Gg87
author: Balde, Hendrik

l

VERITAT/ES
CHRISTIANE,

WÆ MODUM EXHIBENT

BENE VIVENDI
ET
BENE MORIENDI;

AUCTORE

R. P. HENRICO BALDE,
Societatis JEſu,
ALMF CONGREGATIONI

ACADEMICEůE MAJORI
SUB TITULO

B. V. MARIE

AB ANGELO SALUTATE,

IN STRENAM OBLATA.
MorshhEMII ANNO 1753.

— —

. ARGENTORATI,
Inprimebat SIMON KüksNER, Canc. Lypogr.

REVERENDISSIMO,
AMPLISSITMO, ET RELIOIOSISSTMO

DOMINO

D. PLACIDO
SCHWEIGHEUSER,

ORDINIS S. BENEDICTI ABBATI
MAURI - MONASTERIENSI, DOMINO
MARCHIE, AD S. QUIRINUM, IN
SCHNERSIHIEIM ET ALTENHEIM AD
COLUMBAM, CAMERE ECCLESIASTI-
CE DIOECESIS ARCGENIINENSIS
DEPUTATO &c. &.
Almæ Congregationis Aca-
demicæ Majoris Molshemianæ

Sub titulo

B. MARIE VIRGINIS
AB ANGELO SALUTATE
p. t.

. 6
Mint
Religuirque Do BUS
V 0 . . ⸗
Reliq DA
5 DERAT
c,Noedraar
.
COO
1r
Man
ns ſe
icnj n
0, ſed P—
P 4 grol
eck 1 Wt Eente
dedica erat (ů
4. W conſe u
Aine,
. „ Uls tuns
1 aſor
regatio N
a lshemiana.
Molsher

nie

B08 &

TIS
I

,
Micot,

e SeBe ee
ðòB

8
5
5
8
5

Pglge
E
s
“ ,.
e
S
SeE
E
lS

PRLEFATIO AUTHORlIS.

D Mevole Lector? ſtudui brevitati;
non ignarus, prolixos ſermones
nauſeam parere, & tædium:
ſtylus facilis eſt & dilucidus, & ſinè
fuco; neque enim hic delectare inten-
do, ſed prodeſſe.

In quolibet capite tot ſunt veritates,
quot ſententiæ; ex quarum accurata
lectione multi non exiguum percepé-
re fructum.

Hinc, ſi quando contingat, ut ſpi-
ritus tuus languere incipiat, atque in-
tepeſcere, neque ad orandum, aut ad
A per-

2 Præfatio
perpendenda, more conſueto, Sacro-
ſancta Chriſti Myſteria rectè ſis com-
paratus, percurre aliquot veritates jux-
ta modum orandi, qui conſiſtit in at-
tenta ſingulorum verborum, & ſen-
ſuum conſideratione, iis tam diu inſi-
ſtendo, donec intellectus illuminatus,
& voluntas mota, pium circa illa gu-
ſtum invenerit. Verbi gratid: per-
pende hanc veritatem:

Nemo libenter moritur, qui non mul-
to antèò tempore ſe ad mortem rectè ob-
eundam comparaverit.

Interroga te ipſum. An non id ve-
rum eſt? an modò lubens vita dece-
deres? Sive, quid eſt, quòd mortem
tantoperè perhorreſcas? quod ſi de-
prehendas, te necdum ad moriendum

bene eſſe comparatum, ideôque te

mortem fugere, atque horrere: ſeriâ

mente revolve, quanto quotidie in

periculo verſeris.

Rur-

tte

unn
mocl
ii, le
liſ
III pe
un
nere

] lo
iu d
(onec
le i
Veatur
Gum i
3 no

Authoris. 3

0 ero⸗ Rurſum te interroga. Quot mihi
Isn. vitæ dies etiamnum ſunt reliqui? ne
tatejnm. unus, ne hora quidem fieri enim po-
itinn. teſt, ut ſubitò opprimar; quemad-
„Ellrr modum illi, & iſti, quos probè no-
din id. vi, repentinà morte ex hac vita ſub⸗
Imims lati ſunt. Quæ major dementia repe-
1iigr riri poteſt, quàm me tam manifeſto.
u . ſalutis amittendæ, periculo expo-
nere!

