
Theod.

—

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMANA 5864·

Olymp.287. O 1¹6 B. D II. P. 4. April. Indict. 14.

an. z. Jeen. Ix su CaRISTI 371.

duùm Baro“-
ninm DAMASI PAPE 6.
Olymp.287.
VALENTINIANI ET VALENTIS
IMPP. 8. GRATIANI IMP. 5.
1. D num. I & ſeqq. Coſſ. Gratianus Aug.
Conſules. XII, & Sextus Petreonius Probus, uterque

Occidentalis. De ultimo, qui è familia Anicia
erat, legendus Onuphrius in Faſtis. Gratiani
Quinquen- Conſulatus juxta ſecundam Conſulatuum Cæſa-
nag reorum regulam ſumtus; ejus enim Quinquenna-
lia in hunc annum incidunt, quorum occaſione
datæ à Valentiniano Leges, de quibus in Anna-
libus num. I & ſeqq.
II. Pleraque quæ hoc anno ex epiſtolis D. Baſilii
Epiſtole Ba- à Baronio narfantur, ad ſequentes annos per-
Ta laee 20 tinent, cùm Baſilius circa hujus anni medium
Baron. uum. Creatus fuerit Epiſcopus, eaque omnia Baſilio
vII & ſeqq. jam Epiſcopatum adepto acciderin.
111. Ad num. CVIII. Scribit Baronius, cùm Va-
nalen: 749. lens Antiochià recedens in Syriam ſuperiorem
erα veregrinaretur, Edeſſam profectum, Orthodo-
xos ibidem variis modis atfflixiſſe. Verùm Valens
Auguſtus ante anni inſequentis initium Antio-
chiam non pervenit. Subſtitit itaque Conſtanti-
nopoli ad menſem ſaltem Maium. Nam in ea urbe
VIII Kal. Feb. dedit Legem Cod. Theod. 7. De
cenſu ad Modeſtum Pf. P. Dein XII Kal. Peb. dedit
ibidem Legem ꝛ. Cod. Juſtinianei De ſententiis
ex periculo recit. Tum tertio Id. Feb. Legem
Cod. Theod. 14. De naviculariis. VII. Id. April.
Legem ejuſdem Codicis I. De cçonlat. æris. Et
denique Kal. Maii Legem ejuſdem Codicis 14.

perwvenit.

De aunona & tributis. Quæ omnia reſcripta Con- S £ C. IV.
ſtantinopoli hoc anno à Valente data, & ad Mo- An. Ch. 371.
deſtum Præfectum Prætorio directa. Inde Valens 372.
diſcedens Ancyram Galatiæ primariam venit, ubi
tertio Idus Iulias emiſit Legem Codicis Theod.
76. De Decurionibus, ad Modeſtum Pf. P. Quò po-
ſtea Valens profectus fuerit, incompertum. Eum
tamen neque Cæſaream, neque Antiochiam ſe
contuliſſe, certum. Cæſareæ enim hoc anno elſe
non potuit Valens, cùm, ut anno præcedenti
oſtendimus, in eam urbem venerit menſe Ianua-
rio, quo menſe hoc anno adhuc Conſtantino-
oli conſtitit. Præterea Valens ex urbe Antio-
chenſi Cæſaream abiit, ut anno ſuperiori oſten-
di. Antiochiam autem ante anni inſequentis ini-
tium non pervenit, ut tunc demonſtrabo. Quare
pro certo tenendum, hallucinatos eſſe Viros do-
ctiſſimos, qui ſcripſere, Valentem hoc anno Cæ-
ſaream profectum eſſe, & Baſilium jam Epiſco-
pum ad ſuam ſectam pertrahere conatum elle. Id
enim longè poſt hunc annum factum. De perſe-
cutione Eccleſiæ Edeſſenæ agemus anno ſe-
quenti.

ANNOPERIODI GRCO-ROMAN &£Æ 5865. ano Ur⸗
is 1I125.
O 17. AG. 12. P. 8. April. Indict. 15.

Olymp. 2874
an. 4.
JESu CHRISTI 372. 4

DAMASI PAP 7.

VALENTINIANI ET VALENTIS IMFP. 9.
GRATIANI IMP. 6.

D num. I. Coſſ. Modeſtus & Arinthens, I1.
A uterque Orient. ut ex Onuphrio in faſtis, Conſuled
& Gothofredo in Proſopographia Cod. Theod.
conſtat. 1
Ad num. XNXXIII & ſeqq. Iam hoc tem- II.
pore mortuus erat Sanctus Tneodoſius Antioche- Roret 5.
nus, Abbas Monaſterii in Scopulo (eſt mons in- o olns
ter Seleuciam & Roſum Ciliciæ) qui depreca- Seopelo.
tione & hymnodia aſſiduè utebatur, & cujus Vi-
tam ſcripſit Theodoretus in Hiſtoria Religioſa
cap. 10. Divus Hieronymus ad vitam monaſti⸗-
cam anhelans ad eum, & alios Anachoretas
ſcripſit epiſtolam XXXVIII, petens eorum
precibus ſolvi vinculis ſeculi, quibus adhuc ſe
detentum fatetur. Iſauri, qui nec urbi ulli, nec Baron num-
vico pepercerant, ſed quotquot capere licuit, di- Xx IV.
reptioni flammiſque tradiderant, hominem illum
reveriti ſunt, & panem tantum poſcentes, &ut
pro ſe orarent innuentes, intaltum illud monaſte-
rium, non ſemel, ſed iterum reliquerunt. At ta-
men veriti Eccleſiarum Antiſtites, ne diabolus pe-
cuniarum cupiditatem Barbaris injiciens, aulctor
eſſet, ut magnum Lumen illud captivus abducere-
tur, hortatu ſuo perſuaſerunt, ut ſe conferret
Antiochiam, ubi in Lucem prodierat. Zam enim
captivos egerant duos Eccleſiarum Praæſules, &
XIV aureorum millia ab utroque acceperant,
antequam eos dimitterent. Ubi Antiochiam ad-
venit monaſterium condidit; ſed brevi apud An-
tiochiam tempore ſuperſtes, in Angelorum cætum
receptus eſt, inquit heodoretus. L
Iſauros vicinas provincias, veluti Lyciam, III.
Pamphyliam, Cyliciam, Lycaoniam & Piſidiam Inveſtigatur
ſæpe infeſtaſſe Hiſtoriæ Auguſtæ Scriptores nos “ r:
edocent. Ammianus lib. 27. cap. 9. Loquens de Teodoſi
geſtis circa annum CCCLXVI ſcribit: In Abbatit.
Iauria Eglobatim pervicina digreſſi prædones, pr-

4

Imut
ur i
Monactl
* Hir

Baron nn
XXxXVII
ſegg.

V.
Cyripituj
ſerpptiol.
ki lo. Cyd,
eit Teod d⸗
zenit.

„S2 rrTLTYTYTNTEN—c—cͤcͤͤ4XʒʒT—— ð

⁵⁸F C. IV. da, villaſzue uberes libera populatione verantes,
An. Ch. 372. magnitkäine jaclurarum Pamphylram affliltabant
&ꝛ Cilicas. De qua Iſaurorum irtuptione Theo-
doretum intelligendum non dubito. Neque
enim Sanktus Theodoſius ad hunc Chriſti annum,

1
e

II.
1§5.
diſus,
i3

.

on aum-.
1,.

III.

eſtigatur

oleßi
batit.

cùm Theodoretas narrata ejus morte habeat:
Gregis præfelcturam ſuſcepit admirandus Hella-
dius, qui per annos ſexaginta laboribus illis de-
funbtus, Cilicum divinitus poſtea faltus eſt Anti-

interfuitque Concilio Epheſino anno ccccxxxI
celebrato, qui ideo ante annum CCCLXX
Abbas creatus tuerat, ſed de eo pluribus ſuo lo-
co agetur. Bollandus quidem ad diem X I Ja-
nuatii, quo Theodoſius à Græcis colitur in Me-

’r næis, vitam ejus àd annum circiter CCCCXII

protrahit, quia Theodoretum explicat de infe-
ſtatione Iſaurorum, quæ anno CCCCV con-
tigit. Sed opinionem hanc Sancti Hieronymi
Monachatus, & Helladii Epiſcopatus plane
evertunt.
IV
avetiga- Theodoſius Abhbas Antiochiam venit, laudaram
mur mwitienms ad eum epiſtolam dedit, neque ejus monacha-
cnharus tus poſt annum CCCLXVIII differri, aut
& Rierony- tus pPolt al e...
mi. citius quàm ab anno CCCLXVII inchoari
quando Juliani Apoſtata mors nunciata, anno
M ſcilicet C CCLXIII, deinde in Gallias ve-
nit, ubi per aliquot annos commoratus eſt; tan-
’ J demque in Orientem profectus ibi Monachum
induit, quod contingere non potuit niſi ſub
finem anni CCCLXVII, aut inſequentis
initio, quidquid Baronius in contrarium affe-
Baron, num. rat. Certé quando Rufinus & Melania Alexan-

ſeqꝗq. ſti anni, Hieronymus jam monachus erat, &
Ammianus citatus, poſtquam de Iſaurorum præ-
dationibus locutus eſt, ſubdit: Hec inter Præ-
textatus Præfeltaram urbhis ſublimins curans, &c.
Urſinum Roma expulit. Liberio autem Dama-
ſus die prima Octobris anni CCCLXVI ſuc-
ceſſit, dum Viventius Præfecturam Urbanam
adminiſtraret, ut ex Ammiano Baronius anno
CCCLXVII num. VII oſtendit. Viventius
Lupicino & Jovino Coss. anno ſc. COCLXVII.
1IL Non. Maii adhuc Præfectus Urbi erat, ut
liquet ex L.. Cod. Theod. de indalg. Criminum,
eodemque anno, menſe incerto Prætextatum
ſucceſſorem habuit, ut docent Leges Cod.
Theod.
V. Verum eſt in eodem codice Legem 10. de pœ-
Corrigitur nis datam VIII Idus Okctob. Kemis, dirigi ad
inſcriptio Le- prætextatum P. V. & ſubſcribi Gratiano A. I.
Si ⸗ör S Dagalaifo Coſ-. qui Conſulatus in annum
anis. CCCLXVI cadit. Verum error eſt in in-
ſcriptione, legendumque ad Viventium P. V.
Cùm certum ſit hunc dignitatem illam obti-
nuifle die prima Octobris illius Chriſti anni,
quando Damaſus ordinatus eſt Pontifex Roma-

anni CCCLXVII, eodemque anno Prætex-
tatum ei ſueceſſiſſe. Vidit Gothofredus legem
illam 10. de Pœnis in aliqua parte mendoſam eſſe;
cùm Gratianus dicatur Auguſtus, qui tamen
anno tantum CCCLXVII hunc honorem
aſſecutus eſt, aitrque mendum cubare in Con-
ſulatu, legendumque, poſt Conſalatum Gratiani
& Dagalaiphi, quà formulà annus prædictus no-
tatus fuit, At hoc pacto ordinem legum in vertit,

èð

in Annales C. Baronij.

quo de eo loquitur Baronius, pervenire poruit;

Ktes, ideſt Metropolita Tarſi in Cilicia prima,

Hieronymus enim qui in Syria erat, ubi

poteſt. Ipſemet quippe teſtatur ſe Romæ fuiſſe

XXXVII & driam venêre, ſub finem ſcilicet currentis Chri-

nus; eam adhuc exercuiſſe initio menſis Maii

Fey

& quæ eſt decima de pœnis, rejicitur poſt unde- S c. IV.
cimam. Quare non dubium quin error in in- An. Ch. 572.
ſcriptione verſetur, & quin littera illa A ibi in-
trufa ſit. Ex quibus tandem omnibus ſequitur
anno CCCLXVII Prete vtatum Urbis Præ-
fectum renunciatum eſſe. Secundò motus Iau-
Toruns ab Ammiano narratos eodem etiam anno
accidiſſe. III. Sanktum Theodoſium Abbatem
Antiochiam ſeceſſiſſe. I V divum Hieronpmum
citatum epiſtolam ad eum tunc dediſſe. Et deni-
que eumdem ſub illius anni finem, aut inlſe-
quentis initio monaſticæ vitæ ſe ſe addixiſſe.
Valens Imp. hujus tantum anni inirio Autio- VI.
chiam Pervenit. Adeo enim intolerabilis in Ci- Palentis
licia, quà tranſeundum erat, æſtus invaluerat, 7. Antio-
ut anno trecenteſimo ſexageſimo quinto Falens Wan ed.
Antiochiam Proficiſcens „Cæſareæ conſtiterit, Baron. ann
donec vaporati aſtus Ciliciæ Jam leniti e&jent, ut ait 370. num.
Ammianus lib. 26. cap. 7. Quam etiam in rem L XIILI
Quintus Curtius ſcribit: Er tunc aſtus erat, cu-
Jus calor non altam magis quàm Cilicig oram va-
Porei olis accendit. Denique Hieronymus in
epiſt. ad Rufinum anno Præcedenti ſcripra, ait:
Cum me Thracia, Pontus ſł atque Bithynia totum

CGalatiæ & C ppadociæ iter & fervido Czlicum

terra fregiſſet æſtu, Tyria meihi velnt portus oc-
earrit. Ex quo penitus evertitur doctorum Viro-
rum ſententia, quæ fert, anno C CCLXX
aut C CCLXXIValentem Antiochiam Ve-
niſſe: hoc enim pacto æſtivis caloribus Cilicia
ei pertranſeunda fuiſſet. Et tamen Valentem hie-
me Antiochiam Perveniſſe, oſtendit etiam Lex
Codicis Theod. unic. N⸗ conlatio per Logogra-
phos celebretur, data pridie Nonas Aprili S,
prilis Seleu-
α, quæ haud procul Antiochiâ. Tum Idibus
Aprilis Lex 19. ejuſdem Codicis De Praætoribur
Antiochiæ emiſſa. Currentis itaque anni initio
Valens Antiochiam ingreſſus eſt. Certè Liba-
nius in Vita ſua ſe quinquagenarium fuiſſe Jo-
viano imperante teſtatur Pag. 46. poſtea pag.
48. annum ætatis octavum & quinquageſimum
egiſſe ſe dicit, tum cùm Valens Antiochiam ve-
nit. Zovianus Auguſtus Antiochiam profectus eſt
ſub finem anni trecenteſimi ſexageſimi tertii.
teſte Ammiano lib. 25. Quare, ſi eo anno Liba-

ſimum octavum compleverat, ideoque non alio
anno Valens Antiochiam adventavit. Quèd ſi
jam antea ad eandem urbem is acceſſiſſet, prio-
ris illius adventũs mentionem Libanius feciſſet.
Interim obiter obſervandum, Imperatores non-
niſi per hiemem in Cilicia iter habuiſſe. Ammia-
nus enim laudatus, ubi dixit, Jovianum Antio-
chiæ pauliſper moratum eſſe „ addit: Flagrante
bieme mnde profeltus, Tarſum urbem Cilicum no-
bilem introiit: & cùm nrtroisſſet Ancyram Impe-
rator Conſulatum iniit, Kalendis nempe Januariis
anni CCCLXIV.
Quæ Zoſimus lib. 4. pag. 742. de Vvilente Imp. VII.
ſcribit, Viris eruditis aniam dedêre exiſtiman- Ante hunc
di, eum & anno CCCI. XX Antiochiam "»num Va-
veniſſe, & illuc poſtea anno præcedenti vel cur- ee v.
renti rediiſſe. Verumenimvero non ſolùm hoc veaie. kes
Zoſimus non inſinuat; ſed etiam noſtram ſenten-
tiam apertè confirmat. Hæc Zoſimi verba: Ea-
lens Imperator contra Perſas in Orientem, qud
tendebat initio, ſe parat; ac lenid progreſſus, (an-
nis nempe CCCLXX & CCCLXX 1)
oppidis Legatos ad ſe mittentibus, ubi poſéeret
ſus, opitulatur; aliaque multa ritò admini, rat
α petentibus facils poſtulata concedent. Antio-
chiam

528 Critica Hiſtorico-Chronologi CA

*.α C. IV. chiam chm perveniſſet (præſenti ſc. anno), om-
A. Ch.372. nino cautò res bellicas adminiſtrat. Et hieme qui-
dem in Antiochena Regia commoratus; Hierapo-
lim verno tempore proficiſeitur: (Hierapolim
nempe Syriæ non longè ab Antiochia poſitam „
atque inde contra Perſas ducens exercitus, inſtan-
te rurſus hienze, revertitur Antiochiam. Ac bellum
quidem Perficam in hunc modum extrahbebatur.
Gothofredus in Chronologia Cod. Thod. eo Zo-
ſimi loco abutitur, ut oſtendat, Valentem anno
CCCLXX Antiochiæ fuiſſe, quia eo anno
aliquas Leges Hierapoli dedit, ut ſuo loco dixi.
Verùm leges illæ Hierapoli Phrygiæ, & quidem
ante hiemem emiſſæ. Quare, cùm ipſemet Go-
thofredus fateatur, Valentem ſub finem anni
CCCLXX Conſtantinopolim rediiſſe, liquet,
eum illo anno Antiochiam non veniſſe; & ex di-
ctis, nec etiam anno CCCLX XI illuc per-
veniſſe. L
VIII. Valens, dum Antiochiæ moratur, eos qui
Perſecutio Arianam opinionem averſabantur, hoſtiliter
graſſatur. vexavit, ut narrat᷑ Socrates lib. 4. cap. 17. qui
cap. ſequenti recitat quæ Edeſſæ in Meſopotamia
facta ſunt adverſus Orthodoxos. In Palæſtina
Orthodoxi non minùs quâm in Melopotamia
vexati, ut teſtatur Epiphanius hæreſi LXXI 11,
& Hieronymus epiſt. 61. ðèðDU
1X. Magna huc uſque de anno emortuali S§. Atha-
8. Athana- naſii controverſia fuit. Socrates lib. 4. cap. 20.
ſi obitus. eum Gratiano iterum & Probo Coſſ. præceden-
ti nempe anno, mortuum ſcribit, eumque Her-
mantius in Vita S. Athanaſii, & Papebrocius
die ſecunda Maii in ejuſdem Sancti Vita ſequun-

Baon. na tur. Imò Petavius in Notis ad epiſtolam Proterii
ſea . Epiſcopi Alexandrini, quam in fine tomi ſecun-

di de Doctrina Temporum recitat, eandem ſen-
tentiam tuetur, & in Diſſert. de Photini dam-
natione cap. 2. inquit, Socratem nunquam teine-
re, aut falsò notas Conſulares adhibere. Sed Epi-
ſcopatus S. Baſili initium anno ſuo redditum, &
adventus Valentis Antiochiam hoc anno conſi⸗
gnatus, Soeératis errorem manifeſtum faciunt,
evincuntque, Sanctum Præſulem anno tantùm
ſequenti ad Deum migraſſe. Cùm enim dies
mortis ejus certus ſity ſecundus nempe menſis
Maii, quo colitur, ipſeque Baſilium Epiſco-
pum in ſuis Operibus vocet, mors ejus die ſe-
cunda Maii anni trecenteſimi ſeptuageſimi pri-
mi contingere non poruit, ſive Baſilius die XIV
Junii ejuſdem anni Cæſareæ Epiſcopus dictus
ſit, ſive alio die ordinatus fuerit; cùm certum
ſit, eum nonum edis annum tantùm inchoaſſe.
Ad hæc Socrates lib. 4. cap. 21. narrata Athana-
ſi morte, ait: Confeſtim igitur Ariani animos
reſumſere ob Imperatoris Nligionem inſolentid
elati. Et abſque mora Valenti, qui tunc Aatiochiæ
verſabatur, rem ſignificarunt. Quare, cùm cur-
renti tantm anno Valens Antiochiam adven-
tarit, non poteſt dici, Athanaſium anno præce-
denti mortuum eſſe; conſtatque, fidem Socrati
in morte Athanaſu narranda adhibendam non
eſſe, cùm ipſemet fateatur, Valentem Antio-
chiæ verſatum eſſe, quando Eccleſia magnum
illud lumen amiſit. Z
x. Rectè itaque S. Proterius, unus ex ſucceſſo-
Certum te- ribus S. Athanaſii, anno ſequenti Athanaſium
Pnnä 4. mortuum tradit; quæ & Hieronymi & Theopha-
naſii. nis in Chronicis ſententia fuit. Proterius in epiſt.
quam anno CCCC LIV ad S. Leonem PP.
ſcripſit de Paſchate, inquit: In octogeſimo anno ab
Imperio Diocletiani ſuperſtite beata memoriæ Pa-

tre noſtro & Epiſcopo Anaſtafio (legendum, Athà- S C. 1 V.
naſio) cuùm XIV Luna Paſehalis AXVIIIdie An. Ch. 372:
menſis Phaminoth (id eſt, nono Kalendarum Apri-

linm) a h ,die Dominico, in ſubſequen-

tem tranſiatum eſt Dominicum, ita ut quinta ie
menſis Pharmoti (boc eſt, pridie Kalendarum
Aprilium) celebraretur Paſcha Dominicum. Quos
characteres omnes annum CCCLXXIII
notare; nullus inficias ierit. Idem ſcribit Auctor
Hiſtoriæ Patriarcharum Coptitarum, quam Abra-
hamus Ecchellenſis Latinam fecit & vulgavit:
ait enim, obiiſſe S. Patriarcham ſeptimo Beſcinas
die ſovis. Eſt menſis Ægyptiacus, cujus dies ſep-
timus cum die ſecunda Maii concurrit. Quare
cùm anno trecente ſimo ſeptuageſimo tertio dies
ſecunda Maii in feriam quintam inciderit, (erat
enim littera Dominicalis F) S. Athanaſii mors
accuratè in eo Chronico conſignata. Reſpon-
det Papebrocius loco laudato, Auctorem illum
feriam ex ſuo calculo addidiſſe. Sed Baſilu Epi-
ſcopatůs exordio, & Valentis Antiochiam ad-

ventu exactè conſtitutis, manifeſtum eſt, illum

Anonymum ex veteri aliquo monumento eam
feriam mutuatum eſſe.
His accedit auctoritas D. Cyrilli Alexandrini XI.
in epiſt. prima ad Solitarios, qui tradit, hunc α*.
Chriſti Athletam integros quadraginta ſex an- 1. “ .
nos Eccleſiam Alexandrinam moderatum eſſe:
quod verum eſſe non poteſt, niſi uſque ad
annum ſequentem vitam produxerit. Vanæ-
que quæcumque horum verborum interpre-
tationes à contrariæ ſententiæ aſſertoribus in
medium adducuntur. Denique Theophanes
non tantm anno Chriſti CCCLXXIII
Athanaſium mortuum dicit; ſed etiam addit,
poſt geſti Epiſcopatüs annos ſex & quadragin-
ta, quorum integros quadraginta in perſecutio-
nibus, periculiſque pro Fide & pietate ſuſceptis
peregerat. Athanaſius anno CCCLXVII,
menſe circiter Junio, in Eccleſiam ſuam revo-
catur, ut anno CCCLXXhZmonſtravi. Qua-
re ab eo anno ad initium inſequentis, ſex illi
anni, quibus in tranquillitate Vvixit Athanaſius,
ſunt numerandi. Nicephorus Patriarcha in
Chronico poſt priores viginti Epiſcopos Ale-
xandriæ memoratos, ſcribit: AX Athanakus
Martyr, ab Arianis frequenter à Sede pulſus, in
cnius locum Gregorius Arianus Iuffectus annis
XXI Athanaſius ſecundoò, eoque Conſtantini (id
eſt Conſtantii) juſu expulſo. XXII Georgius
Gappadox Arianus annis . Athanaſius terti?,
itemque quartò, & etiam quintò Sedi reſtita-
tus: ejus anni univerſi XLVI. Ubi Nicephorus
ab Athanaſii expulſionibus ad ejus reſtitutio-
nes tranſit, & primam reſtitutionem, quæ
poſt Conſtantini M. mortem, ab hujus filiis
facta eſt, prætermittit; quæ tamen nume-
randa fuiſſet. Secunda enim reſtitutio anno
cCCCxXLIX à Conſtantio Aug. peracta. Tum Atha-
naſius tertium à Juliano Aug. anno CCCLXII
Eccleſiæ ſuæ redditus. Rursůs quartò anno
CCCLXIII à Jovia no Aug. in Sedem reſtitu-
tus. Quintèò & ultimè, anno CCCLXVII
à Valente Aug. Alexandriam redire juſſus. In
Martyrologio Hieronymiano ad diem XIII
Odobris legitur : lz Alexandria Athanafis
Epiſccpi. Sed is dies ad aliquam Translationem
referendus; quamvis Florentinius in Notis ſuſ-
picetur, hunc eſſe ejus diem natalem, quèd
Genebrardus die ſecunda Maii, quo Athanaſium
mortuum diximus, habeat: Translatio KReli-
quiar um

1
4

n

4
H
H
1.
the
Hor
rAatè

Barot
Luri

XII
Melani
Rufnu
exeunt
no cec
in 0n.

pyufech

XIV.
Annus
ceſus M
ni er 0.
dente m
dord colloe
tut in Chr
dico Rie
nmi.

1
D

in Annales C. Baronii.

58£ C. 1IV. quiarum Athanaßi Magni. Nam corpora San-
An. Ch. 372. ctorum ſæpe die eorum natali translata fuiſſe,
aliquot exemplis oſtendimus.
XII. Perſecutio poſt Athanaſi obitum adverſus
Eeybtus poſt Orthodoxos in £Ægypto ſuſcitata ad annum ſe-

Athanaſii quentem revocanda, quo Athanaſium &è vivis ex-
zan 4. Ve ceſſiſſe mox demonſtravimus. Ex Farragine Ale-
₰ſ₰

xandrina, quam Scaliger publicavit, diſcimus,
Publium anno Chriſti trecenteſimo ſeptuageſi-
mo tertio Auguſtalem Ægypti fuiſſe, & Tatia-
no Orthodoxorum perſecutori ſucceſſiſſe. Sed
Baron. num. loco Publii, reponendum, Palladium, quem

vxviI & ſeq. Theodoretus lib. 4. Cap. 22. Ægypti Rectorem,

dum de ea perſecutione loquitur, vocat. Pe-
trus D. Athanaſii ſucceſſor ſtatim literas Syno-
dicas ad Damaſum PP. miſit, quibus perſecu-
tiones Arianorum, ac Gentilium adverſus ſe
excitatas narravit. His literis Damaſus reſpon-
dens, literas communicatorias ſimul & conſo-
latorias ſcripſit ad Petrum, Aut is teſtatur apud
Theodoretum loco laudato. Ex quo apparet,
inquit Valeſius in Notis ad eum locum, inter
ordinationem Petri, ac fugam ſatis longum
temporis ſpatium interceſſiſſe: nec probabilem
videri Baronii ſententiam, qui ordinationem,
ac fugam Petri in eundem annum conjicit,
nempe præſentem, quo Athanaſium mortuum
credidit.
XIII. Rufinum Aquileienſem anno ſuperiori in Sy-
Melania & riam, Melaniam verò currenti Hieroſolymam
Rufnus adventaſſe, Baronius aliâs mihi penitùs perſua-
exeunté an- ſerat; Veruùm utrumque anno ſuperiori ex Oc-
See⸗ cidente ſolviſſe, & in Ægyptum tunc perveniſ-
profeéëti. ſe certis tandem argumentis detexi, variaque
de Melania, huc uſque dubia in bono lumine
collocavi. Romam Melania ipſumque etiam
parvulum filium reliquit, ut impoſterum Hie-
roſolymis vitam traduceret; indeque Hierony-
mus magnus tunc ejus amicus in Chronico
anno Abrahami 2390. Secundùm editionem Sca-
ligeri ſcribit: Melania nobilißima mulierum Ro-
manarum, & Marcelli quondam Conſulis filia,
unico Praætore tunc Urbano filio derælicto, Hieroſo-
lymam navigavit, ubi tanto virtutum, pracipueque
humilitatis fuit miraculo, ut Teclæ nomen acce-
perit. Quare licet Melania in £gypto primùm
fuerit, ibique per menſes ſex, antequam Hie-
roſolymam veniret, commorata ſit, ut ſtatim
oſtendam, ea ramen mente Romã digreſſa eſt,
ut reliquum vitæ Hieroſolymis traduceret.
XIV. Negari tamen non poteſt, quin Hieronymus
Annus diſ- memoriæ lapſu adventum Melaniæ in Orien-
ceſſus Mela- tem cum anno Abrahami 2390. qui Kalend.
nia eæ Occi- Octob. anni Chriſti CCCLXXIII exordi-
degte Mnea- tur perperam alligavit; & quin in codem Chro-
ezus in Chro- Dico in Chronologiam ſæpe peccarit; cùm eam
nico Hiero- ante Sancti Athanaſii mortem in Oriente fuiſſe,
nymi. indubitatum eſſe debeat. Nec enim exiſti-
mandum Librariorum culpà hunc locum tranſ-
poſitum eſſe; cùm numero ſequenti ibidem
narretur divi Ambroſii Mediolanenſis ordina-
tio anno CCCLXXIVperacta, & altero
poſt iſtum numero Valentiniani ſenioris Mors,
quæ ad annum CCCLXXV pertinet. Nu-
meri quidem, ſeu anni Abrahami, Librariorum
oſcitantia, ſæpe loco moti, uti in editione Pon-
tacena, ubi de Melania agitur; in ea enim lau-
data Hieronymi verba cum anno Abrahami
2391, magno errore copulantur, ſed eum Mela-
nie Hieroſolymam adventum ante menſem
Octobris anni Chriſti CCCLXXIII in ſuo
Tom. I.

729
Chronico conſignaſſe dici minime poteſt. S Æ C. IV.
Quando itaque certiora monumenta ſuppetunt, An. Ch. 372
ejus Chronico minimè adhærendum z cùm ex
ipſis Sancti Doctoris Operibus conſtet res in eo
ſuis temporibus non rarò redditas non eſſe.
Præterea laudatus Hieronymi locus in eo cor-
ruptus, quèòd in editione Scaligeri Melania di- Meleniz
C1: . 11.– . vveptis fuit
catut filia Marcelli Conſulis, loco Marcellini, ut Marcellini
recté in editione Pontacena „ & in Hiſtoria Exconſulis
Lauſiaca Palladii cap. 17. editionis ſc. Græco Lati- non verd a
næ Pariſiis anno M D LXX prodiit, Melania lis.
dicitur Marcelli filia. Verum hæc inter ſe non
pugnant, ut multi arhitrati ſunt. Melania enim
neptis quidem erat Marcellini anno CCCXLI
Conſulis ordinarii; Sed Hieronymus & Palla-
dius eam ejus filiam appellant eo modo quo di-
vus Gregorius Nazianzenus in ſuo teſtamento
neptes ſuas filias vocat, ut obſervat Baronius
anno CCCLXXXIXnum. XXXV &
ſeqq. Imò in Galliis neptes vulgè perites filles
nuncupamus, ut ſubodoratus eſt Pontacus in
Notis ad citatum Hieronymi locum. Hanc no-
ſtram conjecturam certam reddit Rafinus lau-
datus, qui exprobrans Hieronymo quod tune
averſus eſſet à Melania, quam in ſuo Chronico
laudarat, verba Hieronymi refert ac filiæ nomi-
ne Hieronymum neptem denotaſſe indicat: Et
jam nec illud admirabile faltum ſilendum eſt, ne
pudorem incutiamur audientibus quod Marcel⸗
lini Conſulis neptem, quam Romanæ nobilitatis
primam, parvulo filio Romæ derelicto Hieroſoly⸗
mam periiſſe, & ibi ob inſigne meritum virtutis
Teéclam nominatam in ipſis Chronicis ſmuis ſoripſe-
rat &c. L
Verùm hæc verba unico Prætore tunc Urbano XVI.
Rilio dereliéto, in omnibus editionibus deprava- Melania f-
ta, legendumque, anico Prætori tunc Urbano fe lium Roms
lio derelicto. Et ratio eſt quia Rufinus loco lau- Teliquir par-
dato dicit Melaniam Parvulo filio Romæ relicto ede, o
Hieroſolymam petiiſſe. Ad hæc Paulinus citarus acn krere⸗
inſinuat hunc Melaniæ filium ex tribus quos pe-
pererat minorem fuiſſe: ka crevit ærumnis in=
quit, ut duos filios & maritum intra aunni tempus
amitteret; unico tantum ſibi parvulo ad memo-
riam potius quàm ad compenſationem affettunm
derelicto. Tum Melaniam cum Anna de qua in
lib. I. Reg. cap. 3. quæ filium ſuum in templo
depoſuit ut Domino ſerviret, comparans ait: Hta
(nempe Melania) ut unicum ſuum pectore ſuo
abſcidit, & in ſinum Chriſti Jjabtavit, & eum ipſe
Dominns enutriret, nihil poſtea illi ſuæ ſollicitu-
dinis dedit, dißidentiæ beecatum judicans, ſi
quem Chriſto commiſerat, ipſa curaſſet. Quanta
autem hoc ſide fecerit, hinc perſpici licet, quod
in magna licet potentiſſimorum, & olarorum pro-
pinquorum Romæ copia, nemini parvulum ſuum
verbo, ut dici ſolet, alendum, erudiendum, tuen-
dum mandare dignata eſt. Tam certa fuit à Cbri-
Ko eſſe ſuſceptum; && ideo meruit obtinere, quia
frui noluit: & nunc reviſere meruit per ejus fi-
dei pietatem, qua ſemel reliltum in Deo non Je-
deraverat in hoc ſoculo. Quæ verba de Prætore
Urbano, qui nec parvulus eſſe potuit, nec in-
digere, ut aleretur, erudiretur & defenderetur,
interpretari non poſſunt. Quare fallitur Palla-
dius loco citato ſeribens: Cum curaſſet ut filit
Jui nominaretur tutor, ipſa acceptis ſuis mobilibus,
& in navem injectis cum aliquot fFamulis & an-
ilus, curſu navigavit Alexandriam, major enim
fides hac in re Paulino habenda ,cui Hierony-
mus ſuffragatur cùm ait Melaniam unicum fi-

Vy lium

X V.
Melania

530 Critica Hiſtorico-Chronologica

SÆ C. IV. lium ſuum ei qui tunc Præturam urbis gerebat,
An. Ch. 37 2, dereliquiſſe.
XVII. Noſtram textus Hieronymi emendationem
Melania f. certiſſimam eſſe, oſtendo ex lib. 1. Inſtitut. tit.
lius non Pra- 20. ubi legitur: Si cui nullus omnino tutor fuerat,
tor Vrbis, ſet o, Juhatur in Urbe quidem à Pratore Urbano, &
fub bujus . . „»
zutela ſait. Wajore harte Tribunorum Plebis ex lege Attilia:
in Provinciis verò à praſidibus Provinciarum ex
lege Julia & Titia.... Sed ex his legibus tuto-
res pupillis deſierunt dari, poſtea quàm primo Con-
ſules pupillis utriuſque ſexus tutores ex inquiſitio-
ne dare caperint; Deinde Prætores ex conſtitu-
tionibus. Primus fuit Claudius Imperator, qui
pupillis tutores aſſignandi jus Conſulibus attri-
buit, ut tradit Suetonius in ejus Vita cap. 23.
Sed poſtea Marcus Aurelius, ut prodit Capitoli-
nus in ejus Vita cap. 10. illud rurſus in Prætorem

Urbis tranſtulit: Præatorem, inquit, tutelarem

primus fecit, cùm antè tutores à Conſulibus poſce-
rentur, ut diligentius de tutoribus tractaretur. Præ-
fectus quidem Urbanus Tutores etiam dabat, ut
aſſerit Triphoninus Juriſc. Digeſt. lib. 27. tit. 5.
Leg. 45. Sed tantùm ut delegatus à Principe, &
judex extraordinarius; cùm tamen Prætor tute-
laris rerum hujuſmodi in urbe Romana judex
ordinarius eſſet, uti ſcribit Hermogenianus Ju-
riſc. Digeſt. 26. tit. 5. leg. 27. Papilluz qui tam
Komæ, quàm in Provincia, facultates habet, re-
rum quaæ ſunt Romæ Praætor, Provincialium Praſeès
tutorem dare poteſt. Dein Theodoſius Magnus
T'imaſio & Promoto Coſſ.anno ſcilicet cccLXxXXIX
dedit legem I. Cod. Juſtin. De tutoribus vel
curatoribus illaſtrium vel clariſimarum per-
ſonarum, his verbis conceptam: Iltluſtribus præ-
felctus Urbi adhibitis decem viris &numero Se-
natus ampliſſimi, & Pratore clariſſimo viro,
qui tutelaribus cognitionibus praæſidet, tutores
curatoreſve eX quolibet ordine idoneos faciat
yetentari. Verüm Lex hæc tantùm pro urbe
Conſtantinopolitana emiſſa, ubi Proculus, ad
quem dirigitur, eo Chriſti anno Præfecturam
Urbanam regebat, ideoque Melaniam non reſ-

picit, quæ pluribus, ante hujus conſtitutionis

publicationem, annis Romam reliquerat, qua

etiam Romani non adſtringebantur. Denique
pupillis Prætor tutores dabat, quando paren-
tes, nullis tutoribus nominatis, é vivis exceſ-
ſerant; ſed etiam quando tam illi quâm tuto-
res abſentes erant, & aut nollent, aut non poſ-
ſent redire, uti cùm ab hoſtibus capti fuerant,
uemadmodum rem dirimit Ulpianus Leg. r. tit.
4. lib. 26. Digeſt. Sect. 2. apud hoſtes ſit frater
inferioris gradus adenato tutela non defertur;
ſed interim a Pratore datur. Unde cùm Mela-
nia bona, familiam, omniaque dereliquerit,
ut Deo liberiùs ſerviret, ejus filii cura ad Præ-
torem Urbis pertincbat. Non itaque Melaniæ
filius, ut hactenus ab omnibus creditum, Ur-
bis Prætor tunc erat, ſed ſub ejus tutela re-
lictus.
XVIII. Hieronymus in epiſtola XXV ad Paulam
Annus diſ- nNarrata AMelaniæa conſtantiaà in morte mariti &
eſſus Mela- duorum ſimul filiorum, qua anni tempeſtate ea
nia ex Occi- ſe ſe mati commiſerit nos edocet. Ait enim:
ente certo Sed forſitan ſuperatur in cateris. Quin imò, qua
H Ilos mente contempſerit, in unico poſtea filio pror
hear, cui omni quam habebat, poſſeſſione conceſſa,
ingruente jam byeme Heeroſolymum navigavit.
Quare hyeme anni CCCLXXI jam ſæviente
Meælania Hieroſolymam profectura Alexandriam

navigavit, Cùmque hyeme anni CCCXCVII SXC. IV.
exeunte ſeu initio ejuſdem anni poſt quinque lu- An. Ch. 372.
ſtra in Occidentem remearit, ut ſuo loco ex
divo Paulino epiſt. X XI X, alias X ad Seα=
rum demonſtravi, laudata Hieronymi verba

non niſi de hyeme, ſeu de anno CC CLXXI

exeunte intelligi poſſunt. Ubi illuc pervenit,

cum illic res ſuas vendidiſſet, ingreſſa eſt in mon-
tem Nitriæ, Sanctos patres conveniens, Pambo,
& Chriſti ſervum Arſiſium, & Serapionem ma-
num & Paphnutium Scatirotem, E&& Hiodorum
Confeſſorem Hermipolis; & Dioſeorum & verſata
eſt apud eos: circiter annum dimidium, obiens
ſolitudinem, & videns omnes ſanblos, inquit, Pal-
ladius citatus, ubi Græcum habet, αα 18,
ideſt media parte anni. .
Alexandtiæ Melania donata eſt à Sancto XIX.
. Melania ana
Athanaſio ovina pelle, quam dono acceperat à z,S. Atha-
Macario Abbate, oblata ipſi munere à Leæna, naßi wortem
pro gratiarum actione de catulis cæcis ab ipſo in Egyptum
luci redditis, ut refert Palladius in Lauſiaca appulit.
cap. 20; Sed Græcus textus corruptus eſt: ſicuti
& verſio; K& r eés iiρα, *ααποο τοατιαα
YaXα Ire rer r& τα nαα Maeι Mp ⁰α
oo rοο α 6α νnο αασοNαſ£ονααν, 1α
1 74 οασ Aανοανοα T αα. ° 3
g 7 õ SX * XαεMeXXαια α Kol „1τ⁸ι*
αKo τ*ανσναιασ av Mæαaρ.* (Ie-
gendum, uααειαεA αονιοας α„ααπνοαο—
diov zsτνo, id eſt die autem ſequenti attulit (hyæ-
na ſeu leæna) Sancto & beato Marco pellem
magnæ ovis : quam pellem ipſe Chriſti ſervus
(nempe Macarius, ad quem antea Palladius
dixerat hyænam attuliſſe ſuum catulum, qui
erat cæcus) reliquit Sancto & beato Athanaſio
magno. Beata autem Chriſti ancilla Melana di-
xit mihi, quoniam à Saucto & Ymirabili viro bea-
to Athanaſio ego accepi pellem illam, quæ appel-
latur munus hyenæ. Quam enim hyænam Pal-
ladius, Rufinus lib. 2. Hiſt. Eccleſiaſt. cap. 4.
Leænam appellat, quia hæc animalia promiſ-
cuè uſurpantur, & Plinius lib. S. cap. 10. ſcribit:
Hujus generis (nempe hyænæ) coitu Leæna
FÆthiopica parit crocutam. Quare ex hoc Palla-
dii loco corrupto perperàm Viri docti deduxêre
Athanaſium jam é Vivis abiiſſe, cùm Melan ia
in £Ægyptum ex Occidente venit, & Melaniam
non ab Athanaſio, ſed à Macario pellem illam
accepiſſe; quod prorſus incredibile, cùm Ma-
carius non dediſſet pellem ſuam ovis Melaniæ,
quam teſtamento jam Athanaſio reliquerat. Qua-
re voce uaος, non Macarius Monachus, ut
perperàm interpres, & alii cum eo, ſed Atha-
naſius intelligendus. Quem errorem hic indica-
re placuit, quia poſt ea, quæ de anno emortua-
li Sancti Athanaſii ſcripſi, contrariæ ſententiæ
penitus profligantur, & noſtra hæc Palladii ex-
plicatio indubitata redditur.
Hieronymus magna tunc cum Rufino amici- R. XX.
tia conjunctus, ubi hunc Nitriæ, quæ civitas leronzenic
un „ . 1 ad Rufinum
eſt juxta Alexandriam, eſſe accepit, ad eum ſcrip- ſeribit.
ſit epiſtolam XLI in qua ait: Refinum Nitriæ
eſſe, & ad beatum perveniſſe Macarium, crebra
commeantium multitudo referebat. Hic verò tota
credulitatis frana laxavit ; & tunc verè, agro-
tum eſſe me, dolui: & niſi me attenuati corporis
vires quadam compede præpediſſent; nec mediæ
fervor æſtatis, nec navigantibus ſemper incertum
mare, pia cum feſtinatione gradienti, valuiſſet
obſiſtere. Cum verò Rufinus hyeme in Ægyp-
tum

*

X
Melan
Mon⸗
herſer
ſegun
Rutanr
zmnir.
ruit
Baron
num.
ad ce.

XXII.
Mauvie 8a.
PA cenoy um

Nerint con.
verſoo.

,

X.
tis ana
Atha-
vortem
Uhun
t.

XI.
erohyis
inam

in Annales C. Baroni.

§S C. IV. tum venerit, uti jam ex Hieronymo de Melania
An. Ch. 372. loquente monſtravi, heæc verba ſic explican-
da ſunt ut Hieronymus denotet, ſe ejus adventu
accepto, ni moribus impediſſet, ad illum ac-
ceſſurum fuiſſe, etiamſi media æſtate & tempo-
re incommodiſſimo ni peregrinatio illa ſuſci-
pienda fuiſlet. Hæc epiſtola dum adhuc Rufi-
nus in Egypto eſſet ab Hieronymo data, ideo-
que ipſo fine ſuperioris anni, vel currentis
initio, cum hyeme Rufinum & Melaniaz in
Ægyptum appuliſſe conſtet.

XXI. Vere circiter exeunte Melania & Rufinus Hie-
Melaniz roſolymam perrexêre, ibique ſubſtitêre uſque
Monabhos in

derſpene ad mortem Sancti Athanaſi, quam diximus con-
rſeruttone . . . ⸗
rur⸗ . tigiſſe die ſecundâ menſis Maii anni CccLXXIII,
„ . . . 1 .
Rufnus Ale- tunc enim Palladius gypti Auguſtalis, agen-

randriam te Lucio invaſore Sedis Alexandrinæ, Mona-
redir- chos SÆ.gvypti perſecutus eſt, & diriſſimè exa-
Baron. à gitavit, ut narrat Baronius hoc anno: Poſt hac
ad e. XVII. Autem, inquit Palladius in Lauſiaca cap. 117. cum

Auguſtalis Alexandriæ relegaſſet Iſiodorum, &
LPaiſimium, & Adelphium, & Paphnutium, &
Pambo &ü inter eos etiam Ammonium unam ha-
bentem auriculam, & XII Epiſcopos, & Preß
byteros » & Clericos, & Anachoretas, ut eſſent
omnes numero centum viginti ſex; in Palæſtinam
cirea Diocæſaream, ipſa eos eſt ſecuta;, eis ex ſiis

Propris pecauniis ſubminiſtrang; &c. de horum

ſanctorum Monachorum exilio plura Baronius
citatus habet. Eo vero narrato Palladius cap.
IIS. de Melania tradit: Heée, poſtquam hi fue-
runt revocati, Monaſterio ædificato Hieroſolymis,
. IXYVII annos verſata eſt in Hiernſalem, ha-
bens conventum virginum quinquaginta. Dein
de Rufino habet: Cam qua vixit etiam nobi-
Iiſſimus, & moribus ſimillimuc, & fortiſſimus Ru-
. Sinus, &c. Viginti autem & ſeptem annis exci-
piebant eos qui veniebant Hieroſolymd voti cau-
ſ, &c. Denique cap. 119. dicitur Melaniam
XXXVII. annos hoſpites excepiſſe. Sed non
dubium quin numeri in tribus illis locis corru-
pti ſint, & quin balladius ſcripſerit annos
MWVII. Monachi enim Diocæſarea in Egyptum
rediiſſe non videtur ante annum CCCLXXVII
aut inſequentem quibus perſecurio ceſſavit.
Tres circiter anni in ædificatione monaſterii
conſumpti, ideoque Melania, & Rufinus ab
anno CCCLXXX ad finem anni CCCXCVI
quo in Occidentem reverſi ſunt; hoſpites
excepêre. Dum verèò Melania Sanctis Monachis
per annos ſex famulata eſt, Rufinus Alexandriæ
manſit, abi erat Dydimus, ille enim lib. 2. In-
vect. adverſus Hieronymum pag. 399. ait: Ego
qui ſex annis, Dei cauſa commoratus ſum; & ite-
rum poſt intervallum aliquot aliis dielus, ubi
Didymus &c. Quare perperam hactenus tem-
pus commorationis Melaniæ & Rufini in
Oriente ex præfatis locis Palladii ab omnibus
deductum fuit; cum præterquamquod nume-
ri in iis depravati ſunt, anni illi X X VII, vel
XXXVIII, ſeu, ut legi debet X VII pro-
ficiſcuntur ab eo quo hoſpites Hieroſolymis
excipere cœpit, quod non contigit niſi poſt
Monachos exilio ſolutos, & Monaſterium ab ea
Hieroſolymis conditum.

R x XII. A num. CIII ad CVIII Mauviæ Saracenorum

Mauviæ Sa- Reginæ converſio recte poſt Athanaſii mortem

racenorum à Baronio recitatur. Theodoretus enim lib. 4. cap.
Regina eon- 23. de ea converſione agit, ipſo Lucii Pſeudo-
verho. Epiſcopi Alexandrini initio, quemadmodum &
Rufinus lib. II. cap. 6. Præterea Eunapius in Ex-
Tom- I.

531
cerptis ait, Valentem adverſus Gothos, qui anno SM G. 1 V.
CCcCTXXVI bellum Romanis intulere, aliquot An. Ch. 322
Saracenos Conſtantinopolim præmiſiſſe. Quare
ante eum annum pax inter Saracenos & Ro-
manos ſancita, Mauviaque ad Fidem converſa.
Ex quibus liquet, erraſſe Sozomenum „ qui
lib. 6. cap. 38. bellum Saracenos inter & Roma-
nos, ac converſionem Mauviæz refert poſt Va-
lentiniani ſenioris mortem: quem errorem hau-
ſit ex Socrate, qui lib. 4. cap. 36. bellum Sara-
cenicum recitat poſt Valentis diſeeſſum ex arbe
Antiochia, qui contigit anno CCCLXXVII.
Bellum itaque Saracenicum ber hæc tempora
geſtum, & poſt Athanaſu obitum pax inita,
& Mauvia Regina Fidem Chriſtianam am-
plexa.

Quoad S. Eilarionem Abbatem, qui apud Sa-
racenos Fidei fundamenta jecerat, is anno Chri-
ſti ducenteſimo nonageſimo natus erat. Mortuus
eſt enim octogenarius, ut ſcribit S. Hierony-
mus in ejus Vita; eratque ætatis ſexaginta quin- Baron. num.
que annbrum, quando D. Antonius M. deceſſit, C1I1.
teſte eodem Hieronymo. Obiit autem D. An-
toniue anno trecenteſimo quinquageſimo ſexto
menſe Januario. Quare Sancti Hilarionis mors
ad annum trecenteſimum ſeptuageſimum re-
trahenda. Colitur, tam à Græcis quâm à Latinis
die XKXI Octobris
Ad num. CXI & ſeqq. Valentinianus anno Manicha⸗
Præcedenti emiſit Legem 9. Codicis Theod. De magi eges
Maleſicis, qua magiæ & maleficiorum exerci- ti. D
tium Manichæis prohibuit. Manichæi enim cu-
rioſas & magicas artes tractabant „Ut docet L.
3. ejuſldem Codicis De apoſtatis. Atque hoc etiam
contemplatu ut notat Gothofredus in Com-
mentario Legis 3. Cod. Theod. De Heroticis.
Valentinianus hanc Legem 3. De Hæreticis, hoc
anno promulgavit: Ex quo liquet, nihil eom-
mune habere hanc Legem cum his quæ narrat
longè pòſt Auguſtinus de Moribus Manichæo-
rum lib. 2. cap. ultimo, & contra Fauſtum lib.
5§. cap. 6. quæ ad hanc Legem perpera m refert
Baronius.

XXIIII
Obitus S. El
lakionis Ab-
batis.

XXIV.

Baron. num⸗
cXI. & ſeqqꝙ

—

ANNO PERIODI GRAGO-ROMAN 4 5866 Anno Urbis
—— 6
Ois F. ) 13. P. 31. Mart. Indict. r. 01

Olymp. 288⁸
Jrzsu CHRISTI 373;. an. n.

D AMASI PAP S.

VALENTINIANI & VALENTIS IMBEp. 10
GRATIANI IMP. 7.
D num. I. & ſeqq. Coſſ. Valentinianus 1.
Aug. IV, & Valens Aug. IV; ille in Oc- Coſſ. & Dé⸗
cidente, hic in Oriente: ille juxta tertiam re- ernalia Va-
gulam, hic juxta ſecundam- Decennalia enimti.
exhibuit Valens. Extat adhuc Oratio „ quam
Themiſtius in hujus Decennalibus recitavit.
Synodus Romana conſignatur 4 Theophane II.
anno Incarnationis ſecundäm Alexandrinos Thedas Red
CCCLXVII, qui Kalendis Septembris an- ag S⸗
ni Chriſti C CCLXXIV inchoatur. Et qui-
dem rectè: nam Petrus Alexandrinus Epiſcopus,
qui hoc anno D. Athanaſio ſuceeſſit, quique
eidem Concilio interfuit, nonniſi ſequenti an-
no Romam pervenire potuit, ut liquet ex iis,
quæ anno præcedenti num. XII dixi. Præterez
Sozomenus lib. 6. cap. 25. de hac Synodo loqui-
tur poſt narratam D. Abroſi ordinationem
YVy à anno

„

III.

Anno ſe-
quenti cele-

brata.

IV.

532 Critica Hiſtorico-Chronologica

8 C. IV. anno CCCLXXIV factam. Denique §. Epi-
An. Ch. 373. phanius, qui anno CCCLXXIVZPanarium

ſcripſit, non ſolàm Apollinarem damnatum non
dicit, ſed etiam eum fratrem, imò chariſſi-
mum és maximè ubique honorandum prædicat.
Quare, licèr jam in Oriente multi in ejus
blaſphemias inſurrexiſſent, non deerant tamen
qui eum excuſarent; nondumque damnatus erat,
quando Epiphanius Opus illud ſcripſit; aut
ſaltem ejus damnationis nuntium nondum in
Orientem perlatum erat, aut denique Epipha-
nius, ut multi alii, Apollinari favebat. Cùm
verò Theophanes de hac Synodo loquatur poſt
S. Ambroſi ordinationem, eodemque anno,
quo Valentiniani ſenioris mortem recitat, ea
Synodus poſt hunc annum celebrata fuit.
Porrrò in hac Synodo Romana multipliciter
ab Hiſtoricis erratum. Primò, in anno, ut
jam vidimus. Secundò, quia Baronius ad eam
refert epiſtolam Damaſi Pp. quæ incipit: Quod
debitam Apoſtolicæ Sedi reverentiam exhibet;
quæ recitatur à Theodoreto lib. 5. cap. 10. poſt
Synodum Conſtantinopolitanam anno cccIxXXI
habitam. Verùm, ut obſervat Valeſius in No-
tis ad Sozꝛomenum, hæc epiſtola non eſt Syno-
dica, ſed Decretalis tantùm ipſius Damaſi. Ac
præterea, ut idem Valeſius in Notis ad Theo-
doretum laudatum ea jam diu poſt hoc tempus
ſcripta. Ait enim Damaſus: Quid depoſitio-
nem Timothei à me denuo poſtulatis? Qui &
hic judicio Sedis Apoſtolicæ, præſente etiam Petro
Alexandrinorum urbis Epiſcopo, depoſitus eſt una
cum magiſtro ipſius Apollinare. Perperam itaque
ea epiſtola ad præſens Concilium Romanum,
in quo Apollinaris & Timotheus à Damaſo & à
Petro Alexandrino damnati, relata. Tertiòô,
Anathematiſini adverſus Apollinarem, alioſque
Hæreticos ex alia Damaſi epiſtola deſumti, &
à Theodoreto lib. 5. cap. 11. poſt Synodum Con-
ſtantinopolitanam anno CCCLXXXIcoa-
ctam recitati, optimè etiam ad hoc Concilium
Romanum referuntur.
Sozomenus lib. 6. cap. 25. loquens de duobus

Synodus Ro- Apollinaribus patre & filio, & de Vitale Presbyte-

qana III
magis eæpli-

„5Nτ.

„ FiI.
Gotherum

ro hæc de hac III Synodo Romana ſcribit:
Primus Damaſus Epiſoopus urbis Romæ, & ana
cum illo Petrus Alexandrinus Antiſtes, cum bhanc
hæreſim latius ſerpere intellexiſſent, Concilio Ro-
maæ congregato, eam ab Eccleſia Catholica alienam
eſſe decreverunt. Valeſius in Notis ad Sozome-
num exiſtimat eum intelligere Synodum quæ No-
maæ celebrata eſt anno Chriſti CCcLXXrII
vel CCCLXXVIII. Ex qua synodo nihil ad
nos pervenit prater partem epiſtoleæ, ſive expoſi-

tionis ſidei, quæ tranſmiſſa eſt ad Orientem, &

cui Orientales Epiſcopi facta gnodo apud Antio- S F C. IV.

chiam ſubſeripſerunt, ut legitur in Collect. Rom. L.
Holſtenii pag. 166. Id autem fatctum eſt anno Do-
mini CCGYIVIIILI. Veràùm Sozomenus tam
capitibus ea verba præcedentibus, quàâm illa
ſubſequentibus, verba facit de iis, quæ durante
perſecutione Valentis contigére, & Petrus Ale-
xandrinus Roma anno CCCLXXVII diſ-

An. Ch. 372¾0.

ceſſit; idemque non dubium quin ibidem So-

Zomenus tertiam Synodum Romanam intelli-
gat. Sed huc uſque has Romanas Synodos, Da-
maſo ſedente habitas diſtinguere facile non fuit.
Ceterum Synodus I V Romana nonniſi ſub fi-
nem anni CCCLXXVIII congregata, ex
eaque aliqua ad nos pervenêre, quæ infra in
medium adducam. Denique Synodus Antio-
chena, de qua loquitur Holſtenius loco à Va-
leſio citato, nonniſi poſt Sancti Baſilii mortem,
ideoque anno CCCLXXXcoacta fuit, ut
ſuo loco demonſtravi. In Libello Synodico,
in quo quatuor priores Synodi Romanæ ſub
Damaſo accuratè recitantur, de hac tertia legi-
tur: Petrus (poſtquam Alexandria ejectus fuit
Romam contendit: eoque recepto, Papa Dama-
ſus Komæ divinam & Santtam Synodum convoca-
vit: quæ amentem illum Apolinarium, Stepha-
numque cjus diſcipulum (legendum Timotheum
qui Apollinaris diſcipulus fuit) & latronem
Lucium anathemate notavit.
Ad num. XXXVI. Firmus Africæ Tyran-
nus hoc quidem anno periit, ut rectè in Anna-
libus; ſed Theodoſii Comitis patris Theodoſii Au-
guſti, qui Firmum debellavit, mors anno tan-
tuùm trecenteſimo ſeptuageſimo ſexto contigit,
ut Hieronymus in Chronico teſtatur. Quare

V.
Theodoſius
Comes occi⸗

ſu.

errarunt Socrates lib. 4. cap. 19. & Paulus Dia-

conus, qui ſcripſere, eum propter nomen ſuum
in conjuratione Theodori, de qua Baronius
agit, à Valente Aug. morte affectum fuiſſe. Nam
Carthago Africæ caput, ubi Theodoſius Comes
jugulatus eſt, non Orienti, ſed Occidenti pa-
rebat, ideoque Valentiniano juniori, cujus curam
ac tutelam cum matre tunc Gratianus gerebat.
Non itaque Theodori conjuratio, ſed aulico-
rum & inimicorum calumniæ hujus mortis cau-
ſæ fuere, neque à Valente, ſed à Gratiano Imp.
fraude invidorum decepto, cædes iſta iniqua
mandata. Tradit quidem Oroſius lib. 7. cap.
19. Comes Theodoſius a Valente miſſus effuſas Man-
rorum gentes multis præliis fregit. Sed vel legen-
dum à Valentiniano, vel Oroſius hallucinatus
eſt. Canuſii (Apuliæ Peucetiæ oppidum eſt)
egregia ſupereſt Inſcriptio poſt Theodoſii Co-
mitis mortem poſita, quæ hic ex Reineſio in ſuo
Syntagmate pag. 326. referenda.

INCLIYTAE VENERANDAEQ MEMORIAE VIRO
FLIAVIO THEODOSIO GENITORI DOMINI NOSTRI
INVICTISSIMI PERENNIG PRICIPIS THEODOsS I
PERPETII AucusTI cujus VIRTuITE FäIICITATE

JusrITIA PROFAGATIS

ͦTERRARMIM ORBIS EST

AT RTENTIS. STATIAM EQuESTRE M SuBANHRATA M
POSUERuNT cCHRANTE AC PERFICIENTE

FZIAVIO

SEXIN E VIRO

P E RFECT ISSI MO

CoRRECTORE APuIIAE ET CALABRIAEB

Notat Reineſius, loco Sexine, legendum eſſe,
Sextione. Nam Flavius Sextio Theodoſio ſe-
niore imperante Rector Calabriæ fuit, ut do-
cet Symmachus lib. 2. epiſt. 43.
Pax Gothos inter & Romanos anno quidem

CCCLXIXJ Oſancita fuit; ſed, eâ contem-

X‿ιιsοα

tàâ, hoc anno exeunte Gothi in Thraciam ex- “* Thra⸗
curſiones fecere, ut docet Ammianus lib. 30. αα

cap. 2. ubi proximè ante Gratiani III & Equi-
tii Conſulatum anno CCCLXXIVgeſtum,

alit:

An.

VII.
Eyyegiunm
Terenti
ti facinui

17 ½

Neti.

rſiones
Thra⸗

in Annales C. Baronij.

SÆ. E. IV. ait: Nem Romanam alius circamſteterat metut
An. Ch.37;. totius Gothiæ Thracias licentihs perrumpentis;

VII.
E gregium

Terentii Du-

cis facinus.

quæ funera tune explicari poterunt carptim, ſi ad
ea quoque venerimus, id eſt, ſi Hiſtoriam no-
ſtram perducamus ad annum CCCLXXVI, quo
Gothi, Iſtro ſuperato, majorem vaſtitatem Thra-
ciæ, aliiſque Provinciis intulere, In his rerum
anguſtiis Valens, tum contra Perſas bellum
gerens, auxiliares copias reprimendis Gothorum
incurſionibus à Valentiniano fratre petiit, qui
mittere detrectavit, dicens: Homini Deo bellum
inferenti ſuppetias ferre mihi nefas eſt. Ita Theo-
phanes eodem anno, quo initium Epiſcopatũs
D. Ambroſii collocat, cui Cedrenus ſuffraga-
tur. Idem habet Theodoretus lib. 4. cap. 31. &
32. ubi ait: Miſit ad fratrem, militares copias ab
eo petens. Valeſius in Notis exiſtimans, Theodo-
retum loqui de bello à Valente poſt Valentinia-
ni fratris obitum adverſus Gothos ſuſcepto, ait
Theodoretum pro Valentiniano Gratianum ſcri-
bere debuiſſe, &α⅛ν85* pro &εσ ſed perpe-
ram. Theodoretus enim loquitur de incurſioni-
bus, quæ hoc anno; ut docet Ammianus, contige-
runt. Quod ex eo certum redditur, quod ſtatim
ſubdat: Nec tamen a priſtina temeritate deſtitit;
ſod in oppugnanda veritate perſeveravit, ſc. Va-
lens. Et tamen Socrates lib. 4. cap. 5. ſcribit, Va-
lentem, cùm accepiſſet Gothos Iſtrum ſuperaſſe,
Orthodoxos Epiſcopos de exilio revocaſſe; quod
etiam teſtantur Hieronymus in Chronico &
Oroſius lib, 7. cap. 19. Ex quibus liquet, Theo-
doretum, quem Nicephorus lib. II. cap. 49. ex-
ſcribit, loqui de re ante Valentiniani mortem
geſta; Socratem verò & alios, de iis, quæ poſt
Valentiniani obitum acciderunt.
Imè interpretatio Valeſii ex ipſo Ammiano
evertitur. Hic enim lib. 31. cap. 7. tradit, poſt-
quam Gothi Iſtrum trajecerunt anno cccrxXXVI,
Gratianum Valentis petitu ſuppetias adverſus Go-
thos miſiſſe. Hoc itaque anno contigit, quod
narrat Theodoretus de Terentio Duce, qui
unam Eccleſiam iis concedi petiüit, qui Apoſtolicam
doctrinam tuerentur, cujus tamen libellum Va-
lens diſeerpſit. Baronius in Annalibus anno
CCCLXXII num. III illud factum recitat,
ſed anno non ſuo: tunc enim pax Gothos inter
& Romanos vigebat. Theodoretus præclarum
illud Terentii facinus recitaturus ait: Reverſus
tunc erat ex Armenia, devittis hoſtibus. Teren-
tius autem anno CCCLXXArmeniam adver-
ſus Perſas tuebatur, ut teſtatur Ammianus lib.
27. cap. 12. Præterea D. Baſilius circa hæc tem-
pora Armeniæ Eccleſias viſitans ad Terentium
Comitem, qui huic Provinciæ præerat, epiſto-
lam CCCXLIX dedit; ideoque non dubium,
quin Theodoretus & Nicephorus res diverſis
annis geſtas uno tenore narraverint, eoque
agendi modo recentes Chronologos in errorem
induxerint. Ab his enim Gothorum irruptio,
quæ hoc anno accidit, cum iis, quæ poſt trien-
nium factæ ſunt, confunditur.

Tom. l

ANNOPERIODIGRXCO -ROMAN 4 5867.
19 E. ) 14. P. 13. April: Indict. 2.
JEsu CHRmISTI 374.
DAMASI PAP 9.
VALENTINIᷣ ANI FETI VALENTIS
IMPP. II. G RATIANI IM Pp. 8.

4 Num. I ad XII. Coll. Gratianus Aug.

§S C. IV.
An. Ch. 324.
Anno Urbis
1127.
Olymp. 288.
an. 2:

III, & Equitius, uterque in Occidente ſales,

creatus. Onuphrius quidem Equitium Conſu-
lem Orientalem dicit. Verùm ex Victore in Epi-
tome, Zoſimo lib. 4. pag. 746. & Ammiano
lib. 30. cap. 6. conſtat, eum apud Valentinia-
num ſeniorem, quando obiit, fuiſſe, & Magi-
ſterium militum exercuiſſe. CGonſulatus Gratia-
ni juxta ſecundam Conſulatuum Cæſareorum
regulam propter nempe Decennalia ejus, quæ
ideo anno uno anticipavit.
Edita à Valentiniano Aug. hoc anno Decen-

. Decennas

lia Gratianis

1I.

nalia. Hinc Ammianus lib. 29. cap. ultimo de D tezzne
Claudio hoc anno urbis Romæ Præfecto ait: la- ecennalia;

ſtauravit vetera plurima, inter quæ porticum ex-
citavit ingentem, lavacro Agrippæ contiguam.
Eorum etiam indicium L. 18. Cod. Theod. De
operibus publicis. & L. 10. De Luſtralit collatione.
à Valentiniano datæ.

S. Ambroßi ordinatio hoc anno peracta, ut

1III.

rectè Hieronymus in Chronico ſecundàùm edi- We
1 igeri . or .
tionem Scaligeri, anno ſc. Abrahami 2391. per-= inatur

peram verè in editione Pontaci anno ſequenti:
quam tamen Petavius lib. 6. Rationarii Temp.
aliique quidam ſecuti ſunt, non animadverten-
tes, ſeptimo Idus Decembris anni ſequentis, quo
die, tam Græci, quàm Latini ejus ordinationem
celebrant, Valentinianum Aug. jam demortuum
fuiſſe; cùm tamen certum ſit, eo vivente Am-
broſium renuntiatum fuiſſe Epiſcopum. Præterea
hoc anno dies ſeptimus Idus Decembris ,ſeu
dies ſeptimus Decembris in Dominicam incidit,
quà Epiſcoporum ordinationes jam hoc ſeculo
de more peractæ. Qui mos oſtendit, die XIV
menſis Junii, quo Baſilii ordinatio in Martyro-
logiis memoratur, Epiſcopum Cæſarienſem crea-
tum non eſſe; cùm aano CCCLXXI is dies
cum feria tertia concurrerit, non verò cum die
Dominica.
Ad num. XII. Celebratum hoc anno Con-

Epiſcop. Me-
diolanenſis.

IV-.

cilium Valentinum, in quo ſtatutum canone IV, Concilinm
ut quiſquis de ſe vel vera, vel falſa dixiſſet, fides Palentinum.

ei, quam ſuomet teſtimonio confirmaret, habere-
tur. Hujus canonis edendi materiam præbuit,
non Acceptus electus Epiſcopus Forojulienſis,
qui, ut dignitatem effugeret, lsd ſe criminum
reum propalarat, ſed aliorum Sanctorum Sacer-
dotum humilitas, qui tremendum miniſterium
ſuſcipere veriti, piiſſimam illam fallendi artem
excogitaverant. Et ratio eſt, quia Accepti viri
ſanctiſſimi factum, poſt conditum canonem il-
lum, à Concordio Arelatenſi Epiſcopo in me-
dium adductum eſt. Præterea alia de cauſa du-
bium illud in Concilio fuiſſe propoſitum, defi-
nitumque manſiſſe, ut cuilibet fides, quam ſuomet
teſtimonio confirmaret, haberetur „ liquet ex
verbis ejuſdem Synodi in cauſa Accepti prolatis.
Tamen quia in S& Pnodo jam ſederat, id eſt, jam ſta-
tutum fuerat, & continenter, nen potuit praſtari
uni quod ceteris negabatur. Quare hæc ſanctio
. Xy 3 inſerta

„

S £Æ CG. IV.
An. Ch. 374.

V.
Inſtitutio
Quinque
Provincia“
rum vulgo
dictarum.

534 Critica Hiſtorico-Chronologica

inſerta canoni IV hujus Concilii facta non eſt
Aeccepti occaſione, ut inquit Antelmius in Diſ-
ſert. de initiis Eccleſiæ Forojulienſis cap. 10. qui
ſubdit, ante Acceptum alios quidem Sedem Fo-
rojulienſem occupaſſe, ſed eos penitus ignotos
eſſe, ſicuti & incertum , an Quillinius, vel San-
Gus Leontius electus poſtea fuerit Forojulienſis
Epiſcopus: nam electionem in alterutrum ceci-
diſſe non videtur dubitandum.
Hujus Concilii Synodica inſcripta eſt: Di-
lectiſſimis fratribus per Gallias, & quinque Pro-
vincias conſtitutis Epiſcopis. Hic prima Quinque
Provinciarum vulgò dictarum mentio, ultima-
que in Concilio Taurinenſi anno CCCCI ce-
lebrato occurrit; quia poſt eum annum Septem
Provinciæ vulgè dictæ inſtituræ ſunt, ut anno

CCCCI demonſtrabo. Hæ Quinque Provin-

ciæ, & poſtea Septem Provinciæ ſpeciale Reipu-
blicæ corpus conſtituerunt in Galliis, cujus par-
tes, quia hactenus non ſatis notæ, nobis expli-
candæ erunt „hon ſolùm quia Baronius de neu-
tra harum diviſionum egit; ſed etiam, quia ex
earum elucidatione Antiquitas Eccleſiaſtica
non parum illuſtrari „ & doctorum Virorum
lapſus detegi emendarique poterunt. Luinque
itaque Provinciæ vulgè dictæ, quæ Galliis ab-
ſolute poſitis opponuntur, aliquando ſeorſim,
aliquando cum Galliis, memorantur ſeorſim,
uti in Noôtitia Imperii, ubi ſub diſpoſitione Co-
mitis rerum privatarum, quinque Provinciæ ita
deſignantur: Rationalis rei privatæ pé! Hiſpanias:
Rationalis rei privatæ per Gallias: Rationalis rei
privatæ per quinqué Provincias: Rationalis rei pri-
vataæ per Britannias; conjunctim verò, uti in lau-
data Synodica, & in epiſtola Maximi Tyranni ad
Siricium Papam anno cccrxxxV ſcripta: Quorum
(nempe Epiſcoporum ) Conventum e opportuni-
tate omnium, vel qui intra Gallias, vel qui intra
Luinque Provincias commorantur, in qua elegerint
urbe, conſtituum. Conqueſtus erat Sricius Papa
apud Maximum de Agroẽëtio quodam, qui in-
debitè conſecutus erat Presbyterii gradum: re-

fſcripſitque Maximus, ſe ut difficultatem illam

VI.
Qua fuerint
Ruinque
Provinciæ
vulgò ap-

pellata

VII.
Antiqua

ſolvat, congregaturum Synodum ex omnibus
.. . . ..
Galliis, vel ex Quinque Provinciis tantum.

Quæ fuerint hæ Quinque Provinciæ in con-

troverſia poſitum, diſtractis in varias, eaſque
improbabiles, ſententias Eruditis. Ea valde
communis, quæ docet, Quinque Provincias
vulgè dictas, alias non fuiſſe, quàm eas, in
uas ſolida Provincia Narbonenſis diviſa fuiſſe
vulgè dicitur, Narbonenſem ſcilicet primam,
Fiennenſem, Alpes maritimas, Alpes Graias, G
Narbonenſem ſecundam. Gothofredus Codicem
Theod. egregiis Commentariis locupletans, in
Commentario Legis 15. ejuſdem Codicis De
Paganis, aliam opinionem propoſuit, aſſeruit-
ue apud ſe certum eſſe, Quinque Provincias
vulgè dictas alias non fuiſſe, quàm Aquitaniam
primam & ſecundam, Lugdunenſem Senoniam, in
qua Phariſii, ſecundam Eugdunenſem, in qua Ko-
thomagum, & tertiam Lugdunenſem, in qua Turo-
nes. Quo pacto Galliarum quinque Provinciis
oppoſitarum nomine, intelligenda veniret anti-
qua Provincia Narbonenſis, & paucæ aliæ Pro-

vinciæ. Verùûm ea quemadmodum & vulgaris

opinio mox recitata hic evertenda, eamque ob
rem variæ Galliarum diviſiones, ut ea, de qua
agitur, certiùs innoteſcere poſſit, percurrendæ.
Gallia, inquit Cæſar initio libri primi ſuæ

Hiſtoriæ, eſt omnis diviſa m partes tres, quarum S C. IV.
unam incolunt Belgæa, aliam Aquitani, tertiam An. Ch. 374.
qui ipſorum lingu Celtæ, noſtrà Gall appellan- NedA.
zur. Ubi Cæſar Narbonenſem Provinciam à / à Galliis
Galliis excludit, quia pridem Romanorum erat, diſtincta.
Provinciiſque Romanis accenſita. Eandem di-
viſionem nos edocent Agrippa apud Plinium,
Suetonius in Julio, Solinus in cap. 24. aliique.
Quare, ut rectè Scaliger in Notitia Galliæ ob-
ſervavit, ante tempora Auguſti, qui de Imperii
Romani Provinciis ſcripſerunt, in diviſione
Galliarum nunquam Provinciam Narbonenſem
comprehendunt: ideoque, cùm apud illos Scri-
ptores Galliarum mentio occurrit, excipienda
ſemper Narbonenſis, ſi res geſtæ ante Auguſti
Imperium narrantur. Hæc diviſio non ſolùm
ab Hiſtoricis profanis; ſed etiam Eccleſiaſticis
per plura ſæcula uſurpata; ita ut urbes antiquæ
Narbonenſis, Galliarum nomine non intellige-
rentur. Eccleſiæ Lugdunenſis & Viennenſis de
Martyribus Marco Aurelio imperante apud ſe
paſſis, ad Eccleſiam Aſiæ, Phrygiæque ſcriben-
tes, ſic ſuam epiſtolam apud Euſebium lib. 5.
cap. I. incipiunt: Servi Chriſti, qui apud Viennam
& Lugdnnum Galliæ degunt, fratribus per Aſiam,
& Phrygiam conſtitutis. Ubi Lugdunum civita-
tem Gaſlliarum vocant, non verò Viennam, quia
hæc ſita in antiqua Provincia Narbonenſi, quæ
à Galliis diſtincta erat. Quare cùm Severus Sul-
picius lib. 2. Hiſt. de Martyribus Lugdunenſibus
loquens, ait: Sub Aurelio Antonino (ſic Marcus
Aurelius vocabatur) viſa primùm in Galliis Mar-
tyria, Galliarum nomine antiquam Provinciam
Narbonenſem minimè comprehendit. Præterea
Ammianus lib. 15. cap. II. Iocum, qui eſt ad con-
fuentes Araris & Rhodani, exordium Galliarum
appellat, & in Itinerario Peutingeri legitur:
Lugdunum caput Galliarum; quia ſcilicet poſt
emenſam Viennenſem Provinciam antiquæ Nar-
bonenſis partem, prima Romanis civitas occur-
rebat, ex iis, quæ apud Gallias ſpecialiter di-
ctas, ſitæ erant. Hinc Plinius Provinciam Nar-
bonenſem ſejunctim à Galliis cum Provinciis
Italiæ deſcribit, de eaque ait: Breviuſque Italia
potins quàm Provincia. Hic etiam loquendi mo-
dus à ſacris Conciliis uſurpatus. In ſubſcriptioni=
bus Concilii Arelatenſis primi anno cccXIV
celebrati poſt Epiſcopos Provinciæ Viennenſis
nominantur Epiſcopi Gallicani & Provinciis
Lugdunenſi, Belgica & Aquitanica, ſed præ-
milſo hoc titulo : Item & Gallia. In Concilio
etiam Aquileienſi anno CCC LXXXILcon-
gregato, initio referuntur nomina Epiſcoporum
qui eidem interfuere, inter quos Epiſcopus
Arauſionis, Epiſcopus Maſſilienſis, aliique ex
antiqua Narbonenſi Provincia. Tum hi Epiſcopi
nominantur: Conſtantius Epiſcopus Sciſcianenſis
Legatus Gallorum. Zuſtus Legatus Gallorum. Feliæ
Legatus Afrorum, & c. Quare Epiſcopus Arau-
ſionis, Maſſilienſis, aliique ex antiqua Narbo-
nenſi, qui huic Concilio præſentes fuere, pro
Gallis non habiti. Quod & factum in Synodo
Vaſenſi anno CC CXLII habita, quæ ex Epiſ-
copis antiquæ Narbonenſis conſtabat, ubi Epiſco-
pi Lugdunenſis, Belgicæ, & Aquitanicæ Pro-
vinciarum, dicuntur Gallicanarum Provincia-
rum Epiſcopi. Ex quibus liquet, Quinque Pro-
vincias vulgè dictas in alia Provincia non quæ- .
rendas, quàm in antiqua Gallia Narbonenſi,
quæ à Scriptoribus tam profanis quàm Pecleſia-
ſftiicis

Terti
0 6 4
rum.

1.
Auna d.
viſn Galis.
um.

di
lii⸗

in Annales
S C. I1 V. fticis , tanquam pars Galliarum non eſſet Ile-
An. Ch.374. moratur. zrnzz
VIII. Augulſtus aliam Galliarun, diviſionem inſtituit,
Secunda di- in qua Provinciam Narbonenſem complexus
viſio Gallia⸗ eſt, eaſque in quatuor partes ſecavit, videlicet,

rum. Narbonenſem, Aguitanicam, Lugdunenſem &
Belgicam, ut videre eſt apud Strabonem, Melam,
Plinium & Ptolomæum, qui ſub Hadriano &
Antonino vixit, quique eam diviſionem in Gal-
liæ deſcriptione ſequitur.
T. 1¾ . Tertia diviſio fuit in X IV Provincias hoc or-
e Galir. . dine: Narbonenſis partita eſt in Narbonenſem,
ruw. Viennenſem, Alpes Maritimas, Alpes Graias &

Penninas. Aquitanica in duas Aquitanias, & No-
vempopulanam. Lugdunenſis in Lugdunenſes
duas, & Maximam Sequanorum. Et denique Bel-
gica in duas Belgicas, & duas Germanias.
Primus omnium hujus diviſionis meminit Ru-
ſus Feſtus in Breviario, quod Valenti Imperatori
poſt annum c ccCLXIX dicavit. Ibi enim ait: Saunt
Gallieæ cum Aquitania & Brithiniis Provinciæ
decem & obto: Alpes Maritimæ, Provincia Vien-
P nenſis, Narbonenſis, Novempopulana, AMquita-
niæ duæ, Alpes Graiæ „ Maxima Sequanorunm,
Germaniæ duæ, Belgicæ duæ, Lugdanenſor Aaaæ in
Britannia Maxima Caſarienſis, Fiavia Ceſarien-
ſis, Britannia prima, Britannia ſecunda. Quare
ſi ex eo numero quatuor Provincias, quas in
Britanniis tranſmarinis ponit, demas, lupere-
runt quatuordecim. Quidam hanc diviſionem
ab Hadriano, quidam 4 Conſtantino, quidam 4
T heodoſio inductam volunt. Sed ultimi ma-
nifeſtè hallùcinantur; cùm Theodoſius anno
CCCLXXIX imperare cœperit, & jam initio
Imperii Valentiniani & V alentis hæc diviſio vi=
geret. Veroſimile eſt, inquit Marca in Diſſert.
de Primatu Lugdunenſi num. LXII, introdu-
ctam primè eſſe hanc diviſionem in quibuſdam
Provinciis ex mero Principum arbitrio; deinde
ſub Hadriano vel Antonino, qui diſponendi
“ Imperii curam ſingularem geſſere „ ad numerum
XIV Provinciarum perductam eſſe. Verùm ne-
que hæc ſententia admittenda. Ille itaque Pro-
vinciarum Gallicarum numerus paulatim auctus,
& Valentiniani ſenioris tempore ad numerum
illum perductus. Jam Lugdunenſis in duas ſecta
erat Conſtantino M. imperante: Lex enim I.
Cod. Theod. De cenſu, data Conſtantino II &
Licinio Coſſ. anno ſc. Cc cCXII, directa eſt ad
Antonium Marcellinum Praæſidem Provinciæ Lug-
dunenſis prima. Quare ea diviſio eo anno jam
facta erat. Verùm Aquitania initio Imperii
Valentiniani & Valentis adhuc unicam Provin-
ciam conſtituebat. Gruterus enim pag. 46 5. In-
R ſcriptionem profert jam à nobis anno cccLXII
num. X X XII exhibitam, in qua cùm Saturni-
nus non dicatur Præſer Aquitaniæ primæ, aut
ræſes Aquitaniæ ſecundæ, initio Imperii horum
Imperatorum ea Provincia nondum in duas di-
viſa. Sed, cùm Rufus Breviarium ſuum, in quo
utriuſque Aquitaniæ mentio fit, compoſuerit
. poſt annum Chriſti cccLXIX, ut ſupràâ oſtendi,
. & ante currentem annum, intra illud interval-
. lum Provinciæ Galliarum ad numerum XIV
MU auctæ, tandemque ad numerum uſque X VII.
X Quarta Galliarum diviſio inſtituta, ut vide-
Quarta tur, à Gratiano ante præſentem annum, cùm in
. viſio Gallia- ea enuntietur Provincia Narbonenſis ſecunda,
rum. cujus in Breviario Ruſi nulla mentio, quæque

„
Tom. T⸗

. 3 ½
C. Baronii. 35
ideo poſt annum Chriſti 6ccrXIX & ante
anhnnum præſentem nata. Lugdunenſis itaque &
Narbonenſis in varias Provincias ſectæ lunt,
avulſaque Senonia à prima Lugdunenſi, & ter-
tia Lugdunenſis ſeu Turonia à ſecunda: Narbo⸗=
enſis etiam in primam & ſecundam Narbonen-
ſem diviſa. Narbonenſis ſecunda »Lugdunenſis
tertia, atque Senonia quatuordecim prioribus
Provinciis adjectæ, efficiunt numerum Provin-
ciarum X VII. Marca loco laudato num. LXIV
non Narbonenſem, ſed Viennenſem partitam
contendit; ideoque Narbonenſem ſecundam
partem fuiſſe, non Narhonenſis primæ, ſed
Viennenſis, etſi nomen hanc ſectionem à Nar-
bonenſi prima factam fuiſſe demonſtrare videa-=
tur. Etenim, inquit Marca, Narbonenſis prima
Rhodano terminabatur; Viennenſis verò Arela-
tem & Maſſiliam comprehendebat. Unde ſe-
quitur, Narbonenſem ſecundam, quæ civita-⸗
tem Aquenſem, & reliquas uſque ad Alpium
Maritimarum fines continebat, à Viennenli di-
ſtractam, non autem à Narbonenſi prima, à qua
tanto intervallo diſſita erat. Marcam alii paſſim
ſequuntur. Verùm longè potior conjectura alio-
rum qui putant, Narbonenſem ſcilicet ſeundam
partem fuiſſe Narbonenſis Primæ, ab eaque di-
ſtractam. Quod ex eo liquet, quòd Viennenfi;
cùm à Narbonenſi ſeparata eſt, attributæ fuiſ=
ſent civitates viginti, novem tantum Narbonenſi

relictis. Contrà verò, ſi Narbonenſem ſecun-

dam à Narbonenſi prima avulſam fuiſſe dixeri-
mus, quando facta eſt diviſio in Narbonenſem
& Viennenſem, tredecim civitates utrique Pro-
vinciæ aſſignatæ fuerint, & poſtea in lubdivi-
ſione Provinciæ Narbonenſis, Narbonenſis pri-
ma ſex civitates retinuerit, & ſeptem Narbo-
nenſi ſecundæ attributæ fuerint; quod longè
veroſimihzus eſt, quàm ſi dicamus, Narbonen-
ſem ſecundam à Viennenſi ſeparatam, & in ea
ſeparatione tredecim civitates Viennenſi reli-=
ctas, & ſeptem tantùm Narbonenſi ſecundæ ad-
ſcriptas. Hæc enim diviſio proportionem non
habuiſſet. Præterea quemadmodum Provinciæ
à Lugdunenſi prima avulſæ ejus nomen reri-
nuerunt, dictæque ſunt Lugdunenſis ſecunda,
& Lugdunenſis tertia; pari eademque ratione,
quinta Provincia antiquæ Narbonenſis, dicta
eſt Narbonenſis ſecunda, quia à Narbonenſi
prima disjuncta. Nec refert, quòd Narbonenſis
ſecuda tantô intervallo à prima diſſita ſit, &
Viennenſi ita vicina. Viennenſis enim Rhodano
cum Arelate, & mari Mediterraneo cum Maſſi-
lia jungebatur; ideoque ex urbe Viennenſi ad
Maſſilienſem, quà ſecundo amne, quà maritimo
itinere, facilis acceſſus erat. Unde in Notitia
Imperii Viennenſis Provincia paſſim vocitatur
Gallia Ripenſis, vel Gallia Riparienſiz, à Rhoda-
no nempe, quo hæc Provincia alluitur.
Quia verò hanc diviſionem Galliarum in XVII
Provincias Eccleſia in conſtituendis per Gallias
Metropolitanis & Epiſcopis plerumque ſecuta
eſt, exhibenda hic Notitia Provinciarum & ci-

vitatum Galliarum, quam primùm Sirmendus

cum Conciliis Gallicanis in lucem emiſit, non
ſolùm ad locupletandos Annales Eccleſiaſticos,
ſed etiam, ut Quinque, ac Septem Provinciæ à
Galliis diſtinctæ in aſpectum lucemque quodam-=
modo proferantur.

N G

5 C. IV.
An. Che 7&α

XI.
Notitia Pros
vinciarum
Gallia.

536 Criuca Hiſtorico-Chronologicz MRD

c. 1v. S E C. I V.

In Provinciis Gallicanis, quæ civitates ſint.

PRoVINCIA LuGPDNENSI 5 PRIMA, PROVINCIA GERMANIC A PRIMA,
numero V. numero 1IV.
Metropolis Civitas Lugdunenſium. Metropolis Civitas Moguntiacenſium.
Civitas Æduorum. Civitas Argentoratenſium.
Civitas Lingonum. Civitas Nemetum.
Caſtrum Cabilonenſe. Civitas Vangionum.

Caſtrum Matiſconenſe.
PROVINCIA GERMANICA SECHINDAE

PROVINCIA L⸗muGDHNENSIS SECUINPDA, numero 11.

numero VII.
Metropolis Civitas Agrippinenſium.

Metropolis Civitas Rotomagenſium. Civitas Tungrorum.
Civitas Ba jocaſſium.
Civitas Abrincatum. PROVIN CIA MAXIMA SEQHANOR UM/;
Civitas Ebroicorum. humero 1Iv.
Civitas Sagiorum. 0
Civitas Lexoviorum. Metropolis Civitas Veſoncienſium.
Civitas Conſtantia. Civitas Equeſtrium Noiodunus. .

Civitas Elvitiorum Aventicus.
PROVINCIA LuGDHINENSIS TERTIA, Civitas Baſilienſium.

numero IX. Caſtrum Vindoniſſenſe.
L Caſtrum Ebredunenſe.
Metropolis Civitas Turonorum. Caſtrum Rauracenſe.
Civitas Cenomannorum. Portus Abucini.
Civitas Redonum.
Civitas Andicavorum. PROVINCIAALPIIM GRAIARUM
Civitas Namnetum. ET PENNINARNM,„
Civitas Corioſopitum- numero II.
Civitas Venetum.
Civitas Oſſiſmorum. Civitas Centronum Darantaſia.
Civitas Diablintum. Civitas Valenſium Octodoro.
WPROVINCIA LuGPuINENSIS SENO& NIA, Item in Provinciis Septem. XIII.
numero vII. Septem Pro-
PROVINCIA VIENNENSISS Wes vol
Metropolis Civitas Senonum. numero XIII. e
Civitas Carnotum-.-
Civitas Autiſiodorum. Metropolis Civitas Viennenſium
Civitas Tricaſſium. Civitas Genavenſium.
Civitas Aurelianorum- Civitas Gratianopolitana,
Civitas Pariſiorum. Civitas Albenſium.
Civitas Melduorum. Civitas Deenſium.
Civitas Valentinorum.
PROVINCIA BELGICA PRIMA, Civitas Tricaſtinorum.
numero IV. Civitas Vaſienſium.
Civitas Arauſicorum.
XII. Metropolis Civitas Treverorum. Ci vitas Cabellicorum.
Alis Gal- Civitas Mediomatricorum Mettis. Civitas Avennicorum.
liawm pro- Civitas Leucorum Tullo. Civitas Arelatenſium.
Vvinciæ. Civitas Verodunenſium. Civitas Maſſilienſium.
PROVINCIA BELGICA SEcCàHuNDA, PROVINCIA AQHuIITANICA PRIMA/
numero XII. B numero VIII. uIV.
Notitia Gal.
Metropolis Civitas Remorum. Metropolis Civitas Biturigum. lurmn in.
Civitas Sueſſionum. Civitas Arvernorum. lerann H.
Civitas Catuellaunorum. Civitas Rutenorum. mioſerita.
Civitas Veromanduorum. Civitas Albienſium.
Civitas Atrabatum. Civitas Cadurcorum.
Civitas Camaracenſium. Civitas Lemovicum.
Civitas Turnacenſium. Civitas Gabalum. B
Civitas Silvanectum. Civitas Vellavorum.
Civitas Bellovacorum.
Civitas Ambisnenſium. PROVINCIAAGHITANICA sSBCHNDA:
Civitas Morinûm. nuimnero VI. ι
Civitas Bononienſium. Metropolis Civitas Burdigalenſium.
Civitas

IV.
374.

IIII.
em He-
l
1.

SsEC. IV. Civitas Agennenſium.
An. Ch.374. Civitas Ecoliſmenſium.
Civitas Santonum.
Civitas Pictavorum.
Civitas Petrocoriorum.

PROVINCIA NOVEMPOFPILANA,
numero XII.

Metropolis Civitas Eluſatium.
Civitas Aquenſium.
Civitas Lactoratium:
Civitas Convenarum.
Civitas Conſorannorum.
Civitas Boatium.
Civitas Benarnenſium.
Civitas Aturenſium.
Civitas Vaſatica.
Civitas Turba, ubi caſtrum Bigorra.
Civitas Elloronenſium.
Civitas Auſciorum.

PROVINCIA NARBONENSIS PRIMA
numero vI.

Metropolis Civitas Narbonenſium.
Civitas Loloſatium.
Civitas Beterrenſium.
Civitas Nemauſenſium.

Civitas Lutevenſium.
Caſtrum Ucecienſe, aliàs Civitas Ucecienſis.

PROVINCIA NARBONENSLS SECUNDA,
numero vII.

Metropolis Civitas Aquenſium.
Civitas Aptenſium.
Civitas Rejenſium.
Civitas Forojulienſium.
Civitas Vappincenſium.
Civitas Segeſteriorum.
Civitas Antipolitana.

PROVINCIA ALPIuI M MARITIMARUM,
numero vVIII.

Metropolis Civitas Ebrodunenſium.
Civitas Dinienſium.
Civitas Rigomagenſium.
Civitas Sollinienſium.
Civitas Sanitienſium.
Civitas Glannatina.
Civitas Cemelenenſium.
Civitas Vincienſium.

In Provinciis XVII. Civitates CXV, alids

CXIII.
XIV. Hæc Galliarum Notitia, ut in memoria pe-
Notitia Gal- Nitus inſideat, identidem pervolutanda & rele-
liarum im- genda. Eandem Galliarum in xVII Provincias
perante Ho- diviſionem ſequitur Notitia Imperii Romani,
norio ſcripta. poſt Honorii mortem ſub Valentiniano Placidiæ
Auguſtæ filio facta. Notitia verò Galliarum im-
perante Honorio deſcripta, cùm in ea Septem
Provinciarum numero x1 mentio ſit: quæ inſti-
tutio eum auctorem agnoſcit. Denique in ea
Notitia Provinciæ Gallicanæ à Septem Provin-
ciis diſtinguuntur, & Gallicanarum Provin-

videlicet Lugdunenſes 1v, Belgicæ 1I1, utra-

que Germania ad Rhenum „ Mazima Se-

in Annales C. Baronii.

ciarum nomine decem Provinciæ Galliarum,

quanorum, & Alpes Graiæ & D 537 IV.
mine autem Septem Provinciarum, Provincia An. Ch. 3747
Viennenſis, Aquitania prima & ſecunda, No-
vempopulana, utraque Narbonenſis, & Alpes
Zin ienner denanantuu. Quà obſervatonc ma-
quod ſuprà num. vI. dixi-
mus, Narbonenſem ſcilicet antiqum ſæpe
ab Antiquis, ut à Galliis ſeparatam, habitam
eſſe.
Queſnellus in Diſſert. 8. Apologetica pro S.

—

Hilario Arelatenſi Epiſcopo parte 1. cap. 10 Rationes
cum perſuaſum haberet „ Arelatum per hæc . Waale 1

tempora Metropolim civilem fuiſſe, viderer- ſoluta

que, eam in Notitia Galliarum ranquam civi-

tatem Viennenſis Metropoleos proponi, imè
inferiorem etiam locum in ea Provincia tenere
hanc ſimiléſve Galliarum Noritias non Hono-
rii temporibus, ſed longeè poſterioribus eſſe con-
ditas, & Hilarii, Leoniſque Pontificum Ro-
manorum ætate inferiores eſſe aftirmavit. Ve-
rùn conjecturæ ejus leviores, quàm ut nos mo-
vere debeant. Ait primèò, ex Conſtitutione Ho-
norii anno cccCcCXVIII data patere, Arelatem
Metropolim appellatam eſſe: In Metropolitana
inquit, id eſt, in Arelatenſi civitate; ideoque
Præfata Notitia alio tempore ſcripta, quàm Ho-
norii. At, cùm in hac Notitia ſingularum Pro-
vinciarum Merropoles ac capita in ſpeciali de-
ſcribantur, nulla in ea mentio de Arelate, quæ
Metropolis Galliarum recêns effecta fuerat. fie-
ri debuit. Dicit ſecundò Queſnellus, Arelatem
penultimam omnium civitatum Viennenſi ſub-=
jectarum numeratam non fuiſſe, ſi Honorii tem-
pore hæc Notitia ſcripta eſſet; cùm poſt Con-
ventum Septem Provinciarum apud Arelatem
conſtitutum Sedes Præfecturæ in ea poſita fuiſ⸗
ſet. Sed in ea Notitia non ordo dignitatis, ve=
rùm poſitionis urbium plerumque ſervatus: quo
pacto, quia Arelatum & Maſſilia à civitate Vien-

nenſi remotiores erant, ideo ultimo loco collo-

catæ ſunt.
Dicit tertiò, ſi ante Leonis tempora deſcri=
pta eſſer hæc Notitia, lectum iri inter civita-
tes Provinciæ Alpium Maritimarum Micgenſe
caſtrum ſeu civitatem, in quo ad extrema uſ-
que Leonis tempora proprius fuit Epiſcopus à

XVI.
Tertia eiss
ratiog

Cemelenenſi diſtinctus. Sed nec eriam hæc

conjectura urget. Ex eo enim quèd caſtrum
Nicæenſe in hac Notitia prætermittatur, intel-
ligimus illud jam hoc tempore ad eas angnuſtias
eamque tenuitatem redactum eſſe, ut inter ca-
ſtra numerari non deberet: quod ex eo confir-
matur, quòd Hilari Papæ tempore, id eſt, poſt
annos circiter ſexaginta à deſcriptione hujus
Notitiæ, Epiſcopali Sede, quâ honorabatur
ſpoliatum fuerit, & ex duobus Epiſcopatibus

Cemelenenſi nempe & Nicæenſi, unicus effe-

tus. Quid mirum igitur, ſi Honorius Niciam
à numero civitatum & caſtrorum excluſerit; cm
aliquot poſt annos Pontifices Romani Epiſco-
pali honore eam privarint ? Ea oppidorum in-
clinatio in deteriorem ſtatum notatur in Pro-
vincia Narbonenſi prima num. XI, ubi legi-
tur: Caſtrum Ucecienſe, alias Civitas Ucecienßs.
Sed, cùm jam Nicia, nec civitas, nec caſtrum,
ſed tantùm caſtellum eſſet, neque hæc dejectio
priore ſtatu, ideoque nec ipſa Nicia me-
morari debebat. Denique in Notitia Provin-
ciarum Gallicarum agitur de ſtatu civili, non
verò de Eccleſiaſtico quare Honorius in ea con-
denda nullam Epiſcopatuum rationem habuit.

Quartqᷣ

△

8 C. 1

Quartò, ſi Honorii ætate, inquit Queſnel-

An. Ch. 374. Ius, facta eſſet ea Notitia publica auctoritate,

XVII.
Vitima eius
ratio.

XVIII.

vel ex indubitata omnium cognitione, non an-
cipites & dubii manſiſſent Patres Concilii Tau-
rinenſis, utri amborum Epiſcoporum, Arela-
tenſi, an Viennenſi, Metropoliticam in rebus
Eccleſiaſticis dignitatem attribuere deberent;
nec ad hanc ſententiam coarctati eſſent, at qui
ex eis approbaret ſuam civitatem eſſe Metropolim,
is totius Provinciæ honorem Primatüs obtineret.
Quod rerum illius temporis ſtatum demonſtrat
minus diſtinctum fuiſſe, & jura minus clara,
quâm in Notitia repræſentatur. Hæc Queſnel-
lus, qui vulgari opinione decipitur, quòd nem-
pe in Concilio Taurinenſi adum fuerit de Me-
rropoli civili. Diſſidium enim erat de Metro-
poli Eccleſiaſtica, quòd inter Galliarum inva-
ſionem à Tyrannis factam alteruter ex illis Epi-
ſcopis jus ſibi Metropoliticum aſſeruiſſet, licèt
in Provincia Viennenſi unicus tantùm antea
Metropolita fuiſſet. Quare in Gallia contigit,
quod Socrates lib. 5. cap. 7. accidiſſe dicit. Lo-
quens enim de Synodo Oecumenica Conſtanti-
nopolitana anno cc cCLIXXXICoacta, ait: Sed
& Patriarchas conſtituerunt, Provinciarum divi-
ſione falcta, ita ut nullus Epiſcopus ultra propriam
Diaceſim alienas Eccleſias invaderet. Id enim an-
tea propter perſecutiones promiſcuè fattum fuerat.
Ad quæ verba Valeſius in Notis inquit: Ia ſe-
cundo canone Synodi Conſtantinopolitanæ, quem
hio deßignat Socrates, nulla fit mentio Patriar-
charum. Eo enim tempore nondum uſa recebtum
erat Patriarcharum vocabulum. Nulla item in
eo canone diviſio ſit Provinciarum. Qumnam ergo

ſenſus eſt illius canonis ?à Agitur in eo de Dic-

ceſibus Orientalis Eccleſiæ & interdicit Syno-
dus, ne Epiſeopi ex una Diœceſi in aliam tranſi-
liant ad ordinationes faciendas, aut ad alia nego-
tia Eccleſiaſtica: jubetque at Epiſceopi ea tantum
curent, quæ ſunt ſuæ Diæceſeos. Quare hic canon
non ad Patriarchas ſolum pertinet & Exarchos;
ſed ad omnes generaliter Epiſcopos eujuſque Diœ-
ceſis. In Galliis itaque quemadmodum & in
Oriente, tam Proculus Epiſcopus Maſſilienſis,
quàm Epiſcopus Viennenſis Epiſcopos ordina-
rant, indeque jus Metropoliticum ſibi aſſere-
bant, ille in Provincia Narbonenſi ſecunda,
hic in Provincia Viennenſi, ut anno ccccCI
oſtendemus. Quare eo tempore, quo Tauri-
nenſe Concilium habitum, ſtatus Eccleſiarum
utriuſque civitatis minùs quidem diſtinctus erat,
& jura minùs clara; ſed ſtatus politicus & ci-
vilis tam notus erat, quàm quod notiſſimum;
neque ullus ignorare poterat, Viennam eſſe Me-
tropolim civilem, & caput Provinciæ Vien-

nenſis, & Arelatum puram putam civitatem,

licèt celeberrimam, eidem in politia civili ſub-
jectam. Sed hac de re plura infrà.
Quinta Galliarum diviſio, cujus occaſione

Diviſio Gal- de præcedentibus locuti ſumus, fuit in Gallias

liarum in
Auin que
Provincias

W Gallias.

& Quinque Provincias; cujus cùm prima men-
tio occurrat in Concilio Valentino hoc anno
habito, & anno cccCLXX ſecunda Provincia
Narbonenſis, quam unam ex Quinque Pro-
vinciis vulgò dictis mox dicemus, nondum na-
ta eſſet, ut liquet ex Breviario Rufi circa illum
annum compoſito, ubi inter Galliarum Pro-
vincias, Narbonenſis ſecunda non numeratur;
manifeſtum eſt hanc quintam Galliarum di-
viſionem inter annum cccIXX & currentem
factam eſſe. Poſt præſentem annum ſecundæ

Critica Hiſtorico-Chronologica .

Narbonenſis mentio eit in epiſtola Concilii
Aquileienſis anno cccLXXXI ſcripta, cujus
hæc inſcriptio: Concilium quod convenit Aqui-
leiæ, dilectiſſimis fratribus Epiſoopis Provincis
Viennenſis & Narbonenſium primæ & ſecundaæ.
Præterea ejuſdem Narbonenſis ſecundæ mentio
in Concilio Taurinenſi anno ccccI congre-
gato.
Tota controverſia eſt, quænam fuerint hæ
Quinque Provinciæ. Berterius Diatribà primâ
cap. J. arbitratus eſt, eas fuiſſe duas Narbonen-
ſes, Viennenſem, Alpes Maritimas, & Alpes
Penninas. Idem docent Marea in Diſſert. de

§S £ C. IV.
An. Ch. 374.

XIX.

Quanam

fuerint

Luinque
Provincis
à& Galliis

Primatu Lugdunenſi num. L v, aliique paſſim; diſtinétae

quòd Quimque Provinciæ ſint partes ſolidæ Nar-
bonenſis antiquæ , quæ olim diſtincta fuit à
reliquis tribus Provinciis Galliarum. Verùm,
licèt certum ſit, antiquam Narbonenſem Quin-
que memoratas Provincias olim comprehen-
diſſe, eamque partem Galliarum habitam non
fuiſſe, dubitandi tamen locus non videtur,
quin Quinque Provinciæ vulgèò dictæ, inter
Septem Provincias vulgèò dictas, quæ anno cir=
citer c ccc inſtitutæ ſunt, ut infrà oſtendam,
locum habuerint, iiſque duæ aliæ adjectæ fue-
rint. Cüm autem ex Notitia Galliarum num.
X I. ſuprâ recitata conſtet, Septem Provincias
vulgè dictas alias non fuiſſe, quàm Provincias
Viennenſem, Aquitanicam primam, Aquita-
nicam ſecundam, Novempopulanam, Narbo-
nenſem primam, Narbonenſem ſecundam, &
Provinciam Alpium Maritimarum, manifeſtum
eſt, Alpium Graiarum Provinciam, quæ in ea-
dem Nortitia inter Provincias Gallicanas, ibi-
dem à Septem Provinciis ſeparatas, numeratur,
à Quinque Provinciis vulgò dictis excludendam

eſſe.
Ratio autem cur ſola Provincia Alpium Graia- Alp

XX.

es Grais

rum ex Quinque, quæ alias in Provincia Nar- non ſunt una

bonenſi comprehendebantur, inter Quinque
Provincias vulgèò dictas recenſita non fuerit,
petenda vel ex eo quèd ea longè minor eſſet,
quâm quatuor aliæ, vel quia Provincia erat ſi-
ne ulla Metropoli, duabus tantùm civitatibus
comprehenſa. Noſtra ſententia eò probabilior,
quòd, qui vulgarem ſententiam tuentur, Al-
ium Graiarum Provinciam à Septem Provin-
ciis vulgè dictis, excluſam fuiſſe fateantur;
cùm tamen incredibile videatur, eam Provin-
ciam unam ex Septem vulgè dictis non fuiſſe,
ſi una ex Quinque vulgè dictis extiterit. Ne-
que audiendus Marca citatus num. LXVI
quando ait: Harum Quinque Provinciarum cor-
pus Petronius Praæfelus Pratorio Galliarum im-
mutavit. Expunttà enim Provincid Alpium
Graiarum; ex reliquis quatuor & ex duabus
Aquitaniis, & Novempopulana, Conventus Sep-
tem Provinciarum apud Arelatem agi conſtituete
cujus formam confirmavit Honorius Conſtitutione
lata anno CCO ⅛UVUGNNIII. Nam Petronius ha-
rum quidem Quinque Provinciarum corpus im-
mutavit, ſed duas Provincias prioribus quinque
addendo, non verò unam ex illis expungendo.
Queſnellus in Diſſert. pro S. Hilario Arelatenſi
Epiſcopo parte 2. cap. 7. hunc Marcæ errorem
agnovit, ſed dum corrigere vult, in alium inci-
dit: Cam Petronius, inquit, Præfettus Pratorio
Galliarum Honorii tempore, Septem Provincia-
rum corpus compoſait, quorum Conſilium apud
Arelatum conſtituit ſingulis annis congregaudum,
vix dubitari poteſt, quin Alpes Graias & Pen-

v l,

ex Quinqus
Pr oνιnαιει

30

An.0

YII
An N
ſopulane

unA e

Qivjn
Provini,
fuenit,

XXII.
Nuittanthm
na ex dey.
len provin.
e.

X.
Grais

nt und.

nque
eus,

in Annales C. Baroni.

⁸ ÆC. IV. ninas eiſdem annumerarit. Qui enim corporis hu-
An. Ch. 374. j amplificandi causà duas Aquitanias cum No-
vempopulana antiquæ Narbonenſis partibus an-
nectere compulſus eſt, num illud Alpium Pennina-
rum & Graiarum detractione minuiſſet ?à Hoc
certèò veroſmmile non eſt: ſed par eſt potihs credere
Viennenſi annexam eſſe tanquam partem ejuſdem
S& illius Septem Provinçiarum corporis. Rectè
Queſnellus ſcribit, omnino improbabile videri,
Petronium Alpium Graiarum detractione, cor-
pus quod amplificare volebat, minuiſſe. Sed
perperam ſibi perſuadet, Alpium Graiarum Pro-
vinciam cum Viennenſi conjunctam fuiſſe; cùm
ex Notitia Galliarum manfeſtum ſit, illam Pro-
vinciam poſt inſtitutionem Septem Provincia-
rum, remanſiſſe decimam ex Provinciis in ea
Noritia Gallicanis appellatis. Ad hæc, verum
non eſt, Petronium tres Provincias Quinque Pro-
vinciis vulgò dictis adjeciſſe, ut ſtatim pa-
tebit.
4 XXI. Quintam Provinciam ex vulgè dictis Seve-
n Novem- —.
rum Sulpicium cum Philaſtrio collatum nos

populana S .V
e ex edocere prima fronte exiſtimavi. Philaſtrins,
Quinque qui hoc tempore floruit, in hæreſi Manichæo-

Provinciis rum 62. de Priſcillianiſtis agens : U- latrones,
fuerit⸗ inquit, jam ſub figura Confeſſionis Chriſtianæ,
multas animas mendacio ac pecudiari turpitudine
non deſinunt captivare, qui & in Hiſpania, &
ainque Provinciis latere dicuntur, maltoſque
hac quatidie fallacid captivare. Priſcillianiſtas
verò in ſecunda Aquitania & Novempopulana
errores ſuos difſeminaſſe diſertè teſtatur Sulpi-
cius lib. 2. Hiſt. Philaſtrio coævus: loquens
enim de Inſtantio, Salviano & Priſcilliano à Sy-
nodo Cæſarauguſtana in Hiſpania condemna-
tis, & Romam atque Italiam proficiſcentibus,
ait: Sed iter eis prater interiorem Aquitaniam
fuit, ubi tum ab imperitis magnificé ſuſoepti ſpar-
ſere perfidiæ ſemina, maximeque Eluſanam ple-
bem, ſanè tum bonam & KReligioni ſtudentem,
pravis pradicationibus pervertére, à Burdigala,
per Delſonum repulſi: tamen in agro Euchrociæ
aliquantiſper morati infecere nonnullos ſuis errori-
bus. Inde iter cœptum ingreſſi ſanè turpi pudi-
bundoque comitatu, cum uxoribus atque alienis
etiam fæminis, in quibus erat Euchrocia, ac felia
ejus Procula, de qua fuit in ſermone hominum,
Priſcilliani ſtupro gravidam, partum ſibi grami-
nibus abegiſſe. Burdigala ſecundæ Aquitaniæ,
civitas verò Eluſatium Metropolis Novempo-
pulanæ, ut videre eſt in Notitia Galliarum.
Quare alterutram ex his duabus Provinciis
unam ex Quinque Provinciis vulgè dictis fuiſſe
arbitrabar; cumque Novempopulana Narbonenſi
primæ contigua ſit, ab ea verò Aquitania ſe-
cunda ſeparetur, concludebam, Quinque Pro-
vincias fuiſſe Viennenſem, utramque Narbo-
nenſem, Alpes Maritimas & Novempopula-
nam.
XXII. Verùm in animum poſtea venit, Honorium
Fuit tanii my. in reſcripto ſuo anno CCCXVIII emiſſo,
lnz Si, . ubi de Septem Provinciis ſermonem habet, ju-
eme. bere, ut Judices ſingularum Provinciarum, ſin-
gulis annis ad Conventum Arelates celebran-
dum veniant; eta ut, inquit Honorius, de Novem-
populana & ſecunda Aquitania, quæ Propinciæ
longins conſtitutæ ſunt, ſi arum judices certa oc-
cupatio tenuerit, ſeiant, Legatos juxta conſuetu-
dinem eſſe mittendos. Cùm autem certum ſit,
Aquitaniam primam unam ex Septem Provin-
cäis fuiſſe, enque in laudato reſcripto cenſeatur

539
proximiùs conſtituta, quàm Aquitania ſecun- SÆ C. IV.
da & Novempopulana, quia ſcilicet ex urbe An. Ch. 37-
Bituricenſi, quæ caput Aquitaniæ primæ, ad ur-
bem in qua Conventus habebatur, navigio fa-
cilis deſcenſus erat, nunc non dubito, quin
quando corpus quinque Provinciarum vulgè
dictarum conflatum eſt, Aquitania prima, quæ
Narbonenſi primæ contigua, una ex illis fuerit,
& quin poſtea Novempopulana & Aquitania
ſecunda quinque præfatis Provinciis additæ fue-
rint, eòè magis, quò de his tantùm duabus men-
tio ſit in Conſtitutione Honoriana. Sed de hac
re legenda quæ dico anno CCCCI, cùm de
Septem Provinciarum vulgò dictarum inſtitutio-
ne verba facio. Interim obiter obſervandum,
Priſcillianiſtas, cùm in quinque Provinciis la-
tuerint, ut dicit Philaſtrius, etiam errores ſuos
per Aquitaniam primam ſparſiſſe, cùm una ex
quinque Provinciis vulgèò dictis fuerit. Unde &
ea hæreſis in Gallia non parum propagata.

* Ex dictis planè evertitur opinio Gothofre- „Kelll.
C. . . . 7 14. . 4 . 1
* di citati, qui ſibi perſuaſit, Quinque Pro- Bocboſßzedt

* incias fuiſſe Aquitaniam primam & ſecun- ⸗ Suinqus
* dam, Senoniam, ſecundam & tertiam Lug- bProvinciis
*„dunenſem; quia, inquit, ex Synodo Valen- opinio ever-
tina apparet, Viennenſem, (ſaltem primam titur.
* & ſecundam) in qua Valentia, Narbona,
*Maſſilia, Vienna, harum Quinque Provin-
*ciarum numero non fuiſſe, utpote cùm non
* alibi quærendas quàâm in Galliis appareat ex
* ſcopo ipſo Maximi Tyranni, Concilii Valen-
* tini & Taurinenſis. Maximus agit de Conci-
*c lio quod agi debebat in judicio Agroëtii Pres-
*„byteri Gallicani: Concilium Valentinum
*mittens decreta ſua in Gallias, eas dividit in
* Gallias & Quinque Provincias. Concilium
* Taurinenſe, quod à Conciliis Gallicanis igno-
*tum erat, rationem reddit judicii ſui. Ita
Gothofredus. Verùm tam ex ſcopo ipſo Maxi-
mi Tyranni, quàm ex Conciliis Valentino &
Taurinenſi contrarium colligitur. Cùm enim
ainque Provincias à Galliis propriè dictis di-
ſertè diſtinguant, Quinque Provincie minimè
quærendæ in ea Galliarum parte, quæ propriè
Gallia dicta eſt, uti ſunt Senonia & Lugdunen-
ſes Provinciæ: quod eò magis dicendum, quèd
Lugdunum exordium Galliarum, & caput Gal-
liarum ab Antiquis appellatum ſit, ut ſuprà mon-

. J A . . .
ſtravi; cùm èê contra antiqua Provincia Narbo-

nenſis ab iiſdem tanquam à Galliis ſeparata me-
moretur. Verum quidem eſt, Aquitaniæ ali-
quando tanquam à Galliis diſtinctæ Veteres
meminiſſe; ſed Narbonenſis ſolida magis pro-
priè à Galliis diſtinguitur, ſæpiuſque quàm
Aquitania tanquam à Galliis ſeparata legitur.
In caſu autem de quo agitur, antiquam Narbo-
nenſem, non verò utramque Aquitaniam intel-
ligendam, tum ex dictis, tum ex dicendis de
Septem Provinciis vulgè dictis manifeſtè li-
quet. Sicque ruit alterum Gothofredi funda-
mentum.

Tertium ejus fundamentum deducitur ex No- XXIV.
titia Imperii, quæ cùm de Duce Tractus Armo- Magis refel-
Itur.

ricani & Nervicani limitis agit: Extenditur, in-
quit, Tractus Armoricani & Nervicani limitis
per Provincias quinque; per Aquitaniam primam
& ſecundam, Senoniam, ſecundam Lugdunenſem
& tertiam. Quod teſtimonium ita clarum Go-
thofredus arbitratur, ut miretur, Viros doctos

in hac inquiſitione ad illud non attendiſſe. Sed

quæſtio non eſt, per quas Provincias Tractus

Ar-=

540⁰

§ C. 1V. Armoricani & Nervicani limitis extenderetur.
An. Ch. 374. Nullus enim in dubium revocat, quin per quin-
que illas Provincias in Notitia Imperii deſigna-
tas extenderetur. Verùm, an quinque illæ Pro-

vinciæ ibidem expreſſæ, ſint QLuinque Provinciæ

vulgèò dicæ, quæ in Galliarum diviſione de
qua eſt ſermo, tanquam à Galliis diſtinctæ pro-
ponuntur; quod Gothofredo probandum incum-
bebat. Ceterùm hujus loci explicatio legenda
apud Blondellum lib. contra Primatum pag.
704. cüm enim ea ad rem non faciat, hic eam
in medium non afferam. Ex iis, quæ anno cocci
de ſeptem Provinciis dicemus, tam Gothofredi,
quâm aliorum ſententiæ magis convellentur,
noſtraque majus robur accipiet.
XXV. Gorthofredus in Commentario Leg. I. Cod.
Provincia Theod. de Deſertoribus, & aliis in locis teſtatur,
Alpium in veteri Indice Sconhoviano Provinciarum
d, Imperii Romani, Theodoſio M. imperante con-
1. SS fecto, & à ſe publicato ‚Alpes Grals Na iæ ad-
ſeriptaæ. ſcribi. Quare cùm Quinque Provinciæ Gallia-
rum vulgò dictæ paulò ante Theodoſianum Im-
perium inſtitutæ fuerint, eaque inſtitutio ali-
quot annos poſt mortem ejus perſeverarit „ Al-
pes Graiæ una ex illis provinciis eſſe non po-
tuêre. Gaviſus ſum, rei tantum per conjecturas
à me detectæ certum argumentum nactum elſe.

Statim itaque Lugdunum, Genevam, ubi Go-

thofredus moratus eſt, ac ad alias quaſdam ur-
bes ſcripſi, ut Indicem illum habere poſſem: ſed
cùm ab illarum urbium Bibliopolis reſponſum
mihi ſit, libellum illum ibi non reperiri, ſuffi-
ciat hic de, hac ProvinciælAlpium Graiarum cum
ftalia conjunctione Lectorem monuiſſe. Salma-
ſius in Epiſtola VII rectè obſervavit, Provin-
ciarum Romanarum ſtatum non ſemel immuta-

tum eſſe, & modò ex una provincia duas, mo-

dò ex duabus unam factam; & Alpes Graias &
Penninas, Plinio, Ptolomæo, aliiſque Antiquis
teſtibus, Italiæ aliàs accenſitas fuiſſe, quas rur-
sùs hoc tempore Italiæ unitas ex eo Indice diſ-
cimus. Docet Gothofredus, eum anno circiter
trecenteſuno nonageſimo compoſitum, ideoque
& quo tempore Quinque Provinciæ Galliarum
vulgè dictæ vigebant. In Notitia Galliarum im-
perante Honorio facta Alpes Graiæ Galliis rur-
ſus reſtituræ, ſed cum Septem Provinciis Gallia-
rum vulgè dictis nequaquam conjunctæ; quia
ſc. inter Quinque Provincias Galliarum vulgòè
dictas antea recenſitæ non fuerant.

Anno Urbis
1128. ANNO PERIODI GRECO-RO MAN £ 5868.

Olymp. 288.
O 20 D. 15. P. 5. April. Indict. 3.

an. 3. ſecun-
daum Baron.
JEsu CHRISTI 375.

Olymp. 288.
DAMASI DAPV&E 10.

VALENTIS I2Z. GRATIANI 9.
VALENTINIANI JuNIORIS I.

. D num. I. Hic annus hâc formulàâ nota-
, A tus: Poſt Conſulatum Gratiani Aug. I II.
S& Equiti, quia ſc. propter bellorum tumultus
Conſules creati non ſunt.
II. Ad num. I V. Idacius in Faſtis hoc anno ha-
obitus Va- bet: Diem funltus VFalentinianus ſenior V Kal.
Decemb. in Caſtello Virgitione. Et levatus eſt
Valentinianus junior Aug. ſilius Aug. Valentinia-
ni ab erxercitu in tribunali, die X Kal. Decemb. in
civitate Acinco, quam Cluverius Budam eſſe au-

Conlules.

Jontiniani
Janioris.

Critica Hiſtorico-Chronologica

tumat. Ammianus lib. 30. cap. 6. ait, mortuum 5 C. Iy.
eſſe Valentinianum anno ægtatis quinquageſimo An. Ch. 37.
quinto, Inperii, minns centum dies, ſecundo &
decimo. Ex quo liquet, Ammianum emortua-
lem diem non excludere, ſc. decunum ſepti-
mum Novembris, quo tam Idacius, quàm So-
crates Valentinianum mortuum teſtantut; recté-
que Socratem lib. 4. cap. I. ſcripſiſſe, Valenti-
nianum die vigeſuna quinta Februarii dictum
eſſe Imperatorem; cùm à die XVII Novem-
bris præſentis anni, quo is mortuus, ad viceſi-
mum quintum Februarii anni ſequentis dies cen-
tum numerentur, die viceſimo quinto, quo Va-
lentinianus electus, excluſo: ſequens enim an-
nus biſſextilis fuit.
Cangius in Conſtantinopoli Chriſtiana tabula III.
17. inter Valentiniani ſenioris Numiſmata iſtud Namiſmaæ
deſcribit: D. N. VALENTINIANuIS P. F. Valentinia-
Auc. in poſtica: I M F. X N XII. Cos. N VII. 2“ ſeniorin
P P. CoN. o. id eſt, Pater Patriæ Conſtanti- VrE
. peum.
nopoli obſignata. Qui Nummus Viris eruditis
crucem fixit. Cangius in Diſſert. de inferioris
ævi Numiſmatibus numero XXXVIII de
hoc Valentiniani Nummo loquens ait: Cur Va-
lentinianus Conſul decimum ſeptimum inſeribatur,
nemo, opinor, attigit, cum ſemel hanc dignitatem
cum ſilio inierit, adeo ut dicendum ſit hac in lon-
gioris vitæ ac Imperii vota fuiſſe adſeripta. Me-
diobarbus pag. 5oy. hunc Nummum Valentinia-
no etiam ſeniori attribuens, ait: XVII Conſula-
tum Valentiniani in Nummo ſignari monſtrum eſt;
nam revera quatuor tantium vicibus Conſul pro-
ceſſit, & niſi Illuſtriſſimus Bruditiſſimuſque Do-⸗
minus de Cange Nummum in ſua Conſtantino-
poli Chriſtiana proferret, omnino incredibilis
mihi viſa foret hujus Nummi epigraphe. Hercules
aliquis Gallicus monſtrum hoc vincat, quod mihi
certèò perſuaſum eſt Monetarii errore natum. Ve-
rùm, ut jam alibi demonſtravi, in averſa parte
Nummi alicujus Imperatoris non rarò epigra-
phe legitur, quæ ad alium referenda eſt. Num-
mus itaque ille perperam Valentiniano ſeniori
attributus, eſt Placidii Valentiniani, qui Theo-
doſii junioris tempore in Occidente imperavit,
& Liciniam Eudoxiam hujus Imperatoris filiam
uxorem duxit, qui in ſoceri honorem in averſa
ſuorum Numiſmatum parte Conſulatum ejus
decimum ſeptimum anno Chriſti quadringen-
teſimo triceſimo nono geſtum, ac titulum Im-
peratoris XXXII in Nummis Theodoſi
cum eadem epigraphe copulatum, inſculpi
juſſit.
Averſam enim partem illam Nummi Valen- IV
tiniani ad Theodoſium juniorem referendam 44 zne-
demonſtrat hic Eudociæ ejuſdem Theodoſii um rrsn
uxoris Nummus à Mediobarbo pag. 5ʒ6. produ- referendum,
Gus: AEI. EuDpocIA AucG. in poſtica: Mr.
XXXXII. Cos. XVII. P. P. CoN. OB.
Nam inter Numiſmata Theodoſii junioris, alia
habent, IM r. XNXNXII. CoOS. X VII. Alia
verò, IM P. XXXXII. CoS. N VII. Produ-
cit ibidem Mediobarbus alium ejuſdem Eudociæ
Nummum, cujus hæc poſtica pars: Vor. X X.
MurLr. XxXX. CoN. OB. qui etiam recita-
tur à Cangio in Conſtantinopoli Chriſtiana ta-
bulà 21. quibus ex Nummis regula à nobis
ſuprà ſtatuta, certa redditur, utramque nempe
alicujus Numiſmatis Imperialis partem ad di-
verſos Imperatores aliquando pertinere, conſtat-
ue præfatos Nummos, in quibus Conſulatus
ecimus ſeptimus legitur, de Theodoſio junio-
re

11/

4 1

Tures

Baror
11. *1

Vn
Vjnt rq
tin alio
am 4
celelrg,
deradhe,

lati.
Halen⸗
um

vdun,

in Annales C. Baromi.

⁵ † C. IV. re, qui decimum ſeptimum Conſulatum geſſit,
An. Ch. 375. interpretandos eſſe, ideoque citatum Valenti-
niani Nummum Placidio Valentiniano, Theo-
doſio æquali, attribuendum eſſe. Ultimus autem
Eudociæ Nummus exhibet in poſtica Vicennalia
Theodoſii junioris. Quando Diſſertationem
Hypaticam compoſui nondum in hoc arcanum
penetraram; ideoque in parte 2. cap. 14. num.
7. Gallæ Placidiæ Nummum explicans, in quo
legitur: DN GALLA PLACIDIA PF AucG,

& in poſtica VOT XX. MurLr. XXX, ex

hac epigraphe perperam intuli, Placidiam Au-
uſtam Imperatorum inſtar Decennalia & id ge-
nus feſta celebraſſe. Verùm ex laudato Eudo-
ciæ Nummo & regula à nobis conſtituta, intel-
ligimus, hæc Vicennalia ad Valentinianum II I
ejus filium referenda eſſe. Poſtquam hæc ſcripſi,
venit in manus meas Opus Begeri V. C. de Nu-
miſmatis Selectis S. E. Palatini, ubi laudatum Va-
lentiniani Nummum ad Valentinianum III re-
ferendum, etiam obſervavit.
V. Valentiniano ſeniori ſucceſſit Valentinianus ju-
Wras Valen nior, ejus filius, adhuc quadrimus. Verum qui-
einiani ju- dem eſt, plures annos ei Baronium attribuere,
Biori⸗. quòd exiſtimet, eum eſſe Valentinianum illum;
qui anno CCCLXVI in lucem prodiit, qui-
que non multèò pòͤſt, Victore Collega, Conſu-
latum geſſit. At is error jam ſuprâà confutatus,
ouhſtenſumque, Valentinianum illum Dominicæ
& Valentis filium fuiſſe, ac hoc tempore, ut
videtur, jam obiiſſe: Valentinianum verò, qui
hoc anno Valentiniano ſeniori ſucceſſit, filium
fuiſſe ejuſdem Valentiniani ex Iuſtina ſecunda
ejus uxore. Socrates itaque non ſolùm Baronium,
ſed etiam Cangium in Familiis Auguſtis By-

xit.
VI. Quod habet Turonenſis lib. 10. cap. 3. Mar-
S8. Martinus tinum anno VIII Valentis & Valentiniani Tu-
Ft Epiſcopus ronenſem Epiſcopum ordinatum eſſe, ab aliquo
Turonenſis. fabulatore accepit. Quod verò ibidem ſubdit:
Sedit annos 1VI. menſes quatuor; dies XXVII
ex Sinceris Eccleſiæ ſuæ documentis hauſit.
Cùm enim Sanctus Martinus die I Novem-
bris anni quadringenteſimi ſpiritum Deo red-
diderit, ejus Reliquiæ centeſimo anno ab ejus
ordinatione, à ſancto Perpetuo translatæ fue-
rint, manifeſtum eſt eam annum trecenteſimum
ſeptuageſimum quartum, diemque decimum
quintum menſis Junii, qui Dominicalis erat,
incidiſſe.
Celebratur quidem dies ejus ordinationis IV
Nonas Julii, ſeu die I V ejuſdem menſis, ut

Baron. num.
XI. & ſeq-

VII.
Ejus ordina.
tio alio die,

4a 2 . . . . .
Rates, Ds rologia docent. Verùm ſicut ordinatio Divi Ba-
peracta. ſilii, quæ cum die XI V menſis Junii in Tabulis

Eccleſiaſticis copulatur, eo die peracta non eſt,
ſic nec ordinatio Sancti Martini die I V menſis
Iulii. Teſtatur enim Turonenſis lib. r. de Mirac.
S. Martini cap. 6. anno LXIV poſt tranſitum
Sancti Martini, ideoque anno Chriſti CCCCLXI
juxta ſupputationem Gregorii, quæ hanc epo-
cham ab anno CCCXCVII deducit, Tu-
ronicæ Sedis cathedram Perpetuum ſortitum eſ-
ſe, & Reliquias S. Martini in ampliori Templo,
quâm illud quod Briccius conſtruxerat hono-
rari voluiſſe. Baſilicam itaque in honorem ſan-
cti Martini ædificavit, & vicinos Epiſcopos ac
Abbates convocavit, ut eam in Kalendis Julii
dedicaret, & in eamdem S. Martini Reliquias
transferret; ſed cùm terra quæ ſuper ſanltum erat
Tom. I.

Zantinis, alioſque Viros doctos in errorem indu-

præter Turonenſem lib. 2. cap. 14. varia Marty-

4i
tnmulum effodi non poſſet, dicit ei unus er Cle- SFC. IVr
ricis, ſciatis, quia, poſt hoc triduum natalis Epiſ- An. Ch. 375
opatus us eſſe vonſueverat; & forſitan in huc
* (quarta nempe menſis Julii)) ſe traniferri
debere vos admonet; ut refert Turonenſis loco
laudato, qui addit, ita factum fuiſſe.
Porrò Kalendæ Juliæ ab anno CCCCLXII
uſque ad annum CCCCLXXIII in Do-
minicam non incidéêre niſi hoc ultimo Chriſti
anno, & nonniſi dies feſtus aut Dominicalis eli-
gi potuit 4 Perpetuo, ad hanc Translationem
de more illorum temporum. Quare cùm illa Ba-
ſilica nonniſi intra aliquot annorum ſpatium
abſolvi potuerit, ejus Dedicatio & §S. Martini
Reliquiarum Translatio alio anno facta non eſt
quàm CCCCLXXIII „qui centeſimus erat
ab ejus ordinatione, quæ ideo à Sigeberto in
Chronico ad præcedentem annum perperam
refertur. Turonenſis lib. 2. dap. 14. poſtquam de
hujus Baſilicæ conſtructione & dedicatione ver-
ba fecit, ſubjicit: Solemnitas ipfius Baſilicæ tri-
plici virtute pollet, ideſt, dedicatione Tëmpli,
Translatione corporis ſancti, ordinatione ejus Epiſ-
copatut. Hanc enim (ſcilicet feſtivitatem Dedi-
cationis, Tranſlationis & Ordinationis) IVMo-
nas Julias obſervabis: depoſitionem verò ejus (ſeu
feſtivitatem illius tranſitus ) tertio Idus Novem-
bris eſſe cognoſcas. Quæ habet Cointius anno
CCCCXCVIII num. VI & XXIV ad-

versùs hanc explicationem ſolide, à nobis con-

VIII.
Annus ordi ⸗
nationis e&r
anno trans-
lationis ejus
Religuiaz-
ritn innb-
teſcit.

futabuntur in Dilſſert. d. Anno & Aie mortis ſancti

WMartini Turonenſis Epiſcopi, quæ hic iterare opus
non eſt.
Ad num. I NX. Oratio Themiſtii ad Valentenm, Ix.
de qua Socrates lib. 4. cap. 32. quam Baronius orn
perüſſe exiſtimabat, poſt hujus mortem Latinè nalentanm⸗
edita fuit à Duditio. In ea leguntur quæ à So-
crate laudato ſummariè narrantur.
Ad num. XVI. Sauctus Epiphanius ſcripſit
Panarium, ſeu librum adverſus hæreſes anno §. Epipha-
præcedenti: ipſe enim ejus exordio indicat, fuiſ- vius ſeribit
ſe tunc annum undecimum Valentis & Valenti- narium.
niani, qui anno præterito menſe Februario cœ-
tus eſt. Rectè itaque eo anno Baronius in An-
nalibus hunc librum ſcriptum notavit.
Valens Imperator Lege 63. De Decurionibus, XI.
definivit, non poſſe omninò Curialem condi- Lex Valen-
tionem Monachiſmo vitari: ſed ſi qui & Curia- 1* ad verſud
libus ad monaſticam vitam ſeſe contulerint, erui ?riales
ulit⸗, Monachiſ-
eos oportere, & ad alterutrum adigendos, vel mun profeſa
ad Curiæ munia ſubeunda, vel ad cedendum ſos.
bonis ſuis in eorum gratiam qui loco illorum,
patriæ, Curiæque munera ſubituri ſunt. Dicitur
hæc Lex PP. Beryto Kalend. Januar. Valentinia-
no & Valente A A. Coſſ. Ubi cùm non adſcriba-
tur numerus Conſulatùs, eam refert Baronius ad
annum CCCLXV, quo Valentinianus & Va-
lens primum Conſulatum geſſere. Verùm nu-
merali nota omiſſa, Conſulatus in ea Lege, ut
in quibuſdam aliis, ſimpliciter editur; cùm in-

Xx.

ſcripta ſit ad Modeſtum Pf. P. qui eam dignita-

tem ſub finem anni CCCLXIX iniit, & ſe-
quentibus aliquot annis continuavit, ut ſuo lo-
co dictum. Quare ea anno CCCLXX, quo
Lalentinianus & Valens tertium Conſulatum geſ-
ſere, vel anno CCCLXXIII, quo quar-
tùm Conſules proceſſere, emiſſa eſt, Gothofre-
dus ad ultimum iſtum Conſulatum eam revocat,
quod exiſtimet, Divum Athanaſium mortuum
eſſe menſe Maio anni trecenteſimi ſeptuageſi-
mi ſecundi, & Valentem Monachis & Ægyp-
22 tiis

S C. IV. tiis contrarium ſeſe non oſtendiſſe, quandiu
An. Ch. 375. Athanaſius vixit. Verùm, cùm certum ſit, an-
no uno tardiuùs Athanaſium devixiſſe, men-

ſe ſcilicet Maio anni C CCLXXIII, Lex

hæc propoſita Kalendis Januariis, quatuor ſci-
licet menſibus ante Athanaſii mortem, nihil
commune habere poteſt cum perſecutione, quæ,
mortuo Athanaſio, Alexandriæ adverſus Mona-
chos excitata eſt, præſertim ſi eam Valens de-
dit anno C CCLXX; quod non parum ve-
roſimile.
XII. Quidquid de hac re ſit, de qua mox, no-
Lex valen. tandum, hanc inter alias fugiendæ, evitandæ-
zis adver- que Curiæ rationes, miſeros Curiales hac æta-
ſin Mona.- te adinveniſſe, ut ad Monachiſmum concede-
chos. rent, quaſi ea re maximè tuti futuri, & latita-
turi. Gothofredus in illius Legis Commenta-
rio arbitratur, eam diverſam non eſſe ab ea, quæ
dicitur in Hieronymi Chronico à Valente in
Monachos promulgata, de qua in eo Chronico,

Valentiniani ſenioris morte narrata;, hæc verba

leguntur: Valens, Lege data, ut Monachi milita-
rent, nolentes fuſtibus juſſit interfici. Obſervat
enim Gothofredus hoc ævo militiæ, & militan-
di, seτρος α Sαn αν R vοαα deſignari quæ-
cumque officia, muniaque publica: unde Mili-
tia non tantùm Armata, ſed etiam Togata Pa-
latina, Officialium Advocatorum militia, Xer-
T8 ., tandem omne publicum miniſterium,
atque adeo Municipalia quoque ſeu Curialia of-
ficia, muniaque pro patria. Inde igitur erro-
rem natum putat ex hujus vocis homonymia,
quaſi Monachi à Valente militare juſſi fuerint,
& quidem in Militia Armata, eoque adacti, &
quidem indiſcretim; cùm tamen Valens nonniſi
Monachos ex Curialibus ad Militiam Curialem
retrahi juſſerit. Ita Vir doctiſſimus.
XIII. Veràùm, cům tam Hieronymus citatus, quâm
Tex Valentis Oroſius lib. 7. cap. 33. Legem Valentis Mona-
Enee Ji. Chos ad militiam adigentis Poſt Valentiniani ſe-
verſaà Lege Nioris obitum datam diſertè ſcribant, Lex lau-
25 skem data De Decarionibus, ab ea prorſus diverſa.
data adver. Nec eſt quòd dicat Gothofredus, verba laudata
ſe⸗ Mona- non eſſe Hieronymi, ſed Proſperi Aquitani,
0 qui ejus Chronicon continuavit: certum enim,
Hieronymi Chronicon in Valentis interitu deſi-
nere, ideoque quæ poſt; Valentiniani ſenioris
mortem in eo leguntur, Proſpero neutiquam
attribui poſſunt. Ex Oroſii verbis, qui primus
poſt Hieronymum illius Legis meminit, quæque
perperam pro ſe Vir eruditiſſimus adducit, ea
opinio jugulatur: Imperium quatuor annis Va-
lentiniano mortuo tenuit, qui ſolus cum impiè
ageret, & poſſet erubeſcere, illico velut effræanata
libertatis audacia Legem dedit, ut Monachi, hboc
eſt, Chriſtiani, qui ad unum Fidei Opus dimiſſa
ſecularium rerum multimoda actione ſe redigunt,
ad militiam cogerentur. Vaſtas illas tunc Loypti
ſolitudines, arenaſque dißfuſas, quas propter ſitim
ac ſterilitatem, periculoſißimamque ſerpentum
abundantiam converſatio humana non noſſet:
magna habitantium Monachorum multitudo com-
pleverat. Ue Tribuni & milites miſſi, qui ſanctos &
eros milites Dei, alio nomine perſecutionis ab-
ſtraherent, interfecerunt ibi agmina multa San-
Ctorum: quaæ autem per diverſas ubique Provin-
cias, his ſimilibuſque juſſis adverſus Eccleſias Ca-
cholicas, & rectæ Räei populos geſta ſint, ſatis
ſignificatum, &c. Quæ manifeſtè arguunt earun-
dem Legum diverſitatem. A Lege porto, quâ
Monachi militare jubentur, ortum habuiſſe vi-

542 Critica Hiſtorico- Chronologica

detur quod apud Baſilium epiſt. 264. legitur. S F C. IV.
lbidem enim habetur, Vicarium quendam An. Ch. 375.
Ponticæ omnes Sacerdotalis ordinis una voce
Curiæ mancipaſſe. Denique quod ea Lege con-
tra Curiales à Valente, vivente Valentiniano ſe-
niore mandatur, aliis Principum Conſtitutioni-
bus conforme.
Quod verò poſt Valentiniani fratris mortem XIV.
eidem attribuitur, ut ſcilicet Monachi militare Lex Valen-
cogerentur, omnibus improbatum. Valens ita- t, ad verſia
2 onachos
que Imperator L. 6z. De Decurionibus, neque explicata
ſimpliciter Curiales è monaſtica vita rerrahi ju- 9 .
bet, quomodo ſæpe aliàs Curiales è Clericatu
abſtrahi abſolutè Imperatores voluere: ſed ſub
alternativa, vel retrahi, vel bonis ſuis cedere
oportere eis, qui vice eorum munera functionum
ſubituri eſſent. Id verò ipſum de Clericis fre-
quentibus Conſtitutionibus ſtatutum, ut vide-
licer bonorum jacturam facerent; ſic ut (ex-
ceptis quandoque ſolis Epiſcopis) modè vice
ſua Curialia munia ſubituris extraneis vel pro-
pinquis, modè etiam Curiæ ipſi, modè in to-
tum, modò pro parte, cedere neceſſe habe-
rent, ut liquet ex Legibus Cod. Th. 49. 59. 99.
104. 121. 123. 163. 172. De Decurionibus; Lege 7.
ejuſdem Codicis De C ohortalibus; & Lege 21.
ejuſdem Codicis De Epiſcopis. Legendus etiam
Ambroſius epiſt. 2. adverſus Symmachum. Quæ
omnia à Gothofredo loco laudato obſervata. Ce-
terùm, prorſus incertum, an Lex illa De Deca-
rionihus. anno cccIxX, vel anno CccLXXIII emiſ-
ſa fuerit; cùm utroque anno Valentinianus &
Valens Faſtis nomen dederint. Quèòd ſi ea anno
cCCLXX data, prorſus corruit Gothofredi ſen-
tentia; cùm diu poſt eum annum Monachi in
Ægypto à Valente vexati fuerint, poſt Athanaſũ
nempe obitum, quem ſuo loco demonſtravi
menſe Maio anni ccCCLXXIII cContigiſſe.
Poſt mortem Valentiniani ſenioris Imperium XV.
ejus inter ſe partiti ſunt Gatianus & Valentinia- Diviſio Im.
nus unior, teſte Zoſimo lib. 4. pag. 746. Gra- h erit iytar
tiano ceſſere Galliæ, Hiſpaniæ, Britanniæ: Va- ekerer'2 .
lentiniano Italia, Illyricum, & tandem Africa, rem S Gen
poſtquam nempe Theodoſius Magnus à Gratia- tianum.
no Auguſtus dicdus eſt. Gratianus verò, quamvis
frater ejus Valentinianus Auguſtus proclamatus
fuiſſet, quandiu Valens ſuperſtes fuit, ſolus Im-
erium Occidentale adminiſtravit, ut patet ex
omnibus Legibus ab eo Treviris vel Moguntiaci
datis annis ccCcCLXXVI, CCCLXXVII , &
CCCLXXVIII, quibus annis nullæ Valenti-
niani junioris occurrunt, ut obſervat Gotho- 4
fredus in Chronologia Codicis Theodoſiani.

ANNO PERIODI GRÆ CO -ROMANE 5869. Anno Urbis

O ꝛ1 CB. 16. P. 27. Mart. Indict. 4. 1129.
Olymp. 288

JEsu CHRISTI 376. an. 4.

DAMASI PAP £Æ II.

VALENTIS IJj. GRATIANI IODO.
VALENTINIANI JUNIORIS z.

. D num. I. Coſſ. Valen? Aug. V, & Valen- cale⸗
A tinianus junior Aug. Hic in Occidente, & .
quidem juxta primam regulam, ob Imperium
nempe anno præcedenti initum: ille in Oriente,
ac juxta tertiam.
Ad num. VI. Gratianus dedit hoc anno Le- II.

gem 23. Cod. Theod. De Epiſcopis, quàâ jubet, ut odi unius

Covcili
Calica

II

Vrbis

1288.

5.

Ani

5 * C. IV. ſi qua ſunt, ex quibuſclam diſſenſionibus, levibuſ-

An. Ch. 76. que deliètis, ad Keligionis obſorvantiam pertinen-
aAoNα —1 . . . . .
aacreg t⸗ diantur. Ubi indicatur duplex gradus audientiæ,

ſeu cognitionis Eccleſiaſticæ. Negotia Eccleſiaſti-
ca primum locis ſuis, id eſt, apud civitatis Epiſco-
pum audiebantur: dein in Synodo totius Pro-
vinciæ, ſen apud Metropolitanum & Primatem
cum omnibus Provinciæ Epiſcopis: (quod &
ipſum Plenarium Concilium dicitur cap. 9. Codi-
cis Africani) hæc enim duo locorum ſuorum ap-
pellatione hic intelligenda ſunt, ut oſtendit Go-
thofredus in Commentario Legis 12. Cod.
Theod. De pœnis, ubi de loci propria ſignifica-
.M tione agit. Tandem negotia in Synodo totius

Diœceleos agitabantur, ut docet quoque Canon
VI Concilii I Conſtantinopolitani. Eſt autem
Gnodus Diœceſeos Synodus Epiſcoporum è mul-
tis Provinciis ſub uno Patriarcha vel Primate,
ſeu Exarcho conſtitutorum coacta. Cujus generis
fuit Aquileienſe Concilium, cui Ambroſius Me-
diolanenſis præfuit, ex epiſtola Impp. Theodoſii
& Valentiniani, quà jubentur Epiſcopi ex Diœ-
ceſi (ſcilicet Italiæ) in Aquileienſium civitatem
ad Concilium convenire. Talia etiam fuere
Concilia Africana ſeu Carthaginenſia, Gallicana,
Hiſpanica ,‚Britannica & ſimilia. Hinc patet, ut
obſervat Gothofredus in hujus Legis Commen-
tario, hallucinatum Marcam lib.z. de Concordia
Cap. I. pag. 378. cum ait, hac Lege bprimos omnium
Valentem, Gratianum, & Valentinianum Im-
peratores Epiſcopis unius Diœceſeos conceſſiſſe
ad exemplum Judicum & Honoratorum, ut non
ſolùm in ſingularum Provinciarum Synodis ſed
etiam generali totius Diœceſeos Synodo in unum
coire, jure ordinario ſine mandato ſpeciali poſ-
ſent. Gratianus enim hac Lege De Snodis Diæœce-
ſeos, agit tanquam jam uſitatis, quaſque jungit
locis ſuiz, id eſt, Provincialibus Synodis: tantùm
earum audientiâ quà amplificatà, quà reſtrictâ.
Et ſanè, (quod tamen perperam negat Marca)
ante hanc Legem Synodi Diœceſeon habitæ
ſunt, & quidem non extraordinario Principum
imperio, verùm more ordinario. Quæ Synodi
majores dictæ, ut docet jam triginta quinque
ante hanc Legem annis, Canon XII Antioche-
ni Concilii anno cccxXLI celebrati, & oſten-
dunt tot Synodi Diœceſeon ante hanc Legem
habitæ. Sicut & deinceps frequenter uſitatæ ſunt,
quæque Plenariæ dictæ. .
1III. Hæc porro Lex, ut in ejus fronte legitur,
Concilium directa eſt Artemio, Euridico, Appio, Geraſimo,
Gallicanum. & ceteris Epiſcopis, qui quidem in Synodum
Dicceſeos alicubi collecti tum coĩerant, præci-
puis tantùm nomine expreſſis, ceteris generali
voce comprehenſis. Quod eò magis exiſtiman-

„

nodis agatur. Quare cùm hæc Lex data ſit ITre-
viris, ſequitur, habitam eam Synodum ſub Gra-
tiano in Occidente. Gothofredus in hujus Legis
Commentario autumat, hanc Conſtitutionem
pertinere ad Priſcillianiſtas, & Epiſcopos ejus
ſectæ, inter quos & Catholicos per hæc tempo-
ra digna memoratu certamina extitere; & Epiſ-
copos hic nominatos Aquitanos fuiſſe, quèd
Artemius, qui primus nominatur, Arvernorum,
quæ prima civitas erat Aquitaniæ primæ, Epiſco-
pus eſſet. Verùm incertum an Artemius iſte
idem ſit cum Artemio Epiſcopo Arvernenſi Ne-
potiani ſucceſſore, cujus meminit Gregorius
Turonenſis lib. I. cap. 46. præſertim cùm Savaro
Tom. I.

in Annales C. Baroni.

dum, quèd hac in Lege de his Diœceſeon Sy-

543

in Originibus Claramontanis pag. 123. Nepotia- S F. C. I V.
zum circa annum Chriſti c cCIXXVII mor- An. Ch. 376.:
tuum arbitretur. Addit Gothofredus ,‚credere
ſe, hanc Legem pertinete ad Synodum aliquam
Per quinque Galliarum Provincias, prout à Gal-
liis diſtinguuntur, celebratam contra Priſcillia-
niſtas, qui teſte Sulpicio Severo per urbes Bar-
degalam & Eluſam perfidiæ ſuæ ſemina ſparſe-
rant. Sed hæc conjectura non admittenda: Bar-
degala enim ſecundæ Aquitanicæ, Eluſa verò
Novempopulaniæ Metropolis etat: conſtatque ex
Proſperi Chronico, Priſcillianum anno tantüm
CCCLXXIXAuſonii & Olybrii Conſulatu no-
tato ſectam ſuam in Hiſpania condidiſſe, quam
in primam Aquitaniam ubi Arvernorum civitas
poſita, penetraſſe, vetera monumenta non pro-
dunt. Præterea cùm ſecta in Hiſpania orta fuerit,
primumque adverſus eam in ea regione cele-
bratum Concilium, fuerit Cæſarauguſtanum, anno
CCCLXXNX habitum, non videtur veroſimi-
le, ante Concilium illud alia in Galliis contra
Priſcillianiſtas celebrata. .
Incertum itaque quo in loco, quave de cauſa IV.
Concilium illud habitum fuerit. Porro adeo Incerto locs
magna erat horum univerſæ Diœceſeos Concilio- *abitum.
rum auctoritas, ut ab illis ne Epiſcopis quidem
provocare liceret, eaque ad univerſam Dioœce-
ſim extenderetur. In Concilio Pariſienſ Epiſco-
porum Gallicanorum anno CCCLX celebra-
to, ubi Formula Fidei in Ariminenſ- Concilio
propoſita, revocata eſt, & Saturninus Axrelatenſis
Epiſcopus depoſitus, Epiſcopi Synodicam ſuam
epiſtolam ad Epiſcopos Orientales miſerunt ſub
titulo Epiſcoporum Gallicanorum; ad cujus cal-
cem iis verbis utuntur, quibus teſtatum volue-
runt, auctoritatem ſuam extendi ad univerſam

Galliam: Quiſquis his guæ ſtatuimus intra Gal-
lias, Putaverit renitendum, à communione ac ſode
Sacerdotii ſui abjiiciendus. Infrà: Saturninum exr-
communicatum ab omnibus Gallicaniz Epiſcopis
charitas veſtra cognoſcat. De Synodis Gallicanis
ſtante Imperio celebratis legendus Marca lib. 6.
de Concordia cap. 17. ubi tales fuiſſe ait Colo-
nienſem anno CCCXLVI, Arelatenſem anno
CCCLIII, Birerrenſem anno C CCIL. V,
Pariſienſem anno CCCLX „non verò, ut ipſe
habet, CCCLXII celebratas.
Ad num. VII. Noriſius Cardinalis eruditiſſi- V.
mus lib. I. Hiſtoriæ Pelagianæ cap. 2. exiſtimat, Go- Gothi à Ro-
thos anno trecenteſimo ſeptuageſimo tertio anis rece-
Iſtrum ſuperaſſe, quòd Ammianus lib. 30. Cap. 2. dii.
proximè ante Gratiani III & Equitii Conſulatum
anno cccLxxIV geſtum id indicet. Verùm eo anno
numero VI oſtendimus, Ammianum explican- .
dum eſſe de quibuſdam tantùm, quæ eo anno
contigere, Gothorum incurſionibus, non verò de
ingentibus direptionibus, quas poſt Valentinia-⸗
ni ſenioris mortem Romanis intulere;quo tem-
pore ſe eas narraturum ſpondet Ammianus S
reapſe promiſſis ſtat. Gothi itaque anno tantùm
currenti expulſi ſunt ab Hunis, & ſuſcepti in
Romania Valentis Auguſti juſſu, Hieronymo,
Caſſiodoro, & Proſpero in Chronicis, Idacio in
Faſtis, ac Oroſio lib. 7. teſtibus. Neque hac de
re nos dubitare patitur Eunapius in Excerptis de
Legationibus, ubi ait, Valentem Scythas ad-
mitti juſſiſſe, & aumulatione quam habebat cum
his, qui Imperium cum eo tenebant. Erant autem
klii fratris, & verò ipfi primæ partes attri-
buebantur, ſod illi Imperatoriam poteſtatem ex
æuis partibus inter omnes dividi oportere cen-
2 2 Jebant

44 Critica Hliſtorico- Chronologica

§SÆ C. IV. ſebant, neque ulla in re patruo conçedebant.
An. Ch. zy6. Ita Eunapius, qui pluribus poſtea, quæ mala
Gothi, quos Scythas vocat, quemadmodum
plerique Antiquorum, ſuſceptoribus ſuis im-
portarint, proſequitur. Mter itaque à Gothis non
ſuperatus, niſi Gratiano & Valentiniano junio-
re in Occidente regnantibus. Adducit præterea
Card. Noriſius Claudianum, ſed argumento ex
eo deducto anno CCCCIII commodius ſa-
tisfaciemus. .
VI. Ad num. IX. Commentaria Divi Ambroßii
D. Ambro- in Lucam longè poſt hunc annum ſcripta, cuùm
ſius ſeribit in iis Lectorem remittat ad tertium & quartum
Commenta librum de Pide, quem anno trecenteſimo ſep-
via in Lu- tuageſimo nono elucubravit. Præterea non ob-
cam. ſcurè in iis Apologia David citatur: in hac au-
⸗ tem memoratur Principis mors, qui poſtquam
Imperium à patre accepiſſet, ſuorum perfidià
necatus; quod nonniſi de Gratiano anno tre-
centeſimo octogeſimo tertio occiſo interpretari
poteſt. Denique manifeſta in iiſdem mentio
perſecutionis à Jaſtina & Auxentio adverſus Di-
vum Ambroſium excitatæ: quibus rationibus
fultus Hermantius in Vita S. Ambroſii lib. 4.
cap. 20. hoc Opus anno trecenteſimo octuage-
ſimo ſexto ſcriptum putat. Baronius ea hoc tem-
ore elucubrata exiſtimat, quia in iis ſermo eſt
de bellis & devaſtationibus Gothorum, Hunno-
rum, & aliorum Barbarorum, ſed hæ depopula-
tiones poſt viginti adhuc annos durabant, ut
ſcribit Hieronymus epiſt. 3.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRACO-ROMANE 5870.

1130. . .
Olymp.289. O 22. A. ) 17. P. 16. April. Indict. 5.
an. 1. JESu CHRISTI 377.
DAMASI PAPZ I2.
VAIENTIS I4. GRATIANI II. VALENTINIANI
JuNIORIS 3.
1 D num. I. Coſſ. Gratianus Aug. IV, &
Coſj Gra Merobaudes „uterque in Occidente Con-
72 ſulatum auſpicatus: Merobaudis enim operàâ

tiani Quin- catu . . B
decennalia. Valentinianus junior ad Imperium evectus eſt,

ut teſtatur Marcellinus lib. 30. Sumtus hic à Gra-
tiano Conſulatus juxta ſecundam Conſulatuum
Cæſareorum regulam, ob ejus nempe Quinde-
cennalia, ſive ea anticipaverit, ſive anno ſequen-
ti ediderit. .
II. Valens Imp. hoc anno modè Antiochiæ, modè
alens æx Hierapoli Syriæ fuit, ut ex ſubſcriptionibus
Vrbe Antio- Legum Codicis Theodoſiani liquet, idque
chena Con propter Perſas & Armeniarum ſtatum, de quo
tantinopo Ammianus lib. 31. Cum illis tamen mox pacem
“ on- pepigit, ut teſtatur Eunapius in Excerptis. Tum
. ex urbe Antiochenſi Conſtantinopolim profe-
Rurus diſceſſit; ſed ad eam urbem non adventa-
vit ante diem tertium Kalendas Junias anni ſe-
quentis. Diu Valens Antiochiæ moratus eſt, ut
inſinuant Zoſimus lib. 4. pag. 747. Ammianus
lib. 31. cap. II. Socrates & Sozomenus, ab an-
no nempe trecenteſimo ſeptuageſimo ſecundo
uſque ad currentem, niſi quòd dum illic mo-
raretur modò Cæſaream, modèò Edeſſam, modò
in alias Orientis urbes ſeſe contulerit. Falli-
tur enim Gothofredus in Chronologia Cod.
Th. ubi anno CcCLXXIII ait, illum eo an-
no Conſtantinopoli conſtitiſſe, quòd Leges duæ
Cod. Theod. eo anno Conſtantinopoli datæ di-

. *

cantut; at in ris Legibus per data, intelligendum Sα C. IV.
accepta, vel propgſitz, ut ipfemet Gothofredus An. Ch. 377.
in variis aliis reictiptis verbum illud intelligen-
dum docet.
Ad num. VII. Chronologia Vitæ Sancti Au- III.
gaſtini ex ejuſdem libris à Card. Noriſio in quo- Maſetru, 56,
dam ſuo Opuſculo hoc modo ordinata. Augu- Augnſtingss
ſtinus Tagaſte in Africa natus eſt Mibus No-
vembris anni trecenteſimi quinquageſimi quar-
ti, non verò quinquagefimi quinti, ut perpe-
ram Baronius habet. Diem ipſemet nos edocet
lib. de Vita beata. Anno trecenteſimo octoge-
ſimo quarto Mediolanum venit, ac elapſis feriis
vindemialibus, Rhetoricam docuit, & de mo-
re ineunte anno CcCcCELXXXV Bautoni Con-
ſuli Magiſtratum auſpicanti panegyrim recita-
vit: libro enim 3. contra literam Petiliani cap.
25. ait: Cum ego Mediolanum ante Bautonem
Gonſulem venerim, eique Conſuli Kalendis Janua-
riis laudem pro mea tunc KRhetorica profeſtons
recitaverim. Anno itaque cccLXXXV quo Bau-
to Conſul fuit, annum ætatis triceſimum age-
bat Auguſtinus. Nam annum ætatis viceſimum
nonum egit Carthagine cum Fauſto: lib. enim
6. Confeſſionum cap. II. ſcribit: Et ecce jam tri-
cenariam atatem gerebam in eodem luto haæſitans,
dum dico: Cras inveniam: ecce manifeſtum ap-
parebo, & tenebo, & ecce Fauſtus veniet, &
exponet omnia. Erat tunc annus Chriſti tre-
centeſimus octogeſimus tertius. Libri 5. Con-
feſſionum caput 8. exorditur: Egiſti mecum, ut
mihi perſuaderetur Romam pergere, quò pau-
lè poſt tranſmiſit, ibique ſcholam privatam
aperuit, ut ipſemet eo loco cap. 9. & 10. teſta-
tur.
Interea Symmachus Urbis Præfectus eum IV.
Mediolanum ad docendum Rhetoricam miſit, Docer Rhes
ipſo Auguſtino teſte cap. 13. Symmachi autem tojieace.
Præfectura in annum cC ccCLIXXXIV incidit, ut
Baronius obſervavit. Quèòd ſi Auguſtinus anno 2
trecenteſimo quinquageſimo quinto natus fuiſ-
ſet, anno viceſimo nono exeunte, ac jam tri-
cenariam ætatem agens, Chriſti cc cCLXXXIV
fuiſſet Rhetor Carthagine, Fauſto convixiſſet,
& ab eo diſceſſiſſet; cùm tamen anno cccIxxXIV
Romæ docuerit, indeque Mediolanum à Gm-
macho miſſus fuerit, ubi incumbente autum-
no publicum Rhetorem agere cœpit; & ineun-
te anno CCCLXXXVtanquam Orato-
riæ artis Profeſſor ad Bautonem Conſulem Ora-
tionem habuerit. Ex Symmachi itaque Præfe-
ctura Auguſtini ætas elicienda, de qua rurſus
infrà ſermo erit.
Petavius in Notis ad Orationem XIII The- V.
miſtii ſuſpicatur, Gratianum currenti anno Ro- Gratianus
mam veniſſe, ibique triumphaſſe, quòd The- v'nuatn
miſtius dicat: At certè Scipio cum aſſertum à Roma fun.
vinculis Terentium Carthagine adduceret, jucun-
dihs eſt à vetuſtis illis Romanis conſpelctus: atque
hac triumphi maximè ſplendida & magnifica pars
fuit, Vir Romanus illuſtris, scipionem in libertatis
pileo aſſectans. At Gratianum ſolenni pompa in-
gredientem, quantum agmen eorum, qui ſervati
& ſoluti ſunt, ſine pileo, aut alia libertatis nota
ſequitur ? Ego vero ſantctiorem hunc triumphum .
exiſtimo, quem de iis, quos ſervaverit & cuſto-
„dierit, ducet. Hæc quæ de apparatu trium-
„ phali dicuntur, quo Gratianus Romam in-
„grediens excipiendus erat, magnam mihi ſu-
„ ſpicionem faciunt, inquit Petavius, id quod
„tamen ex nullis aliis monumentis liquet, Gra-
tianum

nper.
yi he
culo
Pendr

Anno
IIZI.
Olynp
1, 2.

I.
ef 6
Qindecen.
alis Vg.
leti,

II.
Obitu⸗ D.
Daßii.

8.

,
ians
am

fut.

in Annales C. Baroni. 54 5

§SEC. IV. „tianum Romam veniſſe, quo anno dicta eſt
An. Ch.377. „Oratio hæc, id eſt, anno CccLXXVII
„ circa menſem Aprilem aut Maium: quo tem-
„pore nulla Conſtitutio, nullum relſcriptum
„ proferri poteſt, à Gratiano alibi datum; nul-
5 lumr denique veſtigium, quo ejus vel in Gal-
„ liis, vel in alia terrarum parte commoratio
„demonſtretur. Auget verò ſuſpicionem meam,
„ quod Orat. 1y. pag. 198. conceptis verbis Theo-
„ doſio audiente confirmat, Gratianum à ſe vi-
„ſum olim & oratione compellatum: ſe viciſ-

„ſim dicentem ab eo auditum, acceptumque

„ comiter & perbenignè. Romæ igitur id fa-
„ tum oportuit, quo & ſe veniſſe Gratiano
„ hortatore, profitetur Orat. 31. ubi denique
„ expectari Gratianum hoc loco teſtatur. Ita Pe-
„ tavius.

VI. Verùm hæc conjectura neutiquam admitten-

Imperatores da: ab anno enim trecenteſimo quarto ad qua-
ur hoc ſe- dringenteſimum quartum nempe per integrum
culo Romam ſeculum ter tantùm Auguſti Romæ viſi, ut in-
Venere. . . . * ..
quit Claudianus in ſexto Conſulatu Honorii,
cujus verſus anno CcCX cvexplicabimus. Qua-
re Conſtantini Magni tempore ipſe & Maxi-
mianus Herculius Romæ fuerunt. Secundò,
Conſtantius ibidem triumphavit, & tertiò, Theo-
doſius Magnus & Valentinianus junior in eandem
Urbem venere; ſed nullus alius Imperator toto
illo ſeculo Romæ fuit, ut loco citato magis ex-
plicabimus. Themiſtius itaque loquitur de in-
greſſu Gratiani in urbem Trevirenſem poſt vi-
ctoriam Alamannicam hoc anno reportatam,
de qua anno ſequenti agemus. Poſt pugnam
enim Argentuarenſem, ſeu victofiam, Treveros
reverſus eſt: ubi data ab eo XV Kal. Octob.
Lex. 3. Codicis Theodoſiani Tributa in ipfis ſpe-
viebus. Menſe Februario Alemanni Rhenum
tranſiere, adverſus quos Gratianus Duces ſuos
miſit, quos ipſemet poſtea ſecutus eſt, ut ha-
bet Ammianus lib. 31. cap. 10. Themiſtius Gra-
tianum videre & oratione compellere potuit an-
no trecenteſimo ſeptuageſimo octavo, aut in-
ſequenti, quo eum Conſtantinopolim veniſſe,
anno CCCLXXVIII num. V& VII di-
cemus.

Anno Urbis
1131. ANNO PERIODI GRXCO-ROMAN &£ 5871.

* . .
zu9 O 23 G. 18. P. I. April. Indict. 6.
JESu CHRr1STI 378.

D AMASI PAP g 13.

GRATIANI IZ. VALENTINIANI Ju-
NIORIS IMPP. 4.

I. Num. I ad XII Coſſ. Valens Aug. I &
Coſ. & A Valentinianus junior Aug. II. IIle in
Quinaecen- Oriente, hic in Occidente: ille juxta ſecundam
valis Va- Conſulatuum Cæſareorum regulam; Quinde-
Enrn. cennalia enim exhibuit: hic juxta tertiam.
11. Divus Baſilius Cæſareæ Epiſcopus Kalendis
olitus DO. Januariis, anni trecenteſimi octogeſimi mor-
Baſili. talitatem explevit. De die nulla difficultas eſſe
poteſt; ſed annus hactenus ignoratus fuerat.
Hunc tamen indicarat Amphilochius in fine
Vitæ hujus Sancti: ſed quia locus interpolatus
eſt, à recentibus Scriptoribus non intellectus.
Ait Amphilochius: Requievit Baſilius primo Ja-
nuarii anni quinti Valentis & Valentiniani. Baro-
nius in Annalibus anno ſequenti numero xIIII,
Tom. I. J

ea verba interpretatur de anno quinto Impe- 5§5Æ. C. 1I.

rii Valentiniani ſenioris & Valentis, quo non-= An. Ch. 3y .
. » 4

dum Baſilius Epiſcopus erat; hincque Amphi-
lochium jocosè ludit, quòd Baſilium ante mor-=
tuum, quàm Epiſcopum crediderit. Combefi-
ſius in Notis ad Amphilochium eadem verba
intelligit de quinto Valentis Conſulatu qni in
annum Chriſti CC CLXXVI incidit. Sed va⸗
na utraque explicatio; Aunphilochius enim lo-
quitur de anno quinto Valentiniani junioris
menſe Novembri anni trecenteſimi ſeptuageſi-
mi noni inchoato, ideoque ſignificat, Kalendis
Januariis anni trecenteſimi octogeſimi Baſilium
mortuum eſſe. Eum quippe Kalendis Januariis
ad Deum migraſſe diſertè aſſerit. Nomen ita-
que Valentis à ſciolo quopiam intruſum, ideo-
que ex Amphilochii textu expungendum. Nec
mirum, Amphilochium Baſilii mortem anno
quinto Valentiniani junioris, qui in Occidente
imperabat, conſignaſſe, cùm Hieronymus eun-
dem ſub Gratiano, qui etiam in Occidente re-
gnabat, deceſſiſſe ſcripſerit. Quare non dubium
quin Combefiſius citatus hallucinatus fuerit .
quando ſcribit, annum illum quintum ſive Im-
perii, ſive Conſulatuum Valentis & Valenti-
niani falſum eſſe; quòd, inquit, ea temporis
nota in Vitis Sanctorum non ſoleat apponi. Nam
nihil frequentius in eiſdem, quàm ſimiles tem-
poris characteres occurrunt. Recte tamen Com-
befiſius ait, eam Sancti Baſilii Vitam Amphilo-
chio abjudicandam non eſſe; quod eò magis
exiſtimandum, quòd in ea certus Baſilii mor-
tis annus, qui alibi non legitur, diſertè me-
moretur. Quèòd ſi Baſilius anno tantùm trecen-
teſimo ſeptuageſimo primo Epiſcopus Cæſareæ
dictus fuerit, ut ſuo loco oſtendi, mors ejus in

alium annum, quàm in trecenteſimum octoge-

ſimum incidere non potuit. Præterea Cotelerius
in 2. tomo Monumentorum Eccleſiæ Græcæ re-
fert ex duobus Codicibus Bibliothecæ Regiæ
epiſtolam, cui titulus: B A Zl AEIOZ zα α½2
a 6GαNνπ½ soοd%iα. id eſt: Baſilius Magno
Imperatori Theodoſio. Theodoſius die X IX Ja-
nuarii anni trecenteſimi ſeptuageſimi noni Im-
perator nuncupatus eſt; Baſilius verò Kalendis
Januariis ad cœleſtem patriam migravit. Non
itaque ante annum trecenteſimum octogeſimum:
alioquin ad Theodoſium Imperatorem ſcribere
non potuiſſet, cùm mortuus fuiſſet, vel hoc
anno, ut vult Baronius, vel Kalendis Januarii

anni ſequentis, ut Hermantius in Vita SS. Baſi-

lii & Gregorii Nazianzeni „aliique Viri doctiſ-
ſimi tradidere. Hæc epiſtola certèò difficultatem
dirimeret, ſi conſtaret, eam legitimum Sancti
Præſulis fœtum eſſe. Verùm Cotelerius in Notis

ad eam epiſtolam ait: In primo & Codicibus emun-

êtæ naris Criticus aduotaverat. &υ„α
Wπ &αrον vonατ τν., n &*ανοια οιιαν
Wvα S Aε&h&απ½ Sa&σαXε. hoc eſt: Ma epiſtola
neque ex ſenſis, neque ex diöétione videtur eſſe
Magni Baſilii. Ipſeque Cotelerius, dum vive-
ret, illius epiſtolæ ſtylum Baſilio non convenire
ſeſe autumare, mihi ore tenus affirmavit. Sed
quidquid hac de re ſit, Baſilium hoc vel ſe-
quenti anno mortuum gratis aſſeritur, ut mox
magis videbitur.
Ad num. XII. S. Ephrem poſt Sanctum Baſi-
lium ex hac vita migravit, ut ex Sancti Baſilii
Vita ab Amphilochio elucubrata liquet. Quare
verum eſt, quod in Anthologio ab Antonio Ar-
cudio publicato legitur, Ephrem ſcilicet tempo-
Z2 3 ribus

III.
S§. Ephrem?
obitas.

§ g C. Iv. ribus Theodoſii Magni ſfloruiſſe. Ephremi Vita
„ An. Ch. 37. die prima menſis Februarii, quo colitur, à Bol-
lando & Henſchenio illuſtrata, ſed perperam
mors ejus ptæſenti anno collocata eſt. In dubium
revocat Baronius, quod Amphilochius in Vita
S. Baſilii cap. 13. dicit, Baſilium nempe Sanctum
Ephremum ordinaſſe, quòd haud eſſet Baſilii

juris Syrum hominem ordinare. Sed non dubi-

to, quin Baſilius Spiritu Divino impulſus, ut

Eccleſiæ laboranti, & tunc ab Atianis oppugna-
tæ ſuccurreret, extra ordinem Ephremum Sacer-
dotem ordinaſſe.
IV. Multa enim ſimilia in Hiſtoria Eccleſiaſtica
Salus Eccle- occurrunt contra vigorem Canonum geſta à præ-
ſia ſuprema ſtantiſſimis Epiſcopis, qui, ubi Chriſtianam
lex. Religionem periclitari videbant, parvipendere
ſolebant regulas & Canones Eccleſiæ, dummo-
do Eccleſiam ipſam ſalvam & integram conſer-
varent. Quare in hujuſmodi diſcriminibus va-
lebat hæc regula: Salus Eccleſiæ ſuprema Lex
eſto. Combefiſius laudatus alias hujus facti ra-
tiones affert; ſed hæc, quàâ Valeſius in ſimili caſu
in Notis ad Theodoretum lib. 5. cap. 6. utitur,
præferenda. Cotelerius tomo 3. Monumento-
rum Eccleſiæ Græcæ pag. 453. refert Sancti Ni-
cephori Patriarchæ Conſtantinopolitani epiſto-
lam continentem reſponſiones ad quaſdam in-
terrogationes ſibi factas, in qua legitur: Iuter-
rogatus 1I. Ae Presbyteris ordinatis Romaæ, Neapoli
& in Longobardia, abſque acelamatione & titulo,
an oportet eos recipere, & unà cum iis communi-
care, Yeſoi, ſallere? Keſponſio. Haæreſeos tempore
propter ogentem neceſſitatem non ea planè omni
ex parte fiunt, quæ in pace ſancita ſunt. Idà quod
eciſſe cernitur tum Beatiſſimus Athanaſius, tum

ſanctiſſimus Euſebius, qui ambo extra Provinciam

ordinationes peregerunt. IMdemque nunc in præſenti
haæreſi factum conſpicitur. aque memorar’ Preſ-
byteri, palam non hint reprehenſibiles, nequa-
quam ob hujuſmodi ordinationem averſandi ſunt;
verum admittendi ſecundum quatuor: propoſitio-
nes, &c. Quod idem in re de qua agitur, di-
cendum. Eſt 18 Eunſebius Samoſatenſis Epiſcopus,
de quo mox. —
Ad num. XVI. Victoriam Alamannicam à
grastdame Gratiano relatam ſub præcedentis anni Conſuli-
Alamannos bus Caſſiodorus in Chronico his verbis recitat:
vincit. Alamannorum triginta circiter millia apud Ar-
gentariam oppidum Galliarum ab exercitu Gra-
Ziani) cæaſa. Quæ verba leguntut etiam in Chro-
nico Hieronymi ſub eodem Chriſti anno, nempe
CCCLXXVII, juxta editionem Scaligeri; Pon-
tacena enim per hæc tempora depfavata. Quare
quando Ammianus lib. 31. cap. 10. dicit Ala-
mannos tranſüſſe Ahenum geln pervium pruinis
Februario menſe, loquitur de menſe Februario
præcedentis Chriſti anni. Verum eſt, Herman-
tium lib. 8. Vitæ SS. Baſilii & Gregorii Nazian-
zZeni cap. 4. contendere, eam pugnam ad Argen-
tariam oppidum in Alſatia ſitum, nuncque Col-
maria appellatum, hoc anno habitam eſle, quòèd
eam teferat Ammianus inter ea quæ iub finem
anni præcedentis „& adventum Valentis Con-
ſtantinopolim, quò die X X X Maii præſentis
anni pervenit, contigere. Et quia Ammianus
afhirmat, bellum hoc ortum, quòd Germani,
noſcerent exercitus pleramqae partem in ll, ri-
cum, ut Imperatore Mox affuturo, pragreſam,
ut nempe Valenti adverſus Gothos Gratianus
auxilio eſſet. Quæ verba ad exordium anni
CcCcELXXVII reterri non polſe arbitratur Vir

Critica Hiſtorico-Ohronologica

eruditiſſimus, quia non apparet, Gothos jam 8 £ C. IV.
tum rebellaſſe, ideoque nec Valentem auxilium, An. Ch. 378.
nec præſentiam Gratiani poſtulare coactum fuiſ-
fe. Nam leves hæ conjecturæ; cùm certum ſit,
jam ab anno cccLXXVI Gothos adverſus Ro-
manos tumultuatos eſſe, & anno CccCLXXVII;=
ut tradit Ammianus citatus cap. 7. Richomerem
imperatu Gratiani & Galliis properaſſe ad Thra-
cias petitu Valentis; imò & Valentem eo anno
circiter medio Antiochiã, ubi à pluribus annis
agebat, adverſus Gothos moviſſe. Cyrillus enim
in Vita S. Euthymii à Cotelerio tomo 2. Monu-
mentorum Eccleſiæ Græcæ publicata cap. 3. ait:
Valens nondum quinto menſe poſt Enthymiz nativi-
tatem elapſo exercitum duxit adverſus Barbaros.
Natus eſt Sanctus Futhymius quarto Gratiani
Conſulatu, ut ibidem prodit Cyrillus, anno
nempe Chriſti trecenteſimo ſeptuageſimo ſepti-
mo, idque ante menſem Maium, ut tomo ſe-
quenti oſtendemus. Quare, licet Valen: hoc tan-
tùm anno Conſtantinopolim pervenerit, præce-
denti tamen, cùm accepiſſet Gothos Conſtanti-
nopolim uſque excurrere, auxilium Gratiani
Imp. imploravit, ac dein Conſtantinopolim
profecturus, ex urbe Antiochenſi diſceſſit. Imò
Valentem copias auxiliares anno c cC cLXXVI à
Gratiano poſtulaſſe exiſtimandum, cùm eo anno
jam Gothi rebellarint. Nec refert, quòd Am-
mianus de hac victoria ſermonem habeat, poſt-
quam narravit quæ anno præcedenti in autum-
num vergente in Thracia à Gothis geſta. Is enim
de more res uno tenore recitat, ſicque cùm ad
narrationem rerum in alia parte Imperii geſta-
rum orationem convertit, rurſus ad principium
anni redit. Quare, non mirum ſi poſt narrata
quæ in Thracia æſtate contigere, motus Aleman-
norum recitaturus, regrediatur ad menſem Fe-
bruarium, quo Rhenum tranſiere.
Poſt priorem hujus Tomi editionem Patres VI.
Benedictini San-Germanenſes publicarunt To- Valens Ime.
mum primum Analectorum Græcorum inter quæ nonk ſa
. .ô onſulatus
extat Sancti Euthymii Vita à Cyrillo Monacho z, Cothos
verè ſcripta, ex qua liquet, eam quam promul- movit.
gavit Cotelerius ſcriptam eſſe à Simeone Meta-
phraſte, eamque hactenus viris doctis errandi
anſam quandoque dediſſe. In vera autem S. Eu-
thymii Vita cap. 7. legitur: Natus eſt, ut accepi-
mus, menſe Anguſto, quarto Gratiani Conſulati,
ideoque anno Chriſti cccLXXVII, Metaphraſte
menſem prætermiſit. Tum ſubdit Cyrillus: Non-
dum expleto quinto menſe, ſexto Conſulatu elatus
impius Balens, exercituque in Barbaros Ibraciam
depopulantes dulto. .... erruentes Barbari ipfüum
ingenderunt, nondum completo primo anno ab BEu-
thymii ortu. Valens hoc anno ſextum Conſula-
tum geſſit, & die III Kalend. Jun. Conſtanti-
nopolim venit incenſus à Barbaris, & ex die V .
Idus Auguſti nunquam apparuit, ut habet Ida-
cius in faſtis. Quare Eu hymius poſt diem no-
num menſis Auguſti anni fuperioris natus erat.
Eum verèò natum elle menſe Auguſto confirmat
Gyrillus ibidem pag. 40. ubi dicit L.I V Euchy-
mii ætatis anno Synodum Oecumenicam Epheſi
celebratam eſſe; pag. 54. LX X V Euthymii æta-
tis anno Chalcedone Synodum habitam; & pag.
74. X C Euthymii ætatis anno Theoctiſtum Ab-
batem mortuum eſſe, menſè Septembri, die ter-
tia, principio quintæ indictionis, anno ſc. Q hriſti
cCCCLXVI. Synodus autem Epheſina menſe Ju-
nio anni CccCGCXXXI, Chalcedonenſis menſe
Océtobri anni C cCCIIcelebratæ, ideoque ſibi
Cyrillus

—

zuler
Außs.
5.

VIII
Snodus
Antioch
anno C
11XX
lmchi.

S C. IV.

in Annales C. Baronii.

Cyrillus conſtat in nativitatis Euthymii menſeè,

547

ædes ſacræ iis traderentr,

qui enm Damaſo com- S E G. 1 V.

An. Ch.378. & ubi d ſe ipſo diſſentit, librarii numeros cor- Tr'ettene. Ea Tex hodie non extat. Addit An. Ch. 3/.
rupêre. Ex quibus ſequirur pag. 7. perberim au- neo⸗ R Porro fhu en, Lege ezorem
notatum eſſe in margine ejuſdem Vitæ Cyrillum qaoοοαα SD, um militum miſit, qui tunc veleb er-
Monachum conferte annum natalem Euthymii ne babebatur, & Ariane qutdem blaſphemie
in annum Chriſti cccCEXIX, meque deceptum e kearbr 7, tanqmnam feras gue, Man, ſaora 24
à quibuſdam locis ejuſdem Vitæ depravatis de- v eec ndi ju, . . crein, 52 amiem ha ſier⸗ e, 2
duxille Euthymium natum eſſe ante menſom vino gregi eaſdem reatlt. Alqzue id gidem 12
Maium, & denique Metaphraſten loco, ondem Dasuli es wei KMj controverſia ecutioni
expleto quinto menſe, ſèxto Conſalatu . verba gnerze , . vrn e ver 2, Iue Merrope 14
Græca, de quinto nativitatis Euthymii menſe eſt Orientis, hujuſmodi contontio extitit, &c. Tum
malè interpretatum elſe.

capite ſequenti, quæ idem Sapores poſt Conci-

VII Ad num. N X V. Idacius in Faſtis hoc anno lium Antiochenum præſtiterit narrat Theodo-
Palentis ſcribit: His Conſſ. ingreſſas eſt Valens Aug. a5 rllen⸗ Quare cutn Sapores poſt Sy nodum Antio-
Aug. interi- Oriente Conſtantinopolin, die III Kal. Jun. & 0 lenan Tegem à Theodolſio Magno anno tre-
zus. ipſo anno profelctus eſt Valens Aug. éa arbe ad Fof- cence ino octogeſimo datam promulgaverit;
ſatum, die III Idus Zun. & pugna magha Juit con at⸗ ante eum annum Baſilium E vivis non
cum Romanit & Gothis milliario XIIab Adria- exceſſiſſe; cùᷣmn GConcilium Antiochenum nono
nopoli die V Mus Aag. Ex ea die Valens Aug. Poſt birim ejus menſe celebratum fuerit. .
ninmam apparuit, & toto anno per Diæcehmm Nec elt quòd'quis dicat, Saporem à Gratiano . e
Tiraciarum & Seythiæ« & Maæſiæ Gothi habitave- in Orientem miſſum eſle „ ut Legemn ab eo ante e S, e
runt ſimul, & eas pradaverunt. Deinde aſque ad Principatum Theodoſii emiſſam exequeretur; nitbehe.
portas urbis Conſtantinopolis venerunt. Eadem ſcri- non verò eam, quæ anno trecenteſimo ocος „an, miſſus.
bit Socrates cap. ultimo libri quarti, & cum ſimo à Vheudofi Magno data eſt. Illud enim,
Idacio tam in narratione, quâm in temporum inquit Vale ius in Noris ad ptæfatum locum Baron. num⸗
characteribus convenit. Gratianus Valenti opi- Dferene „nunquam 4 Gratiano Præſumtum XXXIV.
tulaturus adverſus Gothos & Galliis in Illyricum uiſlet, Aruns ts npori Theodoſius Orientis Im-
feſtinavit per Felicem Arborem, Lauriacum, perium d danitle Sed vana hæc Valeſii evaſio.
Bononiam, Sirmium, Martis caſtra, (in Dacia Quem oe um enim Valentinianus Poſtquam
Ripenſi) præmiſſo ad Valentem Richomere, à Valentem fratrem Orientali Impetio præpoſuit,
Rpeni Amodum & à Trajano & Profuturo negotiis Orientis ſeſe ſæpe immiſcuit ,adeo ut
Pacibus anno præcedenti in aurumnum ver⸗ un lanus ib.e cap. 4. ſeripſerit „ Valentem
ente, variis caſibus adverſus Gothos pugna- ruri li pbar tori norigerum fuiſſe: ita
tum eſt, ut videre eſt apud Ammianum lib. 31. non du itandum, quin Gyatianus negotio Fidei
Valens autem non expectato Gratiano, neque ante ecnri Theodoſii cbpeo; ſeſe inter-
eus copiis mox ſecuturis, infeliciter ut mox bonlcte . ui que ad debitum finem perducere
duimus, pugnavit. Gratianus in hac rerum per- o uerit. Rem itaque ita ſe habuiſſe exiſtiman-
turbatione & Galliis in Pannoniam, Myſiam, um. Prælenti anno Valente extincto, edicti in
1 Thicialque (quò pertinet & quod Ambroſius favorem Orrhocharctum emiſſi executio Sapori
Imp. ſcribit in fine lio. 2. de Fide) imò & Conſtanti- Orientis Duci, ut docet Theophanes in Chro-
rſa nopolin venit, ibique præſens (ur referunt nico, à Gratiano mandata, & duinque poſt
llatus annes Antiochenſis & Suidas) Orientem, Da- menlſes ab ea morte, Theodoſius Imperator Orien-
thos Jannt ue limitem ordinavit pacavitque. tis Tenuntiatus, cui Gratianus „qui eum hoc ho-
VIII S A um XXXIVad L. Concilium Antio- nore donavit, eam Fidei cauſam commendavit;
Synodus chenunm nono poſt Baſilii obitum menſe celebra- utdue ene wandltam ſibi commiſſionem
Antiochena tumn, teſte Gregorio Nyſſeno in epiſtola ad Proſequi poſſet, Poſtulavit. Widetur itaque inter
anno C2 C Olympium, pertinet ad menſem Octobrem utrumque conveniſſe, ur Heretici omnes com-
. anni trecenteſimi octogeſimi; ideoque ante eum primerentur, Saporeſque Deges omnes hanc in
.

annum Balilias mortuus non eſt. Valente cur⸗
renti anno, menſe Auguſto „extincto, Gratia-
nus cunctos, qui ab eo in exilium eeéti fuerant,
revocavit. Lege praterea Janxit ut omnes erjaf-
cumque Keligionis homines in Eeclaſs cogponi-
rent: ſolt aut em Eunomiani . Photinian: & Mani-
chæi pellerentur Ecclefus. Ita Scrates lib. 5. cap. 2.
cui ſutfragatur Sozomenus lib. 7. cap.r. Tum anno
trecenteſimo ſeptuageſimo nono, tertio Nonas
Aauguſti, Mediolani aliam Legem dedit, quà
eam revocavit, omneſque hæreſes perpetuò con-
quielſcere juſſit. Ea Lex memoratur in Epitome

rem latas vel ferendas exequeretur; quod cùm
conjecturà ſcripſiſſem, gaviſus ſum illud poſtea
in Theophane literis mandatum reperiſſe. Ait
Theophanes: Gratianus & Valentinianus Epiſoo-⸗
pos exiliog damnatos datd Lege revocaverunt ad
Sedes ſibi proprias, &c. Imperatores porro Legem
Orthodororam ommodo latam per Saporem quen-
dam Orientis Duçem miſerunt. Ebl Anliochianm
Profectas, &c. Quæ verba à Theophane ſcripta,
poſtquam de Theodoſii Magni in Imperii con-
ſortium aſſumtione proximée locutus eſt. Quare
Imperatorum nomine tres Imperatores intelligit

eo anno num. III, eſtque 5. Codicis Theod. De Theophanes.

Hereticis. Ium Hheodolus Magnus anno tre- Theodoretus itaque quaſcumque Leges poſt nir Lege;
centeſimo octogeſimo, Kalendis Martu, Theſ- Valentis mortem in Orthodoxorum gratiam emiſ- ac ve, 4
D 8 . . onitttt . . . 1. .
ſalonicæ edictum promulgavit, quo juſſit omnes ſas conjunctim conſiderans, eaſdem Gratiano at Hareclcos

in ea Religione verſari, quam Damaſus Ponti-
fex, & Petrus Alexandriæ Epiſcopus ſequereſ-
tur. Ea Lex ſecunda eſt Cod. Theod. De Fide
Catholica. Theodoretus tamen lib. 5. cap. 2. ubi

tribuit, reſque variis temporibus tam à Theodo- pro una re-
ſio, quàm à Gratiano decretas in unum con junxit, putata.
. . . . . . . —— 4
idque brevitatis & identitatis materiæ causâ.

Unde, licèt Lex. 2. Codicis Theodoſiani De Ede-

nartavit, Gratianum hoc anno Valenti pattuo
. „* . . 5„ .
ſucceſſiſſe, ait: Lege lata præcepit, ut Paſtores
qui in exilium ejelti fuerant, redirent, utque

Tom. I.

Catholica, à Theodoſio data, non tantùm de .

iis, qui eum Damaſo, ſed etiam de iis qui cum
Petro Alexandrino communicafent, loquatur;,

548 Critica Hiſtorico-Chronologica

58. C. IV. per ſynecdochen tamen Damaſum ſolùm memo-
An. Ch. 378. rat. Imò Legem 25. Cod. Theod. De Epiſcopis,
datam III Kalend. Mart. Theſſalonicæ, anno
Chriſti trecenteſimo octogeſimo, his verbis
Theodoretus exprimit: Optimis Paſtoribus ar
Divino gregi eaſdem (nempe ſacras ædes) reſti-
tui juſſit; quod doctè Gothofredo in Commen-
tario Legis 2. de Fide Catholica obſervatum.

Similis facti illuſtre exemplum extat apud Socra-

tem lib. 4. cap. 12. Is de Legatione Macedonia-

norum ad Liberium Papam loquens, libellum
Fidei recitat, quem Legati Liberio obtulerunt;
in quo poſtquam de pluribus Synodis mentio-
nem fecere, de Lampſacena videlicet, aliiſque
in Lycia, Pamphylia, Piſidia atque Iſauria cele-
bratis, dicunt ſe ab una Synodo Legatos veniſſe,
& uniusSynodi epiſtolam deferre: 7 vοισ1οα—
Belæv vε]αιοο 9 Tv ααααν , α ναττα
78& I'zX τ αα d donν ei.‿οαουνυυ αααο
löναρν. id eſt: Cujus Synodi Legationem obeun-
tes, tum ad Tuam Benignitatem, tum ad univer-
ſos Italiæ & Occidentis Epiſcopos literas afferimus.
Cauſa cur ita Legati loquantur, ut Valeſius ad
illum locum optimè adnotavit, hæc eſt, quòèòd
Synodus Smyrnenſis & reliquæ per Piſidiam &
Iſauriam, Pamphyliam & Lyciam à Macedonia-
nis celebratæ, ad exemplum & ſimilitudinem
Synodi Lampſacenæ, à qua delegati fuerant,
compoſitæ erant, ejuſque Fidem & doctrinam
tanquam primitivum exemplar exprimebant.
Quamobrem omnes iſtæ Synodi pro una ſumun-
tur à Legatis Macedonianorum: & ſingularum
Synodorum epiſtolæ, quas ab iiſdem Legatis per-
latas eſſe paulò antea retulit Socrates, pro una
eademque ſumuntur epiſtola, eò quòd eandem
Fidei doctrinam complecterentur. Eundem igi-
tur Socratis loquendi modum uſurpat Theodo-
retus; fruſtraque Blondellus libro contra Pri-
matum Eccleſiæ pag. 191. & ſeqq. contendit, edi-
cti Eccleſiarum poſſeſſionem iis, qui cum Dama-
ſo communicarent, adjudicantis, executionem
Sapori committi non potuiſſe. Fruſtra etiam Go-
thofredus loco laudato ait, Baronium jam rectè
omnino obſervaſſe, turbidè multa hac parte So-
cratem narrare.
Xl. Perperam etiam Valeſius in lib. J. Theodore-
Lex Theodo- ri cap. 2. ait, præfatam Legem 2. de Fide Catho-
ſii Gratiano ioa, datam eſſe à Gratiano: conſtat enim, eam
Perperam . . .
eribess. Theodeſio emiſſam; quod apertè docet ejus in-
ſcriptio, Edictum ad populum urbis Conſtantino-
XII. politang, & ſubſcriptio, Dat. Theſſalonicæ, &
Legationes confirmat Sozomeni auctoritas.
in Synodo Quæ in ea Synodo geſta, Baronius recitat. Sed
a. eum, dum Legationes, quas in diverſas Provincias,
ad componendum Eccleſiarum ſtatum in ea de-
Qaron nume rum quidem eſt, Gregorius Nyſſenum ſe à Conci-
lio in Arabiam miſſum teſtari, ob idque non im-
probabile eſſe, eam Legationem à Synodo Antio-
chena decretam: ſed de Euſebio Samoſatenſi Epi-
ſcopo nihil hujuſmodi proditum eſt ab Antiquis;
nec credibile, Synodum huic poteſtatem dediſſe,
non in una duntaxat Provincia, ſed in pluribus,
adeoque in Syria-Cœle, quæ Diœceſis erat Me-
letii, Epiſcopos ordinandi; cùm id Meletio con-

tumelioſum fuiſſet. Cenſet igitur Valeſius, Euſe-

bium, quod jam de Ephremo diximus, ſpiritu
Divino impulſum Eccleſiæ laboranti auxilium
tuliſſe. Diu antea idem præſtiterat Euſebius, &
Valentis temporibus Presbyteros, Diaconos &
Epiſcopos in alienis Provinciis ordinarat, ut

cretas eſſe dicit, hallucinatum credit Valeſius. Ve-

auctor eſt Theodoretus lib. 4. cap. 13. Quemad- S E C. IV.
modum ergo tunc temporis nulla Legatione fre- An. Ch. 373.
tus id geſſit; ſic etiam nunc poſt reditum ab exi-
lio, nulla Legatione opus habuit, ut idem præ- .
ſtaret. Quod ante Valeſium Nicephorus Patriar-
cha Conſtantinopolitanus num. 1 V citatus, di-
ſertè de eodem Euſebio etiam ſcripſerat. Deni-
que Gregorius Nazianzenus anno cccLXXX,
quo Synodus Antiochena celebrata, jam Con-
ſtantinopoli docebat, ut ſuo loco oſtendam.
Ceterum rectè à Baronio ſcriptum, in Syno- XIII.
do Antiochena ſtabilitam fuiſſe regulam Fidei, Apollinaris
ite hæreſibu er obortis a Apolli- * og
itemque hæreſibus nup „puta Ap Anflochena
nariſtarum, anathema dictum: idque apparere damnatus.
ex epiſtola Synodica Concilii Conſtantinopoli-
tani ad Damaſum apud Theodoretum lib. 5. cap.
9. Sed in eo deceptus eſt Baronius, quèd exiſti-
mavir, eam Synodum Romanam, ex qua Da-
maſus eam Synodicam miſit, diverſam non eſſe
ab ea, quæ poſt Divi Athanaſü mortem Romæ
habita eſt anno cccCLXXIII, ut vult Baro-
nius, aut anno cccLXXV, ut ſuo loco dixi-
mus. Petrus de Marca in Opuſculis poſthumis
pag. 192. & ſeqq. explicans Canonem quintum
prioris Synodi Conſtantinopolitanæ, his verbis
conceptum: De libello Occidentalium etiam eos
ſuſeipimur, qui Antiochiæ unam Patris & Filii &
Spiritus Sanbti Deitatem confitentur, Baronio
adhæret, niſi quòd Synodum Romanam, quam
is anno Chriſti cCccCLXXIII illigat, ipfe ad
annum cccCLXXVIII (quo etiam Antioche-
nam poſt Baſilii mortem coactam credit) differt.
Quam etiam opinionem Valeſius in Notis ad
Sozomenum lib. 6. cap. 25. tuetur; dubius tamen,
an Romana anno cccIxxVII, an verò cccLxXXVII)
habita fuerit. Sed hæc magnorum Virorum ſen-
tentia penitus explodenda. Ut enim rectè iden
Valeſius in Notis ad Theodoretum lib. 5. ap.
10. docet epiſtola Synodica Damaſi, quam eo lo-
co Theodoretus recitat, data non eſt in Snodo
Romana poſt Athanaſii mortem coacta; cum in
ea Damaſus dicat: Quid depoſitionen Tinothei à
me denuo poſtulaſtis? qui & hic, judicio Sdis Apo-
ſtolicæa, præſente etiam Petro Alexandrizorum ur-

bis Epiſoopo depoſitus eſt, unaà cum maliſtro ipſius

Appollinare.

Quare hæc Synodica Damaſi ex alio Concilio XIV.
Romano, quàm ex eo, cui Petrus interfuit, & Qatuor Sy-
Appollinaris primùm damnatus eſt, miſſa in Konn.
Orientem, hactenuſque quod in una Synodo Ro- Rs en
mana geſtum, alteri perperàm non rarò adſcrip- 4da. Sien⸗
tum fuit, qui error ut vitetur, obſervandum
ante annum Chriſti cccCLXXXII non plures,
nec pauciores Synodos Romanas ſub Damaſo
congregatas fuiſſe, quàm quatuor, unamque
tantùm Antiochenam, quantum hactenus ex ve-
teribus monumentis coſligi potuit. Antiochena
habita eſt poſt divi Baſilii mortem, ideoque an-
no cccCLXXX, ut me demonſtraſſe exiſtimo.
Prior Synodus Romana ſub finem anni cccrxvI,
aut inſequenti adverſus Valentem & Urſicinum
indicta. Secunda anno CcCcCLXXII contra Au-
xentium celebrata. Tertia anno ccCLXXV ad-
verſus Appollinarem & Timotheum. Quarta de-
nique hoc anno tam adverſus varios hæreticos,
quàm adverſus Epiſcopos è factione Urſicini.
Quare cùm Appollinaris & Timotheus anno
cCCLXXV à Damaſo damnati fuerint, hujus
epiſtola adverſus utrumque ab eodem ſcripta, &
recitata à Theodoreto lib. 5. cap. 10. pertinet ad

IV Concilium Romanum hoc anno habitum;
.
cùm

1.
Imcer
cuina
Mis
fuen
cur 5

.1

XV
Ceſta in
nolis A
chena &
Maha 4
CCC
IIXX

XVI.
Arldis R
Panal y

ℳ0 Ann
tonidg.

IN.

IIV.
wer J⸗
Rm.
Denaſß
gen⸗

S8 £ C. IV.
An. Ch. 378.

XV.
Incertum
eitinam en
illis inter-
fuerit Aca-
cgiass Berken-

ſt. Epiſe.

in Annales C. Baroni.

cùm in ea Damaſus ſcribat: Quid depoſitionem
Timothei à me dennò poſtulaſtis ? Quia ſcilicet
in Concilio Romano, aliquot ante annos habito,
jam damnatus fuerat Timotheus. Nec dici po-
teſt illam Damaſi epiſtolam referri poſſe ad ali-
quod aliud Concilium Romanum poſt annum
CCCLXXXI congregatum; cùm Theodoretus
capite immediatè ſequenti referat aliam Damaſi
epiſtolam decretalem ſeu confeſſionem fidei ad-
verſus diverſas hæreſes, quam jam oſtendimus
emiſſam eſſe in quarta Synodo Romana.
Porro difficile eſt ſtatuere cui Synodo Roma-
næ Acacius Beræenſis Epiſcopus interfuerit. Is
enim anno tantum currenti, poſt ſedatam perſe-
cutionem Epiſcopus dictus, ut videre eſt apud
Baxonium, & in cap. LVII Synodici adverſus
Tragædiam Irenæi recitatur epiſtola Alexandri
Hierapolitani ad Acacium Beræenſem Epiſco-
pum, in qua dicit Alexander: Sit enim Sanbtitas
ta, ſicut olim mihi per epiſtolam ſoeripſit, quia &
in Koma coram ſanétæ memoriæ Epiſoopo Damaſo,
præſente tua Santtitate, motum eſt de hareſi Ap-
pollinarii: & nobis duas naturas confitentibus, ut
non Divinitati paſſionem tribuamus, dicebant hi qui
erant Appollinarii, duos nos dicere ſilios. Lu pus in
ſcholiis ad illam epiſtolam exiſtimat ſermonem
hic eſſe de Synodo Romana tertia. Sed, ut ani-
madvertit Baluzius in Notis ad eumdem, Aca-
eius tunc nondum erat Epiſcopus. Huc uſque

detegere non potui, an Acacius ſub hujus anni

XVI.
Geſta in Sy
no dis Antio-
chena & KRo-
m ena anno
CCG
LXXX.

finem, vel anno cccLXXXII. quo alia Syno-
dus Romana celebrata, in Occidentem venerit.
Tam Antiochena, quàm Romana Synodi, ex
Petro de Marca laudato ſic explicandæ. Editus
eſt libellus Fidei ab Antiochena Synodo, &
Conſtantinopolim ad Concilium miſſus ad
Orientis Coneilium; quod docet epiſtola Syno-
dica Conſtantinopolitana apud Theodoretum,
quàâ teſtantur Patres, qui ſecundè in urbe regia
convenerunt, anno ſcilicet trecenteſimo octo-
geſimo ſecundo: Ex qua, (nempe Fide) majo-
rem adhuc volaptatem vobis capere licebit, ſi libel-

lIum Antiochiæ conditum à Synodo, quæ illic cele-

XVII.

Synodus Ro⸗

wmana I V
hoc anno
coacta.

brata eſt, legere dignemini. Porro hanc Fidei
Formulam miſſam fuiſſe non ſolùm ad Conci-
lium Conſtantinopolitanum; ſed etiam ad Oc-
cidentis & Romanum Concilium, nemo dubi-
tare poterit, niſi qui relationes decretorum Fi-
dei ab Oriente in Occidentem, & viciſſim mitti
ſolitas ignoret. Miſsà ergèò ab Antiochenis ad
Romanos & ceteros Occidentales Fidei Formulâ,
ut in eadem communionis ſocietate ſe conjun-
Gos eſſe profiterentur, quid aliud expectamus,
quàm, ut Synodus Romana Antiochenſium For-
mulam amplecti profiteatur, epiſtolà datâ ad
Orientales Epiſcopos, qui Synodum Conſtan-
tinopoli habebant anno trecenteſimo octogeſi-
mo primo. Ad hoc Concilium Antiochenum
pertinent quæ anno cccLXIX in medium ad-
duxi.
Quartæ Synodi Romanæ epocham, à libello
Synodico indicatam, certò nos edocent Epiſto-
la Concilii Romani ad Gratianum & Valentinia-
num, quæ eſt de damnatis factione Urſicini, &
Reſcriptum Gratiani Auguſti juxta illius Epiſtolæ
relationem, datum ad Aquilinum Vicarium Ur-
bis, quæ duo Antiquitatis monumenta referun-
tur Tom. II Concil. edit. Labbeanæ pag. 1001.
& ſeqq. Recitat etiam Reſcriptum iſtud Baro-
nius anno cccLXXXI num. II. & ſeqq. ſed
loco non ſuo. Cùm enim Reſcriptum nec Va-

lentis, nec Theodoſii mentionem ullam Kabeat,

749

§S+Wπ C. I V.

poſt illius interirum, & ante hujus ad Imperium An. Ch.378.
evectionem emiſſum fuiſſe manifeſtum eſt, ideo-

que inter diem IX Auguſti currentis anni, quo
Valens periit & diem XIX Januarii proximè
ſequentis, quo Theodoſius Auguſtus ſalutatus,
KReſcriptum illud à Gratiano emiſſum, ut ibi-

dem Labbeæus ex Blondello in libro contra Pri-

matum Eccleſiæ pag. 193. & ſeqq. oftendit; quod
& confirmant aliæ rationes apud Blondellum
vel Labbæum legendæ. Non dubium itaque
quin Concilium Romanum I V à Damaſo Papa
fub hujus anni ſinem coactum fuerit.
Geſta in eo ex parte diſcimus ex Libello Sy-
nodico, in quo de hac Synodo ſcriptum eſt:
Valens cum in T hracia adverſus Gothos pugnaſſet,
in Chalcide ab ipſis igne abſumtus in quolam pa-
learum receptaculo ad aternum ignem migravit.
Valentino etiam (legendum Valentiniano, ſenio-
ri ſcilicet) in Cbriſtio Deo noſtro defunéto, Gratia-
nus ſilius, & Occidentis & Orientis Imperator
Jaltus, pios Epiſéopos ab exelio revocavit. Quo
tempore beatus etiam Damaſus ſacram Romæ con-
voavit ynodunm adverſcis Arianos, Pneumato-
machos, & alios plurimos hæreticos: Xſitamque
deſinitionenz divinorum capitum, Theſſalonicam ad
Paulinum miſit, quæ ex divina dAiſpenſatione ubique
maxima perfecit, & Trinitatis homouſion adoran-
dam eſſe omnibus perſuaſßit. Poſt hanc Synodum
Romanam in Libello Synodico recitatur ſumma-
rium Concilii Antiocheni, anno cccLXXX
habiti.
Ex quibus palam ſit primò, Concilium KNoma-
num I V ſub hujus anni exitum celebratum eſſe.
Secundò, damnatos in eo Arianos, Pneuma-
tomachos, alioſque hæreticos. Tertiò, datam
in eo Epiſtolam decretalem contra diverſas hæ-
reſes, Sabbellii & aliorum, quam recitat Baro-
nius anno cCcCcLXXIII num. X. G ſeqq. quia
ſcilicet exiſtimavit eam eodem anno, quo Syno-
dum Romanam III. habitam credidit, emiſſam
eſſe. I V, mentionem, quæ in ea Decretali fit de
Concilio Romano, in quo iidem hæretici olim
damnati fuiſſe dicuntur, eſſe de Concilio Roma-
no II, in quo de Conſubſtantialitate Spiritus
Sancti actum fuiſſe diximus. Licet enim in exem-
plari, quo uſus eſt Theodoretus, nulla Synodus
Romana memoretur, in MS. tamen quo uſus
eſt Juſtellus, ut videre eſt Tom. II. Concil.
pag. 900. hujus fidei Profeſſionis, Synodicæ, vel
Decretalis, ut malueris, initium eſt: Quia poſt
Concilium Nicanum, aliud in urbe RNoma congre-
gatum eſt, quo Catholici Epiſeopi ad diderunt de
spiritu Sancto, quia poſtea inolevit, at quidam ore
ſacrilego auderent dicere, Spiritum S. factum eſſe
per Filium, & c. Quare perperàm Valeſius in No-
tis ad illum Theodoreti locum, eam Synodi-
cam refert ad annum cccCLXXXII, ſed optimè
obſervat in Notis ad Sozomenum lib. V I. cap.
25. quod in ea de Synodo Romana dicitur, re-
ferri ad Synodum Romanam adverſus Auxen-
tium congregatam. Porro an illa fidei Confeſſio
Decretalis Damaſi, vel Epiſtola Synodica Damaſi,
appellari debeat, cùm tituli ſingulis capitibus
Hiſtoriæ Theodoreti præfixi ejus non ſint, ut
patet ex prioribus editionibus textus Græci
Theodoreti ubi deſunt, de loquendi modo hac
in re parum curandum.
Actum denique in hac quarta Synodo Roma-
na de Urlſicino, qui licet anno cccCLX XIV Gra-
tiani Imp. judicio relegatus fuiſſer, ipſe tamen,
ejuſque

XVIII.
Varii haretii
ci in ea
damnati.

XIX.
In ejus Sy⸗
odica men-
tio eſt Synodi
Romanæ II9

XX.
Alia de qiti=
bus in ea Sy-
nodo actum.

550

S⁸ E C. IV. ejuſqi exemplo nonnulli Epiſcopi Eccleſiis in-
An. Ch. 378. cubabant, & contemptis Cognitoribus, vel fu-
gatis, plures ex ea factione Eccleſias ſuas re-
tinebant. Præterea Horentius Puteolanus anno
cCCCLXXII Epiſcopatu dejectus fuerat; & ta-
men, ut inquiunt Patres Concilii Romani I V
in Epiſtola laudata ad Gratianum & Valentinia-
num, poſt ſextum annum (currenti ſcilicet) rep-
ſit ad civitatem, tennit Eccleſiam, multas in oppi-
do Puteolano, de quo dejectus fuerat, ſeditiones in-
ſolentia concitavit. Addunt Patres de Reſtituto
Epiſcopo, quem juſſerat Imperator, ut cauſam
diceret apud Epiſcopos, eum morem gerere no-
luiſſe, & in Africa Claudianum ab rebaptizatori-
bus qui expulſi fuerant ordinatum, ad pertur-
bandam urbem Romam, quaſi Epiſcopum deſti-
nari. Denique Iſaacum Judæum à factione Urſi-
cini ſubornatum, in Damaſum Papam inſurre-
xiſſe, ejuſque caput petiifſe; quibus malis re-
medium petunt à Gratiano & Valentiniano
Impp.
XXI. Ad hanc Epiſtolam iidem Imperatores reſcri-
Su Imte. bentes jubent ſententias in eoſdem ſeditioſos
cutioni man. aliaàs latas executioni mandari, datis hac de re
dari jubent. literis ad Aquilinum V'icarium Urbis à Baronio
anno cccLXXXI num. II. & ſeqq. recitatis.
Verum exemplar quo uſus eſt doctiſſimus Car-
dinalis mendoſum fuit. Nam ibidem numero
III. de Florentio Puteolano Epiſcopo legitur:
Florentius Puteolanus poſt damnationem, quam
recto judicio convittus accepit, manſuetudinem no-
ſtram inquietare conatus; dignum tulit in pro-
greſſione reſponſum: poſt quintum decimum annum
Eccleſiam, de qua extruſus fuerat, rurſus conta-
minare conatur. Verùm loco, poſt quintum deci-
mum annum, legendum, poſt quintum demum an-
num, ut alibi diximus, & legere eſt apud Lab-
bæum Tom. II Concil. pag. 1004. Hunc errorem
cùm neque Baronius, neque Sirmondus in Au-
ctario Cod. Theod. advertiſſent, annum illum
XV ab anno cccCLXVII deduxere, & Epiſto-
lam ad Gratianum, hujuſque Reſcriptum in an-
num ccCCLXXXI diſtulête; quam tamen opi-
nionem certa argumenta evertunt, ut videre eſt
apud Labbeum citatum.
XXII. Ad num. L. & ſeqq. Divus Gregorius Nazian-
Cura Eccle- zenus ad curandam Eccleſiam Conſtantinopoli-
Se bolttan tanam hoc „vel ſequenti anno miſſus eſt 3 ſed
Gregorio non 4 Synodo Antiochena poſt Sancti Baſilii
mortem habita, ut perperam Baronius exiſtima-
vit; cùm hæc Synodus ad annum trecenteſimum
. octogeſimum pertineat „ S, ut Theophanes in
Chronico, poſtquam de ea ſermonem habuit,
ſcribit: Tun- Gregorius Theologus Conſtantinopo-
li in Oratorio Sanctæ Anaſtaſiæ majori cum liberta-
te docuerit. ITdem Theophanes, antequam Va-
lentiniani ſenioris mortem narret, ait: Tum
etiam Gregorius Theologus, Baſilii, Meletii &
aliorum pietatis propugnatorum induſtria Conſtan-
tinopolitanæ Eccleliæ regimen ſuſcepit. Tradit hæc
Theophanes, poſtquam proximè locutus eſt de
Concilio Illyriciano anno trecenteſimo ſeptua-
geſimo primo congregato. Ex quo liquet, Na-
ianz enum non à Synodo Antiochena, verùm
ab aliqua alia Conſtantinopolim deſtinatum,
quæ nonniſi poſt VYalentis mortem celebrata fuit.
Eo enim vivente, Nazianzenum adverſus Aria-
nos Conſtantinopoli docuiſſe, nullus ſibi per-
Baton num. ſuaſerit. Baronius in Annalibus duo egregiè de-
L 1 & ſeqq. monſtrat. Primum, Nazianzenum triennio tan-
tùm Conſtantinopoli docuiſſe, ideoque ante

commiſſa.

Critica Hiſtorico-Chronologica

præſentem annum illuc ſeſe non contuliſſe. Se- S Æ C. IV
cundum, eum non ſponte Conſtantinopolim An. Ch.379.
veniſſe, ſed coactum ab Epiſcoporum Conven-
tu. Verùm in eo erravit Baronius, quòd Con-
ventum illum Antiochenum poſt Divi Bafilii
mortem habitum fuiſſe exiſtimaverir.

Certè Divum Baſilium adhuc in vivis fuiſſe, XXIIIL
quando hæc cura Nazianzeno commiſſa, do- Patin. Se
Baſilii.

cet Gregorius Presbyter in Nazianzeni Vita,
dicens: Divino ſpiritu ad eam expeditionem
impulſum fuiſſe, ut illic pro ipſo ſpiritu depugna-
ret: ſtatim autem Magnum Baſiliun hortato-
rem acceſſiſe, quaſique ad ſpiritualia certamina
eum inunxiſſe: ac complures Epiſeopos, & Regiæ
urbis cives obnixè ab eo popoſoiſſe. Imò ipſe Gre-
orius Nazianzenus in Oratione funebri de lau-
de Baſilii, quam altero, aut circiter anno, poſt
hujus obitum habuit, iſtius officii tarditatem
excuſans inquit: In-veræ dolctrinæ periclitantis
negotio interim occupati fuimus, pulchrè coacti,
& propter Deum tantuům non extranei effecti,
ſcilicet à Cappadocia, in qua natus Nazianze-
nus; qui addit, quòd hoc non videatur præter
mentem generoſo iſti veritatis pugili accidiſſe,
qui nihil ita ſpiravit, ac veram & totius mundi
ſalviſicam doctrinam. Rectè itaque Theopha-
nes prodidit, Baſilium hortatum fuiſſe Nazian-
zenum, ut Eccleſiæ Conſtantinopolitanæ curam
ſuſciperet. Hermantius in Vita S. Baſilii lib. 8.
cap. 18. & Papebrocius die XII Maii in Vita S.
Gregorii Nazianzeni arbitrantur, Nazianzenum
nonniſi poſt Baſilii mortem Conſtantinopolim
miſſum eſſe, Gregorium Presbyterum deceptum
ſcribunt, & locum laudatum Nazianzeni inter-
pretari conantur. Sed Baſilii Epiſcopatu, & obi-
tu ſuis annis redditis, hujuſmodi interpretatio-
nes evaneſcunt, conſtatque, Baſilii mortem
profectionem Conſtantinopolitanam Nazianze-
ni non præceſſiſſe, ſed ſubſecutam eſſe.

4

ANNO PERIODIGRECO-ROMANEZ 5S872, Anno Urbis
Q24 F. 19. P. 21. April. Indict. 7. n32.

. ſfſecundum
JESuICRRISTI 379. Baronium.
1130.
DAMASI PAP£ I4. Olymp. 289.
an. 2.
GRATIANI I3. VALENTINIANI JINIORIS j. ſecundam
† Baronium
HEODOSII I. Olymp.289.

D num. I & ſeq. Coſſ. Auſonius, & Q. I.
A Clodius Hermogenianus Olybrius; uterque Coſ. &
Occidentalis: nam poſt Imperii in Orientale & Quinquen-

1 . valia Valen⸗
ccidentale div- Imperator Hõõä
Occidentale diviſionem, Imperatoribus Quin tiniani /8-

quennalia vel id genus feſta in Occidente eden- nioris.

tibus, uterque Conſul ſæpe in Occidente crea-
tus, & vice verſa in Oriente, ut multis exem-
plis liquet. In hunc porro annum Valentiniani
junioris Quinquennalia incidunt. De Olybrio
legendus Gothofredus in Proſopographia Cod.
Theod.
Auſonins Treviris poſitus Panegyricum Gra- II.
tiano dixit, in quo accepti Conſulatus ei gratias SS“ a-
agit. Qui Panegyricus, ut docte notavit Go- Fäd nen
thofredus in Chronologia Cod. I heod. non hu- anni recita-
jus anni initio, ut perperam Auſonii Interpre- tus.

tes, ſed circa finem recitatus. Quomodo enim

Kalendis Januariis, ut vult Vinetus, Gratia-
nus initium Conſulatûs Præceptoris ſui, præ-
ſentiâ ſuâ honorare potuit; cum is die decimo
nono

I
Inperat
ex praſe
ro Con/
tum ſun
1e.

II
8.

Urbis

nlm
onium.
.
mp.299.
z.
ndum
nium
mp 289:

I.
6
nque*
6 Halon⸗
ni ſt
is.

.
vii a-⸗
ricus
ſnem
recita

in Annales C. Baromij.

SEC. IV. nono ejuſdem menſis Januarii Srmii fuerit,
An. Ch. 379. ibique Theodoſium Magnum Orientis Imperato-
rem, ut mox dicetur, renuntiarit, ipſoque Vi-
neto fatente, Treviros inter & Sirmium ſint plus
mille & quingenta milliari &S& ſic plus ſeptua-
ginta quinque dierum iter, aut circiter * Auſo-
nius in fine ſuæ Gratiarum actionis ait: Dein quia
intereſſe primordiis dignitatis per locoram inter-
valla non poterat, (ſcilicet Gratianus ad ſo-
jennitatenz condendi honoris occurreret, beneficits
ne deeſſet offcium. Tum paulò pòſt: Zu Gratia-
ne, tot Romani Imperii limites, tot ſumina S
Iacus, tot veterum interſepta regnorum, ab uſque
Thracia, per totum, quam longum eſt, latns I-
lyrici, Venetiam, Liguriamque & Galliam vete-
rem, inſuperabilia Rhatiæ, KRheni 44 uoſa, Sequa-
norum invia, porrebcta Germaniæ celeriore tran-
ſeurſu, quam eſt properatio noſtri ſermonis, evol-
vis, nulla requie otii, ne Jomni gidem aut ci-
bi munere liberali, ut Gallias tuas inopinatus il-
luſtres, ut Conſulem tnum, quamvit deſideratus 5
anticipes. Gratianus itaque, ut Gothofredus ci-
tatus obſervat, menſibus Januarii & Februarii
Swirmii fuit, ubi vI Kal. Mart. dedit Legem 1.
Cod. Theod. De Palatinis S. L. Sirmio in Gal-
liam reverſurus per Venetiam, ubi Azuileia, &
Liguriam, ubi Mediolanum, tranſiit, teſte Au-
ſonio laudato. Itaque datæ menſe Julio, Aqui-
leiæ L. 2. Cod. Theod. De deſertoribus, & L.
II. De luſtrali conlat., eodemque menſe Julio
extremo & Auguſto Mediolani L. 4. Cod. Ju-
ſtin. Quemadmodum teſtam. aperiantur, & L. 5.
Cod. Theod. De Hareticis. Mediolano profe-
ctus Liguriam, Galliam veterem, Rhætiam,
Rheni accolas, Sequanos, Germaniam (pri-
mam ſcilicet) pertranſüit. Hujus celeritatis ratio-
nem aſſignat Socrates lib. 5. cap. 6. ubi ait Et
Gratianus quidem confeſtim ad Gallias reverſus
ſ, ed quòd Alamanni Provincias illas depopu-
larentur. Emenſis illis regionibus Treviros per-
venit, ubi xXVIII Kal. Octob. dedit L. 12. Cod.
Theod. De Medicis & Profeſſoribus. Hinc eſt
quòd Auſonius in ea urbe Gratiano de Con-
ſulatu gratias agens, ait: Quia intereſſe non po-
terat, &c. ad ſolennitatem condendi honoris oc-
curriſſe, beneficiis ne deeſſet oficium, id eſt, cir-
ca finem Conſulatůús, ut Gothofredus inter-
pretatur. Porro ex hoc Auſonii loco validè con-
firmatur quod anno cccLXXVIII num. vII
affirmavimus, Gratianum nempe, Valente mor-
tuo, Gothiſque ad portas uſque urbis Conſtan-
tinopoleos excurrentibus, teſte Eunapio in Ex-
cerptis, in eam urbem in Thracia ſitam veniſ-
ſe, indeque Sirmium; cůùm Auſonius dicat,
eum à Thracia digreſſum, totum latus. IIlyri-
ci, cujus initium Sirmio longè remotius, per-
curriſſe.
111. Ex ea Auſonii Oratione conſtat, annos cer-
Imperarores tos fuiſſe Imperatorum Conſulatibus deſtina-
, ogſute tos; aĩt enim Te videre ſapius in hoc magiſtra-
tum ſumſe- tu, Gratiane, deſidero, ut Gο ſex Valerii Cor-
re. vini, & ſeptem Caii Marii & cognominis tui
Auguſti tredecim Conſulatus unus aquipares. Tibi
plures poteſt atas & fortuna tua præaſtare: (vides
Conſulatus aliquos ab ætate pependiſſe, qui
nempe Decennalibus & id genus feſtis addicti
erant, quique in aliorum Imperatorum conſor-
tio geri debebant, quoſdam verò à fortuna, qui
ſcilicet propter victorias, aut triumphos aſſumi
poterant) veràm ego in numero parcior, quia
tu in munere liberalior. Ipſum enim te ſapius hoc

.

I:
honore defraudas, ut & aliis largiaris. Erant S % C. IV.
itaque Conſulatus aliqui Imperatoribus proprii, An. Ch.379.
quibus plerique ſeipſos ſæpe privabant. Difficile
tamen annos reperire, quibus ſe Gratianus Con-
ſulatu fraudavit. Is anno cccLXVII Augu-
ſteam dignitatem adeptus eſt, annoque inſe-
quenti, quo juxta primam Conſulatuum Cæ-
ſareorum regulam Conſul procedere debuit,
locum aliis reliquit. Sed in Quinquennalibus,
Decennalibus, & Quindecennalibus Conſula-
tum aſſumſit. Quomodo itaque dici poteſt, eum
ſe ſæpius Conſulatu defraudaſſe; cùm ſemel
tantùm Conſulatum in alios tranſtuliſſe videa-
tur? Sed ceſſabit admiratio, ſi conſideremus,
Gratianum ſemel & iterum cum Valentiniano
patre triumphaſſe, ut indicat Auſonius in Mo-
ſella, de Rheno fluvio loquens:
Spectavit junttos Natique, Patriſque trium-
hos .
Hoſtibus exattis Nigrum ſuper & Lapoda-
Ad quos triumphos referenda Inſcriptio, quæ IV.

extat apud Gruterum pag. 285. 6. rene-
s Prauns⸗

haris?
VICTORIIS TRIUIMFISQHE her

MAGNIFICOJ
D. N. VALENTINIANOT
INCLIYTO PRINCIPDI
SEMPER. AucG.
RuFrkus VoLusSsIA
NuS V. C. PRAEF.
UR B. IITERUM
JuDEX SACRARUM
COGNITION uM
CLEMEHNTI EJ us
DEDICATIus

Quare, cùm propter utrumque triumphum
Gratiano Conſulatus debitus eſſet, iſque eum
non capeſſierit, jure merito ſcribit Auſonius,
Gratianum ſæpius ſeſe Conſulatu defraudaſſe.
Fatendum tamen, Imperatores triumphum cum
Decennalibus, & id genus feſtis plerumque co-
pulaſſe, & quando aliis annis triumpharunt, ut
plurimùm Conſulatum ſuſcepiſſe: indeque in-
telligimus, indicare Auſonium, Gratianum in
Quinquennalibus propriis, vel patris, in qui-
bus Conſulatum ſuſcepit, triumphaſſe; quam-
vis ſpeciales Conſulatus triumphis ſuis deſtina-
re potuiſſet. Dici etiam poteſt, Oratorem ſigni-
ficare, Gratianum, tam anno cccLIxXVIII,
quo propter Imperii exordium annum aperire
debebat, quàm præſenti, quo ob victoriam
Alemannicam Conſulatus ei debitus erat, ea ſe
dignitate fraudaſſe. Auſonius enim in laudata
Oratione de Conſulatu ſuo loquens, ait.: Quar-
tum hunc gradum novi beneficii tui, Auguſte, on-
ſtituis, auferre tibi ipſi, quo alter ornetur. Ve-
rum quidem eſt victoriam Alemannicam per-
tinere ad annum cCccCLXXVII, ideoque vide-
ri Gratiano anno cccIXXVIII purpuram
Conſularem debitam, ſed obſtabat deſignatio
Valentis & Valentiniani Auguſtorum in eum-
dem annum cCccLXXVIII quo revera Con-
ſules proceſſêre.
Ad num. III. Theodoſius, non 1VII Ka-
lend. Februarii, ut perperam ſcribit Socrates
& Baronius cum eo, ſed IV Kalend. Februa-
rii ſeu die xIX Januarii in conſortium Impe-
rii adſcitus, ut Idacius in Faſtis, Auctor Chro-
nici Alexandrini, Marcellinus in Chronico &
Farxra⸗

V.
Theodoſiuss
At Impera-
toy.

ST C. IV. Parrago Alexandrina teſtantur. Hinc nova Im-
An. Ch.379. perii diviſio facta. Theodoſio ceſſit Oriens cum
Thracia, ut docet Zoſimus lib. 4. Oroſius lib.
7. & Milcella lib. 12. Inter Gratianum verò &
Valentinianum fratres diviſum Imperium Occi-
dentale, ita ut Gratiano ceſſerint Galliæ, Hiſ-
paniæ, Britanniæ; Valentiniano Italia, IIIy-
ricum & Africa. Nuncupatio Theodoſii Augu-
ſti indicium Quinquennalium Valentiniani ju-
VI. ori’k. .
Gratiantii A Num. xI. ad xIV. Gratianus hoc anno III Non.
omnes Hare. Aug. Mediolani emiſit Legem 5. Cod. Theodoſia-
ticorum cœ- ni De Heæreticis, quà Cœtus ſeu Conciliabula om-
tas prohitet. nium omnino Hæreticorum, itemque ſuas hæreſes
Heæretici pandere, alioſque in his inſtituere pro-
hibentur: revocato reſeripto Sirmienſi nupero:
firmatis contrâ Valentiniani patris, ſuiſque juſ-
ſionibus. Indicat autem Gratianus Legem à ſe
poſt Valentis obitum editam, cujus meminere
Socrates lib. 5. cap. 2. & 4. Sozomenus lib. 7.
cap. primo, Suidas in voce Tœ&*ν τννυ„s,e, & Joan-
nes Antiochenus in Excerptis Conſtantinianis,
quâ cautum fuerat, ut ſine fraude vel metu,
quam quiſque Fidem profiteretur, impunè ſe-
Caretur, omnibuſque adeo paſſim coëundi li-
centia eſſet, exceptis tantùm Manichæis, Pho-
tinianis , & Eunomianis. Gratianus itaque,
Valente ſuperſtite, in Hæreticos omnes infſur-
rexit; eo verò mortuo in Orientem profectus,

nonniſt in Manichæos, Photinianos & Eunomia-

nos: mox hac Lege in omnes rurſum. Eam
Ambroſio Mediolanenſi Epiſcopo auctore Gra-
tianum emiſiſſe, vel ſaltem communicato cum
eo conſilio, Gothofredus in ejus Commentario
ſuſpicatur, quòd hoc tempore Ambroſius „Gra-
tiano petente, libros de Ede ſcripſerit, ut ap-
paret ex fine libri 2. ubi Valentis necem per-
ſtringere videtur Gratiano ad bellum profecto.
VII. Dedit & Gratianus 1II Non. Jul. Aquileiæ
Immunitas Legem Cod. Theod. II. De luſtrali collatione,
Clericis ne- qua cum Valentiniano fratre certum ſolido-
gotiantibus rum numerum ſtatuit, intra quem Clerici ne-
conceſſa. ootiantes immunes eſſent à luſtrali collatione:
nempe in Ilyrico (Occidentali ſcilicet : nam
Orientali potiebatur Theodoſius Magnus) &
Italia intra decem ſolidos, in Galliiss intra quin-
decim. Clericis hactenus à Conſtantio immu-
nitas d luſtrali collatione, haud adeo diſtincè
& limitatè data fuerat, verùm indeterminatè:.
vel enim ab eo data fuerat alimoniæ tantùm
causà negotiationem exercentibus, Lege 8.
Cod. Theod. De Epiſéopis, ſi exiguis admodum
mercimoniis victum ſibi & veſtitum conquire-
rent Lege 15. ejuſdem Codicis De Epiſcopis;
vel etiam indiſtinctè data fuerat, Lege 10. & 14.
ejuſdem Codicis De Epiſcopis, hoc præſup-
poſito quòôd quæſtum negotiationis omnem
in pauperes erogaturi eſſent. Valens contrà &
contraria illatione, Clericos omnes negotian-
tes luſtrali collationi obnoxios fecit Lege 5.
Cod. Theod. De luſtrali collatiine, quam Va-
lentis conſtitutionem Gratianus & Valenti-
nianus junior hoc anno ex parte abrogant.
Nempe quandiu & ubi Clerici nondum, vel
non adeo divitiis abundavere, ac maxime
cùm divites ad Clericatum non aſſumerentur;
qua de re videndæ Leges Cod. Theod. 3. 6. 17.
De Epiſeopis, negotiationem quandam alimo-
niæ causà exercentibus ipſis, & ut victum ſibi
veſtitumque conquirerent, ea immunitas data.
tem aliquando data indiſtinctè, ur ipſi pau-

Baron. num.
XIII.

Critica Hiſtorico-Ohronologica

peres juvare poſſent; quod utique peculiare S & Iv.
votum Clericorum erat, ut docet Lex 5. Cod:- An. Ch. 379.
Theod. De luſtrali collatione. Iterum adempta in-
diſtinctè, ubi jam ſatis divitiarum in Eccleſiam
& Clericos congeſtum videbatur;, apparebat-
que, non pauperibus eos, verùm ſuis commo-
dis ſtudere. Tandem data diſtinctè hoc anno
Lege II. laudata. De luſtrali collatione. & deter-
minatè: quia viſum, aliquid his deeſſe: & qui-
dem variè; nempe ubi ditiores Clerici erant, ve-
luti in Italia & Illyrico, intra minorem ſummam:
ubi non adeo divites, veluti in Galliis, intra
dimidio majorem. Hæc enim, neque alia pro-
portionis iſtius ratio reddi poteſt, ut rectè ob-
ſervat Gothofredus in hujus Legis Commenta-
rio, ubi plura de hac Lege.
Ad num. XXIV. & ſeqq. Maximus Oznicus vVIII.
Conſtantinopoleos Epiſcopus ordinatus eſt à Maximus
Petro Alexandrino Epiſcopo, qui ad eam ordi- Epiſe. Con-
nationem peragendam tres Epiſcopos ex Ægy- ueneho
pto miſit, quemadmodum affirmat epiſtola Epiſ- “ res⸗
coporum Italiæ ad Theodoſium Imp. quam Sir-
mondus poſt Baronii mortem publicavit, quæ-
que tomo 2. Conciliorum Generalium pag. 1007.
legitur. Baronius quidem ait, Petrum Alexan-
drinum ſeptem Epiſcopos Ægypti ad id perfi-
ciendum miiſiſſe, citatque hanc in rem Oratio-
nem Gregorii in 5Ægyptiorum adventum. Ve-
rùm, qui in ea nominantur, non Epiſcopi erant,
ſed nautæ, ſeu potius gubernatores claſſis Ale-
xandrinæ, qui frumentum ex Ægypto Con-
ſtantinopolim advexerant. Quo maximè argu-
mento convincitur, eos Epiſcopos non fuille.
Neque enim Epiſcopali dignitati convenit fru-
menti advectio. Denique in tota illa Oratione
eos nunquam Epiſcopos, ſemper verò Laicos
Nazianzenus appellat cùm dicit toties, Aαα
ε, & Xαα Oes, id eſt, populus meus, & po-
ulus Dei. Et verba hæc Gregorii: Verum poſtea-
quam Cæſari, quaæ ſunt Cæſaris contuliſtis, Deo
etiam , qua Dei ſunt, tribuiſtis, illi nempe vecti-
gal, huic timorem; & poſtquam cibis veſtris po-
pulum aluiſtis, ipfi quoque, ut alamini, huc ac-
ceditis, hæc, inquam, verba apertè Laicos deſi-
nant, & nautas qui frumentum ſeu Canonem
urbis Conſtantinopolitanæ advexerant: quæ ob-
ſervatio eſt Valeſii in Notis ad lib. 5. Theodore-
ti cap. 8.
Ceterùm, Damaſus Papa non favit Gregorio IX.
Nazianzeno in hac cauſa, ut putavit Baronius. Damaſus
Damaſus enim in epiſtola generali ad aliquot aensern-
Epiſcopos Ægyptios data, primùm graviter re-x; anzni ad
prehendit ordinationem Maximi, deinde verò Seden Con-
damnat eorum conſilium, qui Gregorii transla- ſtantinop.
tionem peregerant, tametſi hunc non nominet. improbat.
Decurſis literis dilectionis veſtræ (inquit Damaſus .
in Collect. Romana Holſtenii pag. 37.) fratres Baron. anno
chariſſivei, ſatis ſum contriſtatus, eo tempore quo 380u. nam. V.
Deo praſlante, Hæretici iverant abjetcti, neſcio
quos ex ADPFgppto venientes in poſtulatione contra
regulam Eccleſiaſticæ diſciplinæ alienam à noſtra
profeſſione in Conſtantinopolitana civitate Cyni-
cum ad Sacerdotium vocare voluiſſe. Tum exa-
gitata ordinatione illa, addit, commonere ſe
eos, ut in Concilio Conſtantinopolitano, quod
indictum ob eam cauſam erat, darent operam,
quemadmodum prædictæ civitatis Epiſcopus
eligatur, qui nullam habeat reprehenſionem. In
fine eos hortatur ad cuſtodiam Canonum, & ne
patiantur aliquem migrare de civitate ad civita-
tem. Quod adverſus Eregorium ſcriptum –
nullas

—

in Annales
5 F 0. IV. nullus eſt dubitandi locus. Sic enim ait Dama-
An. Ch. z79. ſus: Ulud Ppratereag commoneo Dilebtionenn ve-
ſtram, ne patiamini aliquem contra ſtatuta Majo-
rum noſtrorun de civitate alia ad aliam trauſ-
duci, & deſerere plebem ſibi commiſſam, &s ad
alium populum per ambitionem tranſire. Tunc
enim contentiones oriuntur, tunc ſohiſmata gra-
viora occipiunt, &c. De Gregorio hic agi ma-
nifeſtum eſt, & docet præterea epiſtola Conci-
lii Italiæ apud Theodoſium de ordinatione Ma-
ximi agens, his verbis: Tamen ne abſentibus
partibus præſumptò aliquid definiſſe videremur,
Clementiam tuam, datis literis, putavimus in-
ſtruendam, ut ei conſuleretur ex uſu publicæ pa-
cis atque concordiæ, quia revera advertebamus,
Gregorium nequaquam ſecundkm traditionem Pa-
“ iinrreojum Conſtantindpolitanæ Eocleſiæ ſibi Sacerdotiunz
. vindicare. Extat ea Epiſtola in Appendice Co-
„ 1 QLiic. Theod. pag. 104. Præter illam Epiſtolam
generalem, Damaſus aliam ſeorſum dedit ad
Acholium Theſſalonicenſem Epiſoopum, à quo &
ipſe ſeorſum ab Epiſcopis ſcriptam epiſtolam
acceperat de ordinatione Maximi, ad eumque
reſcripſit', non ſibi placuiſſe ordinationem il-
lam, hortaturque eum dare operam, uti Catho-
licus Epiſcopus in Conſtantinopolitana urbe
conſtituatur. Extat hæc epiſtola apud Holſte-
nium laudatum pag. 43. Has epiſtolas Baronius
non vidit, quia ejus ætate nondum editæ erant,
ex iiſque evertitur ejus conjectura ex epiſtola
Nicolai I Papæ ad Imperatorem Michaelem
ſcripta. Excerpta hæc obſervatio ex lib. . Marcæ
de Concordia cap. 21.

AX.
Maximi in- Italiæ Epiſcopos circumvenit: hæc enim uni-
vaſio expli.- verſa Maximi geſtorum ſeries à Blondello in
tarur Apologia pro ſententia Hieronymi de Epiſeopis
.
& Presbyteris ſect. 3. rectè obſervata. Anno
CCCLXXIIMaximus ob fidei confeſſio-
nem ab Ariomanitis virgis cæſus & Oaſim de-
portatus eſt, ut teſtatur ipſemet Nazianzenus
Orat. 23. Anno CCCLXXVIII Valente
mortuo, Alexandriam redit, unde, ut inquit
Gregorius Carm. de Vita ſua, cum conſueta ali-
menta deeſſent, hoc anno ineunte Conſtantino-
polim ſe contulit, à Gregorio laudibus ob ſimu-
ęꝰR latum pietatis zelum, ex eodem orat. 23. ejuſ-
. dem conviétu uſus eſt ex eodem Carmine; donec
cum Hammone, aliiſque ſex claſſiariis, quos
J Petri Alexandrini Epiſcopi exploratores vocat
4 Gregorius, advenientibus, prima de Conſtan-
. tinopolitano throno invadendo conſilia agita-
vit, ac paulò pòſt cum Ducibus & Paſtoribus,
qui priores miſerant, ideſt, Præſulibus à Petro
delegatis, Presbyteri Thaſſii auro redempta fa-
» Rioſorum colluvie, conſpiravit, Anaſtaſiæ Baſi-
. ”VMV licam de nocte invaſit, ac inde fugatus in Cho-
raulæz domo tonſus & ordinatus eſt. Conſtantino-
politanis ejus conſpectum non ferentibus, Theo-
doſium Theſſalonicæ degentem adit, cumque
repulſam paſſus eſſet, in patriam redux, Pe-
trum Alexandrinum (qui eodem anno fatis con-
ceſſit) minis perculit, ab eo literas ad Occi-

dentales extorſit, Gratiano Mediolani inßiguem

de fide librum dedit, Italorum animos ſibi con-
ciliavit; qui ſimul ac reſciſſam anno cccLxXXXI
à Synodo Conſtantinopolitana ejus ordinatio-
nem audierunt, ſcriptà ad Theodoſium Syno-

D dicâà, de Collegarum judicio conqueſti ſunt.
Licèt autem Theodoſium Theſſalonicæ toto fere
anno CCCLXXXZhæſiſle latæ ibidem leges
Tom. I.