Progredere longius, ſi opus ſit, &
nml. tam diu piis his cogitationibus inſiſte,
,. donec intellectus tuus magis, magis-
que illuſtretur, ac voluntas permo-
⸗ Veatur, atque eò uſque preme te,
ilſe dum inertiam in te rite comparando
nceet. ad mortem, atque in teſtamento tuo,
moten Cæterisque rebus accuratè componen-
i dis omnino deponas.
jene
6 Perge porro ad alias veritates, &
e: Mi hanc quoque ſedulôò perpende.
giden Wulumn ſt in morte ſincerum animi
Platium, niſi in pio, Fidelique cultu,
DEO conſtanter exhibito. SZð
Bl. A 2 In-

4 Præfatio

Interroga te ipſum. Nunquid hoc
ita ſe habet? an conſolationi tibi erit,
ingentes te poſſediſſe opes, plurimôs-
que nactum eſſe amicos, qui tibi ad-
ulantur? an præclaro te præditum in-
genio, eximiaque corporis venuſtate
fuiſſe ornatum?

An conſolationi tibi erit, quòd ſum-
màâ apud homines fueris in æſtimatio-
ne? an quòd cuncta tibi proceſſerint

ex ſententia? hæc omnia, crede mihi,
potiùs tibi gravia accident, téque an-

xium reddent.

Hæ piæ conſiderationes haud du-
biè te magnopere impellent, ut ter-
rena quævis, & caduca deſpicias,
Deôque poſthac fideliter ſervias.

R. P. Leſſius in libro, quem con-
ſcripſit de Jummo Bono, hunc oran-
di modum mirificè laudat, aſſerit-
ue, longè præſtare, Orationem
ominicam ſemel duntaxat attentà
mente

Mente

1l, 8
Qua

nlue
fonibn
lecem
folum

19,3

l
inmoc
D lege
Cdtis,
lln ge
ru

In
tam ſ
tbus,
Nes .
diu
ſtemn
eNdlol

id lo
tibietit,
borind.
itibi a⸗
itum in⸗
Uenulate

300 ſun.
ſtimati⸗
Cellerin
ge mihi,
ge au⸗

nd d⸗
ut ter
ehicus,
fias.

8 Otan⸗

ent
ltionen
ment

Authoöris. 5

mente pervolvere, quàm centies cur-
ſim, & ſinè ullo pio animi ſenſu.

Quamobrem, ſi laudabilis tibi ſit
conſuetudo, piis vacandi exercita-
tionibus quot annis per octo, aut
decem dies, pridie, ut omne pre-
tioſum illud tempus bene, diligentér-
que impendas, fructuosè leges Cap.
I. 2. 3. 4. 5. 6.

In via Purgativa, ut appetitus
immoderatos ſtrenuè domes, fructuo-
s& leges Capita, quæ agunt de pec-
catis, de ſatisfactione, de Conſcien-
tia, de morte, judicio, atque infe-
rorum pœnis.

In via illuminativa, ut animam
tuam ſolidis, & præſtantiſſimis virtu-
tibus, velut gemmis, ſtudioſè exor-
nes, fructuoſè leges Caput 13. cum
reliquis uſque ad Caput 26, incluſum;
item Caput 63. uſque ad Caput 73.

excluſum; item Caput 85.

A 3 In

6 Præfatio Authoris.

In via unitiva, ut tuam volunta-
tem cum Divina arctiſſimè conjungas,
unuſque cum DEO per amorem ef-
ficiaris, fructuoſè leges Caput 73. de
perfectione cum ſubſequentibus, uſ-
que ad Caput 84. incluſum.

Poſtridie piarum tuarum exercita- XI
tionum, ut bona propoſita conſtan-
ter exequaris, fructuoſè leges toremn
Caput 7. 8. 9. 10. Es, 9
Gui
uſſer
Nang
Ular
6, co
loch r
tur.
iin Hot
Nt K
Atar
Ulor.
i gli

1 voluntr.
olungas,
morenn el⸗
73, Ge
ibus, ul⸗
1.

lexercite⸗
Coltan⸗
leges

—W—rn

CAN

De Tempore.