Maximus Cynicus Damaſum Papam alioſque

C. Baronii.
doceant, ut videre eſt in Chronologia Cod. 8˙ C. 1V.
Theod. indeque certum fiat, IIIyricum Orien- An. Ch. 379.
tale, cujus caput Theſſalonica, ei à Gratiano at-
tributum fuiſſe, ineunte tamen Vere à Theodo-=
ſio rejectum Maximum neceſſe eſt, quandoqui⸗=
dem Theſſalonicâ excedens Maximus Alexan-
driæ turbas concitavit, antequam è& vivis ex-
ceſſiſſet Petrus, literiſque ab eo quomodocum-
que impetratis, in Occidentem properavit. Hinc
deceptus eſt Baronius quando hoc anno ſcripſit,
Maximum ad tantam rem, quam adverſus Gre-
gorium moliebatur jacere inſtituentem funda-
menta aggreſſam eſſe pnimum aucupare animum
majoris Imperatoris; nempe Gratiani, quamo-
brem Mediolanum ad enm profettum, obtuliſſe illi
librum g quidem, ut ait Sanlttus Hieronymus in
Catalogo, inſiguem. Nam id ex ipſomét Hiero-
nymi loco refellitur: cùm enim Maaimum
Conſtantinopoli pulſum, inſignem de Fide adver-
Jus Arianos ſoeripfiſſe librum, quem Mediolani
Gratiano Principi dedit, totidem verbis Hiero-
nymus aſſerat; poſtquam magnis excidit auſis,
non quo tempore eadem moliebatur, Medio-
lanum ad Gratianum profectum fuiſſe res ipſa
clamat, inquit Blondellus.
Contra verò Nazianzenus deſideratus ad
Conſtantinopolitanos acceſſit, à Concilio IIIy-
riciano, vel ab alio nobis ignoto delegatus,
Thracum nemine reclamante. Petrus enim Ale-
xandrinus, cui tandem Maximi partes fovere
viſum eſt, factum laudavit; ſic enim de eo Gre-
gorius in CGarm. do Vita ſua: Paſtorum illorum
arbiter ipſe Petrus, literis adeo manifeſts duplici-
tate liberis (prout ipſe ad nos datæ literæ kidem fa-
cient) nos primnm ſtabilit, ſediſque teſſeris hono-
rat. Maximum thronum invadere auſum, urbe
exegere Conſtantinopolitani, hinc Gregorius:
TWine malè malus , aut (ſi verum loqui malis) ut
malus hene latratibus abactus eſt. Eadem in po-
ſitis ad Theſſalonicam Imperatoris caſtris paſ-
ſum, & Alexandriam repetere coactum paulè
poſt Præfectus fugavit: Ad caſtra accurrit, in-
quit ibidem Gregorius, & inde rurſus ut canis
Ppulſus, & c. Alerxandriam denuo ſe ſe confert, &c.
Præfeto concitatam flammam verente, foras
mittitur. Gregorio contrà anno CCCLXX X,;
Novemb. XXVI, Baſilicam majorem Arianis
ademptam tradidit Theodoſius. Dat, inquit
Imperator apud Gregorium ibidem, templum
per nos Deus tibi tuiſque laboribus, ac exinde in-
vitum in cathedra collocavit populus : Zela
& ira ferventes, vos (qui plebs eſtis) clamantem
me & lamentantem in hoc throno collocaſtis, inquit
Gregorius Orat. 27. idque poſtea ex Orientali,
Pontica, Aſiana, & Thracia Diœceſibus in ur-
be Regia congregata Synodus anno CcccrxxxI
ineunte confirmavit: Quotquot per Orientem
erant (Aypto excepta) populorum praſides uſque
ad Romam ſecundam, ex intimis terræ mariſ-
que receſſibus, neſoio quibus Dei verbis moti con-
veniunt, & c. Hi me clamantem g gementem in
venerandis thronis collocant, inquit Gregorius in
Carm. de Vita ſua.

In alia tamen Itali coætanei, contra quam pu-

XI.
Nazianzge-
nus Conſtans
tinopolim
vocatus Ven
nit.

XII.

tavit Baronius, ſententia fuiſſe videntur. Reve- Maximus

ra, inquiunt in Epiſtola num. I X citata, ad- Itali per-
vertebamus Gregorium nequaquam ſecundum tra- Tuaſit Naæ-
. . . —DTian Lénum
ditionem Patrum Conſtantinopolitanæ Eccleſiz ſibi Sedem Con-
Sacerdotium vindicare. Unde advertebant? Si kantinop in⸗
nunquam ſibi (æmulo carens vindicaverat, imò vaſiſſi:
oblatum Petro Alexandrino, Theodoſio, Con-
Aaa ſtan⸗

3½ C. IV. ſtantinopolitanis,

AAm. Ch. 339. vVirili recuſaverat, quantum minus poſt inthro-

nizatum Nectarium ſibi vindicaverit? Quam-
primùm ipſum poſt intruſum Maximum de re-
ceſſu cogitare ſenſit Eccleſia. Exurgit continnd,
inquit Gregorius in Carm. de Vita ſua, non ſe-
cus ac apum vi fumi infeſtatum examen, & cla-
moribus furit, viri, mulieres, virgines, uvencu-
li, pueri, ſenes, nobiles, ignobiles ,præſides, ve-
terani quidam, unuſquiſqne irà & deſideriöò fer vet
ex aquo, irà adrerſus hoſtes, & Paſtoris deſide-
rio, ſed meum non erat ad vim genuſtettene, nec
illegitimam Sedem exoſeulari, qui ne eoabtus legiti-
mam admiſerim. Et tamen Maximus aliter Italis
erſuaſit. Hæc eorum ad Theodoſium Aug. ver-
ſunt in Appendice Cod. Theod. pag. 104. Lz
Concilio nuper Maximus Epiſeopus, Alexandrina
Eccleſiæ commnnionem manere ſecum leltis Petri
ſanbtæ memoriæ viri literis prodidit. Ignorabant
itaque Italiæ Epiſcopi, Petrum paulò antequam
Conſtantinopolim adveniſſet Maximus, ſcrip-
tis Epiſtolis Nazianzeni Epiſcopatum firmaviſ-

ſe, eundemque ſtylum ſubinde cum mente ver-

tere ſolitum, Maximi terrore ac minis, ut pro
eo ſcriberet, coactum fuiſſe. Tandem Maxi-
mus patriâ Profugus in Occidentem abiit, Sy-
nodique Italiæ Patribus, non ſponte ſcriptas,
uod videbatur, ſed extortas à Petro literas
exhibuit, idemque ſibi intra privatas ædes (quia
Ariani Baſilicas adhuc tenebant) ſecretum eſſe,
mandatoribus Epiſcopis ordinantibus, dilucida

cteſtificatione docuiſſe viſus, ut in laudata Appen-

dice pag. 104. dicitur, Orthodoxos ab anno
CCCEXXVIII, in ſanctæ Anaſtatiæ Ba-
ſilica, expulſum ſe, ac demum in Cboraulæ in-
fami domo ordinatum tacuit. Imè quam aliis
intulerat, vim ſibi repugnanti à pleriſque, etiam
de populo & Clero illatam, ne quid in quo de
Epiſcopatu ejus dubitare poſſent, habere ſe dein-
ceps profiterentur ltali, mentitus eſt. Quare non
mirum ſi Damaſum & Epiſcopos Itraliæ Maxi-
mus circumvenerit. Hæc Blondellus, qui-
bus illuſtrari poteſt Vita Sancti Cregorii Na-
zianzeni quæ extat Tomo II Actorum San-
Gorum menſis Maii Bollandianorum, & re-
felli aliqui Scriptores Catholici, qui Gregorii
electionem ejuique agendi modum criminati
ſunt.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRECO-ROMANZ 5873.

Ir33.

Olymp. 289.

An⸗ 4

O 25. ED. I. P. 12. April. Indict. 8.
JIsu CHRISTI 380.
DAMASI PAPA 15.

GRATIANI I4. VALENTINIANI JuNIORIS 6.
THEODOSII z.

1. . D num. I. Coſſ. Gratianus Aug. V& Theo-
Sonſules.

doſius Aug. hic juxta priorum Conſulatuum
Cæſareorum regulam, ob Imperium nempe anno
æcedenti ſaſceptum: ille juxta ſecundam. Au-
onius in Edyllio vIII, cujus titulus: Preca-
tio Auſonii Conſulis deſignati, pridie Kalendas
Januarii faſcibus ſumtis, dicto die triceſima pri-
ma menſis Decembris anni trecenteſimi ſep-
cuageſimi octavi pridie quàm Conſul Olybrio
Collega procederet. In eo Edyllio hæc Poëta
abet:.

Orientis totius Synodo, pro Jane,

Critica Hiſtorico-Chronologica

veni- novus anne, veni:ͤ renovate veni Sol. 5 £ C. IV.

Hoſtibus edomitis, quâ Francia mixta sne vis
Certat ad obſequium, Latiis ut militet armis:
Aua vaga Saunomates ſbi junxerat agmina
Qudque Getes ſociis, Hiſfrum adſultabat Alanist.
Hoc mihi prapetibus vilétoria nuntiat alis.
Jam venit Auguſtus, noſtros ut comat honores.
Oſſcio exornans, quos participare cupiſſet.
Jane, veni: novus anne, veni; renovate ve
ni Sol.
Aurea venturo Sol porrige gaudia Jano:
PFuſcibus Auſonii ſuccedet Cæſar in annum,
Quintam Romulei prætextam habiturus honoris.
Ecce ubi ſe cumulat mea purpura (mitibus audi
Auribus hoc Nemeſis) poſt me dignatur oriri
dAuaguſtus Conſul. Pluſquam conferre videtur
Me ſibi , qui juſſit noſtros pracedere faſces.

Ex his diſcir ius, Gratianum anno cccLxXVIII
Conſulem ſe ſe in præſentem annum deſignaſ-
ſe, & quidem juxta ſecundam Conſulatuum
Cæſar eorum regulam, ob Vicennalia nempe uno
anno anticipata. Quid verò dicere velit Auſo-
nius, quando ait, Gratianum horwres ejus Con-
ſulatus participare cupiſſe, in obſcuro eſt. Vi-
netus in Noôtis ad Auſonium ait: Cur non fuiſ-
ſot Gratianus Collega ſi voluiſſet ?à Cui interroga-
tioni ipſe non reſponder.
Denique ex laudatis Auſonii verſibus, in qui-
bus nulla mentio victoriæ de Alanis, Hannis
& Gothis reportatæ, manifeſtè colligitur, eam
ad annum CCCLX-XIX pertinere, hoſque,
poſtquam Theodoſius in Imperii conſortium à
Gratiano adſcitus eſt, profligatos fuiſſe, ur rectè
à Zoſimo lib. 4. pag. 751. proditum, & à Victo-
re in Epitome inſinuatum. Si enim anno
CCCIXXVIII Theodoſius adhuc privatus Bar-
baros illos deviciſſet, ut vult Theodoretus lib.5.
cap.5. & ex eo Auctor Miſcellæ lib. 12. cap. 19. Au-
ſonlus, qui Edyllium præfatum ſub illius anni fi-
nem veemhit, inſignem adeo victoriam ſilentio
non præteriiſſet. Quare Baronius rectè illum
Theodoreti lapſum agnovit; ſed perperam Theo-
doreti narrationem amplexus eſt. Cùm enim hic
in tempore, quo ea victoria relata, peccarit, ve-
roſimile eſt, in narrando facto etiam erraſſe,
Zoſimo eam longè aliter referente, ut apud
ipſum legere eſt. Zoſimo ſuffragantur Socrates
Hb. 5. cap. 6. Sozomenus lib. 7. cap. 4. Oroſius
lib. 7. cap. 20. Jornandes tam in lib. de Regno-
rum ſucceſſione cap. 93. quàm in libro de Re-
bus Geticis cap. 26. Marcellinus in Chronico,
& Idacius in Faſtis, uterque anno CCCLXXIX.
Imò Idacius diem memorat, quo hujus vi ctoriæ
nuntium Romam perlatum eſt. Auſonio enim
& Olybrio Coſſ. anno ſc. CCCLXXIX
prodit: lpſo auno malta bella Romant cum
Gothis commiſorunt. Deinde vitctoriæ nuntiatæ ſunt
adverſus, Gothos, Alanos atque Hunnos die XE
Eal. Decemb. Error itaque Theodoreti excuſari
non poteſt.
Theodoſius Magnus ab Acholio Epiſcopo Theſ-
ſalonenſi baptizatus eſt, ut docet Socrateslib.5.
cap. 6. quam urbem in Illyrico fuiſſe ſitam rectè
inſinuat, totius enim IIlyrici Metropolis erat,
ut Theodoretus lib. 5. cap. 16. oſtendit, ideoque
non ſolius Macedoniæ, quæ tamen & ipfa in
Illyrico fuit. Quare lapſus eſt Baronius cùm
Socratem hac parte erroris arguit, & Theſſa-
lonicam

An. Ch. 380.

II.
Barbari à
Theodoſio M.
vitti.

1III.
Thehfalonica
in Illyrico ſe-
gA.

Baroa. aume
Is

58 F C. IV. lonicam non in IIlyrico, verùm in Macedonia
An. Ch. 380. fuiſſe ſcribit. Illyricum quippe Orientale ex

IV.
Quando

.

Qyricum in
Orientale &
Occidentale

diviſum.

V.

duabus Diœceſibus conſtabat, Macedonia, vi-
delicet & Dacia, & Macedonicæ Diœceſis Theſ-

ſalonica Metropolis fuit; Epiſcopus verò Theſ-

ſalonicenſis Illyrici totius Primas.
Hic autem gravis difficultas oritur, quomor

UI- do ſo. Theodoſius Magnus baptizari, ac tot Le-

ges tam præſenti, quàm præcedenti anno Tneſ-
ſalonicæ dare potuit, cùm Illyricum illi non cre-
diderit Gratianus, ſed eam Imperii partem,
quam Valens rexerat, ut ſcribit Theodoretus
lb. 5. cap. 6.* Idem confirmat Zoſimus lib.
**4. inquit Marca in Diſſert. de Primatu Lug-
*c qunenſi, num. xxxIII, qui Theodoſium Orien-
*c tis & Thraciæ rebus, non autem IIlyrici à Gra-
* tiano profectum docet lib. 4. Inde eſt, quèd
3* Probus Valentiniani II beneficio Præfectura
*c Italiæ, Africæ & omnis IIlyrici potiebatur
anno CCCLXXXIII, ut colligitur ex L.. I.
*E Cod. Theod. & per obrep. reſer. fuer. Imp. Quare
“c Sορε mεni hallucinatio excuſari non poteſt .
*qui commiſſum Theodoſio IUlyricum, & Orien-
t tem ſcripſit lib. 7. cap.. cCum IWlyricum & Orien-
** tis partes T heodoſio radidiſſet „nempe Gratia-
* nus. Poſt necem Gratiani à Maximo Tyranno
cæſi anno CCCLXXXIII, Valentinia-
* nus Ileundem Maximum in ſocietatem Im-
* perii aſcivit: & ſtatim, ut caput ſuum tueretur
* ab inſidiis Tyranni, qui contra fœderis leges
* Italiam cum copiis ingreſſurus erat, ex Aqui-
t leia in ultimos Regni fines, nempe per Theſ-
c ſalonicam, navigio aufugit cum Juſtina ma-
*tre anno CCCLXXXIII, teſte Zoſimo.
* Quod retulit Socrates ad conſilium Probi
* Præfecti lib. 5.cap. 1I. quem ab Italia diſceden-
* tem ad Illyricum ſe contuliſſe ſcribit, & con-
*c ſtitiſſe Theſſalonicæ: Confeſtim ex lkalia di-
* greſſus venit in Ilyricum, & in urbe Macedoniæ
Theſſalonica ſedem fixit.
*Hic diſſimulari non debet lapſus Theodo-

Lapſus Theo- c reti lib. 5. cap. 15. qui formâà Imperii Orien-
Aoretie

* talis, quæ ſua ætate, id eſt „anno cccC vi-
*gebat, inſpectâ, putavit, Valentinianum II
c in ditionem Theodoſii, regno ſuo derelicto,
*cE Cconfugiſſe: cùm tamen, ut monui, & teſti-
* moniis certiſſimis atque adeo ipſius Theodo-
*reti, probavi, ſolidum Illyricum & Theſſalo-
“* nica civitas tunc temperis pars eſſet Occi-
* dentalis Imperii. Eodem anno cccLXXXVIII
Theodoſius expeditionem in Maximum ſuſce-
* pit, & ab eo devicto meritas pœnas ob Gra-
*tiani cædem ſumſit: compofitiſque rebus Va-
* lentinianum II integro Occidentis Imperio
* præfecit; relictis illi Provinciarum lis tracti-
*bus, quos pater illius Valentinianus ſenior
*poſſederat, id eſt, Gallià „Britanniâ, Hiſpa-
cc niâ, Africàâ, & ſolido Illyrico, uſque ad Thra-
* ciam. Deinde Valentiniano II per ſummum
* Arbogaſtis ſcelus Viennæ intra Gallias ſtran-
* gulato anno cCc cCxCII Theodoſius iterum ul-
*ctor Regii ſanguinis in Occidentem penetravit,
c ſublatoque Eungenio Tyranno ipſe quoque
* Mediolani obiit, collato Occidentis in Ho-
norium filium Imperio, & in Arcadium Orien-
tis, anno c ccCxXCV. Tunc UWyrici ſectio in duas
* partes, quas Notitia Imperii exhibet, inducta
eſt, ex Theodoſii arbitrio, aut ex Arcadii
* uſurpatione. Variant enim in hoc capite vete-
* res Hiſtorici. Major apud me fides Zoſimi, cu-
* jus hæc ſunt verba: Hheodoſius Imperator gentes
Hr Tom. I.

in Annales C.

cc Ializ adiunctas, Wiſpzangs Gallac; At glse om- S F C. I V.
* nen Africamn Honorio filio tradidit. IIlyrici An. Ch. 339.

* Præfecturam omilſit „quia tranſcripta erat in
*Arcadium. Ita Marca laudatus.
Verùm exiſtimo, Præſulem eruditiſſimum hallu-
cinari, & Illyricum, quod uſque ad annum præ-
cedentem indiviſum fuerat, aſcito in Imperium
T heodoßeo, abiiſſe in Orientale & Occidentale,

VI.
Refellitur
opinio Mar.
ca cirea dis

viſtonem Il.

ut notavit Sothofredus in Commentario Leg. S. Mrics.

Cod. Theod. De meralls. Quod licèt is non
probet, illud tamen evidenter oſtendunt, non
tantùm præfatæ Leges Theſſaloniceæ datæ „ &G&
Theodoſii baptiſmus Theſſaleonicæ ſuſceptus; ſed
etiam quèòd Theodoſius, poſtquam à Gratiano
Auguſtus renuntiatus eit Sirmii, Theſlaloni-
cam profectus, illic diu ſedit, & Legationes
civitatum Orientis excepit. Præterea, inquit
Valeſius loco mox citando, in Synodo Conſtan-⸗
tinopolitana anno ſequenti habita, cui ſolos
Epiſcopos Orientales interfuiſſe conſtat, recen-
ſetur Acholius Epiſoopus Theſſalonicenſis, ut vi⸗
dere eſt apud Socratem lib. 5. cap. 8. Reſpondet
Marca lib. 5. cap. 20. ſeu potius Baluſius, cujus
eſt illud caput, Acholium non fuiſſe unum ex
Epiſcopis Orientalibus, cùm Illyricum ſolidum
accenſeretur Occidenti, & præterea eum inter-
fuiſſe huic Synodo, ut unum Occidentahum;
cùm in epiſtola Concilii Italiæ ad Theodo-
ſium Imp. dicant Patres ſe ita unius Acholii
expectaſſe judicium, at de Occidentalibus par-
tibus Conſtantinopolim z oοοοανομäuR nzHputarent. Ve-
rùm ipſemet Valeſius in Notis ad lib. y. Theo-
doreti cap. S. illum locum laudavit, & cap. 9. ob⸗
ſervat, Acholium interfuiſſe Synodo Romanæ
anno CcccrxxxII celebratæ, quòd eſſet Occidenta-
lium Epiſcopus. Erat itaque Occidentalis, quia
Theſſalonica pendebat à Patriarchatu Romano;
erat verò Orientalis, quia Theſſalonica parebat
Theodoſio. Hinc Theodoretus lib. 5. cap. 7. rectò
ſcripſit: Theodoſius Epiſcopos duntaxat Imperii ſui
Conſtantinopolim juſſit convenire. Denique Marca
lib. I. de Concordia cap. 4. rectèdocet, ſecun-
dum Patrum Conſtantinopolitanorum ſententiam
pro Occidentalibus haberi, qui cir cumſoripti non
ſunt Diœceſibus illis quinque Thracid, Ponticà,
Ahand, Orientali, & kgyptiacs; quod probat ex
Canone yv illius Synodi, ut apud eum videre eſt.
Valeſius in Notis ad Socratem lib. 5. Cap. II.

VII.

iſt . Diviſio Il)
exiſtimat, Valentem poſt mortem fratris Valen- P'vMo Ilj.

tiniani, Macedoniam & Daciam Imperio ſuo
adjunxiſſe, ex conſenſu filiorum fratris ſui;
quod ſe colligere ait ex lib. 3r. Ammiani in fine,
ubi ait, milites ac Palatinos Valentis, qui apud
Hadrianopolim obſeſſi fuerant à Gothis, iare
tandem obſidione digreſſos, alios in Daciahe,
alios in Macedoniam properaſſe, Valentem eò ſe
recepiſſe exiſtimantes. Verùm hæc conjectura
leviſſima ; cùm Valens, ſi in fugam tantùm à
Gothis anno cccLXXXVIII CONjectus fuiſſet;
potuiſſet in Macedoniam vel Daciam, quæ Vae
lentiniano juniori nepoti ſuo parebant, ſeſe re-

cipere, ad eas præſertim inſitas adactus. Diviſio

itaque Ilyriei in Oecidentale & Orientale, non
Theodoſio Magno morienti, ſed Gratiano, hunc
in Imperii conſortium aſciſcenti, videtur attri=
buenda. Nec obſtat Lex unica Cod. Theod. Si
per obreptionem fuerint impetrata, à Valentinia=
no II data, in qua Probo Præfecto Prætorio in-
jungit, ut eam obſervari curet per omnem Ita-
am, tum etiam per Urbicarias, Africanaſque
Pegiones, *c per omene Ilgricum; Valentinianus
Aaa 2 enim

rics 4 Gr ℳ
tiano fabta.

556

5£½ C. IV. enim intelligendus de omni eo Illyrico, quod
An. Ch. 380. Probo ſubditum erat, non verò etiam de ea II-
lyrici parte, quæ jam à quinquennio Imperato-
ri Orientis, nempe Theodoſio Magno, à Gratiano
conceſſa fuerat.
Illyricum Orientale Theodoſio Magno pa-
ruiſſe certum facit L. 17. Cod. Theod. De Co-
hortalibus, data à Theodoſio Magno Timaſio &
Promoto Coſſ. anno ſc. Chriſti c c CLXXXIX, quàâ
mandat, ut aurum an Offcium Inluſtris per Ily-
ricum Præfecturæ cum certa taxatione perfera-
tur, ſeu ad Officium Præfecti Prætorio IIlyrici.
Adjutum tunc Illyricum auro Orientis, ad cu-
jus Prætorii Præfectum ea Lex directa, confi-
ciendis fortè reliquiis Barbarorum, qui in Ma-
cedonum, Theſſalorumque fortunas graſſati
fuerant, abſente Theodoſio in Occidente, ad-
verſus Maximum Tyrannum; de qua graſſatio-
ne, & victoria Theodoſii de illis relata legen-
dus Zoſimus lib. 4. pag. 770. & 771. Macedonia
itaque, cujus caput Theſſalonica, & Theſſalia
ſubjectæ erant Theodoſio Magno, ut ex Zoſimo
ibidem deducitur. Hic itaque in diviſione Im-
perii de Illyrico non loquitur, quia ejus tan-
tùm partem Gratianus Theodoſio conceſſit.
Contrà verò Illyricum Theodoſio ceſſiſſe dicit
Sozomenus à Marca citatus & perperam repre-
henſus, ob eam nempe, quæ ei data eſt, par-
tem. Sic malé Theodoretum arguit Marca,
quòèd ſcripſerit, Valentinianum II relictis Inpe-
rii ſui partibus, in ditionem Theodoſii ſe rece-
piſſe. Theſſalonicam enim, quæ Theodoſio
Magno parebat, venit. 7 heſſalonicæ etiam an-
noCcCCXcC magna hominum cædes facta, ob
quam D. Ambroſius Theodoſium objurgavit,
quòd ſeptem millia hominum occidi paſſus eſ-
ſet. Quare Theodoſio tunc Theſſalonica pare-
bat. Legendus Gothofredus in Commentario
L. 2. Cod. Theod. De Conſtit. Princivum, ubi
multa ſcitu digna habet de Præfectis Prætorio
IIlyrici, qui tamen contra illud quod in Comm.
L. 7. De metallis, jam citato ſcripſerat, ait, II-
lyricum non ceſſiſſe Theodoſio Magno, niſi
poſt cædem Valentiniani junioris anno cccxciI
patratam, exindeque tantùm Illyricum diviſum
fuiſſe in Orientale & Occidentale. Nam verum
eſt, tunc totum Illyricum Theodoſium obtinuiſ-
ſe; ſed jam ipſo ſui Imperii initio pars ei Illyri-
ci tradita fuerat; quod rectè, quantùm in re
obſcuriſſima aſſequi poſſum, ſcripſit poſtea Go-
thofredus in Comment. laudato in Leg. 7.
De metallis. Quas Provincias complectere-
tur Illyricum Orientale, dixi anno cccLXV
n. XI.
IX. A num.x ad xXIv. Idacius in Faſtis ſub hujus an-
Eecleſia Con- ni Conſulibus ſcribit: His Conſſ. vittoriæ nuntiatæ
Rantinopoli- ſunt amborum Auguſtorum. Et ipſo anno ingreſſus
Nrft eiſ- eſt Theodoſius Aug. Conſtantinopolim die XVIII
4. al. Decemb. Verùm, ut obſervat Gothofredus
in Chronologia Codicis Theodoſiani, nota nu-
meralis x rejicienda, reponendumque, vIII
Kal. Decembris. Nam Xv vel xVI Kal. De-
cembris Theodoſius erat adhuc Theſſalonicæ,
ut docet Lex 15. Cod. Theod. De petitionibus.
Præterea Auctor Chronici Alexandrini Theo-
doſium vIIIKal. Decemb. Conſtantinopolim
ingreſſum diſertè ſcribit, quod etiam Socra-
tes laudatus docet. Theodoſius Conſtantino-
polim ingreſſus Orthodoxis Eccleſias dedit:
Annus autem hic erat, quo Gratianus quintam &
T heodoſius primum Conſalatum geſſere: ex quo ve-

VIII.
Ilyricum
Orientale
Theodoſio
paruiſſe pro-

batur.

Critica Hiſtorico-Chronologica

rò Ariani Eccleſias occupaverant, quadrageſimus,
inquit Sozomenus lib. 7. cap. J. ab anno nempe
trecenteſimo quadrageſimo, quo Euſebius ex
urbe Nicomedienſi ad Sedem Conſtantinope-

litanam translatus. Hinc manifeſtum fit, Eccle-
ſias ab Arianis occupatas non anno ccoxxxXIX,

ut credidit Baronius, ſed anno cccCXI: alio-
quin hic annus non quadrageſimus, ſed quadra-
geſimus primus, aut ſecundus fuiſſet.
Marcellinus in Chron. poſtquam anno ſupe-
riori narravit Theôdoſii M. prælia & victorias
de Alanis, Hunis, Gothis, & gentibus Scythicis
reportatis, hoc anno ait: His Coſſ. Theodoſius
M. poſtquam de Scythicis gentibus triumphavit,
expulſis continuo ab Orthodoxorum Eccleſia,
Arianis, qui eam per L ferme annos ſub Aria-
nis Imperatoribus tenuerant, noſtris Catholi-
cis Orthodoxus reſtituit Imperator menſe De-
cembri.
Ad num. XVIII & ſeq. Baronius exiſti-
mat, ideo Divun Ambroſium hoc anno Sirmium

veniſſe, ut Sirmienſi Eccleſiæ Orthodoxum

Epiſcopum præficiendum curaret, quia Lege
Vatinia conjuncta erat Provincia Illyrici Galliæ
Ciſalpinæ. Verùm Suetonio in Julio cap. 22.
quem Baronius citat, liquet, in favorem Julii
Cæſaris illas duas Provincias unitas, ſed à Con-
ſtantino M. duobus Præfectis Prætorio ſubje-
ctas. Quare quando ea etiam unio duraſſet poſt
Julium Cæſarem, Conſtantini tamen tempore
ceſſaſſet. Sirmium itaque Epiſcopo Mediolanen-
ſi ſubjecta non erat: ideoque illuc venit Am-
broſius, aut quia à Provinciæ Epiſcopis voca-
tus, aut ut laboranti Eccleſiæ opem ferret, ut
notavit Hermantius in Vita S. Ambroſii lib. 2.
cap. 19.
Sapores Perſarum Rex, qui tot annis impera-
vit quot vixit, ſeptuaginta nempe, hoc circiter
anno mortuus eſt, poſtquam multas de Roma-
nis victorias reportaſſet. Poſt Saporem Artaxer-
xes germanus frater, ut regni tum particeps,
quatuor ubi regnans egiſſet annos, emoritur. Hn-
Jus filius Sapores & ipſe dictus, annos, quinque re-
gnavit; totidem verò & geminatos, alteroque ad-
Jecto Saporis filius Vvaranes. Poſt hunc Iſäigertes fk-
lius ſuſcepit Principatum, qui & magnus apud
Romanos habetur, & celeberrimns, inquit Aga-
thias lib. 4. num. 12. De Iſdigerte ſeu Iſdigerde,

§ Æ C. IV.

An. Ch.380.

Triumphus
Theodoſii
M. de genti⸗
bus Seythiciss

XI.
S§. Ambrofeas
Sirmium ve-
nit.

XII.
Obitus Sapo⸗
ris Perſa-
rum Regis-

ut alii eum appellant, ſeculo ſequenti ſermo

erit: alii enim Perſarum Reges, qui cum præ-
ceſſere, obſcuri, & hoc loco ſolùm memora-
ti, ut illorum Regum ſerie Annales illuſtrentur.

ANNOPERIODI GRECO-ROMAN £ 5874.
O 26 C. 2. P. 28. Mart. Indict. 9.
JESu CHRISTI z381.
DAMASI PAP £ 16.
GEATIANI ISö. VALENTINIANI JuNIORIS 7.
THEODOSII z.

D num. I. Coſſ. Flavius Eucherius Orient.
& Flavius Syagrius Occident. De utro-
que fusè egi in Prolegomenis Diſſert. Hypat.
num. 27. Eucherius fuit Arcadii Imperatoris
propatruus, ut ſuo loco dicam. De Syagrio mul-
ta habet Gothofredus in Proſopographia Cod.
Theod. =
Ad num. X. Idacius in Faſtis hoc anno habet:
Has

Anno Urbis
1134.

Olymp.290.

ahn. I.

I.
Conſules.

II.
Athanariei

1
dnea
Oecm

in Annales C. Baronii.

⁸ C. IV. HMis Conſſ. ingreſſus eſt Athanaricus Rex Gotho-
An. Ch. 381. rum Conſtantinopolim die III Idus Jannar. Eodem
Lorgergn menſe diem fundtus Athanaricus VIIIKalend.
2 Si. Rehruar. Sub ſequentis verò anni Conſulibus
ſcribit: His Conſſ. Theodoſius Aug. corpus Augu-
ſti Valentiniani in ſarcophago depoſuit die IX Kal.
Mart. Ipſo anno univerſat gens Gothorum cum Re-
gé ſuo in Romaniam ſe tradiderunt die V Non.
Octob. Die itaque undecima Januarii Athanari-
cus Conſtantinopoli ſuſceptus eſt, dieque vice-
ſima quinta ejuſdem menſis obiit. Hinc Iſido-
rus. Proſper, & alter Idacius in Chronicis
aiunt, diex v, quo ſuſeeptus fuerat, mortuum

eſſe. Anno inſequenti „Marcellino & utroque

Idacio teſtibus, Gothi Romano ſeſe tradider
Imperio, ſed infida pace, inquit Idacins in

Chronico. Quare in Faſtis Idacii loco, cum Re-

ge ſuo in Romaniam, legendum, cum Regno ſuo
in RKomania; cùm anno ſequenti, quo Gothi
Romanis ſe tradidere, Regem non haberent.
Iſidorus currenti anno Gothos Romano ſe tradi-
diſſe Imperio ſcribit; annoque ſequenti ait,
Gothos patrocinium Komani Ifœderis recaſantes
Alaricum Regem ſibi conſtituiſſe. Veràùm Iſido-
rum hallucinatum oſtendit Themiſtii Gratia-
rum actio ad Imperatorem Theodoſiung, ob pa-
cem cum univerſ[a Gothorum gente factam, &s ob
Cinſalatum Saturnini militum Magiſtri anno
CCCLXXXIII geſtum. Rupta itaque pax vi-
detur anno c ccLIXXXIII, quo ea Oratio reci-
tata, eoque anno Alaricus à Gothis Rex decla-
ratus: ait enim ibidem Iſidorus, eum viceſimo
octavo anno Regni defunctum eſſe, anno nempe
CCCCX, ut ſuo loco oſtendam; ideoque anni
illixxXVIII utrimque incompleti fuere.
111. Non hinc diſcedam, quin priùs obſsxva-
Mid Roma- vero, vocem Romaniæ Aliàs Imperium vel Gc-
nia Zignife cidentale, vel Orientale deſignaſſe. Athang-
se/s ſius in epiſt. ad Solitarios ait, Arianos Libed
rio Epiſcopo Romano non peperciſſe, nec re-
veritos fuiſſe Romam Metropolim eſſe Romaniæ,
id eſt, Imperii Occidentalis. Epiphanius in hæ-
reſi 46. ſcribit, Manem, Perſarum regione reli-
cta, Romaniam invaſiſſe; & hæreſi 49. inquit,
Conſtantinum literas adverſus Arium miſiſſe
per totam Romaniam: & denique Poſſidius in
Vita Auguſtini cap. 30. de Vandalis Africam de-
populantibus loquens, eos Romaniæ everſores
appellat. Ex quibus omnibus liquet, KRomaniæ
nomine aliàs Imperium Romanum ſignificatum
fuiſſe; quo etiam nomine ſæpius ab Idacio in
Faſtis & ab Auctore Miſcellæ in libris 18. 19.
20. 21. 22. 23.& 24. Imperium Orientis deſigna-
tur. Illud tamen nomen hodie æquivocum: ut
enim animadvertit Blondellus in lib. de Prima-
tu Eccleſiæ pag. 125. Myræus lib. 2. de ſtatu Re-

ligionis cap. 27. Malabariæ Indiæ tractůs popu-

los Romaniam vocare teſtatur, regiones, quæ
aliàs Imperii Occidentis pars fuere, quòd eo-
rum Lingua & Latino ſeu Romano derivata ſit.
Sic Turcæ Thraciam Provinciam, Conſtantino-
poli vicinam, Romaniam ſeu Rumeliam nomi-
nant, quèòd Conſtantinopolis nova Roma dicta
aliâs fuerit. Sic denique Itali antiquum Raven-
næ Exarchatum Romandiolam, vulgèò la Roma-
gna, nuncupant, quòd illum Pipinus Pontifici
Romano tradiderit. Quæ variæ ſignificationes
Hiſtoricos legentibus negotium faceſſere poſ-
IV. ſent.
Synodus A num. XVII ad XXXV. Synodus Cecu-
COecumenica menica Conſtantinopolitana menſe Maio, ut ha-
Tom. I.

teſtantur, eam convocatam eſſe

bet Socrates, celebrata: Perperamque Sponda- SAÆ C. IV.
nus ſcribit, eam ad finem anni coactam apertè An Ch. 381-
intelligi ex literis Synodalibus, quibus Patres Conſtanti-
poſt Concilium * bolitana.
Aquileienſe Nonis Septembris habitum z cüm
Epiſcopi in ea loquantur, non ſolum de Synodo
Poſt Concilium Conſtantinopolitanum Oecu-
menicum congregata, ſed etiam de ipſo Con-
cilio Oecumenico; dataque ſit ea Synodica an-
no ſequenti; & dicant Patres, ſe eo anno Con-
ſtantinopolim conveniſſe juxta literas Damaſi
Papæ, Juperiore anno (currenti nempe) poſt
Aguileienſe Concilium ad piiſſimum Imperato-
renz Theodoſium miſſus. Literæ itaque Damaſi
poſt Concilium Oecumenicum, ac poſt menſem
Septembrem ſcriptæ, ſed illud jam menſe Maio
coactum.
Porro hæc Synodus à Theodoſio Magno
convocata, ut liquet ex epiſtola Synodica ad
Theodoſium, quâ Epiſcopi ſe & ejus mandatis ad
eam vocatos teſtantur, & geſtorum confirma-
tionem ab ipſo petunt. Præterquam quèd So-

A Theodoſie

crates lib. 5. cap. 8. Sozomenus lib. 7. cap. 7. &

Theodoretus lib. 5. cap. 7. Theodoſium ſuæ
Fidei Epiſcoporum Concilium convocaſſe di-
ſertè teſtantur, aitque Theodoretus : Theodoſiue
PEpiſcopos duntaxat Imperii ſui Con antinopolim
juſſit convenire. His adde Auctorem Anony-
mum Vitæ Sancti Pauli Conſtantinopolitani
Epiſcopi apud Photium in Bibliotheca codice
257. Convocat Concilium pius Imperator, medi-
tans & Macedonianos conciliare Orthodoxis, &
1at Conſubſtantialitatem proßterentur. Denique
ſi Theodoſius Damaſum conſuluiſſet, is procul
dubio Legatos ad hanc Synodum miſiſſet, & ad
eam Epiſcopos Occidentis convocaſſet. Quare
vi convocationis ſolius Orientis Synodus fuit,
& tantùm ex poſtfacto Oecumenica extitit, Da-
maſo, totaque Occidentali Eccleſia hanc illi
ſuo conſenſu dignitatem & auctoritatem tri-
buentibus.
Hanc Synodum per ſe habitam non eſſe pro
Oecumenica, ex epiſtola Concilii Italiæ hoc
anno coacti ad Theodoſium Imp. colligitur. In
ea enim Epiſcopi inquiunt : Nos in Synodo ea
quaæ totius Orbis Epiſcopis videbatur eſſe praſeri-
pta, nihil temere ſtatuendum eſſe cenſuimus. At
eo ipſo tempore, qui Generale Concilium declina-
verant, Conſtantinopoli quæ geſſiſſe dicuntur? Nam
cùm cognoviſſent, ad hoc partium veniſſe Maxi-
mum, ut catſam in Synodo ageret ſuam, quo etiam
Ri indictum Concilium non fuiſſet, &c. Ubi Epiſ-
copi Generale Concilium Conſtantinopolitano
opponunt, illudque appellant quod Romæ an-
no luperiori à Damaſo, ad Maximi Cynici cau-
ſam diſcutiendam, indictum fuerat. Quod
cùm Orientales Epiſcopi detrectaſſent, iterum
hoc anno Italiæ Epiſcopi poſt Aquileienſe Con-
cilium, Theodoſium Imp. rogarunt, ut Romæ
Generalis Synodus Orientalium ſimul & Occi⸗-
dentalium congregaretur. Ad quam convocati
à Damaſo Epiſcopi Orientales, moram ſuam
Conſtantinopoli excuſarunt, quòd ob ſuarum
Eccleſiarum diſcrimen in Oriente dertenti „C Ro-
mam proficiſci non poſſent, temporis anguſtias
inſuper cauſati: agnoſcentes nihilominus Ro-
mani Pontificis auétoritatem, quâ eos ad ſuum
Concilium jure convocabat, ut legere eſt in illo-
rum epiſtola Synodica.
Neque Baronii rationes in contrarium ur- VII.
gent. Nam Codices MSS. quos citat, ante octa- Non indidza
* A àa a 3 vum ² Dama ſos

VI.
Per ſe habita
non est pro
Oecumenica

58 Critica Hiſtorico-Chronologica

SAC. IV. vum Eccleſiæ ſeculum exarati non videntur, &
An. Ch. 31. non poteſt non eſſe ſuſpecta ac dubia Codicum,
licèt pervetuſtorum, fides, quibus veterum om-

nium Hiſtoricorum, & ipſius epiſtolæ Synodi-

cæ à Patribus Conſtantinopolitanis ad Theo-
doſium Imp. datæ auctoritas refragatur. Deinde
ex auctoritate ſextæ Synodi, quâ dicitur Theo-
doſium, & Damaſum Macedonio obſtitiſſe,
non ſequitur, hunc Concilium Conſtantinopo-
ilitanum convocaſſe; cùm in Concilio Romano
ejus hæreſim anathemate confixerit, & quæ
Conſtantinopoli contra eam decreta ſunt, aſſen-
ſu ſuo firmarit. Denique regulæ quidem Eccleſia-
ſticæ Synodos facere, & decreta in Eccleſiis ſan-
cire abſque Romanorum Pontificum auctorita-
te vetant; ſed non prohibent abſque ejus au-
Goritate Nationales Synodos, vel totius etiam
Orientis Concilia convocari, quæ Oecumeni-
ca quidem non erunt vi convocationis ab Im-
peratoribus, Patriarchis, vel Metropolitanis
factæ; eorum tamen auctoritatem conſe-
quentur, ſi Romani Pontificis & totius Occi-
dentalis Eccleſiæ aſſenſus acceſſerit, ut jam di-
ximus.
VIII. Ad num. XXXV & ſeq. Canon tertius,
Patriareha- qui eſt de ſecundo Epiſcopi Conſtantinopoli-
r S tani in Eccleſia loco, & honoris primatu poſt
mes inſtitui- Romanum; commentitius non eſt, ut putavit
rur. Baronius; cùm antiqui omnes Codices, & Col-
lectiones omnes antiquæ mediæ ætatis & poſte-
riorum ſeculorum illum coneineant; ac præte-
rea Socrates lib. 5. cap. 8. Soz omenus lib. 7. cap. 9.
& Nicephorus lib. 12. cap. 1z. conditum illud
decretum teſtentur. Neque hic tertius Canon
adverſatur ſecundo quo ex præſcripto Nicæni
Concilii decrevit Synodus Conſtantinopolita-
na, quibuſcunque Provinciis jura ſua eſſe ſer-
vata: quia privilegium legem firmat, ideoque
non ſequitur aliarum Sedium jura convelli,
etiamſi æqualibus privilegiis Conſtantinopoli-
tana exornetur. Præterea conſtituit quidem
Canon ille, ut in limitibus, quos figit, Diœce-
ſeon, Orientis Epiſcopi Orientem tantùm gu⸗
bernent, ſervatis privilegiis, quæ Nicanis Cano-
nibus Eccleſiæ Antiochenæ tributa ſunt. Sed per
erectionem Sedis Conſtantinopolitanæ in Pa-
triarchicam, non fuit imminutus Antiochenæ
Sedis honos.
IX. Imò nec fuit derogatum aliquid Alexandrinæ
sine deroga“ Eccleſiæ juribus; quia Thracia Dicœceſis, cujus
ars elge- adminiſtratio in Conſtantinopolitanam tranſla-
tis Alexan-ta eſt, à nullo Patriarcharum pendebat. Quod
Grini. etiam de Aſiana & Pontica dicendum, quæ po-
ſtea Regiæ urbis Epiſcopo ſubjectæ ſunt. Nec
enim Dioœceſes Synodis ſuis commiſſæ, Exarchis
ſuis parebant, Pontica Cæſarienſi, Thracica
Heracleenſi, Aſiatica Epheſino. Quare ſoli Epiſ-
copo Heracleenſi injuria aliqua irrogata cenſeri
poteſt. Quæ tamen injuria dici non debet, cùm
penes Concilium eſſet jus adminiſtrandi Ec-
cleſiam Thracicam, ſibi per Nicæxnam Synodum
quæ ſitum, in alium Epiſcopum, vel in Conſtan-
tinopolitanum tranſcribere. Neque opus fuit,
ut Anatolius poſt Synodum Chalcedonenſem
cçanonem illum laudaret, cùm d S. Leone urge-
batur; cùm eum apprimè calleret Sanctus Leo,
utpote in Concilio Chalcedonenſi citatum. Imò
Anatolius canonem illum protulit, ut patet ex
epiſtola S. Leonis ad ipſum data, in qua his
verbis ipſum compellat Leo: Perſuaſioni enim
tua in nullo penitus ſuffragatur quorundam Epiſ-

coporum ante LXX, ut jactas, annos facta ſub- S C. I V.
ſoriptio, & c. Legenda quæ de hoc tertio Canone An. Ch. 381.
Viri doctiſſimi diſſertarunt.
Anum. XL ad LXXXI. Amphilochius X.
in Vita Sancti Baſilii de Gregorio Nazianzeno eLorte⸗
ſcribit: Qui & annos circiter duodecim Apoſto- ante⸗
nus Sedem
licæ Sedis gubernacula tennit. Gregorius Presby- Conſtantine-
ter in Encomio, quo texit Vitam Gregorii, duo- polim religz
decim annos ipſum Conſtantinopoli commo- 7 i.
ratum eſſe ſcribir, Nicephorus Patriarcha annos
ei XII attribuit. Idem habent Menæa die XXX Raron num.
Januarii in memoria trium Sanctorum Eccleſiæ rIv& ſed-
Doctorum. Denique Cedrenus ait, decennium
& paulèò amplius Conſtantinopoli moratum eſſe
Gregorium. Et tamen certum eſt, hunc non
ampliùs quàm triennio in ea urbe docuiſſe. Ba-
ronius exiſtimat, hos Scriptores duodecim illo-
rum annorum principium ab anno CCCLXX
deduxiſſe, ideoque valde hallucinatos eſſe.
Combefiſius in Notis ad Vitam S. Baſilii ab Am-
philochio compoſitam idem ſcribit. At incre-
dibile, eos in tam craſſo errore verſatos eſſe, di-
cendumque, illos Gregorio Naxianzeno attri-
buiſſe tempus, quod ab anno trecenteſimo ſep-
tuageſimo nono, quo Conſtantinopolim ſe
contulit, uſque ad mortem ejus fluxit.
Licet enim Sedem Conſtantinopolitanam XL.
hoc anno abdicarit, ea tamen quæ ad Catholi- Nanquam
cam Fidem ſpectare videbat, gnaviter ſemper neprn ⸗
implevit. Sic Apollinariſtis rurſus Conventum an Berleſis
implevit. Sic Apol- rurſa⸗ Conſanti-
facientibus, dormientein in his Wectarium nop; 4
Conſtantinopolitanum Epiſcopum, ſcriptis ad
eum literis, ad tanti mali depulſionem & cor-
rectionem hortatus eſt. In eo tamen ab aliqui-
bus ex citatis Scriptoribus erratum, quod tra-
diderint, Nazianzenum per annos duodecim
Conſtantinopoli moratum eſſe. Qui error inde
profluxit, quod in antiquis Auctoribus lege-
rant, eum per annos duodecim Eccleſiæ Con-
ſtantinopolitanæ curam geſſiſſe, à morte nempe
Valentis, ſeu anno CCCLXXIXhZad trecen-
teſimum nonageſimum primum, quo ad Deum
migravit. Nam ſi rigorosè loquendum ſit, pau=
cis hebdomadis Gregorius Epiſcopus Conſtan-
tinopolitanus fuit; cùm eadem Synodo & re-
nuntiatus ſit Epiſcopus & exauctoratus. Certè
hoc anno III Kalend. Aug. quo Theodoſius
dedit Legem 3. Codicis Theodoſiani De Eide
Catholica, jam Neæctarius Epiſcopus Conſtanti-
nopolitanus erat; ejus enim in ea Lege mentio.
Liquet præterea ex eadem Lege; eo die jam fini=
tum fuiſſe Concilium Conſtantinopolitanum,
cujus ideo Canones rectè ideo præferunt diem
ſeptimum Iduum Juliarum.
In Lege 3. Codicis Theodoſiani De Fide Ca- XII.
tholica, memorantur Mectarius Epiſcopus Con- Meletii obi⸗
ſtantinopolitanus, & Timotheus Alexandrinus “*.
Epiſcopus; Epiſcopi verò Antiocheni nulla
mentio fit, quia paulèò poſt abſolutam Syno- Baron. num,
dum Meletius Epiſcopus Antiochenus mortuus 1 .
eſt, cui Flavianus per factioſos quoſdam ſubſti-
tutus fuit, cujus electioni Catholici refragati
ſunt: unde de novo ſchiſma in Eccleſia Antio-
chena obortum. Igitur cùm Theodoſius ea Le-
ge Catholicorum Epiſcoporum exempla prælata
vellet, Antiochenæ præferre non potuit, utpote
cujus communioni Catholici communicare
nollent, ut rectè Gothofredus in Commentario
hujus Legis. Lex 8. ejuſdem Codicis De Hare-
ticis, dicitur data IV Kal. Ang. ideoque poſt
celebratum Concilium Conſtantinopolitanum,
non

Baron. anno
378.n. El⸗

Mare
ltor /
briſei
arun

4

7

in Annales C. Baronii.

& X. C. IV. non verò dum illud ageretur, ut perperam ſcri-
An. Ch.381. Dit Baronius. Denique Theodoſius VI Nonas
Maii Legem 1I. Codicis Theodoſiani De Apoſta-
tis, emiſit, quàâ iis, qui ex Chriſtianis Pagani
fierent, teſtandi facultatem eripuit. Primus T heo-
doſius fuit, qui non tantùm in Paganorum ritus,
quod ſuperiores Principes fecerant; ſed etiam
qui in Apoſtatas, èe Chriſtianis ad Paganorum
ritus tranſeuntes, quod alii Imperatores non-
ducm fecerant, inſurrexit. Legendus rurſus Go-
thofredus in illius Legis Commentario.
XIII. Ad num. LXXXIS& ſeqq. Petrus Franciſ-
cta Conci- cus Chiffletius & Societate eſu, qui Vigilii
lii Aqui- Tapſenſis libros adverſus Arianos ſcriptos No-
leienhs. tis illuſtravit, contendit, Altereationem contta
Palladium, germana Concilii Aquileienſis Acta

complecti, undà cum epiſtola ad Gratianum, alte-

raque ad Epiſcopos Gallorum, ac Scripto ad-
verſus Arianos Divo Ambroſio attributo; ideo-
que quæ hujus Concilii circum feruntur Acta,
ſuppoſititia eſſe. ed Hermantius lib. ʒ. cap. 3. Vitæ
S. Ambroſii, quam linguâ Gallicâ compoſuit, fu-
Se oſtendit, Chiffletium hac in re deceptum fuiſ-
ſe; cùm in iiſdem Actis nihil legatur quod Am-
broſio hujus Concilii Aquileienſis quaſi ani-
mã dignum non ſit. Acgumenta, quibus Chif-
fletius motus, ibidem confutata videri pote-
runt.
XIV. Ad num. CII & ſeqq. Concilium Caſaraugu-
Snodus Ca- ſtanum r 418. celebratum, ut titulus hujus
ſarauguſta- abet ad quem Baronius animum non adver-
v4. tit, proindeque anno Chriſti trecen eſimo octo-
gelimo. Proſper in Chronico ſub Auſonii &
Olybrii Conſulatu anno CCCLXXIX geſto

ait: Ea tempeſtate Priſcillianus Epiſoopus de Galæ-

cia ex Manichaæorun & Gnuoſticorum dogmate haæ-
reſim nominis ſui condidit. Eo itaque anno ea
hæreſis agnita, & inſequenti Synodus hæc ad-
verſus eam habita. Idacius in Chronico anno
Abrahami 2401. qui Kalendis Octobris anni
Chriſti trecenteſimi octogeſimi quarti incipit,
ait: Priſcillianus declinans in hareſim Gnoſtico-
rum per Epiſoopos, quos ſibi in eaden pravitate
collegerat, Abulæ E. Piſcopus ordinatur. Qui aliquot
Epiſcoporum Conciliis auditus, Tcaliam petit &
Romam. Ubi ne ad tconſpectum quidem ſanctorum
Epiſeoporum Damaſi & Ambroſii receptus, cum
his, oum quibus iverat, redit ad Gallias. ibi
ERmiliter aà Santto Martino Epiſoopo, & ab aliis
Epiſcopis Hareticus judicatus, appellat ad Cæſa-
rem; quia in Galliis his diebus poteſtatem Tyran-
nus Maximus obtinebat Inperu. Baronius Chro-
nicon illud non viderat, cujus ope Annales va-
riis in locis illuſtrari poterunt. Macius ex Epil-
copis Hiſpaniarum unus, qui naſcenti huic hæ-
reſi ſeſe oppoſuit, vocatur à Severo lib. 2. Hiſt.
quando de hoc Concilio loquitur, emeritæ æta-
62° Sacerdos. Sed locus corruptus, videturque
fuiſſe Emeritæ Epiſcopus, ideoque legendum,
PEmeritæ civitatis, ut Viris doctis obſervatum.
Queſnellus in Notis ad S. Leonem ſcribit, Priſ-
cillianum nunquam agnitum fuiſſe Epiſcopum,
& locum Hieronymi ad Creſiphontem, ubi ha-
bet, in Labilenſi oppido, corruptum eſſe. Sed per-
peram; cùm præter Hieronymum, Proſper &
Idacius eum Epiſcopum in ſuis Chronicis vo-
cent.
XV. Duodecim tantùm Epiſcoporum nomina, ea-
tarcus “⅛ que corrupta in Actis leguntur: primus eſt Sira-
esAdg, dius, qui videtur eſſe Sanctus Phœbadius Agen-
Karum.

Tom. I.

nenſis in Aquitania ſecunda Epiſcopus, qui ob

antiquitatem, ſanctitatem, ac ſcientiam pri-
mum locum tenere potuit. Secundus eſt, Delphi-
nus Burdigalæ Aquitaniæ ſecundæ Metropoleos
Epiſcopus. Septimus eſt Iihacins, vocatus Itacius
ab Iſidoro Hiſpalenſi, Claruſque cognominatus.
Hic Epiſcopus Hiſpaniæ erat, & veroſimiliter
Oſonobenſis, ut exiſtimar Mariana quia Sulpi-
cius Severus vocat eum Epiſcopum Soſſabenſem,
quod nomen corruptum. Cſſonoba autem urbs
Luſitaniæ fuit. Nomina ceterorum vel corrupta,
vel eorum Sedes adhuc ignotæ. Ceterùm Seve-
rus Sulpicius de hac hæreli loquens, ait: Primus
am intra H. iſpantas WMarous intalit, =‿tgypto pro-
Feltas, Memphi ortus : huſus anditores fuere,
Agape quadam non ignobilis mulier, & Khetor
Helpidins. Qui Helpidius non videtur diverſus
ab Helpidio in Concilio Cæſarauguſtano dam-
nato. Quare Marcus iſte alius à Marco auctore
ſectæ Marcoßornum, cujus mentionem facit Ire-
næus lib. I. cap. 89. & de quo loquitur Baronius
anno CLXXVnum. XXIVG ſeqq. Secta
enim Prifſcillianiſtarum, ex Manichæorum &
Snoſticorum dogmate conflata, ut numero præ-
cedenti oſtendi: Manes autem hæreſim ſuam pu-
blicavit anno CCLXXVII „ ſeculo ferme
poſt hæreſim Marcoſiorum.
Et tamen Baronius Marcum confundit, inni-

Xus auctoritate Divi Hieronymi, qui in Com-

mentario ad Iſaiam cap. 44. Icribit, Marcum in
Gallias primò, deinde navigaſſe in Hiſpanias.
Et per hanc ocaſionem, inquit Hieronymus, mul-
aque hujuſmodi, Hiſtaniarum & Luſitaniæ de-
ceptæ ſunt mulierculæ oneratæ bPeccatis, & c. de
quibus diligentiſſimeé ſeribit Eir Apoſtolicus Irenæus
Ebpiſcopus LBugdunenſis & Martyr, multarum ori=
'nem evplicans hæreſeon, & maxime Gnoſtico-
Tum, Jui per Marcum Dgyptium Galliarum pri-
mum circa Khodanum, deinde IHiſpaniarum nobi-
les fæminas deceperuut. Qua de re idem Hiero-=
nymus epiſt. 29. ubi magis mentem ſuam aperit.
Verùm hallucinatur Sanctus Doctor „uUt etiam
obſervavit Hermantius in Notis ad Vitam Gal-
licam Sancti Ambroſii lib.ʒ. cap. I0. Irenæus enim
de alio Marco loquitur, qui ante originem hæ-
reſis Manichæorum devixerat, ut moæ dixi. Se-
cundò, non dicit Irenæus , Warcum à Rhodano
in Aquitaniam, & poſtea in Hiſpaniam tranſiiſſe;
ſed tantùm habet: Talia dicentes & operantes, &&
in iis quoque, quæ ſunt ſeocundum nos, regiones Rho-
danenſes, multas ſoduxerunt mulieres. Verum
itaque non eſt, Gallias primùm hæreſi Prilſcil-
lianiſtarum infectas fuiſſe „& Marcum, cujus
meminit Irenæus, eundem eſſe cum Marco hæ-
reſeos Priſcillianiſtarum auctore. Perperam etiam
Baronius exiſtimat, Marcum hunc veniſſe ex
EÆgypto anno CCCLXXII quo credit, Epi-
phanium ibi fuiſſe, & octoginta circiter Gnoiti-
cos latitantes locorum illorum Epiſcopis denun-
tiaſſe, ut ipſemet Epiphanius ait hæreſi 26. Nam,
ut Papebrocius obſervat die XII Maii in Vita
Sancti Epiphanii cap. 12. illa Gnoſticorum de-

1

3 £ C. IV.
An. Ch. 381.

XVI.
Diverſus eſt
Marco de
quo loquitiy
S. Irenaus⸗

nuntiatio referenda ad annum circiter cccxxvVI,

ut ibidem explicat, quo tempore Marcus Priſ-

cillianiſtarum auctor nondum forſan natus erat⸗

7

Aaa 4 ANNO

§& Æ C. IV.
Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMANZ 5875.

II135. .
Olymp. 290. 27 B. Y 3. P. 17. April. Indict. 10.
ne . JESu CHRISTI 382.
DAMASI PAPE I7.
GRATIANI I6. VALENTINIANI JUNIORIS 8.
THEODOSII 4.
1 D num. I. Coſſ. Antonius, & Sagrius:
Conſules. ille in Oriente, hic in Occidente creatus.

Syagrius diverſus eſt à Syagrio, qui anno præ-
cedenti annum aperuit, ut oſtendi in Prolego-
menis ad Diſſert. Hypaticam num. XXVIII,
ideoque perperam cum nota numerali à Baronio
editur. Antonius erat pater Placcillæ prioris
Theodoſii Imperatoris uxoris. Themiſtius enim
in Oratione, quæ inſcribitur, Gratiarum altio
ob pacem & ob Conſulatum Saturnini anno ſe-
quenti geſtum, quam Harduinus in nova Ope-
xum Themiſtii editione publicavit, Theodoſium
laudat his verbis: r τ Yeνν απαειαν α☛
mmv naανοα ρνσοτιεπ Xéναοι ο ταπ *J—nn, S&c.
id eſt: Poſtquam enim generis propinquitati primaas
honoris detuliſti, patruo videlicet & afini. Ubi
patruus eſt Eucherius, qui anno præcedenti
Conſul fuit; affinis verò, ſeu, ut vox Græca
undesne, magis propriè ſignificat, alius non eſt,
quàm Antonius hoc anno in Oriente Conſul
Placcillæ Auguſtæ pater. Verum eſt, Zoſimum lib.
5. pag. 781. vocare Eucherium τ 7 βασ☛ιεα
9 eο, id eſt, Inperatoris patruum, nempe Arca-
dii, de quo ibidem loquitur. Sed vox etοα, quæ
propriè patruum, aut avunculum ſignificat, eo in
loco propatruum ſignificare exiſtimo, qualis erat
Eucherius reſpectu Arcadii.
11. Ad num. LXV I. Nicephorus lib. 13. cap. 2.
D. Chryſoſto- Zenonem, qui Sanctum Chryſoſtomum Lecto-
wus fit Le- rem ordinavit, Gazæ, ſeu Majumæ Epiſcopum
tov Eccleſiæ facit. Sed, cům Zeno Epiſcopus Majumæ regnan-
niochena. te Theodoſio creatus fuerit, ut ſcribit Sozome-
nus lib. 5. cap. S. alius ſit oportet ab illo Zenone,
qui Chryſoſtomum Lectorem ordinavit; cùm
Chryſoſtomus Lector factus ſit Principatu Va-
lentis Auguſti anno circiter C CCLXX. Baro-
nius Zenonem hunc, à quo Chryſoſtomus Lector
Antiochiæ eſt ordinatus, tradit, Epiſcopum fuiſſe
Vri, eum qui interfuit Concilio Conſtantino-
olitano; & tunc abſente Meletio Vicarium
ejus fuiſſe in Eccleſia Antiochena. Quæ con-
jectura veroſimilis. Sed, quòd Socratem repre-
hendit, qui Zenonem illum fuiſſe dixerit Epiſ-
copum Hieroſolymorum, in eo perſpicuè falli-
tur, inquit Valeſius in Notis ad lib. 6. Socratis

cap. 3. Neque enim Socrates Zenonem facit

Epiſcopum Hieroſolymorum; ſed tantùm ait,
Zenonem Epiſcopum Hieroſolymis redeuntem,
ordinaſſe Chryſoſtomum Lectorem Antiochiæ.
Joannem, inquit Socrates, Zeno Epiſcopus Hie-
roſolymis rediens Leltorem Antioghenæ Eccleſiæ
deſignavit. Profectus fuerat ZBeno Hieroſolymam
vel orationis causâ, ut mos fuit illorum tempo-
rum, vel ob aliquam Eccleſiaſticam neceſſita-
tem. Palladius in Vita Chryſoſtomi, ſcribit, eum
à Meletio Lectorem eſſe ordinatum; quod ita
intelligendum putat Valeſius, ut à Meletio id fa-
Gtum eſſe dicatur, quod à Zenone ejus vices
III. agente factum eſt. .
Lex adver- Ad num. LXVII. Lex 3. Codicis Theodo-

Critica Hiſtorico-Chronologica

ſiani De Apoſtatis, non à Gratiano, ut exiſtimat 8S . C. 1V.
Baronius, ſed à Valentiniano juniori emiſſa, An. Cz8;.
Merobaude II & Saturnino Coſl. anno ſcilicet V Apoſta-
ſequenti. Inſcripta eſt enim ad Hypatium PE. P.
Africæ, ut liquet ex Legg. Codicis Theodoſiani Baron. ann.
13. & 15. De extraordinariis, directis ad Hypa- 383. nu. xxI.
tium PF. P. & Carthagine propoſitis.

ANNOPE RIODIGRACO-ROMAN 5876. Anno Urbis
O 28 A. 4. P. 9. April. Indict. II. 1136.

Olymp. 290.
JESsSu CHRISTI 383. an. 3. ſecun-
duùm Baro-
DAMASI PAPX 18. nium
Olymp. 290.

VALENTINIANI JuNIORIS 9-

THEODOSII S. ARCADII I.

A D num. I. Coſſ. Merobaudes II, & Sa- I.
turninus: prior Occidentalis, cujus operâà Conſules.
Valentinianus junior ad Imperium evectus, de quo Coſ. &
Ammianus lib. 30. poſterior Orientalis, ad quem SS
extat non una Gregorii Nazianzeni epiſtola, qui Soſii Magni.
& Comes Orientis fuit, ut liquet ex epiſtola
D. Baſilii 315. Iteratus Merobaudis Conſulatus,
& Auguſtea dignitas Arcadio à Theodoſio patre
conceſſa, Quinquennalium Theodoſii Magni
hoc anno editorum indicia: ſed certum eorum
annum nos docuit Themiſtius in Oratione gratu-
latoria ad Theodoſium de pace & Conſulatu
Saturnini Ducis, quæ operàâ Joannis Harduini
prodiit in nova Themiſtii editione anno 1684.
In ea Oratione, quæ modò ordine 16. eſt, The-
miſtius non tantùm docet, Theodoſium Magnum
currenti anno Quinquennalia dediſſe, ſed &
Imperatores annis hujuſmodi ſolennibus ad-
dictis Conſulatum inire ſolitos; illum verò in
Saturninum Theodoſium hoc anno tranſtu-
liſſe.
Magnus, inquit Themiſtius de Conſulatu Sa- II.
turnini loquens, ex iis, quæ dixi, meritoò præſens Inſignis
eſt habendus honor: ſed ex is, quæ deinceps au- nemi 21
dietis, multò pluris exiſtimandus eſt. Nam, cùm pat. Dinert.
ſuperioris memoriæ lmperatores omnes boc ſibi de- regulas mirẽ
vitandum inprimis putare conſueviſſent, ut ne fimans.
Quinquennali, aut Decennali vertente curriculo,
eum magiſtratum à quo annus inſcribitur, cuiquam
concederent: hanc tamen ille prarogativam iſti
detulit, & Conſulatum dedit, neutiquam cum
alus numerandum; ſed tantò pluris aſtimandum,
quantò præſentia Quinquennalia annis prioribus
antecellunt. Sic quod nemini antea tributum fuit,
in Imperatorio luſtro primas in Republica privatus
tenet; neque hoc ſimplici ratione: ſed ita ut id in
primo luſtro, & propterea grato & accepto, ſit con-
ſecutus. Quem igitur pro ſe, quem ipſemet, quem
in primo annali Imperii orbe Conſulem fecit: nonne
ille beatus, & in pretio habendus, qui tot nomi-
nibus ceteros vincit, qui enundem honorem ali-
quando ſunt adepti. In Diſſertatione Hypatica
anno milleſimo ſexcenteſimo octogeſimo ſecun-
do in lucem emiſſa, variis conjecturis & indu-
ctionibus innixus docui, Imperatores annis eorum
Quinquennalibus & Decennalibus deſtinatis,
Conſulatum ſumere ſolitos, aut illum in Viros
illuſtriores trans ferre. Fuere poſtea qui Canonem
illum à me ſtatutum impugngejnt, falſum eſſe
contendentes. Sed laudata Oratio Themiſtii, quæ
tunc mihi prorſus ignota, quia lucem non vi-
derat, non ſoluům hanc meam regulam, quæ ſe-
cunda Conſulatuum Cæſareorum eſt, veriſſi-
B mam

GNW

5

741
tri⸗

Bar

haſp⸗
yſul
tisrn

in Annales C. Baronn. 561

5⁵ IV. mam oſtendit; ſed etiam omnia Cenſorum ar-
An. Chjzs;z. gumenta in alias eorundem Conſulatuum re-

gulas in medium adducta, prorſus evertit;

cùm coôntra ceteras nihil objectum fuerit, quod
contra ſecundam etiam non militet, quam ta-
men ceartam, indubitatamque eſſe nullius nunc
negare poteſt. Valentiniani junioris Decennalia
in hunc annum incidunt.
nn i Memorabile eſt quod teſtatur Themiſtius,
magir ek- poſt diviſum inter filios Conſtantini M. Impe-
daran. rium, quod anno CCCXXXVII conti-
git, Imperatores omnes Orientis (de his enim
tantùm loquitur quando ait: ſic quod nernini
antea tributum fuit &c.) in primis ſuis Quin-
quennalibus, ſeu in primo Imperii ſui luſtro
ſemper Conſulatum capeſſiſſe, & Saturninum
hoc annòô Orientis Conſulem, primum ex pri-
vatis fuiſſe, qui in primo Imperii Orbe ſeu quin-
quennio Conſul proceſſerit; hoc enim hactenus
ignoratum fuerat, & unus locus ille nos docuit.
Certè Conſtantius, primus poſt Conſtantinum
M. patrem Orientis Imperator anno CCCXIII,
quo Auguſtei Imperii Quinquennalia dedit,
Conſulatum tertium iniit; Jalianus anno cccIx,
uo Imperii Cæſarei Quinquennalia exhibuit,
tertium Conſul fuit, & Valens, qui ei ſucceſ-
ſit, anno Cc CLIXVIII, quo eadem ſolem-
nia repreſentavit, iterato Conſulatu exorna-
tus eſt.
IV. Maxiumum Tyrannum Hiſpanum fuiſſe tefta-
Maximi Iy- tur Zoſimus lib. 4. Nominatur tamen à Gilda
reig. Pe⸗ germen plantationis Britannicæ, & ab Auſonio
de Claris Urbibus, Ratupinus latro, quèòd, ut
Baron. num. docet Victor in Epitome, apud Britanniam Ty-
r. rannidem arripuiſſet, indeque in Galliam tranſ-
miſiſſot. Nec alia mens Socratis lib. 5. cap. 1t. cùm
ſcripſit: Miαορρ ατια+c nας Soerνοαν —
b& e'ναα T Pog ον απαυ id eſt, ut rectè
vertit Uſſerius lib. de Britannicarum Eccleſia-
rum primordiis pag. 198. Maximus ex partibus
Britanniæ arma contra Inperium Romanum tulit;
licet Baronius, aliique Chriſtophorſonum ſe-
cuti, patriâ illum Britannum fuiſſe hinc colle-
gerint. Echel ardus in Chronico, & Annales
Anglo-Saxonici natum in Britannia aſſerunt. At
Pacatus, qui tum vixit, in Panegyrico Theo-
doſio Magno dicto, homines inſulanos totius in-
cendium continentis adoleviſſe, & KRegali habi-
tu exulem ſuum illos exules Orhbis indaiſſe affic-
mans, ipſumque Maximum Orbis extorrem, pa-
tridque fagitivum appellans, inter Britannos toto
Orbe diviſos, & ea ratione Orbis exules atque
extorres, ab iſto Oratore habitos, relictà pro-

III.

priâ patriã, advenam illum vixiſſe non obſcu-

rè ſignificat, inquit Uſſerius laudatus. Maximi
itaque Tyranni genus ex Helena, Conſtantini
Magni matre, deduétum prorſus fabuloſum
prælertim cùm Helena in Britannia nata non
fuerit.
v. Ad num. III & ſeq. Per hæc tempora San-
Paſſio Sancte cCta Urſula cum ſociis martyrii palmàâ coronata
Vrſula & ſo- eſt; ſed ejus Hiſtoria multa fabuloſa continer,
cisrum. nec legitima ſunt Acta, quæ à Surio ad diem
XXIOctobris ex Auctore Anonymo referuntur;
ſicut nec quæ citantur à Baronio in Notis ad
Martyrologium Romanum, quæque in Brevia-
riis pleriſque leguntur. Hermannus quidem
Crombak Societatis Jeſu Theologus tomum
integrum de Urſala vindicata compolſuit. Sed
quam cauſam tuendam ſuſcepit, magis incre-
dibilem reddidit. Licèt enim gertiſſimum ſit,

Pontianum & Antherum Pontifices Romanos S FÆ C. IV.
immediate ſfibi ſucceſſiſſe, Crombakius ta- An. Ch. 383,
men COy'ricium fictitium Pontificem Romanum
interſerit, qui undecim mille Virgines, relictà
Sede, fuerit comitatus, martyrii, cujus palmam
in illarum ſocietate ſibi conferendam revelatio-
ne divina prænoverat, deſiderio.
Uſuardi Martyrologium Caroli Calvi juſſu VI.
conſcriptum Sanctæ Urſulæ & xXImillium Vir- De earam
ginum Martyrum ad diem xXXI Octobris non Neto,
memidit, ſed die X X Octobris adſcribit Paſ-
ſionem SS. Virginum Marthæ & Saulæ, cum
aliis pluribus; & quidem Coloniæ, ubi Mar-
tyrologium Romanum & alia recentiora §.
Urſulæ & ſociarum Paſſionem die XXI con-
ſignant. Denique Scholia Sobornica, quæ San-
ctam Urſulam & ſocias, ut Patronas veneratur,
in ſacro, quod in illarum feſtivitate perſolvit,
Oficio, de earum hiſtoria unicam tantùm Le-
ctionem recitar, Urſulæ ſociarum numerum ſi-
lens; & Breviariorum Colonienſium tam vete-
rum, quàm recentium Collectores multa reſe-
carunt, quæ fabuloſa eſſe non dubitabant. Mar-
tyrium itaque S. Urſulæ & ſociarum certum;
ſed harum numerus incertus, pluraque ad
eam Hiſtoriam pertinentia prorſus fabuloſa.
Rectèe Martyrologium Romanum ad diem XX
Octobris, ubi priùs legebat: In Golonia Agrip-
pinenſi Natale ſanttarum undecim millium l ir-
ginum, qua pro virginitatis cotſtantia, martyrio
vitam conſummaverunt; nunc habet: Apud Co-
loniam Agrippinam Natalis Santtarum Urſulæ &
ſociarum ejus, quæ pro Chriſtiana Religione,; &
virginitatis conſtantia ab Hunnis interfecta, mar-
tyrio vitam conſummaveraunt, & plarima earum
corpora Coloniæ condita fuerunt. In recognitione
etiam Breviarii Romani tantæ Virginum multi-
tudinis mentio prudenter omiſſa. .
Maximum Tyrannum Britanniam ingenti ju- vII.
ventute & omni armato milite ſpoliaſſe, mi- Armorica
litaribus Britannorum copiis, quæ poſtea non disle Mine,
redierunt, ſecum in Galliam tranſvectis, hiſ- Britanniga
que minoris Britanniæ agros, pulſis inde Armo-
ricis, diſtribuiſſe, atque Conanum Meriodacum
illis præfeciſſe, Britannici nonnulli Scriptores,
quos Baronius ſecutus eſt, tradid erunt; ſed
Britannorum Coloniam in Armoricam poſt Sa-
xonum adventum traductam eſſe, oſtendit Uſ-
ſerius in lib. de Britannicarum Eccleſiarum pri-
mordiis pag. 420. & ſequentibus. Teſtatur id
vetus Scriptor Armoricanus, qui Francanum
conſobrinum Cotonii Regis Britannici cum
filio ſuo è majore Britannia in Armaricam tranſ-
migraſſe oſtendens, de tempore Britannicæ Co-
loniæ eò deductæ iſta præmittit: Britannorum
ſoboles ratibus ad iſtam devecta eſt cura mare
Britannicum terram, tempore quo gens barbara
(dudum aſpera in armis, moribus indiſcreta)
Saxonum maternum poſſedit ceſpitem. Tunc ſe
chara ſoboles in iſtum concluſit ſinum: quo loco
magnis laboribus feſſa conſedit ſine bello quieta,
inquit præfatus Anonymus in Vita Sancti Win-
gualoë filii Fracani memorati. Similiter & Egi-
nardus in Annalibus anno DCCLXXXVI:
Cum ab Anglis & Saxonibus Britannia inſula
fuiſſet inaſa, magna pars incolarum eius mare
trajiciens, in ultimis Galliæ finibus Venetorum
Caroſolitanorum regionis oupavit. Hiz adde
Fragmentum Hiſtoriæ Francicæ à Petro Pithœo
editum: Quxta Normannos habitationem habent
Britanni, qui pulſi à Britannica inſula dudam
4 Sa⸗

562 Critica Hiſtorico-Ohronologica

6 ,. C. Iv. 4 Saxonibus, eandem regionem, quam modo inco-
An. Ch. 383. lunt,ſibi vindicantes, appellavere à ſua gente Bri-
tanniam, quaæ prius Cornu-Galliæ dicebatur. Mit-
to Gobelinum in Commentario Pii II lib. z.
Krantzium, & alios recentiores: pro quibus,
inquit Uſſerius citatus, illud maximè facit, quòd
ante tempora Childerici I Francorum Regis,
qui eo propè tempore, quo Saxones in Britan-
niam venere, regnare cœpit, Britannorum
Galliam incolentium nulla certa apud Auctores
mentio occurrat; neque ulla cauſa afferri poſſit,
quare vel Gpsveres Dionyſii Periegetæ, vel Bri-
tones ſive Brittones, Juvenalis, Martialis, &
Auſonii, de minoris hujus magis quàm de ma-
joris Britanniæ incolis accipere debeamus. Vi-
de quæ dixi anno CCCCLXnum. IX &
ſeq.

VIII. Ad num. V & ſeq. Gracchus Præfectus Ur-

Templa Ido- bis ſub Gratiano anno trecenteſimo ſeptuageſi-

lorum ever- mo ſexto in dejiciendis idolis egregiam navavit

ſa. operam. Fuit enim is Præfectus Urbi Kalendis

Decembris illius anni, eique inſcripta Lex uni-
ca Cod. Theodoſiani, Ne in ſua cauſa quis ju-
dicet. Anno proximo, nempe CCCLXXV II,
eam quoque dignitatem obtinuit: ad eum enim
directa pridie Non. Januar. Lex 3. Codicis Theod.
De Quaſtionibus. Gracchi meminit Hieronymus

epiſtola 7. ad Lætam, & Prudentius lib. I. ad-

verſus Symmachum. Quare deceptus eſt Baro-
nius, qui quæ dę Graccho ab utroque dicuntur
ad præſentem annum retraxit. Nempe multa eo
tempore circa Religionem Paganam ſub hoc
Graccho emendata. Nam & ſimulachra por-
tentoſa Romæ ab eo exciſa, qua de re Hierony-
mus & Prudentius laudati, & ara Victoriæ juſ-
ſu Gratiani diruta. Ita Gothofredus in Chrono-
logia Cod. Theod. Ceterm anno cccCXII
num. XVII & ſeqq. confutavimus quæ tra-
dit Zoſimus de Imperatoribus Chriſtianis, eos
ſc. Pontificatus Maximi nomen uſque ad Gra-
tianum tuliſſe. Quare videnda quæ ibi dixi-
mus.
IX. Ad num. VII. & ſeqq. Gratianus VIII
Gratianus Kal. Septembris hoc anno occiſus, ut inquit
Aug. occidi- Marcellinus in Chronico, non verò anno ſe-
Eler. quenti, ut perperam Proſper in Chronico ubi
aſſerit, id factum Merobaudis Magiſtri militum
Pproditione. Legendum enim, ut obſer vat Ha-
drianus Valeſius lib. 2. Rerum Francicarum,
Mallobaudis Magiſtri militum proditione. Me-
robaudes quippe, qui bis Conſulatum geſſit,
fidem ad ultimum Gratiano preæſtitit, eoque ab
exercitu ſuo deſerto ac prodito, Maximi Tyran-
ni juſſu ſibi mortem conſcivit, ut docet Pacatus
in Panegyrico cap. 28. Nec refert, quòd Ammia-
nus lib. 30. cap. 3. Mallobaudem Regem appellet;
cùùm idem Auctor lib. z1. cap. 10. prodat, Gratianum
Mallobaudem Francorum Regem renunciaſſe
Domeſticorum Comitem, anno nempe Chriſti
trecenteſimo ſeptuageſimo ſeptimo; & Comites
ſeu rectores Domeſticorum, equitum & peditum
Præfectorum & Magiſtrorum militiæ auctoritati
proximi fuerint, ideoque dignitate eminuerint.
Natus erat Gratianus die decima octava menſis
Aprilis anni Chriſti trecenteſimi quinquageſimi
noni, ut teſtatur quoad annum Hieronymus in
ChroOônico, Sanno c ccLXVII oſtendimus. Vixit
ifaque annis quatuor ac viginti, ut habet Socra-
tes lib. 5.cap. II. aut annos circirer quatuor ac vi-
ginti, ut habet Sozomenus lib. 7. cap. 13. Accu-
ratè uterque: vixit enim Gratianus annos vigin-

ti quatuor & aliquot menſes. Baronius tamen SÆ C. IV.
Socratem hallucinatum contendit, quòd Am- An. Ch. 83.
mianus lib. 27. cap. 6. loquens de evectione
Gratiani ad Imperium, quæ anno CccLXVII
contigit, ſcribat, Gratianum adulto jam proxi-
mum fuiſſe, eumque annos ſedecim imperaſſe
conſtet. Addere poterat Baronius Vicorem in
Epitome, qui ait, Valentinianum ſibi ſocium
in Imperio aſciviſſe Gratianum filium necdum
plenè puberem. Verùm hujuſmodi loquendi
formulæ facilè in errorem inducunt, ut paſſim
ſimiles, quæ ætatem exprimunt, in hoc Opere
explicantes oſtendimus. .
Imperii ejus annos Victor in Epitome reétée Imperii ejus

diſtinxit: Imperavit, inquit, cum patre Valen- duratio.

tiniano annos olto, dies o&loginta quinque, (die
ſcilicet emortuali excluſo ) cum patruo & fratre
tres: (poſt mortem ſc. Valentiniani patris) cum
eodem fratre ac Theodoſio quatuor: & cum his
omnibus accedente Arcadio, menſes ſex; ubi
utrumque extremum menſem incompletum Vi-
Gtor prætermittit: alioquin ſcribere debuiſſet,
menſes ſeptem & aliquot dies; cùm, ut mox viſuri
ſumus, Arcadius die X1 X menſis Januarii Au-
guſtus dictus ſit.
A num. XIII ad XXII. Zoſimus lib. XI.

4A. . Inter „
4. narrata Gratiaai cæde, ait, Maximum n, e,
Legatos ad Theodoſium Imperatorem miſiſ- Imperaiores

ſe, & Theodoſium conſenſiſſe, at Maximus pax ſancita-
Imperator eſſet, ſed clam in eum bellum moli-
tum eſſe. Rufinus verò lib. II. cap. 15. ait: Va-
lentinianus in Italia degens, fratris nece atque
hoſtis metu perterritus, ſimulatione oblatam pacem
Maximo,:ſimulans ipſe quoque libenter anzplecti-
tur. Duæ itaque Legationes diſtinguendæ, al-
tera Maximi Tyranni ad Theodoſium M. al-
tera à Valentiniano juniori ad Maximum. Utra
prior fuerit, incertum. A Valentiniano D. Am-
broſius Mediolanenſis Epiſcopus ad Maximum
miſſus: Legatio verò ad Theodoſium anno ſe-
quenti obita, ut tradit Sigonius in libro de
Occidentali Imperio. Verum eſt, Valeſium in
Notis ad Socratem lib. 5. cap. 12. contendere,
eam pertinere ad annum CCCLXXXVII, quo
Cynegius Præfectus Prætorio fuit, quòd Zoſi-
mus laudatus ſcribat, Theodoſium dediſſe in
mandatis Cynegio Præfecto Prætorii, cùm eum
ablegaret in £Ægyptum, ut imaginenz Maximt
conſpiciendam Alexandrinis exhiberet, publicè-
que poneret, & conſortem hunc Imperii faötum
Aſſe, habita ad populum oratione declararet. Ve-
rùm Cynegius Præfectus Prætorio fuit anno
cCCLXXXIV, & quinque ſequentibus. Cum-
que Poſtumianus Præfectus Prætorio Orientis ad
extremum hujus anni adhuc fuerit, apparet,
Maximum anno tantùm ſequenti Imperatorem
à Theodoſio M. agnitum. De Cynegii & Poſtu-
miani Præfectura legendus Gothofredus in
Chronologia Codicis Theod. ubi variæ Leges
exhibentur ad Cynegium Pf. P. anno ſequenti
inſcriptæ?. Maximus Victorem filium primuùm
Cæſarem, ac deinde Auguſtum renunciavit, ut
docet vetus Inſcriptio à Sigonio citato deſcrip-
ta: DD. NN. MA C. CLI. MAXIMO, EF.
FI. VICTORI PIIS FELICIBUS SEMFER
AudusTIS BONO R. P. NATIS. Ubi Ma-
ximus duo prænomina habet Magni ſcilicet, &
Ulementis. In Nummis tamen dicitur tantùm
Magnus Maximus; ſed Sulpicius in lib. 2. Hiſt.
eum Maximum Clementem vocat.

Ad num. X XII. Arcadius à Theodoſio pa- XII.
tre Arcadius 4

◻ .

Collan

Aoſi⸗
ixdicj

8.

H
is

in Annales C. Baroni. 563

S* C. IV. tre Auguſtus renuntiatus X1 V Kal. Febr. ſeu die
An. Ch. z8 3. xIX Januarii, ut habent Auctor Chronici Ale-
Patre Augu- andrini & Miſcella. Quare errant Theodorus
Ktas didtas. e. 1 . .. .
* Lector in fine libri 2. ubi hoc factum fſcribit die
decima ſeptima Januarii, Socrates ac Idacius in
Faſtis, qui id factum tradunt die decima ſexta
Januarii. Dies xIX electus, quia Theodoſius
Magnus eodem Imperium acceperat. Sic Arca-
dius Theodoſium juniorem filium I1V Idus Ja-
nuarii, quo Honorius ejus frater Imperator di-
ctus fuerat, Imperii conſortem fecit, ut infrà
videbimus. Si jam uſus invaluiſſet, ut diebus
Dominicis, aut ſolennioribus Feſtis hujuſmodi
nuncupationes fierent, errores, qui in numeros
irrepſere, faciliùs detegerentur; ſed hoc ſubſi-
dio deficiente, ad conjecturas recurrendum.
Porro eam inaugurationem currenti anno pe-
ractam, ex Arcadii Nummis, & Themiſti Ora-
tione 16. quæ eſt de pace & Conſulatu Satur-
nini, hujus anni initio recitata, certum reddi-
tur. Cangius lib. de Familiis Eyzxantinis Augu-
ſtis, duos Arcadii Nummos producit, in quo-
rum poſtica legitur: CoNcCORDIAAAAA.
quæ quatuor ultimæ literæ quatuor Auguſtos
denotant, nimirum Gratianum, Valentinia-
num juniorem, Theodoſium & Arcadium. Hæc
enim Numiſmata poſt præſentem annum, quo
Gratianus menſe Auguſto occiſus eſt, cudi non
potuere. Parte alia, ante currentem annum Ar-
cadius eam dignitatem non obtinuit: Themi-
ſtius enim loco citato Theodoſium laudans,
quòd Saturninum in hunc annum Conſulem
deſignaſſet ait: Cam in poteſtate eſſet tua, ſi non-
dum tibi tempeſtivum illum honorem nempe
Conſulatum) judicares, unicum tuum deſignare
Flium; hunc, inquam, Chm pro te renuntiare li-
ceret; (quoa & anutiquiz & recentioribus Impe-
ratoribus ſolenne fuit, ut illud tanquam futuri
Principatus initium, liberis ſuis ante purpuram
traderent) cùm haæc facere tibi omnia liceret, no-
uiſti tamen. Nondum itaque hujus anni ini-
tio, quo ea Oratio dicta, Arcadius Imperator
erat.

XIII.

Eide à Theo- edidere, Religioni conſulere, & ad reducendos
doßo Mag. Hæreticos collationes indicere ſolitos, variis
isdica. exemplis oſtendi. Luculentum hoc anno Theo-
doſßi Magni Quinquennalibus nobilitato, ſeſe
offert. Poſt Conſtantinopolitanam Synodum
Oecumenicam à biennio celebratam, quàâ Eu-
nomiani, Ariani, Macedoniani ſeu Pneumato-
machi inter ceteras hæreſes condemnati ſub
Theodoſio M. fuerant, Eccleſiæque Orthodo-
xis Epiſcopis reſtitui juſſæ: vice verſa Hæretico-
rum, præſertim eorundem, cœtus prohibiti Le-
ge 8. Codicis Theod. De Hareticis, eodem anno
data, & Lege 9. ejuſdem Codicis De Hereticis,
anno præcedenti emiſſa. Nihilominus in multis
Imperii Præfecturæ Orientalis partibus tumul-
tus exinde exorti, & Hæeretici Imperialium
Conſtitutionum executioni omni opere inter-
ceſſere. Quare Theodoſio viſum, hoc anno no-
vam Synodum Couſtantinopoli indicere, quòè
etiam conventum menſe unio, ut memorant So-
crates lib. 5. cap. 10. & Sozomenus lib. 7. cap. 12.
eo nempe fine, ut paci Eccleſiæ tandem conſu-
leretur, atque in unam Fidem mutuo Epiſcopo-
rum congreſſu coĩretur. Et verò Arianorum, Eu-
nomianorum, Macedonianorum anteſignani eòè
convenere, tentatique ibi eorum animi duplici

Ad num. XXIV. Imperatores Chriſtianos
Collatio de annis, quibus Quinquennalia & id genus feſta

potiſſimùm ratione. Provocati quippe primùm s c. 1V.
ad Patres & Seriptores, qui Eccleſiæ diſtractio- An. Ch. 534.
nem præceſſerant; deinde Formula Fidei à ſingu-
lis expetita: verum irrito hæc omnia conatu.
Quare ad juſſiones & ſanctiones animum rurſus
appulit Theodoſius M. Lege II. Codicis Theod.
De Hareticis, hoc anno emiſſa; ſequenti verò
anno Lege 12. ejuſdem Codicis De Hareticis,
quæ diſtrictior & ſeverior. At quàm parum, vel
quâm lentè ea Lex executioni tradita fuerit &
quidem in ipſa urbe Conſtantinopolitana, oſten-
dit Lex ejuſdem Codicis 13. De Hareticis, haud
integris quinque menſibus poſt Legem 12. data:
imèò & Lex 14. De Heareticis, anno cccrIxxxXVIII
lata, quâà urbibus expelli, contrà loca abdita
adire Hæretici quicunque jubentur: iidemque
Clericos vel Epiſcopos conſtituere, habere, cœ-
tus agitare, privatim, publicéque prohibentur.
Supplicandi tandem ſibi contra id Theodoſius
Magnus aditum Hæreticis intercludit. Vide
plura apud Gothofredum in harum Legum
Commentariis, è quibus hæc excerpta.

—

ANNOPERIODI GRACO-ROM A N £ 5877. Anno Urbis
1137.
OO1. G F. 5. P. 24. Mart. Indict. 12.

Olymp. 290.
an
Jrsu CHRISTI 384. 1t

SIRICII PAP& I.

VALENTINIANI JuNIORIS 10.
THEODOSII 6. ARCADII Zz.

D num. I. Coſſ. Cearchus & Kichomeres, I.
prior Orientalis, poſterior Occidenta- Conſuies.
lis, ut liquet ex iis, quæ de utroque habet Go-
thofredus in Proſopographia Codicis Theodo-
ſai.
A num. XVIII ad X XI. Damaſum Roma- II.
num Pontificem præſenti anno demortuum te- imn: Das
ſtatur Proſper in Chronico, & evincit Epita- A Pr.
phium Siricii ejus ſucceſſoris, de quo Epitaphio
anno ſequenti. Hoc tamen in dubium revocat
Papebrocius in Conatu Chronico-Hiſtorico ad
Catalogum Pontificum, quòèòd Marcellinus in
Chronico Siricii initium ſub præcedentis an-
ni Conſulibus conſignet. Sed Marcellinus in
hujus ſeculi rebus referendis ita frequenter
in Chronologiam peccat, ut mirum non iit,
in Swiricii exordio ſtatuendo erraſſe. Hierony-
mus in Martyrologio ad IV Idus Decem-
bris, ſeu ad diem X Decembris, ait: RNonuæ De-
Poſitio Saniti Damaßi Epiſcopi; quod in auctio-

ri Chronico veterum Pontificum die X I De-

cembris accidiſſe dicitur : Sepultus eſt in Ba-
flica ſua 1 II Idus Decembris, cum matre ſua
& germana. Eundem diem exhibet Catalogus
à Papebrocio publicatus, cujus titulus Nomina
Apoſtolicorum. Qua ex diverſitate juxta regu-
lam à nobis ſtatutam apparet, Damaſum die de-
cima Decembris ad Deum migraſſe, & poſtri-
die ſepulturæ mandatum eſſe. Quare cùm in
Catalogo citato de Nominibus Apaſtolicorum,
& in Anaſtaſio legatur, Damaſum ſediſſe annos
octodecim, menſes duos, dies decem, liquet, eum
Pontificatum iniiſſe die prima menſis Octobris
anni trecenteſimi ſexageſimi ſexti: in eam enim
diem Dominica incidebat. Anaſtaſius habet
dies XXXI, ſed mendose.
Ad num. XXI. Opera S. Damaſi à Martio 1III.
Mileſio Zarazanio collecta, ſed epiſtola 8. quæ Operæ La
giccitur " Pf,

S C. IV. dicitur ſcripta Stephano Archiepiſeopo Concilii
An. Ch.384. Mauritaniæ & univerſis Epiſeopis Africanæ Pro-
vinciæ, ſuppoſititia eſt, ut oſtendit ſubſeriptio:
Data Favio & öStilicone El. CC. Coß. Flavius
enim Stilico unus & idem eſt, qui anno cccc
Aureliano Collega, & iterum anno ccccV An-
themio Collega Conſulatum geſſit. Præterea
prænotatur epiſtola: Damaſus ſervus ſervorum
Dei, atque per gratiam ejus Epiſcopus ſanttæ Ee-
cleſiæ urbis Romæ: cùm tamen ante Gregorium
I Pontifices Romani non ſeſe ſervos ſervorum
Dei in Epiſtolis appellarent. Liber etiam Ponti-
ficalis, ſeu Pontificale tomis Conciliorum in-
ſertum Damaſo perperam attribuitur, ut inter
Eruditos convenit. Nec denique Hieronymi ad
Damaſum, & Damaſi ad Hieronymum epiſto-
la, inter Opera Damaſi numeranda, ut oſten-
dit Schelſtratius in 2. parte Antiquit. illuſtr.
Quoad Catalogum veterum Pontificum, qui in
Liberio Papa deſinit, quique Damaſi Chronici
nomine à nobis appellatus eſt, Damaſi partum
non eſſe, rectè vidit Baronius. Hujus tamen
Catalogi, utpote pervetuſti, auctoritas magni ab
omnibus facienda; cùm ad Chronologiam Pon-
tificiam uſque ad Liberium ordinandam Opus
certius non ſuperſit. Damaſo ſucceſſit Siricius,
& quidem currenti anno die X XII Decembris,
in quam Dominica incidebat. Qua de re anno
ſequenti.
IV. Ad num. XLIII. Auctor Chronici Alexan-
Px n fo- qrini ſub hujus anni Conſulibus ait: Eodem anno
. an. vatus eſt Honorius germanus frater Arcadi Aug.
maenſe Gorpiæo ſon Septensbri, V Idus Septembrer.
Idem habent Socrates lib. 5. cap. 12. & Idacius
in Faſtis. Mater ejus fuit Placilla, prima Theo-
doſü Magni uxor, ex qua tres liberos ſuſcepit,
Gratianum ſc., Arcadium, & Honorium) ut
teſtatur Nyſſenus in Oratione Funebri de hujus
Reginæ laudibus. Gothofredus hoc anno in
Chronologia Cod. Theod. dicit, Claudianum

in quarto Honorii Conſaulatu v. 153. & v. 372.: re-

ferre hoc Natale Honorii in annum ſequentem.

Sed qui Claudiani verſus accuratè expenderit,
hunc tantm obſcurè locutum fuiſſe comperiet.
Honorius non multè poſt nativitatem NWobiliſſi-
mus, atque und Conſul deſignatus fuit, ut te-
ſtatur Theophanes. Unde Idacius in. Faſtis ſub
hujus anni Conſulibus habet: Lpſo anno natus
eſt Honorius nob. in purpuris die E Id. Sept.

—

—

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMANAX 5878.

II38. QO 2 E. 6. P. 13. April. Indict. 13.
Olymp. 291.
aneI. ISsu CHRISTI 385.

SIRICII PAPE 2.

VALENTINIANI JuNIORIS II.
THEODOSII 7. ARCADII 3.

0 ns. D mum. I Coſſ. Flavius Arcadius Aug.
Orient. & Bauto Occident. de quo anno
CGCX CIV, quo Eudexiam filiam Arcadio Aug.
uxorem dedit. Arcadii Conſulatus juxta pri-
mam regulam; eum enim Trajani, aliorum-
que multorum exemplo in præſentem annum
diſtulit.
II. Ad num. V & ſeq. Sanctus Siricius, non hoc

Siricius an-anno, ut Baronius in Annalibus, & Papebrocius

ne praceden. 3n Conatu Chronico-Hiſtorico ad Catalogum

ti Pontifex .
Rornn, ireæ- Pontificum Romanorum exiſtimarunt, ſed præ-

g. Eegdenti ſubrogatus eſt in locum Damaſi. Et

Dricca Hiſtorico-Chronologica

ratio eſt, quia in Epitaphio Siricii de eo le- S£ C. 1V.
jtur: An. Ch. 385.
Ter quinos pepulum in annos, qui rexit amore;
Nunc requiem ſentit caleſtia regna potitus.
Càùm autem Siricius ſub finem anni trecenteſimi
nonageſimi octavi & vivis exceſſerit, liquet, eum
anno præcedenti Pontificatum iniiſſe, & quinde-
cim illos annos utrimque incompletos fuiſſe.
Nec mirum, Poëtam, qui Epitaphium illud com-
poſuit, dies aliquot pro anno numeraſſe; cùm
etiam Hiſtorici hunc loquendi modum aliquan-

4

do uſurpent, ut patet de Suetonio in Nero-

ne, qui huic ideo annos triginta duos attribuit,
quia à XxVIII Kalend. Januarias anni Chriſti
XXXVII, quo die natus eſt Nero, ad Kalendas
Januarii anni Chriſti XxXVIII annum unum
numerat, adeo ut dies X vilJ pro anno integro
poſuerit, ut de Nerone loquentes explicavi-
mus. Sic Theodorus Lector lib. 2. ſcribit: Ar-
cadius filius einſdem Magni Theodoßi, imperare
cœpit menſe Jannario, die decimo ſeptimo, poſt
annos quinque, quàm pater ipfius Imperator fue-
rat nuncupatus; ubi quintus Imperii Theodofſia-
ni annus diebus decem & ſeptem coarétatur,
annique Theodoſii Juliani numerantur, non ve-
rè Imperii ejus anni. Similia paſſim exempla
occurrent. »
Ceterum, tam in libro Pontificali, quàm in nt, Se⸗
—. . . Coſſatio Se=
auctiori Chronico veterum Pontificum, ceſſatio gis Romana
Epiſcopatůs, poſt Damaſi, Siricii, Innocentii poſt mortem
& Zolimi regimen, qui immediatè ſibi ſucceſ- Pontifteum
ſere, malè annotatur. Nam in aucgtiori Chroni-
co poſt Damaſi obitum dicitur ceſſaſſe Epiſco-
patum dies XXXVI, poſt Siricii mortem dies
xXx, & poſt Anaſtaſu, Innocentii, & Zoſimi
Pontiſicatum dies XXI; quamvis vix continge-
re potuerit, ut æquali dierum intervallo Sedes
per ea tempora vacaverit. Præterquam quòèd In-
terpontificia tam diuturna eſſe non potuere, ſi
Pontifices illi tot annis, menſibus, ac diebus, quos
ei Catalogi attribuunt, ſederint. Cùm itaque
in libro Pontificali ea meliùs quàm in illo Chro-
nico non memorentur, ex conjectura eorum
Pontificum exordium collocandum. Damaſus
die æ Decembris anni præcedentis obiit, & dies
undecim Sedes vacaſſe videtur, ad diem nem-
pe XXII ejuſdem menſis, quæ in Dominicam
incidebat. Niſi enim Siricius anno antecedenti

III.

Pontificatum adeptus eſſet, in ejus Epitaphio

ſuprà laudato non diceretur, eum ter quinque
annos Eccleſiam rexiſſe.
Papebrocius laudatus, qui Siricii initium IV.
cum die v Januarii currentis anni copulat, ar- Deer al⸗
bitratur, ſubſcriptionem epiſtolæ Siricii ad Hy- ucye .
merium Tarraconenſem Epiſecopum datæ III Idus pugnata.
Februarii Arcadio & Bautone VLV. CC. Coſß.
quam Baronius recitat, ex duplici capite ſuſpe-
Gtam eſle. Primò, quia aliæ hujus Pontificis epi-
ſtolæ carent Conſule, nec in præcedentium Pon-
tificum germanis epiſtolis, neque in iis, quas
Epiſcopi alü ad Romanos Pontifices, imò & ad
hunc Siricium dedêre, notatur hactenus data
diei vel Conſulatus; ut omnino videatur nee-
dum uſus iſte in ſignandis epiſtolis obtinuiſſe.
Secundò, ſuſpectus meritèò eſt communis utri-
que Consuli titulus: nemo enim ea ætate ſic
ſcripſerir, ſed bene: Arcadio Aug. & Bautone
V. Clar. Coſſ. Ita Papebrocius. Sed cùm epiſto-
lam legitimam eſſe appareat, ob ea, aliaqque
hujuſmodi motiva in dubium non tevocanda.
Nam licèt verum ſit, Epiſcopos ad Roma-
. num

8X C. 1V.

in Annales C. Baronii.

ſent. Ad ſuam verd partem ſolam filiam pertinere S 5 C. 1 V.
exiſtimavit. Vides quanto candore atque dguitate Ams Ch. 385.

num Pontificem ſcribentes literas Conſulum no-
minibus ſignare ſolitos non fuiſſe, Pontifices,
tamen Romani à Siricio ſuas Conſulum nomi-
nibus munire incepere; quamvis in eo uſu con-
ſtantes non fuerint, eorumque nomina non ra-
10 prætermiſerint. Præterea nonniſi Librarii er-
rore ſcriptum eſt, Firis clariſimis, cùm in exem-
plasi eſſet, Vir clar. id eſt, Viro clariſſimo. Qui
error alids ſæpe ab Exſcriptoribus commiſſus.
Epiſtola Siricii, anno ſequenti data, Conſules
etiam ſubſcriptos habet, eaque ſubſcriptio im-
meritèò à Papebrocio in dubium etiam vocata,
ut tunc videbimus. Ob eam ſubſcriptionem ait
Papebrocius, priorem epiſtolam, alioquin pro-

bam, laudem integræ undequaque ſinceritatis

amittere, & ſecundam eadem laude novo titu-
lo juſtiùs privari. Quare non mirum, ſi in illis

animi pariter ac indulgentid ſit uſa, quæ in relbus
Ppretioßis majiorem partem viro conceſſerit. Terti

filiis cujus Cangius in Familiis Byzantinis An-

Psde⸗ non meminit, & filiæ nomina prodit Am-
roſius citatus: Nunc ſe Auguſtæ memoriæ Theo-
doſius regnare copnoſcit... nunc Rbi Rex eſt, quan-
do recipit etiam filium Gratianum Pultheriam,
dulciſſima ſibi pignora, quæ hic amiſerat, quando
ei Flacilla adhæret. Gratianus itaque ante pa-
trem deceſſit; falliturque Baronius, qui ſcribit;
Gratianum ante matrem vitâ functum eſſe.
Eſt hic primus annus perſecutionis 4 aſtina

56 5

VII.

Auguſta adverſus Ambroſium Mediolanenſem D. Ambis⸗
Epiſcopum excitatæ, quam anno ſequenti expli- Gus vexd⸗
tur.

cabimus.

Diviſo Illyrico in Orientale & Occidentale, VIII.
quod anno cccLIxXXIX factum fuiſſe, certum O—αXäne
fit ex iis quæ anno cCc cIxxx num. IV & ſeqq; diwiſoni⸗
& anno Cc II S . . ulyrici; Theſ⸗
. ccxc num. III &G ſeqq. in medium ſalonicenſis
adduxi, Pannonia, utrumque Noricum, Dalma- Vicariasns

tia, Mœſia, Dardania & Creta in Imperio Oc- inſtitutnte

ſubſcriptionibus, variiſque loquendi formulis
tuendis, majorem operam quam par eſſe videre-
tur, impendamus; cùm ex hujuſmodi minu-
tiis res magni momenti ſæpe pendeant. Hæc pri-
ma Decretalium Romanorum Pontificum, quam
Eruditi paſſim tanquam veram agnoſcunt, pri-

maque, quæ in antiquis Eccleſiæ Latinæ Colle-
ctionibus legitur. Neque ea in dubium revocan-
da, cùm ſola in Dionyſii Exigui Collectione re-
periatur, ex eaque deſumta ſint quæcumque
Creſconius ex Siricii decretis citat.

cidentali remansêre; ſervataque eſt hacte-
nus Sirmio, quæ Sedes füerat Præfecti Præto-
rio Illyrici, ſua dignitas, conſtituto illic

Vicario Præfecti Prætorio Italiæ „qui provin-

cias illas regeret. Sedes verò Præfecti Præto-

y. Ad num. XXX Timotheus Epiſcopus Ale- rio IIlyrici translata eſt Theſſalonicam ei⸗
Theophiluz xandrinus obiit die viceſimo ſexto menſis Epi- que contributæ Macedonia, Theſſalia . Achaia,
—— phæi, inquit Theophanes, cui ſuffragatur Au- Epirus utraque, Prevalis & utraque Dacia.
ranwd*. dor Chronici Patriarcharum Cophtitarum, qui In Eccleſiaſticis ſicut ante eam divi ſionem
ait, eum diem concurriſſe cum Dominica. Qua- totum IIlyricum Epiſcopo Romano ſeu Pa-
re cùm dies ille XXVI Epiphæi concurrat cum triarchæ Occidentis ſuberat; ita & poſt illam ei-
die viceſimo menſis Julii, qui currenti anno dem ſubditum remanſit; quia, ut ſcribit Inno-
Dominicalis fuit, liquet, Timothei obitum re- centius Papa Epiſt. XXX ad Alexandrum Epi-
ctè à Baronio conſignatum. Scripſit, teſte Sozo- ſcopum Antiochenum, Eccleſiæ dignitati non
meno lib. 6. cap. 29. Vitam Sancti Apollos, & congruit ad mobilitatem neceſſitatum mundana-
aliorum Monachorum, qui in Ægypto, impe- rum Dei Eccleſiam commutari . honoreſque aut
rante Theodoſio, floruerunt, quo Opere mo- diviſßones perpeti, quas pro ſuis cauſis faciendas
dò non extante Palladium uſum, non dubitan- dauxerit Imperator. Hæc tamen diviſio Illyrici
dum; cùm Rufinus lib. 3. cap. 29. alios ante ſe Epiſcopis Conſtantinopolitanis cupiditatem in-
Sancti Macarii Alexandrini miracula ſcripſiſſe jecit, Orientale ſuæ Sedi ſubjiciendi; quod non
teſtetur. Facundus lib. 4. cap. 2. epiſtolam ejus ſemel eos tentaſſe Tomo ſequenti viſuri ſumus.
ad Diodorum refert, ubi ſe Divi Athanaſii diſ- Pontifices Romani, ut eorum conſiliis obviam
cipulum Timotheus profitetur. Timotheo ſuc- irent, impedirentque quominus Epiſcopi Illy-
ceſſit Theophilus. rici Orientalis à ſua juriſdictione recederent
VI. Ad num. XXXIII & ſeqq. Placilla ſeu Epiſcopum Theſſalonicenſem Vicarium Sedis
Obitus pla- Flacilla Antonii nuper Conſulis filia, quam Apoſtolicæ in illis partibus conſtituendum ju-
eilla uxori: Theodoſius ante Imperium uxorem duxerat, hoc dicarunt. Erat quippe Theſſalonica in civilibus
Theodoſii anno obiit, ut Auctor Chronici Alexandrini urbs celeberrima aτ ανοα Mænsdoi ideſt;
Magni. inſinuat. Baronius Flacillam appellatam fuiſſe Mater totius Macedoniæ, ut legitur in Antipatrã

contendit. Lambecius verò tomo 2. Bibliothe-
cæ Cæſareæ pag. 586. Placillam; ex Antiquis
enim alii eam Placillam, alii Flacillam vocant.
Eâà defunctà, Theodoſius Gallam Valentiniani
ſenioris ex Juſtina filiam, uxorem duxit anno
c cCCLXXXVII, ut rectè Baronio obſervatum.
Fuit Placilla mater Arcadii, Honorii, & Gra-
tiani, qui præmaturè obiit, quique tamen ma-
tri ſuperſtes fuit, ac præterea Pulcheriæ ante
matrem demortuæ. Patent hæc partim ex Gre-
gorio Nyſſeno Oratione in funere Placillæ ſub
ñinem, partim ex Ambroſio in Orat. de obitu
Theodoſii Magni. Ait Nyſſenus: Dicam etiam
aliquod maritalis amoris indicium & argumen-
tum. Oportebat omnino, ſoluto corporis conjugio,

etiam pretioſa bona, quibus abundabat, venire

in diſtributionem. Cum enim tres eſſent liberi (hac
enim bonorum capita ſunt) qui virilis ſexus eſſent,
apsd patrem reliquit, qui regno gus præſidio eſ-
Tom. I.

Epigrammate lib. I. æ,bο. & Sedes Præfecti Præ-
torio Illyrici Orientalis. In Eccleſiaſticis verò
una erat ex Apoſtolicis Eccleſiis à Paulo Apoſto-

lo fundata, ut ipſemet Epiſtola r. ad Theſſal. cap.

1. docet, & legitur in Actis Apoſtolorum cap.
17. Indeque Tertullianus in lib. de Præſcript.
cap. 20. & 26. enumerans Eccleſias Apoſtolicas,
à quibus ceteras dixerat traducem fidei & ſemi-
na doctrinæ mutuatas eſſe, inter illas locat Theſ-
ſalonicenſem; cùm paulèò ante dixiſſet, apud ipſas
ſuis locis adhuc præſidere cathedras Apoſtolorũ.
Non convenit inter Eruditos, quis primus
Romanorum Pontificum Epiſcopos Theſſaloni-

IX

Ea inſtitas
tio à Siricis

cenſes hoc honore affecerit: aliqui eam liberali- PP. fsce.

tatem referunt ad Damaſum, cujus tempore
Acholius & Anypſius Theſſalonicenſem Sedem re-
nuêre; alii verò, uti Baluzius in Supplemento
lib. §. Marcæ de Concordia Sacerdotii & Impe-
rii cap. 23. Siricium hujus Vicariatus auctorem

B bb

faciunt.

566

SEC. IV. faciunt. Quæ uUltima ſententia à Viro doctiſſimo
An. Ch.386. jbidem pluribus F obera „præferenda. Siricius

Aano Urbis ANNO PERIODI GRACGO-ROMAN Æ 5879.

1139.

Olymp. 291.

An. 2.

I.
Conſules.

II.
Deecretalis
Siricii non
bene impu-
gnaſß.

enim ſcribens ad Anyſium Theſſalonicenſem
Epiſcopum, ut videre eſt in Collectione Holſte-
niana, nullam Damaſi mentionem facit, haud
dubie facturus, ſi eadem auctoritas ab illo tribu-
ta Anyſio fuiſſet. Præterea Leo l repetens pri-
mordia Vicariatus Epiſcoporum Theſſalonicen-
ſium in Epiſtola ad Anaſtaſium, in eadem Colle-
ctione edita, à Siricio incipit, omiſſo Damaſo.
Verum quidem eſt, Innocentium I, Nico-
laum I & Joannem III Pontifices Romanos
hujus Vicariatus initium Damaſo attribuere. Sed
id proceſſit ex eo quod Damaſus mandata inter-
dum aliqua, ubi occaſio tulit, dedit Acholio &
Anyſio; quo exemplo invitatus Siricius, vices
ſuas commiſit per Illyricum, & præteritæ dele-
gationis occaſione expirantem auctoritatem cer-
ta tum primum ratione, Eccleſiæ Theſſalonicenſi
commiſit. Licet itaque Leo Vicariatum Theſſa-
lonicenſem à Siricii delegatione repetat, indicat
tamen aliquam fuiſſe antea iſtiuſmodi delega-
tionem in Illyrico, ſed quæ certa tum primum
ratione firmata ſit. In ea enim Epiſtola quæ extat
apud Holſtenium pag. 145. dicit Leo, ſe com-
mittere Anaſtaſio Epiſcopo Theſſalonicenſi vi-
ces ſuas per Illyricum, additque ſe id facere
exemplo Siricii, ſimulque arcanum aperit con-
ciliationis a V. Cl. Baluzio allatæ: Beatæ recor-
dationis Siricii exemplum ſecuti, inquit, qui San-
&aα memoriæ Anpſio prædeceſſori tuo bene de Apo-
ſtolica Sede tunc merito, & rebus poſt ſequenti-
bus approbato, certa tum primum ratione commi-
ſit, at per illam provinciam Pokt ,, 71a ad diſci-
plinam teneri voluit, Eccleſits lubveniret. Iſtam
obſervationem confirmant ſequentia verba Leo-

nis; qui, cùm memoriam iniret eorum Epiſco-

porum Theſſalonicenſium, quibus Romani Pon-

tifices commiſerant vices ſuas, omninò incipit

ab Anyſio, dum ait, prædeceſſores ſuos, commi-
ſiſſe vices ſuas prædeceſſori deceſſorique Ana-
ſtaſii, ideſt Anyſio & Rufo, quibus ſucceſſerat
Anaſtaſius. Quare cùm horum tantùm mentio-
nem faciat Leo, manifeſtum eſt, ab Anyſio in-
cepiſſe eum Vicariatum, de quo ſæpe Tomo ſe-
quenti mentio occurret; cum enim Baronius
Collectionem Holſtenianam non viderit, ex ea
Annales infrà ſupplendi erunt.

4

—

O 3 D. ) 7. P. 5. April. Indict. 14.
JESuI CHRISTI 386.
SIRICII PAPX 3.

VALENTINIANI JuNIORIS 12.
THEODOSII S. ARCADII 4.

D num. I. Coſſ. Honorius Nobiliſſimus
puer, & Evodius; ille in Oriente, hic in
Occidente: Conſulatus Honorii juxta primam
regulam; anno enim cccLXXXV Puer nobiliſſi-
mus dictus.
Ad num. II. Papebrocius in Conatu Chroni
co-Hiſtorico ad Catalogum veterum Pontifi-
cum, dubitat de integritate epiſtolæ à Siricio
Papa in Concilio Romano hoc anno celebrato
ſcriptæ ad Epiſcopos Africæ, datæ Komaæ in Con-
cilio Epiſcoporum octoginta, ſub die VIII Idus Ja-
nuarii, po Conſulatum Arcadii Auguſti & Bau-
sonis Virorum clariſſimornm Conſulum. Inſolens,

Critica Hiſtorico-Chronologica

„inquit Papebrocius, formula, eôque diffici- S Æ C. IV.

„ſulatum ſignetur, quo tamen anno magiſtra-
„tum illum iniviſſe ſciebantur Honorius N. P.
„& Fl. Evodius: quantèò enim major fuit hujus
„ Conſulatus lætitia per Imperium, tantò mi-
„nùs debuerunt hæc nomina ſileri. Neque du-
„bites, utrum Romæ ſciri tam citèò potuerit;
„quinam Conſtantinopoli declarati fuerint
„Conſules, cùm ſoliti fuerint pluribus menſi-
„ bus antea nominari & publicari, qui erant
„cum novo anno magiſtratum inituri; ex eo-
„que die glorioſo deſignati Conſulis titulo ho-
„ neſtari. Ita Papebrocius. Sed levis hæc conje-
ctura. Jamdiu enim ea formula in uſum vocata
erat; & quia in Occidente initio anni ſæpe ſci-
ri non poterat, qui Conſul in Oriente deſigna-
tus fuiſſet, & vice verſa, in cujusque arbitrio
relictum uti hac formula Poſt Conſulatum, vel
ſolius Occidentalis Conſulis nomine Acta pu-
blica ſignare in Occidente, & ſolius Conſulis
Orientalis in Oriente, ut in Diſſert. Hypatica
oſtendi. Præterea, quando qui anno præcedenti
Conſulatum geſſerant, illuſtriores erant, præfata
formula ſæpe uſurpata. Quate cùm Arcadius
Auguſtus eſſet, non mirum ſi in Concilio Ro-
mano ea formula adhibita fuerit. Denique val-
de incertum, an Romæ Honorii deſignatio hu-
jus anni initio innotuerit: tardiùs enim Conſu-
les creati videntur, quod in tractatione pacis
Theodoſium, ac Valentinianum inter, & Ma-
ximum Tyrannum conventum fuerit, ut Evo-
dius, qui Præfecturam Galliarum ſub Maximo
gerebat, Conſul in Occidente procederet. Ex
ea itaque ſubſcriptione potiùs inferendum, pa-
cta fœderis anno præcedenti in finem vergente
tranſacta eſſe, eamque ob rem Conſules, qui
in hunc annum deſignati fuerant, tardiùs nun-
tiatos. Ex hoc dubio aliud Papebrocio natum,
quòd nempe epiſtola interpolata fuerit; ſed illo
ſublato, iſtud negotium faceſſere non poteſt.
Ad num. VIII & ſeqq. Divi Ambroſii per-

„ liùs recipienda, quèòd annus per priorem Con- An. Ch. 356.

III.

D. Ambro-

ſecutio à Icſtina Auguſta, Valentiniani junioris ſius à Iuſti-
matre, excitata biennio duravit, eaque anno na Aug. ve-
præcedenti cœpta, currentique continuata, ut æatus.

oſtendit Lex 4. Codicis Theodoſiani De Fide
Catholica, quæ præſenti anno X Kal. Feb. Me-
diolani data eſt, quà Valentinianus Imp. Arianis
Conventus agendi poteſtatem fecit. Anno ita-
que trecenteſimo octogeſimo quinto, Juſtina
Auguſta, quæ Arianam ſectam amplectebatur,
egit cum Divo Ambroſio, ut Baſilicam Arianis
concederet, ubi ſuos & ipſi Conventus cele-
brarent. Ambroſius nullis promiſſis, aut minis
ad id inflecti potuit. Unde in Oratione de non
tradendis Baſilicis, quam anno ſecundo perſe-
cutionis ſuæ recitavit, ait: Quaſi verò ſuperiori
anno, quando ad Palatium ſum petitus, Cum, pra-
ſentibus Primatibus, ante Conſiſtorium tractare-
eur, cum Imperator Baſilicam vellet eripere, ego
tunc aulæ contemplatione Regalis infractus ſim,
conſtantiam non tenuerim Sacerdotis, aut immi-
nuto jure diſceſſerim. Hinc juſtina impotens irà,
auctrix Valentiniano fuit, ut Legem illam hu-
jus anni initio publicaret. Quare Proſper in
Chronico Imperiali initium perſecutionis San-
cti Ambroſii rectè anno præcedenti, quemad-
modum & Sigebertus in Chronico, conſigna-
runt.

. 1V.
Ad num. X XIX. Bollandus menſe Januario plores S. Fe-
refert Vitam Sancti Felicis Epiſcopi Trevirenſis, lx Epiſcep.
ſed Trevirenſis.

Cur.
er⸗
tilis
kian

lera⸗

.

in Annales C. Baronii.

SC. IV. ſed poſt Normanorum deprædationes, proin-

An. Ch. 386, deque poſt annum octingenteſimum octogeſi-
mum ſecundum ſcriptam. Anno ccccI, quo
Concilium Taurinenſe poſt D. Martini Turo-
nenſis Epiſcopi mortem celebratum, adhuc ex-
tra communionem Epiſcoporum Catholicorum
erat, & poſt illud in eam receptus, ut oſtendit
Browerus in Hiſtoria Trevirenſi lib. 4. cap. 202.
V. Ad num. LVII. Sanctus Cyrillus Epiſcopus
orze 5. Hieroſolymitanus hoc anno ad Deum migravit,
uzner. ut rectè Baronius. Auctor enim Tabularum
nis. Theophani inſertarum annos ei triginta quin-
que tribuit. Ex quo & liquet, Epiſcopatũs ejus
init ium rectè à nobis conſignatum. Cyrillo ſuc-
ceſſit Jannes, quem Henſchenius & Papebro-
cius in Hiſtoria Chronologica Patriarcharum
Hieroſolymitanorum primum Hieroſolymorum
Patriarcham faciunt. Verùm, Patriarchatus ille
ſæculo tantùm ſequenti poſt Concilium Ephe-
ſinum exortus eſt.
VI. Theodoſius Imperator Thraciam ab hoſtibus
Theodoſti Grothingis victis & expugnatis vindicavit, ur
de Grothin- teſtatur Claudianus in quarto Conſulatu Hono-
sgu vidtorta. rii à v. 621. ad 635. qui id haud obſcurè huic
Hlonorii Conſulatui adſcribit, uti Marcellinus
in Chronico, Idacius in Chronico, & Idacius
in Faſtis, qui diem etiam, quo Conſtantinopo-
lim Theodoſius rediit, annotavit: His Conſſ.
inquit, victi atque expugnati, & in Rmania
captivi adducti gens Grothingorum 4 noſtris. Theo-
doſio & Arcadlio deinde cum vibtoria & triumpho
ingreſſi ſunt Conſtantinopolim die 7 1 Imäaus Octob.
Marcellinus in Chronico tantùm ait: Victorque
cum Arcadio filio ſuo urbem ingreſſus eſt. Neque
enim verè hoc anno Theodoſius triumphavit,
ſicuti nec anno cc cCLXXX; licèt Marcellinus
in Chronico eo anno ſcribat: His Coſ. Theodoſius
Magnus, poſtquam S gentibus eriumpha-
vit. Ecclenias Orthodoxis reſtituit. Semel enim
Theodoſius, idque de Maximo Tyranno, trium-
phavit, & Pacatus in Panegyrico, quem tunc
Theodoſio dixit, hunc aliàs triumphaſſe non
memorat; licèt de Scythicis victoriis numero
22. mentioner faciat, Scythicos triumphos non
rætermiſſurus, ſi verè ducti fuiſſent. Hujuſmo-
di itaque loquendi formulis aliud non denotant
Scriptores, quàm Imperatorum ſolennem in ur-
bem introitum poſt inſignem aliquam victo-
riam reportatam. Veri enim triumphi aut cum
Decennalibus, & id genus feſtis fuere conjun-
Si; vel ſi aliis annis acti, Imperatores Conſu-
latum capeſſiere, ut ſæpius jam dixi. Geſta porrò
contra Grothingos narrat Zoſimus lib. 4. pag. 752.
VII. Imperante Conſtantino Magao licuit adhuc
Cura Tem. Gentilibus ſua ſolennia vel in totum „vel in
plorum Gen- partem publicè agitare. Reparata dein poſt
nilium Chri- julianum Apoſtatam Chriſtiana Religione ſub
Kianis in. Valentiniano ſeniore, ſua quoque Paganis ſen-
keratcs. tentia, ſui ritus, templaque & templorum ſolen-
nia relicta fuere. Theodoſio demum imperante,
& ſacrificia aliquandiu agitare licuit, ad annum
ſcilicet Chriſti CCCXGI, quo Valentinianus
junior Theodoſii M. conſilio Romæ & in Italia
ſacrificia hoſtiarum ſeu victimarum, templo-
rumque ingrefſum & ſimulacrorum cultum pro-
higbuit Lege II. Cod. Theod. De Paganis, eo
anno Mediolani emiſſa, & in Annalibus à Ba-
ronio memorata. Quare, ut hoc obiter obſer-
vem, non debuit mirari Cardinalis doctiſſimus,
quèòd anno CCCXCVoluſßianus quidam Ro-
mæ aram quandam ad ſacrificia dedicarit, nec
exiſtimare, id à Voluſiano in propriis ædibus
Tom.- I.

,—- .
factum ad privatorum ſacrorum uſum; cùm id & C. IV.
ante annum CCCXCILegibus non inhibe- An, Ch. 386.
retur. Deinceps, ſacrificiis quamlibet interdi-
ctis, quædam adhuc ſolennitates, veluti con-
vivia, feſta, ludique Gentilibus permiſſi. Cur-
renti autem anno AVI Kal. Zul. Conſtantinopoli
Theodoſius M. dedit Legem 12. Codicis Theod.
De Decurionibus, in qua ait: In conſequenda
Archieroſyna ille ſit potion, qui patriæ plura præ-
Riterit, nec tamen a Templorum cultu obſervatio-
ne Chriſtianitatis abſeeſſerit. Quam Legem,
cùm Baronius in Annalibus omiſerit, ex Gotho-

fredo in ejus Commentario hic explicabo.

VIII.
Quid fuexitz
Archieroſy-
22*

Quid eſſet Archieroſpyna, & ipſo nomine
patet, & diſertè hæc Lex docet; quæ enim ini-
tio ejus Archiroſyzna dicitur, enadem mox defi-
nitur & deſcribitur, munus eſſe, ad cujus curam
Templa & Templorum ſolennia pertinent; ubi
Templorum appellatione, ut alibi paſſim, Tem-
pla Gentilium propriè intelliguntur. Ad eum
itaque qui huic muneri præſiciebatur, pertine-
bat Templis præeſle, & cuique quod conveni-

ret tribuere, externumque ornatum, qui ſub

ſenſus caderet, adcurare; Sacerdotes demum
in officio continere, honeſtatique eorum con-
ſulere. Solennia verò Templorum erant, quæ vo-
torum, id eſt, lætitiæ publicæ & religioſlæ, ce-
lebritates dicuntur in Leg. S. Codicis Theod.
De Paganis. Vota publica Leg. 17. De Paganig.
Feſti Conventus civium, communiſque lætitia
hominum, dicta Lege 17. Ludi ſeu priſcarum vo-
luptatum ſolemnitates, Lege 3. De Paganis, qui-
bus ſcilicet ſuperſtitionis Templorum, ſeu Genti=
litiæ aliquid adhærebat. Feſta item convivia indi-
dem profecta, eodemve pertinentia, ut colligitur
ex Lege 19. De Paganis. Kalendarum item Janua-
tium per hæc adhuc tempora ſolennitas, quæ &

feſtis conviviis peragebantur. Vota item propriè

ita dicta, quæ tertio die Kal. Jan. pro ſalute Prin-
cipis in Templis ſuſcipiebantur, feſtiſque pariter
conviviis tranſigebantur: quæ agitata ad huc ſub
Theodoſio Magno per Aſiam fuiſſe, prodit ejus
ævi Scriptor Eunapius, ſub finem Vitæ Maximi
Pag. 113. quæ & ipſæ in Synodo Trullenſi Canone
62. Gome dicuntur.
Ad hæc itaque & ſimilia Templorum ſo- IX.
lennia, eorumque curam, Chriſtianos hoc Templa
ævο Gentiles adigendos putabant. Quare & e,
Synodi & Principes, quantum in ſe fuit, huic lrsa
rei obviam ivere: & hac quidem Lege Theodo- re Chrifia-
ſius M. vetitis Chriſtianis ab horum ſolen- nos, illiei
nium cura, Archieroßzna dicta, quæ Curiali- zvm.
bus ſeu Senatoribus civitatum, & potioribus
quidem inter eos, quique patriæ plura præſti-
tiſſent, pro magno delata: in tantùm, ut Chri-
ſtiani quoque Curiales eam amplecterentur;
imò, quod ex hac Lege diſcimus, magna pren-
ſatione ambirent; ideo ſcilicet quèòd hoc
munus, ut ipſi putabant, ſuperſtitione vacuum
eſſet, etſi circa Templa, Templorumque ſolen-
nia occupatum. Quandiu itaque Templa, Tem-
plorumque ſolennia ſteterunt, Archieroſynæ
quoque munus ſtetit, ſeu Templorum, ſolen-
niumque iſtorum cura: quod Theodoſius Ma-
gnus hoc anno Lege 12. citata De Decurionibus,
interdicit; quòd nempe etiamſi Chriſtiani Ar-
chieroſjneæ munus obeuntes, non ipſi quidem
Templorum cultu, ſuperſtitioneque mentem
ſuam & conſcientiam obligarent, etſi etiam
ſolennia illa haud adeo ſuperſtitiosè tum im-
plerentur, attamen vel ipſa Templa, Templo-
rumque ſolennia curare Chriſtianos, non in-
Bbb z decorum 7

368

S g. c. Iv. decorum modè, verùm etiam illicitum vi-
An. Ch. 387. ſum.
x.,. Hluc pertinet Tertulliani locus de Idolola⸗
Quod magis tria cap. 17. Neque ſacrificet, neque ſaorßicits
brobatur, qauétoritatem ſuam accommodet, non hoſtias lo-
cet, non cuRAS TEMYLORIM deleget, non
vectigalia errum PROGIRET, znon ſpectacula
edat de ſuo, ant de publico, aut edendis praæſit.
Sunt etenim hæc omnia, ut & iſtud de quo

hac Lege, etſi non ſacrificia, certè AD SAcCRI-

FICII ſaltem genera, quo verbo utitur Tertul-
lianus ibidem cap. 16. Eo itaque ſolo quèd
Templorum ſolennia, invectaque ea à Gentili-
bus ſuperſtitioſo fine aliquo eſſent, atque ita pu-
blicè cekbrarentur in honorem ſacrilegi ritus,
eorum curam Chriſtianis non competere cen-
ſuit Theodoſius M. ſuperſtitioſo, inquam, fine
aliquo invecta: exempli gratiâ votorum cele-
britates ludique in honorem Deorum ferme in-
ſtituti erant, ut pluribus exequitur Tertullianus
lib. de Spectaculis: quin, ut idem ait, paratu-
ra omnis ſpectaculorum ex idololatria conſta-
bat. Sic Lactantius lib. 6. Divin. Inſtit. cap. 20.
Ludorum celebrationes Deorum feſta ſunt: ſiqui-
dem ob natiz tates eorum, vel Templorum novo-
rum dedicationes ſunt conſtitutæ. Notumque, na-
tales ſeu encænia & dedicationes Templorum
feſtos fuiſſe, & convivia in honorem Deorum
inſtituta. Qua de cauſa convivia hæc, ſicuti &
ludi, in Chriſtianis improbata. Qua de re plura
Gothofredus laudatus.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRCO-ROMAN Æ 5880.

Olymo. 291. O 4. C. 8. P. 25. April. Indict. 15.
Teeundum JESu CHRI STI 387.
Diymmpegr SIRICII PAPE 4.
VALENTINIANI JuNIORIS I3.
THEODOSII 9. ARCADII 5.
I. Num. I ad XXXVII. Coſſ. Valentinia-
Conſules. nus Aug. III, & Eutropius: prior in

Occidente; poſterior in Oriente, ut ex Proſo-
pographia Codicis Theodoſiani verbo Eutro-
Pius, liquet.
11. Valentiniani Conſulatus juxta ſecundam re-
Quindecen- gulam; ejus enim Quindecennalia in hunc an-
malia Valen- num incidunt. Præterea Idacius in Faſtis ſcri-
ziniani jan. pit: His Conſſ. Quinquennalia Arcadins Aug.
&. ⸗ “ propria cum Theodoſio Aug. patre ſuo editionibus,
n Madiſue celebravit XLYII. RKal. Feb. id eſt, die
,5 XVI Januarii, quo & eum Imperatorem fa-
ctum jam ſcripſerat. Quare Idacius in errore

perſtat; Quinquennalia enim die natali Impe-

rii de more acta. Eadem verba recitat Marcelli-
nus in Chronico, die tantùm omiſſo. Difficul-
tatem faciunt illa verba ab utroque prolata, pro-
pria cum Theodoſio Ang. patre ſuo. Inde enim
ſequi videtur, Theodoſium hoc anno Decen-
nalia etiam exhibuiſſe. Veràùm ea anno cocLxxXIX
edita infrà oſtendemus.
111. Quæ hic narrantur de perſecutione S. Ambro-

D. Ambro ſii à Juſtina Aug. ſuſcitata, ad annum præceden-
ſius à Iuſti-
na Aug. Ve⸗

Tare⸗ Ri, revocanda. Habita enim eo anno à Sancto

Ambroſio inſignis Oratio de non tradendis Baſßi-
licis Hæreticis. Nam, cùm Feſta Paſchalia inſta-
rent, juſſit Imperator ſibi concedi Baſilicam

tem, qui ſecundus fuit perſecutionis hujus San-

Critica Hiſtorico-Chronologica

Portianam, in qua cum matre, ac ceteris Aria- 8S C. IV.
nis ſacros dies celebraret. Ambroſius in ea Ora- An. Ch. 332:-
tione conqueritur inclinatum Jam vel Impera-
toris judicium, quod lata Lege patefecit, & pau-
1 inferiùs : Hane ergo Legem quiſquam ſe-
quatur, quà firmatur Ariminenſe Conciliums
in quo creatura dittus eſt Chriſtus. Quamobrem
ea Oratio habita paulò poſt eam pro Arianis Le-
gem à Valentiniano anno præcedenti latam.
Nam ſi eam recitaſſet die XVIII Aprilis, Do-
minicâà Palmarum currentis anni, ut valt Baro-
nius, poſt decimum nempe quintum menſem ab
ea Lege emiſſa, non dixiſſet Ambroſius, jam in-
clinatum Imperatoris judicinm; cuùm ante an-
num & menſem tertium id contigiſſet. Et ſanè
cur Zuſtina irarum, ac minarum plena, ac ſuis
Arianis impotenter favens, ejus Legis exe-
cutionem in alterum annum, & quidem Me-
diolani præſens, diſtuliſſet? Itaque cùm an-
no CCCLXXXVI feſta Paſchalia inſtarent,
Comites e Conſiſtorio Principis Ambroſium
convenere, ut eundem ad Baſilicam tradendam
inclinarent. L
Rem fuſiuùs narrat Ambroſius in epiſtola 14. IV.
ad Marcellinam ſororem, ſcribens: Sequenti Es perſecu-
die (erat enim Dominica) poſt Lectiones atque "“ Gd
Tractatum dimiſſis Catechumenis, Symbolum ali- kcete.
qquibus Competentibus in Baptiſterii tradebant
Baſilica. Erat ea Dominica Palmarum, quà die Baron. num-
Symbolum ab Epiſcopis, Competentibus tra- xvVI xr.
debatur, qui poſtea in pervigilio Paſchatis bap-
tizabantur. Addit Ambroſius: Ego in Baſilica
veteri totum exegi diem, inde domum cubitum
me recepi, ut ſi quis abducere vellet, inveniret
paratum. Nam fama erat, Ambroſium Impera-
toris juſſu in exilium deportandum; quod veri-
tus populus, eidem excubias faciebat. Id teſta-
tur Ambroſius ſtatim initio Orationis laudatæ:
Video vos prater ſolitum eſſe turbatos, atque uſ-
Jervantes mei. Miror quid hoc ſit, nihil fortèò quia
per Tribunos me vidiſtis, aut audiſtis Imperiali
mandato eſſe conventum, at quò vellem, abirem
hinc, &c. Et inferiùs: Certè ſi Dominus huic nos
certamini deputavit, fruſtra pervigiles tot nolctibus
& diebus cuſtodias exhibetis. Implebitur Chriſti
voluntas. Anno præcedenti Dominica Palmarum
incidit in diem viceſimum nonum Martii.
In eadem epiſtola narrationem proſequens v.
Ambroñus, ait: Aute lucem, abi pedem limine Occupatur
extuli, circumfuſo milite occupatur Eccleſia. Erat Becteſßx in
feria ſecunda Majoris Hebdomadæ & dies XXX T“* erat z.
Martii. Addit Ambroſius: Exactus eſt totus ille Amiroſut.
dies in mœrore noſtro; ſeiſſæ tamen ab illudenti-
bus pueris cortinæ Regiæ. Ego domum redire non

potui, quia circumfuſi erant milites, qui Baſilicam

cuſtodiebant. Itaque coactus eſt in Baſilica per-
noctare. Poſtea ait: Sequenti die (nempe feriâ
tertiã die XXXI. Martii, non autem feriaâ
ſecundà, ut putavit Baronius) lectus eſt de mo-
re liber Jongæ, &c. Tunc verò populum hym-
nos ab Ambroſio compoſitos in Eccleſia ceci-
niſſe, idem teſtatur in citata Oratione: Hym-
norum quoque meorum carminibus deceptum po-
pulum ferunt. Interea mülites palam Imperatori
denuntiarunt, itures ſe orandi gratiàâ ad illam
Baſilicam, in qua foret Ambroſius, nec ulla
ratione ſe pati poſſe ab ejuſdem communione
ſeparari. Tunc Imperator militarem tumultum
ac iratæ plebis furorem veritus, conſilium ex-
torquendæ Baſilicæ depoſuit. Hæc omnia Card.
Noriſius

Inwventio Ke-

in Annales C. Baroni. 569

SK. C. IV. Norifius in ſuo Opuſculo de Itinerario Divi
An. Ch. 387. Auguſtini poſt Baptiſmum.
1. Ad num. XXXVII. Anno trecenteſimo
liquia rum octogeſimo ſexto, ſub id ferme temporis, quo
§SSö. Gerva- Præcedenti numero narrata contigere, inventa
ſii & Prota- ſunt ab Ambroſio corpora SS. Martyrum Pro-
ſi. taſii & Gervaſꝛi. Sanctus Auguſtinus lib. 9. Con-
feſl. cap. 7. ait, opportunè detectas eas Sancto-
rum Keliquias, ad coercendanz rabiem fami-
neam, ſèd Kegiam, nam ob patrata miracula,
illius inimicæ animus etſi ad credendi ſanita-
tem non applicitus, à perſequendi tamen furore
compreſſus eſt. Hoc ipfum teſtatur Paulinus in
lib. de Vita Sancti Ambroſii, quem Auguſtinus
nuncupavit, ubi narratis miraculis in depoſi-
tione corporum Sanctorum Martyrum factis,
ait: Denique ex hoc tempore ſedari cœpit perſe-
cutio, quæ Juſtinæ furore accendebatur, at Sacer-
dos de Ecoleſia pelleretur. Ambzoſius in Epiſto-
la ad Marcellinam ſororem, narrata Sancto-
rum Martyrum inventione, ait: Aoclamavit
populus,ut in Dominicum differretur diemn Marty-
rum Depoſitio: ſed tandem obtentum, nut ſequenti
feeret die. Reperta fuerant corpora, dum Baſili-
ca Ambroſiana à Sancto Ambroſio dedicaba-
tur. Ex quibus intelligimus, nondum hoc
tempore Eccleſiarum dedicationes & Reliquia-
rum Tranſlationes de more die Dominica fa-
ctas. In Martyrologio Romano Sancti Gerva-
ſius & Protaſius die XIX jJunii coluntur, qui
dies videtur eſſe Tranſlationis biduo poſt inven-
tas Reliquias factæ, ut teſtatur ibidem Ambroſius,
qui poſtquam de dedicatione Baſilicæ, & inven-
tione Martyrum locutus eſt, ait: Ingens concurſus
populi per totum illud bidaum. Tum: Sequenti dié
tranſtulimus ea in Baſilicam, quam appellant Am-
broſianam. Anno autem præcedenti dies deci-
mus nonus Junii & feria ſexta concurrunt. Qua-
re ſi dies natalis horum Martyrum alius non eſt
à die Tranſlationis Reliquiarum, cùm ante hanc
inventionem eorum memoria Mediolani obſcu-

ra eſſet, liquet, eam Baſilicæ Ambroſianæ de-

dicationem die Dominica factam non fuiſſe, li-
cèt Tranſlationis Reliquiarum dies ex laudatis
verbis ſatis non innotelſcat.
VII. A num. XLV ad LXI. Legatio Divi Am-
Secunda broſii ad Maximum Tyrannum, quæ hoc anno
Ambrofßii contigit, alterum nobis argumentum ſuppedi-
ad Marxi- tat ad oſtendendum, nec ſecundum perſecutio-
. Lege- nis S. Ambroſii annum, nec Sanctorum Marty-
rum Gervaſii & Protaſii inventionem præſenti
anno contigiſſe. Valentinianus ac Juſtina præ-
ſenti anno Ambroſium Legatum ad Maximum
Treviros miſerunt, qui re infecta dimiſſas, ad
Valentinianum fſcripſit epiſt. 56. Eſto tutior ad-
verſus hominem pacis involucro bellum tegentem.
Quare Imperator Domninum, alterum pro con-
firmanda pace Legatum ad Maximum deſtina-
vit, quem Maximus ingenti honore exceptum,
ac Regiis muneribus decoratum dimittens, illum
cum exercitu ſubſecutus, Cottiis ac Juliis Alpi-
bus occupatis, ut tradit Pacatus in Panegyrico
ad Theodoſium cap. 30. in Italiam deſcendens,
Aquileiam contendit. Valentinianus improviſo
Tyranni adventu territus, conſcenſa nave, cum
Juſtina matre Theſſalonicam fugit, Theodoſii,
qui in Oriente imperabat, opem imploraturus.
Non ante menſem Septembrem Valentinianus
Occidentem reliquit; cùm VI Idus Septemb.
Mediolani emiſerit Legem Codicis Theodoſiani
4. De Principibus agentium in rebus. Paulinus in
Tom. I.

Vita S. Ambroſii poſt narfata miracula in SS. S. C. 1v.
Gervaſii & Protaſii Reliquiarum inventione fa- An. Ch. 387.
cta, ac remiſſum Juſtinæ furorem, ait: Sanétus
verò Ambroſius Epiſoopus majoris humilitatis vir
factas donatam ſibi à Domino gratiam reſervabat,
creſcebatque quotidie Fide & amore coram Deo
& hominibus. Ibi verò paulò pôſt ſcribit, Am-
broſium alteram ad Maximum Legationem ſuſ-
cepiſſe. Igitur, cùm die XIXIunii ſacræ Re-
liquiæ tranſlatæ ſint, ac poſtea ob miraculorum
famam totius populi ore celebratam, Juſtina
iram remiſerit, id circa exitum ſunii videtur
contigiſle. Cùm Paulinus, antequam narret de-
latam Ambroſio Legationem, dicat, illum cre-
viſſe quotidie Pide & amore coram Deo & homi-
nibus, vix ante initum Auguſtum Legatione
functus videtur. Neque enim Juſtina hominem
heſterna die, ut ita dicam, ſibi infenſiſſimum
tam citò eo honore exornaſſet, præſertim cùm
Maximus Arianos perſequeretur.
Hinc patet, memoratam Ambroſii perſecu- Eæ ea I
tionem anno præcedenti contigiſſe: neque enim p er
ntra trimeſtre ſpatium, Ambroſii & iterum Prurion
Domnini Legationes, ac Maximi in Italiam ir- aunus inao-
ruptionem contingere potuiſſe affirmabit, qui teſcit.
locorum diſtantiam conſideraverit; cùm Maxi-
mus Treveris, Valentinianus WMWediolani vel
Aqaileiæ ſubſiſteret. Zoſimus ſcribit, Domni-
num Aquileià Legatum deſtinatum. Maximus
certé labente autumno Alpes ſuperavit, cum
circa hiemem gelu rigeant, exercitibus plane
imperviæ. Confitmantur hæc omnia ex Proſpero
Tyrone, in cujus Chronico per annos Imperii
Romanorum Imperatorum ab obitu Valentis
uſque ad Valentiniani III necem digeſto, anno
CcCCLXXXVI legitur: aſtina mater Valentiniani
Arianis fFavens in Ambroſium & omnem Medio-
lanenſenz Eccleſiam diverſa injuriarum generaæ
congerit. Keliquiæ Gervaſii & Protaſii Martyrum
ab Ambroſio primum Mediolani repertæ, Hymni
Ambroſii compoſiti, qui nunquam ante in Eocleſits
Latinis modulis canebantur. Hæc docte Card.
Noriſius in Opuſculo laudato, & Hermantius
in Vita Gallica Sancti Ambroſii. .
Ad num. LXI. Ex epiſtola 57. Ambroſii ad c .
Severum, in qua dicit, ſe ad annum ætatis quin- 4mbro i.
quageſimum tertium vitam produxiſſe, Baronius
deducit, Sanctum Ambroſium anno trecenteſimo
triceſimo tertio natum. At, ut jam Viris doctis
obſervatum, ea ad Severum epiſtola, non Ma-
ximo, ſed Eugenio Tyrannidem exercente, ſcri⸗
pta videtur. Licèt enim in ea neuter Tyrannus
nominetur, ſeries tamen vitæ S. Ambroſii exiſti-
mandi fundamentum præbet, eum circa annum
CCCXInatum, ideoque anno CccCXCIII, quo
Eugenius Tyrannus periit, quinquageſimum ter-
tium ætatis annum attigiſſe.

VIII.

ANNO PERIODI GRACO-ROMAN 5881. Anno Urbis
1141.

O B A. O 9. P. 9. April. Indict. r. Olymp. 29
JESu CHRISTI 388. H
SIRICII PAP & F.

VALENTINIANI JuNIORIS 14.
THEODOSII IO. ARCADII 6.

D num. I & ſeq q. Coſſ. T heodoſius Aug. II, I.
& Cynegius: uterque Orientalis. Theo- Conſules,
doſi Conlſulatus juxta ſecundam Conſulatuum
Bbb z Cælareo-

7⁰

S C. IV. Cæſareorum regulam; in hunc enim annum
An. Ch. 388, Decennalia ejus incidunt; quæ tamen in annum

ſequentem dilata fuiſſe, Theodoſii triumphus

eo anno ductus exiſtimandi locum præbet: tri-
umphi enim cum Decennalibus de more con-
juncti, aut Conſulatus ab Imperatoribus ſurntus
iis annis, quibus exhibiti. Præterea natali die
Imperii, ſc. die XIX menſis Januarii, quo de
more ea ſolennia peragebantur, Theodolus
Conſtantinopoli non erat, ſed Theſſalonicæ, quò
anno præcedenti ſe contulit: ubi accepit, Va-
lentinianum & Juſtinam matrern eò ex Occiden-
te acceſſiſſe, ut teſtatur Zoſimus lib. 4. Quare,
cùm Decennalia à menſe Januario ad alium
menſem Theodoſius tranſtuliſſet, & poſtea
Maximum Tyrannum debellaſſet, tam Decen-
nalia, quâm triumphum in annum ſequentem
diſtulit.
II. Seditio Antiochena, in qua Theodoſü, filio-
Seditio An- rum ac Placillæ uxoris jam demortuæ, ſtatuæ de-
tioc hep. jectæ ſunt, ad annum præcedentem revocanda,
ut rectè vidit Gothotredus in Chronologia Co-
dicis Theodoſiani. Argumentum tamen, quod
à Quinquennalibus Arcadii, & Theodoſii M.
Decennalibus deducit, rem non evincit; eoque
etiam ad ſuam opinionem confirmandam utitur
Baronius. Libanius in Oratione ad Ellebichum
pag. 527. ait, ſeditionem motam occaſione ex-
actionis tributariæ ad exercendam liberalitatem
in milites, in Quinquennalibus Arcadii & The-
odoſii Decennalibus. Quare, cùm Arcadius
.- anno præcedenti Quinquennalia dederit, eo pa-
riter anno illa ſeditio excitara. Ita Gothofredus.
Verùm Libaniu: non de Quinquennalibus Ar-
cadii, & Decennalibus Theodoſii, ſed de anno
quinto Arcadii, decimoque Theodoſu loqui-
tur. Hæc Libanii verba: Principi ob neceſſitatem
Imperii pecunia opus fuit, maximè cum ipſi qui-
dem decimus, filio autem quintus Imperii annnus
procederent. Quo tempore ſolent Imperatores au-
rum militibus largiri. Decimus Theodoſii annus
die XIX Januarii currentis Chriſti anni incho-
atus, eodemque die & anno ſextus Arcadiani
Imperii annus cœptus eſt: neque ullo modo
quintus Imperii Arcadii annus cum decimo
Theodoſii concurrere poteſt, ut numeranti patet.
Quare error in numeros irrepſit, ideoque nihil
ex eo loco concludi poteſt, niſi circa Quinquen-
nalia Arcadii, & Decennalia Theodoſu tumul-
tum illum ortum eſſe.
Secundum Gothofredi argumentum à nobis
magis corroboratum iſtud eſt, motam eſſe ſedi-

–

1III.
Dum Theo-

doſius Cpoli tionem eo tempore, quo T heodoſius non Antio-

erat, mota chiæ, ſed Conſtantinopoli conſiſtebat; quod
ſeditio. indicat Libanius in Orat. ad Cæſarium 20. pag.
779. in Orat. ad Theodoſium 12. in priori Ora-
tione 21. in laudem Ellebichi pag. 5ʒy. Hoc verò
anno Theodoſius Theſſalonicæ fuit, idque ab
anno præterito, quo Valentinianus ſibi à Maxi-
mo Tyranno timens, navem ingreßus, Theſſalo-
nicam abiit, ſocia navigationis uſtina matre,
inquit Zoſimus lib. 4. pag. 767. Addit Zoſimus,
Theodoſium, cùm hoc accepiſſet, cum nonnullis
& Senatu Theſſalonicam ſe contuliſſe; ibique
communi decreto ſtatutum, at à Maximo pa-
trata facinora punirentur, & Theodoſius Gal-
lam Juſtinæ Auguſtæ filiam uxorem duceret.
Deinde ſubjicit Zoſimus, poſt illas nuptias Theo-
doſium apparando bello totum incubuiſſe: Ob
eam cauſam, inquit, mortuo in itinere Cynegio
Præfelto Pratorii, öum ex Eρuρoο reverteretur;

Critica Hiſtorico-Chronologica

quemnam Prafeltam Prætori conſtitueret, diſpi- S „C. IV.
ciebat. Accerſitum itaque Aquileia Tattianum, An. Ch. 388,
Praætorit Præeltum in patria declarat, &c. De-
nique ait poſtea Zoſimus, Theodoſium cum ex-
ercitu per ſuperiorem Pannoniam Aquileiam
contendiſſe. Ex quibus conſequens eſt, ſeditio-
nem Antiochenam hoc anno contingere non
potuiſſe; quia, ut recte Baronius, ante Quadra-
geſimam & Paſcha ea ſuſcitata, & quidem dum
Theodoſius Conſtantinopoli erat. Hic autem
ultimis præcedentis anni menſibus Theſſaloni-
cæ fuit. Ultima Lex Codicis Theodoſiani anne
præcedenti à Theodoſio lata, nempe 118. De
Decurionibus, data eſt prid. Non. Qul. Conſtanti-
nop. Prior autem ejuſdem Codicis ab eo Impe-
ratore hoc anno data eſt VI M. Mart. Theſſal.
nempe Lex 14. De Hæreticis. Lex verò 2. ejuſ-
dem Codicis De nuptiis. & Lex 5. Ad L. Jul. De
adult. dicuntur datæ pridie Id. Mart. Hinc col-
ligere eſt, Theodoſium quem anno præterito
Italiam contra Maximum Tyrannum pugnatu-
rum acceſſiſſe docet Marcellinus in Chronico,
quemque Theſſalonicam Macedoniæ urbem, quò
Valentinianus, Juſtina & Galla venerant, ſe
contuliſſe, ibique Gallam uxorem duxiſſe, mox
diximus) hujus anni initio, ſeu menſe Januario
ac Februario Conſtantinopoli non fuiſſe; alio⸗
quin dicendum non eſſet, eum ſub præcedentis
anni exitum Conſtantinopolim veniſſe, & cur-
renti anno, ſæviente hieme, Theſſalonicam,
ubi initio menſis Martii currentis anni erat, re-
diiſſe. Quod nec Zoſimus dicit, nec ullo modo
veroſimile eſt, ſive Valentinianum, Juſtinam &
Gallam Theſſalonicæ reliquiſſe, ſive eaſdem ſe-
cum Conſtantinopolim duxiſſe velis.
Præterea ex Cynegii Præfecti Prætorio obitu IV.

. . —. . . Cynegius agdd.
6 riOr Jnég
intelligimus, Theodoſium prioribus hujus anni adeſiam

menſibus Conſtantinopoli non fuiſſe. Nam Ida- Theſſalonics
cius in Paſtis ſub hujus anni Conſulibus ſcribit: agentem vas.
Defunttus eſt Cynegius Præfettus Orientis in Con- nit.
Jalatu ſuo Conſtantinopoli. Hic univerſas Provin-
cias longi temporis tabe deceptas in ſtatum priſti-
num revocavit, & uaſque ad AℳEgpyptum penetra⸗
vit, & ſimnlacra gentium evertit. UVnꝛde cum
magno fletu populi civitatis deductum eſt corpus
ejus ad Apoſtolos die XIV Kal. April. & poſt an-
num tranſtulit eum matrona eius Achantia ad Hi-
ſpanias pedeſtre, quia, ut inde colligere eſt, na-
tione Hiſpanus erat. Mortuus eſt itaque Cyne-
gius die XIX Martii aut aliquot antè diebus,
idque in itinere, cim ex DKgypto reverteretur,
inquit Zoſimus laudatus, & jam Conſtantino-
olim perveniſſet, ut tradit Idacius loco citato,
ideoque dum Theodoſius ab urbe Conſtantino-
politana aberat. Cynegius enim Præfectus Præ-
torio ad Theodoſium apparatibus bellicis in-
cumbentem ex Ægypto veniebat; ſed antequam
Theſſalonicam ubi Imperator erat, ejus mortis
tempore, perveniſſet, in itinere, Conſtantino-
poli nempe, ſupremum diem obiit. In ejus lo-
cum Tatianus Vir ſtrenuiſſimus ſubrogatus eſt,
idque in patria ſua, ut habet Zoſimus loco lau-
dato, ideoque in Lycia Aſiæ minoris Provincia
natus non erat, ut à Gothofredo perperam cre-
ditum; qua de re infrà. Porro hanc ſeditionem
ante Quadrageſimam & Paſcha hibernoò tempore
contigiſſe rectè ex D. Chryſoſtomo notavit Ba-
ronius; ſed inde diſcere poterat, rem anno
præcedenti, quo prioribus ejus menſibus Theo-
doſium Conſtantinopoli fuiſſe certum, per-
actam eſſe.

GContrariæ

n

in Annales C. Baroni.

SFC. IV. Contrariæ ſententiæ favere videtur Chryſo-
An. Ch. 388. ſtomus Homiliâ 20. ad Populum „ubi ait, Ha-

zhegfe⸗ vianum Epiſcopum Antiochenum, cùm à Theo-
i caſtris doſio Antiochenſibus veniam impetraſſet, ab eo

erat, quando petiiſſe, ut filium Antiochiam mitteret; eique
Antiochenis Theodoſium reſpondiſſe: Orate hæc auferri ob-
Pébercit. ſtacula; hac bella extingui; & ego veniam onanino.
Inſuper Chryſoſtomus Homilia 17. ad Populum,
loquens de literis à Solitariis in favorem Antio-
chenorum ad Theodoſium ſcriptis, ait: Literis
nunc lectis in caſtris omnes ipſorum magnanimi-
tatem admirabantur. Et infrà de Sacerdotibus,
qui animi magnitudinem in eadem cauſa oſten-
derant, inquit: Er alius quidem in caſtra ſe con-
eulit, paratus, niſi Regi perſuaderet, mori. Unde
inferri poſſe videtur, ſeditionem Antiochenam
koc anno contigiſſe, dum bellum adverſus Ma-
ximum Tyrannum pararetur. Verùm, cùm varia
bella Theodoſius geſſerit, præfata loca de alio
quopiam bello, quàm de eo, quod contra Ma-
ximum geſtum; intelligenda ſunt. Cùm nullus
Hiſtoricus qui extet; Theodoſii Vitam ſcripſerit,
quod bellum anni præcedentis initio geſtum
fuerit, ſcire non poſſumus. Certè exercitus,
quem Theodoſius adverſus Maximum duxit, non
Conſtantinopoli, ſed Theſlalonicæ coactus fuit,
ut ex Zoſimo laudato liquet. Et tamen Flavianus
Baron num. ſtatim poſt ſeditionem Antiochenam ad Theo-
XX V. doſium venit, ut oſtendit Baronius, eumque
Conſtantinopoli allocutus eſt, & gratiam An-
tiochenſibus impetravit, ut teſtatur Chryſoſto-
mus Homiliâ z0. ad Populum. Sic quæ mox
adducta ex literis Solitariorum, intelligenda de
caſtris, quæ prope Conſtantinopolim erant;
non verèò de iis, quæ Theſſalonicæ extabant.
VI. Theodoſius Theſſalonicâ adverſus Maxi-
Maximiss à mum movens, in Macedonia Stobis iter
Theodoſio de- promovit, ubi datæ ab eo Leges Cod. Theod.
bellatas. 15. De Hereticis, & 2. De bis, qui ſiper Re-
ligione contendunt; prior, X VIII Kal. Jul.
poſterior, XVI Ral. Jul. Inde Scupos venit,

quæ urbs alids Mœſiæ ſuperioris in confinio

Macedoniæ, nunc Italis Scopia dicta, ibique
dedit Legem Codicis Theodoſiani 119. De De-
eurionibus, XI Kal. Jul. Poſt Macedoniam emen-
sà Pannoniàâ, Noricoque, (ubi duobus præ-
lüs, uno Syſciæ, altero Petavione, eos, qui
Maximi partes tuebantur, devicit, Hemonam-

que ultro ſe dedentem accepit) in Italiam ſeſe

contulit adverſus Maximum Tyrannum, ut
narrat Zoſimus lib. 4. pag. 769. Ait Baronius, Ma-
vimum prælio Syſeienſi adfuiſſe. Sed in Panegy-
rico Pacati cap. 34. ubi prælium illud ad Savam
fluvium habitum deſcribitur, legitur: Ipſum il-
lum vexillarium ſacrilegæ factionis avidis gurgi-
tibus abſorbuit, (nempe Sava fluvius) & Bne mor-
ti ſepultura contingeret, cadaver abſoondit. Qua-
re, cùm Dux illius exercitus in eo conflictu aquis
ſubmerſus fuerit, dici non poteſt, Maximum

eidem præfuiſſe. Maximus relictà Gallià, ſupe-

ratiſque Alpibus Cottiis, ad Julias Alpes ſeſe

contulerat, ut teſtatur Pacatus cap. 30. tandem-

que intra Aquileiam, amiſſa omni ſpe Imperii,
quaſi amens reſedit, quinto Tyrannidis anno,
teſte Pacato cap. 24. & Philoſtorgio lib. 10. cap.
8. inter clauſtra reductus, ut habet Claudianus
in quarto Conſulatu Honorii v. 80. Tandem
tertio milliari apud Azuileiam à Theodoſio M.
debellatus, capiteque truncatus vel V Kal. Aug.
ut habet Idacius in Faſtis, vel IV Kalendas An-
gaſtas, ut Idacius in Chronico, vel VI Ka-

2

lend. Septemhbris, ut Socrates lib. F. cap. 14. ha- S Æ C. IV.
bet Sed felius ejus Eittor occiditur poſt paucos An. Ch. 383.
dies in Galliis à Comite Theodoſii, inquit Ida-
cius in Faſtis. Poſt eam victoriam Theodoſius
uſque ad annum cccxci in Oecidente remanſit.
Baronius fabuloſum credit, quod Sozome- vIII
nus habet, Havianum nempe Antiochenſem Fixvianisr
Epiſcopum perſuaſiſſe adoleicentibus ad men- veniam im-
ſam Imperatoris canere ſolitis, pronuntiare Petrat An-
cantilenas, quæ in Antiochenſium ſupplicatio- tocenßnnt.
nibus erant, quia, inquit Baronius „ Chry- Baron. nume
ſoſtomus Homilià 20. ad Populum ea de re non *X &
loquitur. At Chryſoſtomus in ea Homilia illa feq
tantüùm pro concione Antiochenſibus narra-
vit „ quæ ipſe à quodam qui præſens fue-
rat, cùm Flavianus Theodoſium Magnum allo-
cutus eſt, acceperat. Quare, cùm jam Antio-
cheni cantilenas illas ad Theodoſium placan-
dum pronuntiatas eſſe ſcirent, opus non erat,
ut in natrationem ſuam Chryſoſtomus peculia-
re illud factum inſereret. Ad hæc, redarguit Baron. nung
Baronius Zoſimum „quòèd cripſerit „Libanium * &
und cum Hilario pro ſalute civitatis Legatio-=
nem ſuſcepiſſe ad Theodoſium; quòd Chryſo-
ſtomus Homilià 17. ad Populum Philoſophis
exprobret, quòèòd univerſi civitatem omnino de-
ſeruerint. Additque Baronius, jam hoc tem-=
pore Libanium vitâ functum eſſe. Sed non le-
gerat doctiſſimus Cardinalis Orationes 12. &
13. Libanii ad Theodoſium M. quarum prior
eſt de ſeditione Antiochena; poſterior de
reconciliatione, quæ tamen ejus tempore ty⸗
pis Germanicis excuſæ erant. Vivebat ita-
que hoc tempore Libanius, qui cùm in Vita
ſua aſſerat, ſe Joviano imperante natum fuiſſe
annos qitinqquaginta, Præſenti anno ad ſeptuageſi-
ſimum quartum ætatis annum pervenerat. Unde
verum eſt quod Eunapius in Libanio ſcribit,
hunc in ſumma ſenectute obiiſſe.
Cùm itaque Chryſoſtomus Homiliam illam
17. ad Populum intra hebdomadam ſecundam
Quadrageſimæ habuerit, (neque enim Homi-
liæ illæ ad populum Antiochenum in Operi-
bus D. Chryſoſtomi ſine confuſione digeſtæ)
ex præfata tantùm Homilia 17. deducitur, or-
dinem Decurionum nondum Legatos miſiſſe,
cùm Chryſoſtomus Homiliam illam recitavit.
Nihil porro impedit, quin Theodoſius, qui
Flaviano Antiocheno Epiſcopo Antiochenſium
veniam conceſſerat, eandem poſtea Hilario,
Libanioque ab Antiochenſibus miſſis rurſus an-
nuerit. Sed Zoſimus Chriſtianæ Religionis ini-
micus, quæ Flavianus egit, diſſimulat, totam-
e gloriam in Hilarium, Libaniumque con-
ert, qui tamen aliqua tantùm ex parte in ejus
ſocietatem venerant. Ceterùm epiſtola 18. Am⸗=
broſii ad Theodoſium, in qua X. Maximo Ty-
ranno debellato loquitur, perperam à Baronio
adducta, ad probandum, ſeditionem Antio-
chenam præſenti anno contigiſſe. Incertum enim
an ea epiſtola hoc anno, quéve ex ſequentibus
data fuerit.
A num. LXXI ad LXXVIII. Divum IX.
Auguſtinum anno triceſimo tertio ætatis Baptiſ- D. Auguſtig
mum ſuſcepiſſe inter omnes convenire debet. “ Bepi
Tota difficultas eſt, num is annus fuerit com-
pletus, vel tantùm inchoatus. Baronius & Ri-
vius lib. I. de Vita Auguſtini cap. 1I. aliique
contendunt, ſanctum Doctorem aquis ſaluta-
ribus ablutum anno ætatis triceſimo tertio com-
pleto. Verüm Auguſtinum baptizatum fuiſſe
Bbb 4 die

VIIL
Libanius &,.
Hilarius ad
Theodoſidim

:

„ C. IV. die viceſima quarta Aprilis Sabbato ſancto, an-
An. Ch. 388. nO trecenteſimo octogeſimo ſeptimo, cuùm non-
dum annum ætatis XXXIII egreſſus eſſet, com-
munis nunc eſt Eruditorum ſententia. Hunc ſui
Baptiſmi annum apertè inſinuat Auguſtinus lib.
9. Confeſſionum, ubi, cùm cap. 6. narralſlet, ſe
poſt Baptiſmum inter ſacros hymnorum cantus
in Mediolanenſi Eccleſia fleviſſe, initio capi-
tis 7. hæc ſcribit: Non longè cœperat Mediola-
nenſis Eccleſia genus hoc oonſolationis & exhorta-
tiouis celebrare, magno ſtudio fratrum concinen-
tium vocibus & cordibus. Nimirum annus erat,
aut non multò amplius, cum Ouſtina Valentiniani
Regis pueri mater, hominen- num Ambroſium
perſequeretur harehis ſua causa, Aüu fuerat ſedu-
ta ab Arianis. Excubabat pia plebs in Ec-
oleſia, mori parata cum Epiſcopo ſuo, ſervo tuo,
&c. Tun- Hymni & Pſalmi, ut canerentur ſe-
cundhm morem Orientalium partium, ue popu-
lus mœroris tadio contabeſceret, inſtitutum eſt.
Et ſtatim: Tunc memorato Antiſtiti tuo per viſaum
aperui⸗ Zi, quo loco laterent Martiprum corpora
Protaſii & Gervaſii. Et narratis miraculis in ſa-
crarum Reliquiarum Tranſlatione patratis, ait.
Inde illius inimicæ animus, etſi ad credendi ſani-
tatenz non applicitus, à perſequendi tamen furo-
re compreſſus eſt. Hæc anno ante ſuum Bapriſ-
mum contigiſſe Auguſtinus teſtatur. Quare,
cùm oſtenderimus, Juſtinæ contra Ambronum
perſecutionem, hymnorum apud Mediolanen-
ſem Eccleſiam inſtitutionem, ac denique In-
ventionem Reliquiarum Martyrum Protaſii &
Gervaſii contigiſie anno trecenteſimo octogeſi-
mo ſexto, apparet, Auguſtinum anno trecen-
teſimo octogeſimo ſeptimo baptizatum fuiſſe,
quando, ut ipſemet ait, annus erat gut non
multò ampliùs, cùm Juſtina Valentiniani Regis
ueri mater hominem tunum Ambroſium perſe-
queretur, &. quando exoubabat pia plebs in Ec-
sleſia, mori parata cum Epiſoopo ſuo, & c. Por-
ro gravior perſecutionis fragor contra Ambro-
ſium detonuit, uti ſuo loco dictum, die xxIX
ac X XX Martii anni Chriſti cCccLXXXVI.
Nocte poſtremam ejus menſis diem præcedente,
plebs cum Epiſcopo Ambroſio in Eccleſia excu-
buit. Cùm verò Auguſtinus baptizatus fuerit die
XXIV Aprilis Sabbato ſancto anno cccrxxXXVII,
rectè ſcripſit Auguſtinus nuper baptizatus: An-
aus erat, aut non multo ampliks. Nam à Do-
minica Palmarum anni CccCLXXXVI, ad diem
ab ſe ſuſcepti Baptiſmi, numeratur annus, ac
dies inſuper viginti ſeptem, quos illis vocibus,
aut non multò amplius, apertiſſime expreſſit,
ut doctè obſervat Card. Noriſius in quodam de
hoc Baptiſmo Opuſculo; quod conkrmat au-
Goritate Proſperi Tyronis in Chronico Impe-
riali, ubi ſub diſtinctis annorum notis hæc le-
guntur.
x. II. Ouſtina mater Valentiniani Arianis favens
Annus Ba- in Ambroſium & omnem Mediolanenſem Eccle-
ptiſmi Sancti ſiam diverſa injuriarum genera congerit.

wvalde confir- e H
matus. Ambroſio primum Mediolani repertæ.

Hymni Anbroſii compoſiti, qui nunquam an-
t& in Eccleſiis Latinis modulis canebantur.
III. Maximus indignum ducens contra Eccle-
ſiæ ſtatum agi, locum irrumpendi, quod cum Va-
lentiniano junxerat, fœdas, invenit. Valentinia-
nus veritus imminentem jam cervicibus ſuis V-
rannum, ad Theodoſium confugit.
Auguſtinus Mediolani Retoricam apprimè do-

Critica Hiſtorico- Chronologica

cens, omiſſis Soholis ad Pidem rettam convertitur, SF C. IV.
chm antè Manichaus fuiſſet. An. Ch. 333.
IV. Theodoſius cum exercitu ad Italiam tranſ-
grediens, Maximum interfecit, & Valentinia-
num proprio regno reddidit. .
uſtina, quæ Eccleſias vexaverat, ne Regnum
cum filio reciperet, morte præventa eſt.
Ita Chronologus ille Auguſtino ſynchronus,
qui numero II anno Chriſti cccIXXXVI
reſpondenti tria illa refert, quæ Auguſtinus
ante annum ſui Baptiſmi contigiſſe narrat. Tum
numero III anno Chriſti cccCLXXXVII ref-

pondenti recitat Valenriniani fugam, ac Baptiſ-

mum Sancti Auguſtini; & quamvis converſio-
nem ad Fidem nominet, quæ ineunte æſtate an-
ni cCccCLXXXVI acciderat, nomine converſio-
nis publicam Fidei profeſſionem in Baptiſmo
factam intelligit: neque enim notum illi erat,
quid privatim antea Auguſtinus ſecum delibe-
raverat. Denique numero 1Iv, ſeu anno Chri-
ſti cC C CLXXXVIII, Maximi necem refert, &
poſtea ſub numero 1X mortem Valentiniani,

quæ cùm contigerit anno c c cCxCII, Juſtina

perſecutio juxta laudatum Chronologum cadit
in annum cCccCLIXXXVI, & in ſequentem Bap-
tiſmus, ſeu publica converſio Auguſtini. Si Ba-
ronius annum natalem Auguſtini anno uno tar-
diùs non conſignaſſet, ejus Baptiſmum in hunc
annum non diſtuliſſet. Quæ adverſus noſtram
ſententiam objici poſſunt, hujus loci non ſunt,
nec tanti momenti, ut de ejus veritate nos du-
bitare ſinant.

uoad Canticum Te Deum laadamus, quod D 1.
in Oionico S. Dicio Med dtor Canm-
in Chronico 8. Dacio Mediolanenſi Epiſcopo niei Te

attributo, dicitur à Divis Ambroſio & Au- Deum lau-

guſtino, poſt hujus Baptiſmum, decantatum damus in-
eſſe, Menardus in Notis ad Sacramentarium sertus.
Gregorii Magni, certum ait, non eſſe S. Dacii
illud Chronicon, ex quo ea narratio deſum-
ta, quòd non redoleat ſtylum illorum tem-
porum; atque etiam quædam falſa contineat.
Poſt Menardum idem ſcripſit Mabillonius tom.
I. Analectorum veterum Patrum pag. 3. ubi in-
quit, Chronicon illud, quod in Bibliotheca
Ambroſiana aſſervatur, variorum eſſe Scripto-
rum; cùm producatur uſque ad annum Chri-
ſti milleſimum ſexageſimum ſeptimum „ & S.
Dacius imperante Juſtiniano obierit. Gavantus
in Rubric. Breviarii ſect. 5§. cap. 19. allerit, in
antiquiſſimo Breviario M S. Collegii Aniciani
de Urbe iſti Cantico præferri hunc titulum:
Hymnus S. Abundii. In antiquo Breviario Cho-
ri Monaſterii Caſſinenſis deſcripto paulò poſt
annum 1086. hoc Canticum inſcribitur: Hym-
nus Siſebuti Monachi. Bona Cardinalis cap. 16.
de Divina Pſalmodia ſcribit, ante Sanctum
Benedittum cap. II. Regulæ, & Teridium diſ-
cipulum Sancti Cæſarii Arelatenſis Epiſcopi,
qui de hoc in Regula ſua locutus eſt, nullum
Veterum mentionem ilhius feciſſe: in Pfalterie
M. S. Baſilicæ S. Petri in Vaticano inſcribi:
Hymnus S. Siſebuti: in Pſalterio Latino-Gallico,
cujus meminit Jacobus Uſſerius in Tractatu de
Symbolo Romanæ Eccleſiæ, epiſtolâ ad Voſſium,
S. Mecetio attribui; ſed recedendum non eſſe ab
antiqua traditione, quæ hoc Canticum SS. Am-
broſio & Auguſtino tribuit, cùm ſit adeo com-
muniter recepta. Auctorum tamen diverſitas,
quibus illud adſcribitur, ſatis oſtendit, hujus
Cantici Auctorem adhuc nos latere.
Ad num. LXXXII & ſeqq. Gothofredus
in

XII.
Synagoga

in Annales C. Baromi.

SE C. I V. in Chrônologia Codicis Theodoſiani conten-

An. Ch. 388. dit .

Iudorum &
Chriſt ianis
incenſa.

XIII.
Bregorius

epiſtolam x1X Divi Ambroſii ad Theo-
doſium Magnum, quæ eſt de Synagoga judæn-
rum à Chriſtianis incenſa, pertinere ad annum
Chriſti trecenteſimum nonageſimum tertium,
eamque jungendam cum Lege Codicis Theod.

9. De Judæis, data Ad Addeum Comitem &d Ma
giſrum militum per Orientem; qua Theodoſius

jubet; nimietatem eorum, qui ſub Ohriſtianæ
Religionis obtentu Gnagegas deſtruebant, &
expoliabant, cohiberi. Sed hallucinatur Vir
doctiſſimus : Paulinus enim in Vita S. Am-
broſiii factum illud narraturus, ait: Extincto
Maximo, poſito Theodoſio Imperatore Mediolaniz;
à Chriſtianis viris Spnagoga jJudæorum concrema-
ta. Et poſt hanc hiſtoriam, eladem Theſſalo-
nicenſem, quæ anno CCCXC contigit, reci-
tat. Quare, cùm anno trecenteſimo nonageſimo
tertio, quo memorata Lex emiſſa, Theodoſius

in Oriente fuerit, neque ante annum inſequen-

tem, ut inter omnes conſtat, poſt Eagenium
nempe devictum, Mediolanum venerit, liquet;
Baronium incendium illud recte conſignaſſe,
perperamque Gothofredum illud cum Lege 9.
De udæis, conjunxiſſe. Ex hac Ambroſii epiſto-
la, Legeque 9. De judæis, patet, Judæos, qui
Theodoſii Magni tempore Synagogas habere
nulla adhuc Lege prohibebantur, identidem à
Chriſtianis turbatos fuiſſe.
Ad num. XCIX Exiſtimat Baronius, Grego-
rium Bæticum Epiſcopum Fliberitanum in com-

Bæœticus ſlo- munione Eccleſiæ Catholicæ obiiſſe. Sed, cùm is

Fet.

XIV.

à ſolo Iſidoro cap. I. libelli de Viris illuſtribus
laudetur, hicque Auctor ſuppoſititius ſit, teſte
ipſo Baronio anno CCCLVII num. XKXXI,
(ubi etiam ait, Iſidori Hiſtoriæ primum Aucto-
rem extitiſſe Marcellinum Presbyterum Lucife-
rianum) meritèò ab eo diſſentit Hermantius in
Vita S. Athanaſii lib. 10. cap. 1I. Legitur quidem
hujus Gregorii nomen tam in Martyrologio Ro-
mano, quàm in Martyrologio Uſuardi; ſed, cùm
per annos ampliùs viginti in Schiſmate Lucife-

riano fuerit, nullibique legatur, ab illo re-

ceſſiſſe, incertum, inquit Hermantius, an utriuſ-
que Martyrologii auctoritas fundamentum ſuffi-
Ciens ſit.

Queſnellus tomo 2. Operum S. Leonis Diſſert.

Opera Gre- 1I4. De Libellis in Codice veteri Romanæ Eccleſiæ
ceoru Bætici. contentis, exiſtimat, Tractatum de Fide, qui La-

.

tinè tantùm extat ex verſione Rufini, quique
Gregorio Nazianzeno adſcribitur, legitimum
fœtum eſſe Gregorii Bætici; cùm appareat, illius
Operis Auctorem Latinum fuiſſe, & Græco idio-
mate donatum Gregorio Nazianzeno adſcribi
potuiſſe. Divus quidem Auguſtinus epiſtolàâ 3.
ex eo Opuſculo nonnulla refert ſub nomine Gre-
gorii Orientalis Epiſcopi. Sed unum pro altero
Gregorium à S. Auguſtino laudatum probabili-
ter cenſet Queſnellus, Orientalem nempe pro
Bœtico & Illiberitano; cùm Auguſtinus ipſe lib.
I. contra Julianum cap. 5. eundem Nazianzenum
à Nyſſeno non diſcernat. Quare perperam Tra-
Gatus ille, Orationis 49. locum inter Opera
Gregorii Nazianzeni obtinet. Malè etiam tomo
4. Operum Sancti Ambroſii inſcriptus eſt ſub
hoc titulo: De Eilii Divinitate & Conſubſtantia-
litate contra Arianos. Malè denique Vigilio
Tapſenſi à Chiffletio in Vigilianis Vindiciis aſ-
ſeritur. Ejuſdem Gregorii Bœtici eſt Tractatus de
Fide Nicæana, qui Orationis 50. locum obtinet
inter Opera Gregorii Nazianzeni. Oſtendit enim
Quelnellus citatus, utrumque in ſtyli ſimilitu-

773

dine convenire, utrumque Nicænæ Fidei Sym- S C. 10.

bolum explicare; ſed compendiosè unum, alte-
rum fuſiori & dogmatica tractatione. Addit,
unum alterius explicationem & apologeticum
eſſe; priorem poſterioris. Unius igitur ejuſdem-
que Auctoris eſt uterque Tractatus: ſed brevior
deé Fide Nicena, priorem locum obtinere debetz;
prolixior, qui inſcribitur ſimpliciter de Fide, po-
ſteriori loco reponi; neuter verò S. Gregorio
Nazianzeno, ſed Gregorio Bœtico uterque ad-
ſcribendus, ſi conjecturæ Viri doctiſſimi apud
ipſum legendæ admittendæ ſint.
Ad num. CIII & ſeqq. Uſſerius in Opere de
Britannicarum Eccleſiarum Primordiis cap. 16.
quæ de Palladio à Baronio ſcripta, magis expli-
cat. Patriàâ, inquit;, Galatam fuiſſe Palladium
illum Origeniſtam „Evagrii diſcipulum; & Epi-
Phanius in epiſtola ad Joannem Hieroſolymi-
tanum, inter Hieronymianas ordine 60. & ipſe
in Lauſiaca ſua Hiſtoria cap. 48. & Heraclio Pa-
radiſo cap. 22. confirmat. Hanc in Proœmio ad
Vanſum Præfectum, à ſe etiam ſcriptam fuiſſe
indicat anno triceſimo tertio, poſtquam vitæ
ſeſe addixiſſet monaſticæ, cùm viginti quidem
in Epiſcopatu, totius verò vitæ quinquaginta &
tres exegiſſet annos. Cùm verò in ſecando Theo=
doſii ſenioris Conſulatu, qui in præſentem Ohriſti
annum incidiz, monaſticam primùm vitam am-
plexatum illum fuille conſtet, ex Lauſiacæ cap.
I. & 2. anno trecenteſimo ſexageſimo ſeptimo
natum, quadringenteſimo ordinatum Epiſco-
pum, & quadringenteſimo viceſimo Hiſtoriau
ſuam ſcripſiſſe colligimus.
tio fugit, qui eum Alexandriam anno
CCCLXXXVIIIex eremo petiiſſe, Com-
mentariumque memoratum ſcripliſſe aſſerit. In
patria autem ſua Bithynia creatum ſe Epiſcopum
teſtatur ipſe libro laudato cap. 22.
nimirum Helenopolitana, à qua ad Aſponita-
nam in eadem Bithynia civitatem tranſlatum ex
Socrate lib. 7. cap. 36. ibidemque ante annum
quadringenteſimum triceſimum primum vitam
finiiſſe, ex Epheſini Concilii Actis intelligimus,
quæ Actione primâà & ſextà, Erſſebium Azono-
rum Galatiæ Epiſcopum Concilio illi interfuiſſe
affirmant. Simul quoque adfuiſſe Palladium

Poſſevinum enim ra-

An. Ch. 38

XV.
Palladius
Auctor Ea fe

Rorss.

& 43. in Sede

Helleſponti Epiſcopun eadem Acta ibidem do-

cent, quem eum fuilſſe, ad quem ſcripſit Cyrillus
Dialogum de Adoratione in ſpiritu, & quòd Lex
PEvangelicæ vitæ umbra tantaum, typuſque ſit, po-
tius quâm Scotorum Palladium, quod opinatus
eſt Balæus, prudens quivis judicaverit. Baronius
hunc Palladium cum Palladio Scotorum Epiſco-
po aliquando confundit; ſed eum ab illo diver-
ſum eſſe anno C CCCXXIX oſtendemus, ubi
& plura de Dalladio Helenopolitano Epiſcopo
in medium afferemus.
PEvagrium Ponticum Gregorii Nazianzeni diſ-
cipulum fuiſſe teſtatur Sozomenus. Multa ſcrip-
ſit, quorum aliqua tum fragmenta, tum citatio-
nes habentur in Codice Regularum, in Patrum
Vitis & Apophthegmatibus, in Catenis, in li-
bris Excerptorum, in Theſauro Aſcetico, in
Scholiis ad Climachum, necnon apud Palla-
dium, Socratem, Climachum, Dorotheum
Maximum, itemque in Damaſceno Billii, &
Palladio Bigotiano. Scripſit librum unum de
ocο Vitioſßtatibus editum ab Emerico Bigotio in
4. poſt Vitam Sancti Chryſoſtomi à Palladio
compoſitam. Item Sermonem dogmaticum de
Santta Trinitate, ad eos qui monaſticam vitamz
degunt in patria, quem Joſephus Maria Suares
Epiſcopug

Baron. anne
40Oenu.LXI.
& anno 417½
num. I.

XVI.
Evagrius
Ponticus
masl ta ſerè-
bit.
Baronnumg
E Ve

6

„*

574 Cuitca Hiſtorico-Chronologica

595 C. IV. Epiſcopus Vaſionenſis cum Niliacis publicavit.
An. Ch. 389 Præterea Cotelerius tomo 3. Monumentorum
Eccleſiæ Græcæ in lucem emiſit epiſtolam Eva-
grii ad Anatolium, in qua multa de vita, tum
practica, cùm gnoſtica, hoc eſt, quæ actione
vel cognitione conſtat. Inſuper, librum Pradti-
cum, & aliud Opuſculum, cui titulus, Evagrii
Monachi Rerum Monachalium rationes, earum-
que juxta quietem appoſitio quibus in libris
multa egregia ad mores informandos habentur,
ex iiſque Diſſertatio Labbei de Scriptoribus Ec-
cleſiaſt. ſuppleri poſſet.

Olymp. 292. ANNO PERIODI GRZCO-ROMAN A 5882.

an. I. i. ict. 2
Anno Urbis O6 G. I10. P. 1. April Indict
s 5 HRISTI 389.
ſecundm Ir C 389
Baronium SIRICII PAP 6.

1140.
VALENITINIANI JuNIORIS I5.
TnHEODOSII II. ARCADII 7.
1. Num. I. ad X I. Coſſ. Fl. Timaſins, &
Coſ-. & Fl. Promotus, ut habetur in inſcriptione
Decennalia recitata in Codice MS. his verbis: Dedicatur
Theodoſi. VIII Kal. Sept. Fl. Timaſio & Fl. Promoto UU.
CC. Conſſ. Circa ejuſdem codicis initium ipſemet
Onuphrius Panvinius hæc ſcripſit: Hic liber,
cujns apud neminem extat exemplar, emptus fuit
ab Illuſtriſſimo Cardinali Carpenſi CCCaureis,
poſt cujus mortem pervenit ad manus Illvi Card.
Santti Angeli, deinde illum obtinnit Umns
Donmaus meus Card. Farneſius, quem mihi Onu-
phrio ejus Chronographo cuſtodiendum dedit Romæ,
dum in Siciliam proficiſcimur anno Dni M. D.
LXVIII. M. Feb. Obiit eodem anno Onuphrius

vir immortalis memoriæ, XVIII Kal. Aprilis

Panormi, ut videre eſt apud Spondanum anno
MDLXVI num. II. Servatur nunc Codex ille
in Bibliotheca Illmi Domini Ludovici de Ma-
zZaugues Regii in Parlamento Aquenſi Conſi-
liarii. Uterque Conſul Orientalis fuit: quorum
priorem copiis pedeſtribus, poſteriorem eque-
ſtribus anno præcedenti Theodoſius contra Ma-
zimum Tyrannum pugnaturus, præfecerat, ut
teſtatur Zoſimus lib. 4. pag. 769. In præmium
itaque rei præclarè adverſus Maximum geſtæ,
uterque hoc anno Conſul creatus, quo Theodo-
ſius de eodem Tyranno triumphavit, &, ut vi-
detur, Decennalia etiam edidit, uno anno dilata.
11. Thomas Herrera, aliique quidam Auguſti-
S. Mogicæ niani tradunt, Auguſtinum baptizatum anno
obitu. CCCLXXXVII die X XIV Aprilis; Mo-
nicam verò è vita migraſſe anno CCCLXXXVIII
quarta die Maii, Auguſtini ætatis anno triceſimo
tertio completo. Et hi quidem ſcribunt, Augu-
ſtinum, cùm poſt Baptiſmum aliquantiſper Me-
diolani ſubſtitiſſet, inde poſtea cum matre, ac
ſociis vià Aurelià per Tuſciam, Romam, ac de-
nique Oſtiam profectum, ac ibidem matrem IV
Nonas Maii amiſiſſe. Alii putant, Auguſtinum
Oſtiæ moratum uſque ad necem Maximi Tyran-
ni: alii Romam reverſum dicunt. Sed hac in re
Card. Noriſio in quodam de Auguſtini Baptiſmo
Opuſculo ſtandum. Sanctus Doctor, inquit,
cùm lib. 9. Confeſſionum narraſſet, ſe Medio-
lani Baptiſma ſuſcepiſſe, ac ibidem aliquantiſper
poſtea commoratum, cap. 8. hæc ſtatim ibidem
ſcribit: Quarebamus quiſnam locus nos utilins ha-
beret, ſervientes tibi, pariter remeabamns in
Africam. Itaque ſtatuit Auguſtinus rectâà in

Africam pergere. Idem cap. 10. narraturus quod

ſibi in colloquio cum matre apud Oſtiam conti- S† C. IV.
gerat, ait? Mlic apud COſtia Tiberina, ubi remoti An. Ch. 389.
àturbis, poſt longi itineris laborem inſtauraba-
mus nos navigationi, & 6. Si Auguſtinus diutiùs
antea Romæ commoratus fuiſſet, ac libros, quos
ab ſe poſt Baptiſmum Romæ ſcriptos teſtatur lib.
I. Retractat. Cap. 7. 8. & 9. compoſuiſſet, ante-
quam Oſtiam deſcenderet, non dixifſer, poſt
longi itineris laborem; cùm Româ uſque Oſtiam
ex Antonini Itinerario iter tantùm ſit M. P. XVI,
vel uti modè numerant, XVIII. Et quidem
cap. 9. libri citati ait: Cum autem Romæ demo-
raremur, &c. Hinc patet, Rivium in Vita S.
Auguſtini falsèò ſcripſiſſe, Auguſtinum, ſcriptis
Romæ libris laudatis „ cum matre ac ſociis

Oſtiam ſe contuliſſe, in Africam tranſmiſſurum

Quare ex illis verbis, poſt longi itineris laborem,

manifeſtè colligitur, Auguſtinum Mediolano

profectum, rectà Oſtiam vià Aurelià perrexiſſe
eodem anno trecenteſimo octogeſimo ſeptimo,
quo fuerat baptizatus. Viâà Aurelià per Piſas, ac
inde diſtantes M. P. CLI X Centum-Cellas, &
Lorium uſque iter habuit; illinc verò ad Oſtia
Tiberina deflexit, ubi cùm poſt longi itineris la-
borem ſeſe navigationi inſtauraret, Monica ma-
ter vita migravit.
Hunc obitum contigiſſe anno trecenteſimo III.
octogeſimo ſeptimo ante Idus Novembris, quam- se alio
vis menſis ignoretur, inſinuat Auguſtinus, dum gue⸗ ize,,
ait, ſe anno ætatis trigeſinno & tertio matrem mortua.
amiſiſſe; ille verò annus Auguſtino exibat dee
decima tertia Novembris anni trecenteſimi
octogeſimi ſeptimi. Quòd ſi annus trigeſimus
tertius completus intelligatur, ac dies mortis
Monicæ ponatur IV Maii anni trecenteſimi
octogeſimi octavi, Auguſtinus ſupra annum
otioſus à ſcribendo fuiſſet. Nam lib. 1I. Retract.
cap. 6. narrat quæ Mediolani inter Competentes
allectus, ac proximè baptizandus ſcripſit; tum
cap. 7. recitat, quæ jam baptizxatus, cum Romæ
eſſet, elucubravit. Quare, cùm ruri degens, ſeſe
ad Baptiſmmum præpararet, ac jam jam ſacris my-
ſteriis initiandus, libros ſcriberet; qu fieri po-
tuit, ut baptizatus pleno anno ſtylo parcerer,
nec quicquam in literas mitteret? Hinc circa
autumnum anni trecenteſimi octogeſimi ſeptimi
Romam reverſus videtur, ubi ſacris Literis, in
quibus nondum aſſuetum ſe fuiſſe fatetur lib. I. Re-
tract. cap. 7. accuratam operam ponens, libris
ſcribendis majorem anni trecenteſimi octogeſi-
mi octavi partem exegit; ſiquidem lib. z. contra
literam Petiliani cap. 25. teſtatur, ſe ex Italica
peregrinatione jam poſt Maximi Tyranni mortem
Africam repetiſſe. In vetuſtis Martyrologiis,
Adonis, Bedæ, Norkeri, Rabani, Vandalberti
& aliorum Veterum die I V menſis Maii S. Mo-
nicæ nomen non legitur, ac proinde poſt plura
ſecula ab ejuſdem obitu, in ſacris Tabulis reci-
tari cœpit, ut Inventionis, ſive Tranſſationis
potiùs, quàm mortis dies ſub initium Maii re-
colatur : quod ſæpius in aliis Sanctis ibidem
commemoratis contingere certum eſt. Quæ om-
nia diligenter Card. Noriſio laudato obſervata.
Ex die itaque, quà Monica colitur, emortualis
ejus annus deduci non poteſt. Papebrocius tomo
I. SS. menſis Maii die IV S. Monicam anno trecen-
teſimo octogeſimo octavo mortuam arbitratur;

nullo tamen argumento, ad id probandum, in

medium allato. Baronius locum adductum Au-

guſtini, ubi ait, ſe anno ætatis triceſimo & tertio
matrem amiſiſſe, corruptum eſſe exiſtimat, ac
9 . . „
legendum, anno triceſimo quinto. Sed, cuùm eun-
dem

in Annales C. Baronii.

8Æ C. IV. dem numerum omnes ad unum Codices exhi-

An. Ch. 389. beant, ut obſervant Patres Benedictini in ac-

curata editione Operum S. Auguſtini, inde cer-
tèò intelligitur, locum minimèe depravatum eſſe,
& Monicam ad præſentem annum non perveniſſe.
Ad num. XI. & ſeqq. In morte D. Grego-
rii Naxianzeni conſignanda huc uſque ab omni-
bus Recentibus peccatum. Ea enim contigit an-
no trecenteſimo nonageſimo primo. Suidas in
voce nsiοασ, ait: Cum ad nonageſimum ætatis
annum, & ulterius progreſus fuiſſet, decimo ter-
tio Theodoſu Magni imperantis anno ex hac vita
decedit. Incipit is Theodoſii annus die XIX
Januarii anni trecenteſimi nonageſimi primi,
quo ideo, die I X Maij Eccleſia hunc egregium
Doctorem amiſit. Eodem pariter anno Sigeber-
tus in Chronico eam mortem conſignat; nec ha-
ctenus aliquid prolatum, quod utrumque erraſ-
ſe ſuſpicandi locum præbeat. Nec enim D. Hie-
ronymus in lib. de Scriptoribus Eccleſiaſt. in
quo hæc de Gregorio Nazianzeno habet: De-
veſſit ante ferme triennium ſub Theodoſio Princi-
pe, Suidæ & Sigeberto contrarius eſt, ut autu-
mat Baronius; quin potiùs eorum ſententiam
confirmat. Nam Hieronymus librum illum an-
no trecenteſimo nonageſimo tertio, quo Theo-
doſius die XIX Januarii annum decimum
quintum iniit, & Quindecennalia celebravit,
in lucem emiſit. Solebant quippe Auctores (ut
toties à me monitum)annis hujuſmodi ſolenniis
dicatis, Opera ſua publicare. Quare eo in Ope-
re Hieronymus loquitur de Scriptoribus, qui
uſque ad annum Theodoſii XIV incluſivè,
non verò excluſivè, ut credidit Baronius, flo-
ruere; ipſumque in lucem dedit anno decimo
quinto Theodoſii, licèt in eo tantùm locutus
fuerit de Scriptoribus, qui ante eum Imperato-
ris annum aliqua Opera cdiderant. Triennium
itaque illud utrimque incompletum intelligen-
dum. Ætas Nazianzeni adeo accuratè à Suida
memorata facit, ut ei in anno ejuſdem emortua-
li fides omnino adhibenda ſit.
Vv. Nam Gregorium ætate provectum fuiſſe, quan-
a s. do hominem exuit, ex ipſomet Gregorio oſten-
Gregorii Na- dit Papebrocius in Actis Sanctorum die I X

IV.
Obitus S.
Gregorii Na-
Ziangeni.

Bironmum Maij in vita S. Gregorii Nazianzeni; ubi tamen
inioner . -
xiu & ſeqq. Baronii opinionem, quoad annum mortis hu

jus Sancti perperam amplexatus eſt. Gregorius
in Carmine de Vita ſua, quod non diu poſt Cæ-
ſarii fratris, & Gorgoniæ ſororis mortem, ac an-
te patris obitum compoſuit, ita queritur:
Jam caput albeſcit canis, rugoſaque membra
Triſtis ad occaſum vitæ mihi prona feruntur.
Neque præmaturam fortè canitiem intelligas,
ſicut Interpres metro ſerviens pramaturam ejus
ſenectutem in eodem Carmine paulè pòſt dixit.
Non enim hoc habet textus Græcus. Sed ſolùm
indicat απnπι τι—☛οςσ moleſtum ſcilicet tem-
poralium, quas antè deſcripſerat, curarum con-
flictum, ipſum quietioris vitæ impatienter cu-
pidum, σ upæ ?Xτνιν, præcipitaverit in ſenium,
non qualecumque, ſed veluti extremum; ideo
enim addit, απττν οατ αανν, propen-
dens in terram, quod ſilicerniorum eſt. Qui ve-
1ò tunc canus & incurvus erat, quod in ſeptua-
genario ſene non mirum, in viro quadragena-
rio portentoſum fuiſſet. Decennio pèͤſt, cùm
morbo prohiberetur Olympium Præſidem per ſe
accedere reis civibus veniam oraturus, eundem
appellans per epiſtolam 172. meritò his verbis
utitur: Moveat te noſtra canities; hæc offerenda
erit, atque annorum numerus? Quot hi, aut quæ

illa, ſi anno trecenteſimo viceſimo ſexto, aut 8S £ C. IV.
etiam ſeriùs natus fuerit Gregorius, ut Baronius An. Ch. 359.
contendit? Patris canities & anni, inquit Bil-
lius, ſed perperam: ſuam enim propriam cani=
tiem intelligit, ſuorumque annorum allegat nu-
merum, talem utique qui præcipuè debeat mi-
ſerationem movere. Denique Gregorius Orat.
27. quomodo cùm Conſtantinopoli verbo do-
ctrinæ inſiſteret, Ariani dicteriis ſibi illuſerint,
narrans, non obliviſcitur objectam ſibi membro-
rum contraltionem ab ætate & morbo; ætatem
utique in noſtra ſententia annorum circiter
octoginta tunc habens, juxta alios verò anno-
rum quinquaginta quinque. Hæc eruditè Pape-
brocius. Quare cùm recté Suidas tradiderit, Na-
zianzenum nonagenhario majorem extremos
clauſiſſe dies, eum in anno mortis ejus narran-
do erraſſe, prorſus improbabile.
Ad num. XLIX & ſeqq. Idacius in Faſtis vI.
ſub hujus anni Conſulibus ſcribit : Iytroivit Theodoſius
Theodoſius Aug. urbem Romam cum Honorio filio Roma trium-
Jſuo, die Iduum juniarum, & dedit congiarium sar.
Romanis. Imperatores enim annis, quibus trium-
phabant, uti Theodoſius hoc anno Romæ,
congiarium diſtribuere ſoliti. Addit Marcelli-
nus in Chronico, eum Urbe egreſſum Kal. Sep-
tembris poſtquam triumphaſſet. Per tres illos
menſes Theodoſius urbi Romæ plurimùm con-
ſuluit, teſte Pacato in fine Panegyrici, tum va-
riis Conſtitutionibus, tum aliis modis. Gotho-
fredus in Chronologia Codicis Theodoſiani
ait, colligi ex Claudiano, Eucherium Stiliconi
Romæ natum, Theodoſio ibi præſente. Theo-
doſius Romàâ digreſſus Mediolanum rediit, ubi
ante ſuum Romam adventum agebat. Baronius
innixus auctoritate Socratis lib. 5. cap. 14. & So-
zomeni lib. 7. cap. 14. ſcribit, utrumque Impe-
ratorem Romæ triumphaſſe. Veràùm tam Socra-
tem, quàm Sozomenum hallucinatos non du-
bito. Certum quidem, Valentinianum Romam
veniſſe; cùm variæ Leges Theodoſio-Valenti-
nianæ in Codice Theodoſiano Romæ datæ le-
gantur, nempe Lex 18. De Hæreticis, data X V
Kal. Jul. Lex. 49. De appellationibus, data VIII
Kal. Aug. Lex. 2. De feriis, data VII Id.
Aug. Lex unica De mancipibus, & Lex II. De
maleficis, datæ X VI Kal. Sept. Lex 5. De Sua-
riis, data X V Kal. Septemb. Lex. 6. De bnariis,
data VIII Kal. Septemb. & Lex 5. De aquæductu,
data V Kal. Septemb. ac denique Lex ultima
Codicis Juſtinianei De ſervis fagitivis, data

VIII Kal. Aug. quæ Leges omnes Romæ ab

utroque Imperatore emiſſæ, & Albino Præfecto
Urbis inſeriptæ.
Hujus Romanæ profectionis teſtis eſt Auctor vII.
Miſcellæ lib. 13. qui ait: Tunc igitur Imperatores Roma etiam
Valetzinianus & Theodoſius peractà victoriâ Ko- alentines:
mam venére. Et poſtquam ſermonem habuit de *** Tigt⸗
variis, quæ à Theodoſio Romæ geſta dicit,
concludit: His altis, relicto Valentiniano Komæ,
ipſe cum Honorio Conſtantinopolim remeavit, Con-
ſulatu Tatiani & Symmachi, IV IUdus Novemb.
anno nempe CCCXCI. Jam anno præceden-
ti Valentinianus Auguſtus Romam venerat. Zo-
ſimus enim lib. 4. pag. 769. ſcribit, Theodo-
ſium dum Theſſalonicæ eſſet, & poſtquam Gal-
lam ejus ſororem uxorem duxiſſet, utrumque
Romam miſiſſe: Juſtinam quidem cum filio & fi-
lia navibus impoſitam & tutò dedutturis tradi-
tam, Romam ablegat : perſuaſus Romanos luben-
tiſſimis animis hos excepturos, quorum à Ma-
ximo voluntates eſſent alienæ. Adeo verum eſt,

Valen⸗

S⁸ g. C. IV. Valentinianum ſemel & iterum Romæ fuiſſe.
An. Ch. 3899. Verùm unus Theodoſius triumphavit, ut cer-
VIII. tos nos reddit Pacatus in Panegyrico, quem Ro-
cn, ,: mæ Theodoſio poſt triumphum dixit. In eo
phavit. enim unicum ſemper Imperatorem alloquitur,
& numero ultimo loquens de iis, quæ Romæ
egit „ ait: Ea verò quæ Romæ geſta ſunt & gerun-
tur, ingeniis permittenda Romanis ſunt qualem
te Urbi dies primus invexerit; quis in Curia fueris,
quis in Roſtris; ut pompam præeuntium ferculorum
curru modò, modò pedibus ſubſecutus, alterno
clarus inceſſu, nunc de bellis, nunc de ſuperbia
triumpharis; ut te omnibus Principem, ſingulis
exhibueris Senatorem; ut crebro, civilique pro-
greſu, non publica tantàm opera laſtraveris, ſeld
privatas quoque ædes Divinis veſtigis conſecra-
ris, remota cuſtodia militari, tutior publici amo-
ris erxeubiis. Profectò, ſi Valentinianum Theo-
doſius triumphi conſortem feciſſet, aliqua hu-
jus rei, aut ſaltem Valentiniani mentio in eo
Panegyrico fieret; cùm tamen ne verbum qui-
dem de Valentiniano Pacatus habeat. Hinc Rufi-
nus, qui hoc tempore vivebat lib. 11. cap. 17.
poſtquam de Maximi tyrannide locutus eſt, ait:
Agfuit Theodoſius propter regni fidem, onitatiſ-
que ac beneficiorum Gratiani memor- & in vin-
dictam totius viribus Orientis inſurgens, ultus eſt
ſanguinem juſtum. Valentiniani quoque impia inter
hac matre defuncta (anno nempe præceden-
ti, ut ex Chronico Imperiali Proſperi anno
CCCLXXXVIIInum. X diximus) Pidem
Catholicam, quam ipſa violaverat, & regnum
tyrannide depulſa reſtituit. Atque ipſe poſteaquam
Romam illuſtri triumpho inveltus eſt, ad propria
rurſus regna remeavit, ubi de unico triumphato-
re loquitur Rufinus.
IX. Ad num. LXIV. Bollandus in Actis Sancto-
Evagrius rum die XVII Januarii in Vita S. Antonii

Epiſe. An- Abbatis, paragrapho nono, oſtendit, Baro-

vochenus, nium in Evagrio, qui hoc anno Paulino demor-

tuo in Epiſcopatum Antiochenſem ſuccefſit, de-
ceptum eſſe ab Interprete Latino Operum Sancti
Baſilii. Nam Sanctus Baſilius in epiſtola 8. quæ
eſt ad Euſebium Samoſatorum Epiſcopum, ait:
3 ραtGüννροο s Eu„ρνοα H+IÜdꝛ–[IαWινπ π Arno;-
Xια , id eſt, Presbyter Evagrius filius Pompeia-
ni Antiocheni. Et tamen Interpres perperam ver-
tit: Senior Evagrius filius Pompeiani Antiocheni.
Qua ex prava interpretatione deducit Baronius,
alium Evagrium illo juniorem eodem tempore
vixiſſe, & ex uno Evagrio duos facit. Jam ipſius
Juliani Imperatoris temporibus doctrinæ opi-
nione clarus erat Evagrius, qui Sanctum Euſe-
bium Vercellenſem Epiſcopum in Italiam re-
deuntem comitatus eſt, ut teſtatur Sanctus Ba-
ſilius in laudata epiſtola. Contra Auxentium
Epiſcopum Mediolanenſem inſurrexit cum San-
ctis Euſebio & Hilario Pictavienſi Epiſcopo,
ut elicitur ex epiſtola 49. Hieronymi, qui & in
ejus comitatu ſe in Syriam profectum indicat
epiſt. 44. ad Rufinum. Denique Vitam Sancti
Antonii Magni ab Athanaſio Græcè vulgatam,
Latinè interpretatus eſt, ut docet Hieronymus
lib. de Eccleſiaſt. Script.
X. Agd num. LXIV. Baronius modè eum pa-
e Eνusgτſ rentem facit junioris Evagrii, qui poſtea fue-
rοονsι . . . . .„*
ſatis eſoctus it Epiſcopus Antiochiæ: ita anno cCCCLXII
pen fuit. numero CCXXVI; modè dicit, haud explo-
ratum ſatis habere potuiſſe, quis infracto ani-
mo Evagrius contra Auxentium ſteterit; ita an-

no CCCLXIXʒnumero XXVII. Rurſus

anno CCCLXXII numero XXVIII, il-

Critica Hiſtorico Chronologica

lum eundem aſſerit, qui olim cum FEuſebio Ver- S4 C IV.
cellenſi in Italiam abierat, & jam ſocius S. Hie- An. Ch. 382.
ronymi peregrinatus ad Sanctum Baſilium in
Cappadociam, indeque in Syriam redierat. De-
nique mox eundem Presbyterum facit, & XLIII
Epiſcopum poſtea conſecratum, quòd in Sancti
Malchi Vita eum Sanctus Hieronymus Papam
appellet. Et tamen unus idemque Evagrius eſt,
qui cum Sancto Euſebio in Italiam profectus,
quique Paulini Epiſcopi Antiochenſis ſucceſſor
deſignatus eſt, ut colligitur ex Socrate lib. 5.
cap. 12. Sozomeno lib. 7. cap. 15. & Theodoreto
lib. 5. cap. 25. Hæc doctè Bollandus, cui ſuffra-
gatur Valeſius in Notis ad lib. ö6. Sozomeni cap.3.
Ad num. LXXII & ſeq. Marius Mercator XI.
in Appendice ad Contradictionem XII Ana- Bonoſus
thematiſmi Neſtoriani ait: Ebionem Philoſophum E opa⸗
. ardicenſis
ſecutus Marcellus Galata eſt: Photinus quoque, fuir.
& ultimis temporibus Sardicenſis Bonoſus, qui a
Damaſo urbis Romæ Epiſoopo prædamnatus eſt. Eſt
Sardica civitas Metropolis Daciæ; ac Macedo-
niæ finitima. Ignoratum huc uſque fuerat, cui
Eccleſiæ Bonoſus præfuiſſet, unuſque M. Mer-
cator nos hoc docuit. Quod à Mercatore dictum
confirmat Capuenſis Synodi decretum, quo
Bonoſi judicio poſtulati cauſa Anyſio Theſſalo-
nicenſi & Macedonibus Epiſcopis demandata
eſt, utique ſecundùm Eccleſiæ Canones, qui-
bus cavetur, ut Epiſcopus quiſque reus à finiti-
mis Coëpiſcopis judicetur, non tamen à ſuis
ſubditis, ſi Metropolitanus ſit. Incertum pariter
fuerat, Bonoſum à Damaſo prædamnatum eſſe;
quod nihilominus pars ſecunda epiſtolæ, quam
Damaſus ex Synodo Romana ad Paulinum An-
tiochenum ſcripſit, probat: Si quis dixerit, Ver-
bum pro humano ſenſu in Domini carne verſatum,
bunc Catholica Eccleſia anathematizat: necnon
& eos, qui duos in Salvatore Filios confitentur,
&cc. Bonoſus enim in eo maximè errabat, quòd
duos in Chriſto Filios confiteretur, æternum
unum, alterum temporalem. Porro, inquit
Garnerius in Diſſert. de Hæreſi Neſtorii cap. 4.
paragrapho 6. quia Mercator prædamnatum ait
à Damaſo Bonoſum, id eſt, priùs damnatum,
quàm hæreſim proderet, ratio ducitur, quâ, ut
cetera deficerent, abjudicaretur Damaſo epiſto-
la ad Illyricianos: neque enim verè diceretur

Pontifex prædamnaſſe Bonoſum; quippe quem

Auctor epiſtolæ ſuàâ ſententiàâ intactum judici-
bus à Synodo electis judicandum relinquat. Ce-
teràùm, epiſtola illa ad Illyricianos perperam Di-
vo Ambroſio adjudicata. Holſtenius in Colle-
ctione Romana eam tribuit Siricio Papæ: an ex
conjectura, vel ex fide alicujus Codicis M S.
incertum; cùm is ſuæ opinionis fundamentum
non prodiderit.
Ad num. LXXVI & ſeqq. Marcellinum in XII.
Chronico ſecutus eit Baronius, quando ſctipſit Serapii
Serapidis templum, totius Ægypti pulcherri- everſio.
mum, Teodoſii Magni juſſu hoc anno ever-
ſum fuiſſe. Verùm illud anno tantùm trecenteſi-
mo nonageſimo primo factum. Sozomenus
enim lib. 7. cap. 16. de Serapio, templo nempe
illo nobiliſſimo loquens, ait: Erat tunc tempo-
ris Dux militum in ADgypto Romanus: Evagrius
verò Præfeltus Auguſtalis erat Alexandriæ. So-
crates lib. 5. cap. 16. de ejuſdem Templi everſione
diſſerens inquit: Præfectus Alexandriæ & Dux
militum Mgypti Theophilo (Epiſeopo Alexan-
drino) ſuppetias tulere. Quare, cùm Lex II. Co-
dicis Theod. De paganis, data V Kalend. Jul.
Aqaileiæ, Tatiano & Symmache Coſ. anno ſc.
cccXCI

— —

X
Nemtl
nilinm

4 ttern

—

—

in Annales C. Baronii.

3F C. IV. cc cXCI, quâ per Dgyptum ſacrificia, adituſ-
An. Ch. 389 que Templorum interdicuntur, inſcripta ſit,
PEvagrio PF. Auguſtali & Romano Comiti Dgyp-
ti; non videtur dubium, quin Serapi exci-
dium ad illum annum revecandum ſit. Præterea
Proſper in Chronico Imperiali recitat hanc de-
molitionem anno vIII Theodoſii Magni poſt
Gratiani necem imperantis. Is autem occiſus an-
no CCCLXXXIII, menſe Auguſto: ideo-
que octavus ille annus, anno Chriſti CCCXC
inchoatus, ſequentique abſolutus.
XIII. Denique Ammianus in lib. 22. pag. 324. De
Hane anno Serapeo, ut adhuc ſtante, loquitur, & tamen
aran len, in lib. 26. pag. 317. Meotherii Conſulis meminit:
magis confr- Hunc autem magiſtratum geſſit Neotherius anno
gaaruy. CCCXC. Non dubito itaque, quin Marcel-
linus in Chronico, ubi toties in Chronologia
Peccat, hallucinatus fuerit. Neque audiendus
Valeſius in Notis ad lib. 5. Socratis cap. 16. di-
cens, Cynegium Præfectum Prætorio cùm anno
CCCLXXXVIII in Xgyptum miſſus fuiſ-
ſet, in mandatis accepiſſe, ut templa Gentilium
everteret, quemadmodum ſcribit Zoſimus lib.
4. pag. 762. & Idacium in Faſtis eo anno trade-
re, id Cynegium exequutum fuiſſe. Nam acci-
dere potuit, ut Cynegius anno CCCLXXXVIII
demortuus omnia Templa evertere non potue-
rit, vel ſeditionem timens ab iſto diſturbando
abſtinuerit. Præterquam quèd Idacius tantùm
4 habet: Simulachra gentium evertit, id eſt, ſta-
tuas, vel denique multa Templa, ſed non om-
nia. Certè ſi omnia Cynegius diſturbaſſet, Con-
ſtitutione II. De Paganis, opus non fuiſſet.

XIV. Baronius refert egregium locum Ennapii in

Prava loei Pdeſio de hujus delubri everſione loquentis;

Eunapii ver- SSS SSSõ .
Fe ependa ſed Junii pravam interpretationem ſequutus

tur. eſt, quam Gothofredus in Commentario Legis
Baron. num. laudatæ II. De Paganis, emendavit: Vix ex hac
1XXVIII. vita migraverat, inquit Eunapius, cùm & cul-
tus numinis apud Alexandriam; && Serapidis
delabrum diſturbata, diſſipataque fuere. Non
KReligio tautum, ſed univerſa fabrica, eum habue-
runt exitum, quem Poeëtarum fabulæ tribnunt Gi-
gantum victoriæ, Simile enim quid Canobii tem-
plis accidit imperante tuuc Theodoſio, Pratorii
Prafelcto T'heophilo, piaculari homine, && Euryme-
donte quopiam, qui
Latée Rex tumidos inter ſavoſque Gigantes
Primatum tenuit.
Venereo tune urbis Praæfecto politico, & Romano
Teypti legiones cum Imperio obtinente, &c. Ve-
rùm Theophilus non Præfectus Prætorio; ſed
Epiſcopus Alexandrinus erat; neque etiam hoc
dicit Eunapius, ſed Oeoρπς ταοαντπſνο eſt,
Theophilo ſe dacemz prabente, vel praſidente. Epiſ-
copi namque Græcis cooασιτπ quoue
oαττMνι, Ut Latinis Præſidere, Præſides, Præ-
ules, Antiſtites dicti; quèòd omnibus notum.
Zoſimus ſané & ipſe Gentilis, hanc quoque,

R—⸗ Thheophilo Epiſcopo inſtante, Templorum

ſtragem lib. 4. pag. 779. perſtringit. Secundèò,
loco horum verborum: Even 3 W wοaννπν
ναο „οον, legendum, Eé ν†ebmRαs ; a ver-
tendum: Evagrio res civiles adminiſtrante. Eva-
grius itaque non Præfectus Urbi, ut perperam
vertit Hadrianus Junius, ſed Præfectus Augu-
ſtalis erat, ut præter Legis laudatæ inſeriptio-
nem, teſtantur Socrates, ac Sozomenus pari-
XvV. ter laudati. „„.ʒ
Templa Gen. Ex citata Lege De Paganis, diſcimus anno
zilium diu CCCXCISerapidis Templum, ſacraque exciſa
Keterunt. fuiſſe Alexandriæ; cùm ea ſub Conſtantio adhuc
H Tom. I.

FT

ſtetiſſent; quod teſtatur vetus Orbis Deſeriptio S£ ½ IV.
ſub eo edita: imò & ſub Theodoſio Magno hujus An. Ch. zpe.
Legis auctore anno CCCLXXXVIIIL, vel
inſequenti, ut teſtatur Libanius in Orat. τ⅜
râ& αραααν à Gothofredo edita, quo tempore &
Romæ quoque hæc ſacrificia ſtetiſſe docet. Quo
ipſo docemur, inquit Gothofredus loco citato,
etiam Orationem habitam ante hanc Legem, ut
& 10. Codicis Theod. De Paganis, datam anno
CCCXCI. Denique Gentiliſmi reliquiæ in
totum ſuppreſſæ anno CCCCLI edicto Va-
lentiniani III & Marciani, ut legere eſt eo an-
no in Annalibus numero ult.

ANNOPERIODI GRXCO-ROMANA 5883. Anno Utbis

OO7 F. ) II. D. 12. April. Indict. 3. Olymp.29r.

JrEsu CHRérXSTI 390. au. s.
SIRICII PAPA 7.
VALENTINIANI JINIORIS 16.
THEODOSII I2. ARCALDII S.

D num. I. Coſſ. Valentinianus Aug. IL., I.
& Neoterius; ille in Occidente, hic in Cof-. é& Pi-
Oriente, ut liquet ex iis, quæ de hoc ultimo cennalia
habet Gothofredus in Proſopographia Codicis alentinis
Theodoſiani. Valentiniani Conſulatus juxta ſe- Iuniorte⸗
cundam Conſulatuum Cæſareorum regulam,
propter nempe ejus V'icennalia, quæ vel anti-
cipavit, aut, quod quandoque contigit, Conſu-

latum anno antequam ea ederet, ſuſcepit.

Ad num. II & ſeq. Cædes Theſſalonicenſis, in II.
qua juſſu Theodoſii ſeptem hominum millia in- Cedes Theſ-
terfecta, rectè hoc anno à Baronio recitata. alonicenſis.
Ruſfiuns enim Magiſter Officiorum tunc erat, ut
teſtatur Theodoretus lib. 5. cap. 18. cui D. Ambro-
ſius exprobravit, quòd tantæ cædis auctor ex-
titiſſet. Rufinus autem præſenti anno hanc di-
gnitatem geſſit, ut demonſtrat Lex 3. Codicis
Theodoſiani De Fabricenſilus, menſe Martio
Mediolano ſcripta.
Theodoretus lib. 5. cap. 77. de ea cæde loquu- III.
turus, ait: 7 heſſalonica civitas eſt ampla & inco- rrn
larum multitudine abundans, ſita quidem in Ma- Tubaditum
cedonia Provincia: ſèd quæ caput eſt Theſſaliæ && erat Theodos
Achaiæ & aliarum plurium Provinciarum, qua ſunt Kio.
Jſub adminiſtratione Præfecti Praætorio Ilyrici. Ait
poſtea, eam cædem patratam occaſione Bathe-
rici, eo tempore Magiſtri militum per Illyricum.
Marca in Diſſertatione de Primatu Lugdunenſi
num.XXKXVII ſcribit, hunc Theodoreti lo-
cum fraudi fuiſſe Viris eruditis, qui iſtius Hi-
ſtorici verba de Præfecturæ Sede ad Theodoſu
Magni tempora trahunt; cùm tamen, inquit, is
Auctor de ſui temporis ſtatu apertè loquatur, id
eſt, anni CCCCL, quo Theſſalonica Præfe-
Goriana dignitate potiebatur. Verùm ipſummet
Virum doctiſſimum hallucinari, manifeſteè li-
quet ex iis, quæ anno CCCLXXX diximus,
jam ſc. ab anno trecenteſimo ſeptuageſimo no-
no Ilyricum diviſum fuiſſe, in Occidentale &
Orientale, & ab eo tempore Ilyricum Orienta-
le, in quo Macedonia & Theſſilonica ſubdi-
tum fuiſſe Imperatori Orientis. Quare ſub
Theodoſio duo Præfecti Prætorio fuere, Præfe-
ctus ſc. Prætorio Orientis, & Præfectus Præto-
rio Illyrici, videlicet Orientalis, & Buthericus
erat hoc tempore Magiſter militum per IUllyri-
cum Orientale. Quomodo enim Theodoſius cæ-
dem illam præcipere potuiſſet, ſi Theſſalonica
ab ejus Imperio non pependiſſet?: Hinc anno
CCCLXXXÄNdata ab e I Kalend. April.
Ccc dum

78

3F,C. IV. qum Theſſalonicæ eſſet, Lex 4. Codicis Theod.

An. Ch. 390

IV.

Zex à Theo-
doſio data

Periit.

De Qusſtionibus, Albuciano! icario Macedoniæ

inſcripta. Theodoſio itaque parebat Macedo-
nia. Mirum, ut id obiter obſervem, eodem an-
no, iiſdemque ſæpe menſibus, Leges à Theo-
doſio directas ad quatuor Præfectos Prætorio,
ad Neotherium nempe, Eutropium, Florum
& Tatianum, ut videre eſt in Chronologia Co-
dicis Theod. anno CCCLXXX: quòèd à Go-
thofredo non animadverſum, & cujus rei cauſa
mihi incomperta.
Antequam D. Ambroſius Theodoſium in Dei
Templum intrare permitteret, juſſit, ut Legem
ſcriberet, quæ furoris ſententias irritas reddat at-
que inanes: & triginta dierum ſpatio maneant
ſeriptæ ſententiæ de cæde ac bonorum proſeriptione,
rattonis judicium expectantes, ut inquit Theo-
doretus citatus cap. 18. Quod& factum fuiſſe ſcri-
bit. Id certè ſtatuitur Lege 3. Codicis Theod.
De pæœnis, quam Caſſiodorus in Hiſtoria Tripar-
tita integram refert, demta ſubſcriptione, exi-
ſtimans, eam Legem ipfiſſimam eſſe, quæ à
Theodoſio hujus cædis occaſione emiſſa eſt. In
eandem ſententiam abiit Baronius, & poſt eum
Gothofredus in illius Legis Commentario. Sed
utrumque deceptum fuiſſie, apud me penè cer-
tum: ejus enim inſcriptio hæc eſt : I MPPP.
GRATIANIS, VALENTINIANUS ET
THEODOSIUIS AAA. FLAVIANO P. P.
ILLYRICIET ITALIXZ: dicitur verò data
XV Kal. Septemb. Veronæ, Antonio & Syagrio
Caſ. anno nempe Chriſti CCCLXXXII.
Quare hæc Lex diverſa ab ea, quam Theodo-
ſius hujus cædis occaſione emiſiſſe dicitur. Reſ-
ondet Baronius, characteres illos temporum
depravatos fuiſſe, & quidem ab aliquo, qui in-
dignè ferret, ea ſuo loco & tempore atque titu-
lo poſita Legi, quibus Theodoſii immane faci-
nus decantaretur. Sed, cùm id ſine teſte aſſe-
rat, ac de nulla alia Codicis Theodoſiani Lege

dici poſſit, ejus conjectura rejicienda. Addit

V.
Sententia
Baronii α
Gothofredi
confutatur.

Baronius, Theodoſium hoc anno Veronæ fuiſſe,
ut liquet ex Chronologia Codicis Theodoſia-
ni. At ex eadem Chronologia conſtat, Valenti-
nianum juniorem anno CCCLXXXII
Patavii & Veronæ fuiſſe, ut Gothofredus fatetur.
Ipſe Gothofredus, ad probandum illorum
charaſterum errorem, utitur argumento ex
Flaviani nomine, ad quem Lex 13. De pœnis, di-

recta, deducto. Fuit, inquit, Flavianus hic

cE Præfectus Prætorio Illyrici & Italiæ per hæc
*omnino tempora anno Domini C CCXC&
cc CCCXCGI, ut docet Lex II. Codicis Theo-
doſiani de fide teſtium. Lex 4. & 5. De Apoſta-
* tis. Lex 2. De Conſtitutionibus Principum. Lex
*c 6. De contrabenda emptione. Poſt Polemium,
* ſc. qui primis adhuc hujus anni CCCXC
*Omenſibus P. P. Illyrici & Italiæ erat, Lege 28.
** Codicis Theod. De speribus publicis, & ante
* Apodemium, qui anni CCCXCII initio
*P. P. Illyrici & Italiæ reperitur Lege 21. Co-
* dicis Theodoſiani De navicularius. Fuit proin-

c de Flavianus P. P. Illyrici & Italiæ poſteriori-

„bus anni CCCXChmenſibus, & anno
CCCXCI. Quamquam Flavianum Præfe-
*Gtum Prætorio quoque reperio Merobaude &
«c Saturnino Cofl. anno CCCLXXXIII,
*Lege 8. Codicis Theod. De deſertoribus, &
*Lege 2. ejuſdem Codicis De his qui latrones.
Ita Gothofredus, qui inde infert, ex hujus Legis
De pœnis, titulo expungendum eſſe nomen
Gratiani jam à ſeptennio occiſi. At ſi Gratiani,

Critica Hiſtorico-Chronologica

Flaviani etiam nomen detendum ellſet; is enim
ſub Valentiniano juniore, non verèò ſub Theo-

8 £ C. I1 V.

doſio, Præfecturam Prætorii geſſit. Laudatæ ita-

que Leges annis CCCXC & CCCXCI
datæ, non ad Theodoſium, ſed ad Valentinia-
num juniorem referendæ, ipſo Gothofredo in
illarum Commentariis teſte. Quare Flavianus
Præfectus Prætorio Italiæ & Illyrici, ſc. Occi-
dentalis, fuit annis CCCLXXXII & cccIxxXIII,
rurſumque anno CCCXCI, imò & aliquot
menſibus anni CCCXCII. Lex enim 20.
Codicis Theodoſiani De petitionibus, inſcripta
eſt Haviano PF. P. diciturque P P. VI UWus
April. Arcadio Aug. II & Kufino Coſſ. anno ſc.
CCCXCII; ideoque emiſſa ea, non à Theo-
doſio, ut perperam Gothofredus, ſed à Valen-
tiniano juniore, qui in vivis fuit uſque ad diem
XV menſis Mani. Docent enim Rufinus lib.
2. Cap. 33. Sozomenus lib. 7. cap. 22. & Pau-
linus in Vita Sancti Ambroſi, FHavianum Præ-
fectum Prætorio fuiſſe, quando Valentinianus
junior trucidatus eſt, ac auctorem extitiſſe om-
nium, quæ adverſus hunc geſta ſunt: qui Scrip-
tores de Præfectura Italiæ loquuntur, ut ex eo-

rum lectione apud Baronium conſtat. Verùm Baron. ann.
anno CCCXC, non Flavianus, ſed Polemius 392. n. X vI

Præfectus Prætorio Illyrici & Italiæ fuit, & qui- &
an. 3932. U.
XXXVII.

dem ab initio anni uſque ad ejus finem. Lex
enim Codicis Theodoſiani 26. De operibus pu-
blicis, data eſt Mediolani VIII Kal. Eeh. Pole-
mio P F. P. Illyrici & Italie. Tum prid. Non.
April. datà Mediolani. Lex 28. ejuſdem Codicis
De operibus publicis, inſcripta Polemio P. P. Il-
lyrici & Italis. Denique X Kal. Jan. data
Mediolani Lex 9. Codicis Juſtiniani De Off-
cio Rctoris Provinciæ, inſcripta Polemio P. P.
Illyrici.
Alium hoc anno IIlyrici & Italiæ Prætorio
Præfectum obtrudit Gothofredus in Chronolo-
gia Codicis Theod. ſc. Neotherium, quòèòd Lex
3. Codicis Theod. De Theſauri, quæ dicitur
data VI Non. Mart. Conſtantinop. inſcribatur
Neotherio P F. P. & Lex 7. ejuſdem Codicis De
curioſis, data loco non expreſſo V Kal. Qun.
inſcribatur Neotherio P F. P. Sed cuùm Lex
illa De Theſauris, data ſit Conſtantinopoli,
non dubium quin ad Theodoſium M. referen-
da ſit, ideoque & Lex laudata De curſu publi-
co. Hæret Gothofredus in Commentario hujus
ultimæ Legis, ſub quo Imperatore Præfectus
Prætorio Neotherius fuerit, & cujus Præfectu-
ræ Prætorianæ, quod Symmachus lib. 5. epiſt.
38. hunc Meotherium, hoc anno Conſulem in
Occidentis partibus, & quidem in Italia fuiſſe
oſtendere videatur, concluditque, ſe hanc rem
in medio relinquere. Sed, cùm Theodoſius Le-
gem citatam De Theſauris, ad Neotherium mi-
ſerit, & aliquas alias Leges ad Tatianum PF. PD.
non dubito, quin hic Præfectus Prætorio Orien-
tis fuerit, Meotherius verò Præfectus Prætorio
Illyrici Orientalis. Et ratio eſt, quia Lex ulti-
ma Codicis Theod. De Tutoribus & Curatori-
bus, dicitur XII Kal. Feb. dat. Mediol. Tatia-
no PF. P. & poſt vI Nonas Martias, (quo
die Lex citata De Theſauris, directa eſt, ad
Neotherium PF. P.) ſequentibus menſibus Theo-
doſius Magnus varias Leges inſcribit Tatiano
Præfecto Prætorio. Quare uno eodemque tem-
pore Tatianus & MNeotherius Præfecturam geſſe-
re in diverſis Imperii Orientalis partibus, in
Oriente ſc. & in Illyrico Orientali. Quoad Sym-
machum, is quidem indicat, Weotherium Con-
ſulatus

ſeqq. &

VI.
Badem ſen-
tentia rur-
siues refeki⸗

tisr.

——

lan

a,
lal
hyi
kat̃

in Annales C. Baronii.

58. C. IV. ſulatús poſſeſſionem Mediolani iniiſſe; ſed fa-

An. Ch. 390. um id quia Theodofius, qui eum Conſulem

Orientalem deſignavit, toto hoc anno & ma-
jori parte ſequentis in Ttalia fuit.
VII. Ahpodemins verò fuit Præfectus Prætorio
Diviſio II- Orientalis, non verò Præfectus Illyrici & Italiæ,
Hriri ante ut ſibi perſuaſit Gothofredus, qui exiſtimavit,
Valentiriani XI. . h . lum diviſum fuiſte
jun. pecsm Ulyricum ioc tempore nondum divi um fuiſſe.
facta. Lex enim 20. Codicis Theod. De Naviculariis,
inſcripta eſt, Apodemio PF. P. Illyrici & Aſric.
diciturque data V Kal. Mart. Conſtantinopoli
Arcadio A. II & Rafino Coſſ-. anno videlicet
Chriſti CC CXCI.I. Ubi hæ voces, & Afric.
abdicandæ, non verò earum loco vox haliæ ſub-
ſtituenda, ut perperam Gothofredus. Cùm enim
ea Lex data ſit Conſtantinopoli, & quidem
paulò ante mortem Valentinian jun. die X v
Maii illius anni occiſi, non dubium, quin ad
Theodoſium Magnum pertineat, ut ipſemet
Gocthofredus fatetur. Poſt Valentiniani junioris
cædem duæ aliæ Leges ad Apodemium PF. P.
per Illlyricun à Theodoſio miſſlæ: Lex nempe
12. & I3. Codicis Theod. De Legatis. Prior, da-
ta V Aug. poſterior, IV Idus Septemb. Cùm au-
tem eodem anno CCCXCII Favianus, ut
jam oſtendi, Præfecturam Prætorii Italiæ & II-
lyrici, ſc. Occidentalis, geſſerit, & Apodeniitis
ante diem XV Maii Valentiniani junioris emor-
tualem, Illyrico, nempe Orientali, Ppræfuerit,
ut ex tribus Legibus mox citatis planum fit, ac
poſt diem XV Maii Præfectus Prætorio Italiæ
& IIlyrici fuerit, intelligimus, FHavianum au-
ctorem cædis Valentiniani, Præfectura indi-
gnum à Theodoſio judicatum, Italiamque &
ſolidum Illyricum Apodemio commiſſa finſſe.
quo vel ſolo argumento conſtat, diviſionem
Illyrici in Orientale & Occidentale factam eſſe
ante necem Valentiniani junioris, ſecus ac cre-
didit Gothofredus. Neque enim poſt peremtum
Valentinianum Theodolſius Imperium partitus
eſt, ſed Eugenius Vyrannus Occidenti præfuit,
nominatimque Galliis; Theodoſius verò cereris
orbis Romani regionibus. Ex quibus tandem
omnibus concludendum, Flavianum currenti
anno non fuiſſe Præfectum Italiæ & Illyrici.
ideoque nec legem 1z. Cod. Theod. De pœnis.
eam eſſe, quam poſt cædem Theſſalonicenſem
Theodoſius M. emiſit. Cùm enim MWeotherius
currenti anno Præfectus Prætorio III yrici Orien-
talis fuerit, Lex illa Theodoſii quæ periit,
ad eum dirigi debuit.
VIII. Gothofredus, ut oſtendat, Legem illam
Tam abanne Theodoſianam aliam non fuiſſe, quàm præfatam
CccLXIV De pœnis, alterum argumentum adducit „ de-
,W. 1. ductum ex Præfectura Prætoriana III yrici & Ita-
Drici memo- liæ „quam dicit, non memorari ante annum
rata. Chriſti CCCLXXXVII: ex qno infert:
Legem illam De pœnis, inſcriptam Flaviano
Præfecto Prætorio Italiæ & Illyrici, datam eſſe
poſt illum Chriſti annum, non verò an-

no CCCLXXXII. Verùm ea regula, quam

Vir doctiſſimus ſtatuit, etiam in Com-
mentario Legis 2. Cod. Theod. De Conſtitutio-
nibus Principum, vera non eſt; cum ex iis,
quæ ipſemet in eodem Commentario refert,
conſtet, annis Chriſti CCCI XIV, CCCLXV,
CCCLXVI & duobus ſubſequentibus
unum eundemque Præfectum Prætorio præfuiſ-
ſe Italiæ, IlIlyrico, & Africæ, exindeque annis
CCCLXXVII & tribus inſequentibus.
Fallum etiam illud quod ibidem ponit: Càam
Wricum Ealiæ ſociari per hac tempora (anno ſc.
Tom. I. J

179
CCCXCIII,ͦ quo ea Lex De Conſtitutio- S . C. IV.
nibus Principum, data) videmus ante Arcadium An. Ch. 390.
&S Honoriun, Fermè, de autroque Alprico, ſeu ani-
verſo; id accipienduns eſt, quod utique ſul, eo-
dem Occidentis Imperatore, & ſab eadem ad-
miniſtratione conianbtum erat: ſub Conſtante
primdlm, dein ſub Palentiniano ſemore, tandem
ſub Valentiniano juniore & Gratianc. Nam
Iuyricumn in Occidentale & Orientale anno
trecenteſimo ſeptuageſimo nono diviſum fuiſſe,
certis argumentis me demonſtraſſe exiſtimo,
tam anno trecenteſimo octogeſimo, quâm cur-
renti. Præterea ex mox dictis liquert, Apode-
mium Præfectum Prætorio IIlyrici Orientalis,
ſimpliciter & abſolutè vocari Præfectum Præ-
torio per Ilyricam. dicut itaque poſt Theodo-
Eune M. Illyricum abtolutè poſitum plerumque
de Orientali intelligitur, ut ex multis Codi-
cis Theod. Legibus Patet; ita & non raroò poſt
ejus Imperii initium de Illyrico Orientali vox
illa explicanda. Alia argumenta, quæ Gotho-
fredus in medium profert, aliud non probant,
quàm cædem Theſialonicenſem Præſenti anno
Perpetratam efle: qua in re neque 4 Baronio,
neque ab eo diſſentimur.
Sed hanc Legem De pœnit, aliam eſſe à Theo- 1I2.
doſiana poſt eam cædem lata, ejus ſubſcriptio Vr per XXX
manifeſté oſtendit: data eſt enim menſo Au- iee ente⸗
Zuſto, non verôò, ut Baronius memoriæ lapſu , Ehete;
icribit, menſe Septembri. Theodoretus quippe peslentiniano
lib. 5. cap. 18. ubi cædem Theſſalonicenſem nar= & à Theodo-
ravit, ait: Longo poſt bempore elapſos olto enim ſio ſtatutum.
nenſeès eſſerant: Ser vatoris noſtri natälis dies
advenit. Addit Theodoretus, cùm tunc Theo-
doſius ad Eccleſiam veniſſet, petiiſſe ab eo D.
Ambroſium, ut ſcriberet Legem, quæ furoris
ſententias irritas zeddat atqité inanes; 6g riginta
dierum ſpatio maneant ſeriptæ ſententiæ de cæde
ac bonorum proſoriptione, rationis judicium givpe=
antes; & ſtatim Imperatorem Legem fſcribi
præcepiſſe, eamque manus ſuæ ſubſeriptione fir-
maſſe. Quare cædes Thellalonicenſis accidit
circa menſem Maium præſentis anni, & Lex
Theodoſiana, quæ ad nos non pervenit, data
eſt circa finem menſis Decembris, idque Me-
diolant, ubi Theodoſius conſtitit ad menſem
ferme Auguſtum, ut patet ex Legibus Codicis
Theod. hoc anno datis. Valeſius in Notis ad
Theodoretum lib. §. cap. 18. exiſtimat, hanc Leg.
13. De pœnis, primùm quidem latam fuiſſe à
Gratiano annis octo ante ſtragem Theſlaloni-
cenſium, poſtea verò hujus occaſione renovatam
à Theodoſio: priorem tamen titulum Legis
ſemper remanſiſſe, qui Gratiani nomen præ-
ferebat. Verùm hæc conjectura non admittenda,
quia Italia, ubi ea Lex De pæœnis, data, non
Gratiano, ſed Valentiniano juniori parebat,
ideoque & ab eodem Valentiniano ea Lex lata.
Præterea inſcripta eſt, ad FHavianum Præfedum
Prætorio Italiæ & IIlyrici, nempe Occiden-
talis, atque ita ad Theodoſium nullo pacto
referri poteſt. Gothofredus in Commentario
laudatæ Legis De pœnis, ſeribit: Putabam ipſe
aliquando hancg Legem Valentiniano juniori tri-
buendameſſe, ut ita & Theodoſius ſuo tempore, &
Valentinianus ſuo, de differenda in triceſiman
diem pœna erxtra ordinem 4à Principe imperata
aliquid conſtituerit. Sed alia piihi nuac ſtat ſon-
tentia, & c. Conjectura tamen quæ Viro do tiſ-
ſimo in mentem venit, omnino retinenda „cuùm
ea ſola hæc difhicultas explicari poſſe videatar.

A num. XXX V ad XLVIII. Hoc qui- X.
. ccc 2 ein Concil ium

580 Critica Hiſtorico-Chronologica

S 5Æ C. IV. dem anno Concilium Mediolanenſe celebratum,
An. Ch. 90 ut liquet ex epiſtola S. Ambroſii 28. Sed an Jo-
. Tanen. vinianus in eo, vel in alio Concilio damnatus
fuerit, incertum. Proſper tamen in Chronico
Imperiali, anno ſeptimo Theodoſii Magni poſt
Gratiani mortem regnantis, præſenti nempe,
inſinuat aliam hujus Concilii cauſam; ait enim:
Ingens inter noſtros contentio oborta: quòd ſoili-
cet Epiſcopi, qui ab Haæreticis depulßi fuerant, nol-
lent his ab Imperatore dejectis, alios quam ſe ſub-
ſtitui Sacerdotes. Videtur loqui Proſper de Epiſ-
copis, de quibus alter Proſper in Chronico
Conſulati ſub præcedentis anni Conſulibus ſcri-
bit: lhacius & Urſacius Epiſcopi ob necem Priſ-
cilliani, cujus accuſatores fuerant, Eccleſiæ com-
munione privantur. Hermantius lib. 7. Vitæ
Sancti Ambroſii cap. I. hunc Proſperi locum ad
Concilium Mediolanenſe explicandum affert,
ex quo cum priori Chronici Imperialis, quod
Hermantius non recitat, aliquid in re obſcuriſ-
ſima ſtatui poteſt. Legendus Baronius anno
CCGCv num. Lv. & ſeq. ubi de Concilio Tau-
rinenſi, & Acta primi Concilüi Toletani anno
cCCC celebrati, in quibus de Pricillianiſtis in
Concilio Mediolanenſi, præſenti nempe, dam-
natis agitur. Ex illis omnibus aliqua hujus Con-
cilii Hiſtoria concinnari poteſt. Certè Sulpi-
cius Severus, qui anno Chriſti CCCC Hi-
ſtoriam ſuam abſolvit, ait, turhas illas inter
Epiſcopos jam à quindecim annis etiam tum
perduraſſe.
XI. Ad num. LxvVII. Ceterùm Lex I. Codicis Theod.
Thyeodoſii De Monachis, lata non eſt occaſione Joviniani-
Lex de Mo- ſtarum, qui & Monaſteriis ejecti, in urbibus
vachis. tamen cum habitu monaſtico vagabantur. Nam
præterquam quèòd, ut inquit Gothofredus in
nuju; egis Commentario, hæc Lex ad Orien-
tem pertinet (ubi Tatianus, cui ea inſcribitur
Præfectus Prætorio erat) non agitur in ea de
Monaſterio ejectis, verùm de quibuſcumque qui
ſub Profeſſione Monachi reperiebantur, id eſt, de
omnibus qui monaſticam vitam profitebantur,
interim tamen Civitates frequentabant, ut
oſtendit Lex 2. ejſuſdem Codicis De Monachis, quàâ
poſt biennium memorata Lex abrogatur. Quare
hac lege Monachi quicumque, non pœnæ loco
ad deſerta loca & ſolitudines conferre ſe ſe ju-
bentur, ut credidit Baronius; verùm pro Vitæ
ſuæ inſtituto eò redire. Denique pertinet hæc Lex
ad Monachos, ſive Eremitas, cujuſmodi-in £gy-
pti potiſſimum, Syriæque ſolitudinibus, aliiſ-
ve agebant, deſerta loca & vaſtas ſolitudines
ſequentes. Qua de re plura Gothofredus in
hujus Legis Commentario.
XII. Ad num. LXXV. Marcellinus in Chro-
Gallam in. nico ſub hujus anni Conſulibus ſcribit: Galla
ter & Ar- Theodoßi uxor ab Arcadio privigno ſuo ejelcta eſt.
cadium diſ- Obeliſèus in circo poſitus eſt: columna haud longè
ſinm. ab Eeccleſia conſtituta eſt, quæ argenteam Theodo-
ſi Magni ſtatuam ferens hatctenus contemplatur.
Baronius, qui in Annalibus hæc verba recitat,
ait, Gallam hoc anno demortuam, & ab Ar-
cadio ſepultam; quæ profectò Marcellinus non
dicit. Imèò Zoſimus pag. 776. Valentini ani ju-
nioris morte, quæ anno cccxcr accidit, nar-
rata, ait: Univerſis hiſee Theodoſio Principi eodem
tempore renuntiatis; uxor eus Galla, fratrem de-
plorans, Regiam univerſam conturbata. Mortua
eſt autem Galla anno cccCxCIV, quo Theo-
doſius ad vindicandam Valentiniani junioris
mortem Conſtantinopoli digreſſus eſt, teſte Zo-
ſimo pag. 777. Conjungem ipſius Gallam parturien-

tem mori contigit, infantis onere cum vita depoſito. S £ C. IV.
Obeliſeus ille qui hactenus Conſtantinopoli viſi- An. Ch.391.
tur, Vicennalium Valentiniani occaſione Theo- 39*½
doſio poſitus: nam Imperatoribus hujuſmodi
ſolennia in Occidente exhibentibus, in Orien-
te obeliſci erecti, Eccleſiæ dedicatæ, ſimilia-
que peracta & vice verſa.

ANNOPERIODI GRXCO -ROMAN& 5884. Anno Urbis

1144.
O 8. E. ) 12. P. 6. April. Indict. 4. Olymp. 292.
JEsu CHRISTI 391. Reusdnm
SIRICII PAP 8. ymnp. 52

VALENTINIANI JuINIORIS 17.
THEODOSII I3. ARCAPDII 9.

D num. I. & ſeqq. Coſſ. Tatianus, & O. I.
Aurel. Symmachus; prior Orientalis, ut Conſulea
ex Legibus Codicis Theodoſiani patet: poſte-
rior Occidentalis, cujus variæ epiſtolæ ad nos
pervenere.
Lex Codicis Theodoſiani 5. De Apoſtati, II.
non à Theodoſio, ut exiſtimavit Baronius, ſed à Dua Palem
Valentiniano juniore emiſſa: inſcripta eſt enim 'ivian, Le-
Flaviano Præfecto Prætorii Illyrici & Italiæ, 4t, nener-
non verò Orientis, ubi Tatianus Præfectus 706.
Prætorio fuit, dataque eſt Concordiæ, quæ Ita- Baron. num=-
liæ urbs. De ejus explicatione legendus Gotho- vi.
fredus in Commentario. Neque etiam Lex 20.
ejuſdem Codicis De Hereticis, ad Orientalem
Eccleſiam referenda, ut putavit Baronius. Data num. xæv.
eſt enim Romæ, eãque urbibus Romanæ urbi vi-
cinis Hæretici, eorumque Conventus arcentur.
Præterea, hoc edictum peculiariter ad Mani-
chæos pertinet, quos ante biennium ferme
Theodoſius & Vaſentinianus Lege 18. De Hæ-
reticis, urbe Roma expulerunt; at nunc etiam
urbibus Romæ vicinis pelli jubentur, id eſt,
ultra centeſimum lapidem. Legendus Gotho-
fredus in ejus Commentario.
Sanctus Auguſtinus circa Paſcha Presbyter or- III.
dinatus videtur. Cùm enim Valerius Epiſcopus, S. Auguſti-
qui ei Sacerdotium detulit, vellet, Auguſtinum *“*s Er Pres-
impoſito munere ſtatim fungi, is ad ſe præpa- E. zer.
randum tempus vel uſque ad Paſcha ſibi x'Rumæ
ran parvum tempus ſque ad Paſc 1XII
concedi rogavit, ut liquet ex epiſtola Auguſtini
148. ad Valerium. An verò parvum illud tem-
pus à Valerio obtinuerit, incertum.
Theodoſius M. ex Italia, ubi triennio ferme, IV.
conſtiterat, Conſtantinopolim rediit his Coſſ. Thesdeſns
cum Honorio filio ſuo, ut teſtatur Socrates lib. Occ eztem.
5. cap. 18. qui addit, eum in eam urbem ingreſ- 1
ſum eſſe, die Il— Idus Novembris. Marcellinus Baron. num.
in Chronico eum etiam hoc anno Conſtantino-*
polim reverſum tradit.

ANNO PERIODIGRAXAXCO-ROMANX 5885. Anno Urbis

. 1145.
QO9 DC. ) 1z. P. 28. Mart. Indict. 5. Olyind. 292.

JESsSu CHRISTI 392. an. 4.
SIRICII PAPX 9.
THEODOSII IA. ARCADII I0O.

D num. I. Coſſ. Arcadius Aug. 1 l, & Ru- Caf & 4.
A finus; uterque Orientalis. Rufinus enim cadii Decen-
oſt Tatianum in exilium miſſum, factus eſt nalia.
Præfectus Prætorio Orientis in Conſulatu ſuo,
ex Ambroſio epiſtola z. Sumtus hic ab Arcadio
Conſulatus juxta ſecundam Conſulatuum Cæſa-
reorum regulam „0Ob ejus nempe Decennalia,
quæ in hunc annum incidunt. 4

R

*

Junioris obi-

in Annales C. Baronii. 58

S ½ C. IV. Ad num. II. Legatio Gentilium ad Valenti-
An. Ch. 392: nianum, ut ab eo impetrarent vetera ſacra, De-
11. cennalium Arcadii manifeſtum indicium: an-
Legatio a . . . -ð
valenzinia- nis enim hujuſmodi ſolenniis deſtinatis Lega-
numy. tiones ad Imperatores ad aliquam gratiam ob-
tinendam de more miſſas, ac Religioni con-
ſultum eſſe, frequenter in memoriam revocare
juvat.
III. Ad num. IV, & ſeqq. Obitus Valentiniani
Valentiniani junioris nobilibus characteribus conſignatus ab
Epiphanio lib. de Menſuris & Ponderibus,

tas.

num. X X, ubi ait: Quibus Coſſ. (nempe Ar-

cadio II & Rufino) mortuns eſt Valentinia-
nus junior, Valentiniani Magni Flius: qui
ſubinde, uti ferunt, prafocatus in Palatio reper-
tus eſt, Ildibus Maii, pridie Pentecoſtes, die Sab-
bati, ipſo verò die Pentecoſtes elatus eſt. BErat tam
apud Aoyptios menſis Pachon dies viceſima pri-

ma: juxta Gracos Arthemiſii menſis tertia & vi=-

ceſima: ſocundum Romanos decimo ſeptinzo Ka-

lend. Junias. Occiſus eſt itaque Valentinianus
junior die decima quinta menſis Maii, quæ in
Sabbatum, ac in pervigilium Pentecoſtes cade-
bat. Die inſequenti, qui decimus ſextus ejuſ-
dem menſis fuit, ac XXI menſis Pachon, ſepul-
turæ mandatus eſt. Erat is dies XKXIII Arte-
miſii ſecundùm Græcos, ſi Smyrnæorum cal-
culum conſulamus: illi enim eum menſem die
XXV Aprilis noſtri auſpicantur, inquit Uſſe-
rius in libello de Macedonum & Auanorum
anno ſolari cap. 4. Verùm, ut obſervat Peta-
vius in Notis Epiphanianis pag. 421. ſi Arthe-
miſii X XIII dies eſt Maii Juliani XK VI, cœ-
pit Artemiſius Aprilis X X I V: quod dici non
poteſt; ea enim menſium diſpoſitio inaudita.
Cenſet itaque Petavius EXAXnveg, de quibus lo-
quitur Epiphanius, Gro-Macedones & Antio-
chenos eſſe, quorum menſes mereè Juliani ſunt,
Græcis nominibus appellati. Horum verò Ar-
temiſius idem eſt cum Maio. Quare XVI Maii
eſt Artemiſii Græcorum, ſive Syrorum XVI,
& in præfato loco pro tertio & viceſimo,, le-
gendum, XVI. Verum ibi Artemiſius menſis
eſt quidem Syro-Macedonicus, & non ulianus;
ſed incipit die X XV Aprilis: ideoque loco
Artemiſii XXIII, legendum, Artemiſii XXII,
Marcellinus in Chronico anno antecedenti
Valentiniani mortem conſignat; ſed is per
hæc tempora parum in Chronologia accuratus.
. Cm verò quadrimus fuerit Valentinianus,
S e quando Imperium ſuſcepit, ut Ammianu;, Vi-
S tor in Epitome, Zoſimus lib. 4. Zonaras &
Philoſtorgius lib. II. Cap. 16. habent, recte ſcrip-
ſit Nicephorus lib. 12. cap. 38. Valentinianum
II annos viginti natum ſublatum eſſe. His ſuf-
fragatur Hieronymus in epiſtola de exitu Ne-
potiani, ubi ait, eum adoleſeentem adhuc & penè

1IV.

puerum occiſum. Sed Baronius, qui hunc Va-

lentinianum Juſtinæ ac Valentiniani ſenioris
filium, ac Gratiani fratrem confundit cum
Valentiniano Valentis & Dominicæ filio, anno
CCCLXVI nato, anno ætatis viceſimo ſepti-
mo Valentinianum II interfectum perperam
ſcribit, putatque, lectionem Ambrofſu in Ora-
tione Funebri Valentiniani II, in qua dicitur,
eum obiiſſe anno XVI Regni ſui, mendoſam
eſſe; cùm tamen Ambroſius, more Antiquis uſi-
tato, utrumque annum extremum incompletum
ro integro numerarit: quo pacto ab anno
Chriſti trecenteſimo ſeptuageſimo quinto ad

V. cutrentem, anni decem & octo fluxere.
Hardaini Harduinus Vir eruditiſſimus in Notis ad Orat.
Tom. I.

XV Themiſtii, quæ eſt de Regia virtute ad 5 £ C. IV.
Theodoſium, ſin gularem de Valentiniano junio- An. Ch. 392.
re opinionem habet; ait enim: Etßi nomen ille obenio de Va-
quidem Auguſti interdum geſſit, dum tamen Gra- lentiniani
tianus ſuperſtes fuit, Occi dente toto hujus unius do- Jen. mherihr
minatu omnia tenebantur. Confermat egregié hanc
noſtram animadverſionem vetus Inſeriptio quæ Ro-
maæ extat, afferturque aà Grutero pag. MLXXAX;
10. &ow apographo Sirmondi noſtri.
VALEN S. E T. GRATIANuIS
PrI. FELICES. AC. TRIuIMPHATORES
SEMPE R Audcc.
PORTICIuS. A REASQ. MACELEL O.
LIVIAE. AD. ORNATUM. URBIS
SuAE. ADDI. DEDICARIGC.
JussERUNT.
Ieem & alterum Inſoriptionis fragmentum, Roma
apud S. Anaſtaſiam eidem pariter Patri Sirmon-
do viſum, ab eodem Grutero relatum page
WLXXMTI. 10.
LIBERTATIS. D. N. FL. GRATIANOG
FORTISSIMO. INVICTISSIMO-
QuE. PRINCIPIL. SEMPER AuGus
1 0
FLAVIUIS MAXIMIS. V. P.
PRAE F. VIG. D. N. M. C Eus.
Et verò Valentiniano juniori non plus eſſe dela⸗
tum honoris ac poteſtatis minime mirum videri
debet. Primus omnium ille extitit, quem à mili-=-
tibus Cæſarem appellatum, Caſar alter vivere
paſſus ſit. Ante hæc tempora ſimile fattum odiis
tam exitialibus proſequi ſoliti erant, ut illa Gra-
tiani pietas erga fratrem illius avi Scriptoribut,
ethnicis ſaltem, at Ammiano lib. 30. nimia viſa ſit,
in recenti præſertim memoria Conſtantii, qui nec
Gallam, nec Julianum, nedum alios ferre potuerit.
Hæc Harduinus. HDZ
At Gratianum Valentiniani fratris electio- VI.
nem, paucis poſtquam facta eſt diebus, ratam Confutaturs
habuiſſe, & Valentinianum, ſub Juſtinæ matris
tutela & Gratiani patrocinio, Italiam & Illyri-
cum ſupremo jure adminiſtraſſe, ſemperque
Auguſti nomen tuliſſe, certum. Nam ipſo Im-
perii initio, ac poſtea in Quinquennalibus Con-
ſulatum ordinarium geſſit, & Valentis patrui
in ſexto ejus Conſulatu Collega fuit, omnibuſ-⸗
que honoribus & prærogativis, quibus alii Au-
guſti, potitus eſt. Nec refert quòd in præfatis;
ſimilibuſque Inſcriptionibus, in quibus Gratia-
ni, Valentis & Theodoſii mentio fit, nomen
ejus prætermittatur; cùm multæ ſuperſint, in
Severi Imp. honorem exaratæ, in quibus patris
nomen omittitur. Sic imperante Valeriano
variæ Inſcriptiones Gallieno filio dedicatæ, quæ
adhuc ſuperſunt, in quibus Valeriani nomen
tacetur. Imò non deſunt, in quibus tam
Gratiani, quàm Valentiniani & Theodoſi no-
men legitur. Sponius pag. 276. Miſcella-
neorum Erudit. Antiquit. unam exhibet, quæ
Romæ in horto Barberino extat, cujus hoc ini-
tium:
SALVIS DDD. NN N.
GRATIANO VALENIINIANO E T THEODOSIO
VICTORIBuIS SEM PER AuGusTIS
Idem Sponius jam pag. 157. aliam epigraphen
produxerat, quæ trium horum Imperatorum no-
mina etiam præfert. Nullæ quidem ante Theo-
doſii M. inaugurationem, annumque cccXXIX
Codicis Theodoſiani Leges Valentiniani nomi-
ne infſcribuntur; ſed hinc inferri ad ſummum

Ccc 3 poteſt,

582 Critica Hiſtorico-Chronologica

SE C. IV. poteſt, Gratianum ſolum Imperium Occid nta-
An. Ch. 392. le, uſque ad Theodoſii ad Imperium evectio-
nem adminiſtraſlé, ob ſummam videlicet Va-
lentiniani pueritiam, qui quadrimus Imperium
acceperat; vel id Collectoris errori adſcriben-
dum. Certè ab anno CCCLXXIXad
CCCLXXXIII, quo Gratianus occifus,
trium Imperatorum nomina in Legum fronte
leguntur.
VII. Tatianus, (qui anno elapſo Symmacho Col-
Tatiani ca- lega Conſulatum gefſlerat, currenti verò Præfe-
Mamitdte. Quram Prætorianam Orientis, & cujus filius
Proculus hoc anno Præfectus urbi Conſtanti-
nopoleos fuit, ut liquet ex Lege 10. Codicis
Theod. De annonis civicis,) capitali primüm
ſententia damnatus eſt, verùm clementia Theo-
doſit ſervatus, in exilium miſſus fuit in patriam
ſuam: fllius verò ejus Proculus capite plexus eſt
VIII Idus Decemb. ut habet Auctor Chroni-
ci Alexandrini ſub anni ſequentis Conſulibus,
loco non ſuo. Legendus Zoſimus lib. 4. pag.
774. qui, quæ tunc geſta ſunt, narrat; quique
antea pag. 769. loquens de iis, quæ anno
CCCLXXXVII contigere, ait: Arceſſi-
tum igitur Aquileia Tutianum, qui &; alios ſub
Valente magiſtratus geſſerat, & erat in omnibus
virtute ſingulari praditus, Pratorii Præfeltum in
patria declarat; (nempe Theodoſius Magnus)
& miſſis ad eum magiſtratus inſignibus, falio ipfius
Proculo Praturam urbanam tradit. Enimvero
praæclarè ſe hic geſſit, ampliſſimis magiſtratibus
einſimodi viris commiſſis, qui etiam Poſt obitum
Principis optimè res ſubditorum adminißtrare poſ-
ſent, dum ſcilicet Theodoſius M. in Occidente
contra Maximum Tyrannum pugnaret. Eum
ideo impensèe Zoſimus laudat, quia Ethnicum &
à noſtra Religione alienum.
VIII. Ut enim anno CCCLXXhZvidimus, dum
Fuie Ortho- Præfectus £gypti eſſet, Divumns Achanaſm
oxorum perſecutus eſt, & Chriſtianos valde afflixit: de
Lerſecutor. .
quo etiam Rufinus lib. 10. cap. 2. de Valente
Imperatore loquens ſcribit : Epiſéopos egit in
eviliun, &? Preshbyteros, ac Diaconos & Mona-
chos, Tatiano Alexandriæ Præſidente, aſque ad
tormenta dedurxit, & ignibus tradidit. Beatus
Aſterius Homilia in feſtum Kalendarum lo-
quens de Conſulibus, qui in ſummas calamita-
tes incidere, de Tatiano & Proculo filio ejus
hæc habet: Præſidem illum, retctoremque Pro-
vinciæ fortiſſimum & invibtum, at exiſtimabat,
qualis vita cataſtrophe excipit? Primam quidem
Jilium ſunm vidit capite truncatum, & ipſe poſtea
capitali ſententia damnatus éſt, laqueoque gulæ
jam admoto, clementid Principis manibus car-
niſicis exemtus eſt, ut quantulum atatis ſupkrerat
ſenex in dolore & calamitate, ſenſuque malorum
exigens, aé plenus dedecoris & ignominia tali ma-
ni Conſulatus exitu vità deceret.
IX. Gothofredus in Commentario Legis Cod.
on zi, Theod. 9. De indulgentiis criminum, exiſtimat,
ſid Mace. Tatianum in LEyciam, Aſiæ minoris regionem,
gonia ortus, Telegatum fuiſſe, eumque in ea natum, quòd ea
Lex ab Arcadio anno C CCXCVI, poſt mor-
tem ſcilicet Rufini, data, his verbis concepta
ſit: Devotiſſimæ nobis Provinciæ Lyciæ priorem
famam, meritunzeque inter ceteras renovari cen-
ſemus. Imälque excellens Eminentia tua, edibtis
propeſtis, cunclis fuciat innoteſoere, ne quis poſt-
hac civem Lyeium contumelioſo nomine inſuria
audeat vulnerare. Teneant honores ſuos, quos. me-
ritis ac laboribus perceperunt, & à noſtra Sereni-
tate ſumturi ſunt. Habeant prateritas dignitates,

ſperen!tque ſui devotione venturas. Necx unius viri 8 5 C. IV.
inluſtris Tatiani tanthm valuerit temporalis offen- An. Ch. 392
ſio teterrimi judiçis inimici, ut adhuc macula in
Lycios perſeveret, quæ in ipſo jam temporis abſo-
lutione conſumta eſt. * Tatianus, inquit Gotho-
*fredus, cùm Kufini, qui apud Theodoſium ma-
*Xima gratià pollebat, offenſionem incurtiſſet,
*reus Majeſtatis factus eſt: eundemque Rufinum
*judicem nactus eſt, ut tradit Zoſimus loco lau-
* dato. Idque etiam hæc Lex his verbis teſtatur:
* Nec unius viri inluſtris Tatiani tantim value-
* rit temporalis offenſio teterrimi udicis inimici.
*His enim verbis Rufinus indicatur, cujus of-
fenſionem Tatianus incurrerat, quémque Ju-
*dicem habuerat. Rufino itaque id agente,
*teterrimo udice, in totam Provinciam Lyciam
* offenſione itum eſt: ita quidem, ut tota Pro-
*vincia eo nomine infamata fuerit, propter
*unius videlicet Tatiani, ex ea Provincia ori-
* undi ſive crimen, ſive offenſonem temporalem,
* ut hac Lege dicitur. At Rufino, teterrimo Jqu-
* Aice & inimico Tatiani, interfecto, itum eſt ad
* ipſius Tatiani ſimul & Lyciæ patriæ in inte-
*grum reſtitutionem; quod hujus Legis argu⸗
*mentum eſt. Ita Gothofredus. Verùm Vir do-
ctus, cujus ipſe Gothofredus in Commentario
Legis Cod. Theod. De bonis proſeriptorum, no-
men reticet, & opinionem confutat, rectè arbi-
tratus eſt, proſcriptos à Rufino Lycios fuiſſe, ex
nulla vel levi cauſa, idque ultione acerbiſſima,
indeque maculam Lyciam incurriſſe, & privi⸗
legiis ſuis privatam eſſe. Quæ quidem explica-
tio certa. Nam, cùm teſte Zoſimo, cu jus verba
numero præcedenti recitavimus, Tatianus Præ-
fectus Prætorio in patria ſua declaratus fuerit à
Theodoſio Magno anno trecenteſimo octogeſi⸗
mo octavo, dum hic vel Theſſalonicæ, vej ſal-
tem in Macedonia eſſet, ut eo anno num. III.
demonſtravimus, liquet Tatianunz & Macedonia
oriundum eſſe, & veroſimiliter Teſſalenicam
ejus patriam fuiſſe, ideoque & eum in eam ur-
bem relegatum. Theodoſium enim initio anni
trecenteſimi octogeſimi octavi, quo Tatianum,
poſt Cynegii mortem, Præfectum Prætorio in
ejuſdem Tatiani patria declaravit, in Lycia
fuiſſe omnino à veritate alienum, ut ex ipſomet
etiam Gothofredo in Chronologia Codicis
Theodoſiani liquet.
Verum itaque eſt- Tatianum, Rufinum ini- X.
micum dudum infenſum, Judicem nactum eſſe; Tatianus
ſed falſum, in laudata L. 9. De indulgentits Cri- teterrimus
minum, Rufini aliquam mentionem fieri, eum- Iudex.
que teterrimi JuQudicis nomine in ea expreſſo de-
ſignari, ut ipſa etiam grammaticalis conſtructio
manifeſtum facit. Si Gothofredus ad laudatum
Zoſimi locum animum advertiſſet, in eam opi-
nationem delapſus non eſſet; contrà verò qui
in hujus Legis ſenſum penetravit, lætitiâ exul-
taſſet, quèòd conjecturam ſuam certèò firmatam
vidiſſet. Miror, Baronium in Annalibus, & re-
centes Scriptores Vitæ Sancti Athanaſii, men-
tionem non feciſſe hujus teterrimi qudicis & Or-
thodoxorum perſecutoris, cujus innocentiæ te-
ſtimonium Arcadius non perhibuit, ut perpe-
ram putavit Gothofredus laudatus, ſed eum
teterrimnm Judicem appellavit.
Ad num. XXVI. Theodeſias Magens hod XI.
anno, Arcadii filii ſui Decennalibus celebri, Omnis cultus
emiſit Legem 12. Cod. Theod. De Paganis, quâ Gentilitius
ſacrificia omnia, omniſque alius Deorum cul- 5 Tohibetar.
tus perſonis omnibus & locis per Orientem uni-
verfum interdicuntur: uno verbo omnis Idolo-
rum

in Annales C. Baronii.

S FÆ C. IV. rum cultus, omnes cæremoniæ Gentilitiæ. Et
An. Ch. 392. hæc quidem Theodoſius hac Lege, ſicuti &
Lege II. De Paganis, anno ſuperiori data; cuùm
antea neque Templorum aditu, neque alio Deo-
rum cultu interdixiſſet, ac nominatim non igne,
non nidore feu thure. Anno trecenteſimo octo-
geſimo primo Templis quidem bellum indi-
ctum, ut teſtatur Zoſimus lib. 4. pag. 758. ſed
Lege 8. De Paganis, anno CCCLXXXII, &
Lege 9. anno CCCLXXXV emiſſis, ſacrifi-
cia per Orientem inhibentur; at non etiam
Templorum aditus & thurificatio. Hic itaque
gradus ad abolendam Gentilitiam ſuperſtitio-
nem ſub T heodoſio Magno notandus eſt: primũùm
enim ſacrificia prohibita, inſignioraque Templa
vel diruta, vel donata, confiſcatave. At gereri
Deorum cultus, thurificatio, Templorumque
aditus non ideo inhibiti; neque ornamenta his
detracta: quod ſecundo, tertiove pedato fa-
Gtum. Poſtremùm tandem, Templa quoque
in pagis, ſeu agris paſſim diruta, ubi cultus
diutiuùs hæſit.
Præter publicam victimarum & hoſtiarum
immolationem, & ſimulacrorum cultum hac in
Lege ritus decem memorantur; & quidem ple-
rique ſècretiore piaculo, ſeu intra familiam, do-
mumque domeſtico cultu & familiari. Prohibet
igitur Larem igne, mero Genium, Penates ni-
dore venerari: accendere lumina, imponere
thura, ſerta ſuſpendere, ſpirantia exta conſulere,
redimita vittis arbore, vel erecta effoſſis ar
ceſpitibus vanas imagines honorare, & loca quæ
thuris conſtiterit vapore fſumaſſe, Fiſco addicun-
tur. Larem igne venerari ſolitos Gentiles omni-
bus notum. Lares enim domum Genii habe-
bantur, ut eos quoque Auſonius vocat. Eis cura
foci & familiæ, id eſt, ſervorum, qui etiam in
foco tanquam præſentià Dei ſui cibum ſume-
bant, commiſſa credebatur. Capitolinus in Per-
tinace: Et cùm apud Lares ſacrificaret, carbones
vivaciſſimi extintti ſunt. Secundò, mero Genius
cultus, ut vel illud Perſici protritum oſtendit,
Junde merum Genio. Tertiò, quod nidorem atti-
net, Arnobius lib. 6. Nidorem conſobtantur &
Jumos. Quartò, lumina Diis accendebantur;
quod irridet Seneca epiſt. 96. Quintèò, thuris
impoſitio; hinc Lactantius lib. 5. cap. 21. Et ani-
mas ſuas oum thure ipſo cremandas aris deteſtabi-
libus imponunt.
Sextò, ſerta ſuſpendi ſolita: ſertis enim Deos
ornatos paſſim obvium. Arnobius lib. 7. Etiam
Dit ſertis, coronis afciuntur & floribus. Atque
hoc nomine damnatæ olim à Chriſtianis coro-
næ, ut videre eſt apud Tertullianum. Nomina-
tim verò Templorum poſtes ſertis ornati, ut ex
Lege 7. Cod. Juſtinian. De Paganis patet: Abſit
ut ſeculo noſtro redimiri ſertis Templorum impios
Peſttes. Septimèò, Extiſpiſcina prohibetur; de qua
Virgilius 4. 5Æneidos, ſpirantia conſulit exta, id
eſt, palpitantia. Octavò, ait Theodoſius, Kedi-
mita vittis arbore imagines honoratas. Hinc Ar-
nobius lih. I. adverſus Gentes: Vznerabar nuper
veternoſis in arboribus tanias. & lib. 10. Quidla-
narum vellera, quibus arbores colligatis & cir-
cumvolvitis ſtipitem. Et mox: Ouid compti vio-
laceis coronis & redimiti arboris ramuli. Hic ta-
men mos poſtea diu manſit, & quidem in Italia,
ut Gregorius Papa lib. 7. epiſt. 20. in Africa, ut
canon 84. Codicis Africani, & Divus Auguſti-
nus Sermone de Tempore 241. teſtantur. Et de-
nique per Galliam, ut Concilium Arelatenſe
VII, Altiſiodorenſe, Nannetenſe, Agathenſe,

XII.
Ritus quin-
que bprohi-
biti.

XIII.
Alii quinque
ritus prohi-
biti.

5783
& Capitularium lib. I. tit. 64. & lib. 7. tit. 236. S 1. C. IV.
memorant. Nonò, prohibentur aræ ceſpititiæ An. Ch. 393.
& ſubitaneæ ex ceſpitibus erectæ; hinc Apuleius
lib. 7. Metamorph. Aram eſpite virenti Marti
Deo facitunt. Decimò, Filco addicit Thieodo-
ſius loca, quæ conſtiterit thuris vapore fumaſ-
ſe. Hinc Prudentius lib. 1. contra Symmachum
Verſu 363.
Aut ornat redimita roßis, aut thure vaporat.
uæ omnia ex Gothofredo in illius Legis Com-
mentario excerpta.

ANNOPERIODIGRACO-ROMAN 4 5886. Anne Urbis
O 1¹0 B. 14. P. 17. April. Indict. 6. 1I46.
Olymp. 29¾.
Jrsu CHRISTI 393. an. 1.
STRICII PAP 10.
ThEODOSII I5. ARCADII II.
HOoNORII I.
D num. I Coſl. Theodoſius Aug. III, & I.

Abundantius Orient. ut ex iis, quæ anno Sa. .
CCCXCVdicam, manifeſtum Get. Conſu- n keen-
latus Theodoſii juxta ſecundam Conſulatuum doſtt. H
Cæſareorum regulam : Quindecennalia enim
exhibuit. —
Honorius I V Idus Januar. d Theodoſio patre II.
Auguſtus nuncupatus, ut Socrates & Miſcella Honorius
docent. Sed quoad diem, Petavius lib. 13. de rs ree
Doct. Temp. & Hermantius in Vita S. Au-
broſii lib. 8. cap. 5. Socratem deceptum putant,
temque menſe Novembri geſtam ſcribunt, quòd
Proſper in Chronico tradat, Honorium Impera-
torem factum, cùm hord tertig tenebræ factæ ſant,
quæ verba etiam Marcellinus in Chronico habet.
Et quidem, inquit Petavius, Sol defecit Novem-
bris X X, ferià primâ: quo die Honorium Au-
guſtum eſſe falutatum, ambos illos Chronologos
indicare arbitratur. Sed ſine dubio fallitur; eo-
dem enim quarto Iduum Januariarum die T heo-
doſius junior poſtea Auguſtus dictus, argumento
Honorium patruum eo die eandem dignitatem
obtinuifle. Nihil itaque aliud Proſper & Mar-
cellinus volunt, quàm eo anno, quo Honorius
Auguſtus appellatus, deliquium Solis accidiſſe.
Nec refert quòd Philoſtorgius lib. II. cap. 2. ſcri-
bat : Theodoßius alteri quidem ſiliorum Honorio
Imperatoriam coronam mpoſuit, tota ver hieme,
quæ adl ellum facerent, ipſe præparavit. Eere au-
tem illuceſeente expedittonem paravit adverſus
Vrannum, & ad Alpes promotus, potitus iis eft
proditione. Nam Philoſtorgius de hieme & vere
anni inſequentis intelligendus; cum Leges hoc
anno à Theodoſio datæ, eæque magno numero
& diverſis menſibus, Conſtantinopoli ſubſcri-
ptæ ſint. Imò Leges anno ſequenti à Theodoſio
Magno emiſſæ, uſque ad finem Maii, eandem
ſubſcriptionem habent. Quare rectè Marcelli=
nus in Chronico anno ſequenti ſcribit, Theodo-
hium adverſus Eugenium Tyrannum properaſſe.
Ceterùm, Hieronymus quidem in epiſtola con-
tra Joannem Hieroſolymitanum meminit tene-
brarum in feſto Pentecoſtes; ſed in Pentecoſten
nunquam incidit, nec plenilunium, nec novi-
lunium; & latitudo Lunæ circa hoc tempus in
vere planè refragatur, ut obſervat Calviſius hoc
anno in Opere Chronologico. Hæc inauguratio
Quindecennalium Theodolſii indicium.
Ad num. I X & ſeqq. Inter Origeniſtas, alii III.
fuere miti ingenio, alii verò contentioſi, refra- Origeniſta
. . . . ä Catholicos
arii & cervicoſi, veluti qui Theophilo Alexan- ac⸗ſunt
Ccc 4 dtino

84 Critica Hiſtorico-Chronologica

38Æ C. IV. drino violentas propè manus attulerunt: alii de-
An. Ch. 393. nique dicaces, qui ſæpe dicterüs & contumeliis
Catholicos laceſſebant, eoſdem appellantes Pe-
Iuſiotas, id eſt, inquit Clariſſimus Huetius Epi-
ſcopus Abrincatenſis, lib. 2. Origenianorum
cap. 4. tanquam luto immerſi, & curvi in terras
ac cæleſtium inanes; ad vocem æXαρ & nomen
Peluſü in Origeniſtarum Nitrienſium, & eorum
qui in Palæſtina degebant, vicinia ſiti, frigido
& ſcurrili joco alludentes. Hieronymus epiſtol4
61. ad Pammachium cap. 5. Hæ ſunt ſtrophæ atque
præſtigiæ, quibus nos Peluſiotes, & jumenta, &
animales homines dicitis, quia non recipimus ea,
quæ Spirituùs ſunt. Idem habet Hieronymus epiſt.
65. ad Pammachium cap. 3. Quare rejicienda
hujus vocis explicatio, quæ apud Baronium
legitur.
— LLVe Ad num. XXXIII & ſeq. Breviarium Sy-
Lonesdn oai Hipponenſis inſertum Synodicæ Carthagi-
P*1ore e. nienſis Concilii, ſine ulla ſuppoſitionis ſuſpicio-

ne admiſere Baronius & omnes Conciliorum Col-

lectores. Veruùm Schelſtratius Bibliothecæ Vati-
canæ Præfectus in Diſſert. 3. de Eccleſia Africana
cap. 6. ubi hanc difficultatem examinavit, exiſti-
mat, Synodicam, ſi non ſuppoſititiam, ſaltem
interpolatam eſſe. Primò, quia ea inſcribitur
Epiſcopis Numidiæa, Mauritaniæque nutriuſque,
Tripolis, & Provinciæ Proconſularis omiſsà Pro-
vincià Byzacenàâ; cujus alia ratio afferri non po-
teſt, quàm quia hæc Synodica ab Epiſcopis Byza-
cenis ſctipta eſt ad aliarum Provinciarum Epiſco-
pos, etiam Proconſularis, cujus Metropolitanus
tunc temporis erat Anszeliur, qui, ut fidem faci-
unt Acta Africana, per Auctorem Concilii vulgòͤ
Africani, Dionyſium Exiguum, Zonaram, & Bal-
zZzamonem relata, teſtatus eſt in Concilio Car-
thaginienſi III, literas fratrum Byzacenorum &
Muzoni: à ſe tranſmiſſas, ut ibidem legerentur.
Unde ſequuntur duo: Aurelium inpgrimis inſ-
criptioni Synodicæ contra Actorum fidem ha-
beri inſertum: Synodicam inſuper falsò præ ſe
ferre titulum Carthaginienſis Concilii; cum ſit
Byzaceni, ut rectè animadvertit in Notis ad Co-
dicem Africanæ Eccleſiæ Juſtellus. Secundè,
quòd ipſa Synodica habeat: Dum in Carthagi-
nienſi urbe oonveniremus. Cùm conſtet ex Actis
Africanis à memoratis Græcis poſteritati conſe-
cratis, Synodum hanc habitam fuiſſe in Byxacio
Metropoli civili Provinciæ Byzacenæ, unde Sy-

nodica illa ad Carthaginem miſſa eſt: Literæ

fratrum noſtrorum ex Byzacto. Qux quamvis
non de civitate Byzacii, ſed de Provincia Byza-
cena intelligerentur, adhuc erroneum eſſet, ip-
ſos in epiſtola ſcripſiſſe, ſe in Carthaginienſi
urbe conveniſſe, ubi ipſimet atteſtantur in ea-
dem ſua Synodica, Concilium illud Provinciæ
Byzacenæ fuiſſe: Hæc communi Concilio, inquiunt,
per univerſam Provinciam Byzacenam in notitiam
cunctis deducenda cenſuimus.
V. Tertiò, quòd ante Breviarium Canonum hæc
Synodicaæ verba legantur: Concilii Hipponenſis abbrevia-
Eoncilio Hip- . . Z
tonenſt fali rionee N ta in- Concilio Carthaginienſi 111 cuùm
attributa. non ſolùm Acta Africana referant, Aurelium in
Concilio Carthaginienſi III dixiſſe, ſeſe Bre-
viarium Hipponenſium Canonum recepiſſe à
fratribus Byzacenis, ſed id ipſum teſtetur Mzo-
nius Byzacii Primas in Synodica, de qua agitur,
ubi ſcribit: Brevem verò ſtatutorum huic epiſto-
læ ſubili fecimur. Quartèò, quia Aurelins iterum
ſubſcriptus habetur, qui Synodo Byzacenæ non
adfuit, ejuſque Synodicæ proinde ſubſcribere
non potuit, multò minuùs tanquam Synodicæ

Concilii Carthaginenſis tertii, in quo de eman- 6E C. IV.
cipatione ſtatutum fuit Canone XIV, quem An. Ch. 393.
titulum impoſtor ſalvum voluit, & ad plenio- 394.
rem tractatum reſervatum fuiſſe adjunxit. Omit-
to alias Schelſtratii conjecturas apud ipſum le⸗
gendas; ex quibus concludit, vel Synodicam By-
Cacçenam cum ſubſcriptionibus eſſe interpola-
tam, vel cum Breviario eidem inſerto aliam
fuiſſe, quàm quæ poſt Synodum Carthaginien-
ſem III ex Codice Sancti Bavonis exhibetur.
Synodus enim ipſa habita fuit: Iperatore Theo-
doſio Aug. III, & Abundantio Viris Cl. Coſ-.
VIII Mus Octobris Hippone regio in Secreta-
rio Baſilicæ pacis, ut teſtantur Auctor Concilii
vulgò Africani, Dionyſius Exiguus in Codice
Canonum, & Acta Africana in Græcum tranſla-
ta. Canones Hipponenles doctè ibidem Schel-
ſtratius explicat.
Theodoſtus ſuorum Quindecennalium occa- 1, 4
ſione, prolixa Conſtitutione ad Aurelianum P. „„ en.
V. emiſfa, Senatorium Ordinem, ut & Curialium, nos beneß.
variis modis erexit; ſimul & civitatum decori cuw.
conſuluit, abrogatis nonnullis, quæ Tatianus
hac parte perperam invexerat. Cujus Conſtitu-
tionis ſeptem vel octo fragmenta in Codice
Theodoſiano reperiri, obſervat Gothofredus in
ejus Chronologia. Præterea annonis civicis, quæ
ex Conſtantini Magni & Conſtantii inſtituto
gratuitæ civibus Conſtantinopolitanis præbe-
bantur, ita conſuluit hoc anno; ſeu Indictione
ſexta, Theodoſius, Lege II. & 12. Cod. Theod. De
annonis civicis, ut inſuper novum Canonem ſeu
incrementum in id adjecerit, cCxx v diurnorum
modiorum frumenti Lege 2. Codicis Juſtinianei
De annonis civilibus.

ANNO PERIODI GRCO-ROMAN & 5887. Anne Urbis
OQ II A. 15. P. 2. April. Indict. 7.

Olymp. 29 ¾
=Dð an. 2.
JESuCHRISTI 394.

SIRICII PAPD& II.
THEODOSIII6. ARCADII IZ.

HloNo RII 2.

AXMN ad XI. Coſſ. Arcadius Aug. I h, & I.
Honorius Aug. II: prior juxta tertiam re- Conſulag.
gulam; poſterior juxta primam, ac uterque in
Oriente.
T heodoſius Magnzs Conſtantinopoli verno II.
tempore adverſus Eugenium movit, ut anno præ- lIoannes
cedenti dictum, relicto Conſtantinopoli utroque Evangeliſta
filio, ut Claudianus in III Conſulatu Honorii & Philippus
teſtatur. Claudiano Rufinus lib. II. cap. ultimo, ' Kolu⸗
Theodoſio
Socrates & Sozomenus ſuffragantur. Quare non 4,barens
videntur audiendi Marcellinus in Chronico, & Akarent,
Zoſimus lib. 4. qui aiunt, ITheodoſium ſecum Ho-
norium duxiſſe. Theodoretus lib. 5. cap. 24. ait,
loannem Evangeliſtam & Philippum Apoſtolum
Theodoſio apparuiſſe, & redintegrandi prælium
animum dediſſe: cujus rei, inquit Baronius, ex-
tat Numiſma effigiem Theodoſii repræſentans,
in poſtica verò parte effigiem horum Sancto-
rum, tonſura Clericali & Sacerdotali habitu or-
natorum. Sed in Diſſert. Hypat. parte 3. cap. 14.
num. 7. jam obſervavi, eo in Nummo deſignari
Theodoſii junioris Tricennalia Vota Imperii,
vivente Arcadio patre, ſuſcepti, & Quinquenna-
lia Valentiniani III, ejus in duodecimo Con-
ſulatu Collegæ. In poſtica enim parte, in qua
duæ figuræ, ſcilicet duo Imperatores capite ra-
diate

Al.
1
rayj
batt

in Annales C. Baronii. 585

5Æ C. IV. diato viſuntur, legitur hæc Inſcriptio: Vor.
An. Ch. 39 4. X XX. Mult. X L. Præterea uterque Impera-
tor non Sacerdotali, ſed Conſulari habitu indu-
tus. Nummi porro, in quibus ſimilia verba le-
guntur, in id genus ſolennibus tantùm cuſi. De-
nique Imperatores radiato capite repræſentari
ſolitos, varia eorum Numiſmata demonſtrant. Al-
bertus Rubenus lib. I. de Re Veſtiaria cap. 13.
præfatam Baronii explicationem confutavit; ſed
keberaun ſcripſit, duos illos Imperatores eo ha-
itu expreſſos, alios non eſle, quàm 7 heodoſiam
ſeniorem & Arcadium: Theodoſius enim ſenior
nunquam Tricennalia Vota nuncupavit, nec Ar-
cadio filio Collega Conſulatum geſſit. Rectê ta-
men obſervat Rubenus, Imperatores hodiernos,
quando coronantur, eo modo ornari.
111. Hujus Numiſmatis à Baronio adducti occa-
Nummi ſione obſervandum, hunc doctiſſimum Annali-
ſtam Nummos tres Confulares Imperatorum
n expli- producere, in quibus cernere eſt Imperatores
cantur. omophorio, ſceptro & mappàâ inſignes; quos
omnes in eorum Conſulatibus percuſſos oſten-
dit Wilthemius in Diptycho Leodienſi cap. 5.
Primus eſt T heodoſii junioris, non ſenioris, ut
cenſebat Baronius; de quo Nummo numero ſu-
periori actum. Secundus Valentiniani III & Leo-
nis I, apud Chiffletium in Anaſtaſi Childeri-
cCiana. Tertius ejuſdem Valentiniani, quem exhi-
pet Baronius anno cccGXX v. Contendit is, ſa-
crum eſſe Evangelium volumen illud, quod eſt
in manu Theodoſii & Valentiniani. Eſt tamen
mappa circenſis convoluta, qualis ſpectatur in
manu Anaſtaſii Conſulis in Diptycho Leodienſi,
& vel maximè in dextra Philoxeni item Conſulis
in Diptycho Compendienſi. Neque quis dicat,
ſceptrum Conſulum fuiſſe aquiliferum, & in his
Nummis Imperatores præferre cruces. Nam ta-
metſi olim religiosè cuſtodiebatur mos ille, præ-
figendi Conſularibus ſceptris aquilas, poſtea in
arbitrio cujuſque Conſulis poſitum fuiſſe vide-
tur, aquilam ſumendi vel omittendi. Ita in Dip-
tycho Leodienſi Anaſtaſii Conſulis ſceptro inſi-
det aquila, quæ in ſceptro Philoxeni non com-
paret. Crucem fuiſſe Imperatorum jam inde à
Conſtantino & Theodoſio Magnis proprium
inſigne, patet in eorum Nummis;, quorum ali-
quos Lipſius, plures Gretſerus, uterque in li-
bris de Cruce, plurimoſque Cangius in Familiis
Byzantinis Auguſtis collegêre. Quare poſt Con-
ſtantinum, præſertimque poſt Theodoſium, quo
adverſus Eugenium Tyrannum hoc anno pu-
gnante labarum crucigerum ſtupendo illo pro-

7

digio inclaruit, crux deinceps, geſtamen, & ve-

lut ſceptrum proprium Imperatoribus fuerit,
minimè mirum eſt, eos in Conſulatibus ſuis
crucem pro aquila ſceptro impoſuiſſe, prout à
ſignis bellicis, eàdem remotàâ aquilà, crucem ſub-
ſtituerunt.
IVv. Baronius, cùm crederet, Nummum, quem
Alii Nummi hoc anno refert, eſſe Theodoſßii Magni, huicque
a nn adverſus Eugenium Tyrannum pugnaturo Zogn-
cati⸗ nem & Philippum Apoſtolos opem tuliſſe ſciret,
videretque duorum in Theodoſii Nummo ſe-
dentium capita circulo, (ut Divis nunc ſolent)
circumdari, cenſuit, hos Divum Joannem &
Divum Philippum eſſe oportere. Verùm, cir-
culi illi neutiquam Divos aut Sanctos oſtendunt;
alioquin Nummus ille, quem Baronius anno
ccCCCCXXVIpropoſuit, in quo duo quoque
ſimiliter conſident, circulo ambiente utriuſque
caput, etiam Sanctos exprimeret; cùm tamen di-
ſertè circum ita ſedentes ſcriptum ſit: D. N.

JusTINUS. ET. JusTINIANIUS. P. F. A. Et 5 C. I V.
verò, quod magnopere obſervandum, conſtat, An. Ch. 394
Chriſtianos veteres ferme primis quatuor ſecu-
lis, nec Chriſto, nec Apoſtolis, nec ulli Superûm
ejuſmodi circulos adhibuiſſe. Quod vel ex tu-
mulis Romanis apud Aringhum in Roma Sub-
terranea manifeſtum eſt; in quibus tumulis
Chriſti & Apoſtolorum, aliorumque ante Chri-
ſtum Divorum longè plurimæ imagines, nudis
ſine circulo capitibus ſculptæ cernuntur. Sunt hæ
tumbæ pleræque Conſtantino Magno aut æqua-⸗
les, aut ſuppares. Oinnes enim eam formam ha-
bent, quam tumba unii Baſſi Præfeætti Urbis, mor-
tui ſub Conſulatu Euſebii & Hypatii, hoc eſt,
anno ccCLIX, & tumba Probi U. C qui Conſul
fuit anno c ccCLXXI: præterquam quòd Con-
ſtantiniano Chriſti monogrammate ferè ſcriptæ
P lunt. Quare neceſſe eſt, aliis de cauſis
. circulos fuiſſe capitibus Imperatoriis in
Nummis illis appoſitos, quàm ut Divos deno-
tarent. Nummus alter Valentiniani apud Ba-
ronium, titulum hunc in poſtica parte habet: Baroh. ne
.Y — anne
Vor. XXX. MurT.: IS. XXXXG& in antica ccCCxxv.
facie ejuſdem Nummi viſitur ejus imago Con- num 1v.
ſularis cum omophorio, mappa circenſi, & cru-
ce, penè ad ſimilitudinem Nummi Theodoſii
junioris, de quo ſuprà locuti ſumus. Nummus
verò Leonis in parte poſtica exhibet ipſum Leo-
nem Imperatorem more Conſulari inſidentem
ſellæ curuli, & dextrâà mappam, ſiniſtrâ crucem
præferentem, adſcriptumque, VIcroRIA AudGGG.
quæ victoria illa veroſimiliter eſt. quã exercitus
ejus Aſparem &S Ardaburium affectato Imperio
fugientes comprehendit„interemitque. Quod
factum anno cccCcCLXXI, quo ipfſe Leo erat
Conſul IV, Probiano Collega. Hæc ex Wiil-
themio loso laudato exſcripta, ex quibus is rectè
deducit, præfatos Nummos Conſulares eſſe, &
ex quibus etiam liquet, Imperatores annis De-
cennalibus, & id genus feſtis deſtinatis Conſu-
latum iniiſſe. .
Emiſſæ hoc anno à Theodoſio Magno Leges Vv.
Codicis Theodoſiani à Baronio in Annalibus Leges Thecs-
omiſſæ, quarum prior 13. eſt De Heæreticis, data Ni⸗
XVKal. Julii Adrianopoli, quã adverſus Euge-
nium movens, teſtamenti factionem, ſeu teſtabi-
litatem Eunomiauis reſtituit; quam poſtea Arca⸗
dius anno Imperii ſui primè revocavit. Poſterior
eſt Lex 12. De Scænicis, data Heracleæ III Ral.
al. quâ mimarum veſtem à Sanctimonialium ha-
bitu diſtinguit. Nempe peculiari habitu Virgi-
nes Deo dicatæ hoc ævo jam uſæ. Legendus Go-
thofredus in utriuſque Legis Commentario.
Ad num. XXKIX. Pervenit ad hunc uſque an:- 1 §.
num Sanctus Gregorius Nyſſenus qui Concilio
Conſtantinop. hoc anno celebrato interfuit, ut Nfina.
videre eſt apud Baronium, mortuus poſtea anno
incerto & cultus in Eccleſia Latina die I X men-
ſis Martii. Zacagnius in Præfat. Tom. I. Monu-
mentorum Eccleſiæ Græcæ ac Latinæ percurrit
Epiſtolas ejus AV à ſe è& Bibliotheca Vaticana
editas, ex quibus Epiſt. X III Nicomedienſi Ec-
cleſiæ Paſtore orbatæ, & idcirco in plures fa⸗
ctiones diſciſſæ inſcripta eſt, quas ut compone-
ret, fortiſſimis rationibus oſtendit, in Epiſcopi
electione, non tam mundanæ nobilitatis, atque
otentiæ, quâm animi virtutum rationem ha-
bendam eſſe: Multum expedire arbitror, inquit
Nyſſenus, at in Epiſcopi electione quod juſtum re-
Ctumque eſt, præ oculis habeatur: ut nempe idoneus
ad eam dignitatem promoveatur; genus auten cla-
rum, divitias & mundanæ nobilitatis ſplendorem,

VI.

S . C. IV.
An. Ch. 394.

»

VII.
Moritur S.
Amphilo .
chius Epiſc.
Irsnii.

Baron. ibid

VIII.

In schiſma.

e Donati
Narum duo

Concilia ad

verſus Pri.-

mianuiim ha-

bita.

586

Epiſcopi dotibus annumernanda eſſe, nunquam Apo-
ſtolica ſanttione ſtatutum fuit; verumtamen ſi hæc
omnia ultroò, & non quaſita in Epiſoopo reperian-.
tur, ea utique velut umbram caſu, & fortuitb co-
mitantem non rejicimus, ſed nihilo ſecius, quæ pra-
ſtantiora his ſunt, animi ſcilicet dotes majori in
retio habebimus, tametſi itis omnibus caruerint.
Et paulò poſt: Quidaan arbi Rome antiquis
temporibus magis conducebat, nobilemne aliquem,
atque faſtu tumenten Senatorii ordinis virum in
Eccleſiæ Præpoſitum accipere, an potius Petrum
Paiſcatorem, cui nihil ad gloriam ex munndanis re-
bus ſuppetebat? Quæ domus, qui famuli, quæ poſſeſ-
ſiones provenientibus ſuis rerum omnium afflauen-
tiam ſuppeditantes; ſed peregrinus homo, domo S„
victu carens, ditior illis erat, qui omnia poſſide-
bant, quia nil poſſidendo, Deum totum obtinuit. Af-
fert inter alia Cappadocum, & Meſopotamiæ
incolarum exemplum, qui non nobilem quem-
piam, aut potentem virum in primum ſuarum re-
gionum Epiſcopum elegerunt; ſed Thomam
Apoſtolum, & Longinum Centurionem, qui
lancea Chriſti latus in Cruce perfodit: ait enim.
Ita & Meſopotamiæ incolæ qui inter ipſos ditiſſimi
ſatrapiarum rectores eſſent, attamen T omam cun-
tis digniorenz eſſe cenſuerunt, quem ſibi ipſis præ-
fecerent. Ita & Titum Cretenſes, & Jeroſolymæ
cives Jucobum in Epiſoopum elegerunt; noſque
Cappadoces Centurionem illum, qu: Paſſionis tena-
pore divinitatem Domini faſſus eſt, tametſi multi
tun tomporis apud nos eſſent illuſtres genere, &
nutritones equorum, quique primas in Senatu par-
tes obtinerent. Sancti Longini militis mentio fit
in Martyrologio Rom. ad diem XV menſis
Martii, ad quem diem Bollandus ejus Vitam
repræſentat, recteque aſſerit primùm memora-
tum fuiſſe à Martyrologiis; ejus enim tempore
illa Gregorii Nyſieni Epiſtola nondum lucem
viderat.
Ad hunc pariter annum pervenit Sanctus Am-
philochius Iconii Licaoniæ Metropolis Epiſco-
pus unus éx ejuſdem Concilii Conſtantinopoli-
tani Patribus, qui mortuo patre monaſticam vi-
tam amplexus eſt, & Baſilium ac Gregorium Na-

zianzenum ſocios habuit. Inter alia ſcripſit San-

cti Baſilii Vitam de qua ſuo loco egimus. Cote-
lerius Tom. I I. Monument. Eccleſ. Græcæ ex-
hibet Sancti Amphilochii Epiſtolam Synodicam
ad Epiſcopum cujus nomen periit, & Synodi
nomen tacetur, in eaque narrat ſe ſe in ea exci-
pere peroptaſſe Sanctum Baſilium, verum quia
ravis eum morbus detinuit, ne adveniret, ve-
ſtræ & perfectæ dilettionis, noſtræ mediocritatis
Epiſtolam nequauam deſpicere. In ea dicit fu-
ſiùs expoſitam fuiſſe à Patribus Concilii Nycæni
fidem de Unigeniti dogmate, ſed in ea cui ipſe-
met inter fuit dogma de Spiritu Sancto aſſertum
fuiſſe. Quare Concilium illud videtur unum ex
illis eſſe quæ initio Valentis Imp. adverſus Ma-
cedonianos celebrata ſunt. De quibus ſuo loco.
Quo poſtea anno Amphilochius obierit incer-
tum. Nomen ejus inſcriptum eſt Martyrologio
Romano ad diem XXIII menſis Novembris.
Ad num. XXXII & ſeqq. Poſtquam Dona-
tiſtæ inter ſe diviſi ſunt, aliique Primianum Car-
rhaginenſem Epiſcopum, alii verò poſt aliquot
annos Maximianum ejuſdem civitatis Epiſco-
pum conſtituerunt, Maximianenſes duo Conci-
lia adversus Primianum celebrarunt, primum
Carthagine, alterum Cabarſuſ, quorum Augu-
ſtinus meminit. Prius habitum eſſe Carthagine,
docet Auguſtinus lib. 4. contra Creſconium

Critica Hiſtorico-Chronologica

capp. 6. & 7. Ab Epiſcopis tantummodo qua- S. C. 1V.

ultimum pracipitare judicium, ſed quodam præja-
dicio conſuluerunt, ut Primiano, ſi cauſæ ſuæ fide-
ret ſequenti celebriori Concilio reſpondendi, ſeſe-
que purgandi relinqueretur locus: quò cum venire
noluiſſet, jam neceſſarid putaverunt eſſe damnan-
dum ſine ulla ſuſpenſione ſententiæ, ſc. in Conci-
lio Cabarſuſſitano, ubi à centum vel amplius
Epiſcopis perfecte pleninſque damnatus eſt Primia-
nus. Synodicam Epiſtolam Maximianiſtarum in
Concilio Cabarſuſſitano congregatorum re-
fert Divus Auguſtinus Enarratione in Pſal.
XXXVI, & ex eo Baronius in Annalibus. Exi-
ſtimavit is prius Maximianiſtarum Concilium
habitum eſſe apud Cavernam Suſßis, quem lo-
cum dicit Carthagini vicinum: poſterius verò
Cabarſuſſi coactum, & ad primum pertinere Sy-
nodicam, quam integram recitat Auguſtinus ci-
tatus. Baronium ſequuntur Schelſtratius Diſ-
ſert. 3. de Eccleſia Africana cap. 5. Labbeus in
ſua Conciliorum Collectione, aliique plures.
Verùm Synodicam illam ad Concilium Cabar-
ſuſſitanum, ſeu ad ſecundum contra Primianum
pertinere, nunc certum eſſe dehet. Baluzius enim
in nova Collectione Conciliorum pag. 94. & Pa-
tres Benedictini in Notula ad Pſal. xxxvI Augur
ſtini pag. 277. Tomi IV ejus Operam Synodicam
illam cum variis antiquis M S S. Codicibus con-
tulerunt, & in omnibus ſcriptum docent, & ce-
teri qui in Concilio apud Cabarſuſſi fuimus, niſi
quod in quibuſdam per Librariorum errorem
legitur, vel Cabarſiuſſi, vel Carbaſſus, vel Ce-
barſuſſt.
Prins Concilium Carthagine congregatum
fuiſſe diſertè teſtatur Auguſtinus lib. 4. contra
Creſconium cap. 6. ubi agens de Conciliis ad-
verſus Primianum habitis, ait: Primum, quod
apud Carthaginem à quadraginta & tribus fa-
&tum eſt, quo prædamnatus eſt Primianus. Alte-
rum, quod Caburſiſſi centum vel amplius veſtri
tunc Epiſcopi condiderunt, quo perfette pleniuſque
damnatus eſt. Sed cùm in quadam editione Ope-

dAraginta tribus fabtum eſi, qui nondam ausſi ſunt An. Ch, 394.

IX.
Conciliuns
Cavernenſe
Kätitium.

ram Divi Auguſtini in præfata Synodica loco

Cabarſuſſi, legeretut, Cavernam Suſis, in editio-
ne Lovanienſi Cavernas Suſis, & in quatuor
MSS. ut obſervant Patres Benedictini Caverna-
ſuſie, hinc factum ut Baronius crediderit, prius
Concilium adverſus Primianum habitum eſſe,
non Carthagine, ſed in Caverna Suſis, qui ideo

locus Carthagini vicinus eſſe debuerit; cùm ta-

men inde potius inferendum fuiſſet, Cabarſuſ-
ſum, vel diverſis nominibus appellatum fuiſſe,
vel potius vocem illam ab amanuenſibus, ut ſæ-
pe fit, depravatam eſſe. Ex hoc errore alius ena-
tus. Nam cùm uguſtinus in lib. 4. contra Creſ-
conium cap. 6. ſcribat, Concilium Carthaginen-
ſe factum eſſe à quadraginta & tribus Epiſcopis,
& in memorata Synodica quinquaginta tres
ſubſcripſerint, Baronius ex hac ſubſcriptione de-
duxit, corrigendum eſſe locum Auguſtini, ubi
ait, Concilium illud fuiſſe quadraginta trium
Epiſcoporum. Verùm locus purus eſt, & Con-
cilio Carthaginenſi Epiſcopi X LIII interfuê-
re; Concilio verò Cabarſuſſitano Epiſcopi LIII
ſubſcripsêre, ut videre eſt in eadem Synodica,
quæ his verbis clauditur: Omnes numero quin-
quaginta tres. Imò ea Synodica non tantum à¾
quinquaginta tribus in ejus fine ſubſcriptis; ſed
etiam à pluribus aliis edita. Nam non omnium,
qui Synodicæ condendæ interfuerunt, ſubſcrip-
tiones recitatas eſſe, probant Anaſtaſius, Con-=
ſtantius,

4

8 C. I V. ſtantius, Candorius & alii quidam Epiſcopi in
An. Ch. 394. ejus principio, non in fine nominati. Præterea
Auguſtinus tam in Enarratione in Pfſal. XXXVI
num. XXIII, quàm in libro ad Donatiſtas poſt
collationem capp. 4. & 22. ait, centum aut circi-
ter Epiſcopos interfuiſſe Concilio Cabarſuſ-
ſitano. .
x. Hujus porrò Concilii, ideoque & Carthagi-
Epocha duo- nenſis, utriuſque adverſus Primianum habiti
"u Concei- epocha deducitur ex Concilio Bagaienſi VIII.
rrn imgg. Kalend. Maias poſt Conſulatum Theodoſi Aug. ⸗
num cele- Currenti nempe anno celebrato. Nam ſi menſe
bratorum. Aprili Bagaiæ in Numidia ordinatio Maximiani
damnata eſt, certum eſt, anno præcedenti Con-
cilium Cabarſuſſitanum celebratum. Scribit Au-
guſtinus lib. de Hæreſibus cap. 69. Apud Car-
thaginem Maximianus contra Primianum ab ejiuſ-
dem erroris centum feré Epiſcopis ordinatus. Quod
clariùs explicat lib. 4. contra Creſconium Ccap. 6.
ubi ait: Proferebat ſententiam Primianus in Con-
cilio Bagarenſi contra Maximianum & AII ſo-
cios ejus, quibus præſentibus ordinatus eſt. A duo-
decim Maximianum ordinatum habent etiam
Acta Concilii Bagarenſis. Quare, cùm poſtquam
à centum Epiſcopis Maximianus electus eſt, à
duodecim ordinatus ſit, eaque ordinatio hoc an-
no damnata, apparet tam Concilium Cabarſuſſi-
tanum, quàm eam ordinationem ad præceden-
tem annum ſpectare.

Anno Urbis ANNO PERIODI GRAXCO-ROMANZ 5888.

1148. .
Olymp. 2932. O 12 G. 16. P. 25. Mart. Indict. 8.
ſecundum JESu CHRuISTI 39)5.
Baron.
Olymp. 292. SIRICII PAPZ 12.
AR.CADII I3. ET I. HONORII 3. ET I.
J. Num. I ad XXI. Coſſ. Olybrius & Pro-
Conſules. binus: uterque Occidentalis, ut ex mox
dicendis liquet.
1I. Baronius in Annalibus occaſione ohbrii &
amilia Probini fratrum, hujus anni Conſulum ordi-
Conſulum nariorum „ quorum majores à Sanctis Patri-
Wus anui. bus celebrati, multa habet de Aniciiss, Pro-

bis, & Olybriis, quæ ex Reineſio epiſtolã 69.
ubi Aniciorum genealogiam exhibet, illu-

ſtranda & corrigenda. Sex. Anicius Petronius

Probus, qui, ut oſtendit Baronius, Procon-
ſul Africæ fuit, ac Præfectus Prætorio Italiæ,
Illyrici, Africæ & Galliarum, Conſulatum geſ⸗
ſit anno CCCLXXI; cujus uxor fuit Anicia
Faltonia Proba, quam Baronius cum Faltonia
Proba Poétria perperam confundit, ut liquet ex
Inſcriptionibus apud Gruterum 5. & 6. pag. 352.
& 1. pag. 353. Eam laudat Hieronymus epiſtolà ad
Demetriadem: quemadmodum & Claudianus
de Conſulatu Probini & Olybrii, à verſu 177.
Procopius lib. I. Hiſt. Vandalicæ cap. 2. ſcribit,
eam Alarico Romam dedidiſſe, ut legere eſt
apud Baronium anno COCCX numero XVIII.
Avia fuit, ſcilicet paterna, Demetriadis, ex
Hieronymo in epiſtola laudata, ac mater Anicii
Probi anno CCCCVI Conſulis ordinarii,
Anicii Probini, & Anicii Hermogeniani Ohbru
hoc anno Conſulum ordinariorum. Probinus vi-
vente etiamnum matre, ſed càpta urbe profuga,
obiit, ut rectè Baronius oſtendit. At Olybrius
ante matrem & captam ab Alarico Romam, ut
Hieronymus in epiſtola citata.

in Annales C. Baronii.

S& mox de eodem ait: Pius

5987

Anicia Juliana Turania Anicia Juliana dicta S β C. IV.
apud Gruterum 2. pag. 353. nupſit Quinto Clodio An. Ch. 39,.
Hermogeniano Olybrio , ut ibidem videre eſt, 111.
eratque filia Anicii Juliani. Quare decipitur Ba- Sſat,n,
ronius, dum Q. Clodium Hermogenianum Se Pin, pa-
Olybrium Turaniæ maritum cum Anicio Her- wer Demel
mogeniano Olybrio, & conjugem illius cum hu- triadis, con-
jus uxore Anicia Juliana confundit, ac alibi ux Iuliane:
Julianam Demetriadis matrem, filiam Probæ fa-
cit, memoriæ lapſum imputans Hieronymo, qui
Demetriadem è filio Probæ Anicio Hermoge-
niano natam ſcripſerat. Error ipſi natus Lapi-
dibus Gruterianis 6. pag. 352. I. pag. 353. 3. pag.
450. in quibus Anicius Hermogenianus Olybrius,
& Anicia Juliana Sex. Petronii Probi, & Falto-
niæ Probæ filii devotiſſimi nominantur: cùm vo-
cabulo filiorum ibi maritus, quippe naturà fi-
lius, & uxor ſeu nurus ſignificentur, non frater
& ſoror geniturâ; & Præter tres filios, Olybrium,
Probinum, & Probum, filia Probo Probaue
nulla fuerit, ut ex Hieronymo epiſt. S. apparet.
Baronium ipſa ulianæ & Demetriadis tempora,
quæ ex Innocentii Pontificis Romani, Chryſoſto-
mi, Hieronymi, Auguſtini, & Alipii Epiſcopo-
rum ad eas epiſtolis colligere licet, movere pote-
rant, ne Olybrio anno trecenteſimo ſeptuageſimo
nono Conſuli eas conjugem & filiam poneret.
Cùm Hieronymus Demetriadem de immaturo
obitu patris ejus, qui Conſul fuiſſet in pueritia, ni-
mitum anno currenti, & non vidiſſet patriam cor-
ruentem; quod contigit anno CCCC IX,
verba facit: Ne, inquit, ſanctæ matris vulnus
exaſperem, ſc. Probæ, quæ cum nuru & nepte,
direpta à Gothis Urbe, in Africam profugerat,
Rilius. Filius igitur
Probæ Ohbrius, pater Demetriadis, conjux
Julianæ; & Juliana non filia Probæ, ſed nurus,
conjux Anicii Hermogeniani Olybri, non Clodii
Hermogeniani Olpbrii. Et quomodo in eum, qui
ab anno Chriſti cccrxv uſque ad Conſulatum an-
no cccLXxIX in ſuprema dignitate & potentia,
domi foriſque fuiſſet, & ætate provecta, ſcilicet
Hermogenianum Olybrium convenire poterit,
immatura morte ſubtractum eſſe, & quidem pau-
lò ante Urbis memoratum caſum; quod expreſsè
de patre-Demetriadis refert Hieronymus? Hæc
Reineſius laudatus, apud quem integra Anicio-
rum Familia legenda.
Faltonia Proba Poeëtria perperam cum Ealtonia
Proba trium Conſulum ordinariorum matre à Ba- Proba Poz-
ronio confuſa. Reineſius in Familia Aniciorum tria. G
obſervat, Faltonium Probum Alipium Præfectum Baron. num-
Urbis fuiſſe ſub Theodoſio Magno anno cccxcr, xIII.
exiſtimatque, hunc Alipium patrem fuiſſe Alipii
Prætoris ſub oanne Vranno anno ccccxxIV, de
quo loquitur Olympiodorus. In Faſtis legitur
Alipius Conſul anno ccccxLvII, qui potuit pater
eſſe Probæ Poëtriæ; cùm Iſidorus lib. de Viris Il-
luſtribus cap.5.tradat, hanc Poëtriam filiam fuiſſe
Probi Adelphii. Quidquid ſit, hæc Faltonia à ſupe-
riori diverſa, & quæ Baronius in medium addu-
cit, ut probet unam & eandem eſſe, contrarium
inſinuant.
Ad num. XXI& ſeqq. Philoſtorgius lib. II. Theodoſtus
cap. 2. Engenii Tyranni morte narrata, ait: Poſt on orium
haæc Imperator Mediolani conſtitutus filium ſuum Conſtantino-
Honorium accerſivit, eique totum Occidentem boli evocat.
commiſit. Idem tradunt Socrates in fine libri 5.
Sozomenus in fine libri 7. & Zoſimus lib. 4. pag.
779. Baronius tamen exiſtimat, tam Arcadium, Baron. num.
quàm Honorium à Theodoſio patre evocatos eſſe; *X 111.
quia

I1V.
Faltonia

v.

588 Critica Hiſtorico Chronologica

SsF C. IV- quia Divus Ambroſius de Diverfis 3. pag. 122. latu Honorii litem dirimit, & quoties hoc Chriſti S C. IV.

An. Ch. 395 ſcribit, Theodoſii filios ad eum veniſſe; quod
etiam inſinuare videtur Paulinus in Vita Sancti
Ambrolli. P æterea Au tor Chronici Alexandri-
ni aſſerit, Arcadium Româ profectum, ibi Hono-
rium fratrem reliquiſſe. At certum videtur, Hono-
rium ſolùm in Occidentem veniſſe, non tantùm
quia Auctotes ſuptâ citati id diſertè affirmant;

ſed etiam quia Claudianu; in tertio Conſulatu

Honorii, hujus iter deſcribens, nullam Arcadii
mentionem facit, licèt ſtatim poſt eam deſcri-
ptionem, Theodoſium utrumqueé filium Staliconi
commendalſſe tradat. Quare quando Paulinus in
Vita Sancti Ambroſii ait: De filiis nibil habebat
novum quod conderet, quibus totum dederat niſi
ut eos præſenti commendaret parenti; loquitur de
Stilicone, cui Theodoſius filios etiam abſentes
commendare potuit. Quo pacto D. Ambroſius
de uno Heonorio & Placidia ejus ſorore locutus
videtur. Chronici Alexandrini auctoritas per
Theodoſii M. tempora parvi facienda. Denique
Ruſnus lib. 2. cap. 34. ſCribit, heodoſium Ho-

norium ad ſe evocantem Arcadio mandaſle, ut

Imperii Orientalis, cui jamdiu præfectus eſſet,
curam ageret, & D. Ambroſius Oratione in fu-
nere Theodoſii habita, diſertè dicit: Arcadium
funeri non interfuiſſe. .

VI. Sunt qui exiſtimant Theodoſium poſt debella-

P,e tum Eugenium Romam veniſſe, quòd Zoſimus
emel tan-⸗ . .
Ie Roms lib. 4. pag. 779. tradat, eum poſt devictum Euge-

fuis. nium R& omam ingreſſum, Honorium filium Impe-
catorem declaraſt „& Prudentius lib. r.in Symma-
chum prodat, Theodoſium, quando Romam venit,
& idololatriam prohibuit, jam duos Tyrannos,
Maximum & Eugenium, debellaſſe. Præterea
Auctor Miſcellæ, clade Eugenii narratà, ait, Theo-
doſium Honorium Imperatorem Romæ decla-
raſſe Verùm Theodoſium ſemel tantùm, idque
oſt devictum Maximum, Romæ fuiſſe, ceteri
Hiſtorici ſcribunt, quibus omnino ſtandum. Zo-
ſimus autem profectionem Romanam Theodoſii,
quam poſt Maximi interitum narrare debuit, poſt
Eugenii cædem diſtulit, & alio errore tunc Ho-
notium à patre Imperatorem Romæ dictum ſcri-
Baron ann. pſit. Prudentium explicat Baronius, & Auctor

389. num. L. Miſcellæ (ſæpe hallucinatur, quemadmodum &

Auctor Chronici Alexandrini, qui ſub Timaſii &
Promoti Conſulatu, anno nempe CCCLXXXIX
ſcribit: His Conſulibus Theodoſius Imperator Ko-
mam ingreſſus nanguravit Honorium filium Im-
peratorem, qui Remæ regnavit annos XI zcùm ta-
men certum ſit, Honorium anno tantùm cccxcIII
appellatum eſſe Imperatorem, annoſque triginta
imperalle, Denique Claudianus in ſexto Conſu-

ſeculo Imperatores Romæ fuerint, nos edocet: An. Ch. 395.
His annis qui lieſtra mihi bis dena recenſent,
Noſtra, ter Auguſtos, intra pomeria vidl.
Quibus verſibus KRoma, quam Claudianus lo-
quentem inducit, queritu-, quòd à centum annis
ter tantuùm Imperatores ſuos viderit, ante ſolen-
nem Honorii Au guſti in urbem Romam introi-
tum, qui anno C CCCIV contigit. Qui verſus
faciles explicatus non habent. Certum eſt enim
ab anno Chriſti CCCIV ad annum CCCCIV
plures Imperatores, quoſdamque pluries Romæ
fuifle. Romam ingreſſfus Conſtantinus Magnus
poſt cladem Maxentianam, annoque CCCXEV
quo ibidem Vicennalia celebravit, ejuſque Im-
perii initio Maximianus Herculius poſt reſum-
tum Imperium Romæ etiam fuit. Tum Conſtan-
tius anno CCCLVII Romæ triumphavit, ſicuti
& Theodeſins Magnus anno CCCLXXXIX, quo
etiam Valentinianus junior Romam venit, ad quam
anno CCCLX RXVIII à Theodoſio Magno ex
en Ercladieainsittentntaſinwun de
pretibus alii eum tres
Auguſtos duntaxat eo ſeculo Romæ viſos indica-
re: alii verò adverbio illo ter rariàs Romæ Au-
guſtos fuiſſe Claudianum intelligere ſcripſere
Veruùm, locus ille malè ab illis explicatus . nihil
enim aliud Poëta deſignat, quàm toto illo ſeculo
ter tantùm, id eſt, ſub trium tantùm Auguſtorum
Imperio, Romam ſuorum Principum præſenti
potitam; ſub Conſtantino nempe, Conſtantio, &
Valentiniano uniori. Quo pacto dici non poteſt
Theodoſium Magnum poſt devictum Eugenium
Romam profectum eſſe. Cùm enim tunc tam
Orientis, quàm Occidentis Imperator eſſet, Ro-
ma non ter, ſed quater, id eſt, ſub quatuor Augu-
ſtorum Imperio Principum ſuorum præſenti4
cohoneſtata fuiſſer. Ex quibus manifeſtum eſt,
non bene conjeciſſe Petavium, Gratianum anno
CCCLXXVII Romam adventaſſe, ut tunc
oſtendimus.
Tandem Theodoſius filio ſpectaculis præſidere VII.
juſſo, ſequenti anno animam exhalavit, Olybrio & Tkeodaſß: M.
Probino Coſſ. ante diem VIalendas Februarias Sirns.
inquit, Socrates lib. 5. cap. 26. qui addit: Eixit Baron. num
porrò Imperator Theodoßins annos ſexaginta-impe- XXà & ſeqꝗq·
ravit autem annos ſexdecim. Sexaginta eum annos Too rr.
vixiſſe tradunt etiam Sozomenus, Theophanes
Cedrenus & alii, licet Auctor Chronici Ale-
xandrini annos ei LXV attribuat, & Aurelius
Victor ſcribat, Theodoſium annum agentein quin-
quageſimum apud Mediolanum exdeſſiſſe qui
ſubdit eum utramque Rempublicam Arcadio &S
Honorio filiis quietam reliquiſſe.

FINIS 7 O0O M I P RIMI.

—

589
ENZYDZZAZOYDYNYYZYEDYDZYAEYZEYYEDZZDEAEYNENYYEYZYEZYEEEYEEN DYEZYEE S

KALENLDARIUM
ROMANUM.

UIA in legendis Annalibus non rarò Kalendarium conſulendum, ut ſcire poſſimus, quem
in menſis diem, Feſtum aliquod, præſertim mobile, ur vocant, v. c. Aſcenſionis
Cheitti incideric, & cum qua feria dies, quâà res aliqua narratur geſta, concurrerit, ad majorem
Lectoris commoditatem viſum hic Kalendarium Romanum exhibere „ſacro-profanum à me
concinnatum alias editurus.

IANUARIUS, Græcis AUDYNAU,

Kal. ſt1 Circumciſio Domini.
iv 2 Octava Sancti Stephani.
iij 3 Octava Sancti Joannis Apoſt.
Prid. 4 Octava SS Innocentium.
Non. 5 Vigilia Epiphaniæ cum Commem. S. Teleſphori Papæ & Martytis:
viij 6 Epiphania Domini.
vij 7 De Octava Epiphaniæ.
vj 8 De Octava.
v 9 De Octava.
iv 10 De Octava.
iij II De Octava, & Commem. Sancti Hygini Papæ & Martyris.
Pprid. 12 De Octava.
Idib. 13 Ockava Epiphaniæ.
xix 14 Hilarii Epiſcop. & Confeſſ. cum Commem. Sancti Felicis Presbyteri & Martyris.

xviij 15 ſpauli primi Eremitæ, cum Commem. Sancti Mauri Abbatis.

a o da ae s

xvij 16 Marcelli Papæ & Martyris.
xvj 17 Antonii Abbatis. .
xV 18 Cathedra Sancti Petri Romæ, & Commemorat. Sanctæ Priſe zroinj RM
xiv 19 Marii, Marthæ, Audifacis & Abachum. cx Virginis e Martyris.
xiij 20 Fabiani & Sebaſtiani Martyrum.
xij 21 Agnetis Virginis & Martyris.
xj 22 Vincentii & Anaſtaſii Mart.
X 23 Emarentine ehini⸗ & Marty ris. Initium Peritii, quinti Nor Macedonum z G DMri, quint⸗
ſix 24 Timothei Epiſcopi & Martyris.
viij I 25 Converſio Sane Pauli Apoſtoli.
vij 26 Polycarpi Epiſcopi & Martyris. Iuitium ſexti menſis 4 .
27 Ppauunis Cinploſtaum Epileopi & Rencec ADOybiaci Mechir ſeu Amſchir.
v 28 Agnetis ſecundè.
iv 29
iij 30 Martinæ Virginis & Mart.
Prid. 31

FEBRUARIUS, Gtæcis PERITIVUS.

Ignatii Epiſcopi & Martyris,
Purificatio B. Mariæ Virginis.
Blaſi Epiſcopi & Martyris.

Kal.
1V
Prid.
Non.

viij

Agathæ Virginis & Martyris.
Dorotheæ Virginis & Martyris.
Romualdi Abbatis.

Apolloniæ Virginis & Martyris.

Valentini Presbyteri & Martytis
15 [Fauſtini & Jovitæ Martyrum.

—
—
—
S S oαι — & —

* αιατςππωυ dsbα O△α% Oρςωε αροn
S

— —
☛ſ ☚
— —
—: ͤ–
— ——,, —
— — —☛ —
Oπ QK

Simeonis Epiſcopi & Martyris.

Dd Cathedes

Osnmm ee

te SOOHECOOSEOH On,ebOb νι£ν SO πιhne

m OO& πι½- Oπ WRdäHaCO&EOαWατ πιο ονο

1X
viij
vij
vj—
iv
Prid.

Kal.

vj

iv
iij
Prid.
Non.
viij
vij
vj—

iv
iij
Idib.
Xvij
XVj.
xvV
xiv
xiij
XI
xj

ix
viij
vij
vj
iv
iij

Prid.

Kal.
iv
iij
Prid.
Non.
viij
VA

vj

iv
Prid.
Idib.
xviij
xvij
xvj
XV
xiv
xiij

5 °ι° .ν △☚ b e

xj

20
21
22

3
24
25

26

27
28

EEäES O & Q⁄⅝α .

— . .
S ι & Q X½ιS.S

590⁰

Cathedra S. Petri Antiochiæ. Taitium Dyſtri, ſexti gro-Macedonum; & Lanthici, ſexti Mace-

donum menſis.
Vigilia.
Matthiæ Apoſtoli.

lIuitium ſeptimi menſis ADPPgyptiaci Phamenoth, ſeu Barmahat.

In anno Biſſextili Februarius eſt dierum 29. & Feſtum S. Marthiæ celebratur 25˙. Pebruarii, &
bis dicitur, Sexto Kalendas, id eſt, die 25. & die 24. & litera Dominicalis quæ aſſumta fuit
in menſe Januario, mutatur in præcedentem: ut ſi in Januario litera Dominicalis fuit A, mu-

tatur in præcedentem, quæ eit G, & litera F bis ſervit.

MARTIUS, Græcis DYSTRUS.

Caſimiri Confeſſ. & Commemorat. S. Lucii Papæ & Martyris.

Thomæ de Aquino Confeſſ. & Doctor. & Commemorat. SS. Perpetuæ & Felicitatis Martyrum.

Franciſcæ Viduæ.
Quadraginta Martyrum.

Gregorii Papæ & Confeſſ. & Eccleſiæ Doctoris.

Patricii Epiſcopi & Confeſſoris.
Joſeph Confeſſoris.

Joachimi Confeſſoris.
Benedicti Abbatis.

Annuntiatio B. Mariæ Virginis. Iaitium Lanthici, ſeptimi Syro-Macedonum; & Areemißi, ſepti-
mi Macedonum menſis.

Piitium olctavi menſis A.ogptiaci Pharmuti, ſeu Barmude.

APRILIS, Græcis XANTHICVUsS.

Franciſci de Paula Confeſſoris.

Leonis Papæ & Conkfeſſoris.

Hermenigildi Martyris.
Tiburtii, Valeriani & Maximi Martyrum.

Aniceti Papæ & Martyris.

Soteris

+☚ ι e LDe e

Seose eCOONCOO&τ ασαπποποι ναn ο

OQSOOCOOS&τOπ△ O πωρ ον e

—

„*⁴° .

—
. 7

viij
vij

vj

iv
iij

Prid.

Kal.
vj

iv

Prid.

Non.

viij
vij)
vj
iv
iij

Prid.

Idib.

xvij
XVj
XV

XIV

Liij
xij
xj

ix
Viij

vij

iij

Prid.

Kal.
iv

Prid.
Non.

viij
vij
vj—

iv
iij

Prid.
Idib.

Xviij
xvij
xvj—
XxV
Xiv
xiij
xij

xj

ix
viij

1 õ

21

22

2

24
25

26
27
28
29
30

„ν

14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24

25

26

27
28
29
30

31

£ BES BS 5 & & 5

— – ο0°π⏑ . ω e e.

Soteris & Caii Pontificum & Martyrum.

Georgii Martyris.
Marci Evangeliſtæ.

Cleti & Marcellini Pontificum & Mart. Initium Artemiſii, ollavi Sro- Macedonum; & Deſi;
octavi Macedonum menſis.

Initium noni menfis Aghitac Pachon, ſen Baſchner.
Vitalis Martyris.

Petri Martyris.

Catharinæ Senenſis Virginis.

MAIUS, Græcis ARTEMISIUS.

Philippi & Jacobi Apoſtolorum.
Athanaſu Epiſcopi & Confeſſoris.
Inventio Sanctæ Crucis, & Commentario SS. Alexandri Eventii Theoduli zac Ju⸗
venalis Epiſcopi & Gonfeſſotis c ocduli Manyrumnc Iu-
Monicæ Viduæ.
Joannis ante Portam Latinam-
Stanislai Epiſcopi & Martyris.
Apparitio S. Michaeêlis Archangeli.
Gregorii Nazianzeni Epiſcopi & Conkeſſoris.
Gordiani & Epimachi Martyrum.

Nerei, Achillei & Domitillæ Virginis, atque Pancratii Marryrum.

Bonifacii Martyris.

Ubaldi Epiſeopi & Confeſſoris.

Pudentianæ Virginis.
Bernardini Confeſſoris:

Urbani Papæ & t Martytis. Juitium Dafßi, noni Gro-Macedonum; & panemi, noni Macedonnm

menſis.
Philippi Nerii Confeſſoris, cum Commemoratione S. El

cimi menſis Pgyptiaci Payni, ſon Beuna
Joannis Papæ & Martyris.

eucherii Papæ & Martyris. Iaitium de-

Felicis Papæ & Martyris.
Petronillæ Virginis.

IUNIUS, Græcis DASIUS.

Marcellini, Petri atque Fraſmi Martyrum.

Norberti Epiſcopi & Confeſſoris.

Primi & Feliciani Martyrum.

Barnabæ Apoſtoli.
Baſilidis, Cyrini Naboris & Nazarii Martyrum,
Antonii de Padua Confeſſoris.
Baſilii Magni Epiſcopi & Confeſſoris.
Viti, Modeſti atque Creſcentiæ Martyrum.

Marci & Marcelliani Martyrum.
Gervaſu & Protaſui Martyrum.
Silverii Papæ & Martyris.

Paulini Epiſcopi & Confeſſoris.

Vigilia.
Nativitas S. Joannis Baptiſtæ,
Ddd De

Oie

&πατπι . ee e Dee OSO&πιασdere ee

HSOOPO&NCOSEOSO&PO τS

π* 0

vij

—

vj

—

iv

iij

Prid.

1IV
Prid.
Non.
vj

IV
Prid.
Idib.
xvij
Xxvj
XVN
Xiv
xij
XI

ix
viij
vi

V

iv
ij
Prid.

Kal.
iv
Prid.
Non.
viij
vij

iv
iij
Prid.
Idib.
Xxix
xviij
Xvij
XVj
XV
Xiv
xiij
xij
X

1X
viij

V1)

.M

26
27
28

29
30

3 ℛD°α Q— +—

dR S e e e — — —

26
27
28
22
30
31

—

m— W

„ — —
5 8 5

„

24
25

Q

2

28

592
De Octava Nativitatis S. Joannis Baptiſtæ. Iaitium undecimi menßi DKyptiaci Epiphi, ſeu Aibib.
Initium Panemi, decimi Syro-macedonum; & Loi, decimi Macedonum menſis.
Joannis & Pauli Martyrum.
De Octava.
Leonis Papeę & Confeſſoris. Vigilia.
Petri & Pauli Apoſtolorum.
Commemoratio Sancti Puli Apoſtoli.

JULIUS, Græcis PANEMVUS.

Octava S. Joannis Baptiſtæ.
Viſitatio B. Mariæ Virginis.
De Octava Apoſtolorum.
De Octava.
De Octkava.
Octava Apoſtolorum Petri & Pauli.

Septem Fratrum & SS. Rufinæ ac Secundæ Martyrum.
Pii Papzę & Marryris.
Naboris & Felicis Martyrum.
Anacleti Papæ & Martyris.
Bonaventuræ Epiſcopi & Confeſſoris, & Doct.

Alexii Confeſſoris.
Symphoroſæ cum ſeptem filiis Martyribus.

Margaritæ Virginis & Martyris.
Praxedis Virginis.
Mariæ Magdalenæ.
Apollinaris Epiſcopi & Martyris.
Sanctæ Chriſtinæ Virginis & Martyris. Vigilia.
Jacobi Apoſtoli. Initinn duodecimi menſis Tgyptiaci AWMeſori ſou Maſre. Initium Loi undecimi
Syro- WMacedonum, & Gorpiæi, undecimi Wacedonum menſit. .
Annæ Matris B. Mariæ.
Pantaleonis Martyris.
Nazarii, Celſi, & Victoris Papæ & Martyris, & Innocentii Papæ & Confeſſoris.
Marthæ Virginis, & Commem, SS. Felicis Papæ, Simplicii, Fauſtini & Beatricis Mart.
Abdon & Sennen Martyrum. ir⸗
Ignatii Confeſſoris.

AUGUSTVUS, Græcis LOUS.

Petri ad vincula.
Stephani Papæ & Martyris.
Inventio Sancti Stephani Protomartyris.
Dominici Confeſſoris.
Dedicatio S. Mariæ ad Nives.
Transfiguratio Domini.
Donati Epiſcopi & Martyris.
Cyriaci-Largi, & Smaragdi Martyrum.
Romani Martyris. Vigilia.
Laurentii Martyris.
Tiburtii & Suſannæ Martyrum.
Claræ Virginis.
Hippolyti & Caſſiani Martyrum.
Euſebii Confeſſoris. Vigilia.
Aſſumptio B. Mariæ Virginis.
Hyacinthi Confeſſoris.
Octava S. Laurentii.
Agapiti Martyris.
De Octava Aſſumptionis.
Bernardi Abbatis.
De Octava aſſumptionis.
Octava B. Mariæ Commem. SS. Timothei, Hippolyti & Symphoriani Mart.
Vigilia.
Bartholomæi Apoſtoli.
Ludovici Regis Franciæ Confeſſoris. Initium Gorpiæi, duodecimi, vro-Macedonum,; eg Eyperle-
ſretai, duodecimi Macedonum menſis. eete
Zephyrini Papæ & Martyris.

—

Auguſtini Epiſcopi, Confeſſoris & Eccleſiæ Doctoris.

Decollatie

593

6* ivr 29 Decollatio S. Joannis Baptiſtæ. Laitium primi menſis oyptiaci Thoth.
D iij 30 Felicis & Adaucti Martyrum.
E . Prid. 1 31
SEPTEMBER, Græcis GORPIEÆUS.
Kal. 1 Æ£gidii Abbatis.
iv 21
iij. 13
Prid. .
Non. 5
viij 6
vij 7
Vj 8 Nativitas B. Mariæ Virginis.
vV 9 Gorgonii Martyris.
iv 10 Nicolai de Tolentino Confeſſoris.

iij II Proti & Hyacinthi Martyrum.
Prid. 12 De Octava Nativitatis B. Mariæ,
Idib. 1z De Octava.
xviij 14 Exaltatio S. Crucis.

xvij) II Nicomedis Martyris.
xvj 16 Cornelii & Cypriani Pontif. & Mart.
XV 17 Impreſſio Sacrorum Stigmatum in corpore B. Franciſci.
xiv 18 Thomæ de Villanova Confeſſoris.

xiij I 19 Januarii Epiſcopi & Sociorum Martyrum.
xij 20 Euſtachii & Sociorum Martyrum.
Xj 21 Matthæi Apoſtoli & Evangeliſtæ.
X 22 Mauritii & Sociorum Martyrum.
ix 23 Lini Papæ & Martyris.

viij 24 Initium Hperberetæi, primi Syro-Macedonuns; & Düi, primi Macedonum menſis,
vij 25
vj 26 Cypriani & Juſtinæ Martyrum.
v 27 Coſmæ & Damiani Martyrum.

iv 28 ]Ieitium ſecundi menſis efkgyptiaci Paophi ſou Baba.

νnu Ü ÄlänSO&ν hSOn e e

iij 29 Dedicatio S. Michaêlis Archangeli.
Prid. 30 Hieronymi Presbyteri, Confeſſoris & Eccleſiæ Doctoris,
OCTOBER, Græcis HYPERBERETAX U5§.
A Kal. [1 Remigii Epiſcopi & Confeſſoris,
B v»j— 2
C fv 3
D iv 4 Franciſci Confeſſoris. 6
E jiij 5 Placidi & Sociorum Martyrum.
F Prid. 6 Brunonis Confeſſoris.
G Non. 7 Marci Papæ & Confeſſoris.
A viij 8 Birgittæ Viduæ.
B vij 9 Dionyſii, Ruſtici && Eleutheri Martyrum.
C vj 10
D V II.
E j iv 12
F liij 13 .
G Prid. 14 Calliſti Papz & Martyris.
A Idib. 15 Tereſiæ Virginis.
B xvij I 16
C xvj ſ17
D xyvV [I8 Lucæ Evangeliſtæ,
E xiv 19
FE xiij z0& 1 „
G xij 21 Hilarionis Abbatis, & Commem. SS. Urſulæ & Sociarum Virginum && Mart,
B Xx 23
c KE. 24 Piiin Dii, Ets. Soucro- Macedonum G Appelai, ſecundi Macçedonum menßis,
D ' viij 25 Chryſanthi & Dariæ Martyrum.
E vij [26 [Evariſti Papzę & Martyris.
P vj 27 Vigilia.
, 18 Fimonis & jude Apoſtolorum. Autum tana menfi Ayriass Aty, s A
A iv 29
Biij 30 H
C Prid. 31 Vigilia.

om. I. Ddd 5 NOVEMBER)

194
NOVYEMBER, Græcis DIUS.

D [Kal. 1 Feſtum omnium Sanctorum. .
E irv 2 Commemoratio omnium Fidelium Defunctorum.
F iij 3 De Odava. “W
G Prid. 4 Caroli Epiſc. & Confeſſ. & Commem. SS. Vitalis & Agricolæ Mart.
A Non. 5 De Octava. .
B viij 6 De Octava. . D
C vij— 7 De Octava. Z
D vj 8 Octava omnium SS. & Commem. SS. quatuor Coronatorum Martyrum. .
E v 9 Dedicatio Baſilicæ Salvatoris, & Commem. S. Theodori Martyris.
F iv 10 Triphonis, Reſpicij & Nymphæ Martyrum.
G ſtiij II Martini Epiſc. & Confe ſſ. & Commem. S. Mennæ Martyris.
A Prid. 12 Martini Papæ & Martyris.
B Idib. 13
Czxviij 14
D xvij /ö
E xrvj 16
F xv 17 Sregorii Thaumaturgi Epiſcopi & Confeſſoris. .
G xiv 18 Dedicatio Baſilicarum Petri & Pauli.
A xiij 19 Pontiani Papæ & Martyris.
B xij 20
CA xj 241 Præſentatio B. Mariæ Virginis.
D x 22 Cæciliæ Virginis & Martyris. S
E ix 2ꝛ3 Clementis Papæ & Martyris cum Commem. §. Felicitatis Martyris. Initium Appellæai, tertii
Gro- Macedonum; & Andinæi, tertii Maredonum menſis. B
F viij 24 Chryſogoni Martyris.
G vij 25½ (Catharinæ Virginis & Martyris.
A vj 26 Petri Alexandrini Epiſcopi & Martyris.
B v 27 Initinm quarti menſis X gyptiaci Chœac, ſeu Chiac.
C irv 28 .
D ſiij 29 Vigilia & Commem. S. Saturnini Martyris.
E Prid. j3o ] Andreæ Apoſtoli,

DECEMBER, Græcis, APPELLÆUS.

F Kal. ſ1
6 iv 2 Bibianæ Virginis & Martyris. Franciſci Xaverii Confeſſorit.
A üj z3
B bPrid. 4 Barbaræ Virginis & Martyris.
C Non. 5 Sabbæ Abbatis.
D vij 6$ Nicolai Epiſcopi & Conſeſſoris.
E vij 7 Ambroſi Epiſcopi, Confeſſoris & Eccleſiæ Doctoris.
F vy 8 Conceptio B. Mariæ Virginis.
G v 9
A iv 10 Melchiadis Papzę & Martyris.
B ſiij 11 Damaſi Papæ & Confeſſoris.
C I Prid. 12
D Idib. 1 [Luciæ Virginis & Martyris.
E xix 14
F xviij 15 Euſebii Vercellenſis Epiſcopi & Mart.
G xvij 16
A !xvj 17
B xv 118
C xiv 19 .
D ziij 20 Vigilia
E rxij 21 Thomæ Apoſtoli.
F xj 22
G xx 23
A ſix 24 Vigilia. Liitium Audyneai, quarti Syro-Macedonum; & Peritii .
B vij 25 Nativitas Domim noſtri Eia Chuni. ; & Fernmin quanti Macedanum menße
C vij 26 eniun Protomartyris.
D vj 27 Joannis Apoſtoli & Evangeliſtæ. Initium quinti menſ, ryptiaci Tzbi
E 7 28 58. Innocentium Martyrunn 7 nhs DA âYptiaci Tybi, ſen Tübe
F iv 29 Thomæ Cantuarienſis Epiſcopi & Martyris.
G iij 30
A ] Prid.] 3uZu Silveſtri Papæ & Confeſſoris.

FINSF.

INDE X 4

I NDENRERUM

.TOMO

PRIMO

CRITICE HISTORICOCHRONOLOGICE

Contentarum-,

In quo Nota Numeralis communis, Annum Chriſti, Romana verd, Numerum Marginalem
ſignificat.
A

ctus, ut dignitatem effugiat, falsè ſe cri-

nunciat 374. I V.
ASE. Achillas S. Petro Alexandrino Epiſcopo
ſubrogatur 310. V & 3i1. XXV. Paucis menſibus ſe-
det ibid. .
Achilleus à Diocletiano & Maximiano deficiens in Ae-
gypto purpuram ſumit, ibique ſex annis imperat 296.
VII. Quò anno regnare eœperit, quove interfectus ſit,
annotatur ibia
Acta Martyrum; licet primis Eccleſiæ ſeculis ſolicitè
ſcripta; in Diocletianea tamen perſecutione periêre
64. III.
Auta publica quandonam & quare hac formula poſt Sex-

tum Conſulatum, notata 307. I.

Actiaca pugna quo anno & die habita Apparatus num.

ClII. Actiacæ Eræ initium aſſignatur ibid.
Adoleſceng: hujus vocis ſigniſicatio adducitur App.
LXIII.
Adventus Prætorio Præfectus Conſul. II protedit 218.
I. Ejus Conſulatus monſtruoſus & quare ibid. II.
degyptiaca Synodus ab Athanaſio Damaſi PP. tempori-
bus celebrata ad quem annum revocanda 369. XII.
In ea non tantum ad Damaſum ſcripta eſt Epiſtola ad-
verſus Auxentium, ſed & ad Epiſcopos Africanos, ut
eos rejicerent qui Ariminenſe Concilium tuebantur
contra Nicænum ibid. qui ſint illi Epiſcopi africani,
examinatur ibid.
Aegyptiaci regni inſtitutio, duratio, finis & Reges ad-
ducuntur App. XKXVI. M
Aegyptii annos ſuos à capta per Auguſtum Alexandria
numerant App. CAIV.
Aegyptii pace Eccleſiis à Gallieno Aug. conceſſa ſtatim
noen gaudent 259. XV. Poſt Macriani interitum eâ
potiuntur 261. I X & ſeqq.
Aegyptus à Diocletiano & Maximiano Augg. poſt ſex-
tum à rebellione Achillei annum recipitur 296. VII.
Aegyptus plures habuit Epiſcopos antequam Deme-
trius Alexandrinam teneret Eccleſiam 232. III. Hiſto-
riola de eodem Demetrio primùm in Aegypto Epiſco-
pos creante inter fabulas recenſenda ibid.
Aelius Verus, vide, L. Ceionius Commodus.
Aelius Commodus, vide, L. Aurelius Commodus.

minum reum in Concilio Valentino pro-

Aemilianue Legionum Pannonicatum Dux, Devictis Bar-
baris Imperator ſalutatur 253. X I. à Valeriano vinci-
tur ibid. Ejus imperium partim ſub Galli, partim ſub
Valeriani temporibus geitum, nec ullo modo inter-
medium ibid. & 253. XII & XIX.
Aemiliann, (onſul ordinarius procedit 259. I. diverſus
eſt ab Aurelio Memmio Faſco, cui «gÆäniliani nomen
perperàm tribuitur ibid. Error illorum qui Aemilia-
num & Baſſum ab hoc anno removent, ut alios Con-
ſules proponant; evertitur ιd. I. &α ſeq. Erroris hu-
jus origo inlinuatut ibad.
Aemilianus Acgy pti Præfectus nonniſi poſt occiſum Ma⸗=
crianum Imperator dicitur 259. XIII & 261. XV. à2
Theooto Gallieni Duce vivus ad Imperatorem tranſ-
mittitur 261.X V. Quo anno mortuus ibid Quantoò tem-
pore imperaverit 259. XII & 261. X V.
Aetates mundi, earumque duratio tecenſentur App.
VIII, IX, X, XII5 XIV & XXIII.
Aethiopia & India citerior ſelo nomine differunt 327.
VII & ſeqjq. In ea S. Fumentius Evangelium prædi-
cavit ibid. XIII & ſeqq. Conitantio regnante fidem
amplexa non eſt ibid. XX & ſeqq. à Rufino & aliis
interior India vocatur ibid. X XII & ſeq.
Aethiopes ex Indis Orientalibus originem ducunt 327.

4guogan converſionis hiſtotiæ ſynopſis ibid. XIV
ſe 77.
Afri quo anno contra Maximinum Auguſtum rebella-
rint 236. V.
Africanum Concilium quod à S. Cypriano anno
CCLIX celebratum prætenditur, fictitium 254. V.
Kages Topht famem Jeroſolymitanam pPrænunciat
Agapius martyrium ſubiit anno tantum quarto perſecij⸗
tionis Diocletianeæ 306. III.
Asbarus Edeſſenorum Rex à S. Thaddæo converſus
ſanatur 29. VIII.
Agrippa Herodis Agrippæ filius Romæ apud Claudium
educatus 44. II. fit Rex Chalcidis & quo anno 48. II.
Ejus regnum augetur ibid. III. B
Agrippa M. Vipſanius Conſul App. XCVI. Semel &
iterum annum aperit ibid. CXxV & CXVI. Tranſma-
rinas provincias adminiſtraturus in Syriam Præſes ab
Auguſto mittitur ibid. CXI. Quo anno id factum ape-
Ddd 4 ritur

596 Index Criticæ

ritur ibid. CXXII. Eodem tempore quo ipſe Orien-
tem regit, alios ſub ipſo Proconſules fuiſſe, qui par-
ticulares provincias gubernarent, oſtenditur tebid.
XXII. Tribunitiam poteſtatem in quinquennium ac-
cipit ibid. In Syriam iterum mittitur ibid. CXXIV.
Tribunitia poteſtate iterum donatur ibid. Moritur
ibid. CXXV.
Albinus in Judæam pergit 60. IV. Ejus adventus à ſuo
tempore male remotus ibid.
Albinus Cælſar, vide, Clodius Septimius Albinus.
Alexander Magnus Græcorum imperium inſtituit, &
quo anno App. X X V. quandiu imperavit, quove
anno mortuus ſit, indicatur ibid.
dAlexander Jannaus vinculis à Salome matre ſolutus Rex
& Pontifex inſtituitur, fratremque ſibi inſidiantem
necat App. XLVI. Poſt regnum viginti & ſeptem
annorum moritur ibid. LI.
Alexander Zabina Syris Rex imponitur App.XXXVIII.
Ab Antiocho Grypo occiditur ibid. XLII.
Alexander Pontifex Romanus creatur poſt Evariſtum
108. VI. Ejus Acta mendoſa 67. XV. Si non mendoſa
male tamen intellecta ibid. XVI. Moritur 116. VII
& 130. II. Pontificatum adeptus non eſt ſub Hadria-
no, ſed ſub Trajano 119. II. Quandiu ſederit, & qui-
bus Conſulibus martyrium fecerit, indicatur 130. II.
E jus exitus & duratio à quibuſdam perperàm conſi-
gnantur ibid. Tres decretales, quæ ſub illius nomine
circumferuntur, à Viris doctis rejectæ 130. IV.
Alexander in locum Achillæ Alexandrini Epiſcopi ſuffi-
citur 311. X XV. Athanaſium adhuc puerum alios bap-
tizantem & Præſulem agentem vider ibid. XXVI.
duas Synodos adverſus hæreſim Arianam collegit z15.
VIII. Ejus Epiſtolæ ad Alexandrum Cpolitanum Epi-
ſcopum titulus corrigitur 317. I X. Ad ejus diſſidia cum
Ario componenda Hoſius Legatus à Conſtantino Imp.
mittitur 318. X I X & ſeq. Alexander moritur 326. III.
Alexander poſt Metrophanem fit Epiſcopus Cpolitanus
ſeu Byzantinus 317. VIII. quo anno obierit ibid. &

340. I X. S. Athanaſii condemnationi non ſubſcripſit

. X.
4aascer Heliogabali conſobrinus Cæſar renunciatur
221. II. Annum aperit 222. I. Auguſtus acclamatur
ibid. II. Czſarei imiperii Quinquennalia exhibet 225.
II. Secundùm Conſul procedit 226. I. Auguſtei impe-
rii quinquennalia celebrat, & Thermas de ſuo nomi-
ne ædificat ibid. II. Faſtis tertiò nomen dat 229. I. Cæ-
ſarei imperii decennalia edit ibid. II. In Campania
aliquandiu verſatur ibid. X. In Orientem proficiſcitur
ibid. X I. Ejus profectionis annus aperitur ibid. XVI.
Contra Artaxercem Perſarum Regem Romanos infe-

ſtantem movet 228. V & 229. XIII & ſeq. Belli iſtius

initium & nummis & Auctoribus confirmatur 229.
XIV. Per Legatos bellum Germanis infert, dum ipſe-
met contra Perſas pugnat 229. X V. Auguſtei imperii
Decennalia exhibet 230. II. De Perſis triumphum agit
ibid. II. Quo anno hic triumphus actus fuerit, decla-

ratur ibid. I V. Imperii Cæſarei quindecennalia edit

233. II. Iterum in Germanos movet ibid. III. Belli hu-
jus initium aſſignatur 234. III. Quindecennalia dat Au-
guſtei imperii 234. II. Maximini juſſu occiditur 235.II.
Quo die natus ſit, quantoque tempore vixerit & regna-
rit, manifeſtatur ibid.
Alexander Præfectus Prætorio Africæ purpuràâ à mili-
tibus induitur 306. X VIII. Chriſtianos vexat ibid.
XXIII. Poſt quatuor regni annos à Maxentio debel-
latur ibid. XVIII & 3II. XXVIII. B
Alexandra, quæ & Salome Alexandrum Jannæum filium
Regem Judæorum conſtituit App. XLVI.
Alexandra Alexandri Jannæi uxor Judæorum regnum
per annos novem adminiſtrat App. LI.
S. Alexandra non fuit uxor Diocletiani 294. I V.

Alexandrei anni à Surianis uſurpati, quo menſe & diè
inchoati 235. II.
Alexandria poſt octavum obſidionis menſem à Diocle-
tiano capta 296. VII.
Alexandrina perſecutio, vide, perſecutio.
Alexandrina ſeditio ſub «Æmiliano tyranno, non con-
fundenda cum ea quæ ſub Claudio Aug. accidit
262. II.
Alexandrina Synodus in cauſa Athanaſii quo anno coa-
cta 339. VII. Epiſcoporum numerus, qui ei Mterfue-
runt, aſſignatur ibed. .
Alexandrina Synodus, Joviano imperante, ab Athana-
ſio celebratur 363. VII. In ea non verò Antiochiæ,
ſcripta fidei formula ad Jovianum ab Athanaſio tranſ-
miſſa ibid.
Alexandrinæ Synodi duæ adverſus Arium errorem fu-
um ſpargere incipientem indicuntur 315. VIII & 321.
VII.
Alexandrinæ Eccleſiæ invaſiones duæ contra Athana-
ſium factæ, earumque tempora & diverſitas indican-
tur 341. XXVI & ſeqq.
Alexandrinorum fabula circa nomen Papæ 163. I V.
Allectus Carauſü in Britanniarum imperio ſocius poſt
hujus mortem triennio imperat 293. I V & 296. VI.
Ab Afſclepiodoro Prætorianorum præfecto interimi-
tur 296. V LI.
S. Ambroſius poſtea Mediolanenſis Epiſcopus naſcitur
369. XIII & 387. IX. Non Arelate, ſed Treviris 369.
XIV. Et hoc circa CCCXL Chriſti annum 387. VIII.
Vivente adhuc Valentiniano ordinatur Epiſcopus 374.
III. Commentaria in Lucam poſt annum CCCLXXVI
ſcripſit 376. VI. Sirmium petit, non ut orthodoxum
Epiſcopum in ea civitate conſtitui curet, ſed aut ab
Epiſcopis vocatus, aut laboranti Eccleſiæ pacem latu-
rus 380. XI à Juſtina Auguſta Arianis favente per bien-
nium vexatur 385. VII & 386. III. Quo anno hæc perſe-
cutio inchoata fuerit, & quo continuata, demonſtra-
tur ibid. & 387. IV, V & VIII. Ambroſius ad Maxi-
mum tyrannum à Theodoſio Aug. pro pace ſtabilien-
da legatur, & quo tempore utramque legationem
obierit, indicatur 383. XI & 387. VII.
Amiſi civitatis liberæ Eræ tres explicantur 137. I V &

S. Amphilochius Iconii Epiſcopus Auctor eſt Vitæ S. Ba-
ſilii Cæſareæ Epiſcopi 362. V & ſeq. Moritur 394. VII.
Anacletus Clero Papæ ſubſtituitur 8;3. V & 9r. III. Mor-
talitatem exuit 95. VI. 101. IV & 110. II. Quo anno
mors ejus acciderit, & quot annis Pontificatum ob-
tinuerit, aperitur 10r. IV & 110. II. dies quo ejus me-
moria in Eccleſia colitur, non ad obitum, ſed ad ali-
quam ejus tranſlationem referendus ibid. decretales
ipſi attributas ſuppoſitionis arguunt Eruditi 101. V &
110. III. quibus fundamentis innixi ſic cenſeant ibid.
Ananelus ſummo Judæorum Pontificatu ab Herode do-
natur App. XCIX.
§. = martyris Acta à poſterioribus ſcripta 300.
II.
Anaſtaſis & Martyrium Jeroſolymitanum, non duæ ſed
una Baſilica 326. XII. quo anno contracta ibid. XIII.
Anatolius Laodiceæ Epiſcopus floret 269. IX & ſoqaqj.
Ancoyrana Synodus contra Eudoxium Antiochenum Epi-
ſcopum quo anno habita 3 7. V I & 358. IV Epiſtola
in ea Synodo lecta ad Patres in illa congregatos non
directa 357. VII. Quæ in eadem geſta ſint, expendi-
tur 357. VIII & ſeq.
Andreas Judæorum Dux in eorum rebellione ſub Tra-
jano Aug. 1II4. II.
S. Andreæ Apoſtoli Reliquiæ quandonam Conſtantino-
polim tranſlatæ 356. XIII & 357. I.
Anicetus Papa poſt Pium Romanam regit EFccleſiam 1I.
III. Ad ſuperos tranſit 161. XII & 173. III. Hujus
Pontiſicis

Annalium Eccleſ. Baronii.

Pontificis decretalis unica ad Galliæ Epiſcopos falſa
oſtenditur 173. III. HM
Anicia Faltonia Proba Sexti Anicii Petronii Probi uxor
cum Faltonia Proba poëtria perperam confunditur
395. II & IV.
Aniciorum, Proborum & Olybriorum familiæ in Anna-
libus male explicatæ elucidantuc 395. II & ſeꝗ.
Anni Urbis conditæ quo menſe inchoati 39. I.
Annus Confuſionis qua anni parte incœptus App. LXIV.
corrigitur ibid.
Annus Julianus primus unde deſumendus App. LX V.
Prava intercalatione turbatus reſtituitur App. LXXIV.
Anterus Pontiano ſuccedit in Pontificatu Romano 235.
V & ſeq. Moritur 236. II. Breve ſedis tempus, dieſ-
que ordinationis & mortis adducuntur ibid. decreta-
lis una ejus nomine inſcripta, falſa ibid. III.
S. Anthimus Nicomedienſis Epiſcopus martyrio coro-
natur 293. III.
Antigonus, ejecto Hyrcano, Judæis Rex imponitur App.
LXXVII. Victus ſecuri necarur App. XCVIII.
Antinous Hadriano Imp. carus quo anno mortuus 129. II
& 130. V. quo mortis genere perierit 130. V. Inter di-
vos ab hoc Imperatore relatus ibid.
Antinous urbs Aegypti quandonam ab Hadriano condita
122. III.
Aatiquarii ſæpius eruditioni plurimùm obſunt, dum
quæ in nummis & inſcriptionibus habentur, non ſa-
tis accuratè deſcribunt, vel correctionis prætextu cor-
rumpunt 105. V.
Antiochena Era triplex 67. XXX. Antiochena Era Au-
guſtana à pugna Actiaca deſumpta App. CIV.
Antiocheni Templi à Conſtantino M. incœpti & ſub
Conſtantio abſoluti encœnia, occaſio Synodi Antio-
chenæ Julii Papæ temporibus celebratæ 341I. VI.
Antiochenorum Epiſcoporum ſucceſſionem conſignare
Auctor incipit 228. II.
Antiochenorum Epiſcoporum Arianorum ſeries 340.
XXI && ſeq.
Antiochenum Concilium quod Apoſtolorum tempore
factum creditur, commentitium 56. III. Erroris con-
trarii fundamentum evertitur ibid.
Antiochenum Concilium adversùs Novatianum ſub
Demetriano Epiſcopo celebratur 252. VI.
Antiochenum Concilium adverſus Paulum Samoſaten-
ſem 26 5. III & 269. X II. Ejus epocha aſſignatur 271.
II. Sub Claudio Auguſto celebratum demonſtratur
ibid. III & ſeq. Fidei profeſſio adverſus Paulum Samo-
ſatenſem edita, huic Concilio falſo adſcribitur ibid.
VI & 325. XXIII.
Antiochenum Concilium in Encæniis vulgè dictum ab
Orientalibus non indictum ut Synodum Romanam
vitarent 341. III. Quæ contra hanc ſententiam afferun-
tur argumenta diluuntur ibid. IV & ſeq. à pluribus ut
Arianorum Conciliabulum in toto falsèò hactenus
creditum ibid. VII& XIII. Patrum qui ei interfue-
runt numerus conſignatur ibid. VIII. Quot inter il-
los factionis Arianæ extiterint oſtenditur ebid. I X &
ſeq. Ex eo quod Julius PP. & Maximus ſeroſolymo-
rum Epiſcopus huic non interfuerint, nihil contra
ejus auctoritatem concludendum ib. XI. Illius decre-
ta de rebus Eccleſiaſticis probatiſſima & per omnem
Eccleſiam recepta ibid. X III. Quæ in ipſo contra re-
gulas acta non toti Concilio, ſed Euſebianorum cir-
citer quadraginta actis in fine illius habitis, adſcri-
benda ibid. V I Es ſeq. Quatuor in eo editæ fidei for-
mulæ adducuntur & examinantur ibid. XIV, XV,
XVIII & XXXIV. Concilium non adverſus Aria-
nos, ſed adversàùs Sabellianos poſt Nicænam Syno-
dum redivivos coactum ibid. XVIII & ſeq. Canones
XXV in eodem ſtabiliti nec Arianorum ſunt fig-
menta, nec alteri Concilio provinciali Antiochiæ

habito attribuendi ibid. NX NX &s& ſeg. Synodica item
illius genuina demonſtratur ⸗id. X X I.
Antiochenum Concilium, in quo fidei formula usεαa—
"oο dicta, fuit promulgata, quo anno ab Arianis cele-
bratum 344. II & 34. III.
Antiochenum Concilium adversùs Athanaſium
XIV. Quo anno habitum ibid. XV.
Antiochenum Concilium ab Eudoxio Antioc heno
Epiſcopo poſt ſecundam Sirmienſem Synodum habe-
tur 357. X. In eo Sabſtantiæ nomen perinde ac in ſe-
cundo Sirmienſi damnatur ihid.
Antiochenum Concilium, in quo Meletius e Sebaſte-
na ſede ad Antiochenſem translatue, anno CCLX ce-
lebratur 360. V. Cum eo, quod anno ſequenti ibidem
habitum eſt, perperam confundituribid.
Antiochenum Concilium ſecundum in cauſa Meletii
quo anno coactum 360. VI. In hoc Ariani eamdem
fidei formulam, quam prius Conſtantinopoli edide-
rant, recitant ibid.
Antiochenum alterum Concilium poſt menſem Sep-
tembrem anni CCCLXIII celebratur 363. VIII.
Nicænam fidem confirmat ibid. Ejuſdem deſinitiones
male à quibuſdam intellectæ Paulino Antiocheno
Epiſcopo adverſus illud ſcribendi occaſionem præ-
bent ibil
Antiochenum Concilium in quo Euſtathius Antio-
chiæ præſul depoſitus quo anno coactum 327. III &
340. XIX. V
Antiochenum alterum Concilium anno CCCLXXX
nono poſt S. Baſilii obitum menſe congregatur 378.
VIII. Ad hoc Sapores Dux à Gratiano Aug. mittitur
ibid. IX && ſeq. Legationes ab hoc Concilio factæ ex-
plicantur ibid. XII. Concilium Antiochenum Apol-
linarem damnat ibid. XIII. Fidei formula in eo edita,
non ſolum ad Conſtantinopolitanam Synodum, ſed &
ad Romanam, omneſque Occidentales Epiſcopos
transmiſſa ibid. XVI.
Antiochenſes ab Hadriano Imp. odio habiti 128. I I.
Sub Theodoſio Imp. ſeditionem movent & quo an-
no 388. I I. Eam ſeditionem ortam dum Theodoſius
Conſtantinopoli ageret, evincirur ibid. III & ſeq.
Antiochenſes Flaviani Antiocheni Epiſcopi precibus
à Theodoſio veniam impetrant ibid. VII. Et hoc
Theodoſio in Caſtris exiſtente ibid. V. Ex eo quod
Flavianus gratiam ab Imperatore Antiochenſibus ob-
tinuerit, perperam deductum, Libanium Hilarium
ad eumdem Auguſtum pro ea impetranda non fuiſſe
Legatos ibid. VII & ſeq.
Antiochia tribus intra annos circiter triginta Eris uti-
tur 67. X X X. Horribili terræ motu ſub Trajano af-
fligitur 115. I I. Qua anni tempeſtate is terræ matus
acciderit, detegitur ibid.
Antiochenus Soter in Syriam vocatur App. XXXI. Fit Sy-
riæ Rex ibid. XXXII. Hyrcanum bello laceſſit & intra
Jeroſolymam obſidet ibid. XXXV.
Antiochus Sidetes de Parthis victor Babyloniam occu-
pat App. XXXVI. Ab iiſdem poſtea victus, occiditur
ibid.
Antiochus Grpypus poſt mortem Seleuci fratris Rex à
Cleopatra Syris imponitur App. X L. I. Ab Antiocho
Cyziceno ſolio pulſus illud denuo aſcendit ibid.
XLIV.
Antiochus Cyzicenus Grypum fratrem regno deturbat &
Cœleſyria potitur App. X LIV. à Seleuco victus in-
terit ibid. X LVII.
Antiochus Euſebes regnat in Syria App. XLVIII. Antio-
chum & Philippum Seleuci fratres in prælio ſuperat
ibid. Cum eodem Philippo de univerſo regno obti-
nendo decertat ibid. Contra Parthos dimicans occi-
ditur ibid. L.
Autiochus Rex Comagenes apud Veſpaſianum defectio-
nis

354.

598

nis accuſatus, Romam vinctus mittitur 69. XII.
Antipater Judææ Procurator à Cæſare conſtituitur App.
I. X I.
Aatipater Herodis filius Romam proficiſcitur App.
CXXXVII. Quo anno ea profectio inſtituta ibid.
CXL I. Quanto tempore Romæ manſerit, ſtabilitur
ibid.
Antonianus in Numidia Epiſcopus titubans literas à
Cypriano recipit, & ad eum reſcribit 252. V.
Antoninus Pius annum aperit, dum adhuc T. Aurelius
Fulvus nominatur 120. I. Ab Hadriano adoptatur &
ſub qua conditione, quove die 138. II. Cæſar & im-
perii Collega dicitur ibid. & 147. III & ſeqq. Ante-
quam Hadriano ſuccederet Imperator nominatus
fuir, quod nummis probatur 138. I I. Secundum
Conſulatum aſſumit 139. I. Marcum Aurelium ſecun-
do tantum menſe poſtquam ipſe adoptatus fuerat,
adoptat 138. I I. Hunc Conſulem deſignat & Cæſaris
appellatione donat 139. II. Judæos rebellantes quando-
nam compreſſerit, indicatur ibid. I V. Tertium Con-
ſul procedit 140. I. Britannos domat ibid. V. Imperii
Proconſularis Quinquennalia celebrat 142. II. Tum
Auguſtei 143. II. Quartò faſtis Dat nomen 145.l. Im-
perii Proconſularis Decennalia exhibet 147. II. Horum
ſolemnium indicia adducuntur ibid. Seculares Lu-
dos Octavos non celebravit ibid. XVIII & ſeqq. No-
num tamen Urbis ſeculum magnificentiſſime cele-
bravit ibid. X I X. Auguſtei Imperii Decennalia dat
148. II. Ea in nummis memorari primus ex Imperato-
ribus decernit ibid. Chriſtianos inſequitur ibid. V I.
Antoninum Auguſtei imperii Quindecennalia exhi-
buiſſe, ex ejus Vicennalibus certum 153. II. Antoni-
nus Proconſularis imperii Vicennalia edit, ea tamen
nummis non inſculpta 156. I I. Auguſtei imperii Vi-
cennalia exhibet, eaque dilara oſtendunt nummi
159. II. Antoninus moritur 161. II. Ejus liberi recen-
ſentur ibid. III.
Antoninus M. Aurelii Filius, Commodi Gemellus quarto
ætatis anno interit 166. VII.
Antoninus Caracalla, vide, Caracalla.
Antonius M. equitum Magiſter annum aperit App.
LXVI. Secundum init Conſulatum ibid. CI. Ab Au-
guſto victus in £Ægyptum ſe recipit ibid. CIII. Tbi
manus ſibi infert ibid. CXIII.
S. Antonius Abbas quo anno natus 251. V. S. Antonii

Vita ab Athanaſio extremos ætatis dies agente ſcripta

328. III. Nonniſi poſt Antonii mortem exarata 358.
II. S. Antonii obitus ab anno CCCLVI non remo-
vendus ibid. .
Apollinares Ludi qua anni tempeſtate celebrati 236.
VIII.
Apollinis Daphnæi templum, quo anno flammis con-
ſumptum 362. VIII.
Apologiæ à Chriſtianis pro religione Imperatoribus
Quinquennalia & id genus ſolemnia celebrantibus
de more oblatæ 126. II I & ſeq.
Apotheoſes, ſeu conſecrationes in Quinquennalibus &
id genus feſtis fieri ſolitæ 198. VI.
Appellationum jus Romano Pontifici aſſeritur 347. VI
Sſeq. .
Appollonia, non ſub Decio, ſed ſub Philippo Imp. Mar-
tyrium fecit 250. III. Cauſa erroris contrarii inſinuatur
ibid.
Appollonius Romanus quibus Conſulibus martyrio co-
ronatus fuerit, indicatur 187. I II. Neque Scriptor,
neque Senator fuit ibid. IV.
Aguarii & eorum error circa Miſſeæ ſacrificium 254.
IV. ,
Ayuileienſis Concilii Acta non ſant ſuppoſititia 381.
XIII.
Arabes ſub Trajano Auguſto à Palma Syriæ Præſide in

Index Criticæ

ditionem populi Romani redigumtur 105. V. Tempus
illius victoriæ ex Fra ab iiſdem uſurpata innoteſcit ibid.

Arcadius die XIX Januarii anni CCCLXXXIII. Au-

guſtus dictus 383. XII. Conſulatum, ſed dilatum ſuſci-
pit ob Auguſteam dignitatem adeptam 385. I. Quin-
quennalia imperii exhibet 387. I I. Faſtis in Oriente
nomen dat 392. I. Decennalia celebrat ibid. Tertiò in
Oriente annum aperit 394. I. Mediolanum à Theo-
doſio patre ante mortem evocatus non fuit 395. V.
Arcani diſciplinæ uſus apud veteres Chriſtianos 32. II.
Ejuſdem accurata explicatio 1IS8. I V & ſeqq. Arcani
diſciplina fideles non reſpiciebat ibid. V. Sacramen-
torum ritus & dogmata per illam olim occultata ibid.
VI & z13. X VIII.
Archelaus Herodis Magni filius exilio mulctatur 7. II.
& 14. II. Viennam Galliæ amandatur ibid. 14. II.
Archelaus Meſopotamiæ Epiſcopus cum Manete Hære-
ſiarcha diſputat 282. II I. Manetem & Meſopotamia
fugere cogit ibid. I V.
Archieroſyna quid ſit explicatur 386. VIII.
Arcus triumphales in honorem Imperatorum poſiti, in
eorum Quinquennalibus & id genus feſtis de more
erigi ſoliti 312. I X.
Arelas ab Honorio Imperatore dicta Mater omnium
Galliarum & Prætoriana Galliarum præfectura exor-
nata 332. VI.
Acelatenſe Concilium primum ſub S. Silveſtro Papa ce-
lebratum, Hexreticorum baptiſma non eſſe iteran-
dum ſancit 314. X X. Plenarium totius Orbis non
fuit ibid. XVII & ſeq. Neque illud unquam pro tali
habuit S. Auguſtinus ibid. Neque item merè Pro-
vinciale extitit, ſed Occidentis Patriarchale ibid.
XXI. Ducentos in co fuiſſe Epiſcopos demonſtratur
ibid. XXII & ſeqg. An Conſtantinus M. eidem inter-
fuerit, incompertum ibid. XXIV.
Arelatenſe Concilium in quo citatur Vaſenſe pro Gloria
Patri &c. quo anno celebratum 325. X LVI.
Argivorum regnum quandonam cœptum App. XI.
Arianæ hæreſeos initium aſſignatur 315. VI. à quo pri-
mum hæc hæreſis damnata ibid. VIII.
Ariani à privilegiis Clericis conceſſis à Conſtantino
Magno 326. VIII.
Ariani anno CCCXL omnes Conſtantinopoleos Eccle-
ſias invadunt 340. XX. Per quadraginta circiter an-
nos eas obtinent ibid. lisdem poſt id temporis à Theo-
doſio Magno excluduntur ibid. & 380. I X.
Ariani Catholicos ad ſe venientes Liberii Papæ tempo-
re rebaptizabant 367. III.
Arianorum Epiſcoporum, qui poſt Euſtathium Antio-
chenam rexerunt Eccleſiam, ſeries expenditur 340.
XXI S ſejJ.
Ariminenſis Oecumenica Synodus anno CCCLIX quin-
tis Conſtantii Aug. quinquennalibus celebri, ab Oc-
cidentalibus celebratur 359. II. In ea non tantum de
fide & Epiſcoporum cauſis, ſed & de immunitate Ec-
cleſiarum & Clericorum tractatum eſt 360. XV. Ejus
circa dictam immunitatem ſtatuta ad Conſtantium
perlata, reſpuuntur ibid. L
Ariſtænete Helpidii Orientis præfecti uxor, divos Anto-
nium & Hilarionem ſummopere colit 362. XXXIV.
Ariſteæ liber ſuppoſititius, non tamen contemnendus
182. IV.
Ariſtobulus Mariamnæ frater Ananelo adhuc viventi in
ſummo Pontificatu ab Herode ſubſtituitur App. CI.
Ejuſdem Herodis juſſu paulè poſt ſuffocatur ibid.
Ariſtobulus, qui & Judas, Hyrcani filius Pontificatum
ſimul & principatum Iudæorum obtinet App. XLV.
Primus poſt captivitatem Babylonicam diadema ſibi
imponit idid. Ejus erga matrem & fratres crudelitas
annotatur ibid. Antigonum fratrem interficit & pau-
1 pèſt moritur ibid. XLVI.
Ariſtobulu;

bi

1a

ℳ

Annalium Eccleſ. Baronii 599

Ariſtobulus Alexandri Jannæi filius Rex & Pontifex Ju-

dæorum App. LlII. h
Ariſtobulus Præfectus Prætorio ſub Carino Aug. & ab eo
in trabeæ ſocietatem aſſumptus, poſt hunc devictum
& occiſum in Conſulatůs collegam, virtutis ergò, 4
Diocletiano deligitur 285. II. Ab eodem in Prætorli
præfectura continuatur ibid. III.
Arius nolens acquieſcere Concilii Nicæni decretis exi-

lio mulctatur 325. XXX. Ante Theognium & Euſe-

bium ab exilio revocatur 3217. III. Sed nonniſi poſt
oblatum ſatisfactionis libellum ibid. IV. Arius in Sy-
nodo jeroſolymitana admiſſus 340. XIII. Ejus & non
alterius Arii mentio in Synodica ejuſdem Synodi
iid. XIV & XVI. Arius Jeroſolymitanæ Synodo
libellum offert ibid. NVII. Extra Eccleſiæ commu-
nionem obiit ibid. XV.
Armorica Minor Britannia appellata, & quo tempore
383. VII. „
Arnobius, quibus Conſulibus libros ſuos adverihs Gentes
in lucem emiſerit 302. XIV & ſeq. Peculiari Urbis
epocha uſus eſt ibid. XV.
Artabanus Rex Parthorum filiam uxorem Caracallæ da-
re recuſat, ideoque bello impetitur 212. III. Ab Arta-
xerce interficitur 226. IV.
Artaxerces Parthos ſuperat, eorumque Regem Artaba-
num interficit 226. IV. Perſarum imperium tenert ibid.
Romanos præliis laceſſit 227. II. Poſtquam annos
circiter quindecim regnavit , morituc 241. IIVI.
Artemii martyrium anno ſuo & menſi redditur 362. X. I
& ſeq.
Aſcetæ non Monachi à Sancto Marco Alexandriæ inſti-
tuti 62. IV. Unde hoc nomen deſumſerint ibid. Illo-
rum à Monachis differentia quæ ſit, exprimitur ibid.
Aſyriorum imperii fundator & epocha adducuntur App.
XIII. Euſdem imperii deſtructio quando contigerit,
ſtabilitur ibid. XVIII. ll
S. Aſteri & aliorum martyrium in Aegea civitate 285⅞.
VI.
Aſterii duo Ariani & Sophiſtæ inter ſe non confunden-
di 370. XXIX. diſcriminis inter utrumque notæ refe-
runtur ibid.

Akerius Amaſeæ Epiſcopus quo tempore floruerit, indi-

catur 370. XXX.
Aſterius Petræ in Arabia Epiſcopus 370. XXX.
Athanaricus Gothorum Rex pace cum ValentinianoAug.
inita, regnare incipit 369. XVIII. qua die Conſtanti-
nopoli ſuſceptus fuerit, & qua mortuus examinatur
381. II.
S. Athanaßus pueros, dum ipfe puer eſt, baptizat 311.
XXVI. Hujus hiſtoriæ veritas defenditur ibid. XXVII.
Athanaſius fit Epiſcopus Alexandrinus 326. III. Epi-
ſcopatum fugit ibid. IV. Etas illius cum ordinaretur,
indicatur 311. XXKVII. Athanaſius coram Conſtantino
accuſatur quod dependendis Eccleſiæ linteis ttibu-
tum indixiſſet 329. II & 331. II. Annus quo hæc cau-
ſa agitata fuit annotatur 327. V & ſeq. & 328. II. Atha-
naſius ad Synodum Cælarienſem pro ejus cauſa indi-
ctam tarde venit 334. III. Athanaſius in Synodo Con-
ſtantinopolitana ex Euſebianis conflata, Treviros in
exilium mittitur 336. I V. Athanaſii Epiſtola ad Mar-
cum Papam pro exemplaribus Concilii Nicæni &
marci ad Athanaſium reſponſio purum ſunt figmen-
tum ibid. XI. Athanaſius exilio ſolutus patriæ reddi-
tur 338. V & ſeq. Quo anno hæc acciderint ſtabilitur
ibid. Argumenta in oppoſitum adducta rejiciuntur
ibid. II & ſeqq. Cpolim perrexit ſedente Paulo Epi-
ſcopo Cpolitano 340. XII.
Athanaſius à Julio Papa evocatus Romam pergit 340.
II. Quomodo ad eamdem urbem confugiſſe dicatur
ibid. III. Ab Euſebianis de novo calumnias patitur &
accuſatur 341. XXII. Ejus cauſa in fine Concilii An-

tiocheni & nonniſi poſt conditos canones agitatur,
ipſeque deponitur ibid. XXII & ſeq. Canon vi cujus
depoſitus fuit, quotus ordine ſit examinatur sbid.
XXIV. Ab Eulebio cum lociis dolosè agentibus con-
ſiQus oſtendirur ibid. XXV. Athanaſii Epiſtola ad
Orthodoxos ſecundam tantum Alexandrinæ Eccleſiæ
invaſionem à Georgio factain reſpicit ibid. XXVI &
leq. & 342. II. In ea nulla Eufebii fit mentio 341.
XXKXI. Anhus quo ea ſcripta annotatut 356. X.
Athanaſus 4 Gregorio pſeudo-Epiſcopo ſede ſua pelli-
tur 341. XXXIII & 342. II: Romam navigat; at ſe-
mnel tantum 342. X & ſeqg. Mortuo Gregorio ite-
rum Alexandriam redit 349. II & 350. III quandiu ejus
exilium duraverit, explicatur 350. IV.
Athanaſius Georgio Alexandrino Epiſcopo creato;
adhuc tamen non adventante, & Syriano Duce perſe-
cutionem movente, Alexandriâ fugit 356. III. Annus
& dies fugæ indicantur ibid. III & V. Circa eamdem
fugam difhicultates quædam adductæ ſolvuntur ibid.
III & ſeq. Athanaſius paulò pòſt fugam è ſolitudine
rediens, contra quam vulgè creditum, Alexandriam
intrat ibid. VI. Ibi deliteſcit uſque dum Georgio ad-
veniente quæſitus, denuo egredi cogatuxr ibid. VIII &
ſeq. Antequam fugam ſecunda vice arripiat & in ſoli-
tudine degens, Conſtantium adire meditatur ibid. XIL.
Eodem tempore ad Epiſcopos Aegypti & Libyæ dat
Epiſtolam encyclitam ibid. XII & 357. X I. quot annis
delituerit indicatur 362. XIV & XVIII.
Athanaſius Alexandriam redit & quo anno, quove men-
ſe 362. XI & XIV. Ab Alexandrinis ſumma lætitia ex-
cipitur ibid. XV & XIX. Hæc Athanaſii exceptio cum
paucis comparanda ibid. XX. Rectè eam Baronius in
Annalibus conſignavit ibid. XV. de eadem excep-
tione intelligenda ſunt ea quæ Gregorius Nazianze-
nus in Encomio Athanaſii narrat ibid. XV & XVII.
Athanaſius 4 Juliano de novo in exilium deportatus,
à Joviano ſedi reſtituitur ibid. XXI. Ad eumdem Jo-
vianum Orthodoxæ fidei definitionem, de ea rogatus,
mittit 363. VII. Aegyptiacam Synodum celebrat 369.
XII. Sub Valente perſecuticoneim in Orthodoxo ex-
citante iterum deliteſcere cogitur 370. III & V. Paulò
poſt ejuſdem Imperatoris juſſu Eccleſiam ſuam recipit
ibid. III Mortalitatem explet 372. IN. Mortis ejus an-
nus indicatur, certoque teſtimonio ſtabilitur ibid. I X
& ſeq. Eccleſiam Alexandrinam quadraginta & ſex
annos adminiſtraſſe certum ibid. X I. Athanaſius non
Auctor Symboli fidei, qicumque vult 340. VI &
C .

Athenagoras Apologiam pro Chriſtianis ſcribit 165. VI

& 177. VIII. quo anno eam ſcripſerit exꝝ Peregrini Phi-
loſophi morte quam narrat, colligitur 16 5. V. Quando-
nam hæc oblata, & quibus Imperatoribus præſentata,
indicatur 177. VIII & ſeqq.

Auguſti initio Imperii Imperatores abſque victoria ap-

Pellati 117. XIV. Sine Auguſti nomine, vel etiam Aa-
guſtorum filu tantùm, aliquando dicti 175. VI. Cum
plures ſimul imperant, Senior unus, alter Junior vo-
catur 176. III. quando hic mos èſſe cœperit, indicatur
ibid. Si ſimul etiam plures regant imperium, unius
duntaxat in Actis publicis ſæpe fit mentio 162. II &

S. Auguſtinus poſtea Hipponenſis Epiſcopus naſcitur

377. III. Rhetoricam docet ibid. IV. Anno Chriſti
CCCLXXXVII, ætatis triceſimo tertio baptizatus
fuit 388. I X & ſeq. Circa Paſcha anni CCCXCI
veroſimiliter presbyter ordinatus fuit 391. III.
Auguſtus Caius Octavius dictus Julio Cæſari ſuccedit
App. LXVII. Ejus imperii initium diverſimodèà diver-
ſis inchoatum ibid. LXVIII & ſeqq. A Senatu impe-
rium extraordinarium accipit, Conſulque ſuffectus
procedit ibid. LXXI. cum Antonio bellum gerit ibid.
. LXXVIII.

600
LXXVIII. Pacem ſancit ibid. LXXIX Romam cum eo
ovans intrat & quo anno ibid. Faſtis dat nomen zbid.
CI. Tertium gerit conſulatum ibid. CIII. Ad Actium
cum Antonio pugnat, eumque vincit ibid. Conſul
quartùm procedit ibid. CVI. Alexandriâ in Aegypto
potitur, eamque nonniſi ſextili menſe ingreditur ibid.

CIX. Quintum aſſumit Conſulatum, aramque victo-

riæ, non in Capitolio, ſed in Curia Julia dedicat
ibid. CXV. Conſul ſextùm procedit ibid. ſeptimum
init Conſulatum ibid. CXVI. Imperium totius orbis
ſuſcipit & qua die ibid. CXVII. Auguſti item cogno-
mentum adipiſcitur, ſed non eodem die, quo impe-
rium ibid. Conſul octavàùm, nonùm, & decimùm
procedit ibid. Undecimum ſumir Conſulatum ibid.
CXVIII. Tribunitiam poteſtatem recipit, & quibus
menſe ac die ibid. In Syriam anno Urbis DCCXXXIV
denuò pergit, & quæ ibi egerit, enarrantur ibid.
CXIX. Vix quinque menſes, non verò per triennium
in ea permanet; nec ſolus, ſed cum Legatis qui pro-
vincias adminiſtrent ibid. CXXI. Principatum in aliud
quinquennium ſibi prorogat ibid. CXXIII. Seculares
Ludos exhibet ibid. CXXIV. Principatus illi de novo
à Senatu prorogatur ibid. CXXV. Auguſtus Syriæ Præ-
ſes ab annò́ Urbis DCCXXXIVad DCCXXXVIII
perperam adſtruitur ibid. CXXV. Annum à Cæſare or-
dinatum & Sacerdotum negligentiâ turbatum rurſus
ad priſtinam rationem redigit ibid. Jani Templum ter
claudit ibid. CXXXVIII. Quandonam tertiò clauſe-
rit, incertum ibid. CXXXIX. Duodecimum Conſula-
tum ſuſcipit ibid. C XL. decimum tertium init ibid.
CLIII.
Auguſtus decimum quartum Conſulatum non ſuſcepit,
Anno Chriſti 1.I. Cenſum inchoat 12. III. Imperium in
decennium recipit 13. II. Tria luſtra fecit 14. V. Paulè
poſt ultimum moritur ibid. Mors ejus ab Euſebio male
conſignata ibid. VI. L
Aurelianus à Valeriano Aug. Conſul ſuffeétus deſigna-
tur poſt Ulpium Crinitum 258. X. At pro anno tan-
tum quo Aemilianus & Baſſus annum aperuêre ibid.
Rationes in contrarium adductæ ſolvuntar id. XI.
Aurelianus Imperator renunciatur 270. 111. 1iujus ge-
ſta poſt adeptum ſtatim imperium narrantur ibid. IV
& 271. VII & ſeq. Secundum gerit Conſulatum 271.
I. Cum nota numerali edendus & quare ibid. Perſecu-
tionem in Chriſtianos excitat & quo anno 272. IV &
ſeqq. & 275. I. In Zenobiam bellum movet hujuſque
belli annus proprius aſſignatur 272. II & ſeq. & 273.
II. Quæ Tacito & Placidiano Conſulibus geſſerit, bre-
viter exponuntur 273. II. Gallias nonniſi iisdem Con-
ſulibus recipit 273. III. Tertium init Conſulatum
274. I. cur aliqui hoc anno Conſulem ſolum II exhi-
beant, aperitur ibid. de Zenobia & Tetrico trium-

phum ducit & quo anno ibid. VI & ſeq. Ejus bella poſt

triumphum geſta exhibentur ibid. IX. Triplex ejus
Romam adventus enunciatur, & eorum primus cum
ſecundo à quibuſdam perperàâm confuſus oſtenditur
ibid. VIII. Quartùm Conſul procedit 275.I. In Orien-
tem proficiſcens interficitur ibid. II & 277. III. &
hoc die tertio nonas Aprilis 275. III. Annos quatuor
& menſes circiter quatuor tantum imperavit ibid. II.
Poſt ejus mortem interregnum ſex aut ſeptem menſi-
bus durat 275. III & ſeq.
L. Aurelius Commodus Marci Aurelii per adoptionem
frater ante imperium & Verus & Commodus appel-
latus 137. I X & ſeq. Annum aperit 154. I. Secundùm
Conſul procedit 161. J. quauto tempore in domo Im-
peratoris privatus, etiamſi jam adoptatus, manſerit,
indicatur ibid. In conſortium imperii aſſumtus Cæſar
& Auguſtus ſimul ſalutatur ibid. IV. Ad bellum Par-
thicum proficiſcitur ibid. X. Hæc profectio à quibus-
dam uno anno perperam dilata ibid. Philoſophus di-

Index Criticæ

ctus & qua ratione 162. III & 148. IV. quo anno ex
Oriente redierit 166. 1II & ſeqq. De Parthis trium-
phum agit ibid. VI & ſeq. Tertium Conſul procedit
167. I. Quinquennalia Auguſtei imperii anno uno di-
lata celebrat ibid. II. Adversus Barbaros movet 168.
IV & 169. III. Pannones aggreditur 169. I V. ſecun-
dam in eoſdem expeditionem ſuſcipit ibid. à poplexi
in itinere correptus interit ibid. IV & ſeq. Mortis ejus
annus & tempus, imperiique ejus duratio aſſignan-
tur ibid. V. Apotheoſi poſt vitæ exitum à Marco Au-
relio donatur ibid. VI.

Aureolus Illyricianorum exercituum ductor capto à Per-

ſis Valeriano Aug. purpuram ſumit 259. XIII & 261.
VIII.
Auſonius faſtis in Occidente nomen dat 379. I. Eodem
anno in finem vergente Gratiano Treviris conſtituto
panegyricum dicit ibid. II. Peculiarem Urbis Epocham
ab Arnobio adhibitam ſequitur 302. XVV ſeq.
Axumæ Abiſſinorum Regiæ præſens ſtatus 327. XXV.
Axumitæ Indi erant ibid. XII. Axumitarum ſitus 354.

IX & ſeq.
B.

B Ahbylæ Martyris tranſlatio quo anno facta ſit, ape-
ritur 362. IX &αS ſeq.
Bachonus Anglus, Ordinis S. Franciſci Chriſtum paſſum
die tertia Aprilis ſentit 32. VI. Ideoque de errore
ſuſpectus habetur ibid. VIII.
Bagaudæ Ducibus Amando & Aeliano tumultus in Gal
lia concitant, & à Maximiano Herculio domantur
285. V.
Balbinns & Pupienus à Senatu Auguſti nuncupantur
& quo anno 236. VIII & 237. II. Inter ſe diſcordes,
cum Ludi Capitolini celebrantur, à militibus truci-
dantur 238. V & ſeq. Illos imperii annum ſecundum
inchoaſſe certum ibid. VII.
Baptiſmi hæreticorum controverſia confusè tractata 255.
IX. quo anno orta ibid. K. Baptiſmi hæreticorum reite-
rationem propugnat Cyprianus ebid. XI & ſeqq. Item
Concilium Carthaginenſe ibid. XII. Item Concilium
Iconienſe ibid. XV. Ea controverſia explicatur 256.
III & ſeqq. Stephani Papæ tempore non ſopita ibid.
XV. In Concilio Nicæno terminata fuit 314. XVII
S ſeqq.
Ba ba ætatis anno XXII inchoato à Romanis poſita 56.
II Hic tamen mos primùm mutatus ab Hadriano Im-
peratore ibid.
Ba ileus Epiſcopus Amaſenus Concilio Nicæno non in-
terfuit 316. IX. Initio perſecutionis Licinianeæ marty-
rio coronatur ibid. VII. Ejus martyrium fruſtrà in du-
bium revocatum ibid. VIII & X.
Baſilius Ancyræ Epiſcopus cum Photino diſputare in
Concilio Sirmienſi à Conſtantio Auguſto juberur
3351. X. Ancyranam Synodum convocat, in qua Hoſii
& aliorum formula damnata 357. VIII.
Baſilius nondum Cæſareæ Epiſcopus Juliano Cæ ſaream
adventanti occurrit 362. V. Cur hoc loco Epiſcopus
ab Amphilochio dictus ibid. V & ſeq S. Baſilii Epi-
ſtola LXVIII ad Curiam Tyanenſein, ſcripta perpe-
ram creditur ad Synodum Tyanenſem 365. VII. Hujus
Pontificis in urbem Cæſaream & Ponto reditus & cum
Euſebio Cæſareo Epiſcopo reconciliatio anno ſuo red-
duntur 366. V & 370. XIX. Epiſcopatus ejus annus
primus aſſignatur 369. N VI & 370. I X & ſeq. Bis à
Valente Auguſto impetitum fuiſſe oſtenditur 370. X VI
& ſeq. primò dum adhuc Presbyter eſſet ibid. XVIII
& ſeq. Baſilius fit Epiſcopus Cæſarienſis, ſed quo an-
no ordinatus, incertum ibid. XXII & ſeq. Iterum ab
eodem Valente Aug. vexatur ibid. XXIV. Hujus ſe-
cundæ vexationis annus ſtabilitur ibid. XXV. Baſilii
certamen

certamen cum Euſebio Ponti & Cappadociæ Præfe-
Go quo anno conſignandum ibid. XXVII. Ejusdem
Præſulis Epiſtolæ quædam in Annalibus extra ſuos an-
nos recitatæ 371. II. Baſilius S. Ephremum licet Syrum
ordinavit 378. III & ſeq. Baſilii annus & dies mortis
aſſignantur ibid II. & VIII.
Baſſus anno CCLIX Conſul ordinarius cum Baſſo in
Conſulatu prædeceſſore non confundendus 259. I.
Bithynia ante Hadrianum Imperatorem fuit provincia
populi 69. X.
Blaſius ſub Licinio Auguſto mortem pro Chriſto patitur,

at utrum in fine, vel initio perſecutionis, incomper-

tum 316. XII.
Bonifacius Romanus, Martyr Diocletiano quartùm & Ma-
ximiano tertium Conſulibus minus tutè paſſus credi-
tur 305. III.
Bonoſus verè Sardicenſis Epiſcopus fuit 389. XI1.
Britanni ab Antonino Pio domantur 140. V.
Britannia decimum poſt annum à Carauſii defectione
ſub Diocletiano & Maximiano Auguſtis recepta &
Conſtantii Chlori Cæſaris virtute recuperata 296. VI.
Britannicum bellum à Conſtante Auguùſto quo anno
geſtum 337. XII & 343. V. D
Bacolicum bellum ſub Marco Aurelio & Lucio Vero quo
anno ſuſceptum 166. V & 168. IV.
Byzantii obſidio quandonam à Severo Auguſto cœpta

195. II.

C.

Abarſuſſitanum Concilium Donatiſtarum celebra-=
C tur 394. VIII & ſeq. Ejus epocha ibid. X.
Caæcilianus Epiſcopus à Conſtantino evocatus Mediola-
num venire jubetur 316. XIII & ſeq. Ibi innocens de-
claratur ibid. XV. Idque eodem tempore quo ejus ad-
verſarii exilio mulctati ibid. XVII & ſeq.
Caæſar, nomen familiæ, non dignitatis ante Neronis in=
teritum fuit 15. II & 69. I V.

Cæſarauguſtanum Concilium adversùs Priſcillianum hæ-

reticum quo anno congregatum 381. XIV.
Cæſarea Philippi, mutato nomine, Nerodiada in Nero-
nis honorem ab Agrippa Rege appellatur 60. IV. Hæc
nova nuncupatio Decennalium Neronis occaſione fa-
Ceſarea Cappadociæ, olim Mazaca, à quo Imperatore
Caſareæ nomine donata 363. IV.
Caæſarea & Auguſtea dignitates ſemper inter ſe diſtinctæ
97. VIII. Contrà ſentientes redarguuntur ibid. IX.
Cæſares Quinquennalia & Decennalia, extinctâ in Ne-
rone Julià familiâ, exhibent 14. VI & 31I. XVII. Id
non faciunt niſi Tribunitia poteſtate, vel imperio Pro-
conſulari exornati 14. VI. Aliquando etiam Reges &
Imperatores dicti 161. VII. Quo tempore tali nomine
inſigniri cœperint, annotatur ibid. Id non contigiſſe
niſi poſt Severi Auguſti Quinquennalia, oſtenditur
198. VI. H
Cæſares in nummis Auguſtos appellandi uſus quo tem-
pore cœptus 203. IV, 245. III, 260. VII & 283. VII.
Cæſarienſis Synodi epocha adducitur 360. XII.
Ceſarienſis Synodus pro cauſa Athanaſii diſcutienda quo
anno indicta 332. II. quo anno celebrata 3z34. II. Er-
rores circa illius indictionem & celebrationem addu-
cuntur & refelluntur ibid.
Cæſarius Gregorii Nazianzeni frater præfectura cuſtodiæ
theſauri à Juliano Aug. non donatur 362. II. Inter
medicos tamen & amicos primas tenet ibid.
Cæſarum nomina ſæpe non intellecta Auctores in varios
errores adigunt 161. K.
Cæſennius Petus à Veſpaſiano Præſes in Syriam mittitur
69. XII. Antiochum Comagenes Regem defectionis
accuſat, vincit, vinctumque Romam mittit ibid.
Tom. I.

—

Annalium Eccleſ. Baroni.

601
Caius Julius Cæſar Dictator creatus, poſt dies unde-
cim, ſe Conſule declarato dictaturam abdicat App.
LVIII. Pompeium ad Palæopharſalum vincit sbid,.
LIX. dictaturam, inter alios ſibi à Senatu poſt hanc
victoriam delatos honores, de novo ſuſcipit ibid. LX.
Annum Mathematicorum operà corrigit ibid. LXIV.
Conſul quartùm procedit ibid. LXV. Quintum init
Conſulatum ibid. LXVI. Occiditur ibid. Quan-
19 Jempore Monarchiam obtinuerit, examinatur
aius Cæſar Conſul poſt annos quinque depoſita pue-
rili prætexta ab Auguſto deſignatur App. CXXX. In-
ter Syriæ Præſides male numeratur ibid. CXXXI. Quo
anno ad bellum Parthicum deſtinatus fuerit, aperitur
ibid. CL V. Imperium proconſulare & ſuæ juventæ
moderatorem recipit ibid. CLVI. Conſul anno Chri-
ſti primo abſens gerit Conſulatum 1. I. Expeditio-
nem adversùs Parthos ſuſcipit ibid. IV. Item adversùs
Arabes ibid. V. Artageram in Armenia obſidens
vulneratur 4. II. In Italiam revertens in Licya mori-=
tur ibid. M
Caius Caligula alio in loco genitus, alio in loco natus
12. III. Imperator dicitur, ſed nonniſi poſt Tiberii
interitum 33. I I. Secundum, ad quem antea privatus
à Tiberio fuerat deſignatus, Conſulatum init 39. T.
Tertium Conſul ſolus procedit & quare 40. I. Quar⸗=
tum faſtis dat nomen AI. I. Occiditur ibid. II.
Caius Papa poſt dies octo Eutychiano ſufficitur & deci-=
ma quinta Decembris ſabbati die ordinatur 283. I X.
Die dominico inauguratum demonſtrare fruſtra ab
aliquibus tentatum 296. III. Sedet annos XII, men-
ſes IV, dies VII ibid. Poſt illius mortem vacat ſedes
menſibus duobus, diebus octo ibid. I V. Decretales
ipſi attributæz commentitiæ ibil.
Calippus in Monarchiæ Aſiaticæ Alexandri memoriam
pedioduim ſuam LXXVI annorum inſtituit App.
Calliſtus in locum Zephyrini Papæ quo anno ſubrogatus
219. II. Martyrio coronatur 222. IV & 224. II. Quan-
to tempore ſederit, & poſt ipſum ſedes vacaverit, an-=
notatur 224. II. Vicariatus ejus ſub Zephyrino omni-
nò ſuppoſititius ibid. Decretales illi attriburæ, fictitiæ
ibid. III.
Calumnia Majeſtatis, quid 162. VII. Quo tempore exco-
gitata ibild,. H
Canones Concilii, ut vulgèò dicunt, Antiocheni, Apo⸗
ſtolorum temporibus celebrati falſa plurima & ab⸗
ſurda continent, quibus hoe ſuppoſititium oſtendi-
Canonum Apoſtolorum Collectio fidelibus ſub Cle⸗
mentis nomine propoſita, antiqua 100. IX. Ante Ni-=
cænum Concilium agnita ibid. X. Tam apud Orien-
tales quàm Occidentales recepta ibid. Eorum tamen
numerus non unanimiter aſſignatur ibid. Quinqua⸗
ginta ſolum Eccleſia Occidentalis legitimos habet
a⸗ XI. Orientalis verò, licet in eorum numero
aliâs minime conveniret, in præſens quinque &
octoginta eſſe fatetur ibid. XII. Aunges
Cantici Te Deum Auctor licet incertus, illud tamen
ſtante antiqua traditione, Divis Ambroſio & Augu⸗-
ſtino attribuendum 388. XNI. 8.
Capitolini Ludi qua anni parte celebrati 238. VI.
Captivitatis Judæorum ſub Nabuchodneſare initium al-
ſignatur App. XIV. Finis item ejuſdem ibid. X XIV.
Caracalla Severi major natu filius, quo anno, & quo in
loco natus 189. I I & 197. II. Quo item anno & ubi
Cæſar appellatus 195. III. Ejus nuncupatio poſt an-
num tantum à Senatu rata habita 197. I I & 198. V I.
Imperator deſtinatus, anno ſolum ſequenti à Senatu
acceptatur 198. V IJ. Ejus cum Julia Domna matrimo-⸗
nium fictitium 212. III. & 217. III. Caracallam Aueu-=
Eee ſtum

602

ſtum renuntiatum & Tribunitia poteſtate exornatum
oſtendunt Numiſmata 198. VII. Hæc illius poteſtas
explicatur ibid. VIII. Et diverſimodè inchoari oſten-
ditur ibid. I X.
Caracalla Plautillam conjugem aſſumit 199. IV & 203.
III. Imperii Cæſarei dat Quinquennalia 201. III. To-
gam virilem anno uno citiùs induit ibid. Eodem tem-
pore Judaicum triumphum agit ibid. IV. Conſul pro-
cedit 202. I. Imperii Auguſtei Quinquennalia exhi-
bet 203. I I. Cum Patre iterum triumphat ibid. IV.
Cum eodem ſeculares Ludos Ockavos edit 204. II.
Conſulatum ſecundum init & fimul Decennalia im-
perii Cæſarei celebrat 205. I & ſeq. Tertiùm Conſul
Auguſtei imperi Decennalia edit 208. I & ſeq. Cæſa-
rei verò Quindecennalia celebrat 210. I I. Quo anno
Britanniecus appellatus ſit, celebremque murum per
mediam Britanniam duxerit, indicatur 209. II. Quar-
tùm dat Faſtis nomen, pro edendis videlicet Augu-⸗
ſtei imperii Quindecennalibus 21z. I & öſeqg. Vicenna-
lia Cæſarea exhibet 214: II. Cur Caracallæ nomen ipſi
impoſitum, indicatur ibid. Poſterioris imperii Augu-
ſtei Quinquennalia dat 216. I I. Prioris Vicenna-
lia celebrat 217. I I. Occiditur ibid. III. Quanto
tempore vixerit, & imperaverit, declaratur ibid. IV.
Carauſius purpuram ſumit & Britanniam occupat 286. V.
uo anno hæc rebellio contigerit enunciatur ibid.
VI. à Maximiano fruſtrà bello exagitatus pacificè in
Britannia imperat 290. III. Ipſum inter & Auguſtos
initam poſtea pacem demonſtrant nummi, ſed quo
anno, incompertum ibid. Ab Allecto imperii ſocio oc-
cidirer 293. I V. Quot annis regnaverit, indicatur
ibid.
Carienſie Synodus ad anni CCCLVII initium revocanda
365. VIII.
Carinus Cari Auguſti filius quandonam Cæſar creatus
fuerit, aperitur 283. I & IV. Cum patre faſtis dat no-
men ibid. I. Ab eodem Auguſtus dicitur ibid. V &
ſeqq. Secundùm Conſul procedit & qua occaſione
284. I. à Diocletiano debellatus, à ſuis occiditur 285.
IV. Ejus obitus minus rectè in aliud tempus diſtractus
ibid. Anni quibus imperavit aſſignantur ibid. Nomen
ejus minimè è Faſtis à Diocletiano eraſum ibid. I &ο.
.
c in ſolum Romanum transferuntur 295. I.
Carthaginenſe Concilium ſub Cypriano primum, quo
anno & qua anni parte coactum 2ꝛ51. XVIII. Proro-
gatur & quare ibid. XXI. Finem accipit ibid. XXIV.
Hujus Canones ad Cornelium Papam à Synodo mit-
tuntur ibid. Error Baronii circa dictorum canonum
miſſionem & partitionem adducitur ibid.
Carthaginenſe Concilium ſub Cypriano ſecundum men-
ſe Maio convocatur 252. VIII. Quid in eo actum
ſit, aperitur ibid.
Carthaginenſe Concilium ſub Cypriano tertium, de

baptiſmo primum, celebratur 25. XII & ſeq. Hujus

circa rebaptizationis controverſiam decretum addu-
citur ibid. à quibuſdam Africanis Epiſcopis rejicitur
ibid. XIV. Epocha illius ſtabilitur ibid. XIII.
Carthaginenſe Concilium de Baptiſmo ſecundum à
Cypriano coactum 2 56. II I. Tempus illius convoca-
tionis incertum ibid.
Carthaginenſe Concilium de Baptiſmo tertium à Cy-
priano collectum, ejus ſententiam de hæreticorum
rebaptizatione confirmat 256. XVI. Tempus quo ha-
bitum fuit ſtatuitur ibid.

Carthaginenſe Concilium ſub Grato Epiſcopo è Sardi-

cenſi reduce congregatum in canonum Africanorum
collectione non memoratur & quare 348. IV.
Carthaginenſe Concilium Donatiſtarum celebratur
308. V & ſeq.
Carthaginenſe alterum Concilium Donatiſtarum 394.

Index Criticæ

VIII & ſeq. Ejus epocha ibid. X.
Carthaginenſium quatuor priorum Epiſcoporum Do-⸗
natiſtarum ſeries 368. I II.
GCurthago fundatur App. XVII.
Carus quo anno Auguſtus renunciatus 283. I & IV. Sez
cundum Conſulatum init ibid. I. Cur cum nota nu-
merali editus ibid. Carinum ut Gallias tueatur, deſti-=
nat, & Numerianum in Perſas moturus ſecum decit
ibid. I V. Caro falsò tribuitur reſcriptum de remiſſio-
ne tributi Eccleſiæ heſſalonicenſi conceſſa ibid. XII.
Carus moritur 284. I I, V & ſeq. Quot annis impe-
raverit, declararur ibid. II.
Caſſiodorus poſt Socratem errat circa obſervationem je-
junii Romæ die ſabbati, per tempus Quadrageſimale
FF. VII S ſeq.
Gaſſius rebellat adverſus Marcum Aurelium, reſque
novas in Syria molitur 175. III. Caſſii caput ad Mar-
cum defertur ibid.
Gatalogos Romanorum Pontificum à diverſis exaratos,
certo nomine, ut vitetur confuſio, Auctor inſignit
Catharina Virgo ſub Maximino Martyrii palmam aſſe-
quitur 307. XVI. Error Baronii circa paſſionem illius
aperitur ibid.
Catti adverſus Domitianum Aug. rebellant 84. II. De
illis Domitianus triumphat 85. II. .
Cavernenſe Concilium Donatiſtarum fretitium 394. VIII.
S ſeꝗq.
L. Ceionius Commodus annum aperit 136. J. Ab Hadriano
Cſar dicitur ibid. I I & I V. ADlius Verus ab eodem
cognominatur ibid. I V & 1ʒ7. VII. Adoptatur 136.
IV. Quo die & anno facta ſit hæc adoptio detlara-
tur ibid. V & ſeqq. Peæturâ ornatus, Pannoniis Dux
imponitur, Conſulque deſignatur ibid. IV & VI. Con-
ſul ſecundum procedit 137. I. Moritur ibid. II. Ejus
mortis annum inſcriptiones & Nummi confirmant
ibid. II I. In illis tamen nunquam Verus appellatus
ibid. VIII. Ante Cæſaream dignitatem Verus, atque
Commodus appellatus fuit ibid. IX.
Celadion Epiſcopus Alexandeinu; è vivis excedit 163.
VI. Ejus obitus ab Euſebio variè conſignatus ibid.
Celerinus pro Chriſto in carcerem miſſus 250. VIII. Cy-
prianum poſtea adit, à quo Lector ordinari reculans
Dei monitu obedire compellitur ibid. XIV.
Cenſorini liber maxime utilis ad Chronologiam Chri-
ſtianam ſtabiliendam & confirmandam, quo anno
ſcriptus 238. II.
Cenſum deferre & tributum ſolvere diverſa App-
CXXVIII.
Cenſus non fiebat ſingulis luſtris in regnis populi Ro-
mani amicis ibid.
Cenſus ſub Claudio quo anno inchoatus 48. IV. Item
quo anno ſub Veſpaſiano 74. II.
Cerdo Epiſcopus Alexandrinus moritur, annuſque mortis
ejus aſſignatur 108. V.
Cerdo Hæreſiarcha eodem quo Valentinus tempore Ro-
mam perrexit 144. II. Ejus adventus ſub finem Ponti-
ficatus Hygini PP. referen dus ibid.
Cereales Ludi qua anni parte celebrari ſoliti 99. VI.
Certamen Quinquennale à Domitiano Aug. inſtitutum
& quo anno 86. V SS ſeq.
Ceſtius Syriæ Præſes 66. I I. Jeroſolymorum obſidionem
ſolvit ibid. Moritur 67. XXX.
Charito quarto tantum Eccleſiæ ſeculo floruit 277. V.
§. Crgen: Martyris Acta à poſterioribus ſcripta 300.
II.

Chriſtiana religio à Ludis ſecularibus abhorrebat 204.
I V.
Chriſtiani ante Julianum Apoſtatam vocati Galilæi 56.
III. à Nerone & ſubſequentibus Imperatoribus male
non habiti niſi criminum prætextu 64. V. Ad frumen-
tationem

Annalium Eccleſ. Baronij.

tationem non vocati ſub Marco Aurelio 161. XI. Error
quorundam circa hanc frumentationem decegitur
ibid. Chriſtiani à Jjudæorum injuriis vindicantur 336.
XIII. Docere & diſcere à Juliano Imp. vetantur 262.
XXXIXGS& ſeꝗq. Chriſtianos ad Luſtrorum ſacrih-
cia compelli gravi pœna vetat Conſtantinus M. 323.II.
Chriſius quo anno ſecundum aliquos natus Ap. CXL.
Quo item ſecundum alios & præſertim Baronium
ibid. CXLVI. Hæc Baronii opinio multipliciter
infirmatur ibid. CLI E& ſeq. Fundamentum Baroniani
erroris aperitur ibid. CXLIX. Natale Chriſti pro-
prium à Dionyſiano diſtinguendum eſſe, demonſtra-
tur ibid. CXLVII. Hoc in annum biſſextilem incide-
re, certum; ſed an de proprio idem dici poſſit, in-
compertum ibid. CXLVIII. Ex Chriſti baptiſmo na-
talem ejus annum deduci non poſſe evincitur ibid.
CL. Eumdem ex anno Urbis DCCLIII deſumen-
dum non eſſe annotatur ibid. C LVII. Idem ex Caii
Cæſaris in Orientem expeditione & ex pace cum Par-
this ab eodem ſancita datur intelligi ibid. CLVIII
S ſea.
Chriſtus, quanto tempore in £Ægypto manſerit incer-
tum 6. V. Quo anno baptizatus ſit, inquiritur 25. I II
& 29. II I. Antiquorum circa Chriſti baptiſmum ſen-
tentiæ diverſæ adducuntur 29. I V. Chriſti baptiſma
ab Orientalibus renovari ſolitum ibid. VII. Antiquo-
rum de anno paſſionis Chriſti opinio 32. III & ſoqz.
Euſebii de illo ſententia malè à Peravio explicata
ibid. I V. Dies & menſis ejuſdem paſſionis ſecundum
Chriſtianorum antiquam traditionem ibid. VI. Ex Hi-
ſtoriæ profanæ cognitione poteſt detegi did. VII. Ex
traditione tamen potius quam ex Aſtronom'a innoteſ=
cit ibid. VIII.
Chronicon quod ſub Damaſi nomine circumfertur, ubi
de Pli Papæ vicariatu loquitur, corruptum 67. X XI.
Hujus in Romanorum Pontificum morte & ſucceſſo-
rum electione recenſenda modus explicatur ibid. XIII
diverſimode illud intelligentes multis refelluntur ibid.
XIV. Damaſi fœtus non eſt 384. III.
Chronologia Chriſtiana valido argumento probatur 238.
II.
Chronologia Annalium corrupta & quare 249. II I &
304. X.
Chryſargirum quale tributum ſit, examinatur 330. VI.
multo ante Conſtantinum M. tempore inſtitutum
fuiſſe, oſtenditur ibid. à Theodoſio juniore Conſtan-
tinopoli abrogatum fuit ibid.
Cilicia imperante Auguſto diverſum à Syriaco Præfe-
ctum habet App. CXXXIVV..
Circuli, Chriſti & Sanctorum capita ambientes, primis
Eccleſiæ ſeculis in uſu non erant 394. IV. Circa Impe-
ratorum capita in numismatibus expreſſa aliquando
adhibiti ibid.
Cirtenſe Concilium ad quid convocatum 30z. I V. Non-
niſi anno CCCV, poſt initam Diocletianeam per-
ſecutionem & Diocletiani & Maximiani abdicatio-
nem collectum demonſtratur ibid. III & ſeq.
Civilis belli Cæſarem inter & Pompeium initium aſſi-
gnaturx App. LVIII.
S§. Claudii & aliorum martyrium in civitate Ægea 285.
VI.
Claudins Auguſtus Caligulæ patruus, ab hoc Conſul de-
ſignatur 39. I. & 42. I. Caligulæ in imperio ſuccedit
4I. II. Secundùm Conſul procedit 42. I. Antea Con-
ſulatum ſuſfectum geſſerat ibid. Ut Romanis famem
atientibus opituletur, portum Oſtiæ extruit ibid. VII.
Pertium init Conſulatum 43. I. De Britannis agit
triumphum 44. III. Pontificiam ſtolam Judæis reſti-
tuit ibid. Quinquennalia exhibet 46. II. Quartè fa-
ſtis nomen dat 47. I. Ludos ſeculares quarto & ſexa-
Tom. L.

603
geſimo anno poſt quintos ab Auguſto editos cele=
Prat ibid. II. Eoſdem ludos centenariis Urbis annis
primus illigat hid. Quintum aſſumit Conſulatum
SI. I. Imperii Decennalia edit ibid. I I. Horum occa-
ſione & Senatus adulationibus victu: Neronem Prin-
ipem Iaventutis appellat, Conſulem deſignat, eique
imperium Proconfulare largitur ibid. Moritur 54. II.
Quinto tempore imperaverit, declaratur ibid.
Claudius Au uſtus poſt Gallienum Romanum tenet im-
Perium 268. 1II. Nullam in Chriſtianos perſecutio-
nem excitat tbid. VI. Argumenta in contrarium di-
luuntur ibid. VI G ſeqgq. Conſulatum ſecundum init
269. IJ. Gochos debellat & quo anno ibid. VII. Clau-
dium Imperii anno tertio inchoato demortuum num-
mi & inſcriptiones demonſtrant 270. III.
Cleander Præfectus Prætorio poſt mortem Perennis am-
pla pollet auctoritate 189. II. Quo anno defunctus
ibid;: M
Clemens I. ino Pontifici Romano ſubrogatur 67. XXVIII
& 78. III. Hujus ſancti Epiſtola prima ad Corin-
thios fere integra perſeverat, ſecundæ verò quædam
ſolum ſuperſunt fragmenta 93. III. Martyrio corona-
tur 180. I I. Decretales quinque illi attributæ, ſuſpe-
ctæ ibid. III. Clemens non eſt Auctor Conſtitutionum
Apoſtolicarum ibid. VIII.
Clemens T. Flavius Conſulatu decoratur 95. I. à Domitia-
no Auguſto morti traditur 96. II.
Cleopatra timens ne ab Auguſto in triumpho ducatur aſ=
pidis morſu perit App. CXIII.
Clerici in Numidia conſtituti, à Donatiſtis ad Curiam
& ejus munera coacti, hoc onere à Conſtantino M.
liberantur 330. X.
Clericis plures immunitates conceduntur 353. XIII.
Clericorum negotiantium poſt Ariminenſe Conci-
lium, juſſu Conſtantii Aug. fit matricula 360. XVI. In
ea tamen Clerici & Copiatæ non comprehenſi, qui
exiguis mercimoniis victum ſibi quæritarent ibid.
Cerus Romanus ad S. Cyprianum reſcribit, & quo tem-
pore 250. XII. H
Cletus poſt Clementem Romæ ſedet 77. II. E vivis ex-
cedit 83. V & 91. I I. Quot annis ſederit, inſinuatur
91. II. Formula literarum Apoſtolicarum, in qua ha-
betur Salutem & Apoſtolicam benedictionem falsò illi
attribuitur ibid. III.
Clodius Septimius Albinus ſecundum init Conſulatum
194. I. In Galliis Imperator conſalutatur 193. V. Cum
Nigro bellum geſturus à Severo Aug. Ceſar renun-
ciatur ibid. Imperium ejus Cæſareum explicatur 198.
IV. Se ipſum Auguſtum nuncupat ibid. III. Ad
Lugdunum cum eodem Severo pugnat, interitque
ibid. Annus mortis aſſignatur 197. III & 198. V.
AM. Cocceius Nerva annum aperit 71. I. Secundùm Conſul
procedit 90. I. Quo anno in exilium miſſus ibid. I V.
Tertium gerit Conſulatum poſt adeptum imperium
97. I. Trajanum adoptat, Cæſarem & imperii Colle-
gam dicit ‚imperioque Proconſulari exornat ibid. I I
& XI. Imperium non abdicat ibid. III & ſeq. Opinio
contraria refellitur ibid. I V & ſeqq. Quartùm Faſtis
dat nomen 98. I. Moritur ibid. I I. Imperii ejus du-
ratio indicatur ibid.
Cyllege imperii quo die nuncupari ſoliti 7t. V. Collegas
imperii duplicis generis eſſe oſtenditur 72. I.
Collegarum imperii anni in Aſtis quidem publicis non
memorati, in nummis tamen ab Antiquis inſculpti
81. III & ſeg. Collegarum imperii numerus 147. I V.
Collegæ imperii Imperatores dicti ibid. V & ſeqq.
Cur ita nuncupati ibid. XII.

Coloniæ in municipia, & econtrà, commutari ſolitæ

60. II.
Colonienſe Concilium quo anno celebratum 346. V I.
Columna Trajani quo anno in ejuſdem Imperatoris ho-
Eee 2 norem

604
norem ereca fuerit, ex ejuſdem inſcriptione innoteſ-
cit 104. II & II3. I. .
Commodas Marci Aurelii filius, quo annoCæſar renuncia-
tus 166. VII. Imperii Cæſarei Quinquennalia exhibet
170. II. Ejuſdem imperii Decennalia celebrat 175. II.
Toga virili induitur ibid. III & ſeq. Tribunitia poteſtate
donatur ibid. III. Hujus poteſtatis duplex initium
ſictitium ibid. V. Proconſulari etiam imperio extra Ur-
bem donatur ibid. IV. Quo anno & die id factum ſit,
oſtenditur ibid. & 176. III. Auguſtus nuncupatur 176.
III. In nummis tamen hoc ejus nomen aliquando
omiſſum 175. V I. Ejuſdem Conſulatus deſignati ali-
uando in numiſmatibus abſolute expreſſi ibid. VII.
Faſtis dat nomen 177. I. Germanis bellum infert poſt-
quam Criſpinam uxorem duxit 178. I I. Secundùm
Conſul procedit 179. I. Cæſarei Imperii Quindecen-
nalia edit ibid. Tertium init Conſulatum 181. I. Impe-
rii Proconſularis dat Quinquennalia ibid. II. De Ger-
manis triumphat ibid. Imperii Cæſarei exhibet Vi-
cennalia, anno tamen uno anticipata 182. II. Quar-
tum aſſumit Conſulatum 183. I. Prioris imperii Augu-
ſtei Quinquennalia anno uno dilata celebrat ibid. II.
Poſterioris item Quinquennalia exhibet 184. II. Vota
Quinquennalia in nummis exprimendi uſum primus
inducit ibid. Cur tot Quinquennalia & hujuſmodi
ſolennia ediderit; eorumque aliqua in Nummis ex-

Index Criticæ

Conſtantinopolis cur ab Euſebio urbs Regia dicta, ante

quam à Conſtantino Magno conſtructa fuerit, & de-
dicata 317. VIII. Quo anno & menſe fundata 324. XI X
& ſeq. Ejus ædificationis tempus perperàm à Petavie
& Cangio tardiùs conſignatum ibid. XXI &ſeq. Ex Co-
dice Theodoſiano confirmatur ibid. XXIII. Gothofredgi
ſententia circa Conſtantinopoleos ædificationem refel-
litur ibid. XXIV. Item Baronii ibid. XXV. Conſtan-
tinopolis dedicationis annus aſſignatur 330. IV.

Conſtantinopolitana Eccleſia Apoſtolorum dedicatur 37.
XIV.
Conſtantinopolitana Synodus ab Euſebianis, Euſebie

Nicomedienſi Præſide, tam adverſus Athanaſium,
quam Marcellum habita 336. I V S ſeqq. Per multos
menſes continuata ibid. VII.

Conſtantinopolitana Synodus anno CCCLIX Quintis

Conſtantii Auguſti Quinquennalibus ſacro celebra-
tur, & inſequenti continuatur 359. I II & 360. XIII
G. ſoq;.

Conſtantinopolitana Synodus Oecumenica, qua anni

parte celebrata fuerit, oſtenditur 381. I V. Non à Da-
maſo Papa, ſed à Theodoſio Magno, inconſulto etiam
Damaſo, convocata ibid. V. & VII. Vi convocationis
ccumenica dici non poteſt, ſed ex ſolo illius Ponti-
ficis & Eccleſiæ Occidentalis conſenſu ibid. VI &

Neg.

Conſtantinopolitanus Patriarchatus in œcumenica Sy-
nodo Conſtanti nopolitana inſtitutus 381. VIII. Pro-
vinciæ illi adjudicatæ recenſentur ibid. IX.
Conſtantinus Magnus obſes apud Diocletianum & Ga-

reſſa ſint, alia verò non, oſtenditur ibid. Pro-
conſularis Imperii Decennalia anticipata celebrat
185. II. Hæc malè à quibuſdam ad annum ſuperio-
rem traducta ibid. Conſul quintùm procedit 186. I.

Prioris Auguſtei Imperii Decennalia edit 186. II. Claſ-
ſem Africanam inſtituit, & ad quid ibid. III. Poſte-
rioris Auguſtei Imperii Decennalia dat, nomenque
Pietatis aubtoris aſſumit 187. II. Imperii Cæſarei Tri-
cennalia edit 188. II. Sextùm Conſul procedit 190. I.
Imperii Proconſularis dat Quindecennalia ibid. II.
Septimum gerit Conſulatum 192. I. Prioris Auguſtei
Imperii Quindecennalia anno uno dilata celebrat
ihid. II. Nulla, niſi ordinatè, vota ſuſcepiſſe oſtendi-
tur ibid. II. Falconem & Clarum interfi cere ſtatuit
ihid. Sed propinato ipſi veneno interit ibid. II & V.
uandiu vixerit & imperarit, manifeſtatur ibid. V.
Cancilia Gentilium, ſeminaria Perſecutionum in Chri-
ſtianos 162. V I.
Concilia, Eccleſiæ conſenſu ab Imperatoribus olim
convocata, & quare 325. I X & ſeq.
Confeſſores, qui exilium, vel quid aliud pro Chriſto paſſi,
etiamſi morti non traditi, Martyres tamen ſæpe ex
modo loquendi dicti 23. V.
Conſtant, Conſtantini M. natu minor filius, Cæ ſar crea-
tur 333. I I. Ejus nuncupatio minus rectè ad aliud
tempus dilata ibid. Extincto Patre, paulo poſt Augu-

ſtus acclamatur 337. VI. Faſtis dat nomen propter

titulum Aaguſti priuùs initum 339. I. Conſtantinum
fratrem occidit 340. X X VI. Auguſtei Imperii De-
cennalia exhibet 341. II. Secunduùm Conſul proce-
dit, ſimulque Auguſtei Imperii Quinquennalia cele-
brat 342. I. Gentilium ſacrificia aboleri, & aras di-
rui jubet ibid. XVIII. Eorundem Templa conſervat,
ſed in hæc ingreſſum vetat ibid. Quo anno tale edi-
ctum emiſerit, annotatur ibid. Pacatis Galliis in Bri-
tannos movet 337. XII & 343. V. Annum tertiò aperit
346. I. Auguſtei imperii edit Decennalia ibid. II. Im-

perü Cæſarei dat Quindecennalia 347. I. Ejus varia

reſcripta anno CCCXLIX data recenſentur 349. III.
à Magnentio in Galliis occiditur, & quo anno 350. II.
Ezx anno ejus obituali Imperii duratio manifeſtatur
ibid.
Conſtantia, Conſtantini M. ſoror, Licinio in matrimo-
nium traditur 313. II. Mariti vitam à Conſtantino pe-
tit & obtinet 318. VII.

lerium Maximianum in Bithynia detinetur, & ab eis
clàm aufugit 306. V & ſeq. Patrem morientem invi-
ſit à quo imperium accipit ibid. Britannus non fuit
ibid. IX. Natales plurimi ipfi attributi explicantur
ibid. XIV & ſeq. Conſul extra Italiam procedit 307.
II. Fauſtam Maximiani Herculii filiam uxorem ducit
ibid. V. Maximiani Herculii nepotem ſe vocat ibid.
XIV. Imperii Cæſarei Quinquennalia exhiber 310. II
& ſeq. Auguſtei ſimiliter 311 IX. Maximi nomen in
Galliis obtinet ibid. Iterum extra Italiam Faſtis dat
nomen 312. I. Inter ipſum & Maxentium bellum ori-
tur ibid. III. Quo anno bellum illud inchoatum ibid.

De eodem bello ſingularia quædam exponuntur ibid.

IV. Conſtantino Crux apparet, ipſeque ſignum mili-
tare in Crucis ſimilitudinem efformare jubetur ibid.
V. Locus, dies & hora apparitionis annotantur ibid.
Conſtantinus de Maxentio victo triumphat ibid.

VIII. Arcus in ejus honorem erigitur ob prædictum

triumphum & quo anno ibid. I X.

Conſtantinus in favorem Ecclefiarum primam conſtitu-
tionem emittit ibid. X VI & ziʒ. V. Hæc in Annalibus

loco ſuo non recitatur 313. V. Tertiò Faſtis dat no-

men & qua de cauſa 313. I. Francos & Barbaros Rhe-
num tranſire tentantes inhibet ibid. III. Cenſum Gal-

licanum retractat ibid. X X. Chriſtiani cultůs obſer-

vantiam Edicto Mediolani emiſſo permittit 313. I I &

314. IX. Hoc Edictum cum alio priùs dato non con-
fundendum 314. IX. An Conſtantinus interfuerit

Concilio Arelatenſi, incertum 314. XN XIV. Quartèò
annum aſei & veroſimilius Imperii Cæſarei dat

Decennalia 315. I. Auguſtei Imperii Decennalia Are-

late celebrat 316. II. Donatiſtas Mediolanum ad ju-

dicium venire jubet ibid. XIII. & ſeqq. Cum Licinio
bellum gerit 317. I I I & ſeqq. Pacem cum eo facit
ibid. V. Licinium debellat & hoc ante Nicænam

Synodum 318. VI. Eidem vitam condonat ibid. VII.

Eum poſt annum necari jubet ibid. VII. & ſeq. Con-

ſtantini Monarchia quo anno cœpta ibid. XII &

ſeq. Conſtantinus Hoſium Legatum mittit ad compo-
nenda diſſidia inter Alexandrum Epiſcopum Alexan-
drinum & Arium ibid. X IX & ſeq. Quintum aſſu-

mit

Annalium Eccleſ. Baronii.

mit Conſulatum 319. IJ. Adversùs Sarmatas bellum
gerit ilid. III. Ad Alexandrum Epiſcopum Alexandri-
num & ad Arium ſcribit, & quo anno ibid. I V. Mo-
res populi Romani in melius vertere ſtudet ibid. X.
Haruſpices privatim conſulendos prohibet ibid. XI.
Publiceè tamen conſuli poſſe decernit ibid. Sed hoc
ſub quibuſdam conditionibus 321. VI.
Sextùm Conſul Quindecennalia imperii Cæſarei exhi-=
bet 320. I, II & IV. Quando Decennalia exhibuit, in
Galliis non ſubſtitit ibid. V II. Ex eo quod harulpici-
nam abſolutè non vetaverit, in deterius lapſum non
inferendum 31. IV. Ut Eccleſiæ, bona ex teſtamento
relicta poſſidere poſſint, lege ſancit ibid. V. Augulſtei
ejus Imperii Quindecennaliorum annus indicatur
322. II. Chriſtianos ad luſtrorum ſacrificia compelli,
gravi pœnãâ inhibet 323. I I. Atrocem in Chriſtianos
Perſecutionem non movit ibid. I V & ſeq. Crudelita-
tis immeritò accuſatur ob uxoris, filii & amicorum
necem 324. XII. Conſtantinum Nicomediæ, non Ro-
mæ baptizatum, Patrum teſtimonio comprobatur ibid.
V. Imò & ipſius Synodi Ariminenſis ibid. V I. Lepra
quæ hunc Imperatorem afflixerit, & quâ per baptilſ⸗
mum à Silveſtro PP. acceptum ſanatus fuerit, Anti-
quis omnibus ignota & fabuloſa ꝛbid. VII. Ex Con-
ſtantini pietate ejus baptiimus deduci non poreſt
ibid. XIII. Conſtantinum in Arianum dogma decli-
naſſe perperm aſſeritur ibid. XIV. Quomodo intel-
ligendus Hieronymus qui hoc dixerit, explicatur
ibid. Conſtantini rebaptizatio rejicitur zid. XV.
Conſtantini donatio in favorem Eccleſiæ, ut præſu-
mitur, facta ſuppoſititia ibid. XVI. A quo & quo tem-
pore conficta fuerit, indicatur zꝛbid.
Conſtantinus Romanæ Synodo, quam Silveſtrum PP.
poſt ejus baptiſmum congregaſſe vulgò jactatur, non
interfuit 324. X VII. Synodum Nicænam convocavit
325. VIII. Imperii Cæſarei Vicennalia uno menſe di-
lata nonniſi poſt Concilium Nicænum, Nicomediæ
celebrat ibid. X LVII &ſeg. Gladiatorios Ludos in
Oriente ſolùm abolet ibid. L. Septimum init Conſu-
latum 326. I. Romam venit, & dies adventus anno-
tatur ibid. X V & ſeq. Ibi Auguſtei Imperii Vicennalia
exhibet ibid. II. At hæc cum Nicomedienſibus, ut
vulgèò fit, non confundenda 325. X LVII & 326.
II. Arianos & Meletianos à privilegiis Clericis con-
ceſſis arcet 326. VIII. Adversûùs Novatianos Legem
ſtatuit ibid. I X. Jeroſolymis Baſilicam extruit ibid.
XII & ſeq. Poſt mortem Helenæ matris, in hujus
honorem Helenopolim condit ibid. XVII. Octavùm
Conſul procedit 329. I. In Epiſtola ad Nicomedien-
ſes de Arianis, non de Meletianis queritur ꝛbid. IV.
Varias Peregrinationes ſuſcipit, quæ narrantur ibid. V.
Quinta edit Quinquennalia 330. II. Immunitatem 4
muneribus Curialibus Clericis quibuſcumque, etiam
inferioris Ordinis in Numidia degentibus largitur
ibid. X. Judæorum Archiſynagogos, Presbyteros &c.
à civilibus & perſonalibus muneribus immunes de-
clarat ibid. X I.
TV. Sub iis Imperii quinque Dicceſes inſtituit
ibid. Templa & idola everti imperat 333. I V. Ad
exemplum Julii Cæſaris Literatis privilegia indulget
ibid. V. Pupillos, viduas & ægrotos in Comitatum
trahi prohibet 334. I V. Sarmatas à ſervis patria pul-
ſos recipit ibid. V. An anno CCCXXXIV Crælfarei
imperii Tricennalia ediderit, incompertum; ſed ſe-
quenti Tricennalia Auguſtei Conſtantinopeli cele-

braſſe certi ſſimum 335. II. Dalmatium Cælſirem dicit

ibid. I V & 336. I X. Poſt quadraginta annorum pa-
cem, adverſus Perſas expeditionem ſuſcipit & quo
.

anno 336. X. Chriſtianos à Judæorum injurüs lege
Tom I.

Quatuor Præfectos Prætorio inſtituit 332. I V & 337.

605
vindicat tbid. XIII. Hanc legem in perverſum ſenſum
malè trahn Baronius tbid. Conſtantinus N. moritur
337. 1I. Annus & dies mortis illius aſſignantur -bid.
Quan liu imperaverit, annotatur ibid. III. Quot annis
vixerit zbed. I V. Honores à Chriſtianis Conſtantino
poſt mortem Impenii recenſentur ibid. V. In iis im-
pendendis Chriſtianos non idololatraſſe contra Phi-
loſtorgium oſtenditur ibed. (Quanto tempore, extin’o
Conſtantino, duraverit interregnum, & quomodo
per illud regnhafſſe, fit intelligendum, aperitur ibid. VI.

Conſtantinus Junior Conſtantini M. Filius quando & ubi

natus 316. II. Quo anno & die Cælar dictus z15. 1II,
317. I I & 320. I II. Faſtis dar' nomen, ob adeptam
prioribus annis Cælaream dignitatem 320. I & ſeqj.
Conſul ſecundùm procedit 321. I. Imperii Cælarei
exhibet Quinquennalia, quæ malè in annum CCCXX
retrahuntur 320. III & 321. II. ertium init Conſula-=
tum 324. I. Decennalia celebrat 325. 1I & XLVIII.
Dlverio tamen anno, ab illo, quo Patris Vicennalia
KRomana edita ſunt 324. I I. Quartùm non quintùm
Conlul procedit 329. I. Ejus Quindecennaliorum an-
nus notatur ibid. Vicennalia Cæſarei Imperii edit 333.
II. Eorum in dicia adducuntur tbid. II & I V. Menſi⸗-
bus circiter tribus poſt Patris mortem Auguſtus re-
nunciatur 337. VI. Poſt tres imperii annos à Conſtan-
te fratre occiditur 340. XXVI.

Conſfantius Chiorus, Conſtantinj M. Pater, Cæſar dicitur

& Tribunitia poteſtate ornatur 292. II. 294. I J 302.
II. Quo anno id factum declaratur ibid. Priorem in

hac nuncuparione à Galerio Maximiano collega lo-

cum obtinet 292. III. Conſulatum anno ſuperiori
gerendum init 294. I. Secundâm Conſul procedit &
Quinquennalia Cæſarei Imperii exhibet 296. I & ſeq'.
Alemannos debellat 297. Tertiò faſtis nomen dat, ſi-
mulque Cæſarei Imperxii Decennalia edit 300. I. Quar⸗
tò annum aperit 302. I. Perſecutionem à Diocletiano
excitatam locum in Galliis habere non permittit
303. VII. Quomodo poſſit ſalvari quod dicitur, pluri-
mos nempe ſub Diocletiani perſecutione in Galliis
martyrium pertuliſſe; explicatur zbid. VIII. Conſul
quintm adhuc Cæſar procedit 305. 1 & ſeq. Quinde-
cennalia exhibet ibid. 1 I Auguſtus dicitur & quo an-
no 304. V I & 306. II. Imperium cum Galerio Maxi-
miano partitur; novamque regendi Imperii formam
inducit 304. IX. Conſul ſextùm ob Auguſteam digni=-
tatem anno CCC V. adeptam procedit 306. I & ſeq
Denaſcitur VIII. Kal. Auguſti anni trecenteſumi ſexti
306. VII. Difficultas circa illius mortem ex Soc rate or-
ta elucidatur ibid.

Conſtantins Gallus, vide . Gallus Conſtantius.
Gonſtantius, Conſtantini M. filius quo anno & die Cæ-

ſar levatus 323. V I & 315. XLIX. Primum init Con-
ſulatum cum Patre Romana Vicennalia exhibituro
326. I. Hujus loco perperam Conſtantinus Cæſar Con-
ſul profertur ibid. Imperii Cæſarei quinquennalia ce-
lebrat 327. II & 330. III. Uxorem accipit, ſed non
Euſebiam 336. VIII. Tres ejus uxores recenſentur ibid.
Paucis menſibus à patris interitu Auguſtus acclamatur
337. VI. Conſul ſecundàùm procedit ob Auguſteam di-
gnitatem priùs adeptam 339. I. Imperii Cælarei Vicen-
nalia edit 341. II. Faſtis tertiè nomen dat & quinquen-
nalia Auguſtei imperü exhibet 342. I. Conſul quar-
tum Auguſtea celebrat Decennalia 346. 1 & ſeq. quo
anno Gentilium Templa occludi jufſerit, annotatur
ihid. III. Auguſtei imperii edit quindecennalia 351. I

& 353. VI. Quintum init Conſulatum, ſed extra Mag-

nentii ditionem 352. I. Vetranionem imperium affe-
ctantem in ordinem redigit 350. II, 351. II & 353. IX.
Magnentium etiam tyrannum ad Murſam profligat
351. II & IV. eum ad Alpes Cottias iterum debellat
Eeée 3 353.

353. III. Sextäm Conſul Cæſarei imperii Tricennalia

Index Criticæ
A. Licinius Nerva Silianus & Q. Cecilius Metellus

22—᷑ , r f81

exhibet 353. I, II & V. Arelate obeliſcum erigi jubet Creticus Silanus .
ibid. VI. ſacrificia nocturna à Magnentio permiſſa Furius Camillus & Sex. Nonius Quinctilianus 8.
prohibet ibid. XII. Tricennaliorum occaſione Cleri- Q. Sulpicius Camerinus & C. Poppæus Sabinus J.
cos multis immunitatibus honorat ibid. XIII. P. Cornelius Dolabella & C. Junius Silanus 10.
Septimum aſſumit Conſulatum 354. I. Arianiſmmum in M. Aemilius Lepidus & T. Statilius Tautus 1r.
Aethiopia & Arabia felici diſſeminandum curat ibid. Germanicus Cæſar & C. Fonteius Capito T2.
VII & ſeqq. Auguſtei imperii Vicennalia celebrat C. Silius & Munacius Plancus 13.
355. I. faſtis octavò nomen dat, ut videlicet Juliani, Sex. Pompeius & Sex. Appuleius 14.
quem Cæſarem creaverat, ſit collega 356. I. Adver- Druſus Cæſar & C. Norbanus Flaccus 15.
ſus maleficos, & iterum adverſus ſimulacrorum cul- T. Sratilius Siſenna Taurus & L. Scribonius Libo 16.
tum & ſacrificia legem emittit ibid. II. Romam venit, C. Cælius Rufus & L. Pomponius Flaccus 17.
& quo tempore ibid. XIII. Nonum in ea urbe init Tiberius Aug. III & Germanicus II. 12.
Conſulatum, ibique ſeptima Cæſarei imperii quin- M. ulius Silanus & C. Norbanus Balbus 19.
quennalia, & ſimul de Romani nominis hoſtibus agit M. Aurelius Meſſala & M. Aurelius Corta 20.
triumphum 356. XIII & ſeq. & 357. I. Ibidem obeliſ- Tiberius Aug. I V & Druſus Cæſar II. 21.
cum erigit 357. XVIII. Palatinis quidem & militibus C. Sulpicius Galba & D. Harerius Agrippa 22.
nominatim Gladiatorios ludos vetat, ſed hos non om- C. Aſinius Pollio & C. Antiſtius Vetus 23.
ninò abolet ibid. X[X. Magicarum artium uſum lege Cornelius Cethegus & L. Viſellius Varro 24.
prohibet ibid. XX. Copiatas, ſeu Foſſarios, à luſtrali M. Aſinius Agrippa & Coſſus Cornelius Lentulus 25.
collatione reddit immunes ibid. XXI. Auguſtei impe- Lentulus Getulicus & C. Calviſius 26.
rii quinta exhibet quinquennalia 359. I. Conſul deci- M. Licinius Craſſus & L. Calpurnius Piſo 27
mum procedit 360. I. An duobus Concilüs Antioche- Ap. Junius Silanus & P. Silius Nerva 28.
nis in cauſa Meletii habitis interfuerit Conſtantius, C. Fuſius Geminus & L. Rubellius Geminus 29.
inquiritur ibid. VII & ſeg. Edictum adverſus Eccle- L. Caſſius Longinus & M. Vinicius 30.
ſiarum & clericorum immunitatem emittit ibid. X V. Tiberius Aug. V & L. Aelius Seianus 31.
Plures ad ipſum Legati poſt Ariminenſem Synodum Cn. Domitius Ahenobarbus & M. Furius Camilluis
confluunt, ſed ex Gallis Epiſcopis nullus, & qua Scribonianus 32:
de cauſa ibid. XVI & ſeq. Expeditionem in Ferſas de Ser. Sulpicius Galba & L. Sulla Felix 331
novo ſuſcipit ibid. X VIIIL Hujus Imperatoris cum Paullus Fabius Perſicus & L. Vitellius 34:
Maxima Fauſtina nuptiæ, non illius ſecundæ, ſed ter- C. Ceſtius Gallus & M. Servilius Nonianuis 35.
tiæ appellandæ veniunt 361. III. Conſtantius hominem Sex Papinius Allenius & Q. Plantius 36.
exuit sbid. IV & 362. XVIII. Mortis ejus annus & Cn. Acerronius Proculus & C. Pontius Nigrinus 37:
dies aſſignantur 361. IV Vitæ, imperiique duratio ex- M. Aquillius Julianus & P. Nonius Aſprenas 3,8.
primitur ibid. V. Exequiarum ejus, quas Julianus coho- Caius Aug. II & L. Apronius Cæſianus 39.
neſtavit, dies annotatur ibid. VI. Caius Aug. III Solus 40.
Cenſtitutiones Apoſtolotum nomine inſcriptæ non ſunt Caius Aug. I V & Cn. Sentius Saturninus 41.
opus S. Clementis Papæ 100. VIII. Claudius Aug. II & C. Cæcina Largus 42.
Conſulares viri plerumque Conſules appellati 96. II. Jux. Claudius Aug. III & L. Virellius II. 43.
ta ordinem geſti Conſulatus Aſiam & Africam ſor- L. Quinctius Criſpinus II & M. Statilius Taurus 44.
tiuntur 144. JI. M. Vinicius II & Taurus Statilius Corvinas 45.
Conſulatus iteratus duobus conſequentibus annis, Im- Valerius Aſiaticus II & M. Julius Silanus 46.
peratoribus tantùm, aut Cæſaribus permiſſus App. Claudius Aug. IV & L. Vitellius III. 47.
CXVI & 234. I. A. Paulus Vitellius & L. Vipſanius 48⁸.
Conſulatus honorarii à ſuffectis diverſi 203. II I. quo C. Pompeius Gallus & Q. Verannius 49.
anno numerari cœpti ibid. C. Antiſtius Veter & M. Suillius Nervilianus 50.
Conſulatus ſuffecti anno Chriſti CCCXI adhuc uſitati Claudius Aug. V & Ser. Cornelius Orfitus Fr.
310. I V. Contraria ſententia refellitur ibid. V & ſeq. Fauſtus Sulla & Salvius Otho 52.
Uſque ad Conſtantinopolim conditam duraſſe viden- D. Junius & Q. Haterius 53.
tur ibid. VII. M. Aſinius Marcellus & M. Acilius Aviola 54.
Conſulatus ſuffecti aliquando in faſtis memorati 73. IIJ. Nero Aug. & L. Antiſtius Vetus F.
Aliquando etiam omuſſi 8ʒ. II & IV & 95.III. In num- Q. Voluſius Saturninus & P. Cornelius Scipio 56.
mis item ſæpe prætermiſſi 83. III. Nero Aug. II & L. Piſo 57.
Conſulatuum Cæſareorum Regulæ contra cenſores illa- Nero Aug. III & Valerius Meſſala 58.
rum vindicantur 82. II & 383. II & ſeq. C. Vipſtanus Apronianus S& L. Fonteius Capito 59.
Conſules à quo & quandò XXV in annum unum deſi- Nero Aug. I V & Coſſus Cornelius 60.
gnati 189. II. Crſonius Pætus & P. Petronius Turpilianus 6I.
Conſules ordinarii quo die deſignati, incertum 212. II. P. Marius Celſus & L. Aſinius 62.
Conſules ſuffecti anni initio de more deſignati 212. II. C. Memmius Regulus & L. Verginius Rufus 63.
Conſules cur annis Chriſti CCCIX & CCCX extra C. Lecanius Baſſus & M. Licinius Craſſus 64.
Italiam non creati 309 II. A. Licinius Nerva Silianus & M. Veſtinus Atticus 6 F.
C. Lucius Teleſinus & C. Suetonius Paulinus 6oé.
C onſules. L. Fonteius Capito & C. Julius Rufus 67.
C. Silius Italicus & M. Galerius Trachalus. 68.
Caius Cæſar, & L. Aemilius Paulus Anno Chriſti 1I. Servius Sulpicius Galba Aug. & T. Vinius Rufinus 69.
P. Vinicius & P. Alfenus 2. Fl. Veſpaſianus Aug. II & Titus Cæſar I. 70.
L. Aelius Lamia & M. Servilius 3. Veſpaſianus Aug. III & M. Cocceius Nerva 71.
Sex. Aelius Catus & C. Sentius Saturninus 4. Vetalianus Aug. IV & itus Cæſar II 72.
L. Valerius Meſſalla Voluſus & Cn. Cornelius Cinna Domitianus Cæſar II & M. Valerius Meſſalinus 73.
Magnus 5. Veſpaſianus Aug. V & Titus Cæſar III 74.
M. Aemilius Lepidus & L. Arruntius 6⁶. Veſpaſianus Aug. VI & Titus Cæſar IV

75.
Veſpaſianus

— —

in Annales C. Baronmi.

76.

vVeſpaſianus Aug. V II & Titus Cæſat V

Veſpaſianus Aug. VIII & Titus Cæſar VI. 77.
L. Geionius Commodus & D. Novius Priſcus 78.
Veſpaſianus Aug. I X & Titus Cæſar VII 79.
80.

Titus Aug. VIII & Domitianus Cæſar VII.

Sex. Annius Silvanus & T. Verus Pollio 81.

Domitianus Aug. VIII & T. Flavius Sabinus 82.
Domitianus Aug. I X & CQ. Perilius Rufus II 83.
Domitianus Aug. X & Appius Sabinus 84.
Domitianus Aug. XI & T. Aurelius Fulvus 85.

Domitianus Aug. XII & Ser. Cornelius Dolabella 86.

Domitianus Aug. XIII & A. Voluſius Saturninus 87.
Domitianus Aug. XIV & L. Minucius Rufus 88.
T. Aurelius Fulvus II & A. Sempronius Atratinus 89.
Domitianus Aug. X & M. Cocceius Nerva II 90.
M. Ulpius Trajanus & M. Acilius Glabrio 2r.
Domitianus Aug. XVI & Q. Voluſius Satürninus 92.
Pompeius Collega & Cornelius Priſcus 93.
L. Nonius Aſprenas & M. Arerinus Clemens 94.

Domitianus Aug. XVII & T. Flavius Cliemens 9:

Ser. Octavius Lænas Pontianus & M. Antonius Rufi-

niis 1314
Sentius Augurinus & Severianus 132.
Hiberus & Siſenna ſ 133.
C. Julius Servianus III & C. Vibius Varus 134.

Pontianus & Atilianus 135.

L. Ceionius Commodus & Sex. Vetulenus Civica

Pompeianus 136.
L. Aelius Cæſar II & P. Cœlius Balbinus Vibul-
lius 157.
Camerinus & Magnus WDw 8.
Antoninus Pius Aug. II & Bruttius Præſens 139.
Antoninus Pius Aug. III & M. Aurelius Cæſar 140.

M. Peducæo Syloga Priſcinus & T. Hænius Severus 141.

C. Fulvius Valens & C. Antiſtius Vetus 96.
Nerva Aug. III & L. Verginius Rufus III 97.
Nerva Aug. IV & M. Ulpius Trajanus Cæſar II. 98.
C. Soſius Senecio II & Cornelius Palma 99.
Trajanus Aug. III & M. Julius Fronto 100.
Trajanus Aug. IV & Sex. Articuleius Pætus 101.
C. Soſius Senecio III & L. Licinius Sura II 102.
Trajanus Aug. V & L. Appius Maximus II 103.
Sura II & Marcellus. 104.
Ti. Julius Candidus II & A. Julius quadrates 105.
L. Ceionius Commodus Verus & L. Tutius Cerea-
lis. 106:
C. Soſio Senecio IV & L. Licinio Sura III 107:
Ap. Annius Trebonianus Gallus & M. Atilius Meti-
lius Bradua 108.
A. Cornelius Palma II & C. Calviſius Tullus II 109.
Criſpinus Priſcianus & Solenus Orfitus 110.
C. Calpurnius Piſo & M. Vettius Bolanus III.
Trajanus Aug. VI & T. Sextius Africanus 112.
L. Publius Celſus II & C. Clodius Criſpinus IIz.
C. Ninius Haſta & P. Manilius Vopiſcus 114.
L. Vipſtanus Meſſalla & M. Vergilianus Pedo 115.
L. Aelius Lamia & Aelianus Veter 116.
Quinctius Niger & C. Vipſtanus Apronianus 117.
Hadrianus Aug. II & Fuſcus Salinator 118.
Hadrianus Aug. III & Ruſticus 119.
L. Catilius Severus & T. Aurelius Fulvus 12G.
M. Annius Verus II & L. Augur 121.
Acilius Aviola & Corellius Panſa 122.
Q. Arrius Pætinus & Ventidius Aproniamis 123.
M. Acilius Glabrio & C. Bellicius Torquatus 124.
Cornelius Aſiaticus II & Vettius Aquilinus 125.
M. Annius Verus III & L. Varius Ambibulus 126.
Gallicanus & Titianus“ 127.
Torquatus Aſprenas & Annius Libo 128.
p. Juventius Celſus II & Q. Julius Balbus 129.
Q. Fabius Catullinus & M. Flavius Aper 130.

607

Cuſpius Rufinus & L. Statius Quadratus 142.
C. Bellicius Torquatus & Ti. Glaudius Atticus
Herodes 14.
Lollianus Avitus & Clandius Maximus 144.
Antoninus Pius Aug. IV & M. Aurelius Cæſar II 145.
Sex. Erucius Clarus II & Cn. Claudius Severus 146.
Largus & Meſſalinͦñuns 147.
C. Bellicius Torquatus II &£ Julianus 148.
Ser. Scipio Orfitus & Nonius Priſcus 149.
Gallicanus & Verus 150.
Quintilius Condianus & Quintilius Maximus 15G6

Sex. Acilius Glabrio &
nus . 152.
C. Bruttius Præſens & A. Junius Rufinus 1353.
L. Aurelius Commodus & Titus Sextius Lateranus 154.

C. Valerius-Omullus Veria-

C. Jùlius Severus & M. Rufinus Sabinianus 155.
M. Ceioniu; Silvanus & C. Serius Augerinus 156.
Barbarus & Regulus —— 157.
Tertullus & Claudius Sacerdos 158.
Plautiu; Quintillus & M. Statius Priſcus 159.
T. Vibius Barus & Annius Bradua 7
M. Aelius Aurelius Verus Cæſar III & L. Aelius
Commodus II.
L. Junius Ruſticus & C. Vettius Aquilinus 162.
L. Papirius Aelianus & Junius Paſtor 163.
M. Nonius Macrinus & Celſus 164.
L. Arrius Pudens & M. Gavius Orfitus 165.
Servilius Pudens & L. Fuſidius Pollio 166.
L. Aurelius Verus Aug. III & Quadratus 167.
L. Vettius Paullus & T. Junius Montanus 168.
Q. Soſius Priſcus & P. Cœlius Apollinaris 169.

M. Cornelius Cethegus & C. Erucius Clarus 170.
L. Septimius Severus II & L. Alfidius Herennianus 171.
Maximus & Orfitus 172.
M. Aurelius Severus Il & T. Claudius Pompeianus 173.

Gallus & Flaccus 174.
Piſo & Julianuus 175.
T. Vitraſius Pollio II & M. Flavius Aper II 176:
L. Aurelius Commodus Aug. & Quintillus 177.
Julianus Rufus & Gavius Orfitus 1́378.
L. Aurelius Commodus Aug. II & T. Annius Au-
relius Verus II. 179.
L. Fulvius Bruttius Præſens II & Sex. Quintilius
Condianus 180.
L. Aurelius Commodus Aug. III & Antiſtius Bur-
thus II B 181.
Petronius Mamertinus & Trebellius Rufus 182.

L. Aurelius Commodus Aug. IV & Vidorinus II 183.

M. Eggius Marullus & Cn. Papirius Aelianus 184.
Triarius Maternus & M. Atilius Metellus Bradua 1835.
Commodus Aug. V & M. Acilius Glabrio II 186.
Criſpinus & Aelianus 187.
C. Allius Fuicianus II & Dullius Silanus I 188.
Servilius Silanus & Dullius Silanus 189.
L. Aurelius Commodus Aug. VI & Petronius Sep-
timianus 190.
Caſſius Apronianus & Valerius Bradua Mauricus 19r.
L. Aurelius Commodus Aug. VII & P. Helvius
Pertinax II 192.
Q. Soſius Falco & Julius Erutius Clarus 193.
L. Septimius Severus Aug. II & Clodius Septimius
Albinus Cæſat I I 194.
Scapula Tertullus & Tineius Clemens 195.
Cn. Domitius Dexter II & L. Valerius Meſſalla 196.
Claudius Lateranus & Titius Rufinus 197.
Ti. Saturninus &α C. Gallus 198.
P. Cornelius Anullinus II & M. Aufidius Fronto 199.

Ti. Claudius Severus III & C. Aufidius Victorinus 200.

L. Annius Fabianus & M. Nonius Mucianus 201.
L. Septimius Severus Aug. III & Aurelius Anto-
ninus Caracalla Aug. 202.
Ree 4 I.

IGII.

608

L. Fulvius Plautianus & P. Septimius Geta 203.
Fabius Cilo II & M. Annius Libo 204.
M. Aurelius Antoninus Caracalla Aug. II & P.
Septimius Geta Cæſar 205.
Nummius Albinus & Fulvius Aemilianus 206.
Aper & Maximus 207.
M. Aurelius Antoninus Caracalla Aug. III & P.
Septimius Geta Cæſar II 208.
Claudius Pompeianus &α Avitus 209.
M. Acilius Fauſtinus & Triarius Rufinus 210.
Lollianus Gentianus & Pomponius Baſſus 21I.
Julius Aſper & Julius Aſper . à12.
Antoninus Caracalla Aug. IV & D. Cœlius Bal-
binus II 213.
Silius Meſſala & Sabinus 214.
Aemilius Lætus II & Anicius Cerealis 215.
C. Atius Sabinus II & Cornelius Anullinus 216.
C. Bruttius Præſens & T. Meſſius Extricatus II 217.
M. Opelius Macrinus Aug. II & Adventus II 218.
M. Aurelius Antoninus Elagabalus Aug. II & Li-
cinius Sacerdos II L 219.
M. Aurelius Antoninus Elagabalus Aug. III &
Eutychianus Comazon II 220.
Gratus Sabinianus & Claudius Seleucus 221.
M. Aurelius Antoninus Flagabalus Aug. IV & M.
Aurelius Severus Alexander Cæſar 222.
L. Marius Maximus II & L. Roſcius Aelianus 223.
Julianus II & Criſpinus 224.
Fuſcus II & Dexter = 225.
Alexander Aug. II & C. Quintilius Marcellus 226.
M. Nummius Albinus & Maximus 227.

Manilius Modeſtus & Sergius Calpurnius Probus 228.

Alexander Aug. III & Caſſius Dio II 229.
L. Virius Agricola & Sex. Catius Clementinus 230.
Pompeianus & Pelignianus 231.
Lupus & Maximus 232.
Maximus & Paternus 233.
Maximus II & C. Cœlius Urbanus 234.
Severus & Quinctianus 4335.
C. Julius Verus Maximinus Aug. & Julius Africa-
nus 2356.
L. Ovinius Cornelianus & P. Titius Perpetuus 237.
An. Pius & Pontianus Proculus 238.
M. Ant. Gordianus Aug. & M. Acilius Aviola 239.
Sabinus II & Venuſtus 240.
M. Ant. Gordianus Aug. II & Pompeianus 241.
C. Vettius Atticus & C. Aſinius Prætextatus 242.
Arrianus & Papus 243.
Peregrinus & Fulvius Aemilianus 244.
M. Julius Philippus Aug. & Fabius Titianus 245
Bruttius Præſens & Nummius Albinus 246.
M. Julius Philippus Aug. II & M. Julius Philippus
Cæſar 247
M. Julius Philippus Aug. III & M. Julius Phi-
lippusAug. II . 248.
Fulvius Aemilianus II & Vectius Aquilinus 249.
C. Meſſius quintus Trajanus Décius Aug. II &
Annius Gratus 250.
C. Trajanus decius Aug. III & Q. Herennius Etru-
ſcus Decius Cæſar 251

C. Vibius Trebonianus Gallus Aug. II & C. Vibius

Voluſianus Cæſar 252.
C. Vibius Voluſianus Aug. II & M. Valerius Maxi-
mus .. . 253.
P. Licinius Valerianus Aug. II & P. Licinius Gal-
lienus Aug. . 254.
P. Licinius Valerianus Aug. III & P. Licinius Gal-
lienus Aug. II 25.
Valerius Maximus & M. Acilius Glabrio 256.

P. Licinius Valerianus Aug. IV & P. Licinius Gal-

lienus Aug. III 257.

Index Criticæ

M. Aurelius Memmius Tuſcus & Baſſũs 25.
Aemilianus & Baſſus 259.
Cornelius Secularis II & Julius Donatus 260.
Gallienus Aug. I V & Petronius Voluſianus 261.
P. Licinius Gallienus Aug. V & Fauſtinus 262.
M. Nummius Albinus II & Maximus Dexter 263.
Gallienus Aug. VI & Saturninus 264.
P. Licinius Valerianus II & L. Lucillus Macer Rufi-
nianus 26 5.
Gallienus Aug. VII & Sabinillus 266.
Paternus & Arceſilaus 267.
Paternus II & Marinianus 268.
M. Aurelius Claudius Aug. II & Paternus 269.
Flavius Antiochianus & Furius Orfitus 270.
L. Domitius Aurelianus Au g. II & M. Ceionius
Virius Baſſus 271.
Quietus & Voldumianus 272.
M. Claudius Tacitus & Placidianus 273
Aurelianus Aug. III & C. Julius Capitolinus 274.

L. Domitius Aurelianus Aug. IV & T. Avonius
Marcellinus . 275:
M. Claudius Tacitus Aug. II & Fulvius Aemilia-
nus. 276.
M. Aurelius Probus Aug. & M. Aurelius Paulinus 277.
Probus Aug. II & Furius Lupus 278.
M. Aurelius Probus Aug. III & Ovinius Paternus 279.

Meſſala & Gratus 280.
M. Aurelius Probus Aug. IV & C. Junius Ti-
beranius 2812
M. Aurelius probus Aug. V & Pomponius Vi-
ctorinus 282.

M. Aurelius Carus Aug. II & M. Aurelius Carinus

Cæſar 283.
M. Aurelius Carinus Aug. II & M. Aurelius Nume-
rianus Aug. 2844
C. Valerius Diocletianus Aug. II & Ariſtobulus 28 5⅞.
M. Junius Maximus II & Vettius Aquillinus 286.
C. Valerius Diocletianus Aug. III & M. Aurelius
Valerius Maximianus Herculius Aug. 287.
M. Aurelius Valerius Maximianus Herculius Aug.
II & Pomponius Januarius 288.
Baſſus II & Quinctianus 289.
Diocletianus Aug. I V & Maximianus Herculius
Aug. III. = B 290.
Junius Tiberianus II & Caſſius Dio 291.
Annibalianus & Aſclepiodotus 292
Diocletianus Aug. V. & Maximianus Herculius
Aug. I V. 293.
Fl. Valerius Conſtantius Cæſar & C. Galerius Va-
lerius Maximianus Cæſar 294.
Nummius Tuſcus & Annius Annulinus 295.
Diocletianus Aug. VI & Conſtantius Cæſar II 296.
Maximianus Herculius Aug. V & Galerius Maxi-
mianus Cæſar II 297.
Anicius Fauſtus II & Severus Gallus 298.
Diocletianus Aug. VII & Maximianus Herculius
Aug. VI. 299.
Conſtantius Cæſar III & Galerius Maximianus
Cæſar III. 300.
Titianus II & Nepotianus 301.
Conſtantius Cæſar I V & G-lerxius Maximianus
Ceæſar IV. S 302.
Diocletianus Aug. VIII & Maximianus Herculius
Aug. VII. 303.
Diocletianus Aug. I & Maximianus Herculius
Aug. VIII. . 304.
Conſtantius Cæſar V & Galerius Maximianus
Cæſar V. 305.
Galerius Maximianus Aug. VI & Conſtantius
Aug. VI. 306.

Ab anno CCCVII uſque ad CCCXIII alii in

Italia⸗

Italia, alii in reliquo orbe Romano Conſules agni-
ti, ut ſuis videre eſt.

Conſtantinus Aug. III & Licinius Aug. III 313.

Rufius Voluſianus II & Annianus 314.
Darltanrinu, Aug. IV & Licinius Aug. I V. 315.
Fl. Ceionius Sabinus & Rufinus 316.
Ovinius Gallicanus & Septimius Baſſus 317.
Licinius Aug. V S& Criſpus Cæſar 318.
Conſtantinus Aug. V & Licinius Cæſar 319.
Conſtantinus Aug. VI & Conſtantinus Cæſar 320.

Criſpus Cæſar IIl & Conſtantinus Cæſar II 321.

Petronius Probianus & Anicius Julianus 322.
Severus & Rufinus . 323.
Criſpus Cæſar III & Conſtantinus Cæſar III 324.
Anicius Paulinus & Anicius Julianus 325.
Conſtantinus Aug. VII & Conſtantius Cæſat 326.
Flavius Valerius Conſtantinus & Maximus 327.
Januarius & Juſtus 328.

Conſtantinus Aug. VIII & Conſtantinus Cæſar
iS“ 2.
Gallicanus & Symmachus

P 330.
Baſſus & Ablavius . 331.
pacatianus & Hilarianus 332.

Fl. Valerius Iulius Delmatius & M. Aurelius Zeno-

philus. . 33z.
L. Acontius Optatus & Anicius Paulinus Iunior 33.
ulius Conſtantius & Ceionius Rufius Albinus 335.
Nepotianus & Facundus 336.
Ti. Fabius Titianus & Felicianus 337.
Urſus & Polemius 338.
Conſtantius Aug. II & Conſtans Aug. 339.
Acindynus & Proculus 340.
Marcellinus & Probinus 341.
Conſtantius Aug. III & Conſtans Aug. II 3242.
M. Mæcius Memmius Furius Placidus & Fl. Piſidius.
Romulus 343.
Leontius & Saluſtius 344.
Amantius & Albinus 345.
Conſtantius Aug. IV & Conſtans Aug. III 346.
Euſebius & Rukiflus 347.
Fl. Philippus & FIl. Salia 348.
Ulpius Limenius & Aco Fabius Catullinus 349.

Sergius & Nigrinianus 30.
Anno cccrI Nulli in imperio Rom. Conſules creati
Decentius & Paulus .

Conſtantius Aug. VI & Conſtantius Gallus Cæſar II 353.
Conſtantius Aug. VII & Conſtantius Gallus III 354.
Atbetio & Lollianus 355.
Conſtantius Aug. VIII & Julianus Cæſar 356.
Conſtantius Aug. IX & Julianus Ceæſar II 357.
Neratius Cerealis & Datianus 358.
Flavius Euſebius & Hypatius 359.
Conſtantius Aug. X & Julianus Cæſar III 360.
Taurus & Florentius 361.
Mamertinus & Nevirtta 362.
Julianus Aug. IV & Saluſtius 363.
lovianus Aug. & Varronianus Nobiliſſimus puer 364.
Valentinianus Aug. & Valens Aug. 36 5.
Gratianus Nobili (imus puer & Dagalaiphus 366.
Lupicinus & Iovinus 367.
Valentinianus Aug. II & Valens Aug. II 368.
Valentinianus nobiliſſimus puer & Victor 369.
Valentinianus Aug. III & Valens Aug. III 370.
Gratianus Aug. II & Sextus Petronius Probus 371.
Modeſtus & Arintheus 372.
Valentinianus Aug. I V & Valens Aug. IV 373.
Gratianus Aug. III & Equitius 374.
Anno CcCcCLXXV nulli Conſules creati ſunt.
Valens Aug. V & Valentinianus Iunior Aug. 376.
Gratianus Aug. IV & Merobaudes 377.

Valens Aug. VI & Valentinianus Iunior Aug. II. 378.

352. W 320. V. Annum denuò aperit 321. I. Quinquennalia

609
Auſonius & Q. Qlodius Hermogenianus Olybrius

Gratianu; Aug. V & Theodoſius Aug. go.
Flavius Eucherius & Flavius Syagrius 381.
Antomius & Syagrius 382.
Merobaudes II & Saturninus 383.
Clearchus & Richomeres 384.
Flavius Arcadius Aug. & Bauto 38 5˙.
Honorius Nobiliſſimus puer & Euodius 386.
Valentinianus Aug. III & Eutropius 387.
Theodofius Aug. II & Cynegius 388.
Fl. Timaſius & Fl. Promotus 389.
Vale tinianus Aug. I V & Neoterius 390.
Tatianus & Q. QSurelius Symmachus 391.
Arcadius Aug. II & Rufinus 392.
Theodoſius Aug. I I & bundantius 393
Arcadius Aup. III & Honorius Aug. II 394.
Olybrius & Probinus. 395.

Copiatæ quid ſint & quodnam illorum officium expli=
catur 357. XKXKI.
Corbulo ſuccedit Quadrato in Præfectura Syriæ 60. III.
Cornelius Palma fit Conſul 99. J. Syriæ Piæfedtus Ara-
biæ partem in populi Komani ditionem redigit 105.
V. Secundùm Conſul procedit t09. I. Aulum vocari
docet inſcriptio Onuphriana ihid.
Cornelius Papa eligitur 251. XIX. ordinationis ejus dies
annotatur ibid. Unicum tantùm Romæ Concilium
celebrat ibid. XXV. Confeſſotes jam antea lapſos ad
pacem Eccleſiæ recipit tid. XXV. I. Scribit ad Fa=-
bium Epiſcopum Antiochenum & Confeſſorum redi-
tum ſign:ificat 252. IV. Feliciſſimum Eccleſia pellit
ibid. I X. Ad Lupicinum Viennenſem Epiſcopum li-
bellum dirigit de Erhortatione martyri ibid. XI. 3
Gallo Augunto Centumcellas in exilium mirttitur ubi
à Cypriano gratulatorias literas recipit ibid. XII. Ibi-
dem moritur ibid. XIII. Annus & dies morris illius in-
dicantur ibid. & 251. XIX. Acta ejus fuppoſi itia cre-
dita 252. XIII poſt mortem ejus vacantis ſedis dura-
tio ignota ibid. XV.
Craſſus à Parthis occiditur & quo anno App. LVII.
Criſpina Bruttii Præſentis filia, commodi Aug. uxor 178.
CGriſpus Conſtantini Magni filius Cæſar renuntiatur &
quo anno ac die 31;. III, 317. II & 320. III Faſtis dat
nomen 318. I. Ejus quædam numilmata explicantur

imperii (æſarei celebrat ꝛbid. II. Hæc perperam ad
annum CCCXX diſtracta 320. I I. Cum Helena avia
Romam petit 322. III. Tertium Conſul procedit 324.
I. Decennalia exhibet ibid. 1 & ſeq. & 325. II. At non
eodem anno, quo Conſtantinus pater Romana Vicen-
nalia 324. II & 325. X LVIII. Juſſu patris o ciditur
324. III. Annus, dies & locus mortis annotantur z6:d.
IV & z1. X L VIII.
Crucis apparitio in Oriente Conſtantii Auguſtli tempo-
ribus, quo anno & die acciderit, ſtabilitur 253. VII
Sſeqq.
Crux tum Imperatorum, tum Conſulum ſceptris,
aquilæ loco aliquando ſuperpoſita, & quo tempore
id cœptum 394. III.

Curubis in Zeugitana provincia, locus exilii Sancti Cy-

priani 257. V.
Cyclorum Paſchalium initium aſſignatur 284. VIII &
285. VIII.
Cymatius Antaradi Epiſcopus, Euſebianorum fraude in
exilium pellitur 336. V I.
S. Cyprianus fit Epiſcopus Carthag inenſis 248. II. à Cæ-
cilio Presbytero conver ſus eſt ibid. III. Jobum imita-
tus eſt ibid. IV. Non fuit uxoratus ibid. V. Scribit ad
Donatum ibid. VII. Scribit librum de Vanitate idolo-
rum ibid. Scribit Opuſculum de habitu virginum ibid.
In Deciana perſecutione ſecedit & proſcribitur 250. .
Deliteicens

6¹⁰0⁰ Index Criticæ

Deliteſcens ſcribit ad Clerum ſuum de diſciplina &
diligentia vice fua præſtanda ibid. VIII. Epiſtolam
de precando Deo ſcribit & quando ibid. X. Ex hujus
Epiſtolæ verbis, quanto tempore Decius imperaverit,
male colligitur ibid. Quo item tempore de Confeſſori-
bus ad Clerum Romanum literas miſerit, indicatur
ibid. XI. Epiſtolarum ejus plurium tempus & ordo
conſignatur ibid. X & ſeq. In ſolitudine degens Cle-
ricorum ordinationi incumbit ibid. XIV. Libri de
Laude Martyrii auctor falsò reputatur 251. XV. è ſe-
ceſſu prodit, & ſedem ſuam occupat ibid. XVII. Con-
cilium cogit ibid. XVIII. Legatos ad Cornelium PP.
mittit, ideoque Concilium prorogat ibid. XXI. Li-
bros de Unitate & Lapſis ad eundem Pontiſicem tranſ-
mittit 252. III. Ad Antonianum Numidiæ Epiſcopum
ſcribit, & quo tempore ibid. V. Ad quæſtionem de
Lapfis ſibi propoſitam reſpondet ante primum Car-
thaginenſe Concilium ibid. VII. Secundum Conci-
lium Carthaginenſe convocat ibid. VIII. Perſecutio-
nem imminentem prævidet & fideles ad martyrium
accendit ibid. I X. Paulo libellum de Exhortatione
Martprii ad Fortunatum ſcribit ibid. XI. Literas com-
municatorias ad Lucium PP. mittit ibid. XVI.
Ad Epiſcopos Numidiæ ſcribit & quando 253. VIII G
ſoq. Ad Demetrianum item libellum mittit & quo an-
no ibid. X. Innocentiam ſuam adversùs Pupianum
defendit ibid. X XII. Eos, qui aquam ſine vino in
miſſæ ſacrificio offerebant, refellit 254. IV Per illos
tamen non intelligendi Auarii ibid. quo anno id fe-
cerit, manifeſtatur ibid. De cauſa Marciani Arelaten-
ſis Epiſcopi ad Stephanum Pp. ſcribit & quo anno
255. III & ſeq. Varia contra hujus Epiſtolæ epocham
adducuntur, ſed refelluntur ibid. IV & ſeq. Cypria-
nus rebaptizationem Hæreticorum & Schiſmaticorum
tuetur ibid. XI. Qua ratione ad id motus fuerit, indi-
catur ibid. Synodum de reiteratione baptiſmi celebrat
255. XII & ſeqq. Librum de Bono patientiæ ſcribit, ſed
quando „incompertum 256. II. Certum tamen hunc
exaratum fuiſſe poſt motam de baptiſmo hæreticorum
controverſiam ibid. Secundum de baptiſmo Concilium
Charthagine cogit ibid. III. Tertiam de baptiſmo Sy-
8 8 ee .
nodum convocat ibid. XVI. Ad Firmilianum dat lite-
ras, ab eoque reſponſum accipit doctrinæ ſuæ omninò
conſentiens ibid. XVII. Quando eæ ſcriptæ fuerint,
declaratur ibid. In exilium deportatur 257. V. Poſt“
annum exilii Tuſco & Baſſo Conſulibus, Martyr oc-
cumbit 258. VIII. Quanta ſit in Eccleſia hujus Sancti
Doctoris & Martyris celebritas, declaratur 256. VII.
Ejus Opera 258. IK.
Cyrillus leroſolymorum Epiſcopus Maximo adhuc in vi-
vis ſuccedit ʒ51. VII & ſeq. Sedis illius initium certis
temporum characteribus ſtabilitur ibid. Ab Acacio
Cæſareo Philippi Epiſcopo depoſitus & quare ibid.
Hominem exuit 386. V.
D.
Acicum bellum primum à Domitiano ſuſceptum
84.II. Confectum 85. II.
Dacicum bellum ſecundum ab eodem Domitiano ini-
tum 86. I I. Quandonam incœptum fuerit ibid. III
Quandiu duraverit ibid. IV.
Dacicum bellum primum à Trajano geſtum quo anno
cœptum ſit, ſtabilitur 10r. VI. Nummis ejuſdem
Trajani comprobatur ibid. VII.
Dacicum bellum poſterius ſub eodem Trajano quo
anno inchoatum fuerit, indicatur 103. X & 105. VI.
Quanto item tempore continuatum ſit, aperitur
ibid.
Dalmatia ad Romanos redit 8. II.
Dalmatius ſeu Delmatius Hannibaliani Dalmatii Cenſo-

ris & Conſtantini M. Fratris filius annum aperit,
333. I. Cæſar creatur 335. I V & 336. I X. à Conſtan tio
Aug. occiditur 337 VIII.
Damaſi Liber de Romanis Pontificibus in trium priorum
ſeculorum & initii quarti Chronologia Pontihcia di-
gerenda ceteris quibuſcumque præferendus 67. VII. 2
pluribus viris doctis reiicitur & ab aliis commenda-
tur ibid. VIII S ſeqq. Damaſi opus non eſt ibid.
XII.
Damaſus Liberio in Pontificatu Romano ſuccedit
366. VII & 367. IV. Diſſidium Urſicinum inter &
Damaſum pro urbis Romæ Epiſcopatu quo anno
acciderit, indicatur 367. II. Ubi ſedem iniit Dama-
ſus, ſtatim Concilium adverſus Arianos convocat
369. V & ſeqq. Gregorii Nazianzeni translationem
ad ſedem Conſtantinopolitanam improbat 379. I X
& ſeqq. Mortem cum vita commutat 384. II. Mor-
tis annus & dies, ſedis duratio, ejuſdemque initium
aſſignantur ibid. Opera huic Pontiſici perperâm at-
tributa recenſentur ibid. III.
Daphnes, in qua Helenæ ſtatua à Conſtantino Magno
repoſita, ubinam ſita 351. III. diverſa ab aliis ejuſdem
nominis locis, oſtenditur ibid.
Decebalus apud Dacos regnum obtinens, gravis diu po-
ulo Romano adverſarius contra Domitiani Legatos
pugnat 86. I V. Secundè item & tertiò cum Trajano
103. VIII & ſeqq.
Decennalia & id genus feſta à nullo Imperatore ropetita
326. II. Ab ultimis id generis feſtis ſemper deduct
324. II. 3
Decennalia Imperii Auguſtei, quo auctore, quove an-
no in nummis, verbis explicitis memorari ſolita 148.

1I.

Decennalia Imperii Proconſularis, & ſimilia ſolennia,

quis primus Numiſmatibus inſculpi juſſerit 156. II.
Decentius, Magnentii tyranni frater, Romæ & in regio-
nibus, quæ Magnentio parebant, Conſul ordinarius
procedit 352. I. Devicto fratre, ſe ſe apud Senonas la-
queo ſuſpendit 353. III.
Decius Conſulatum tantum ſuffectum ſub Philippo Au-
guſto gerit, non verò poſt Philippi mortem 250. I I &
251. XXXII. Quo anno & menſe Imperium capeſſie-
rit, indicatur 249. V & ſeq. Conſul ſecundùm proce-
dit 250. I. Perſecutionem in Chriſtianos edicit ibid.
IV. Tertium init Conſulatum 251. I. In Gothos, non
in Perſas movet ibid. I X. Ab illis circumſeptus cum
filio perit ibid. XXIX. Quanto tempore imperaverit,
annotatur ibid. XXX. Errores contrarii in medium ad-
ducuntur & evertuntur ibid. XXXI.
Decius, Decii Aug. filius ex Etruſcilla genitus, Cæſarea
dignitate & Tribunitia poteſtate decoratur 251. XXIX.
Faſtis dat nomen ibid. I. Auguſtus à patre renuntiatur,
cum ad bellum Gothicum proficiſcitur ibid. XXIX.
Cum eodem interit ibid. XXXN.
Demetrianus, ad quem S. Cyprianus libellum ſcripſit,
non Africæ Proconſul, ſed Judex tantum Cypriano
familiariter notus 253. X.
Demetrius Nicator Syriæ Rex, amiſſo exercitu, in Try-
phonis poteſtatem venit App. X XX. In regnum re-
ſtituitur ibid. XXXVI. è ſolio deiicitur ibid
XXXIX.
Demetrius Eucærus, Antiochi Grypi quartus filius, Da-
maſci Rex à Ptolemæo Lathuro conſtituitur App.
XLIX.
Demetrius Epiſcopus Alexandrinus, quo anno ſedere
cœperit, & quandiu ſedem tenuerit, aſſignatur 188.
III. Quando mortuus ſit, oſtenditur 232. II. Primus
in Ægypto Epiſcopos non ordinavit ibid. III.
Demophilus in locum Eudoxii Conſtantinopolitani Epiſ-
copi ab Arianis ſufficitur 370. VIII.
Diadumenianus, Macrini filius, Cæſar & poſtea Augu-
ſtus

Annalium Eccleſ. Baröni..

ſtus à Patre dicitur, Conſulque ſuffectus deſignatur
217. V & 218. VIII. .
Didis Iulianus, Pertinacis in Imperio ſucceſſor paudis
diebus imperat 193. V. Occiditur ibid.
Dies quibus Sancti Pontifices, aliique coluntur, nihil
plerumque cum die obitus, aut illorum ſepulturæ
commune habent 67. XXII. Idem dicendum de
Chriſti, Deiparæ aliorumque Sanctorum feſtis ibid.
Dio Caſſivs Faſtis dat nomen 229.lI. à militibus criminis
inſimulatus, ad Alexandrum Aug. in Campaniam per-
git, & ab eo ſecundàùm Conſul deſignatur ibid. X. Se
in hujus Imperatoris rebus minùs edoctum profitetur
ibig. XII.
Diocletianus Aug. Numeriano ſuccedit, & quo anno, ac
menſe 284. III, IV & VII. Error contrarius unde na-
tus ibid. III. Ejus mores graphicè deſcribuntur ibid.
XIV. Era de ejus nomine inſtituta ibid. VIII. Dio-
cletianus initio Imperii Chriſtianis favit ibid. X V.
Maximianum Herculium Cæſarem creat ibid. X &
Neq. & 28 ⁵. V. Secundum init Conſulatum & qua de
cauſa 285. I. Propter geſtum ante Imperii initia Con-
ſulatum ſuffectum Conſul I I proponitut ibid. Quò
tempore ab eo ſuſceptus fuerit Conſulatus ille ſuffe-
ctus, aperitur ibid. Maximianum Herculium Augu-
ſtum dicit 286. II. Rebus in Germania per Legatos fe-
liciter Geſtis Britannici titulum adipiſcitur ibid. IV.
Tertiùm Conſul procedit 287. I. Perſas vincit, & cum
iis poſtea pacem ſancit ibid. III & ſeq. Nicomediæ
hibernat 286. VII & 287. III. In Europam tendit, de
bello contra Carauſium cum Maximiano Aug. tra-
ctaturus, eodemque tempore bellum parat 287. I V.
Quo anno hæc facta ſint, annotatur ibid. Quinquen-
nalia exhibet 289. I. Quartum ſumit Conſulatum

290. I. Mediolani cum Maximiano de creandis Cæ-

ſaribus agit ibid. I II. Quintùm Conſul procedit ob
Auguſtei Imperii Decennalia, quæ tamen an hoc
anno celebraverit, ignotum 29;. I. Quandonam ſe ut
Deum adorari voluerit & gemmeis calceis uti cœpe-
rit inſinuatur ibid. I & ſeq. & 301. III. Galerium Ma-
ximianum adverſus Sarmatas rebelles mittit 294. V.
Sextùm Conſul procedit 296. I. Auguſtei Imperii in
Oriente dat Quindecennalia 298. I. Septimum init
Conſulatum 299. I. Triumphum de berſis, aliiſque
Romanorum hoſtibus ducit, & quo anno 301. II &
303. II. Perſecutionem in Chriſtianos excitat 302. V
& 303. II. Faſtis dat nomen 303. I. Vicennalia Romæ
celebrat 303. I J. Quo die hæc exhibuerit, enuntiatur
298. 1 & 303. I J. Nonùm Conſul Ravennæ procedit
304. I. Vitam privatam amplectitur 304. II & 305. VI
Coactè tamen 304. III. Quando id evenerit contra
communenm ſententiam ſtatuitur 304. V I & ſeq. Id ex
Faſtis magis confirmatur ibid. V III. Imperium
reſumere recuſat 307. VIII. Moritur 316. II I &G
Diœceſes Imperii Romani quot; & à quo tempore ſie
appellatæ 39. IV & ſeqq. Harum cuilibet multæ Pro-⸗
vinciæ ſunt ſubjectæ ibid. L
Dionyſius Areopagita, an relicta Athenienſi Eccleſia Pa-
riſienſem rexerit 96. IV. Ejuſdem Opera in magna diſ-
ceptatione inter Eruditos poſira, & alteri Dionyſio
funiori à multis attributa 107. VIII.
Dionyſius Alexandrinus Epiſcopus, Heraclæ ſucceſſor
Origeni favet 246. III & ſeq. De Orientalium Eccle-
ſiarum concordia, poſt abdicatum Novati ſchiſma,
non verò de Hæreticorum rebaptizatione, ad Stepha-
num PP. dat literas 256. XIV & ſeq. Per Aemilianum
præfectum in exilium pulſus varias ſcribit Epiſtolas
257. IV. Circa eatum unam, ad Philemonem dire-
ctam, detectus error corrigitur ibid. Poſt pacem Ec-
cleſiæ ſuæ reſtitutam Alexandriam redit 262. II. Li-

—

611

brum cui titulus De Promiſponibus, non contra Tre-
næum Lugdunentem, ſed contra Nepotem Epiſco-
pum Pgyptium ſcribit 263. I I. An ejus ad Paulum
Samoſatenſem Epiſtola ſit tuppoſititia, examinatur
264. III. Mortis ejus annus ſtabilitur 26 5. I V. Magni
cognomen ab omnibus ferè antiquis Patribus eidem
attributum ibildld. Ml
Dionyſius Papa Sixti in Romana ſede ſucceſſor quò
anno & die ordinatus 458. VII & 271. VII G& ſeq. Mo-
titur 269. XII. Sedis ejus duratio annotatur 271. I X
& ſeq. Ejus Epiſtola de diviſione Parochiarum ad Se-
verum Cordubenſem Epiſcopum, adulterina 269. III.
Decretales item aliquæ, quæ ſub ejus nomine circum-
feruntur, ſunt ſuppoſititiæ 271. XN.
Divi nomen non rarè in Inſcriptionibus,
neglectum 147. II.
Dius Epiſcopus celeberrimus Gangrenſi Concilio præ-
fuit 319. V. .
Dogmata quædam; durn diſciplina arcani vigeret, Oc
cultata; quædam verò publicata 1I18. VII.
Domitia, Domitiani uxor, Auguſta ſalutatur, à matitò
repudiatur, iterumque reducitur 83. II.
Domitianus Præfecturam quidem, ſed non Conſulatum
tecipit eodem anno, quo Veſpaſiano & Tito hic
magiſtratus decretus 69. I X. Domitiani Conſularé
Imperiuni explicatur ibid. Domitianus Cæſareo Im-
perio præditus fuit ibid. X I. In quo ejus hoc Im-
perium ſitum ſit, expenditur ibid. Primum Con-
ſulatum init 71. I I. Conſul ſecundum creatur 73.
I & ſeg, Quinquennalia Imperii Cæſarei exhi-
bet, cedente Tito fratre Conſulatum & Quin-
quennalia propria differente ibid. Tertiüm Gon-
ſul ſuffectus procedit 74. I. Quartum eriatn ſuffe-
ctus 75. I. Suffectus denuò 75. I. Iterum ſuffectus
Decennalia exhibet 77. I. Conſul ſeptimùm, ordina-
tfius tamen 80. I. Octavò Faſtis dat nomen 82. I.
Nonum init Conſulatum 8;. J. Cæſarei Imperii Quin-
decennalia anno uno dilata celebrat ⸗bid. II. Domi-
tiam uxorem, à qua filium tulerat, Auguſtam renun-
tiat ibid. Eam repudiat, iterumque reducit ibid. De-
cimum Conſul procedit 84. I. Adverſus Cattos bel-
lum ſuſcipit ibid. II. Conſulatum de novo init, ut
triumphum tam de Cattis, quàm de Dacis exhibeat

nummiſque

835. I. Ejuſmodi triumphus nummis probatur ibid. II

& 90. I X. Duodecimuùm ſe Conſulem deſignat 86. I
Imperii Auguſtei Quinquennalia edit ibid. II. Bellum
ſecundèò cum Dacis per Legatos init ibid. Primus om-
nium Quinquennale Certamen inſtituit, & Romæ agi
eurat 86. V. Quo anno tale certamen inſtitutum fue
rit, aperitur ibid. VI. Decimum tertium Conſul pro-
cedit 87. I. Imperii Cæſarei celebrat Vicennalia ibid.
Eodem etiam anno ſe Domium ac Deum appellari ju-
bet ibid. II. Decimum quartum Conſulaturn capeſſit
88. I. Ludos Seculares ſeptimos ſimul edit, contemta
tamen ratione celebrandi à Claudio inſtituta ibid. I I
& X. Opinio quorundam circa horum Ludorum
tempus evertitur ibid. X & ſoqq. Secundum bellum
Dacicum, quod annis ſuperioribus per Legatos, hoc
anno per ſe gerit 89. II. Lucium Antonium Germaniæ
Præſidem rebellantem abſens compeſcit ibid. II I.
Quintum decimum Conſulatum ſumit 90. Auguſtei
Imperii Decennalia celebrat ibid. II I & VIII. Secun-
dum de Dacis, licet dilatum agit triumphum ibid.
Sævit in Nobiles ib. IV & VI. Perſecutionem in Chri-
ſtianos movet ibid. V. & ſeq. Conſulatum gerit deci-
mum ſextum 92. I. Quinta Imperii Ceæſarei Quin-
quennalia in annum ſequentem differt ibid. II. Ea ex-
hibet 93. I. Contra Sarmatas bellum ſuſcipit 92. III.
De iis non triumphum, ſed lauream refert ibid. IV.
Perſecutionem in fideles excitatam continuat 94. V.
Conſul decimum ſeptimum procedit 9). I. Imperii
Auguſtei

6¹²
Auguſtei dat Quinquennalia, quorum occaſione per-
ſecutionem auget ibid. II. Ab auctoribus itriſus quod
toties Conſulatum inierit: hunc tamen nonniſi ſecun-
dum regulas ſumſiſſe demonſtratur ibid. IV. Occidi-
tur 96. III. Nativitatis ejus & mortis dies, imperiique
tempus annotantur ibid.
Domitius Aurelianus, vide, Aurelianus.
S. Domna Virgo martyrio coronatur 293. III.
Donatiſtarum ſchiſmatis initium conſignatur 306. XIX.

Sedente Melchiade Romano Pontifice inchoatum

oſtenditur ibid. XXII. Nonniſi poſt Maxentii trium-
phum cœptum ibid. XX. Donatiſtæ Carthagine Con-
cilium habent, ejuſque epocha ſtabilitur 308. V & ſeq.
à Synodo Romana Conſtantini juſſu coacta appellant
313. VIII. Ea appellatio magis comprobatur ibid. IX
& ſeq. Adverſis rationibus fit ſatis ibid. X I & ſeq/'.
Donatiſtæ tumultus excitant 316. X X. à Conſtantino
Magno cum Eæciliano evocantur ibid. XIII. Medio-
lanum venire jubentur ibid. X IV. Ibi tanquam ca-
lumniatores à Conſtantino damnantur ibid. XV. Pars
ſententiæ contra ipſos prolatæ in medium adducitur
ibid. XVI. Quo anno in exilium miſſi fuerint, indi-
catur ibid. XVII & ſeqq. Ab exilio ſolvuntur, & iiſ-
dem religionis ſuæ exercendæ libertas conceditur
321I. III.
Dorotheus Antiochenus Presbyter, Cyrillo Antiochenam
Eccleſiam regente, floret 283. VIII. à Dorotheo Dio-
cletiani Cubiculario & Martyre, & à Dorotheo Tyrio
Presbytero etiam martyre diverſus ibid. Diverſitatis
notæ afferuntur ibid.
Dorothaus Diocletiani Auguſti Cubicularius martyr 283.
VIII.
Dorotheus Presbyter Tyrius, ſub Juliano pro Chriſto
trucidatur 283. —
Druſiani, ſeu Lugdunenſes Ludi, à quo & in cujus ho-
norem inſtituti 177. V & ſeq. Pentaëterici non fuêre,
ſed quotannis editi ibid. VI.

Celeſia per reſpectum ad Imperium ordinata 37. IV.
E Eccleſia ſub Severo Aug. uſque ad hujus Impera-
toris annum decimum non vexata 198. X & 199.
III. .
Eccleſia Africana ab Apoſtolis non inſtituta 42. V.
Eccleſiæ Romanæ Faſti, ſeu, ut vocant, Kalendarium
omnium vetuſtiſſimum 64. VI.
Eccleſiæ Orientalis undecimo poſt Chriſtum ſeculo
ſtatus 37. X & ſeqq.
Eclipſiz Chriſto moriente viſa explicatur 32. XI. à Phle-
gonte rectè memorata ibid. Annus quo ea accidit in
Auctoribus corruptus ibid. XIV.
Edeſſenis quo anno Evangelium prædicatum 41. III.
PElagabalus, ſeu Heliogabalus, Aug. poſt Macrinum im-
perat, nomenque ſuum in Macrini locum inſerit 218.
III & ſeq. Quo die imperium arripuerit ibid. V. Fin-
git ſe eſſe filium Caracallæ ibid. VI. A quo anno ſuos
deſumſerit ibid. X. A quo Elagabali nomen deductum
ibid. XI. Conſul ſecundùm procedit 219. I. Tertium
init Conſulatum, ſed ſine regula 220. I. Alexandrum
Conſobrinum Cæſarem dicit 221. II. Hujus nuncupa-
tionis paulèò pòſt pœnitet & quare ibid. Quartè dat fa-
ſtis nomen 222. I. Antequam imperii Quinquennalia
celebrare poſſit, tumultu militari occiditur ibid. II.
Imperii & vitæ curſus expenduntur ibid.
Elceſaitæ hæretici à quo ſic dicti 247. XII. Ab Origene
ſuperantur ibid. Ab Eſſæis diverſi ibid.
Eleuthera Diocletiani uxor falsò dicta 294. I V.
Bleutherus Papa poſt Soterem regit Eccleſiam 177. XI.
E vivis excedit 185.III & 192. III. Dies ordinationis &
mortis, duratio itidem ſedis annotantur 192. III. Uni-

Index Criticæ

ca ejus Epiſtola decretalis ad Galliæ Epiſcopos dire-
cta, ſuppoſitionis notatur ibid.
Emmelia S. Baſilii mater quo anno mortia 370. X I &
ſeq. Ejuſdem annus obitualis ex Baſilii morbo innoteſ-
cit ibid. XV.
Encratitæ hæretici à Tatiano ducunt originem 172.
III.

Ephrem extràâ ordinem à Baſilio ordinatur 378. III & ſoq.

Mortis ejus tempus ſtatuitur ibid.
Epiphaniæ feſtum in Oriente alio die à Chriſti natali cele-
bratum 67. XXV. Eodem die actum 361. II.
PEpiphanins quo anno Panarium, ſeu librum adverſus
hareſes, ſcripſerit 375. X.
Epiſcopi olim per Presbyteros ſignificati 37. VIII. Papaæ
etiam nomine inſigniti 163. I V.
Epiſcopi Galli poſt Concilium Ariminenſe Legatos ad
Conſtantium, ut ceteri, non mittunt, & quare 360.
XVII & 362. XXVIII.
Epiſtolæ Decretales veterum Pontificum Romanorum, ut
legitimæ & genuinæ per Eccleſiam ſparſæ, & à quo
ſic divulgatæ 100. I V. Ab Hæreticis primùm, præ-
ſertim Wiclefo impugnatæ ibid. V. à Catholicis ſup-
poſitionis accuſatæ ibid. Quibus fundamentis innixi
Catholici ſic ſenſerint, explicatur ibid. VI. Auctor
earum incertus ibid. VII. J
Epocha prior Antiochena quo anno cœperit 39. III.
Epocha anni novi ſacri, quare ſic cognominata 81. III.
Unde deſumenda ibid. Sub quibus Imperatoribus &
in quibus regionibus uſurpata ibid. III & ſeq.
Epocha ab excidio Jeroſolymitano deſumta Baronii
Chronologiam minime confirmat 147. XVII.
PEquites non rarò Senatores creati 94. II.
Era Chriſtiana à Conſulatu Caii Cæſaris inchoanda App.
CLX & anno Chriſti I. III. A Dionyſio Exiguo in
occidentem invecta I. I V. Varia ſortitur initia sbid.
& App. CXLVIII.
Era Amiſenorum triplex 137. IV && ſeqj.
Era Diocletianea, ſeu Martyrum, Actiacæ
284. VIII. quo anno & die inchoata ibid.
Eræ Incarnationis duæ diſtinguendæ App. CXLVIII.
Eræ omnes poſt Diocletianum, exceptâà Chriſtianâ, in
Annalibus Baronii mutilatæ 280. VIII.
Eſeni non iidem qui Therapeutæ 6. III. Diviſi in Pra-
cticos & Theoreticos ibid. Quas regiones incolerent,
deſignatur ibid.
Etruſceillam Herenniam, non autem Herenniam Sallu-
ſtiam, neque Saluſtiam Barbiam Orbianam, uxorem
Decii Aug. fuiſſe, Nummis comprobatur 251. XXIX.
Evagrii Pontici plurima ſcripta recenſentur 388. XVI.
Evagrius Epiſcopus Antiochenus Paulino ſuccedit 389.
IX. Unus & idem eſt qui cum S. Euſebio in Italiam
venit, contra Auxentium inſurrexit „& in locum Pau-
lini fuit ſubrogatus ibid. I & ſoq.
Evangelium etiam in America annuntiatum 42. II.
Everiſtus poſt Anacletum Pontifex Romanus eligitur 95.
VI. Ad ſuperos tranſit 108. IV & 119. II. Quot annis
ſederit, aſſignatur 119. II. Decretales duæ ipſius nomi-
ne inſcriptæ ſuppoſititiæ ibid. III.
Enuchariſtia ad abſentes mitti ſolita 313. XVII. A prioribus
Eccleſiæ fidelibus fFermentum ſimpliciter appellata
ibid. XVIII.
Endoxius, Leontio Antiochiæ Epiſcopo defuncto, illius
ſedem occupat & quo anno 356. X V. Antiochiæ Con-
cilium celebrat 357. X. Ab Antiochena Eccleſia ad
Conſtantinopolitanam transfertur 359. IV & 360. XI
& XIII. Moritur, mortiſque tempus & ſedis dura-
tio indicantur 370. VIII.
Eugenius in Syria tyrannidem arripit, dum Diocletianus
Chriſtianos perſequitur 302. NXVII. Hinc occaſio data
novi Edicti adverſus Eccleſiarum Antiſtites ab eodem
Imperatore promulgati ibid.

ſubrogata

Annalium Eccleſ. Baroni.

Eulalius, Arianus, poſt Paulinum Antiochenæ Eccleſiæ
admovetur 340. NXI. Tribus tantum menſibus ſedet
Lumeni Oratio ad Conſtantium Chlorum quo tempore
recitata 297. VIII & ſeq. Ejuſdem oratio ad Conſtan-
tinum Magnum Flavienſium nomine quo anno dicta
Eunomiani teſtamenti factione privati ad eam à Theodo-
ſio Magno reſtiruuntur? iterumque ab Arcadio ea-
dem ſpoliantur 394. V.
Euphrates duoò Colonienſes Epiſcopi inter ſe non con-
fundendi 346. VI.
Euphratio Balanearum Epiſcopus, Euſebianorum fraudi-
be⸗ in Synodò Conſtantinopolitana exulare juſſus 336.
I.

Euphronius, Arianus Fulalio in ſede Antiochena ſubro-

gatur, annoque tantum & paucis menſibus poſt ordi-
nationem ſuùperſtes vivit 340. X XNII.
Euſebia Conſtantii Aug. uxor ſecunda, quo anno illi de-
ſpon ſata 336. VIII. Mc
Euſebius Laodicææ Epiſcopus floret 269. IX S ſeq.
Enſebius Nicomedienſis Conſtantinum Magnum bapti-
Zavit 324. V & ſeqq. Nondum Arianiſmum profiteba-
tur ibid. XIV. Formulæ fidei Nicænæ ſubſcribit 325.
XXVI. Condemnationi tamen Arii ſubſcribere recu-
ſat ibid. Exilio mulctatur ibid. XXIX. & 329. III. Non
duos, ſed unicum tantùm ſartisfactionis libellum of-
fert, & hoc non Concilio Nicæno 325. XXVII & ſe.
In particulari Concilio à Conſtantino collecto depo-
nitur, non in Nicæno ibid. XXVIII & ſeq. Ab exilio
revocatur 327. V. Catholicos Epiſcopos vexat; at Ale-
xandrum utpote jam mortuum deponere non poteſt
ibid. Ad Julium Papam pro cauſa Athanaſii Legatos
mittit, ſed ante Concilium Antiochenum 339. II. V
& ſeq. Julio item Papæ judicium cauſæ Athanaſii per
eôſdem Legatos offert ibid. IV. Ad ſedem Conſtanti-
nopolitanam tranſit, hujuſque tranſlationis annus in-
dicatur 346. X X. Auctor eſt canonis Antiocheno
Concilio adſcripti, vi cujus depoſitus eſt Athanaſius
ibid. XXIV & ſeqj. Moritur 342. XV. Arianorum par-
tees licet ſemper foverit, pacem nihilominus cum Ju-
lio & Eccleſia Catholica ad obitum uſque retinuit
Euſebius Cæſarienſis Arianæ hæreſi favet ante Concilii
Nicæni celebrationem 318. XVI & 325. XXXII. Po-
ſtea ad Catholicos accedit 325½. XXXII. An inter
Arianos vel Catholicos annumerandus ſit, incertum
ibid. Orationem in Tricennalibus Conſtantini Magni
habet 335. III & ſeq. At non ipſa Tricennaliorum die
ibid. Quo anno eàâm recitaverit, aperitur 336. III. Illius
Chromcon ad quem uſque annum perductum ſit,
quove anno oblatum; indicatur 325. LI. quo item
annoHiſtoriam ſuam publicarit zoſtenditur 326. X VIII
& ſeq. Agapio in Eccleſia Cæſarienſi prædeceſſori im-
mediatè ſuccedit 340. XXIII. Moritur ibid. In Sancto-
rum numerum nullo modé repônendus ibid. XXIV.
Error contrarius profligatur, ejuſque origo detegitur
ibid. Librorum Vitæ Conſtantini Auctor Euſebius de-
monſtratur ibid. XXV. In Chronologia Pontificia cæ-
cutiit 67. XI.
Euſebius Presbyter & ſocii prò Chriſto ſub Valeriano
occumbunt 256. XIX. Acta tamen illorum Martyrii
mendoſa, ita ut ex illis initium Valerianeæ perſecutio-
nis colligi non poſſit ibid. .
Euſebius Romanus Epiſcopus Marcello ſuccedit ʒo6. XXV.
309. VIII. 310. VII & 31:. XXII. Mortalitatem explet
311. XXII. Menſes quatuor, dies ſedecim ſedet ibid.
decretales ejus adulterinæ ibid. XXIV. J’
Ensſebius Cæſareæ in Cappadocia Epiſcopus & Sancti Ba-
ſilii immediatus deceſſor, ſipſe eſt, quem die XXI

Junii colit Eccleſia 340. XXIV & 370. XXI. Ejuſdem

Tom. I.

63

ſanctitas declaratur 370. XXII. Mortis genus & annus
aperitur ibid. XXI & ſe.
Euſtathius ſine tumultu creatur Antiochenus Epiſcopus
324. XXVI. Hujus inaugurationis annus indicatur
ibid. quandonam tumultus contra ipſum excitatus &
iple in exilium miſſus ibid. XXVII & ſeq. Quo pactoò
Nicænæ Synodo præfuiſſe dicatur 325. X VII & ſeqj.
In Antiochena Synodo deponitur 327. III & 340. XIX.
Exzilio itidem mulctatur ibid.
Eutropius Epiſcopus Hadrianopoleos in Conſtantinopo-
Urene Synodo ab Euſebianis celebrata exul amandatur
Eutychianus Romanus Pontifex die quinta Januarii an-
ni CCLXXV Felici ſuccedit 274. V. & 283. IX. Se-
dis tempus, mortiſque dies aſſignatur 283. IX. Inter
Confeſſores ſolum numerandus venit ſanctus hic Pon-
tifex ibid. X. Decretales ejus ſuppoſititiæ ibid. X I &
296. IVY.
Extorres apud S. Cyprianum quare ſic appellati 250. I X

F Abianus Antero ſuccedit in Pontificatum Romanæ
Eccleſiæ 236. I V. Sub Decio martyrii palmam obti-
net 250. VII & 251. III. Quo die mortuus fuerit, &
quandiu ſederit, indicatur ibid. Vacantis poſt ipſum
ſedis diuturnitas ſtabilitur ibid.
Fabius Antiochiæ Epiſcopus adversùs Novatianum Con-
cilium indicit 252. V I. Ante ejuſdem celebrationem
moritur ibid
Faltonia Proba Poëtria, diverſa ab Anicia Faltonia Pro-
ba 395. II & ſeqq.
PFames Romæ oritur ſecundo Claudii Imp. anno & ſæ-
pe graſſatur 42. VII. “”
Fames ſub Carino Il & Numeriano Conſulibus, ab Ida-
cio ſolo memorata 284. XIII.
Fames quæ Cappadociam & Phrygiam vexavit, & de
qua Gregorius Nazianzenus, unica tantum fuit 367.
IV & 370. IX. Quandonam ſævierit, indicatur ibid.
Faſtorum emendatio à quibuſdam Auctoribus fruſtra ten-
an 280. II & ſeqq. à Cardinahi Noriſio perfecta ibid.
Fauſta Herculii Maximiani filia Gonſtantino M. in uxo-
reim data 307. V. OU
Fauſtina Senior Antonini Pii uxor 139. III. Moritur 140.
II Mortis annus ex numiſmatibus certus redditur ibid.
Fauſtina Junior Marci Aurelii uxor 139. III.
Fauſtina Conſtantii Aug. uxor tertia 336. VIII & 361. III.
Fauſtinus & Jovita ubi & quo anno martyrium fecerint

120. III & 134. II.

Fauſtinus Epiſcopus Lugdunenſis Cyprianum ſollicitat;
ut ad Stephanum Pontificem Romanum de cauſa Mar-
ciani Arelatenſis ſcribat 255. III.
Eeliciſſimus Cypriano ſemper infenſus, ipſo Gypriano
inſcio Diaconus ordinatur 2506. XIV. Hdem eſt qui
ſedi Cypriani jam fuerat adverſatus & ſchiſmatis au=
ctor extiterat ibid. XVI. Cum ſociis à Cypriani Vica⸗
tiis excommunicatur ibid. XVII. Hujus excommuni-
cationis cauſa adducitur ibid. Iterum à Concilio Car=
thaginenſi communione privatur 251. XXII.
& Felicitas alio, quo paſſa, die colitur 198. V. Carthagi-
ne non Tuburbi martyrium facit ibid. & 203. V.
Feliæ hujus nominis Papa primus Dionyſium Romanum
Pontificem poſt duorum dierum ſedis vacationem ex-
cipit 269. XII & 271. XI. Annis quatuor; menſibus
undecim, diebus viginti quinque ſedet & moritur
274. II. Ordinationis & mortis dies annotantur ibid.
II & ſeg. Vicariatus ejus ſub Dionyſio prædeceſſore,
omninò ſuppoſititius ihd. IV. Poſt ejus mortem vaca⸗
vit ſedes dies tredecim, non verò quinque ibid. Tres
decretales illi attributæ commentitiæ ibid. V.

Pff Felis

614

Felix II ab Arianis, exulante Liberio, ordinatur 357.
XVI. Sedet annis tribus plus minuùs ibid. Sede pulſus
moritur ibid. Inter ſummos Pontifices & Martyres col-
locandus 355. III & 357. XVI &ſeq. quomodo Martyr
dici poſſit, explicatur 357. X VII.
Feliæx Aptungenſis Epiſcopus, Traditionis à Donatiſtis
inſimulatus purgatur 314. XV. Purgationis tempus ibid.
XVI.
S. Felix Epiſcopus Tubyzacenſis in Africa martyrio co-
ronatur 302. XXIII.
EFelix Epiſcopus Trevirenſis floret 386. IV.
Eſtorum ordo in Eccleſus Cappadociæ 67. X XT V G.
q. Feſtorum duplicium appellatio ſeculo tantum de-
cimo tertio cœpiſſe videtur 315. V.
Fidei formula prima quæ in Concilio Antiocheno dicitur
edita, cujus initium eſt, Nos neque ſequaces Arii fui-
mus ſolis Euſebianis ſe ad Concilium præpatantibus
adſcribenda 341. XV.
Fidei formula ſecunda in eodem Concilio Antiocheno
conſcripta, non ab Euſebianis doloſe agentibus edita,
ſed à toto Concilio 341. N V. Ea Arianæ hæreſi oppo-
ſita demonſtratur ibid. X VI. Fidei formula tertia in
eodem à Theophronio Tyanenſi Epiſcopo compoſita
& promulgata, ab Orthodoxis etiam Epiſcopis fuit
ſubſcripta tanquam Catholica 341. XVIII. Unde pe-
tenda ſit illius condendæ cauſa, aperitur ibid.
Fidei formula quarta Concilio Antiocheno adſcripta,
non à Concilio, ſed ab Euſebianis quibuſdam poſt il-
lud exarata, & quare 341. XKXIV S&ſe.
Fidei formula quinta, axessir nominata, quo
anno ab Arianis ſive Euſebianis contexta 344. II &
345 III. Ad Occidentales Epiſcopos miſſa & ab iis-
dem recuſata 344. II & ſeq.
Fidei Catholicæ ſymbolum, quod incipit, quicunque vult
ſalvus eſſe falsò adjudicatur divo Athanaſio 340. VI.
Conjecturæ contrariæ evertuntur ibid. VII. Auctor
illius detegitur ibid. VIII.
Fides ſecundo tantum poſt Chriſtum ſeculo in Africa
diſſeminatur 42. V. quo tempore primùm in Galliis
prædicata 255. V & ſeqz. qui hoc tardiùs factum fuiſſe
ex vita S. Saturnini deducunt, refelluntur ibid.
Flavia Domitilla Clementis Conſulis neptis, in inſulam
Pontiam juſſu Domitiani deportatur 95. II & 96. II.
Flavianus per factioſos in locum Meletii Antiocheni
Epiſcopi demortui ſubſtituitur, ejusque occaſione
ſchiſma in Antiochena Eccleſia oboritur 381. X II.
Veniam Antiochenſibus à Theodoſio impetrat 388.
VII.
Florentius Præfectus Prætorio, Theodoſio Juniori ſuadet
ut Chryſargirum Conſtantinopoli aboleat 330. VI. Et
ne quid Principis ærario ex hoc depereat, prædia ſua
tributo ſubſignat ibid.
Florianus Romæ Imperator dicitur 276. VII & IX. Cum
pProbo Aug. de imperio contendit ibid. VI I. A ſuis
apud Tarſum interimitur ibid. IX.
EFolles, quos Conſtantinum Magnum clariſſimis viris tri-
butum impoſuiſſe, ſcribit Zoſimus, duplicis generis
330. VII.
Forma regendi imperii per Conſtantini Magni tempora
uſurpata expenditur 335. VIII.
Formæ tres in imperio Romano adminiſtrando adhibi-
tæ, & uniuſcujuſque duratio explicatur 161. V.
Eormula inſcripta Sic. X. Sic. X X. Quid ſignificat, & à quo
primùm introducta fuerit, indicatur 312. I X.
Formula poſt Conſulatum Sergii & Nigriniani anno
CCCLI, quo nulli in Orbe Romano Conſules pro-
ceſsère, uſurpata 3 51. I.
Forum Trajani in hujus Imperatoris Quinquennalibus
dedicatum 105. III & 112. II.
Fructuoſi Tarraconenſis Epiſcopi & ſociorum martyrium
ſub £Æmiliano & Baſſo Conſulibus rectè conſignatum,
in allum annum perperàâm diſtrahitur 261. IV. Eorum

Imngqdex Critcæ

Acta in Eccleſia Africana recitata ibid. V.
S. Frumentius à Baronio in duos perperàm diviſus 327.
VII. Evangelium in India Citeriori ſeu in Æthiopia
prædicavit ibid. XII & ſeq. Quo tempore in Æthio-
piam profectus ſit ibid. X V S& ſeq/.
Eurius Celſus „ Alexandri Imp. Legatus in Mauritania
Tingitana bellum feliciter gerit 229. XV.

G.

B G Alba Servius Sulpicius dictus Conſulatum init 33.
I. Servius, non Lucius in Faſtis vocandus ibid.
In Hiſpaniis Proconſul rebellat, & Imperium à Vin-
dice oblatum arripit 68. I. Neroni mortuo ſuccedit
ibid. II I. Conſul procedit 69. I. Occiditur ibid. II.
Dies mortis & imperii duratio recenſentur ibid.
Galerius Maximianus Cæſar creatur & Tribunitia pote-
ſtate inſignitur 292. II. 294. I & 302. I I. Annus hu-
jus renuntiationis annotatur ibid. Conſulatum pri⸗
mum anno uno dilatum gerit 294. I. à Diocletiano
contra Sarmatas & alios populos rebelles mittitur
ibid. V. Conſul ſecundùm procedit & Quinquenna-
lia Cæſarei imperii edit 297. I & ſeq. Perſas, adver-
sùs quos à Diocletiano miſſus fuerat, debellat ibid. V I
& ſeq. Pecſecutionem in Chriſtianos à militibus in-
choat ibid. I V, V & X. Tertium init Conſulatum
300. I. Annum quartò aperit & imperii Cæſarei De-
cennalia celebrat 302. I &s ſeq. Diocletianum artibus
impellit, ut in Chriſtianos ſæviat ibid. VI. Quintùm
Conſul adhuc Cæſar 305. I & ſeq. Auguſtus renuntia-
tur, & quo anno id factum, ſtabilitur 304. VI. Impe-
rium cum Conſtantio Chloro partitur, novamque re-
gendi imperii formam inſtituit ibid. I X. De imperio
deponendo cogitat 305. VI. In fideles diriſſimè ſævit
ibid. VII. In Romanos itidem ibid. VIII. Hos vecti-
galibus opprimit ibid. I X. Conſul ſextuùm tum propter
adeptam anno ſuperiori Auguſteam dignitatem, tum
propter Imperii Cæſarei Quindecennalia 306. I &
ſeq. Conſtantinum Conſtantii Chlori filium Cæſa-
rem nuncupat, invitè tamen ibid. X. Eodem tempo-
re Severum Auguſtum dicit ibid. Romam obſidet
307. III. Septimo extra Italiam annum aperit 308.
II. Auguſtei imperii Quinquennalia edit 310. II Octa-
vùm Conſul in toto orbe Romano, exceptâ Italiâ, &
ſolus 31I. I I. Pro Vicennalibus edendis intolerabiles
exactiones fieri jubet, ea tamen non exhibet ibid. XIII
& XV. Lethalis illius morbus deſcribitur ibid. XIV.
Morti proximus Edictum in favorem Chriſtianorum
emittit ibid. XIV & ſeg. Nicomediæ moritur ibid.
XV. Quot annis imperaverit, enuntiatur ibid. X V &.
ſeq.
Galilægͤrum nomen Chriſtianis impoſitum ante Juliani
Apoſtatæ tempora 56. III.
Galla Valentiniani ſenioris ex Juſtina filia Theodoſii
uxor 385. VI. Ipſam inter & Arcadium privignum
diſſidium obortum narratur 390. X I I. Annus illius
emertualis aſſignatur ibid.
Galliarum variæ diviſiones ad Chronologiæ intelligen-
tiam neceſſariæ adducuntur 374. VII & ſeqq. & XVI.
Quæ contra quartam earum ſub Honorio factam di-
cit Queſnellus exponuntur & refutantur ibid. X V &
ſeqq.
“l Concilium incerto loco habitum cogitur
6 III & ſeq. Quo fine celebratum ſit, examinatur
ibid.
Gallicarum Provinciarum & civitatum in iis contenta-
rum notitia exhibetur 374. XI & ſeq/.
Gallienus Valeriani Aug. filius natius etiam dictus
255⁹ V. Ipſo imperii patris imtio Auguſtus creatur
253. N III & ſeqq. Faſtis dat nomen 254. I. Irerum
Conſulatum aſſumit 255. I. Tertiò annum aperit 257.

I. Quinquennalia exhibet ibid. Perſecutionem in
Chriſtianos

Annalum Eccleſ. Baronii.

Chriſtianos excitat ibid. Iiſdem poſtea pacem conce-

dit 259. X V S 261. IX & ſeqq. Reſpectu Valeriani
Patris Junior Auguſtus dicitur 269. VI I I. Quartum
Conſul procedit & qua occaſione 261. I. Ejus auctori-
tas in Ægyprto reſtituitur ibid. X IV. Conſul quintùm
Decennalia celebrat, ſed antequam magiſtratum ab⸗
dicet 262. I. Sextùm Conſul procedit 264. I. Poſt vi-
cos ab Odenato Palmyrenorum Rege Perſas, de iis
triumphum agit ibid. I I. Septimoè faſces ſuſcipit &
Quindecennalia edit 266. I. Circa Mediolanum per
inſidias necatur, ſed mortis dies incompertus 268. II
Quot annis imperaverit ibid. III S. ſeꝗj.
Gallienus junior, ex Gallieno Valeriani nepos, Cæ-
ſar dicitur, hujuſque nuncupationis tempus aſſi-
gnatur 255. XVII& 259. III. Saloninus & Corne-
Hus Valerianus appellatus ibid. Diſtinguendus tamen
à Valeriano Gallieni Aug. fratre 255. XVIII. Ejus
Conſulatùs cum Valeriano à Vopiſco memoratus,
fuit tantum ſuffectus, nec de Gallieno Patre poteſt in-
telligi 259. VI & ſeq. In Gallias, ut eas regetet,
amandatus, à Poſthumo necatur 260. III S ſeqq. Qo
anno hæc mors acciderit, aperitur ibid. à3 Gallieno
atre apotheoſi donatur, Auguſti tamen titulum non
recipit ibid. VI & ſeq. Cur ſub Valeriani nomine Au-
guſtus aliquando in Nummis ſit appellatus, exprimi-
tur ibid.
Gallus poſt Decii interitum Auguſtus creatur 251.
XXXIII. Ab Hoſtiliano & Perpenna diverſus eſt ibid.
XXXIV. Ante imperium Conſulatum ſuffectum
gerit 252. I. Conſul ſecundùm procedit ihid. Perſecu-
tionem in Chriſtianos edicit ibid. X & XVIII. Ejus
imperium fuit infauſtum ibid. XXI. Cornelium PP.
in exilium mittit ibid. XII. Item Lucium PP. abid.
XVII. Annos circiter duos imperat 253. XIII. à pro-
priis militibus circa menſem Maium trucidatur ibid.
Ejus cædes ab anno CCLIII minime removenda
ibid. XNI V. Quæcumque contraria refelluntur ibid.
Gais Cacsl dict fit Cæſar 35˖1. II. Conſul proce-
dit 352. I. Secundum init Conſulatum 35. I S ſoq.
Tertiò annum aperit 354. I. Occiditur ibid. V.
Gangrenſis Synodus celebratur ʒr0. V. Huic non bræeſt
Hoſius, ſed ſolum incereſt ibid. Ejus epocha adducitur
ibid. VI & 357. XV.
ne:ends Gnodi in cauſa Euſtathii habitæ tempus ex-
timitur 360. X I.
Gatengbe naronetmid darur & quando App. L V I. Ga-=
zenſium epocha quo anno ſit inchoanda Numiſmata
demonſtrant ibid. ”
S. Gelaſinus mimus martyrio coronatur 297. XI.
S. Geneſßius ex mimo martyr Romæ 303. X.
S. Geneſius Arelatenſis martyrio coronatur 303. X I. .
Gentiles diverſis in locis conventus agunt 162. VI. Quid
in ipſis agerent, explicatur ibid. Ad Luſtrorum ſacrifi-
cia Chriſtianos cogere 4 Conſtantino Magno prohi-
bentur 323. I I. Gentilium ſacrificia Conſtantis Imp.
juſſa abolentur 342. X VIII. Item à Conſtantio 353.
XII. Gentilium cultus & ritus à Theodoſio M. abolen-
tur 392. XI & ſeqjj.
Grmgis⸗ 5 ſe in Concilio Antiocheno adunatis
miſſus, Alexandrinam Eccleſiam Athanaſio pulſo, &
ad juvante Philagrio filio, Ægypti Præfecto anno
CCCLVI occupat 341. XXXII & 354. I X. Scelera in
ejus enthroniſmo patrata recenſentur 356. VI I. Tem-
pus quo Alexandriam advenit, indicatur ibid. VIII.

Ab Alexandrinis, audito Artemii martyrio interemp-

tus 362. XI & ſeq. & XVIII. & ſeq.
Saggen Bltrun ſub Marco Aurelio & filio Com-
modo Augg. malè à ſuo loco diſtractum 178. II. Quo
anno geſtum fuerit, exhibetur ibid.
Ger manicum bellum primum ſub Alexandro Auguſto
Tom. I.

6
fervente Perſico actum 229. NV & 230. V9.
Germanicus Quæſturam gerens, in Pannoniam ab Au-
guſto mittitur & Dalmatas aliquot damnis afficit 7.
III. In Germania cum Tiherio bellum gerit 1I. XIII.
At non tanquam Proconſul ibid. XV. Romam rever-
titur, Conſulque creatur 12. I I. Conſul ſecundùm
Procedit 18. J. In Orientem legatur ut motus com=
Ponat 17. III. Piſonis arte extinguitur 19. III.
Gervaßi & Protaſi Reliquiarum inventio quo tempore
H 387. VI. Eorum Reliquiæ quo die translatæ
1 PIdQ. .
Geſſius Florus, Judææ Procurator, contra Judæos ſævi⸗
tiam & rapinam exereet, atque ab iis pugna vincitur
66. IV.
Geta Severi Aug. minor natu filius, quo anno Cæſar re-
nuntiatus 195. III & 198. VI. Primus inter Cæſares di=
ctus eſt Imperator 198. VI. Togam virilem aſſumit, ſi-
mulque imperii Cæſarei Quinquennalia exhibet 203.
II. Qum patre Severo & fratre Caracalla triumphat
ibid. IV. Conſulatum aſlumit 205. I. Secundè Con-
ſul procedit 208. II. Quo anno Auguſtus nuncupatus
fuerit iud. II & ſeg. Imperii Cæſarei Decennalia
edit ibid. III. à Caracalla fratre occiditur 212.II. Quo
diè hæc mors evenerit, indicatur ibid.
Gladiatori Ludi à Conſtantino in Oriente prohibiti. per
reliquum orbem Romanum adhuc vigent 325. L.
à quibus Imperatoribus fuerint poſtea modiſicati &
omninè ſublati, indicatur ibid. & 357. XIX.
Glorifcationiz hymnus, à quo Principium ha buerit, &
quando uſurpari cœperit 325˙. X LVI.
Gnoſticorum hæreſis quandonam agnita 381. XVI.
Gordiani tàm ſenior, quâm junior Imperatores in Afri-=
ca renuntiantur 236. V. Quo anno facta hæc nuncu-=
patio ibid. VI, VIII & 237. II. Eclipſis quæ in eorum
promotione accidit, memoratur 236. VI. Occiduntur
ibid. VII. Imperii eorum duratio aſſignatur ibid. VI
& ſeq. Antonit, non Antonini nomen utrumque tuliſſ
nummni docent tbid. VII. .
Gordianus II lL. Gordiani ſenioris ex filia nepos, Cæſar
deſignatur 237. II & 238. I V. Auguſtus dicitur 238.
VIII. At nonniſi poſt Balbini & Pupieni necem Au-
Eguſti titulum reportaſſe fit manifeſtum ibid. VII I &
Jeq. Eclipſis viſa poſt hujus nuncupationem, imperii
ejuſdem brevitatis nota ibid. NX. Faſtis dat nomen &
qua de cauſa 239. I. Secundum Conſul procedit 241.
I. Imperii Cæſarei Quinquennalia edit ibia. II. Au⸗
guſtei Quinquennalia celebrat 243. II. Juſſu Philippi
Aug. Occiditur 244. II. Quot annis imperaverit, &
quo die mortuus fuerit, Numiſmata demonſtrant &
Leges ab eo emiſſæ ibid. 7
Gothi à Claudio Imp. debellantur 269. VII. Gothi ſub
Conſtantino M. in imperium Romanum erumpunt
318. IVY. Ab Hunnis pulſi in Romania à Valente,
Aug. ſuſcipiuntur & quo anno 376. V & 381. II.
Gothici belli ſub Claudio Auguſto finis 270. II.
Gothici belli à Valente Aug. ſuſcepti epocha ſtabilitur
366. III. Quanto tempore illud duraverit, inſinuatur
ibid. & 369. XIII. Pace cum Athanarico facta, finem
ei Valens imponit 369. XVIII. Gothis denuò excur-
ſiones in Thraciam facientibus redintegratur 373. VI
“ Valentiniani filius, MWobiliſſimus puer à patre
declaratur, ideoque faſtis dat nomen 366. I. Aͤuguſtus
creatur 367. V. Annum iterum aperit & Quinquen-
nalia celebrat 371. I. Tertiùm Conſul in Occidente
procedit 374. I. Decennalia exhibet ibid. Poſt pa⸗
tris mortem, etſi Valentinianum Juniorem colle-
gam habeat, ſolus tamen Occidentale, quoad vixit
Valens, adminifſtrat imperium 375. XV. Provinciæ,
quæ in imperii cum eodem Valentiniano diviſione, ei
obtigerunt, enumerantur ibid. Conſul quartùm pro-

cedit ob OQuindecennalia 377. I. Anno CCCLXXVI.

Gratianum Romæ fuiſſe, ibique triumphum egiſſe,

falſum ibid. V. Imo eum hanc urbem nunguam in-

greſſum demonſtratur ibid. Alemannos vincit & quo
anno 378. V. An triumpharit 379.III & ſeq. Edicto
Mediolani emiſſo omnes hæreſes, hæreticorumque
cœtus prohibet 379. VI. Immunitatem Clericis na-
vigantihus concedit, eaque explicatur ibid. VII.
Quintum aſſumit Conſulatum ad quem ſe ſe priùs
delignaverat 380. I. Legem tertiam Codicis Theod.
De Apoſtatis Merobaude & Saturnino Coſſ. latam fal-
88 ei adſcribunt aliqui 382. III. Mallobaudis Magi-
ſtri militum, non Merobaudis proditione occiditur
383. I X. & ſeq. Dies ejus natalis, vitæ & imperii du-
ratio aſſignantur ibid.
Gregorii, §. Gregorii Nazianzeni patris, ætas diſcutitur
354. XIII.
S. Gregorii Nazianzeni nativitatis tempus ſtatuitur 354.
XI. & ſeqq. Erroris contrarii fundamentum detegi-
tur ibid. Quoto vitæ anno Gregorius Athenas reli-
querit indicatut ibid. XIII. Conſtantinopolitanæ Ec-
cleſiæ curam ſuſcipit; at ad illam non milſſus à Syno-
do Antiochena anno CCCLXXX coacta 378. X XII
&ſeq. Neque jam defuncto Baſilio huic muneri in-
cumbere cœpit ibid. Ad Conſtantinopolitanam ſe-
dem è prima quam jam obtinuerat, transfertur, eamque
translationem Damaſus PP. improbat 379. IX. Voca-
tus Conſtantinopolim pergit ibid. XI. Paucis tan-
tum hebdomadibus Conſtantinopoli ſedet, ſtatimque
eam relinquit 38r. K & ſeg. Qui eum duodecim an-
nis ſediſſe aſſerunt, exploduntur ibid. Unde illis na-
tus error hujuſmodi ibid. Anno Chriſti trecenteſimo
nonageſimo primo Gregorius mortuus demonſtratur
389. I V. Quam ætatem ageret, cum obiit, indicatur
ibid. V.
Bregorius Neocæſareæ in Ponto Epiſcopus Theumatur-
gus dictus moritur 265. V.
Gregorius ab Antiocheno Euſebianorum Conciliabulo
Alexandrinus Pſeudo-Epiſcopus creatus, hanc Eccle-
ſiam, comitante Philagrio patre, Ægypti Præfecto
invadit 341. XXXIII & 342. I I. Eam invaſionem di-
verſam eſſe à ſecunda per Georgium anno CCCLVI
facta, ex ipſo Athanaſio demonſtratur 34:1. XXXIII.
Quo anno Gregorius & vivis exceſſerit, oſtenditur
348. II & 349. II.
Gregorius Niſiæ in Cappadocia Epiſcopus quo anno, &
4 quo ordinatus 369. X VII. Uſque ad annum
CCCXCVIII pervenit 394. VI. Ejus mortis annus
incertus ibid.
Gregorius Bvwticus Epiſcopus Fliberitanus, an in Eccle-
ſiæ communione deceſſerit, parum certum 388. XIII.
Tractatũs de fide Gregorio Nazianzeno, & alterius
etiam tractatús de fide Nicæna Gregorio etiam Na-
zianzeno adjudicatorum, probabiliùs Auctor cenſetur
Beœticus ibid. XIV.

H.

T T Arianus in gratiam Trajani ab Athenienfibus

Archontes creatur 105. II. Adoptatur à Trajano,
Conſulque dicitur 117. I V. Quo anno imperare cœ-
perit. aperitur ibid. VI I. Initio Imperii ſui, ut &
alii, Imperator dictus ibid. X I. Conſul ſecundùm
procedit & qua de cauſa 118. I. Primò Romam venit

ibid. I I. Ejus liberalitas ibid. III. Tertium init Con-

ſulatum & qua occaſione 119. I. Dum hunc gerit in
Palæſtinam & Æägyptum pergit ibid. I V. Adversùs
Sauromatas bellum inſtituit 120. II. Hadrianopolim
condit ibid. Quinquennalia exhibet 121. I I. Natale
Urbis celebrat,„ Templum fortunæ extruit, diem an-

Index Criticæ

tea Parilia dictum, Urbis natalem cognominari ju-
bet, Circumque condit, quem tribus obeliſcis exor-
nat ibid. Poſt Quinquennalia profectionem per im-
perium inſtituit 120. 1I & 121. III. Quas regiones
peragraverit, & quid in iis egerit, enuntiatur 121. IV.
Poſt iſanian perluſtratam, Athenas & in gyp-
tum tendit, Antinoumque urbem excitat 122. III.
Non tamen colonias eodem anno in Lybiam deducit
ibid. II. Aſiam luſtrat 123. II. Per Aſiam & Inſulas ad
Achaiam navigat 124. II. Sacris Eleuſinæ initiatus,
Athenienſibus multa largitur ibid. Hanc initiationem
rectè conignatam eſſe, oſtenditur ibid. In Siciliam
pergit, indeque Romam 125. I I. Decennalia impe-
rii celebrat 126. II. Multa horum ſolennium indicia
afferuntur ibid. I I & ſeq. Perſecutioni jam antea in
Chriſtianos indictæ Decennaliorum occaſione finem
imponit ibid. III. Tertiò Romam redit, indeque in
Africam tranſit ibid. V. Quartò Urbem ingreditur, &
ſtatim Orientem versùs tendit 127. I I. Quæ in hac
profeétione egerit, narrantur ibid. Aram ſibi ad-
ſtruit ibid. Syriam iterum & Ægyptum perluſtraſſe,
nummis redditur manifeſtum 128. II. Phœniciam à
Syria dividit ibid. III. S
Arabiam de novo, Ægyptumque peragrat, hujuſque
itineris adducuntur teftimonia 129. I I. Pompeii tu-
mulum magnificentiùs extruit ibid. Quindecennalia
edit 131. I. Jeroſolymam inſtaurat, ibique Jovi Capi-
tolino Templum dedicat 132. III & VI& no. IV.
Quando hæc facta ſint, aperitur ibid. & 132. V. Etſi
nova in Chriſtianos Edicta non emiſerit, ſub ipſo ta-
men Chriſtiani vexati 134. III. Templa Chriſto ædi-
ficare nequidem cogitat ibid. I V. Undenam opinio
contraria originem ſumſerit ibid. Quo anno Romam
ultimèò adventarit Trajanus, inquiritur ibid. V & 136.
II. Vicennalia exhibet, & horum occafione L. Ceio-
nium Commodum Cæſarem dicit & adoptat, Jeroſo-
lyma .liam vocat & perſecutionem in fideles conti-
nuat 136. II & ſeqq. Commodo extincto, Antoninum
Pium adoptat, Cæſarem nuncupat, & Imperio Pro-
conſulari exornat 138. I I. Moritur ibid. III. Quot an-
nis vixerit & regnarit, quave die mortuus fuerit,
oſtenditur ibid.
Haretici privilegiis Clero conceſſis uti à Conſtantino
Magno prohibentur 326. VIII.
Hannibalianns ſeu Delmatius Conſtantini Magni ex pa-
tre tantum frater 333. I.
Haruſpicina privata à Conſtantino M. prohibetur 319.
Helena Adiabenorum Regina Judæis fame oppreſſis opi-
tulatur 42. VII & 46. III.
Helena Conſtantini M. mater in Vicennalibus Romanis
filii Auguſta renuntiatur 326. XIV. Monetam chara-
ctere ſuo cuſam diſtribuere permittitur ihid. menſe Au-
guſto Romæ è vivis excedit ibid. XIV & ſeq.
Helenopolis quo anno condita 326. XVII.
Holpidius Saluſtii ſecundi in Orientis præfectura deceſ-
ſor 362. XXXIV.
Helvius Pertinax, non Aelius Præfecti ſolàùm Urbi mu-
nere fungitur 193. II. Ad imperium evehitur ibid. Pri-
mus inter Imperatores, qui ſimul cum imperio hono-
rificas omnes appellationes ſuſceperit ibid. IV. Quan-
to tempore vixerit & regnarit, quave dite interfectus
fuerit enuntiatur ibid. II.
eraclas Demetrio Alexandrino Epiſcopo ſuccedit &
quo anno 232. II. Origenem de Eccleſia pellit, fugat-
que de civitate Alexandrina 246. III. Mortis ejus an-
nus indicatur ibid. V.
Hermogenes Hæreticus in Africa non docuit 168.
Hermogenes magiſter militum à Conſtantio Aug. miſſus,
ut Paulum, quem (Cpolitani in ſedem reſtituerant,
deponeret,

Annalium Eccleſ. Baroni.

deponeret, à Populo truncatur & in mare præcipita-
„tur 342. XVI.
Herodes Agrippa & vivis excedit 44. II. Ei ſuperſuùt
tres filiæ, & filius Agrippa dictus ibid.
Herodes Chalcidis Rex moritur 48. II.
Herodes Antipatri filius Galilæam curandam ſuſcipit
App. LXI. quot annos tunc natus eſſet, ſtatuitur ibid.
LXII & ſeqqj. Antonium ſibi conciliat ibid. LXXV.
Judææ regnum Auguſti & Antonii ope à Senatu reci-
pit ibid. LXXX. Ejuſdem regni epocha duplex addu-
citur ibid. Utraque ejus epocha ex bello Parthico in-
noteſcit ibid. LXXXINX & ſeqq. Geſta ejus in Palæſti-
na, dum Antonius Athenis moôraretur, recenſentur
ibid. LNXXXI. Herodes ab Auguſto in regno confir-
martur ibid. CVI. Ab ea tamen vonfirmatione anni re-
gni ejus non deſumendi ibid. CVII. quæ in contra-
rium afferunt aliqui rejiciuntur itid. CVIII. & ſeqq.
Herodes interit App. CXLII & 6. II. Regni ejus &
vitæ diuturnitas annotatur App. CXLII.

Heſychius Diaconus pro Euſebianis in cauſa Athanaſii

àad Julium PP. mittitur 340. II.
Hiemis initium juxta Hiſtoricos Græcoôs aſſignatur 169.
S. Hieronymus Martyrologii, quod vulgèò Hieronymia-
num vocatur; Auctor dicitur 67. XXII. Hieronymi
apparens contradictio de LXX Interpretum verſiò-
ne explicatur 229. VI. Hieronymus Origenem imme-
ritò reprehendit 229. VII & ſeq. Hieronymi mona-
chatüs initium inveſtigatur 372. I V & ſeq.
Hieroſolyma, vide, Jeroſlolyma.
Hilarionis Abbatis annus tam natalis, quam emortualis
ingdicantur 372. XXIII.
Hhlarius Pictavorum Epiſcopus, quò anno in Galliam
redierit, ſtabilitur 360. II. Liber ejus contra Con-
ſtantium ante hujus mortem in lucem emiſſus ibid. III.
Alii Hilaru libri recenſentur ibid. IV. Hilarii benefi=
cio Galliæ Arianiſmo liberatæ ibid. XVII. Hilarius
Concilium bPariſienſe & alia; ad evertendos Ariminen-
ſis Synodi dolos; celebrari procurat 363. XXVII &
ſeqq. Contra Auxentium Mediolani Epiſcopum apud
Valentinianum Aug. agit & quo anno 369. II. Mor-
talitatem exuit, mortiſque annus aſſignatur ibid. IV.
dies, quo colitur, ad ejus tranſlationem referendus
Eilarius Romanæ Eccleſiæ Diaconus, Luciferianorum
ſchiſmati adhæret 362. XXV. Reſipiſcit ibid. Libri ab
illo editi recenſentur, & eòrum aliqui ab hæreſi Pe-
lagiana falſò ipſis attributa vindicantur ibid. XXV
S&s ſeq. Tempus quo ſcripſit, annotatur ibid.
Ehillel, Babylonius, ex ſtirpe Davidica; quo tempore
floruerit App. CIlI. ͥDBJMß
Pepehe⸗ Ganon Paſchalis ad Chronologiam ſtabilien-
dam & confirmandam admodum urilis 222. III.
Hipponenſis Synodi ex omnibus Africæ provinciis, Theo-
doſio Aug. III & Abundantio Coss. habitæ, qualis
ſit Epiſtola Synodica examinatur 393. IV &ſeq. Tem-
pus quo Synodus celebrata füit ſtatuitur ibid.
Ebmeritarum ſitus indicatur 354. VII &G.
Hoioratus, primus urbis Conſtantinopoleos à Conſtan-
tio Auguſto quinta imperii Auguſtei quinquennalia
edente Præfectus creatur 359. III. Ejuſdem Conſtan-
tii juſſu præeſt Synodo Cpolitanæ ibic.
Honorius Aug. Arcadii frater naſcitur 384. I V. Nobi-
liſſimus puer renuntiatur, ſimmulque Conſul deſigna-
tur ibid. Faſtis in Oriente dat nomen, & quare 386. I.
Auguſtus dicitur & quando 393.II. Annum iterùm ape-
rit 394. I. à Theodoſio patre Mediolanum evocatur &
Occidentem fegendum ab eo recipit 39 VN
Ehſius Epiſcopus Cordubenſis Chriſti fidem coram Præ-
ſide confitetur, at quo anno incertum 303. XIII. Ex
ejus tamen Epiſtola ad Conſtantinum Imp. hoc anne

Tom. I.

6 7

Chriſti CCXCVI accidiſſe, colligitur 30½. V. Illibe-
ritanæ Synodo præeſt ibid. à Conſtantino M. non à
Silveſo PP. Alexandriam mittitur pro componen-
dis diſſidiis Alexandrum inter & Arium natis 318.
XIX & ſeqg. S. Silveſtri nomine cum Præsbyteris Vito
& Modeſto Nicænæ Synodo præſidet 325. XI & ſeg.
Prior in Concilio ſedit & cur ibid. XIV. Ejus in eo
Concilio præſidentia ab ejus meritis immeritò deducta
ibid. XV. Hoſius Concilio non præfuit ut Legatus
Conſtantini thid. XVI. Quam celebre ejus nomen fue-
rit, explicatur ibid. XIII. Hoſius in ſecunda Synodo
Sirmienſi, Conſtantii Aug. metu Arianæ fidei for-
mulxæ ſubſcribit 351. N I V. & 357. V. Mortis ejus tem-
Ppus indicatur 357. XN J.
Hoſtilianus poſt Decii interitum Auguſtus creatur 25r.
XXXIII. à Gallo diverſus eſt ibid. XXXIV. Item à
Perpenna ibid. XXXIII & XXXV. Peſte conſumitur
Hyginus FPapa Teleſphoro ſuccedit 137. XI. Moritur 141.
II & 156. III. de anno ejus mortis controvertitur
156. III. quando tamen & vita migraverit, quantoque
tempore ſederit, ſtabilitur ibid. decretales duæ quæ
ſub hujus Pontificis nomine circumferuntur, ſuppoſi-
tionis ſuſpectæ ibid. I V.
Wyrcanus Joannes dictus, Simonis ſummi Sacerdotis
filius judæorum Pontificatum init App. XXXIV. cum
Antiocho Sotere bellum gerit ibid. XXXV. Summo
Sacerdotio per annos viginti & novem functus mori-
tur ibid. XLV.
HWyreanus Alexandri Jannæi filius, inter Judæos Pon-
tificatum obtinet App. LI. Regnum item eorum adi⸗
PKirur⸗ & quanto tempore regnarit, ſtatuitur ibid.
Hyrcanus à Cæſare Pontifex conſtituitur App. LXI. He-
rodis precibus à Parthis dimittitur App. XCIX. Ejuſ-
dem Herodis juſſu trucidatur ibid. CVI.

.
.
4
⁰°

J Acobus Apoſtolus cognomento Juſtus quoò anno mor-
I te affectus 6. IV.
lconienf: Synodus rebaptizationem ſtatuit 255. X V.
Concilii hujus epocha adducitur ibid. XVI.
Jeiunium in quadrageſima etiam ſabbato Romæ obſerva=-
Jeroſolyma à Judæis capitur App. X XIX. à Romanis
item, & quò anno ibid. LIV. Ab Herode expugnatur,
& expugnationis annus & tempeſtas adducuntur ibid.
XCVI. à Tito capitur 70. II. lia appellatur 136. II.
Jeroſolymitana Eccleſia dedicatur 335. VI. diverſa; quæ
ſortita eſt, nomina indicantur ibild.
Jeroſolymitanum Concilium Apoſtolorum temporibus
celebratum pro Eccleſiæ Antiochenæ caulaà, ejuſque
rogatu habitum 56. II˖I.
Jeroſolymitanum Concilium Arium ſuſcipit 340. XIII.
In eo ſicut & in ejus Synodica Arili Hæreſiarchæ men-
.tio ibid. XIV, XVI & ſſe
Ignatius Epiſcopus Antiochenus ſub quo & ubi paſſus
107. & ſeqg. quo autem anno à pluribus in dubium
vertitur, ſed hoc martyrium anno Chriſti CXVI ac-
cidiſſe demonſtratur ibid. III & V. Hujus ſancti Mar⸗
tyris Epiſtolæ ab Euſebio laudatæ diu in controver-
Vn vocatæ, in præſens ut legitimæ acceptantur ibid.
IlIiheritanum Conciliuin non eſt ſuppoſititium ut à mul-
tis creditum F. V. Quaſcumque imagines & pictu-
ras non prohibet, ſed Dei ſolius & ſanctiſſimæ Trini-
tatis ibid. Sub Diocletiana perſecutione celebratum
fuit, anno tamen incerto 305. V. Huic Hoſius Cor-
dubenſis Epiſcopus non præfuit ibid.

Fff 3 Myricia⸗

6¹⁸

Ilyricianum Concilium Trinitatis Conſubſtantialitatem
adſttuit 365. IX. quo anno he bitum fuerit valde obſcu-
runt, anno tamen CCCLXXII aut CCCLXXIII, &
Damaſo PP. collectum fuiſſe probabilius ibid. X &
369. VII. Imperatoriæ literæ ad Epiſcopos Aſiaticos
ſcri ptæ, Synodicis hujus Concilii adjunctæ, Valenti-
niano, non Valenti Aug. tribuendæ 365. XI & ſeqq.
decretum ejuſdem Synodi de electione Epiſcoporum
& aliorum Eccleſiæ miniſtrorum adducitur ibid.
XVI.
Uipricum totum Valentiniano ſubditum fuit 36 5.XI. IIli-
us adminiſtratio variè à variis compoſita ibid. E juſdem
diviſio in Orientale & Occidentale, nonniſi Theo-
doſio M. in imperii conſortium vocato, accidit ibid.
& 380. 1V & ſeqq. Et quidem ante Valentiniani Iu-
nioris cædem 390. VII. Ea diviſio à Gratiano Aug. fa-
cta 380. V. Orientale Theodoſio paruiſſe demonſtra-
tur ibid. VII & 390. III.
Imaginum uſus quatuor primis Chriſtianæ Religionis ſe-
culis non adeo frequens 5S. III & V. Crevit aliquantu-
lum, quando nullum idololatriæ fuit periculum ibid.
IV. ſed hoc non eodem tempore, at alibi citiùs, alibi
tardiùs ibid. Quinto demum ſeculo talis uſus invaluit
ibid.
mberatores non quinto Kalendas Iulias, ſed quinto
Kalendas cujuſcumque menſis indiſcriminatim Cæſa-
ribus Tribunitiam poteſtatem conferebant App.
CXVIII. .
Imperatores Tribunitiam poteſtatem à die ſuſcepti im-
perii inchoabant 103. VI. Nummi in contrarium ex-
plicantur ibid. VII.
rYmperatores omnes ante Conſtantinum M. fuerunt
Ethnici 244. V.
peratores ſi quinquennalia & id genus feſta antici-
ent, vel differant, diem ſimilis denominationis cum
ie, quo ipſi aut Collegæ imperium ſuſcepêre, pro
jiſdem celebrandis aſſumunt 284. XII & 298. III.
Imperatores Quinquennalium & id genus ſolennium
occafione, filios Ceæſares renuntiant, aut in conſor-
tium imperii Auguſtei aſciſcunt 51. II. Moris hujus
grigo ibid. perſecutiones etiam eodem tempore in
Chriſtianos excitare, vel ſedare ſolent 64. II.
ores, qui poſt Neronem & Domitianum fide-
minare voluerunt, nova ad id rarò emiſerunt
Neronis & Domitiani vim habere præ-

Im

Imperat
es exter
edicta, ſed ca
ceperunt 64.
Imperatores C
Id ex oratione
robatur ibid.
oratione ad Th
ni 383. I & ſeq'.
Imperatores ſi in
non ineunt, in
illum transferunt 116. II
Imperatores filios prius Conſules, quam Cæſares, aut An-

guſtos deſignant 176. III.
Imperatores Commodi Aug. exemplo, tot quinquen-

nalia &c. exhibent, quot modis ad imperium ſunt vo-

cati 184. II. .
Imperatores initio imperii ſemel tantum Conſulatum
capeſſete ſoliti 250. II & 285. I.
kmperatoris tirulus, ſi Imperatorum præponatur nommi,
diverſum quid ſignificat à ſe ipſo, ſic dicto nomini
poſtponatur 98. IV. Præpoſitus non multiplicatur;
poſtpoſitus verò multiplicatur, uti multiplicantur vi-
Aoriæ ab Imperatoribus reportatæ ibid. & 311. VIII.
Quibus inter Cæſares fuerit conceſſus vel negatus iſte
itulus, exhibetur zbid. Auguſtis & imperii collegis
darus 117. X II. Sententiæ diverſæ de hoc titulo affe-
auntur ibig. VIil & ſcg. ſed refelluntur ibid. XII. Ini-
tio imperii multiplicari non grat ſolitus ibid. KV.

onſulatum ex præſcripto ſumunt 379. III.
Gratiano Aug. ab Auſonio dicta com-
Idem firmius ſtabilitur ex Themiſtii
eodoſium de pace & Conſulatu Saturni-

Quinquennalibus &c. Conſulatum
propinquos, vel viros Conſulares

Index Criticæ

Imperatores Chriſtiani Pontihces maximi dicti non
ſunt 312. XVII & ſeꝗq.
Imperatores qui ab anno CCCIV ad CCCCIV RoO-
mæ ſuerunt indicantur 376. VI.
Imperatorum uxores quibus annis, quave occaſione
Auguſtæ renuntiatæ ſint, oſtenditur 126. II.
Imperii Romani clades ſub Gallieno, quo anno acci-
derit 262. III. .
Imperii regendi nova forma à Conſtantio Chloro &
Galerio Maximiano inducta explicatur 304. I X.
Imperii Romani nova à Conſtantino M. & Licinio fa-
cta diviſio exhibetur 314. XXVI.
Imperium Romanum ſub Gallo & Voluſiano à Scythis
infeſtatur & hoc ante peſtem quindecennalem ſub iis-
dem Imperatoribus exortam 253. VI & ſeq. & 259.
XIV.
Imperium Romanum quomodo regeretur ſub finem im-
perii Conſtantini M. 335. VIII.
Imperium Romanum inter ſe partiuntur Conſtantini
M. filii 337. VII. Quales provinciæ unicuique contige-
rint, annctatur ibid.
Imperium Romanum penes unum redit 354. VI. Ite-
rum Valentinianum inter & Valentem Augg. dividi-
tur 364. IV. Quæ Valentiniano, & quæ Valenti pro-
vinciæ obtigerint, indicatur ibid.
Imperium Romanum inter Valentinianum Juniorem
& Gratianum dividitur 375. X V.
S. Iudes Martyrio coronatur 293. III.
Iudia citerior cum India Orientali à Baronio confundi-
tur 327. VII India citerior & Aethiopia ſolo nomine
differunt ibid. VIII & ſeq. In ea S. Frumentius Evan-
gelium prædicavit ibid. XIII & ſeqq.
Inditclionis initium 312. XXV.
Indulgentiæ in Actis S. Silveſtri Papæę memoratæ, com-
mentitiæ 315. V.
Inſeriptiones Imperatorum Gentilium in Chriſtianos ali-
quando tranſlatæ 312. XXIV.
Interpontificia quorundam Pontificum certò definire
multum difficile 67. XXVII. Qua de cauſa 130. III.
S& Joannes Apoſtolus nunquam in Aſiam cum Beatiſſima
Virgine migravit 42. III.
Joannes & Paulus ſub Juliano martyrium faciunt 362.
XXXI. Illorum Acta à Surio recitata pluribus ſpuria
demonſtrantur 330. I X & 362. XXXI.
Joannes Chryſoſtomus Eccleſiæ Antiochenæ Lector ordi-
natur 382. II. Quibus Conſulibus hæc ordinatio facta
ſit, & à quo aperitur ibid.
Joſephus Judæorum Hiſtoriam rectè ſcripſit 14. III. Ejuſ-
dem de Chriſto teſtimonium nullo modo ſuppoſiti-
tium 32. XV. Libros Antiquitaran Judaicarum, quo
anno publicaverit, oſtenditur 94. IV. In Chronolo-
gia Herodiana accuratus demonſtratur App. XCVII.
Circa annorum regni Herodis & Archelai exilii con-
ſignationem perperàm ſeverius exceptus ibid. CXLIII
Jovianus Aug. Juliano in imperio ſuccedit 363. VI. S.
Athanaſium in ſedem ſuam reſtituit 362. XXII. Fidei
definitionem ab Athanaſio exquirit 363. VII. Faſtis
dat nomen ob initam anno ſuperiori Auguſteam di-
gnitatem 364. I. Mortalitatem exuit, dieſque mortis
aſſignatur ibid. II.
Jovis Olympii ædes ab Hadriano apud Athenienſes ædi-
ficatur 127. II.
Jotapianus in Oriente tyrannidem arripit 248. X.
Trenaus quo anno opera ſua publicarit 182. III. Ejuſdem
de anno baptiſmi & mortis Chriſti ſententia adduci-
tur 32. V.
Vidorus Mercator Conſtantini donationem in favorem
Eccleſiæ Romanæ fabricaſſe, non ſine fundamente
dicitur 324. XVI.
IHſraeélis & Judæ Reges, eorumque duratio App. XIV.
H JudeA

Annalium Eccleſ. Baronii.

Zudæa regnante Herode tributum Romanis non pende-
bat Aop. CXXVIII.
Judwæi à Romanis deficiunt propter rapinas & ſævitiam
Geſtii Flori 66. I I & ſeg. Quo anno & quo Duce
ſub Trajano rebellarint 1I4. II. Contra Antoninum
Pium inſurgunt, & qua de cauſa 139. I V. Quo anno
ab eodem compreſſi ibid.
Judæi autonomiam accipiunt, à quo, & quo anno App.
XXVIII. Occiſo Antiocho Sidete nullum Regem
agnoſcunt ibid. XXxXVII.

Judaicum bellum ſub Nerone cui anno affigendum 6.

J udaicum bellum ſub Hadriano quando inchoatum
128. IV. Unde ejus origo repetenda 132. IV. Initium
illius à Baronio rectè conſignatum ibid. III. Quo an-
no deſierit 135. II. —
Judæorum regnum in Herode d eſinit App. LXXX.
Judæorum Synagoga à Chriſtianis ſub Theodoſio Ma-
gno & quo anno incenſa 388. XII.
Julia Domna, ſecunda Severi Aug. uxor, Caracallæ ma-
ter non noverca 212. III.
Zulianurs Aug. quo anno natus 337. I X. Ei octenni mors
intentatur; à quo periculo liber evadit ibid. At non
Euſebiæ Conſtantii uxoris beneficio tbid. Mediolani
Cæſar creatur, & Gallis præponitur 355. EV. Faſtis
dat nomen ob adeptam Cæſaream dignitatem 357.
I. Tertium Conſul procedit ut imperii Cæſarei Quin-
quennalia exhibeat 360. I. Auguſtus dicitur ibid. IX.
Qua occaſione ibid. X. Renuntiationis hujus annus
& dies exprimuntar ibid. IX. Conſtantinopolim in-
greditur, ut Conſtantii exequiis interſit 361. VI. Ejus
habitus in fünere Conſtanti defſcribitur ibid. Quan-
10 tempore in ea urbe permanſerit, indicatur ibid. &
362. IV. Summum Pontificatum accipit 361. VII &
IX. B wonii error circa hunc Juliani Pontificatum

detegitur ibid. V I I & ſeqq. Julianus Valentinianum

poſtea Imp. relegat quòd Chriſti fidem ejurare nollet
362. II I. Antiochiam pergit ibid. IV. Quo anno Mi-
ſopogonem compoſuerit, oſtenditur ibid. VII. Num-
mis ſuis taurum inſculpi jubet, ex quo dicteriis ab
Antiochenſibus impetitur ibid. VIII. Chriſtianos &
docere & diſcere vetat ibid. XXXIX & ſσ. Quartum
init Conſulatum 363. I. Imperii Cæſarei Decennalia
anno uno anticipata celebrat & perſecutionem in
Chriſtianos auget ibid. Templum Jeroſolymitanum
inſtaurari jubet & quare ibid. II. Funera de die fieri le-
e prohibet ibid. III. Moritur, mortiſque genus proba-
la indicatur ibid. IV. Etas illius cum occiſus fuit, an-
notatur ibid. V & ſeq;. Ejus cadaver in Ciliciam depor⸗

tatum, prope Maximini Imperatoris cadaver ſepelitur

ibid. VI. Imperii ejuſdem duratio, à diverſis ejus initiis
repetenda; poſt Conſtantii tamen mortem annum
unum & menſes circiter octo regnaſſe, certum ibid. IV.
Jolius Africanus ad Heliogabalum, pro reædificatione
Nicopolis petenda, legatione fungitur 220. II. Opus
ſuum quandonam abſolverit, ipſe indicat ibid.
Julius Ermicus Maternus, quo tempore ſcripſerit, &
floruerit 337. XI. Diverſus à Julio Materno Medio-
lanenſi Epiſcopo Wid. 8 “W, D
Julius Papa Marco ſuccedit 336. X I I. Athanaſium Ro-
mam evocat 340. I I. Ad Euſebianos mittit Legatos,
eos ad Romanam Synodum convocandi cauſa, &
quo anno id egerit, ſtabilitur ibid. IV. Sedet annos
quindecim, menſes duos & dies ſex 352. II. Annus
& dies ejus emortualis aſſignatur ibid. Quandiu poſt
ipſum ſedes Bomana vacaverit exprimitur ibid. III.
Decretales ejus duæ fictitiæ ibid. J
Juſtinianus Imperator Tranſtigritanas regiones in Pro-
vinciæ formam redegit 303. XVI. .
Juſtinus martyr Apologias duas pro Ohriſtianis elucu-
brat 148. 1I I. An utraque extet, à Viris doctis ih

dubium revocatur ibid. Quibus Imperatoribus eas
obtulerit, inter ipſos non convenit ibid. I V. Harum
priorem Antonini Pii initio ſcriptum fuiſſe Auctor
putat ibid. V. Opinionis contrariæ fundamentum
evertitur ibid. VI. Juſtinus paulèò poſt ſcribit Dia-
logum cum Tryphone Judæo De Veritate Chriſtianæ
Religionis ibid. VII. Juſtini poſteriorem Apologiam
Marco Aurelio non Antonino Pio porrectam fuiſſe;
aſſeritur 1062. II. Variæ Auctorum circa illud affe-
runtur ſententiæ & refelluntur ibid. II & ſeqq. Quem
effectum hæc habuerit, incertum ebid. V. Sub quo
Imperatore Sanctus Juſtinus Martyrium fecerit, &
quo anno declaratur 162. IV & 163. III.

K Alendaria Martyrologiis antiquiora, & fide di-
gna 64. VI. à Martyrologiis diverſa ibid. Unde
haæc difrerentia petenda ſit ibid. à nobilioribus Eccle-
ſiis, Romana præſertim, compoſita ibid.
Kalendarum quintus dies Auguſtorum & Imperti Col-
legarum nuncupationi de more deſtinatus 176. III.
Celebris item antea apud Romanos propter Trium-
viratus tali die factam inſtitutionem App. CXV.

L.

L Acedemoniorum Reſpublica ſaluberrimis legibus 3
Lycurgo datis celebris App. XVIII.
Paétantins libros Divinarum inſtitutionum ſcilbit 315.
V 1 1. .

La' Præfecti Prætorio operâ pertinax ad imperium

evectus 193. II.

Lampſacenum Concilium ſub Valentiniano & Valente

Aug. quo anno celebratum 364. V & 365. I I &
Laodicena era, Antiochena anno uno poſterior, à ſecun-
da Julii Cæſaris dictatura inchoanda Aop. L XN.
Paodicena Synodus quo anno coacta 314. X X V. Hæc
non Laodiceæ in Syria, ſed Laodiceæ in Lydia, cele-
brata ibid. Illius Canones Codicis Canonum Eccle-
fiæ univerſæ partem faciunt, & quare ibid.
Patinis potius quam Græcis circa Romanorum Pontifi-
cum tàm ſeriem, quàm durationis tempus, fides adhi-
hbenda 67. VI. OD” J
S§. Laurentii Martyrium quo anno contigerit 261. I 1IL.
Ejus Acta ſuppoſititia ibid.

Pegio Fulminatrix ſub Marco Aurelio pluviam ad ſitim

exercitùs ſedandam mirabiliter impetrat 174. II. Non
propterea Fulminatricis nomine donata ibid.
S. Leo Papa non favet Socrati jejunium ſabbato in Qua-
drageſima Romæ obſervatum neganti F. VII & ſeqq:
F Fonis de hæreſis Manichæorum initio opinio 277.

Eeonides Origenis Pater quo anno & die Martyrium prꝗ

Chriſto ſubjerit 102. V. .
Leontins Antiochenus Epiſcopus, Eudoxii deceſſor, mo-
ritur 356. XV & 358. IV. 8 L
Libanins cum Hilario ad Theodoſium M. pro venia An-
tiochenlſibus impetranda legatur 388. VII & ſeg.
Liberius poſt Julium Papam Romæ ſedet 352. III. Ini-
tium Pontificatůs illius conſignatur ibid. Tempus
Epiſtolæ, quam ad Conſtantium Aug. dedit, in qua
de Orientalibus Legatis conqueritur, & ab eodem Au-
guſto Concilium adunari poſtulat, recte in Annali-
bus annotatum 354. II & ſeq. & 355. I I. Concilium
tertium Mediolanenſe impetrat 354. II & IV. Liberius
in ſecunda Sirmienſi Synodo cum Hoſio labitur 35·7.
II. Fidei formulæ à tertia Sirmienſi Synodo editæ ſub-
ſcribit & in ſedem reſtituitur 357. XII & 358. I V. Quo
anno & die poſt exilium Romam redierit, examina-
Fff 4 cuc

6²⁰
tur 357. XIV. & vivis excedit 366. VII & 367. II. Se-
dis ejus duratio 367. IV.
Licinius Valerianus, vide, Valerianus ſenior.
Licinius Gallienus, vide, Gallienus.
Licinius Eilerianne, vide, Valerianus Valeriani Aug. filius.
Licinius Cornelius Saloninus Valerianus, vide Gallienus
Junior.
Licinius quibus anno, die & loco Auguſtus renuntiatus
307. X VII. Primus ejus Conſulatus quem anno
CCCXI geſſit, ſuffectus tantùm fuit 311. II I. Lici-
nius Galerio Maximiano mortuo, Provincias ab illo
poſſeſſas cum Maximino partitur 311. X VIII. Secun-
dùm Conſul precedit 312. I. Tertium Conſularum
init 313. I. Cur ab aliquibus Conſul tantùm II, hoc
anno dictus, aperitur ibid. Edictum in Chriſtianorum
favorem unà cum Conſtantino Mediolani emittit 313.
II. Aliud quod periit, cum eodem Conſtantino priùs
propoſuiſſe, certum ʒ14. I X. Hoc cum illo non con-
fundendam ibid. Licinius Conſtantiam, Conſtantini
Magni ſororem uxorem ducit zrz. I I. Maximinum
Provincias ſibi ſubjectas occupare tentantem vincit,
fugatque 314. I V & ſeq. Quæ illi hoc in bello acci-
derint, narrantur ibid. III & ſeqq. Licinius poſt
victoriam gratias Deo, Nicomediæ agit & de reſti-
tuenda Eccleſia literas ad Præſidem proponi jubet
ibid. VI. .
Tributa in odium religionis à Maximiano impoſita
tollit 314. X. Tyrannorum ſtirpem funditus evellit
ibid. XIII. Quartò Faſtis dar nomen & imperii Cæ-
ſarei Decennalia edit ʒ15. I &. ſeq. Perſecutionem in
Chriſtianos movet & quo anno 316. VI. Auguſtei im-
perii Decennalia exhibet 317. I I. Cæſarei Quinde-
cennalia celebrat 319. II. Auguſtei item Quindecenna-
lia 322 I I. Prioris belli à Licinio in Conſtantinum
moti tempus & cauſa adducuntur 317 I V & V I. Rui-
noſum ejus fundamentum ab aliis indicatum, refelli-
tur 317. III. Licinius cum Conſtantind pacem facit
ibid. V. Quintò annum aperit 318. I. Poſterioris bel-
li ipſum inter & Conſtantinum exorti annus & occa-
ſio produntur ibid. II, II I & V. Hoc in bello vin-
cCitur Licinius, & hoc ante Nicœnæ Synodi celebra-
ctionem ibid. VI. Vitam per Conſtantiam uxorem
petit & impetrat ibid. VI I. Conſtantini juſſu occidi-
tur ibid. VII & ſeq. Quante tempore imperium rexe-

rit, aperitur ibid. VIII. An Chriſtianam religionem

profeſſus fuerit ibid. I X & ſeq. Ejus religio ex ejus
numiſmatis colligi certèò non poteſt ibid. X I.
Licinius Licinii Auguſti filius quo anno & die Cæſar
levatus 315. I I I, 317. I I & 320. III. Imperii Cæſarei
Quinquennalia celebrat 322. I I. Conſtantini juſſu in-
rterimitur 324. III.
Lenus, qui Sancti Petri per aliquot annos Vicarius fue-
rat, ipſi ſuccedit éz. II, 67. XXVIII & 78. III. Mortis
ejus annus ſtatuitur 78. III.
Tivia, Auguſti uxor moritur 29. INX.
Lollianus rebellat in Galliis & poſtumum occidit 269.
IV. à ſuis militibus interimitur ibid. .
Lollius Conſulatu illuſtratur App. CXVIII. Caii Cæſaris
in Orientem proficiſcentis moderator conſtituitut
ibid. CLVI. In hujus locum hoc in munere p. Sulpi-
cius Quirinus perperàâm intruſus ibid.
Longinus gerit Conſulatum 30. J. à Claudio Auguſto in
Syriam Præſes mittitur 42. VIII. Ejus præfectura bre-
vis fuit ibid.
S. Lucæ Apoſtoli Reliquiæ quo anno Conſtantinopolim
trranslatæ 356. XIII & 357. I.
Cucianus Proclus denator ex urbe egredi cum Domitiano
cogitur 89. III.
Tucianus Presbyter Antiochenus, quibus Conſulibus &
ſub quo Imperatore paſſus ſit, examinatur 31t. &

7„

Index Criticæ

XX. Ab heæreſi Pauli Samoſatenſis eum liberare fru-
ſtrà ab aliquibus tentatum ibid. XI. Ab hæreſi tamen
aliquando reverſus eſt ibid. XII.
Lucilla Marci Aurelii filia, Lucio Vero in matrimonium
traditur 163. V. Nuptiarum annus non parum lucis
Chronologiæ affundit idid.
Lucius Antonius Germaniæ Præſes contra Domitianum
Auguſtum rebellans à Lucio Maximo vincitur & ca-
pitur 89. III.
Lacius Cornelii Papæ ſucceſſor 252. X I V. Quo die or-
dinatus fuerit, & quandiu ſederit eſt in obſcuro
ibid. XV. In exilium pellitur ibid. XVII. Eo brevi ſol-
vitur ibid. XXII &' ſeq. Quando liber evaſerit, incer-
tum 253. II. Annus & dies mortis aſſignantur ibid. III
S ſeq. Quanto tempore Eccleſiam rexerit, indicatur
ibid. III. Sedis poſt ejus mortem vacantis duratio aſ-
ſignatur ibid. V. Inter Martyres hic Sanctus Pontifex
numerandus non venit ibid. Decretalis ejus Epiſtola
ad Epiſcopos Galliæ & Hiſpaniæ directa, Viris doctis
ſuppoſititia 254. II.
Lacius Caſar virilem togam induit & quo anno App.
CLIII. Maſſiliæ decedit 2. II. Hunc Tiberius ſimulatè
deflet ibid.
Lucius Verus, vide, L. Aurelius Commodus.
Lucius Britannorum Rex ad Chriſtum convertitur &
Legatos ad Eleutherum Papam mittit 181. II I. Sub
quo Imperatore, quibuſve Conſulibus hæc evenerint,
indicatur ibid.
Lucius Maximus Domitiani Legatus rebellantes in Ger-
mania domat 89. III.
Lucius, Arianorum Epiſcopus Georgio Alexandrinæ ſe-
dis invaſori ſubrogatur 362. XIII. Sed nonniſi poſt S.
Athanaſii obitum ibid.
Ludi Seculares, vide, Seculares Ludi.
Lues magna ſub Marco Aurelio & Lucio Vero multas
Romani imperii Provincias, ipſamque Romam vexat
167. VI. Quandiu hæc duraverit, quotieſque ſævierit,
indicatur 168. III.
Lues quæ univerſam Italiam Commodo imperante va-=
ſtavit, ad quem annum ſpectet, enuntiatur 187. V.
Lues quæ quindecim annis duravit ſub Gallo & Volu-
ſiano, non verò ſub Decio orta 252. XXIV & ſeq. Im-
perium Romanum vaſtat 259. XIV. Ejuſdem finis aſ=
ſignatur 264. V.
Lugdanenßis Eccleſiæ Perſecutio quandonam excitata,
aperitur 177. I V.
Luſtra à quo primùm inſtituta 14. VI. Quo tempore fie-
ri ſolita ibid.
Luſtrorum ſacrificia qua de cauſa ſub Conſtantino Ma-
gno à Romanis celebrata 323. II & ſeq. Ad ea Chri-
ſtianos compellere vetat Conſtantinus ibid.
l LXXIVA, Claudio Imp. conditum 48.
Luſtrum LXXV à Veſpaſiano Imp. conditum 74. III

M.

Ararius Presbyter ab Athanaſio ad Conſtanti-
num Magnum Conſtantinopolim mittitur, &
quo anno 333. III.
Macarius Presbyter ab Euſebianis ad Julium Papam ad-
versùs Athanaſium legatur 340. II.
Macedoniæ Regum, qui Alexandro Magno ſucceſſerunt,
catalogus exhibetur App. XXV. Ejuſdem regni finis
conſignatur ibid.
Macedonianorum Legati Liberium Papam anno tantum
Chriſti CCCLXV conveniunt z6;.V.
Macedonius ab Euſebianis in ſedem Conſtantinopolita-
nam, Euſebio Nicomedienſi mortuo, intruditur 342.
XVI. Propter multa crimina exauctoratur 359. IV.
Machariuz

Macharius fit Epiſcopus Jeroſolymorum 312. X X VII.
Quo anno mortuus ſit, indicatur 331r. III.
Macrianus Valeriano ſuadet, ur Chriſtianos perſequatur

257. III & 258. XIII. Hic nec Magus fuit, nec Egyp-

tius, licet Magorum fautor & protector ſtudioſiſſi-
mus 257. III. Valeriano maximè carus fuit ibid. In
Oriente & Ægypto, poſt captum Valerianum, cum
fliis arripit imperium 259. XII & 261. VIII. Sub qui-
bus Conſulibus id acciderit, examinatur 259. XII. In-
terimitur 261. XII & ſeq. DUMU
Macriann, Macriani filius cum patre occiditur 261. XII
S ſeq.
Macrinus Præfectus Prætorio, occiſo Caracalla, purpu-
ram ſumit 217. III & V. Diadumenianum filium Cæ-
ſarem & poſtea Auguſtum renuntiat 217. V & 218.
VIII. BEum Conſulem ſuſſfectum deſignat 217. V. Conſul
ipſe primùm ſuffectus ibid. Secundum init Conſulatum
218. I. Antiochia Apameam pergit ibid. VII. Militibus
contra ipſum rebellantibus in prælio vincitur iid.
III & IX. Quo die hæc pugna habita, oſtenditur
ibid. Ab Heliogabali ſatellitibus non multèò poſt oc-
ciditur ibid. Nomen ejus poſt mortem è faſtis eraſum
218. I & IVy.
Magdalena cum Lazaro Epheſi non agit, neque ibidem
quieſcit 42. IV.
Magdeburgenſium error circa legationem à Lucio Bri-
tanniæ Rege ad Eleutherum PP. miſſam detegitur
181. III. . . .
Magnentius quo anno imperium in Galliis invaſerit an-
notatur 345.. II & 350. II. Romæ & in Provinciis ſuæ
ditionis Conſul procedit 351. I. Ad Murſam cum Con-
ſtantio pugnat & vincitur 351. II & IV. Certaminis
annus & dies indicantur ibid. IV. Romà & Italià, quo
ſe poſt cladem receperat, per Conſtantii Duces abi-
gitur 352. IV. Iterum ad Alpes Cottias adversus Con-
ſtantium prælium init, iterumque debellatur 353. III.
Lugdunum fugit, ibique poſt tres imperii annos &
menſes ſex ſe ipſum interimit ibid.
Mallobaudes ab Ammiano Francorum Rex appellatus
domeſticorum Gratiani Auguſti Comes, eumdem Au-
guſtum prodit 383. I X. .
Mamertinus quo anno Maximiano Herculio panegyri-
cum dixerit 287. III.

Mammea Alexandri Auguſti mater, hunc in Orientem

contra Perſas moventem comitatur 229. XVI Ori-
enem audire cupida eum Antiochiam vocat ihid.
Manes Hæreſiarcha & Perſide in Meſopotamiam fugit
282. III. Cum Archelao Epiſcopo diſputat ibid. & Me-
ſopotamia fugere cogitur ibid. IV.
Manichæi magiæ artibus plurimàùm addicti 372. XXIV.
Manichæorum hereſis origo 276. IV. certis temporum
characteribus ſtabilitur 277. VI. Ex variis tamen ejus
eruptionibus, varia ſecundum varios Auctores ſorti-
tur initia ibid. VII & ſeq.
Marcellinus Papa poſt Caium die trigeſima Junii ordina-
tur 296. IV & 304. I X. Hujus Pontificis lapſus com-
mentitius 302. X VIII & 304. XII. Huic quidem fa-
vent Nicolaus Papa I & Breviarium Romanum 302.

XXI. At ejus ſuppoſitio multis indiciis adſtruitur

302. XVIII & ſeqq. Marcellinus die vigeſima quarta
Octobris moritur 304. XI. Martyrio coronatum fuiſſe
parùm veroſimile ibid. Sedis poſt ejus mortem vacan-
tis duratio annotatur ibid. XI & XIV. Marcellinus
cum Marcello ſucceſſore non confundendus 304. XIII
& 306. XXVI. Decretales illius & ipſæ ad Salomonem
literæ ſpurxiæ 296. IV.
Marcellus Centurio quo anno pro Chriſti fide paſſus ſit
298. II.
scellu Marcellino ſuccedit in Pontificatu Romano
306. XXV, 308. VII & 309. III. Cum Marcellino de-
seflore non confundendus 304. XIII & 306. XXVI.

arOnii. 6²¹
ordinationis ejus & mortis dies notantur 309. III &&
ſeq. Sedis ejus duratio exprimitur ibid. III. Duæ decre-
tales ipſi attributæ ſuppolitionis convincuntur 309. V.
Epitaphium illius explicatur tbid. VI & ſeq.
Marcellus Ancyræ Epilcopus ab Euſebianis in Synodo
Conſtantinopolitana, in qua Athanaſius exulare juſ-
ſus eſt, Epiſcopatu deponitur & exilio mulctatur 336.
V & ſeq. Ad ſuam ſedem reverſus iterum de hæreſi
accuſatur, ejus cauſa in Antiocheno Concilio exami-
natur, ibique damnatur 341. XIX. Romam petit & in
Synodo cauſam ſuam dicit 342. XIII. Innocens de-
claratur ibid. XlV. poſt novam in Synodo Sardicenſi
obtentam abſolutionem, ab hæreſis ſuſpicione eum
liberare, aliqui fruſtrà contendunt 347. II. Ab Atha-
naſio tamen, & poſtea ab omnibus hæreticus fuit
agnitus ibid. III & ſoq.
Marcianus, non Macrianus Gallieno imperante Gothos
vincit 262. III.
Marcio Hæreſiarcha ab Eccleſia propter inceſtum pulſus,
poſt Hygini Papę mortem Romam tendit 144. III.
Antequam Romam veniat, hæreſim ſuam per Aſiam
diſſeminat eibid. diverſa hujus hæreſeos initia diverſi
Auctores conſtituunt ibid. ÜR
Marcomanni Conſulibus Diocletiano VII & Maximia-
no VI victi 299. II.
Marcomannicum bellum ſub M. Aurelio quo anno in-
choatum 169. VI.
Marcus Papa S. Silveſtro die decima octava Januarii in
Dominica ſuecedit 336. II. Quandiu ante ipſum ſedes
vacaverit, indicatur ibid. Sedis ejus duratio, ejuſdem-
que poſt ipſum vacatio annotatur ibid. XII. Dies item
emortualis aſſignatur ibid. Marcus adhuc presbyter in-
tereſt Synodo Romanæ Cæcilianum inter & Donati-
ſtas habitæ 313. VII.
Marcus hæreſeos Priſcillianiſtarum auctor, diverſus 3
Marco Marcoſiorum anteſignano 381. XV &S ſeqj.
Marcus Aufidius Perpenna, vide, Perpenna.
Marcus Aurelius cognomento Philoſophus ex præcepto
Hadriani adoptatur 138. II. Quibus anno & die hæc
adoptio facta ibid. Conſul deſignatur, Cæſariſque ap-
pellatione donatur 139. II. Conſul procedit 140. I. Se-
cundèò faſtis nomen dat 145. I. Imperii Cæſarei quin-
quennalia edit ibid. II. Horum quinquennalium indi-
cia in medium præferuntur ibid. Proconſulari impe-
rio ab Antonino Pio decoratur 147. II. Collega etiam
imperii dicitur ibid. III & XVI. Ante imperium Au-
guſteum Imperator vulgè dictus fuit ibid. VII. In
nummis ſine prænomine Imp. exprimitur & quare
ibid. XIV & ſeq. Imperii Cæſarei Decennalia exhi-
bet 149. II. Item & Proconſularis Quinquennalia ijr.
II. Pro cohibenda perſecutione ſcribit 148. VIII &
152. IV. De hoc tamen inter Auctores minimè conve-
nit ibid. Error Euſebii circa illud ibid. Detegitur 152.
V. Cauſa erroris inveſtigatur ibid. VI. Quindecenna-
lia imperii Cæſarei celebrat 154. II. Conſul tertium
Proconſularis imperii edit quindecennalia 161. I. L.
Aelium Commodum in imperii conſortium aſſumit,
ſimulque Cæſarem & Auguſtum novo exemplo renun-
tiat bid. IV. Antoninus Pius aliquando vocatus 162.
III & 174. II. Hujus nominis inſcitia multos in erro-
rem compellit ibid. Marcus quinta imperii Cæſarei
Quinquennalia edit, eo umque occaſione perſecutio-
nem auget 163. II. Lucillam filiam Lucio VYero nup-
turam Brunduſium uſque deducit 163. V.
Proconſularis imperii dat Vicennalia 165. II. Auguſitei
Quinquennalia celebrat 166. II. Quo anno cum Lucio
Vero de Parthis triumphaverit, ſtabilitur ibid. V I S
ſeq. Ejus filii Cæſares dicuntur ibid. VII. Imperii Cæ-
ſarei Tricennalia edit 168. II. In varios Septentrionis
populos bellum gerit ꝛbid. LV & 169. III. In Panno-
nas movet 169. IV. Quinta imperii Proconſularis agit

Quin-

62²
Quinquennalia, & iſtorum ſolennium occaltane du-
congiarium 169. II. Marcomannis bellum inte e .
VI. Imperii Auguſtei exhibet decennalia 171. II. ep-
tima Cæſarei Quinquennalia celebrat 172. II. Pro-
conſularis Tricennalia 173. II. Pluviam cœlis mi-
rabiliter obtinuiſſe, falsè creditum 174. II. Nullum
edictum in favorem Chriſtianorum emittit, aut ſi
emittit, iſti ex co nullum percipiunc fructum ibid.
Octava imperii Cælarei Quinquennalia ei uiſe⸗
eſt probabile 175. II. Auguſtei Quindecennalia cele-
brat 176. II. Germanis, Sarmatiſque debellatis, Pa-
cem in imperio ſancit ibid. IV. Proconſularis imperii
ſeptima agit Quinquennalia 177. II. Horum occaſione
perſecutionem in Galliis excitat ibid. III. Moritur 180.
II. Annus & dies tam natalis, quàm emortualis aſſi-
gnantur, tempuſque imperii deſignatur ibid. Filii
ejus & filiæ recenſentur 166. VII & 180. III E& ſeq.
Maria Virgo naſcitur App. CXXIV. .
SS. Marii & Marthæ Acta ſuppoſititia 268. VII & 269.
II. .
Marinus à Myſorum & Pannoniarum legionibus Impe-
rator ſalutatus, tyrannidem arripit 248. X.
Martia Prior Severi Auguſti uxor 212. III.
S. Martina Virgo Romana Martyrio cororiatur 226. III.
S. Martini Turonenſis Epiſcopi Chronotaxis ex Severo
Sulpicio deducenda 351. V I. S. Martinus fit Epiſcopus
Turonenſis 375˙. VI. Annus & dies ordinationis ejus

indicantur ibid. Annus ordinationis ex anno Tranfla-

tionis ejus Reliquiarum innotelſcit ibid. VIII. Ejus or-
dinatio alio die, quàm quo celebratur, peracta ibid.
VI. B
Martinianus à Licinio Auguſto Cæſar creatus, Con-
ſtantini juſſu necatur 318. VII. n Tagih
Martyres plures paſſi ſunt ſub Nerone „quàm à quibus-
dam creditum 64. III. Multorum in hac perſecutione
occiſorum nomina periête ibid. V. .
Martyres in Gallia quando primum paſſi 255. VI &.
ſeqq. Error aliquorum putantium, ſub Marco Aurelio
martyres in Galliis cœpiſſe confutatur ibid. .
Martyres quamplurimi in perſecutione à M. Aurelio
per Gallias excitata paſſi 177. III. .
Martyres Lugdunenſes occiſi dum Ludi Druſiani edun-
tur 177. V. Quo anno id evenerit, ſtabilitur ibid. VI.
Quo die, & quo loco paſſi ſint, annotatur ibid. VII.
Martyres ſub Trajano, quo anno in Oriente Martyrium
ſubierint, declaratur 106. III.
Martyres plures ſub Numeriano 284. IX.
Martyres plures ſub Diocletiano 295. II. SS
Martyres innumeri in Hiſpania ſub eodem Diocletiano
303. XII.
Martyres, qui in perſecutione Liciniana paſſi dicuntur;
ante annum CCCXIX. morte non ſunt affecti 316.
XI. .
Martyrum ſub Claudio Imp. paſſorum Acta ſuppofiti-
tia 268. VI & ſeqq. & 269. II.
Martyrium Jeroſolymitanum eſt Baſilica eadem cum
Anaſtaſi 326. X II. Quo anno conſtructum ſit ibid.
XIII.
Martyrius Diaconus ad Julium Papam contra Athana-
ſium ab Euſebianis mittitur 340. II.
Martyrologia Kalendariis poſteriora; illis tamen fides
non deneganda 64. V I.
Martyrologos, aut Chronicorum Pontificiorum Scrip-
tores in Pontificum morte aſſignanda uno tantum die
diſſidentes conciliandi expedita methodus traditut
67. XXVI. Ubi autem hæc poſſet deficere alia ſub-
miniſtratur ibid. XVII.
Maternus poſt Gallias Hiſpaniaſque turbatas, & inſidias
Commodo Auguſto paratas capite mulctatur 190. III.
Quo anno & qua anni tempeſtate id factum fuerit,
indicatur ibid.

Index Criticæ

Matris Deum apud Romanos feſtus dies qua anni parte
celebratus 190. III.
Manritanicum bellum ſub M. Aurelio & L. Vero quõ
anno geſtum 169. VI.
Mauvia Saracenorum Regina Chriſtianam fidem am-
plectitur 372. X XII. Ejus converſio perperam poſt Va-
lentiniani ſenioris mortem dilata ibid.
Maxentius Herculii Maximiani filius & Galerii gener
306. XVII. Fit Imperator ibid. XI & ſoq. Quo menſe
& die ibid. XII. initio imperii Eccleſiis Romæ S& in
Italia conſtitutis pacem largitur ibid. XXIII & ſeq.
Devicto Alexandro Africanos à perſecutione liberat
ibid. KXIII. Religionem in Africa reſtituit ibid. XXI.
Conſulatum Herculii nonum & Maximini Cæſaris
abrogat, Actaque Publica novâ formâ notari jubet
307,I. Annum in Italia aperit 308. I. Iterùm in Italia
Conſul procedit 309: I. Tertium Conſulatum ſumit,
ſed ſolus 310. I. Quartèò dat faſtis nomen in Italia, tům
propter Africanum triumphum, cùm propter Quin-
quennalia in hunc annum dilata 312. I. Conſtantinum
bello laceſſit ibid. III. De Alexandro & Africa trium-
phum ducit ibid. VII. Victus à Conſtantino perit,
mortiſque dies aſſignatur ibid. VI.
Maximianus Herchklius à Diocletiano Auguſto Cæſar re=
nuntiatur, biennio antequam Auguſtèam dignitatem
ſuſcipiat 284. X &z ſeq. Ea nuncupatio ad XII Ka-
lendas Decembris facta ibid. XII & 285. V. Bagaudas
in Galliis rebellantes adhuc Cæſar comprimit 285. V
& 286. III. Auguſtus dicitur & Tribunitia poteſtate
exornatur 286. II. Tempus & locus hujus nuncupa-
tionis exhibentur ibid. Ahuc Cæſar duos tyrannos in
Gallia vicit ibid. III. Germanos & Britannos domat
ibid. IV & 287. II. Primum init Conſulatum, ideoque
cum nota numerali non edendus 287. I. Bellum adver-
suùs Carauſium in Britannia rebellantem parat cum
Diocletiano ibid. III. quo anno hic apparatus facétus
fuerit enuntiatur ibid. Faſtis iterum dat nomen 288. I.
Eodem anno imperii Cæſarei Quinquennalia celebrat
ibid. Annum tertiò aperit & Auguſtei imperii Quin-
quennalia edit 290. I. Ejus mores deſcribuntur tbid.
II. Diocletianum Mediolani exiſtentem convenit,
ubi de creandis Cæſaribus agitur ibid. III. Quartům
Conſul procedit ob imperii Cæſarei Decennalia, quæ
tamen tempore debito celebrata fuiſſe incertum 293. I.
Auguſtei imperii decennalia edit 294. I. Quintum
Conſul procedit 297. I. Imperii Cæſarei in Occiden-
te dat Quindecennalia 298. I. Ejus imperii Cæſarei
dies natalis aſſignatur ibid. III.
Maximianus ſextùm Conſul Auguſtei imperii Quinde-
cennalia peragit 299. I & ſeq. de Perſis triumphum du-
cit & quo anno 301. II & 303. II. Perſecutionem in
Chriſtianos à Diocletiano decretam & ipſe in Occi-
dente locum habere jubet 302. VII. Septimum Conſu-
latum init & Vicennalia imperii Cæſarei Romæ agit
303. I & ſeq. Conſul octavùm imperii Auguſtei dat
Vicennalia 304. I & ſeq. Imperium abdicat 304. II &
305. VI. Coacè tamen 304. III. Quo anno facta hæc
abdicatio contra communem ſententiam oſtenditur
304. VI & ſeq. Idem ex faſtorum diſpoſitione magis
coufirmatur ibid. VIII. à Maxentio filio vocatus re-
ſumit purpuram 306. XVI. Nonum aſſumit Conſula-
tum, ſed in Italia tantm, & initio anni ſolùm 307.
I. Romàâ fugere cogitur ibid. I V & VI. Conſtanti-
num in Galliis degentem adit, utque eum in partes
ſuas trahat, fauſtam filiam dat uxorem ibid. V. Hinc
Carnuntum venit ad Diocletianum, hunc de ſumen-
co denuèò imperio rogaturus ibid. VIII. De novo in
Gallias redit, & inſidias Conſtantino ſtruit ibid. VII
& ſeq. decimùm Conſul procedit extra Italiam 308.
II. Imperii Cæſarei quinta Quinquennalia edit ibid.
III. Mæ=filiæ interit 307. IK & 310. VI. Mortis genus
indicatur

Annalium Eccleſ. Baroni.

indiçatur 307. I N. Ante Maxentium demortuus de-
monſtratur ibid. XI & ſeq. Ejus corpus balſamo perfu-
ſum longum poſt intervallum Mafſkliæ repertum in
mare projicitur zbid. XIII. Ejus imperii duratio ibid.
X. In Deorum numerum 4 Maxentio filio relatus fuit
306. XVII.
Mawineinus Auguſtus quo anno & tempore Alexandro
ſucceſſerit 238. IV. Germanis bellum infert, iiſque vi-
QRis, titulum Gernzanici reportat 235. VII. Filium Ma-
ximum Cæſarem appellat ibid. VIII. Chriſtianos inſe-
quitur ibid. III. Faſtis dat nomen 236. I. Ejus Legati à
Senatu repulſi ibid. VI. Aquileiam obſidet 238. III.
Simul curn filio à militibus obtrüncatur ibid. III &
67. Quo anno & menſe hæc mors acciderit, annota-
tur ibid. IV. Imperii ejus duratio aſſignatur ibid.
Maximinus d Diocletiano imperium abdicante Cæſar
creatur 304. IV & ſeq. & 306. I V. Hæc renuntiatio
Kalendis Maiis Nicomediæ facta 306. I V. Conſul in
ILtalia procedit, & quidem prima tantum anni parte
307. I. Auguſtum ſe renunciat ibid. XVIII & ſeqq.
Ejus nuncupationis annus ibid. XXIII. Audita Gale-
rii morte provincias illi ſubjectas occupat 311. XVIII.
Chriſtianos perſequitur ibid. N INX & ſeq. Ut accipit
edictum à Galerio in favorem Chriſtianorum, perſe-
cutionem ſuſpendit ibid. XIX & XXI. Legem in Chri-
ſtianorum favorem emittit 312. X. Sed hoc facit ne-
ceſſitate adactus ibid. XV. Omnes impunitates ſuſci-
pit ilid. XI. In matronas ſævit ibid. XKII. Illius erga
Valeriam Galerii Maximiani viduam inhumanitas, &
Diocletianum versus ingratus animus deſcribuntur

tbid. XII & XIV. Hujus Imperatoris Epiſtola ad Sabi-

num Præfectum Prætorio pro Chriſtianis perperäm à
ſuo tempore diſtracta 312. XV & 313. II. Maximinus
Licinio Aug. bellum infert 314. II & ſeqg. Pugnat &
vincitur ibid. V. Legem ſecundam pro Chriſtianorum
libertate proponit ibid. VIII. Paulò pòſt, veneno pro-
pinato, extinguitur zbid. VII. Ejus imperii duratio
diverſimode, ſecundum diverſa ejus initia, eompu-
tatur ibid. XII. Imperium exactionibus attrivit ibid.
XI. ss
Maximus Maximini Auguſti filius Cæſar creatur 235.

VIII. Titulus Inperatoris ipſi ab Auctoribus datus,

nonniſi Cæſarteam dignitatem ſignificat ibid. Cum pa-
tre Germanici nomen obtinet ibid. Cum eodem ad
Acquileiam à militibus interimitur 238. III & ſeg.
Maximus Tyrannus patria Hiſpanus erat 383. IV. Quare
dicatur Britannus baad. Cum Imperatoribus pacem fa-
cit ibid. XI. à Theodoſio debellatur 388. V I.
Maximus Comes rei privatæ ſub Diocletiano martyrio
coronatur 295. II.
Maximus Jeroſolymorum Epiſcopus ab Arianis in Sy-
nodo depoſitus 3 5. VII. Hujus depoſitionis annus in-
dicatur ibid. VIII. Quandiu ſederit, annotatur ibid.
Maximus, Cynicus Conſtaminopoleos Epiſcopus à Pe-
tro Alexandrino ordinatur 379. VII. Baronii error circa
Epiſcoporum numerum ad eam ordinationem pera-
endam ex Aegypto miſſorum corrigitur ibid. Maximi
invaſio explicatur ibid. X & ſeqj.
Maximus poſt Dionyſium Alexandrinam regit Eccleſiam
265. IV. Mortalitatem exuit, & quo anno, quave die,
indicatur 285. VII.
Mediolanenſe Judicium contra Donatiſtas 316.X V & ſeqq.
Mediolanenſes Synodi duæ omninèò diſtinguendæ,
una videlicet quæ Concilium Sardicenſe præceſſerit,
alia verò quæ idem Concilium ſubſecuta ſit 344. IV
E ſeq. DW
Mediolanenſis Synodus prior quo anno coacta 344. V
& VII. Ejus epocha in obſcuro poſita, diverſimodè
à diverſis aſſignatur ibid. IV. Fidei formulam ανρRαα
appellatam à Legatis Orientalibus ſibi oblatam reſpuit
sbid. III. .

623
Mediolanenſis Synodus ſecunda quo anno celebrata
2347. VIII, IX, XVI &οſeq. & 360. VI. Variæ circa illius
epocham adducuntur opiniones 347. VIII Cauſæ,
quæ Epiſcopos ad illam celebrandam coegerint, ex-
penduntur ibid. XIV. & ſeg.
Mediolanenſis Synodus tertia, ſub Liberio Papa anno
CCCLV Primis anni menſibus cogitur 354. IV &
3 5. II. In ea Athanaſii damnationi ſubſcribitur ibid.
Hujus Synodi decreta & pax Epiſcoporum Arimini &
Seleuciæ conſtituta ad diverſos annos pertinent 369.
III.
Mediolanenſis altera Synodus anno CCCXC congre-
gatur 390. X. An in ea jovinianus damnatus fuerit, in-
compertum ibid. MMM
Medoruns imperii finis aſſignatur App. XIX.
Melania Marcellini Exconſulis neptis, non filia fuit 372.
XV. In Orientem proficiſcitur & quo anno ibid.
XIII, XIV & XVIII. Filium parvulum Romæ relin-
quit, non Prætorem, ſed ſub tutela Prætoris ibid.
XVI && ſeq. Ante S. Athanaſii mortem in Ægyptum
appulit tbid. X IX. Monachos in perſecutione ſequi=-
rur ibid. NNHAJ. HM
Melchiades Euſebii in Epiſcopatu Romano ſucceſſor
306. XXV & 3II. XXIII. Romæ Synodum celebrat
313. VI & ſeq. Moritur ibid. X V. Mortis dies & ſe-
dis duratio exprimuntur ibid. X VI. Vicariatus ejus
ſub Euſebio prædeceſſore commentitius ibid. Unica
hujus Pontificis Epiſtola Decretalis, ad omnes Hiſpa-
niæ Epiſcopos directa, fictitia ibid. XIX.
Meletiani ſchiſinatis epocha ſtabilitur 306. XXIX & ſeq.
Meletianorum Acta falſa ꝛbid. XXXI.
Meletiani à privilegiis Clericis conceſſis arcentur à
Conſtantino M. 326. VIII.
Meletius Schaſtenus Epiſcopus ad Antiochenam ſedem
transfertur 360. V. à Conſtantio exulare jubetur ibid.
VI. Communi Catholicorum & Arianorum conſen-
ſu Antiochenæ Eccleſiæ præficitur 362. XN X II. Ab
Arianis tamen propter Catholicam de Trinitate,
quam profitebatur fidem, ſede poſtea pellitur ibid. à
Valente Aug. iterum exilio mulctatur 370. XXVIII,
Mortalitatem explet 381. XII.
Melitinenſis in Armenia Synodus, quo anno habita, in-
dicatur 357. XV.
Melito, Sardicenſis Epiſcopus Apologiam pro Chriſtianis
Marco Aurelio Antonino porrigit 170. I. G
S8. Mennas miles ſub Diocletiano Martyrio coronatur
295. III.
Meropius Philoſophus quo tempore cum S. Frumenti
in Æthiopiam profectus 327. X I V & ſeqq.
Metrodorus Philoſophus non in «thiopiam, ſed in ve-=
ram Indiam perrexit 327. XIV, X VI & ſeg. Cauſa
non fuit ruptæ pacis inter Conſtantinum & Perſas
ibid. XVIII & ſegqg.
Metrophanes Byzantii Epiſcopus, tribus tantum annis
ſediſſe immeritò dicitur 317. VI I. Etſi Nicœnæ Sy-
nodo non interfuerit, illum tamen, eo quo celebrata
fuit tempore defunctum fuiſſe, non inferendum ibid.
Quonam anno mortuus ſit, indicatur ibid. VIII.
Miſdates, Narſei Perfſarum KRegis filius, patri in regno
ſuccedit; at quo anno, incertum 301. II.
Monachatus initium ætati Conſtantini Magni imputan-
dum 318. XIV & ſeq. .
Monachi ab Aſcetis diverſi: illorumque nomen ſeriùs
cœptum 62. IV. Z
S. Monicæ S. Auguſtini matris annus emortualis aſſigna-
tur 389. I I & ſeq. Alio die, quàm quo colitur, eam
mortuam eſſe, oſtenditur ibid. III.
Moyſes, inſignis Eccleſiæ Romanæ Presbyter, cum aliis
in carcerem ſub Decio coniicitur 250. VIII. Mortis
illius annum à quibuſdam perperam eſſe conſigna-
tum, demonſtratur 251. XIV. & ſogqg.
Mucianus

624

Macianus Syriæ Præſes conftituitur 67. XXX. Adver-
sůs Vitellium Romam à Veſpaſiano mittitur 69.
MWuſonius à Juliano Auguſto docere non eſt prohibitus
362. XLT.

N.

4*
T Arbonenſis Provincia antiqua à Galliis diſtincta de-
monſtratur 374. VII.
Narſeus Perſarumm Rex à Diocletiano pacem petit & re-
cipit 287. II I & ſeq. à Galerio Maximiano ſubigitur
297. IV. Ejus filii in triumphum ducuntur 301. II. Cum
Romanis pacein facit 303. XI V ſeq.
Natalis Chriſti, ejuſdemque Epiphaniæ feſtum diverſis
diebus in Oriente celebratum 67. XXIV. & ſeq. Uno
eodemque die actum 361. IF. S
Neocori iidem ac Æditui, qui Templa & res ſacras curant
201. IV. ⸗
Wepos: Hæc vox non cognomentum Conſulum; ſed ho-
rum ab avis originem plerumque indicat 2. I.
Nero Imperio Proconſulari donatur 57. I. Annos natus
ſeptemdecim Claudio Imperatori ſuccedit S4. II. Con-
ſulatum init 5§. I. Imperii Proconſularis Quinquenna-
lia celebrat ibid. II. Secundùm Conſul procedit 57. I.
Tertium gerit Conſulatum 58. I. Imperii Auguſtei
Quinquennalia exhibet, eorumque occaſione macel-
lum dedicat ibid. II. Janum primè claudit 71. VII.
Quinquatruum Minervæ die feſto Agrippinam ma-
trem occidit, primam barbam ponit, piloſque Jovi
Capitolino conſecrat 59. II. Ludos Juvenales inſtituit
58. II & 5§9. II. Annum quartò aperit 60. I. erennulia
imperii Proconſularis edit ibid. II. Quinquenna 3 u-
dicro ad morem Græci radinis dat nnrire e.
Auguſtei imperii Decennalia agit, eoque r.
Reeumionenn in Chriſtianos Srcitar 64. I I. Ab iis
äntichriſtus in fine mundi venturus creditur ibid. VI.
Imperii Proconſularis dat Quindecennalia & perſecu-
tionem continuat 65. II. Petrum & Paulum Apoſtolos
interfici jubet ibid. & 67. II I. Quo anno, quove die
àd mandaverit, certò demonſtratur 67. III & ſeq. Ja-
num iterum claudit 71. VII. In Orientem proficiſcitur
67. II. Redux Romam intrat eo, quo Auguſtus olim
triumphaverat, curru ibid. Româò Neapolim Petit, ubi
Galliarum & Hiſpaniarum defectionem accipiens,
Romam iterum prætrepidus redit 68. I. Privatis ante
tempus magiſtratu Conſulibus, ſolus uintum init
Conſulatum, & quare ibid. II. Occiditur ibid. III. Im-
perii ejus tempus, dieſque mortis aſſignantur ibid.
Werva Auguſtus, vide, Cocceius Nerva.
Nicaænum Concilium quo anno celebratum 325. III. Quo
menſe ibid. III & VII. Ante Conſtantini Magni Vi-
cennalia cœptum & finitum ibid. IV. à Conſtantino
de conſenſu Silveſtri Papæ coactum ibid. VII I. Qui

ei Silveſtri nomine præfuerint, indicatur ibid. XI.

In Eccleſia, non in Imperatoris Palatio habitum fuiſſe,
certum ibid. X IX. Quomodo qui illud in Palatio
celebratum contendunt, ſint intelligendi, aperitur
ibid. XX. Quis primus in eodem Concilio Conſtan-

tinum ſit allocutus, oſtenditur ibid. X XI. Fidei qui-

dem formulam, Canones & Epiſtolam Synodicam in
eo ſcripſerunt Patres & ſubſcriptionibus firmaverunt,
at Acta Concilii nulla ſcriptis fuêre mandata ibid.
XXIII & XXVI. Sextus hujus Concili Canon, de
Epiſcoporum ordinatione venit intelligendus ibid.
XXXVIII. In eo item Canone agitur de jure Patriar-
chico ibid. XII. Hunc Canonem reſtringens Rufinus
ad Suburbicarias ſolům Provincias reiicitur ibid.
XIIII. Quo ſenſu Rufini expoſitio admittenda ibid.
XLIV. Hujus Concilii Canones, quos vocant Ara-

bicos, à ſectis Orientalibus agniti, & ut legitimi publi⸗

—

Index Criticæ

cati, ſuppoſititii ſunt ibid. XLV. In eo Concilio con-
troverſia de rebaptizatione terminata 314.X VII & ſeqq.
Nicænum Symbolum ut novam Catholicæ fidei teſſe-
ram, poſt ejuſdem urbis Concilium ſtatim Græci om-
nes aſſumunt 325.XXIV. Cur ab Eccleſia Occidentali
ſeriùs legi cœperit, inſinuatur ibid. Cur etiam in qui-
buſdam Eccleſiis priùs cantatum, in aliis autem tar-
diùs, aperitur ibid. XXV. Inter Latinos Hiſpani pri-
mi, Richaredis Regis conſilio, illud uſurpant ibid.
Hos paulo pòſt quædam Gallicanæ Eccleſiæ ſequuntur
ibid. Romana tandem cantare incipit, & quare ibid.
Nicopolis quo anno reædificata 220. II.
Milus Doxopatrius Tractatum de quinque Thronis Pa-
triarchalibus ſcribit 37. X.
Niſbis inter alias urbes multas à Severo Auguſto capta
195.II. APerſis anno, quo Conſtantinus Magnus mor-
tuus, obſidione cingitur 338. VII. Iterum ſub Conſtan-
tio ab iiſdem per menſes quatuor tentata 350. V.
Nobiliſſimi pueri titulo inſigniti, non minus quàm Cæſa-
res, initad dignitatis, Conſulatu exornantur 364. I &
366. IJ.
Novati ſchiſma Orientis Eccleſias dividit 256. XIV &
ſeq. Aliud à rebaptizationis Hæreticorum contentio⸗
ne ibid.
Novatiani Eccleſias, quas ſchiſmare durante Catholicis
abſtulerant, reddere jubentur 326. IX. Eorum conditio
ſub Conſtantino Magno melior fuit, quàm aliorum hæ-
reticorum ibid. X. Novatiani Romæ diu pacati fuêre
ibid. XI.
Novatianns Cornelii Papæ ordinationem, tanquam ille-
gitimam abrogare conatur 251. XX. à tribus Epiſcopis
ſe ordinari procurat ibid. Factione Novati, non manu,
hæc ordinatio facta ibid. & 250. X V. Novatianus à
Concilio Romano ſub eodem Cornelio habito ex-
communicatur 251. XXVI.
Novatus, à quo Feliciſſimus, inſcio Cypriano, Diaconus
conſtitutus dicitur, non fuit Epiſcopus 250. XV. Quo-
modo, quod ipſum ordinaverit, ſit intelligendum, in-
dicatur ibid.
Novitates in imperio quibus annis inductæ 87. II & 262.
II.
Numerianns Cari Aug. filius quo anno Cæſar dictus 283.
I& IV. Auguſtus dicitur ibid. V & ſeqq. Conſul pri-
mum procedit & qua de cauſa 284. I. Quandiu poſt
patris obitum imperaverit, oſtenditur 283. X III &
284.III. Ex Perſide rediens, per inſidias necatur 284.
III, V &. ſeq. Sub eo multi Martyres paſſi ibid. IX.
Numidæ ſub Gallo & Voluſiano, non à Mauris eorum
finitimis, ſed à Scythis vexati 253. VIII.
Nummi antiquos Imperatorum titulos, novis non memo-
ratis ſæpius exhibent 105. II.
Nummi unius Imperatoris non rarò in poſtica alterius
titulos præferunt 249. II.
Nummi aliquot Conſulares
394. II & ſeqjc.
Nummi tres Traiani Conſulatu notati, vel ſuſpecti, vel
explicatu diffi eiles, examinantur 103. IV & ſeq.
Nummi his verbis notati VOTIS X & XX à quo pri-
mum inſculpti 262. I.

Imperatorum explicantur

—
O.

O Beliſei in Quinquennalibus & id genus ſolenniũis
de more ab Imperatoribus erecti 355. VI. L
Obeliſci Arelatenſis erectio non Conſtantino Magno,
ſed Conſtantio ejus filio attribuenda 33. V.
Obeliſcus à Conſtantio Romæ erigitur 357. XVIII.
Odenatus Palmyrenorum Rex totius Orientis obtinet
imperium 262. III. Cum Gallieno imperium partici-
pat & ab eo Anguſtus nuncupatur 264. II. Quo, anno
facta ſit hæc nuncupatio, ex Nummis & ex ejus mortis
tempore

Annalium Eccleſ. Baroni.

tempore habetur ibid. Quandonam mortuus ſit, indi-
catur 266. I & 267. II.
Ohbrius dictus Anicius Hermegenianus Faſtis in Occi-
dente nomen dat 395. I. Hujus à Q. Clodio Hermo-
eniano Olybrio diſcrimen, uxoris, & familia diver-
Wã/ adducuntur ibid. III.
Olympiadas ſupputandi modus peculiaris 32. XII. Olym-
piades mendosè in Euſebio & Africano expreſſæ ibid.
XIII. Item in Baronio 306. VIII. Earundem auctor &
inſtitutionis tempus indicantur App. XXI.
Onelimus Pauli diſcipulus eodem circiter tempore, quo
Sanctus Ignatius martyrium facit 108. IV.
Obptatus, Carthaginenſis Epiſcopus & Agrippini ſucceſſor
ex Actis SS. Perpetuæ & Felicitatis demonſtratur 198. V.
Orationes diverſæ in Imperatorum Tricennalibus & id
genus feſtis à diverſis recitari ſolitæ 336. III.
Ordinationes Pontificum tam Romanorum, quam alio-
rum, ante pacem Eccleſiæ per Conſtantinum redditam,
quocumgue die indiſcriminatim peractæ 67. X VIII.
Quo tempore Romanorum Antiſtitum & aliorum or-

dinationes diebus Dominicis, vel feſtis ſolennioribus

fieri cœperint, indigitatur ibid. X X & 314. II.

Orientales Epiſeopi Stephano Papa ſedente, ſchiſma No-

vati abdicant 256. XII & ſeq. Non tamen circa Hære-
ticorum rebaptizationem cum Romano bPontifice con-
cordant, niſi poſt illius Ppæ mortem ibid.
Origenes corpus ſuum evirat 206. II. An ferro vel medi-

camentis id fecerit, incertum ibid. Zephyrino ſeden-

te Romam venit, ſed quo anno, incompertum 215. III.
Daplex ejus iter in Palæſtinam minus rectè ab aliqui-
bus confunditur ibid. Annus ejus natalis aſſignatur
202. VI. Origenes adversùs hæreticos pugnat & quan-
do 228. VII. Vulgatam LXX Interpretum editionem
mendis purgavit 229. V. Ejus tamen editio pura non
erat ibid. VI. Origenes à divo Hieronymo meritè re-
rehenſus ibid. VII & ſeq. Antiochiam à Mammæa vo-
catur ibid. X VI. Ammonium audit 232. IV. cribit con-
tra Celſum 241. III. Origenis literæ ad Philippum Imp.
non probant hunc fuiſſe Chriſtianum 244. VII. Ori-

genes diverſus ab alio ejuſdem nominis 246.I I. Ro-

mam veniſſe Ocigenem ſedente Fabiano falſum ibid.
VI. Origenes Hæreticos Elceſaitas dictos ſuperat 247.
XII. In perſecutione labitur 251. VI. Rationes in con-
trarium adductæ ſolvuntur ibid. VII. Lapsůs tempus
indicatur ibid. VIII. Ubinam & quando mortuus fue-
rit, oſtenditur 253. XXIII & 202. VI. Perperam à qui-
bpuſdam in duos diviſus 253. XX V. Ejus libri ib. X XIV.
Origeniſtæ, tùm qui tales ſimpliciter, tům qui fœd- appel-
lati ſunt, unum eumdemque Origenem, Adaman-
tium ſcilicet anteſigaanum habent 253. XXV. Impe-
rante Theodoſio Orthodoxos contumeliis laceſſunt
& Peluſiotas appellant 393. III.
Ormiſdas, Saporis P'erſarum Regis filius Patri ſuccedit, &
poſt annum unum, dieſque decem moritur 271. XII.
Ohius Epiſcopus Cordubenfſis, vide, Hoſius.
Otho Imperator nunquam à Nerone Quæſtor in Hiſpa-
niam miſſus, ſed Proprætor ſolàùm Luſitaniam admi-
niſtrat 69 VI. Galbæ Auguſto ſuccedit ibid. Se ipſum
interimit ibid. Quanto tempore imperarit; quove die
mortuus fuerit explicatur ibid.

PD Achon Vox Græca, malè in Inſeriptione à Baronio
lecta 146. I.
Pacis Templum à Conſtantino Magno Conſtantinopoli
extructum, diverſum à Templo Sophiæ eadem in civi-
tate erectum 330. V. . V
S& Pachomius Cænobitarum primus inſtitutor 318. XIV
5 ſr.

Pacoras Orodis Parthorum Regis filius à Ventidio oc-
ciſus App. LXXXV & XCV:
Tom.: I.

625

Pagani quare & quando Pagani nuncupati 351. V.
Palladius, non Publius Tatiani in Præfecturà Ægypti ſuc-
ceſſor, Catholicos inſequitur 372. XII.
Palladius Lauſiacæ Hiſtoriæ Auctor floret 388. X V. à Pal-
ladio Scotorum Epiſcopo diverſus eſt ibid.
Pamphilius anno Chriſti trecenteſimo octavo martyrio
coronatur 306. III.
Pannonia in Romanorum deditionem venit 8. II. Hujus
regionis pars à Maximiano Herculio Valeria dicta, in
honorem Valeriæ Diocletiani Aug. filiæ 294. II.
Papaæ etymologia & uſus indicatur 163. IV. Papæ nomen
quibus antiquitus tribui ſoleret, oſtenditur ibid.
Papias, an magno ingenio præditus fuerit, examinatur
116. III. An ejus nomen Martyrologiis inſcriptum ibid.
IV. An Joannis Apoſtoli, vel alterius Joannis Presby-
teri auditor fuerit, inquiritur ibid. V.
Pariſienſe Concilium procurante Hilario Pictavorum
Epiſcopo 360. XVII. Quo anno celebratum 362.
XXVII. Ante Conſtantii Aug. mortem certò coactum
demonſtratur ibid. XXVIII & ſeè.
Parthi Syriam invadunt, & quo anno App. LXXVI. à2
Ventidio vincuntur ibid. LXXXIII. Iterum ab eodem
profligantur ibid. LXXXV. X anno reportatæ fue-
rint illæ victoriæ, ſtabilitur ibid. & LXXXIX & ſeꝗ.
Parthici belli ſub Lucio Vero geſti initium conſignatur
161. X Quandiu duraverit, declaratur 166. III.
Parthicum bellum quandonam à Trajano Imp. ſuſcep-
tum 105. II & III. III.
Parthorum regnum quo anno deſtructum, & ad Perſas
translatum 226. IV.
Paternus Marci Aurelii Legatus, adversùs Barbaros milſ-
ſus illos cædit 179. II.
Patres ſeptimæ Synodi in ſacrorum librorum critica pa-
rum verſati, multas apocryphorum quiſquilias probant
56. III.
Patriarcha Conſtantinopolitanus multa à Romano inju-
ſte avellit 37. X. ²

Patriarcha Jeroſolymitanus quamplurima contra Apo-

ſtolic eæ Sedis judicium uſurpat 37. X.
Patriarchæ in Synodis ordinari ſoliti 326. V. Statim poſt
ordinationem Synodicas ad alios Patriarchas per Le-
gatos mittunt ibid. V I. Miſſarum ſolennia in mutuæ
inter illos communionis indicium cum iiſdem Le
celebrant ibid. VII.
Patriarchæ Antiocheno Metropoleon & ſedium Epiſ-
copalium ſubjectarum numerus 37. XI. Alexandrino ib.
XII. Jeroſolymitano ibid. XI;II. Conſtantinopolitano
ibid. XIV.
Patriarchatũs Romani termini examinantur 325. XXXIV
S& ſeq. Opinio Salmaſii circa eos adducitur & refel-

gatis

litur ibid. X XX V& XXXVII.
Patriarchatus Jeroſolymitanus ab Antiocheni poteſtate
avulſus 37. XIII.
Patriarchatuum inſtitutio, quando, & quibus in locis
facta ʒ7. IXkI.
Patroclus non ſub Aureliano Auguſto, ſed ſub Aurelia-
no Præſide Trecis in Gallia paſſus demonſtratur 277.
IV. At quo anno, & in qua perſecutione coronatus
fuerit, incertum ibid.
Paulinus Antiochenſis Epiſcopus Philogonii ſucceſſot
319. VII & ſeqz. Ob pravos mores dignitate movetut
ibid. VIII. Diverſus à Paulino qui è ſede Tyri ad An-
tiochenam tranflatus eſt ibid.
Paulinus Euſtathii ſucceſſor in ſede Antiochena diverſus
à priori Paulino 319. VIII &W ſeq. & ſede Tyri ad Antio-
chenam transfertur 340. XXl. Euſtathii ſucceſſorem in
hac Eccleſia fuiſſe, certum ibid. per breve admodum
teinpu; ledet, ita ut à multis Auctoribus omittatur
2 Pida. .
Paulinn; alter creatur Antiochenus Epiſcopus 362. X XI.
Sed nonniſi in Concilio Alexandrino vel poſt illud

Sgg zbid:

626
ibid. X XIII. Moritur 389. IX.
Paulus Apoſtolus, quibus anno & die martyrium paſſus
65. II. 67. III & ſeq. & 258. III.
Baulus Samoſatenus, quo anno Antiochenus Epiſcopus
fuerit creatus, indicatur 361. VI. Adverſus hunc, non
rior, ſed poſterior Synodus Antiochena congregata
26 5§. III. Sub Claudio quidem convictus, at ſub Au-
reliano tantùm, & poſt victam Zenobiam, ab Eccleſia
pulſus 271. III & ſeq. & 272. II. BHus error, hujuſque
à Sabellii & Neſtorii hæreſibus aperitur 271. V.
Paulus in Epiſcopatu Conſtantinopolitano Alexandri
ſucceſſor Conſtantini magni temporibus Epiſcopus
adhuc non erat 341. IX. Ante eam dignitatem adep-
tam à Conſtantino in exilium pulſus 340. X I & ſeq.
Quo anno ſedere cœperit, indicatur ibid. IX & XVII.
Ab Epiſcopatu quidem Euſebianorum factione de-
poſitus, ſed non de novo relegatus ibid. XIX. Poſt Eu-
ſebii Nicomedienſis obitum Sedi Conſtantinopolita-
næ ab Orthodoxis cum tumultu reſtituitur 342. XVI.
à Conſtantio iterum deturbatur & Singaram, Dein
Emeſam ferreis catenis vinctus exul perducitur ibid.
XVII. Ante Sardicenſe Concilium in ſedem reſtitutus
fuit 348. III. Huic tamen Synodo non intereſt, & qua-
re ibid. Moritur 351. I X.
Paulus Primus Eremita, quo anno defunctus 343. II. Sub
hujus Sancti nomine militans Congregatio, quo au-
ctore, quove tempore inſtituta ibid.
Pax viget in imperio Romano poſt bellum Mauritani-
cum à Marco Aurelio & Lucio Vero confectum 166.
VIII. Eam horum Imperatorum numiſmata demon-
ſtrant ibid Sancitur denuò poſt Germanos, Sarmataſ-
que à Marco Aurelio & filio Commodo devictos 176.
IV. .
Pedanius Syriam non adminiſtrat cum C. Sentio Satur-
nino App. CXXVI.
Pelagius Laodicenus Epiſcopus in exilium mittitur 370.
VII.
Peluſiota, idem quod luto immerſus 393. III. Alia hu-
jus vocis ſgniſicario in Annalibus ſtabilita, non reci-
pienda ibid.
Pentecoſtes feſtum pro quinquaginta diebus illud præ-
cedentibus Ab Antiquis uſurpatum 353. I X & ſeq.
Feregrinus, Cynicus Philoſophus cognomento Proteus,
ſeſe in rogum immittit 165. VI.
Perennius Prætorii præfectus ſub Commodo Auguſto,
quo anno occiſus fuerit, indicatur 187. III.
Perinthii propter beneficia ſibi collata, Caracallæ Ju-
daicum triumphum celebrant, Ludoſque in hono-
rem Severi & Caracallæ decernunt 201. I V.
Perpenna diverſus ab Hoſtiliano 2 51. XXXIV & ſeq. In
duos non diſtinguendus ibid. XXXV. Tyrannus non
Auguſtus à Senatu creatus eſt ibid. XXXV. in Gal-
liis regnavit ibid. XXXVI.
Perpetua & felicitas alio, quàm quo paſſæ, die coluntur
198. V. Carthagine non Tuburbi martyrium faciunt
ibid. & 203. V. .
Perſa cum Romanis pacem faciunt 303. XIV & eꝗ.
Perſarum regni inſtitutio quo anno facta App. XIX &
226. IV. Ejuſdem deſtructio, duratio & Reges aſſi-
Perſecutio in Chriſtianos ſub Nerone 64. II. non ſolum
contra fideles Romæ verſantes ediéta, ſed & contra
omnes ubique per Romanum imperium degentes
PiZid. IVWV.
Perſecutio ſub Diocletiano cruenta 90. VI. Quandonam
inchoata ibid. V & 9r. IV. Quando item & qua occa-
ſione aucta 95. II. In nummo lſiaco non expreſſa
perſecutio ſub Trajano, anno quo hic Imperator Impe-
rii Proconſularis decennalia exhibuit, aucta 107. II

Index Criticæ

Perſecutio ſub Marco Aurelio graviſſima & quare 162.
VI. Hujus initium & augmentum aſügnantur 163. II
& 167. III. Varias Romani imperii provincias vexat
177. III. Quando in Gallias eruperit, annotatur ibid.
Euſebii ſententia circa eamdem defenditur iwbid. III
Perſecutio ſub Severo & Caracalla ab hujus Quinquen-
nalibus malè inchoata 201. II. Bus initium anno de-
cimo Severi certo conjungendum 202. II. Longiſſima
fuit 201. VIII & 207. III. Simulque cruentiſſima 202.
II & ſeq. Alexandriæ præſertim 202. IV. Sub Severi
Quindecennalibus augetur 207. III.
Perſecutio ſub Maximino localis tantum fuit, non uni-
verſalis 235. III. Per tres circiter annos duravit ibid.
IV. In Sacerdotes ſolum & Clericos decreta sbid.
Perſecutio Alexandriæ ſub Philippis Auguſtis orta à mo-
tu populari originem habuit 248. VIII. Decianam an-
teceſſit, ideoque cum ea non confundenda ibid. Quo
anno mota, & quantum temporis graſſata fuerit,
oſtenditur ibid. & 249. I V. Qua occaſione finem ac-
ceperit, declaratur 248. I X.
Perſecutio à Decio Aug. indicitur 250. IV. Quo anno
inchoata & continuata 251. IV. Huic plures ſuccum-
bunt 250. VI. Romæ & in Africa ſævit, ſed hic multo
minus ibid. VII & ſeq. Sedatur in Africa & quare ibid.
XIII. Extincto Decio ubique finem accipit 25. XXVIII.
Perſecutio ſub Gallo & Voluſiano menſe Maio incœpta
252. X. Non occaſione peſtis decreta ibid. Sub ipſa
GChriſtiani Romæ vexati ibid. XVIII. At non in Aſia
ibid. Neque in Africa ibid. XX & ſeq. Brevis admo-
dum fuit, & quare ibid. XX. Inito à Valeriano impe-
rio, definit 253. XX.
Perſecutio ſub Valeriano & Gallieno quo anno indicta
256. KVIII & 257. I. Quo item menſe in Africa cœp-
ta 257. V. Gravis fuit, & quare 258. X. Quandonam
finierit ibid. VII & 259. XV. Error multorum circa il-
lius durationem, aperitur ibid. X & XV. Quando
in Ægypto ſedata fuerit, demonſtratur 261. I NX. Ru-
finus duo edicta ad ſedandam perſecutionem emiſſa
agnovit ibid. X & ſeq.
erſecutio ſub Aureliano in Chriſtianos decreta 272 IV
& ſeqq. Hujus initium ab Auctoribus perperàm conſi-
gnatum, in proprium annum reſtituitur ibid. Eam non
ſolum intentatam fuiſſe, ſed & executioni mandatam.
Aennur ibid. IX & ſeqq. Breviſſimam fuiſſe aſſeritur
ibid. V.
Perſecutio in milites ſub Galerio Maximiano quo anno
incœpta 297. IV, V & X. 298. II & 301. III. Annus quo
ea inita ex Arnobio demonſtratur 302. XIV. Quanto
tempore univerſalem à Diocletiano excitatam præceſ-
ſerit, indicatur ibid.
Perſecutio univerſalis à Diocletiano indicta, militum

per ſecutionem quaſi quoddam præludium habet 298.

II. de ea excitanda deliberatur 302. III. Quibus anno,
menſe & die decreta ibid. V. Quo item in loco ibid.
III. Jnitium illius aliqui perperam collocantes redar-

guuntur ibid. & 304. X V & ſeq. Cauſa hujus perſe-
cutionis ab Euſebio rectè aſſignata 302. IV. Alia à Ga-
lerio Maximiano conficta adducitur ibid. VI. Hæc per-

ſecutio ita atrox fuit, ut neque domni Regiæ peperce-
rint Diocletianus & Galerius ibid. VII. Illius in om-
nes crudelitas ex Auctoribus enarratur ibid. V I & ſeq.
Per ſecutio in Galliis ubi Conſtantius Chlorus imperat,
locum non habet 303. VII. Quo anno in Oriente re=
cruduerit, ſtabilitur 307. X V. Illius anni à Baronio
minus rectè conſignati ibid. XV, 308. IV, 309. I X &
312. XXI. Perſecutio à Maximino inſtauratur z3rI. XIX
& ſeq. Ab eodem ſuſpenditur ibid. XIX & XXI. Quo
anno in Occidente finem habuerit; annotatur 312.
XXVI. Quove in Oriente deſierit, aperitur ibid. &
314. VI. Ejus duratio indicatur 314. XIV.
Perſecutie

Annalium Eccleſ. Baroni.

Perſecutio ſub Licinio Aug. quo anno cœpta 316. VI.
Perſecutio anno Chriſti CCCXXIII excitata, commen-
titia 323. I V &S5 ſeq. .
Perſecutid in Chriſtianos à Juliano Aug. indicitur 362.
XXXIX. Augetur 363. I.
Perſecutio in Orthodoxos à Valente Aug. excitatur &
quo anno 366. IV & 370. III & ſeqq. Graſlatur in Me-
ſopotamia Præſertim & Palæſtina 372. VIII. gyp-
tum tamen non affligit, niſi poſt mortem S. Athanaſii
ibid. XII.
Perſecutionis in Perſide ſub Sapore Rege edictæ epocha
adducitur 343. III.
Perſicum bellum ſub Alexandro Imperatore perperam à
quibuſdam conſignatum 229. X & ſoqq. Quandonam
inchostum 228. V & 229. XIV. Alexandro Imp. Pa-
rum fauſtum 229. XIII. Ante aliud quodcumque ab
hoc Imperatore ſuſceptum 228. V.
Perſicum bellum ſub Diocletiano & Maximiano Augg.
quo anno cœptum 296. VI & 297. IV Perperam cum
anno CCC conjunctum 297. I V. Kr .
Perſicum bellum ſub Conſtantini Magni obitum denuèò
inſtauratum 336. X & 338. VII. Sub Conſtantio ejus fi-
lio ardet 345. II.
Perſicum ia bellum ſub eodem Conſtantio initum
358. III & 360. XVIII. .
Perſicum alterum bellum ſub Valente & Valentiniano
369. XIX. . .
Pertinax vide, Helvius Pertinax.
Peſceennins Niger Imperator in Oriente appellatur 193. V.
Severo Auguſto vincitur & interimitur 194. II.
eſtilentia, vide, lues. 1
, nat Vitellio in præfectura Syriæ ſuccedit 39. II. Ab
aliis tribus ejuſdem nominis diverſus ibid.
Petrus Apoſtolus Romam non venit ſub Claudio Impe-
ratore 43. II. Sed ſub Nerone tantum ibid. III & 54.

III. Qui ſub Claudio veniſſe contendunt, abſurda com-

iniſci coguntur 4. II & ſeq. Unde orta opinio, Pe-
H annis iginti quinque ſediſſe ibid. Petrus
à Nerone necatur é6f. II. 67. III & ſeq. & 258. III. Ejus
corpus ſæpius ad Catacumbas tranſlatum, quam cre-
diderit Baronius 258. III & ſeq.
Petrus Alexandrinus Epiſcopus Theonæ ſuccedit & quo
anno 300. II. Quarto perſecutionis Diocletianeæ anno
Canones ſuos in lucem emittit ʒ05. I VY. Martyrio co-
ronatur 310. IV, & 311. XXNX. Petri viſio de Ario, ejuſ-
que martyrii Acta à veritate aliena 310. IV.
Petrus S. Athanaſio in Epiſcopatum Alexandrinum ſuc-
cedit 372. XII. Tres Epiſcopos ex Ægypto mittit ad
ordinandum Maximum Cynicum Epiſcopum Con-
ſtantinopolitanum 379. VIII & ſeqq.
Phænicia à Syria dividitur 128. III. . L
Phariſai quare & quando in duas partes diſcedunt App.
Pgge Antipatri filius Jeroſolymis & circumiacenti
regioni Dux conſtituitur App. LCx.
Philagrius Ægypti Præfectus annis CCCXXX V &
CceCXLI Gregorium Alexandrinam Eccleſiam in-
vadentem ‚in eandem ſedem inducit 341. XXVIII.
Philagriut Philagrii filius .Ægypti etiam Præfectus anno
CECLVI Georgium in ſecunda ſedis Alexandrinæ
invaſione comitatur ʒ341. XXIX & ſeq. Iſtius à Patre
diſcrimen annotatur ibid.“
Philippus Herodis Aſcalonitæ filius & Antipæ frater
moritur 34. III & 37. III.
Philippus ſenior Aug. Arabs Præfectus Prætorio, Gor-
dliano III inſidias parat 244. II. Quaſi tutor à militi-
bus Gordiano impoſitus cum ipſo tenet imperium ihid.
Gordianum occidi jubet ibid. Statim ab imperio aſ-
ſu npto Philippum filium Cæſarem dicit & Tribuni-
cia poreſtate exornat ibid. III. Quo anno Romam
fenerit indicatur 245. II. Faſtis dat nomen ibid. I.
Tom. I.

627
Iterum Conſul procedit 247. I. Philippum filium Au-
guſtum dicit ibid. II. ob eam nuncupationem populo
dat congiarium idid. III. Ludos ſeculares nonos &
omnium poſtremos exhibet ibid. V e&g ſeq. Eoſque
magniſñcentiſſimos ibid. X. Ter Conſul fuit 249. II.
inchoato ſexto imperii anno occiditur ibid. V & 251.
II. Et hoc circa menſem Julium 249. V & ſeq. Phi-
lippus non fuit Chriſtianus 244. I V & ſeqq. & 247.
VI & ſeqq.
Philippus Junior adhuc puer, Cæſar 4 patre renuntiatur
& Tribunitia poteſtate decoratur 244. III. Quo anno
id factum, enuntiatur ibid. Adhuc Cæſar annum ape-
rit 247. I. Simul Auguſtus dicitur ibid. II. Secundùm
Conſul procedit 248. I. Tertium Conſulatum nullo
modo iniit 249. II. Cum patre interimitur ibid. V &
ſeg. & 251. II.
Philogonius Antiochenſis Eccleſiæ Præſul ſub LicinioAug.
moritur 319. VII.
Philoſophi nomen non ſemper literarum ſtudium, ſed ali-
quando auſteram vivendi rationem denotat 148. IV.
Phlegon Hadriani Libertus Solis deliquium, Chriſto mo-
riente viſum memorat 32. X I. Quo tempore florue-
rit, & Opus ſuum de Olympiadibus ſcripſerit, indi-
catur 136. VIIII.
Photinus in ſecunda Mediolanenſi Synodo damnatur
344. III, & 347. V & XV. in Synodis etiam Antio-
chena ſecunda & Sardicenſi ibid. In Romana item, non
verò in Sirmienſi à Petavio excogitata 349. VII. in
priori Sirmienſi ſede ſua dejicitur 35r. X &s ſoq.
Picture Deum & Trinitatem repræſentantes alias vetitæ
S. V. Hæc prohibitio occaſione Catechumenorum &&
Gentilium facta ebid. Hujus prohibitionis ratio inſi-
nuatur ibid.
Pionii Martyris dies & annus paſſionis aſſignantur 251. XI.
Piſo Urbis præfectus per annos viginti à Tiberio deſtina-
tur, & qua de cauſa II. III & ſeq.
Piſo conſtituitur Syriæ Præſes poſt Creticum Silanum 17.
III.
Piſo dictus Licinianus à Galba adoptatus Cæſar renuntia-
tur, ſed intra ſextum adoptionis diem perit 69. II.
Pius Papa Hygino ſuccedit 156. IV. Ad Deum migrat
151. III & 165. III. Mortis annus & ſedis duratio certò
definiri non poſſunt 16 5.. III. Epiſtolæ hujus Pontificis
à Doctis non probatæ ibid. IV.
Placilla Theodoſii Magni uxor prima Arcadii & Hono-
rii Auguſtorum mater 384. I V. Mortis ejus annus in-
dicatur 385. VI. Flacilla etiam à multis vocata ibid.
Placillus, ſeu Flacillus Arianus Antiochenus
circa annum CCCXXX Euphronio ſuc
XXII. Tyri Conciliabulo adeſt ibid. Poſt an
cim, quibus ſedit, moritur ibid.
Plautianus, Plautillæ Antonini Caracallæ uxoris pater,
Severi Imperatoris per Orientem comes & Præfectus
Prætorio 199. I V. à Severo non relinquitur Romæ,
dum ipſe in Orientem pergeret ibid. Ejus apud Aug.
auctoritas indigitatur ibid. Conſul procedit 203. I.
Falsò à quibuſdam Slanus vocatus ibid. E. Fulviorum,
non verò Septimiorum familia oriundus erat ibid.
Plautilla Plautiani filia Antonino Caracallæ in matri-
monium data 198. I V & ſeq.
Plinius quandonam Panegyricum Trajano recitaverit
101. III. in Bithyniam non ut Proconſul, ſed ut Au-
guſti Legatus ac Proprætor mittitur 102. III. In hanc
provinciam non venit centeſimo tertio Chriſti anno
ibid. VIII. Neque ſtatim poſt Conſulatum à ſe geſtum
ibid. VII. Sed poſt aliquot tantum annos à ſumpto
Conſulatu ibid. III. Quo tempore in Bithyniam vene-
rit, ſtabilitur ibid. V. Jam illi provinciæ præerat cum
Trajanus natale imperii celebravit ibid Ad hunc Im-
peratorem de Chriſtianorum cauſa celebrem ſcribit

Epiſtolam ibid. VI.

.

Epiſcopus
cedit 340.
nos duode-

Ggg 2 Plotinns

628
Plotinus quibus Conſulibus i mcen adient, ſunn
iu vixerit, indicafur 263. III. atonop
e 1 apud Gallienum Aug. fruſtrà agit ibid. IV. Mo-
ritur 270. V. .
Plevia Sanea Conſtantinopolim infeſtat ,. de atr.
men Gregorii daseiankeni oratio de plaga gra
n intelligenda ibid.
Pahcarzue Simyrne Epiſcopus „quo unno; uo Unpere-
tore, & quo Pontifice Romam veneri . . klar⸗
tyrii ejus dies aſſignatur 167. IV. Annus tar
Penipeii Magni præclarè geſta in 4li narrantut. a.
LIII. Pompeius à Cæſare in Theſſa ia vinc ru ain
anni parte ier LIX. Ptolemæi Ægypti Regis ju
tuc . . „
gt b tnnbeii Magni filius cum Triumviris pa-
cem ſancit App. LXXXII. . zni
Pomponius Flaccus Proprætor Syriæ deſtinatus ujus
dignitatis poſſeſſionem non init I1. V. Conſu atum
gerit 17. I. Urbis præturam obtinet II. V. Syrixæ tan-
dein Præſes conſtituitur 22. III. Moritur 3III.
Pontianus poſt Urbanum Papam Romanam Ecc eſiam
adminiſtrat 231. Il. Quo die ipſi ſucceſſerit aperitur
ibid. Sub Mazimino martyrium ſubit 235. V. Dies
paſſionis illius àſſignarur ibid. VI. Sedis duratio ſtabi-
litur ibid. V. Vicariatus ejus ſub Urbano deceſſore
commentitius ibid. Ordinationis ejus dies in Homi⸗
nicam perperàâm diſtrahitur ibid. Decretales due huic
Pontifici adſcriptæ, ſuppoſititiæ reputantur , . 1
Pontiſices Romani ante Alexandrum, quibus men ibus u
diebus ſupra annos vixerint, incompertum 130. .
plurium etiam poſt Alexzhdrum „ ordinationis
tis dies nobis ignotus ibid.
ponriſccs Romani nec per ſs⸗ RicE Legatos, pluri-
onciliis interfuêre 341. .
, Mentn nomen Auguſtis & Imperatoribus,
dum multi ſimul eſſent, non ſemper commune 16ͤ1r.
VI. Res item per illud ſignificata, etiamſi jam no-
men eſſet commune, aliquando non crnmunicara
ibid. quando verò & nomen & res omnibus attribui
cœperit, indicatur ibid. & 304. IX. . es non
Pontificis Maximi titulum Chriſtiani mperaro e 8
uſurpant 312. XVII & ſeq. Rationes multæ, 2 hoe
probandum adducuntur ibid. X IX S ſeq. Locas au⸗
ſonii, ut videtur, contrarius plicarvr e, RXI. n-
ſcriptiones quæ hunc titulum Imperatori uer nnt,
explanantur ibid. XXII & ſeq. Eas in Gencil ium Im-
eratorum honorem ſculptas & in Chriſtianos po-
ſtea tranſlatas fuiſſe, evincitur ibid. XXIV. G
Pontificum aliquot Romanorum ſeries ex S. Auguſtino
firmata 306. XXIV & ſeg. Plionc ſed
Pontificum Romanorum duratio, non ab e one ſe
ab Epiſcopali ordinatione numeranda 67. XV . o-
rum emortualis dies ſæpe diverſus ab eo „quo colun-
tur; ſæpe etiam cum eorundem Tranſlatione, ſimilive
feſtivitate confuſus ibed. XXII.
S. Pontii Martyris Acta ſuppoſititia 244. VI. liun E
Porphyrius Romam pergit ecatone Rꝗ ium 1
lieni Auguſti 262. I V & 263. III. Ju eus nor e
Tyrius 263 III & 302. IX. Cur Judæus reputatus ibid.
in Chriſtianos non ſcripfſit, dum eos inſectaretur Dio-
cletianus 302. X. Neque etiam hoc de illo ellanur
Antiqui ibid. XI. Quid de eo ſenſerit Divus Augu i-
nus inſinuatur ibid. XtI. Errores quorundam circa
hunc Philoſophum in medium proferuntur ibid. XIII.
Porphyrius uſque ad Concilium Nicænum vitam non
produxiſſe, certum 325. XXXIII. .
Poſtumus in Galliis imperium uſurpat 260. II S ſeqrr-
cum filio Poſtumo à Lolliano rebellante occiditur 269.
IV. Sub quo Imperatore cædes hæc patrata fuerit,

ſtabilitur bid. IV & ſeq. Adverſa ſententia profliga-

Index Criticæ

tur ibid. V & ſeq. Annos decem incompletos r egnaſſe
Poſtumum oſtenditur ibid. IV.
Potamius civitatis Odiſſiponæ Epiſcopus, tanquam hære-
ticus ab Hoſio repulſus 357. V. In ſecunda Sirmienſi
Synodo blaſphemam fſidei formulam conſcribit ibid.
Præfelti Prætorio non ſemper aſſumti ex ordine equeſtri
94. II. Aliquando tamen Conſules creati ibid. III &
219. II & 285. III.
Præfecti prætorio, qui Romani imperii diœceſibus
præeſſent, quot, & à quo inſtituti 37. IV.
Præfecti prætorio quatuor à Conſtantino Magno in
unius locum ſubrogati, nec, ut antea militibu, præ-
ſunt, nec Imperatorum comites, nec Cæſareorum exer-
cituum ſupremi Magiſtri dicuntur 332. I V.
Præfecto Orientis, quot, & quæ provinciæ ſubjectæ
37. V. Illyrici ibid. VI. Italiæ ibid. Galliarum ⸗ebid; VII.
Præfectura Galliarum Treviris Arelatem tranſlata ab
Honorio Imperatore 332. VI.
Praæſides provinciarum ſub Cæſaribus non ſemper bellis
contra hoſtes Romanorum præſunt App. CXXXIV.
Praxeas non ſub Aniceto Papa, ſed Victore ſedente Ro-
mam venit 171. III. Quid ibi egerit, enarratur
ibid.
Precbhyteri in Africa nunquam fuêre uxorati 248. VI.
Presbyteri quinque Feliciſſimo Diacono ſe adjungunt
& ab Eccleſia Africana ſe ſeparant 251. XVI. à Gon-
cilio Carthaginenſi excommunicantur ibid. XXII.
Priſca Diocletiani Auguſti uxor unica quandiu principa-
tum renuit, quo anno extincta 294. II & ſeqq. Quia
Chriſtiana ſacrificio pollui jubetur 302. VII. W
Priſcus in Macedonia tyrannidem arripit 251. XXXV.
Occiditur ibid.
Privatu, Lambeſitanus, hæreticus Carthaginem pergit,
dum Cyprianus ſecundam Carthaginenſem Synodum
habet 252. VI.
Probus in Illyrico, dein Romæ Imperator ſalutatur 276.
VII & ſeq. Cum Floriano per tres circiter menſes im-
perat ibid. VII & IX. Ejus imperii initium non à Flo-
riani, ſed à Taciti Auguſti morte accipiendum ibid.
VIII & ſeq. Poſt adeptum imperium faſtis nomen dat,
& quare 277. I & ſeq. Quo anno Gallias à Barbaris
occupatas receperit, indicatur ibid. IX. Conſul ſecun-
Jum procedit & qua de cauſa 278. I C& ſeq. Hic Con-
ſulatus perperàm Faſtis expunctus & ſuffectus credi-
tus ibid. I. Tertium init Conſulatum ſibi ob victorias
reportatas decretum 279. I. Error Baronii circa hujus
Imperatoris Conſulatus detegitur ibid. I & ſeq. Pam-
phyliam, motũs ſedandi cauſa, pergit ibid. III. Cum
Narſeo apud Perſas regnante pacem init, Barba-
roſque, fines Romanos populantes opprimit 280. IX.
Gartèò Faſtis nomen dat 281. I. Quinquennalia exhi-
bet ibid. II. Annum iterum aperit 282. I. De Germa-
nis & Blemyis triumphum ducit ibid. II. Inchoato
imperii anno ſeptimo, circa menſis Auguſti initium à
militibus interimitur 283. II. Ejus mors ab anno Chri-
ſti CCLXXXII nullo modo removenda ibid. II, III
& VI.
Proconſulatus duplex diſtinguendus 147. V.
Procopius Tyrannidem arripit 364. VI & 365. XVII. An-
nus hujus defectionis ſtabilitur ibid. In Phrygia Salu-
tari victus occiditur 366.II. Quanto tempore tyranni-
dem exercuerit, annotatur ibid. & 364. VI.
Proculus Tatiani filius, urbis Conſtantinopoleos præfe-
cturã donatur 392. VII. Paulò pòſt capite plectitur ibid.
Prohæreſius Sophiſta Athenienſis Chriſtianus erſi à Ju-
liano Aug. docere non prohibeatur, ſcholam ſpon-
te deſerit 362. X L. ſeqj.
Provinciæ quinque vulgò dictæ, à Galliis diſtinctæ, quæ
fuerint, examinatur 374. VI & XIX. Quo tempore
ad ſeptenarium numerum redactæ, indicatur ibid. V.
Inter eas Novempopulana non numeranda ibid. NXI

Annalium Eccleſ. Baroni.

S ſeqj. nec etiam pftovincia Alpium Grajarum ibid.

XX & XXV. Gothofredi opinio circa illas adducitur,

& evertitur ibid. XXIII & ſeq.
Provinciarum Romani Imperii quinque ejuſdem diœ-
ceſes conſtituentium numerus aſſignatur 37. IV & ſeq.
Pupienus & Balbinus à Senatu Auguſti nuncupantur &
quo anno 236. VIII & 237. II. Inter ſe diſoordes, cum
Capitolini Ludi celebrantur à militibus trucidantur
238. V & ſeq. Hos imperii annum ſecundum inchoaſ-
ſe, certum ibid. VII.
Puteoli oppidum, jus Coloniæ & cognomentum à Ne-
rone Imp. adipiſcitur 66. II.
Uadratus C. Ummidius Durmius Caſſio Longino
QAXeꝗ²–juſuccedit in Syriæ præfecturam 42. VIII. Moritur
60. III. r
Quadrigæ elephantorum in triumphis adhiberi ſolitæ
quo primùm uſurpatæ 230. III. ́RũUDÿ
Quarti, Feliciſſimi & Agapiti natalis dies Perperàâm à
quibuſdam collocatus 258. V S ſeq. Hos ſub Sixto Pa-
pa martyrium non ſubiiſſe demonſtratur ibic.
Quietus Macriani filius cum patre occiditur 261. XII ſeq.
Duindecennalia à temporibus ſolùm Conſtantini Magni
in nummis defcribi ſolita 126. IV.
Quinquatruum Minervæ dies feſtus, quo menſe & die
celebratus 68. II. M
Auinquennale certamen àa Domitiano inſtitutum, & quo
anno 86. V & ſeg.
Quinquennale Ludricum à Nerone Au g.: inſtitutum quo-
vis anno quinto exacto agi ſolitum 60. II. H
Quinquennalia Cæſarum in dubium revocari non poſ-
ſunt 3It. X VII. HZ W V
Quinquennalia & Quindecennalia 4 Commodo Augu-
ſto primùm in numiſmatis memorati jubentur 192. II.
At in hoc non ſunt eum ſecuti Imperatores alii uſque
ad Conſtantinum Magnum ibid. —
Quinquennalia patrum in nummis filiorum „& é con-
trâ filiorum in nummis patrum, aliquando inſcripta
en Varus Sentio Saturnino Syriæ Præſidi imme-
diatè ſuccedit App. CXXXVI. Annus quo tale munus
inierit, nummis comprobatur ibid. Herodis mortis
tempore & initio regni Archelai Varum Syriam admi-
niſtraſſe demonſtrant Nummi ibid. CXLV.

Qkimihw Claudii Auguſti frater ipſ in imperio ſucce-
dit, at poſt dies tantum ſeptemdeeim regni extin-

guitur 270. III. HW M
Qonie Cyrinus Faſtis nomen dat App. CXXV. In
Judæam cum imperio extraordinario probabiliter mit-
titur, ut cenſum agat ibid. CXXIX. Quo anno Syriæ
primm præfuerit; ſKtatuitur ibid. CXL,II & ſeq. &
CXLV. Expeditio ejuſdem in Homonadenſes hunc
Syriæ præſidem tunc temporis fuiſſe non deſignat ibid,:
CXXXV.

Ebaptizationis uſum ad ſolam Eccleſiaſticam diſci⸗
plinam, non ad fidem pertinere, cenſebant Africani
Epiſcopi 215. II. Controverſia de ea quo anno orta 2556.
IX S ſeqq. Stephano Papa ſedente in Africa cœpit il-
lius occaſione diſſidium 256. III S ſeqq. Hæc con-
troverſia in Concilio Nicæno terminata 314. XVII &

NReboprizatio Conſtantini Magni reijcitur 324. XV.
Rebaptizatio ab Arianis uſurpata 367. III.
kegule quædam ad Chronologiam Pontificiam reſtitu-
endam ſtabiliuntur 67. V ſeqqj.
Rbeti Vindelici anno quintodecimo poſt captam ab Au-
guſto Alexandriam debellantur App. CXIV.
Roma quo tempore condita App. XXII. Peſte, fame &
incendio afflicta ſextum Conſulatum gerente Com-
Tom. I.

629
modo Auguſto 187. V. Ejus mœnia ab Aurelano di=
latantur 271. VII & 272. II. illius Regum laterculum
exhibetur App. XXII. L
Romana Synodus ſub Dionyfio Papa adversùs Paulum
Samoſatenſem celebrata, fictitia 264. I V. Contrariæ
ſententiæ fundamentum adducitur& impugnatur ibid.
Romana Synodus Conſtantini M. juſſu Cæcilianum in-
ter & Donatiſtas ſub Melchiade Papa cogitur 313. VI.
Romana Synodus ſub Cornelio Papa unica, non multi-

plex 251. XXVI. Hujus decreta Eccleſiis longè diſſi-
tis communicata ibid.

Romana Synodus, quam Conſtantino præſente, & ſta-

tim poſt illius baptiſmum Silveſter Papa coegiſſe dici-
tur, omninò commentitia 324. XVII. Hujus ſuppoſi⸗
tionis adducuntur rationes ibid. XVII && ſeq.

Romana Synodus ſub Julii Pontificis anno primo ab

Iſidoro Mercatore conficta 337. X.
Romana Synodus in cauſa Athanaſii & Marcelli Ancy-
rani quæ anno CCCXL fuerit inchoata, & anno
CCCXLI continuata, ſine fundamento ſuppoſita 341.
XXXVII & 342. VI. Argumenta quibus eam tuetur
Baronius in medium adducuntur 342. VII & X. Sed
refelluntur ibid. VIII & ſeq.
Romana Synodus in cauſa Athanaſii quandonam coa-
cta 340. V, 341. XXXVII & 342. III ſeq.
Römana Synodus in cauſa Valentis & Urſacii cogitur
349. I V. Ejus epocha ſtabilitur 349. IX & 350. VI.
Biennio poſt ſecundam Mediolanenſem habitam fuiſſe

.

demonſtratur 350. V.
Romana Synoqus prior ſub Damaſo anno CCCLXVI
adverſus Valentem & Urſacium jam pridem damnatos
celebratur 369. V. Hujus Epiſtola Synodica perperàm
ab aliquibus ad Synodum Illyricianam relata ibid.
Ejus epocha ibid. VI. Romana Synodus ſub Damaſò
ſecunda ab eodem Pontifice contra Auxentium Me-
diolanenſem Epiſcopum cogitur 369. VII & IX. Hanc
ante S. Athanaſii mortem habitam fuiſſe, certum ibid.
VII. In ea de Spiritůs Sancti conſubſtantialitate actum
bid. X. Synodica ejus Epiſtola non ad ſolos Illyri⸗
cianos, ſed & ad Orientales Catholicos directa ibid.
VIII.
Romana Synodus ſub Damaſo tertia, in qua Apollinaris
& Timotheus Hæretici condemnati, quo anno cele-
brata ſit, indicatur 373. II & ſeqq-: Auctorum errores
multi circa illam deteguntur ibid.
Romana Synodus ſub Damaſo quarta quò anno habita
378. XIV, XVII & XIX. Quid in ea geſtum ſit,
aperitur ibid. XVI & ſeqg.
Romania; Hujus vocis ſignificationes plures adducuntur
381. III.
Romanos inter & Perſas pax ſancitur 303. XIV e ſeq.
Romulus & milites Chriſtiani ejus ſocii nonniſi anno
Chriſti centeſimo duodecimo in Oriente ub Trajane
morti addicti 106. III.
Remulu: Maxentii filius cum patre Faſtis dat nomen in
Italia 308. I. Cæſar nuncupatur 309. I. Secundàùm Con-
ſul ibidem prorei „ob adeptam prius Cæſaream di-
gnitatem ibid. In hujus locum Licinius I perperam
Iufficitur ibid. II. Romulum aquis Tiberis ſuffocatum
anno Chriſti CCClIX veroſimile 310.II. Romulus apo-
thheoſi à patre donatur, arque in ejus honorem Tem-=
plum conſtruitur ibid. .
Rufinus & Melania in Orientem ſe conferunt
no 372. XIII ſeqqj.
Rufinur ordinario Conſulatu in Oriente fungitur 392. I.
Tatiano in exilium amandato in Orientalis Prætorii
præfectura ſuccedit ibid.
Rufus Feſtus Breviarium ſuum componit & Valenti Au-=
guſto dicat 369. XX. Quo anno illud in lucem emiſe-
rit; incticatur ibid.

& quo an-

Egg 3 Sabba⸗

6
Abhatum in quadrageſima etiam Romæ jejunio con-
ſecratum 5S. VII CoS ſeqq. Diverſæ ſuper hoc jejunio
ſententiæ explicantur & refelluntur ibid.
Sabbatum ſecundo-primùm quid ſit 30. III. Sanctorum
Patrum circa illud diſcrepantes adducuntur opinio-
nes ibid.
Sabbatum magnum quodnam olim apud Chriſtianos
167. I V.
Sabina Hadriani Imperatoris uxor, quo anno Auguſtaà

appellata 126. II.
Sacxerdotes ſummi apud Gentiles à Pontificibus Maximis
diverſi 161. IlX. Illorum, non unus tantum, ſed plures

in pluribus civitatibus conſtituti ibid.

Sacramentorum ſeptenarius numerus ex diſciplina arcani

probatur 118. I X. Proteſtantes eum abijcientes refel-
lIuntur ibid.

Salomonis Templum inchoatur App. XIV. Evertitur
ibid. XV.
Saloninus Gallieni Auguſti natu minor filius, poſt fra-
tris Valeriani ſeu Gallieni junioris interitum, Cæſar
creatus, poſt Gallieni patris mortem & ipſe occiditur
168. II.
Salvius Julianns Edictum perpetuum componit, quo om-
nes civitates Romanæ urbis leges ſequi jubentur 1z1. II.
Saluſtii duo perperam hactenus inter ſe confuſi diſcrimi-
nantur 362. XXXII. V
Saluſtius Secundus idem qui Saturninus Secundus 362.
XXXII & ſeq. Præfectus Prætorio Orientis à Juliano
Auguſto conſtituitur XXXIV &ſeq. Iterum ad ean-
dem dignitatem poſt Nebridii mortem à Valente Im-
peratore aſſumitur sbid. XXXVI. .
Saluſtius cum Juliano, ut iſti opitularetur, in Gallias à
Gonſtantio amandatus 362. XXXVII. Nebridio in
Galliarum præfectura ſuccedit ibid. Juliano Collega
annum aperit 363. I.
Saluſtius Urbis Præfectus ſub Valentiniano Juniore Ba-
ſilicæ 9. Pauli Apoſtoli conſtruendæ curam gerit 362.
XXXVIII. Chriſtianus fuit & diverſus ab aliis duo-
bus ejuſdem nominis ibid.
Sanéti alio ſæpiùs, quam quo mortui, die coluntur 67
XXIII. Dies eorum mortis non rarò cum Translatio-
ne, Reliquiarum elevatione, vel Templi in illorum
honorem conſtructione confuſus ibid.
Sancti licet Epiſcopi, vel Pontiſices in Martyrologiis ſim-
pliciter appellentur, aliquando tamen eos Martyres
non fuiſſe, perperàm deducitur 224. II.
Sanctimoniales Theodoſii M. temporibus peculiari habitu
jam utuntur 394. V. .
Sangus apud Sabinos Deus, qui & Fidius dictus, pactis &
fœderibus præeſt 42. VI. Unde ſic appellatus ibid.
Sapientiæ ſeu Sophiæ Templum Conſtantinopolitanum
cum Pacis Templo non confundendum 330. V.
Sapores Perſarum Rex, Artaxercis ſucceſſor Romanos in-
gentibus jacturis afficit 241. IV. Hominem exuit 271.
XII.
Sapores Miſdati in regnum Perſarum ſuccedit ʒor. II. Per-
ſecutionem in Chriſtianos excitat 34. III. Poſt multas
de Romanis reportatas victorias & ſeptuaginta anno-
rum regnum moritur 380. X I. Quorundam ejus ſuc-
ceſſorum ſeries texitur ibid.
Sardicenſis Synodus, non à Julio Papa, ſed ab Imperato-
ribus indicta, & quo anno 346. IV. Adverſa ſententia
refellitur ibid. V.
Saturninus Cneius Sentius dictus annum aperit App.
CXXIII. Titio Syriæ Præſidi in eadem præfectura
ſuccedit ibid. GXXVI. At in eo magiſtratu nec Volum-
nium, nec Pedanium Collegas habet ibid. An cenſum
in Judæa eégerit Saturninus inquiritur ibid. CXXVII.
Stuarninus Gn. Centius Cn. Sentii Saturnini filius poſt
Piſonem Syriæ præficitur 19. III. Ab ea removetur 22.
III.

Index Criticæ

Saturninus & ſocii, qui in Africa martyrio coronati ſunt
ſub Diocletiano, nonniſi ipſo I X & Maximiano
VIII Coſſ. paſſi, ex propriis martyrii Actis demon-
ſtrantur 303. V.
Savinus Martyr, anno tantum Chriſti CCCIII pro fide
occiditur 301. III. Epiſcopi Aſſiſiatis titulus illi abſ-
que fundamento tributus ibid.
Seripturæ ſacræ variæ verſiones 229. III & ſeqq.
Sythe aliique Romanum Imperium ſub Gallo & Volu-
ſiano Augg. infeſtant, & hoc ante initium peſtis
uindecennalis ſub iiſdem Imperatoribus ortæ 253.
VIS ſeq. Hi motus à Baronio malè conſignantur
ibid. Iterum ſub Valeriano Romanos laceſſunt, & An-
tiochiam vaſtant 258. XII. 259. XIV & 268. V.
Scythicum bellum quo anno à Conſtantino M. geſtum
330. VIII & 332. III. Conſtantino Cæſare Duce con-
fectum 332. III.
Seculares Ludi qua anni tempeſtate edi ſoliti 88. III &
247. X. Aliquando privatis aliquandèò ipſis Imperato-
ribus Conſulatum Gerentibus, exhibitos fuiſſe, oſten-
ditur 47. I I. Quæ in illis ſpectacula ederentur 204.
III. Ab illis Chriſtiana religio abhorrebat ibid. IV.
Seculares Ludi ab Antonino Pio prætermiſſi 147.
XVIII & ſeqq. L
Seculares Ludi à Severo & Caracalla Augg. dati, octa-
vi, non noni ſunt appellandi 204. II.
Seculares Ludi à Philippo Aug. exhibiti, noni fuêre &
ultimi 247. V. à Zoſimo memorari non debuère ibid.
IV. Spectacula Chriſtianis vetita in iis exhibita ibid.
IX & XI. Ludi illi fuère magnificentiſſimi ibid. X.
Seculares Ludi à Maximiano & Diocletiano omiſſi
fuêre 304. X. .
Seculares Ludi à Conſtantino Magno non ſunt cele-
brati 313. IV. Nec etiam à Conſtantio Aug.348. V.
Sec lum Urbis nonum magna pompaà celebratum 147.
XIXGſeqj.
Secundus Ptolemaidis in Lybia Epiſcopus, formulæ fide?
à Nicæna Synodo expreſſæ, neque Arii condemnatio-
ni, niſi poſt exilium ſubſcribit 325˙. XXVI.
Sedis Romanæ ceſſatio, poſt Damaſi, Siricii, Innocentii &
Zoſimi Pontificum regimen, perperam in Auctiori
Chronico & Libro Pontificali annotata 385.III.
Sedis, ut loquimur, vacantis tempus à morte unius
Pontificis ad ſucceſſoris ordinationem ſupputandum
67. XVII.
Seiauus aſtu & dolo Liberii Aug. interit 31. III.
Seleucenſe Concilium eodem, quo Ariminenſe, anno ab
Orientalibus Epiſcopis habitum 359. II.
Seleucus Demetrii Nicatoris filius regnat in Syria App.
XL. à Cleopatra matre ſagitta configitur ibid. XLI.
Seleucus Antiochi Grypi filius, patruo bellum infert, &
vincit App. XLVII. Ab Antiocho Euſebete victus, è
Syria expellitur, & Mopſueſtiam fugàâ delatus, concre-
matur ibid. XLVIII.
Septimius Severus Carnunti Imperator à Legionibus la-
lutatur 193. V. Et quidem dum Pannoniæ præeſt ꝛbid.
VI. Conſul ſecundùm procedit 194. I. Peſcennium
Nigrum vincit, & interimit ibid. II. Ejus victoriæ ex-
penduntur 195. II. Severus Caracallam filium Cæſarem
appellat ibid. HI & 196. IV. Poſt hanc nuncupationem
in Gallias, non Romam immediatè pergit 196. IV. No-
mina quibus ob victorias in nummis cohoneſtatus
fuit, adducuntur ibid. Severus Albinum dignitatem
Imperatoriam arripientem debellat 198. I I I. Quin-
quennalia exhiber ibid. I I. Commodum deceſſorem
apotheoſi donat ibid. V I Tertium init Conſulatum
202. I. Decennalia anno uno dilata celebrat 203. I.
Cum filiis triumphum agit ibid. IV. Ludos ſeculares
octavos edit 204. II. Quindecennalia dat 207. II. Eo-
rum occaſione perſecutionem auget ibid. III. Noritur
AII. II. Quo anno & die natus, mortuuſque, quanto
etiam tempore imperarit, & vixerit, declaratur ibid.

Qur

Annalium Eccleſ. Baronii.

Cur in nümmis Tribunitia ejus poteſtas XIX ſignetur,

licet eam non attigerit, inveſtigatur ibid. III.
Serapidis Templi everſio, quo anno contigerit, annota-
tur 389. XII & ſoqq. Prava Eunapii circa hujus delubri
deſtructionem interpretatio emendatur ibid. XIV.
Serapio, aliique qui ſub Decio paſſi dicuntur, ante Phi-
lippi Aug: obitum morte ſunt afrecti 250. III. Unde
natus error contrarius, indigitatur ibid.

Serena Diocletiano Aug. nunquam nupta fuit 294. III.

Sub co Martyrium ſubiit 295. H.
Servius Tullius Romanorum Rex, Luſtrum primus inſti-
tuit 14. IV, Quo ritu ibid.
Severiani Hæretici d Severo Hæreſiarcha ortum habent
172. IVv.
Severus Hæreſiarcha quo anno talis agnitus 172. IV. Ta-
tiano poſterior fuit ibid.
Severus Aug. vide, Septimius Severus.

Severus à Diocletiano vitam privatam amplectente Cæ-
ſar Nicomediæ renuntiatur 304. IV G ſeq. & 306. IV.

Hæc nuncupatio Kalendis Maiis facta 306. IV. In
odium Conſtantini à Galerio Auguſtus dicitur ibid. X.
In Italiam ab eodem adversùs Maxentium mittitur, &
quando ibid. X VI. Interit, at mortis ejus annus incer-
tus 307. I V. & ſeg.
Scala Synodus Liberii Papæ temporibus celebr atur 365.
VI.
Signa in Baroniano Apparatu de Chriſti adventu expli-
cata; ad quem annùm pertineant, indicatur App. LXX
SeLXXIII.
Selanus Q Cacilius Metellus Creticus Faſtis dat nomen 7.
I. In præfectura Syriæ Quirinio ſuccedit 14. IVI.
Silvanus in Galliis rebellat, & die viceſima nona à rebel-
lione Coloniæ extinguitur 353z. IV. Ad quem annum
referri debeant, & illius defectio & interitus; aſſigna-
Silveſter poſt Melchiadem ſedere incipit pridie Kalen-
das Februarii. Die Dominica 314. II. Acta hujus Pon-
tificis omninò ſuppoſititia 315. I V. & 323. I V & ſeq:
Indulgentiæ itidem in iis memoratæ, ſunt commenti-
tiæ 315. V. Hujus Sancti Pontificis latebræ in monte
Soracte, & in Urbem à Conſtantino reyvocatio, fabu-
loſæ 323. I V & ſeq. Annis viginti & uno; menſibus
undecim ſedet, & moritur Conſtantio & Albino Coſſ.
Smeon & alii ſub Sapore Perſarum Rege martyres quo
anno occiſi ſint, declaratur 343. III & ſeq.
Simeon, Judæorum Summus Pontifex Gazam & arcem
Jeroſolymitanam expugnat App. XXIX. à Genero ſuo
Ptolemæo oceiditur ibid. XXXIV.

Sisson Magn: à Romanis nunquam conſecratus 44. VI.

Error multorum circa ſtatuam Romæ effoſſam, Simoni
ſacram exiſtimantium, detegitur ibid.
Sinveſſana Synodus, in qua Marcellinum Papam coram
centum octoginta Epiſcopis pœnituiſſe fertur; com-
mentitia 302. X VIII. Suppoſitionis indicia plurima ad-
ducuntur ibid. XVIII 9 ſeqq. Hujus Concilii Acta
vera eſſe, aliqui fruſtra contendunt ibid. XXII.
Siricius poſt Damaſum Eccleſiam Romanam ohtinet
384. III & 385. I I. Dies & annus ordinationis illius
indicantur ibid. Decretalis hujus Pontificis ad Hyme-
rium Tarraconenſem Epiſcopum directa, immeritèò
impugnatur 385. IV. Epiſtola item ab eodem in Con-
cilio Romano ad Afticæ Epiſcopos ſeripta, perperam
rejicitur 386. II. Siricius Theſſalonicenſem vicariatum
inſtituit 385. I X.
Sirmienſis Synodus;, quæ poſt biennium ſecundam Me-
diolanenſem ſecuta fuerit, ſuppoſititia 349. IV.
Sirmienſis Synodus prior, nonniſi poſt Rémanam in eauſa
Valentis & Urſatii, & in qua Photinus damnatur, cele-
brata 349. VI & 351. XII & ſeq. Ejus vera epocha ſtabi-
litur 351. X & ſeq. & 357. IV. Fidei formula in hoc Con-
eilio ſcripta à Mareo Aethuſo non dictata 351. XV.

6 31
Ab Athanaſio & Hilario diverſimod habita zbid.
Sirmienſis Synodus poſterior anno CCCLVII exeunte
celebrata, cum priori anno CCCLI. coacta non con-
fundenda 357. II. Ejus epocha ibid. III. Non in hac Sy-
nodosut volunt aliqui, ſed in priori damnatus Photi-
nus ibid. IV. Formula fidei in eadem exarata, & ab
Holio ſubſcripta, non à toto Concilio, ſed paucis
Hileopis Arianis, & præſertim Occidentalibus, edita
W Pid. V.
Sirmienſis Synodus tertia, in qua Liberius Papa in ſuam
ſedem reſtitutus fuit anno CCCLVIII habita 358. IV
& 357. XII & ſeq. Dðð
Sixtus Alexandrum Papam excipit 116. VII & 130. I1 I.
Moritur 126. VI & 140. III. Sedis duratio, & martyrii
ejus dies proditur 140. II I. Decretales ipſi attributæ
falſæ 140. IV.
Sixtus Papa hujus nominis ſecundus in locum Stephani
die viceſima quarta Auguſti ſubrogatur 257. II. Cor⸗
pora Sanctorum Apoſtolorum in Catacumbas trans-
fert 258. III. Martyrio coronatur ibid. II. Sedet menſes
undecim, dies ſex 258. III. Varii circa illius martyrii
annum adducuntur errores, ſed rejiciuntur, eorumque
origo detegitur ibid. Sedis poſt ejus mortem vacatio
exhibetur ibid. VII. 4
Socratis error circa jejunii obſervantiam Romæ in Qua⸗
drageſima detegitur F. VII & ſeqq. B
Soles tres Chriſti adventum, juxta Baronium ‚⸗prænuntian-
tes, quo anno viſi App. LXXV.
& Sophiæ Templi annus dedicationis aſſignatur 360. XIII
&ſeq. Ingentes Largitiones à Conſtantio Aug. huie
Eccleſiæ factæ deſcribuntur ibid. Qua occaſione factæ
ſint, aperitur ibid. S. Sophiæ Templum cum Templo
pacis non confundendum 330. V.
Soſius ab Antonio poſt Ventidium Syriæ præficitur App.
LXXXVIII.
Soter Papa Aniceto ſuccedit 161. XII & 173. III. Ad Deum
migrat 177. XI. Quantum temporis ſederit, indicatur
ibid. Decretales illi attributæ ſunt ſuppoſititiæ ibid. XII.
Statuarum uſus in Chriſtianorum Templa non inductus;
niſi tempore ſeptimæ Synodi generalis 56. III.
Sephanuy poſt Zachariam ad ſedem Romanam evectus
nunquam tamen conſecratus, ideoque unanimiter in
Catalogis omiſſus 67. XVII.
Stephanus Papa Lucii ſucceſſor 253. V. Decreta Concilii
Carthaginenſis ſecundi de Baptiſino hæreticorum con-
demnat, Cyprianumque & alios abſtinendos docet
256. III & XIII. Quæ fuerit hujus Pontificis ſententia
circa hæreticorum baptiſma iterandum, aperitur ibid.
IV, V & ſeq. Diſſidii inter ipſum & Cyprianum ac
Orientales Epiſcopos ex hæreticorum baptiſmi reite-
ratione orti hiſtoria texitur & magis elucidatur ibid.
IX & ſeqq. Non ab Orientalibus Epiſcopis; ſed ab
Afris ad illum mittuntur Legati ibid. X I. Stephanus
eos Legatos duriùs habet ibid. X II I. Orientales &
Afros excommunicare minatur „revera non excom-
municat ibid. X II. Sub Valeriano & Gallieno Augg.
martyrium facit 257. II. Dies obitus, ſedis tempus, ejul-
demque poſt illius mortem vacatio annotantur ibid-
Epiſtolæ duæ quæ ſub ejus nomine circumferuntur;
adulterinæ ibild
Stephanuz Arianus Eccleſiæ Antiochenæ poſt Placil-
lum anno CCCXLII admovetur 340. XXII.
Stola Pontificia Judæis; à Claudio Imperatore reſtituitur
44. III.
Saburbicariæ Brovinciæ Romano Pontifici ſubjectæ, quæ
& quot 325. XXXV. Male à Salmaſio imminutæ tbid.
XXXVII. De iis Rufini ſententia adducitur ibid. XL.
Diverſimodè tamen ea intellecta ibid. XII.
Suburbicariarum regionum Epiſcopi ad Romani Ponti-
ficis ordinationem pertinent 325. XXXIX.
Succeſſianus quandonam in Prætorii Præfectura Bœbio
Maero ſucceſſerit 238. XII.

6g g 4 Saſanna

63²

Saſanna Galerii Maximiani uxor non fuit 294. I1. Acta
hujus Sanctæ mendoſa ibid. II & ſeq. & 295. .
Sylvani Epiſcopi Cirtenſis cauſa quo anno agitata zne⸗
XXVII & ſe. Sylvanus in exilium mittitur 320. VIII.
ilio ſolvitur 321. III. .
H H ltamtinopoliranum in Nicæni locum ſuffi
citur 325. XXIV. Vide Nicænum Symbolum. 3
SGmeon Gleope, quo anno martyrium ſub Trajano paſſus
. incitur 107. VI. . .
5 guele⸗ tertiam Scripturæ ſacræ interpretationem
ribit 201. VIII. .
H Auguſtoduni ſub Marco Aurelio martyrio
coronatur 272. XIII & ſeꝗq. .
5 Guetirioe Vira ‚an ab Athanaſio ſcripta ſit, obſcurum
28. III.
Sas, variæ particulares, Plenaria appellatæ, & quo ſenſu
S moc Diœceſeos, quid 376. II. Quo tempore celebrari
Lcnte ibid. Majores & Plenariæ dictæ ibid. Earum
uſus & auctoritas ibid. II & ſeq. Tiran
Syri bellorum inter Seleucidas geſtorum pertæſi, Tigrani
Armeniæ Regi ſe ſubjiciunt App. L. detim yri
Syriæ regnum inſtituitur App. XXVII. Duodecim prio-
rum illius Regum ordo deſcribitur ibid. Quandonam
in duo diviſum fuerit, indicatur ibid. XLIV. A Roma-
nis occupatur ibid. LIII.
Syriæ Præſidum ſeries inchoatur App. C.

T.
Acitus Faſtis nomen dat 273. I. Septimo nenſe ab
T Aureliani morte ipſi in imperio ſuccedir 20,.
& ſeq Annum denuèò aperit, & qua de sae a 22 —
ſeq. In hujus locum Probus perperàm intruſus ebid. .
Tacitus expeditionem in Scythas unperium veanre
ſuſcipit, eoſque fugat & delet, at neque in Germania,

neque in Illyrico ibid. V. Ducenteſima die ab imperio

ini inem exuit; quo tamen mortis genere in-
o unn ibid. VI. e mors ab anno Chtidi du.
centeſimo ſeptuageſimo ſexto non removen 8 id.
Tarcenſe Concilium, quod inſtantibus Mace vniena⸗
rum Legatis anno GC1.11 abendun erat à Valen-
aſto dirimitur 365. —.⸗
att nar biatemens Enctatitarum princeps hr ſuum
ſcribit 172. III. nind Ou non extat ibid. Severum
rcham præcedit ibid. I V.
1gigtei EEgy pti bræfectus ſub Valente drrhodos di-
r vexat 370. IV & ſeq. Conſulatu ordinario in Mrien-
te illuſtratur 391. I. Præfecturam Prætorii Orientis ge-
rit, ſed ea privatus capitali ſententia damnatur; ar
Theodoſii clementia ſervatus, in exilium mittitur
392. VII. Hunc non Lycia, ſed è Macedonia driun⸗
dum eſſe, clare oſtenditur ibid. IX. Tat ianus uit
orthodoxorum perſecutor ibid. VIII. Teterrimus Ju-
uit ibid. X.
E ſacra, eorumque cæremoniæ deletibuntar Va
VII & ſeq. Baronii error circa illa annotatur ibid.
☛.
S. poſt Sixtum Papam ſedet 126. VI. Ad Deum
migrat 137. XI. & 152. II. Sedis ejus duratio enuhtia⸗
tur 152. II. Dies, quo colitur, non ad ejus mortem, ſ
ad aliquam Arenintionem referendus ibid. Ejus unica
retalis fictitia ibid. III.
H idolorum evertuntur 383. VIII. emplarum ad
Gentiles pertinentium, eorumque ſolenniu cura Chri-
ſtianis à Theodoſio Magno prohibita 386. VII & ſeqaj.
Terentius Eccleſiam pro Catholicis à Valente Aug. Petit,
ſed non impetrat 373. VII. Quo tempore id evenerit,
indicatur ibid. .
ncrr non eſt auctor catalogi Heæreticorum in fi-
ne libri de præſcriptionibus editi 171. IV. Quo anno
librum de Corona militis in lucem nnderir 29). I.
Apologeticum item cui, & quo tempore ſeripſerit

Index Criticæ

bid. VI. Liber ejuſdem de praæſcriptione adversàùs Hæ-
reticos quando promulgatus 19). IV. Ille verò de Sye-
taculis ante hos omnes foras emiſſus oſtenditur 199.
III. Qui inſcribitur ad Scapulam Africæ Proconſulem
nonniſi flagrante perſecutione, & ſub finem Sev eriani

imperii exaratus 201. VII. Libri ad Martyras, & de

Teſtimonio Animæ in eadem perſecutione ſcripti ibid.
qui Contra Marcionem dictus, nonniſi eadem ferven-
te, lucem vidiſſe probatur 207. III.
Tetricus Senator, & Aquitaniæ Præfectus ‚abſens à mi-
litibus Imperator acclamatur 271. XIII. In poteſtatem
Aureliani Aug. venit 273;. III. Quandiu in Galliis
imperaverit, ex Nummis colligitur ibid.
Thaddæus ad Agbarum Regem milſlus, ut eum ſanet
& convertat 29. VIII. =

Tharaſci, Probi & Andronici martyrium anno tantum

Diocletiani XIX contigiſſe oſtenditur 290. II.

ebæorum Martyrum Acta ex Surio 3 Baronio recitata:

ſpuria ſunt 2927. II & ſeq. An eorum cædes ante per-
ſecutionem generalem à Diocletiano excitatam conti-
gerit, incertum ibid.
Themiſti Oratio ad Valentem extat 375˖. I X. Ejuſdem
Oratio gratulatoria ad Theodoſium Imp. Cæſareorum
Conſulatuum regulas confirmat 383. II & ſeq.
Theodoſßa Martyr anno quinto Diocletianeæ perſecutio-
nis pro Chriſto necata 306. III. Ejus paſſio in annum
ſequentem perperam differtur ibid.

S. Theodoſßus Abbas in Scopulo floret 272. Il. Annus

mortis ejus inveſtigatur ibid. III.

Theodoſius Comes Theodoſii Auguſti pater, non à Va-

lente, ſed à Gratiano Aulicorùm & Theodoſii inimi-
corum fraudibus impulſo, iniquè jugulatur 373. V.
Theodoſius die XIX Januarii Imperator, dicitur, eique
in imperii cum Gratiano & Valentiniano Juniore di-
viſione cedit Oriens & Thracia 379. V. Annum ape-
rit ob initium imperium 380. I. Gothos, Hunnos &
Alanos profligat, ejuſque victoriæ annus ſtabilitur
ibid. II. De illis triumphat ibid. X. Conſtantinopolim
pergit & qua die ibid. I X. Orthodoxis civitatis illius
Eccleſias ab Arianis per quadraginta annos occupatas
reſtituit ibid. Legem de Hareticis nonniſi poſt cele-
bratam œcumenicam Conſtantinopolitanam Syno-
dum, emittit 38r. XII. Eodem ferè tempore contra
Apoſtatas, & è Chriſtianis ad Gentilium ritus tranſe-

untes inſurgit ibid. Imperii Quinquennalia exhiber

383. I. Eodem anno pro conciliandis Catholicis & Hæ-
reticis, Collationem fidei Conſtantinopoli, ſed in va-

num cogit ibid. XIII. Hinc ſeverioribus edictis ad

Hæreticos profligandos animum intendit, eos urbibus
arcet, Epiſcopos & Clericos conſtituendi & habendi,
cœtus item habendi facultate privat ibid. Grothingos
vincit; nullum tamen propter eam victoriam ducit
triumphum 386. VI. Secundum in Oriente aſſumit
Conſulatum 388. I. Decennalia anno uno dilata cele-
brat 389. I. Devicto Maximo Romæ triumphat ibid.
VI S ſeqr.
Theodoſius, quo anno Theſſalonicenſes cædi juſſerit,
inſinuatur 390. II. Templum Dei poſt hanc cædem in-
gredi à divo Ambroſio non permittitur, niſi prius
ſcripta lege, quæ furoris ſententias irritas redderet
atque inanes ibid. I V. Diverſam hanc eſſe à lege tertia
Cod. Theod. de panis, in qua idem ſtatutum eſt, oſten-
ditur ibid. VII & ſeqq. Argumenta in contrarium ad-
ducta ſolvuntur ibid. V & ſeq. Legem de Monachis ſta-
tuit, ſed ea non Jovianiſtarum occaſione, neque pro
Monachis ad ſolitudines redeundi ſub pœna cogen-
dis, lata ibid. XI. Occidente relicto Conſtantinopo-
lim redit 391. IV. Omnem omninò Gentilium cultum
edicto vetat 392. XI. Simul eorum ritus decem pro-
hibet ibid. XII & ſeq. Hi ritus enumerantur ibid. Ter-
tiùm Conſul procedit, & Quindecennalia edit 393. I.
Eorum occaſione beneſicus eſt in Conſtantinopolitanos

ibid.

Arunnalium Eccleſ. Baronii. 633

ibid. VI. Conſtantinopoli, ubi filios reliquerat, con-
tra Eugenium tyrannum movet 394. II. à 88. Joanne
Evangeliſta, & Philippo Apoſtolo ipſi apparentibus
ad prælium redintegrandum adverſus eundem tyran-
num excitatur ibid. II. Hæc apparitio ex numiſmate à
Baronio allato non rectè probata ibid. Eunomianis te-
ſtabilitatem, ſeu teſtamenti factionem, lege reſtituit
394. V. Sanctimonialium item habitum à mimarum ve-
ſte diſtinguit ibid. Honorium filium tantum Conſtan-
tinopoli Mediolanum evocat, eique regendum Occi-
dentem committit 395˙. V. Romam, devicto Eugenio,
non veniſſe Theodoſium, demonſtratur ibid. VI. Theo-
doſius moritur ibid. VII.
Theodotio Marcionis ſecator, Opus ſuum ſub Commo-
do Imp. publicat 182. III.

Theodotus Laodicenſis Epiſcopus inter Arianorum duces

connumerandus 318. XVII. Unde natus error martyro-
logorum, qui illius meminêre ibd. XVIII. Antea erat
Præſul illuſtris bCiiuK.
Theognius, ſive Theonas Nicææ Epiſcopus „neque fidei
formulæ à Concilio Nicæno ſtabilitæ, neque Arii con-
demnationi ſubſcribit 325. XXVI. In exillum mittitur
ibid. XXIX. Quo in loco libellum ſatis factionis offert,
ſed non in Concilio Nicæno ibid. XXVII. Ab Epiſco-
patu deponitur; at in Concilio particulari à Conſtan-
tino coacto, non verè in Niceno ibid. XXVIII &G
ſeq. Ab exilio revocatur 327. V. Fidei formulæ Con. i-
lii, & Arii damnationi poſt exilii ærumnas ſubſcribit
ibid. XXVI. Reverſus Catholicos Epiſcopos vexat,
ſed Alexandrum Epiſcopum Alexandrinum cum FEu-
ſebio & reliquis ſociis depoſuiſſe, falſum 327. V.
Theonas Epiſcopus Alexandrinus quo anno dictus 285.
VII. Quo anno vitâà functus 306. II.
Theophilus Timotheo ſuccedit in Epiſcopatum Alexan-
drinum 385. V. .
Tveophilus Monachus à Conſtantio Imp. mittitur ad diſ-

ſeminandum Arianiſmum in Æthiopia & Arabia Feli-

ci 354. VII & ſeq. Uſque ad veram Indiam penetra-
vit ibid. I M
Therapeuthæ Chriſtiani non erant 62. III. Diſtincti ab
Eſſenis ibid. Illorurn habitatio & Metropolis ibid.
Thermæ Diocletiani Romæ, & Maximiani Carthagine,
uibus annis conſtructæ & dedicatæ 298. I V.
Theſſalonica in Illyrico ſita, totiuſque regionis Metropo-
lis 380. III.
Theſſalonicenſis Vicariatus à Siricio Papa inſtituirur
5. VIII ασ. J
lanicnſilm cædes juſſu Theodoſii Magni, Rufi-
no officiorum magiſterium exercente patrata; ſuo an-
no in Annalibus convenienter recitata 390.: II.
S. Thomas Apoſtolus in India citeriori ſeu 4thiopia mar-
tyrium paſſus non eſt 327. I X & ſeq.
Tiberiani Epiſtola ad Trajanum de ceſſatione perſecutio-
nis in Chriſtianos, parum ſincera 16. II.
TLiberis inundatio ſub Antonino Pio Nummis confirma-
ta 140. VI. Malè à quibuſdam extra annum ſuum me-
morata ibid. .
Tiberius Clandius Nero init Conſulatum App. CXXIV.
Mortuo Agrippa ad rerum ſummam adminiſtrandam
ab Auguſto aſſumitur ibid. CXXV. Agrippinam uxo-
rem dimittit, Juliamque Agrippæ viduam, Auguſti
juſſu accipit ibid. Conſul ſecundum procedit ibid.
CXXIX. Caii & Lucii iram veritus, Rhodum ſe con-
fert, & quo anno ibid. CXXX. Rhodo Romam redit
2. II. Ab Auguſto adoptatur & Tribunitiam poteſta-
rem accipit 4. III. Germanos vincit F. I. Dicitur im-
erii Collega II. II & X & 147. IV. Cenſor creatur
II. III, VII & ſeqq. Ante Auguſteum imperium vul-
gè Imperator dictus fuit 147. VII. In nummis ſine præ-
nomine Imp. expreſſus & quare ibid. XIV & ſeq.
Quinquennalia & Decennalia in morem indacit 14.
VI. Et ut Imperatores in Quinquennalibus & id ge-

nus ſolenniis Conſulatum ſumerent ibid. Imperii pro-
conſularis Quinquennalia edit 16. II. Conſul tertium
procedit 18. I. Imperii Cæſarei Quindecennalia exhi-
bet ibid. II. Auguſtei Quinquennalia dat 19. II. Con-
ſul quartùm proconſularis imperii Decennalia edit
21. I & ſeq. Tum Cæſarei Vicennalia 22. II. Item Au-
guſtei Decennalia 24. II. Proconſularis Quindecen-
nalia 25. II. Cæſarei quinta Quinquennalia 26. II.
Auguſtei Quindecennalia celebrat 29. II. Hujus Impe-
ratoris annus decimus quintus à Luca memoratus, 4
qua epocha deducendus ſit, examinatur 29. V. Tibe-=
rius imperii Cæſarei Tricennalia edit 30. II. Conſul
quintùm imperii proconſularis Vicennalia exhibet
31. I & ſeq. Imperii Auguſtei dat Vicennalia 34. II.
Proconſularis quinta Quinquennalia 35. II. Cæſarei
ſeptima Quinquennalia 36. II. Moritur 37. II.
Tiberius Clandius Cenſor, Viennæ Procurator & Pro-
quæſtor; diverſus à Tiberio Auguſto II. XIII.
Tiberius Alexander, gypti Præfeétus primus in verba
Veſpaſiani legiones adigit 69. VII. .
Timei Epiſcopi Alexandrini obitualis annus aſſignatur
283. V II: IMMU
S. Timothei corpus quandonam Conſtantinopolim trans-
latum 356. X III.
Timothens Alexandrinus Epiſcopus Sancti Apollos, &
aliorum Monachorum, qui in Ægypto floruêre, vitam
ſcribit 38 ½. V. Hujus Præſulis obitus in Annalibus re-
ctè conſignatus ibid.
Vitius poſt Agrippam Syriam adminiſtrat App. CXXIV.
Tun, Veſpaſiani filius annum aperit 70. I. Jeroſolymam
capit ibid. II. Quo die adversàùs eam caſtra poſuerit,
ſtabilitur ibid. Romam redit, & quo tempore ibid.
III. Imperio Proconſulari exornatur 71. IV. Imperii
collega renuntiatur ibid. III & 147. I V. Imperium
proconſulare perpetuum habuit 147. XIII. Ubi & quo
die Collega nuncupatus 71. VI. Hujus Impe ratoris
rriumphus propter captam Judæam nummis repræ-
ſentatus ibid. Janum cum patre Veſpaſiano claudit
ibid. VII. Conſul iterum procedit; ob imperium nem-
pe proconſulare, quo anno præcedenti donatus fue-=
rat 72. I. Tertium aſſumit Conſulatum collegâ Ve-
ſpaſiano 74. I. Quinquennalia imperii Cæſarei ex-
hibet ibid. II. Quartùm Conſul creatur 75. I. Quin-
tum init Conſulatum & imperii Proconſularis dat
Quinquennalia 76. I & ſeq. Sextò dat faſtis nomen
77. I. Imperii Cæſarei Decennalia celebrat 78. II.
Septimè Conſularũs magiſtratum ſuſcipit 79. I. Veſpa-
ſiano patri in imperio ſuccedit ibid. II. Octavò annum
aperit ob initum nempe Auguſteum imperium & pro-
conſularis imperii edit Decennalia 80. I & ſeq. Mo-
ritur 8t. II. Quanto tempore vixerit, atque vel ſolus,
vel cum patre imperarit, indicatur ibid. II & ſeq.
Toga Virilis Auguſtorum filiis non prius concedi ſolita,
quàâm decimum quintum ætatis annum attingant 175.
IV. Neque hic annorum numerus completus neceſſa-
riò requiritur ibid.
Toſtatus novam opinionem de Chriſti morte & paſſio-
ne inducit 32. VIII & ſeq. De religione ſuſpectus, pro
ſe Apologiam ſcribit ibid.
Trajanus Aug. vide Ulpius Trajanus. J
Tranſtatio Sanctorum nomine depoſitionis ſæpe ab Anti-
quis expreſſa quod multis errandi occaſio fuit 67. IV.
Facta ſæpe ſæpius iiſdem diebus, qui natales erant
Sanctorum ibid. Facta etiam multoties eo die, quo ſe-
pulturæ mandati 231. II.
Tranſubſtantiatio & realis Chriſti præſentia in Euchari-
ſtia ex arcani diſciplina antiquitus occultatæ 32. II.
Tranſtigritanzg Provinciæ à Perſis Romanis ceduntur
303. X I V & ſeq.
Tranſtigritanæ regiones à Juſtiniano Imp. in provin-
ciæ formam redactæ ibid. XVI.
Trevirenſis civitas Galliarum Metropolis 332. VI. Civilis
tamen

634 Index Criticæ

tamen non Eccleſiaſtica ibid. V. Præfecturà Prætoria-

na cohoneſtata ibid. XI
vibuni leges ferre poterant 147. X I.
rni poteſta⸗ imperii præcipua pars fuit 147. VIII
S is olim & Catechu-
zinitatis myſterium ab Eccleſia Judæis olim B
cis Oconlestum ‚licet Apoſtoli illud coram Judæis
eticuerint 118. VIII. .
Tiumph⸗ ſi per ſuſceptum Conſulatum non cxhibit. in
Quinquennalibus, vel hujuſmodi ſolenniis agi ſoliti
201. IV & 312. I X.
Triumviratus inſtituitur App. LXXIII. min
Trophimus, primus Arelatenſium Epiſcopus, non
titur in Gallias imperante Decio 255. V S ſeq/j. 4
Typhon Syriæ invaſor, à ſubditis odio habitus App.

XXXI. E regno deturbatus interficitur ibid. XXXIII.

da
li epocha ad quem annum revocan
V1 Ad Rand Srnodum perperam directa creditur
Epiſtola Sancti Baſilii LXVIII ad Curiam Tyanen-
ſem ſcripta ibid.
Vria Synodus 335. V.
Tyrii regni initium conſignatur App. X VII. dirur
Tyriorum epocha à quo anno deducta ſit, oſtenditur

App. XXXIX.
V.

Alens dictus Julius in Illyrico, ſub Decio tyranni-
dem arripit 251. XXKXV. Occiditur ibid.

Valens Gallieno imperante tyrannus 251. KXXIV. Diver-

ſus à Valerio Valente ſub Licinio tyranno 313. XXVI
Uer Proconſul Achaiæ, vivente adhut Ga lieno
Aug. imperium zeribi 25˖9. XIII. Paulò poſt à mi
interimitur ibid.
bu, 4 Eicinio fit Cæſar 317. IV. Ad privatam ſortem
redigitur ihid. Diverſus à Valerio Valente tyranno 313.
& ſeq.
as ler Adguitus cingulum militare potius depo⸗
nit, quâàm Chriſtianam fidem ejuret 36 2. III. Jur iano
Imp. relegatur ibid. à Valentiniano Imp. in conſortium
imperii aſſumitur, & qua die 364. III. In Quiente an-
num aperit 365. I. Quo anno in Maximum & Pri cum
Philoſophos ſævierit, indicatur 364. VII. Adversùs
Mathematicos & Clericos Curiales leges ſtatuit 36 5.
XIX & ſeg. Ad quem annum hæ ſint referendæ,
oſtenditur ibid. Adversàùs Gothos bellum ſuſcipit 8S
quo anno 366. III. Certamen initurus baptizatur ibid.
IV. Eodem tempore perſecutionem in Orthodoxos
mover ibid. & 370. III & ſeq. Faſtis iterum dat no-
men, & imperii Qinucnnali Marcianopoli exhi-
bet 368. J. Cum Athanarico Gothorum Rege pacem
ſancit 369. XVIII. Conſul tertiùm procedit 370. I. De

inſidiis vitæ ſuæ ſtructis ultionem habet, & quando

ibid. XXXI. Orientalem profectionem inſtituit ibid.
XIII. Què per eam tetenderit, & quèò redierit, in-
dicatur ibid. XX & XXVI. Antiochiam tamen anno

ſolùm CCCLXXII perveniſſe demonſtratur 371. III

.VI „α .
Vaens an waln dr Conſulatum & Decennalia exhi-
bet 373. I. Legem adverſus Curiales Monachiſmum
profeſſos emittit, & quo tempore 375. XI. Adversùs
etiam Monachos aliam ſtatuit, quaâ militare jubentur
ibid. XII. Tempus quo hæc data ſit, judicatur ibid.
XIII. Diverſam eſſe à lege contra Curiales oſtenditur
sbid. Quid per vocem, militare in ea contentam, ſit
intelligendum aperitur ibid. XII. Hæc lex magis elu-
cidatur ibid. XIV. Quintum in Oriente Conſulatum
ſuſcipit 376. I. Valentem anno CCCLXXVII. Con-
ſtantinopoli conſtitiſſe, ex duabus Cod. Theod. Legi-
bus, quæ ibidem datæ dicuntur, perperam colligit
Gothofredus 377. II. Valens ſextùm in Oriente Con-
ſul Quindecennalia celebrat 378. I. In Gothos movet

ibid. VI. Cum iis infeliciter pugnat, & interit ibid. VII.
Valens & Urſacius, vide, Urſacius.
Valentina Synodus celebratur 374. IV. In ea ſtaruitur,
ut quiſquis de ſe vera, vel falſa dixerit, fides ei habea-
tur ibid. Hujus Canonis edendi anſam non præbet
Acceptus Epiſcopus Forojulienſis, ſed aliorum Sacer-
dotum humilitas sbid.
Valentinianusz Chriſtianam fidem ejurare nolens, à Julia-
no Aug. exul amandatur 362.III. Nicææ à militibus
Imperator acclamatur 364. III. In Occidente Faſtis dat
nomen 365. I. Virgines, viduas & pupillos à capitatio-
ne reddit immunes ibid. XVIII. Annum denuèò aperit
368. J. Clericis per Africam Proconſularem degenti-

bus privilegia confirmat ibid. II. Mulctas Eceleſiaſti-

cis inflictas in pauperes erogari præcipit 369. X V.

Conſulatum tertium ſuſcipit & Quinquennalia dilata

celebrat 370. I. Manichæis magiæ uſum lege prohibet
372. XXIV. Quartùm Conſul procedit ut Valemtis ſit
Collega 373. I. Imperii Decennalia celebrat 374. II.

Moritur 375. HI. Vitæ & imperii ejus tempus annotatur
ibid. Numiſma Placidii Valentiniani Valentiniano

ſeniori malè adſcribi, demonſtratur, ſimulque hujus
erroris cauſa detegitur 375. III & ſeq.
Valentinianus qunior, Senioris Valentiniani ex Juſtina
ſecunda uxore filius, adhuc quadrimus patri in impe-
rio ſuccedit 375. V. Provinciæ, quæ ei poſt patris obi-

tum ceſsere, indicantur ibid. X V. Annum in Occi-

dente aperit, ob initam prius Auguſteam dignita-
tem 376. IJ. Faſtis iterum in Occidente dat nomen
378. J. Quinquennalia celebrat 379. I. Legem tertiam
Cod. Theod. de Apoſtatis emittit 382. I I I. In Occi-
dente tertium Conſulatum ſuſcipit pro celebrandis
Imperii Quindecennalibus 387. I I. Quartùm Conſul
in Occidente procedit & Vicennalia exhibet 390. I.
Legem quintam de Apoſtatis emittit 391. II. Legem

etiam 20. de Hereticis, quàâ Manichæos præſertim ad

centeſimum ab Urbe lapidem pellit, & hæc ad Eccle-
ſiam Orientalem nullo modo referenda ibid. à Genti-

libus vetera ſacra impetrare tentantibus legationem

accipit 392. II. Hominem exuit ibid. III. Dies & an-
nus mortis, vitæque & imperii duratio aſſignantur
ibid. IV. Circa imperji tempus ſingularia quædam re-
feruntur 392. V. Sed confutantur ibid. VI.
Valentinianus ſunior, qui & Galates dictus, Valentis Aug.
ex Dominica uxore filius naſcitur 366. VI. Perperàm
cum Valentiniano Juniori, ſenioris filio confunditur
ibid. In Oriente Faſtis dat nomen ob adeptum MNo-
biliſſimi Pueri titulum 369. I. In illius locum malè

Julius Felix Valentinianus, vir privatus ſufficitur ibid.
Ejus mortis annus incertus 375. V.

Valentinus Hæreſiarcha quandonam Romam venerit, &

quandiu ibidem permanſerit 143. I I I. Error Baronii
circa Auctores, qui contra hunc Hæreſiarcham ſcrip-
ſerunt, detegitur ibid. I V.
Valeria Diocletiani filia, & Galerii Maximiani uxor „
Chriſtiana ſacrificio pollui jubetur 294. II & ſoqq. &
302. VII. A Maximino malè habetur 312. XII.
Valerianus ſenior ex Senatuſconſulto & Decii Impera-
toris decreto Præturam obtinet 251. I X. Emilianum
profligat 253. XI. Ab exercitu Imperator & mox Au-
guſtus ſalutatur ibid. XII. Ejus imperii initium ſtatui-
tur, & quibuſcumque contra ipſum objectis ſatis fit
ibid. XI V & ſeqq. Pacem Eccleſiæ reddit, nec eam
vexare incipit, niſi in Quinquennalibus ibid. X X &
ſeq. & 254. III. Secundum init Conſulatum, ad quem
antea à Gallo & Voluſiano Augg. deſignatus fuerat
254. I. Tertiùm Conſul procedit 25. I. Gallienum ne-
potem Cæſarem dicit ibid. X VII. Annum denuèò ape-
rit 257. I. Quinquennalia celebrat ibid. Chriſtianos
vexat ibid. I & ſeq. & 256. XVIII. Antiochiam Scy-
this vaſtatam pergit, & quo anno 258. XII. à Perſis
capitur 259. VIII. Captivitatis ejus initium in magaa
controverſia

£☛

Annalium Eccleſ. Baroni.

controverſia poſitum apud Auctores, ſtabilitur bid. X
& ſeg. & 261. VII. Servitutis ejus durities, mortiſque
genus indicantur 259. I X & ſe. Quantô tempore
caprivus vixerit, annotatur 259. IX & 264. II. Genea-
logia illius ad Chronologiam reſtituendam apprimè
neceſſaria expenditur 259. III & ſeqq. Quot annis ante
ſervitutem imperaverit ; demonſtratur 29. X S
69. NRN— . . .
zan, Valeriani Aug. filius, Gallieni item Auguſti
frater, poſt patris captivitatem Cæſar, dein Imperator
nominatur 259. III & ſeq. 268. III, 261. I & 265. I. Con-
ſulatus quem cum Gallieno Juniori geſſit, ſutfectus
fuit, & minus rectè inter ordinarios numeratus 259.
VIS& ſeqg. Malè etiam Conſul ordinarius proponitur
cum Gallieno Aug. IV Conſule 261. II. Faſtis dat no-
men 265. I & ſeq. A Valeriano Gallieni filio; ſive Gal-
lieno Juniori diverſus ſtatuitur ibid. & 2 . X VII &
ſeq. Quo anno Cæſar & Auguſtus fuerit creatus,
oſtenditur, 266.I. Occiditur, & à quo, incertum 208. II.
Valerius Valens tyrannidem arripit 313. XXII & ſeqj. à Li-
cinio morte mulctatur ibid. Quo anno tyrannidem
ſumſerit ⸗bid. XXIV. Cognominatus fuit Valens ibid.

XXV. Alius eſt à Valente tyranno ſub Gallieno ibid.

Item à Valente, Cæſare à Licinio dicto ibid. XXVI.
Contraria ſententia refellitur ibid. XXVII & ſeq.
Yararanes Rex Berſarum, & poſt tres annos regni mo-
ritur 271. XII. M
Eararaney hujus nominis II fit Rex Perſarum 271. XII.
Vararanem annos X VII non regnaſſe ex pace à probo
Aug. cum Narſeo illius ſucceſſore inita coôlligitur 280.
IX.
yariana clades Romanis luctuoſa, quo anno, & quo locò
acciderit 10. II.
Varius Macrinus Alexandri Aug. affinis & Legatus, in
IIIyrico felieiter pugnat 229. XAnNN. “
Varro, non Varus Meſiallæ in Syriæ Præfectura ſuccedit
App. CXX. Unde natus ſit error contrarius indicatur
ibid. Eodem tempore, quo Agrippa Orientem guber-
nat, Varto Syriæ præfecturâ fungitur ibid. CXXII.
Varronianus Joviani Auguſti filius Nobiliſſimus Puer di-
citur, eamque ob caulam faſtis nomen dat 364. I.
Eaſenſe Concilium primum, per Pſalmodiam cantari ju=
bet Gloria patri & Filio & piritui ſantcto 325. XLVI.
Vaſenſe Concilium ſecundum, quod perperâm tertium
dicitur ſtatuit, ut poſt Gloria Patri &c. addatur . hſicut
erat in principis &c. contra eos qui Dei filium à tem-
pore cœpiſſe blaſphemant 325. X LVI.
Fntidius Parthos vincit Abpp. LXXXIII. Hæc victoria
quo anno reportata; illiuſque nuntius qua anni tem-
peſtate ad Antonium fuerit delatus; ſtabilitur ibid. &
XCl. & ſeqq. Ventidius in Antigonum Judæorum Re-
gem movet ibid LXXXVI & XCV. Syriæ præfecturâ
dejicitur ibid. LXXXVI. .
Uerus Marci Aurelii filius Cæſar dictus 166. VII: Septen-
nis moritur ibid.
Veſpaſianus Gadarenſium civitatem capit & vaſtat, dein

Jotapatan 67. XXIX. Totam Galilæam ſubjicit ibid.

& 6S. IV & 69. XIII. à Tiberio Alexandro Ægypti
Præfecto, primùm Imperator ſalutatur &. VII. Impe-
rii ejus epocha duplex ibid. Mucianum Romam ad-
versus Vitellium mittit ibid. X I. Conſul ſecundùm
procedit 70. I. Tertium aſſumit Conſulatum 71. I. Ti-
tum filium imperii Collegam dicit ibid. III & V. Pro-
conſulari dignitate eum ornat ibid. IV. Cum eo de
Judæa capta triumphat ibid. VI. Janum claudit ibid.
VII. Quartùm, non tertium, ut vult Baronius, Tito II
Collega faſtis dat nomen 72. I. Error Baronii circa
hunc Conſulatum detegitur ibid. Quintum Conſula-
tum aſſumic 74. I. Luſtrum cum Tito filio condit ibid.
III. Sextò annum aperit 75. I. Quinquennalia Augu-
ſtei imperii celebrat ibid.II. Septimo Conſulatu fun-
gitur 76. I. Annum cum Tito, non cum Domitiano

octavò aperit 77. I. Nonum Conlulatum init 79. 1. BE
8 excedit ibid. I I. Imperii ejus duratio exhibetur
Veſtalium virginum ſtatus ſub Valentiniani & Valentis
imperio qualis fuerit, deſcribitur 368. Nv.
Vetranio Sirmii Auguſtus acclamatur 350.II. Hujus nun-
cupationis dies & annus aſſignantur ibid. Decimo pòſt
menſe imperio deponitur 351. II & 352. IDU.
Vibius Marſus poſt Petronium Syriæ præeſt 42. VIII. Ab
ea præfecturà removetut à Claudio Aug. poſt mortem
Apgrippæ Senioris ibid.
Ficarii Romanorùm Pontificum nulli per tria priora Ec-
cleſiæ ſecula, ſi Linum; & forte Cletum & Glemen-
tem excipias 67. XXKI. .
Vicarius olim idem quod ſucceſſor 67. XXI.
Ficennalia imperii quandonam hoc nomen primùm ob-
tinuerint 159. II. HM
Viclefns inter Hæreticos Epiſtolas decretales Pontificum
primus impugnat 100. V. U
Fictor poſt Eleutherum Papam ſedet 185. III & 192. IV.
Alſianos Paſcha decimàâ quartâ Lunâ celebrandum con-
tendentes communione privat 196. II. Statim ad pre-
ces Irenæi eos in communionem recipit ibid. Hujus
Pontificis Epiſtola ad Deſiderium Viennenſem Epiſ-
copum, aliaque ad Parocodam etiam Epiſcopum ſuſpe-
ctæ habentur ibid. III. Victor moritur 197. V & 201.:
V. Quot annos ſederit, ſtatuitur 201. V. Quoad men-
ſes verò & dies nihil certum ibid. Decretales ejus duæ

ſuſpectæ ibid. VI. An martyr fuerit ibid. VvV.
Eiltor ſub Valente Aug. Militum Magiſter Conſul in
Oriente, alius eſt ab Aurelio Victore celebri Hiſtori=
co 369. I.
Victor Maximi tyranni filius à patre Cæſar, & dein Au-
guſtus renuntiatur 383. XI.
Victoriæ ab Imperatoribus annis præcedentibus relatæ in
Quinquennalibus & id genus feſtis ſubſequentibus
ſaæpius memoratæ 80. II. ́MRBẽͤÿ
Victorinus quo anno in imperii conſortium à Poſthiumo
fuerit vocatus, oſtenditur 262. III. Poſt imperii bien=
niim Agrippinæ necatur 271. XIII.
Fictorinus Epiſcopus non Pictavienſis; ſed Petavienſis; ſeu
Pitabonienſis in Pannonia ſuperiori, quo tempore flo⸗
ruerit, & quo anno Martyr occubuerit deſignatur 303.

Victorius Aquitanus periodum DX XXII annrum in-
choat 28. I I. Hæc in tota ferè Gallia communiùs 8&&
diutiùs admiſſa ibi
Eigilius Epiſcpus Tapſenſis, fidei Symboli vulgèò Atha=
naſio attributi Auctot videtur 340. VIIIImIm.
Vincentius Presbyter Nicænæ Synodo pro Silveſtro Ro-
mano Pontifice cum Hoſio & Vito præeſt 325. XI.
Eindex proprætor in Galliis;, contra Neronem rebellans
Galbæ imperium offert 6S. J.
Vità Anagogiéa nomen nec Apoſtolis, nee quibuſvis
ſsriptoribus ſolenne 56. III. H
Viteilius poſt Neronem arripit imperium 69. V. Germa-
niam ingreditur, ubi ab execcitu imagines Galbæ diſ-=
rumpente Imperator conſalutatur ibid. VI. Interit ibid.
VIII. Dies ejus natalis & emortualis, ipſiuſque im=
perjii tempus aſſignantur ibid. l
Vitus Presbyter cum Hoſio Epiſcopo Cordubenſi & Vin⸗
centio Presbyterò Nicæno Concilio pro Silveſtro Pa=
pa præſidet 315. X I. H
M. Ulpius Tajanns annum aperit 91.I. Nerva adoptatur,
Cæſar & Imperii Collega dicitur & Imperio Procon-
ſulari exornatur 97. II. & 147. IV & XIII. Ante menſem
Novembrem adoptatür ibid. XI. Imperator quidem,
Nerva vivente, ſed non Auguſtus appellatus 97. V II
Secundùm Conſul procedit 9. I. Conſulatum tertium
ſibi oblatum bis recuſat 98.I1I & 99. II. Rationes qui⸗
bus ad recuſandum motus fuerit; adducuntur sbid.
Dieitur Imperator tam ob viftorias, quam ob Pro-
conſulare

conſulare imperium ſibi delatum 98. I V. Comitiis
Romæ habitis, in quibus tertius ei Conſulatus decre-
tus, interfuit 99. I I. Hunc tertium Conſulatum ſibi
oblatum precibus victu⸗ ſuſcipit 100. I. Quartùm Con-

ſul creatur 101. I. Imperii Proconſularis Quinquenna-

lia celebrat ibid. I I. Horum occaſione renovata me-
moria beneficii à Trajano in £Ægyptios collati ibid.
Trajanus duas in Dacos expeditiones ſuſcipit ibid.
VI. In Chriſtianorum cauſa reſcribit 102. II. Faſtis
quintò nomen dat 103. I. Iſte Trajani Conſulatus à
multis perperam anno CIV geſtus creditur ibid. II.
Anno CIII innum fuiſſe probatur ibid. III. Trajanus
Quinquennalia imperii Auguſtei celebrat ibid. II. De
Dacis, Romam redux triumphat ibid. VIII. Dacius ta-
men appellatur, antequam de illis triumphum agat
ibid. IN. Optimi nomen ipfſi à primis imperii annis
conceſſum Senatus confirmat ibid. Pontem lapideum
ſuper Iſtrum conſtruit, ut Dacos ſecundò comprimat
ibid. X.
Trajanus iterùm de Dacis triumphat 104.I I & 108. II.
Imperii Auguſtei Decennalia exhibet 108.1 I. Parthi-
cus nuncupatur, ſed nonniſi poſt ſuum ſextum Conſu-
latum 105.I I. Nec niſi ſub idem tempus in Parthos
movet ibid. II I. Ejus geſta in Oriente narrantur ibid.

IV. Per Palmam Syriæ Præfectum Arabes vincit ibid.

V. Varias ejus de variis Populis victorias uno eodem-
que tempore aliquos minus rectè conſignare, demon-
fſtratur 106. I I. Trajanus imperii Proconſularis De-
cennalia anno uno dilata celebrat, eorumque occaſio-
ne perſecutio in Chriſtianos aucta 107. II & 1I2. I V.
Sextàùm Conſul procedit 112. I. Imperii Proconſularis
Quindecennalia celebrat ibid. I I. A Lyttiis dictum
Orbis conditorenz oſtendit inſcriptio Gruteriana 1Iz3.
I. Gruteri tamen error circa eam detegitur ibid. Quo
anno Trajanus bellum in Oriente inchoarit ibid. TI.
Proconſulatis imperii edit Vicennalia 116. I. Quæ in
Oriente hoc anno egerit, aperitur ibid. VI. Vicenna-

lia Auguſtei imperii celebrat 117. II. Ejus Acta Paulo

ante mortem in medium adducuntur ibid. III. Traja-
nus Hadrianum adoptat ibid. I V. Moritur ibid. VI.
Selinunte defunctum probant Numiſiata ibid. III.
Quanto tempore vixerit, & regnarit, quave die & vi-
vis exceſſerit, oſtenditur ibid. VI.
Unsctionis exætremæ uſus antiquus ab hodierno diverſus, ſi

quaſdam Eccleſias excipias,61. II. Unctio extrema an-

te viaticum olim dari ſolita ibid. Mos tamen ille mu-
tatus, quo tempore & qua de cauſa ibid. IHI. Quando-
nam extrema dici cœperit, indicatur ibid. IV.
olumnius Syriæ non præeſt, cum Sentius Saturninus
eam adminiſtrat, ſed ejus tantum Provinciæ eſt Pro-
curator App. CXXVI. L
Poluſianus Galli Auguſti filius Cæſar creatur, & Tribu-
nitia poteſtate exornatur 251. XXXIII. Quo anno ea
inſignitus fuerit, aperitur ibid. XXKX àm- V. Faltis dat no⸗

636 Icndex Criticæ Annal. Eccleſ. Baronii.

men, dum adhuc eſt Cæſar 252. I. Conſul ſecundùm
non procedit eodem anno, quo Gallus ſecundum init
Conſulatum ibid. II & 253. I. Auguſtus dicitut 252. I &
253. I. Annum de novo aperit 253. I. A ſuis militibus
cum patre interimitur ibid. XIII. Quartum imperii an-
num non attigiſſe demonſtratur ibid. XIV & ſeq.
Vöta Decennalia nunquam ab Imperatoribus omiſſa 192.
III. Initio imperii à Pertinace primùm, & deinceps à
ſucceſſoribus uſque ad tempora Conſtantini Magni
nuncupata 193. III. V
Vota ripliet generis, quæ à Romanis pro Imperato-
rum ſaſute celebrari erant ſolita, explicantur 315. I.
Votorum origo unde deſumenda 14. IV.
Uraranes, vide Vararanes.
Urbanus Pontifex poſt Calliſtum Romæ ſedet 222. I V.
Mortalitatem explet 231. II. Quanto tempore ſederit,
& poſt ejus obitum ſedes vacaverit, indicatur ibid. A
Calliſto in Vicarium minimè aſſumtus ibid. Ejus Re-
liquiæ Romæ in magna ſunt veneratione ibid. III.
Ejus martyrii Acta ibid.

Urſacius & Valens à Concilio Sardicenſi damnati, ſe-

cundæ Mediolanenſi Synodo porrecto libello, in Ec-
cleſiæ communionem recepti 347. X & ſeq. Julium
Papam in Concilio Romano adeunt 349. V III. Ab
eo iterùm in eodem Concilio, non verèò in Sirmien-
ſfi, communionis gratiam recipiunt 347. XII & ſeq.
& 349. VII & ſeq. Hoc tamen pacto, ut ſe falsè
Athanaſium accuſaſſe & impoſterum ejuſdem com-
munionem amplecti velle profiteantur 347.XII. Quod
& præſtant ibid. .
Urſiuus Monachus Afer, ſub Theodoſio Juniore clarus
Tractatum edit adverſus eos, qui Hæreticos rebap-
tizare decernunt 258. I X.
Urſulæ & ſociarum martyrium, quo circiter tempore ,8e

ubi contigerit, ſtatuitur 383. V & ſeq. Multa in ea-

rum Actis mendoſa annotantur ibid.

Z

Z Ebennus Antiochenus Epiſcopus, quo anno ſedere
cœperit, 228. II. .
Zenobia Odenati Palmyrenorum Regis uxor, extincto
marito, ſuſcipit imperium 267. II & 274. VII. £gyp-
tum aggreditur 269. VIII. Ab Aureliano Aug. .
gatur; dein obſeſsà & expugnatâà Palmyrâ in hujus
poteſtatem venit 272. II & ſeq. & 274. V I & ſeq. An-
nus hujus victoriæ indicatur ibid. Quot annis regna-
verit Zenobia ex numiſmatis colligitur ibid.
Zephyrinus poſt Victorem Eccleſiam Romanam admini-
ſtrat 197. V & 219. I I. Quandiu Pontificatum obti-
nuerit, & poſt ejus exitum ſedes vacaverit, indicatur
219. I I. Vicariatus ejus commentitius ibid. Suppoſiti-
tiæ etiam duæ, quæ fub illius nomine cireumferun-
tur, Epiſtolæ ibid.

bti⸗

637

,es
EV E

Seeeve Vee ve vs õs

ADDENDA ET EMENDANDA IN HOCG PRIMO TOMO.

IN DISSERTATIONE.

Pag. 16. num. X L-lin. 5. ut numero YXIX, lege;, ut
nhnumero XXXIV l
Pag. 19. num. XLV lin. 26. num. XXXII »lege, num.
ExXViII
Pag. 23. num. XLIX lin. r. lege, mens itaque ejus eſt.
Pag. 42. Col. I. lin. 32. Octobri, lege, Septembri
Ibid. Col. 2. lin. 5. Septembri, lege, Octebri. Tum lin.
I4. Septembrem, lege, octobrem
Pag. 43. COl. 2. lin. peniluma „ 4 Kalendis Septembris
uns anno populari, lege, à Kalendis Octobris mo-
re Syrorum

Pag. 44. Col. 2. lin. 6. num. LYXI, lege, num. LXXXI.

Pag. A5. col. I. lin. S. denique num. XXI, lege;, dem-
ae num. XXXVI 2

IN APPARATU.
Pag. 14. Col. 2. lin. 4. ſeu Antiocheno „lIege, Syrorum
& maxime Cæſarienſium
ag. 28. col. I. num. CXXII lin. 2. dele hæc verba, quo
Sebaſtem jam conditam Herodes G gaream appella-
Vit, & lege, quo Herodes Cæſaream condidit ut
Pag. 34. Ccol. 1. Iin. f. Iupra num. A CVI, lege, ſuprà
num. CIV. H
Pag. 36. col. 2. num. CXLV lin. 6. cum num. CXXVII,
ſege, cum num. CXXXVI
Pag. 37. Col. 1I. lin. 29. num. III, lege, num. IV.
Ibid. col. 2. lin. 7. Septembri antecedente, lege; ab
Octobri antecedenteé cum anno popaulari Syrorum
Pag. 38. Col. I. n. CXLVIII lin. 16. poſt hæc verba ſorti-
tur initia, ſcribe, Antiocheni & Conſtantinopolitam.

Pag. 41. Col. 2. lin. 41. contentior, lege, contemtior

IN CRITIC A.

Pag. 4. col. I. num. L. lin. I. Vicinius, lege, Vinicius
Ibiꝗ. Col. 2. anno Chuiſti ʒ.poſt hæe verba, Dionis In⸗
dice adde, In priôri hujus Tomi editione, innixus
Numiſmate mihi à Clariſſimo Loinardo communica-
to, ſeripſeram Cueigm Sentium Saturninum hoc tem-
Ne Syriæ præfuiſſe; ſed poſtea Numiſma illud con-
* ctum dle, em vi ochiheng mihn alerui.
22%. 10. Col. I. num. XI lin. 10. Poſtumi Agrippa, lege;
Boſtunt Agrippeꝛ 2 1 e
Pag. I2. coh 2. num. III lin. 14. patrii, lege, patriis
Pag. 21. Col. 2. lin. 2. in inſcriptione, VIII I 4. lege, VII Id.
ag. 23. Col. I. lin. 2. Iuliani, lege, Juliano.
raß ai. col. 2. num. II lin. 13. initio lib. II. lege, initio
lb. 13.
Pag. 45. Col. 1. lin. 33. Chriſtianis, lege, Chriſtiani
Pag. 46. Col. I. lin. 32. lib. 14. H. iſt. lege, lib. 14, Annal;
Pag. 60. col. I. lin. 2. dele hæc verba, ar die XXIX
1I antt .
Pag. 62. Col. 2. num. VII lin. ult., dele, & ſeq.
Paꝑ. 75. COôl. 2. num. IV lin. 4. Dsacis, lege, Dacis
ag. S85. Col. I. num. III lin. 23. Tribunitiæ poteſtatis XV,
lege, Tribunitiæ poteſtatis XI ðð
Pag: P. col. . num. V lin. 23. imperii I, lege, impe-
Pag. 99. Col. 2. lin. 18. anno LXIX num VII »lIege, anno
LXIX num. X.
Pag. 101. col. I. in margine num. VIII, lege, anno
Ohriſti CIII.
Pag. 103. COl. 2. num. VII lin. 20. num. VI varios; lege,
num. VII varios
Pag. 105. Col. I. num. II En. 25. quod, lege, quoad
Pag. 107. Col. I. n. II lin. 7. ul per eam, lege, ut per eam
Dag. 127. Col. I. lin. 27. anno 67. num. I X.legé, alino
67. num. XV. J
ag: 131. Col. z: num. VI lin. 2. numero præcedenti, lege,
am I. . P
Pag. 132: Col. 2. lin. 37. prater; lege, Prætor
Paß, 134½ Col. I. . 14: Urbis DéccLYI à lege;

CCCCLXI. Tum lin. 15. Chriſti CVII 1B lege;

Chriſti CCVIII. P
Jag. 142. col. 2. num. VI lin. 4. num. II; lege, num. IV
Pag. 163. Col. 2. lin. 4. Rſiæ, lege, Aſiæ.
Pag. 166. Col. 1. hum. II lin.4. argamentum; lege, ar-
genteum. . .
Pag. 187. Ccol. i. num. IV lin. 4 5½. qui lege, Cui
Pag. 202. Col. 2. lin. 55. parte a as; lege paxte prima.
Tum lin. 57. dele, à quo

rax. 204. Col. I. num. I lin.5. apud Gruterum pag: 308.

ege, apud Gruterum pag. 300.
Tôm. I.

Pag. 207. Col. 2. num. II lin. 14. ſtcut; lege, ſive .
Pag. 216. Col. I. num. II lin. 2. de ehæc verba, ſive im-
„perii Cæſarei, ſive Auguſtei, & lege, imperii Auguſtei
Pg. 230. Col. . num. Xlin. 18. «tate, legé, æſtaté.
Pag. 255. Col. 2. lin. 5. Heneſicium, lege, beneficum
Pag. 256. Col. I. n. X XV lin. 20. extiterunt; lege, extiterint
Pag. 264. Ccol. I. num. XVII lin. F. aſque cuim ſui, lege,
ecaſque cum ſuuis s
Pag. 281. Col. I. lin. 20. col.. : . bic fel. lege, coh. ic fel.
Pag. 283. Col. I. lin. 8. TK. X, lege, LR. P. X
Pag. 2866. Col. 2. num. II lin. 8. viceſima olctava, lege;
viceſima ſexta ð
Pag. 290. col. . num. XI lin. 2. numero tertio, lege;
numero quinn“ H
Pag. 292. col. 1. num. II lin. 12. vigeſima octava, lege,
vigeſima nona =
Pag. 293. Coh. 2. num. I lin. Is. anno CCLXXIII, lege;
anno CCLXXII D
Pag. 297. COl. I. lin. 19. præſidem rehbellarat; lege „ præ-

ſidem qui rebellarat

TPag. 301. COl. I. num. I lin. 14. 4 Conſulatu ſuffectos, le-
gey; ac Conſulatus, ſuffectôs —
Ibrd. Coôl. 2. in margine num. III, precedentem, lege
Currentem.
Pag. 308. col. 2. num. II lin. r. Garini, lege, Carini
Pazæ. 320. Col. 2. num. III lin. 3. dele hæc verba, de qui⸗
bur ad annum CCCIVagemus
lbid. lin. 25. Conſtantini, lege, Conſtantina
Pag. 332. Col. I. num. VI lin. 20. quæ anno CCCIP, lege,
duæ anno CCCXIV ””
Tbid. col. 2. num. VII lin. 2. auno CCCXUI, lege, anno
CGCCVII
Pag. 346. COl. 1. Hin. 10. in atium, lege, in Maxentium
Ibid. num. XVI ln. II. gqua, lege, qúæ
Pag. 347. COl. I. num. XIX lin. 78. inviéto »lege, invitò
lPid. lin. 27. tendehtem, lege, tenentem
Ibid. lin. 37. Lucius Verus de C apitolinus, lege, Lucius
Verus luò Capitolinus
i⸗ mim. XX in. 3. morte, lege, marte
id. num. XXI lin. 2 0. exuere, Jege eruere
Pag. 351. Col. à: num. V lin. 2. CCCXIII, lege, CCCXII
Pag. 369. Col. 2. num. XXIII lin. 6. Valerium, quam;
lege, Valeriam, quium 2ðèð
Pag. 370. col. 2. num. XXVI lin. 4. anno CCCIV, lege⸗
5 anno SEI . Kühnum Rufin
ag. 371I. Col. 2. Iin. 2. Nuſfinum lege; Rufium .
Pag. 377: Col. 2. num. XXV lin. CCCLXXV, lege;
CecrXxxI ll Be
Pag. 386. Dele numerum VII & duos ſequentes, falſum
eſt enim Metrophanem Epiſcopum Byzantinum Ni-
cænæ Synodi tempore adhuc in vivis fuiſſe, cùm Ale-
zander cjus ſuccellor, anno CCCXL, poſtquam ſę-
diſſet annos XXIII obierit, ut eo anno hum. I X
led probatum eſt. .
Pag. 388. col. 2. num. VIII lin. I5. quæ, lege, quare
Pag. 390. Col. 2. num. XIX lin. ult. videtur; lege, vi-
deretur. .
Pag. 444. COl. 2. lin.2. CCXeX, lege; CCCXXXV
Pag. 446. col. z. num. XXVI lin. f. CCCXXXVIII;
lege, CCCXXXVII ”M
Pag. 4 53. col. à, num. XXVI ln. 14. loc Georgii, legeʒ
loëο Gregorii
Pag. 457. Col. I. lin. S. CCCXL, lege, CCCXLI
Pag. 458. col. 2. num: IX lin. 22. ſed, lege; ſe .
Pag. 461. Ccol. I. lin. 5§. 4 Conſtantino; lege à Conſtantiò
ag. 28I. col. . num. X lin. 2. ab Adabenis; lege; ab
Adiabenis ⸗
Pag. 490. col.i. n. X VII lin. 22. & ſeptem, lege à ſep⸗
tem
Pag. 492. col. I. lin. 5. Macedonium, lege, Eudoxium
Pag. 496. col. 2. num. II lin. 6. Nam eſe, lege, nam S.
Pag. 503. Col. 2. lin. 10. dele hæc verba, oum anno popn-
ari, qui Antiochenus erat & ſcribe, cum anno po-
„bpulari Syrorum & maxime Cæſarienſiuum B
Pag. 507. Col. I. n. VII lin. 18. s1 Theodorum, lege, ad
Theodoretum DJ .—
Pag. 509. col. mim. III lin. 2t. percuſſis, lege; percurſis
Pag. 5zI. Col. I. hin. 4. ni moribus, lege, ni morbus. Tum
Kuy. dele, ni lsü
ag. 541. Col. I: num. VI lin. II. eam annum, lege, eam.
im annum 2èDWZRWñ
Pag: 559; Col. 2. num. XVI lin. 1. Baronius Marcum;
lege, Baronius utrumque Marcum
Pag. 561. col. I. lin. 6. ceirtam, lege , Certam. Ibid;
nullius, lege, nullus

Ibid. col. 2, num. VI lin. y. Scholia, lege, Scholæ
Id. col. 2. nui in. g. Scα E NkS „

—
. D
. . . . „
. 1
— 1
.
.
.
.
. 7
. .
.
.
. .
.
*
N
. .
△
8
/

.

nren

—

IN UNIVERSOS

20

15

10

⁊
☛
—
—
—
W

Focus O Balance Q B

N

N

—

VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset

Copyright 4/1999 VxVMaster GmbH WwWW. yymaster. com

LESIASTICOS

inentiſimi &ſ Reverendiſzimi
RIS CARDINALIS

JI N Qν 4
orrigitur, innovatur, & PERIODG GRACO-RMANA5
nunc primúùm concinnata munitur,
Doct. Theol.; Ordinis Minorum Convent. J. F ranciſci.
PUS POS»THUMUM-;

ſtri IESu CHRISTI ad Anmnum MCXNCVIII perductum;

ſed etiam omnibus Antiquitatis Studioſis neceſſarium.
ecem Veterum Summorum Pontificuim hactenus ine diti.

CISCIPAGI, Auctori Nepotis, ejuſaem Ordinis Doctori T. beologi.

NNNNDS ☚

ℳW
UVRmmmmuam 4 Em S 8
W SS 5

“

§ 00 IE TATIS.

—— ——————

M. DCCV.