IUllus eſt, ad fugandum omne tæ-
dium, ſedanduúmque animi moœ-
rorem, aptior, atque efficacior mo-
dus, quàm tempus bene impendere.
Gaudehis ſemper veſpere, ſi diem
tranſegeris fructuoss, inquit, Thomas
d Kempis.
Maxima temporis habenda eſt cu-
ra; Ccontingit enim non raròô, ut id,
quod ratione licèt convicti, emenda-
re negleximus, decurſu temporis cor-
rigatur. &ps ea, quæ ſanari ratione
non poterant, ſanata ſunt tempore;
ait S. Martinus Bracarenſis. (a)
Attamen nihil hodie eo vilius inve-
nitur. Quem mibi dabis, ait Seneca,
dui aliquod pretium tempori ponat?

A 4 Vox
(a) Max. de morihus.

8 Veritates

Vox multorum eſt: Eamus, joce-
mur, confabulemur, indulgeamus ge-
nio, donec prætereat hora; licèt non
ignorent, totam æternitatem haud
quaquam ſufficere ad referendas DEO

gratias pro minimis etiam ab eo ac-

ceptis beneficiis. Quid magis deplo-
randum?
Nemo veſtrum, ait S. Bernardus,
tarvi æſtimet tempus, quod verbis con-
JNumitur otioſis; volat verbum irrevo-
cabile, volat tempus irremediabile, &

praterit hora, quam tibi ad agendam

bœnitentiam, ad obtinendam veniam,
ad acquirendam gratiam, ad prome-
rendam gloriam, miſericordia Condi-
toris indulget.
lraſcereris filio tuo, ſi in fluminis

ripa conſiſtens, nummos aureos, nul-

lo diſcrimine, ſusdéque ſuper aquas
abjiceret, more puerorum, qui parti-

culas ſcandularum, luſuùs & recreatio-
nis cauſàâ, ibidem faciunt ſubſilire, eõö-
que ſuccenſeres illi gravius, ſi diceret,

id ſe agere temporis fallendi cauſa.
Minima particula temporis, quà te
bea-

beztn
iue
e0
temp
Humne
Eper
e

nee⸗

inle

e
(bper⸗

leh,
Penco
pport
kone
li⸗ (0
1e dimn
Cr
Dn

tot ho⸗
hentia
cnhei

nus, jooe⸗
Eälnnbs ge⸗
licetnon
em huud
ndas D50
ab e ⸗
gs geph⸗

Perratcns,
lrlin .
n irrent
iabike,
1 uuin
4 Oefamn;
front⸗
in Ct.

fumins
eos ⸗
et ai
eckeatlo⸗
blire, e⸗
diceren
cali.

1
, guin
her⸗

. Chriſtiana. 9

beatum reddere potes, omni argento,
atque auro præponderat: interim ais,
eo luſum, jocatum, confabulatum,
temporis fallendi causâ; atque ita in-
numeras ejus particulas temerè abjicis
& perdis, eâſque inſipienter prodigis.
Re omnium pretioſiſimd Iuditur, ait
Seneca. Potiori itaque jure tibi ipſi
iraſci debes, ac graviter ſuccenſere.
Cætera omnia, ſi deperdita ſint, re-
Cuperari poſſunt; tempus non item.

Hæc eſt una omnium maximè fle-
bilis damnatorum apud inferos que-
rela, quôd hujus vitæ tempus male
agendo prodegerint, & tot, tmque

opportunas ſaluti ſuæ procurandæ oc-

caſiones inutiliter elabi ſiverint. O ſi
illis concederetur unius duntaxat ho-
ræ dimidium! dici non poteſt, quàm
accuratam illius rationem eſſent ha-
bituri.
Tu imterim tam infructuose perdis
tot horas; proh, quanto tua illa de-
mentia te morti proximum mœrore
conficiet! tum, cum de tempore jam
A erit

10 Veritates

erit conclamatum, atque tibi dicetur:
Tempus non erit amplius.
Colum emas, licet; tempus emere
non licet. Non poterit pretio, vel
breve tempus emi.
Chryſaorius lethali morbo per noc-
tem oppreſſus, & circumſeſſus tru-
culentà de'monum corona, qui flagi-
tia ejus omnia, quorum poenis vehe-
menter exagitabatur, ſub aſpectum
ſubjiciebant; quidquid poſſidebat

opum, oppignoraſſet lubens, ut in

auroram duntaxat vita protenderetur;

at eheu! tantillum temporis tanto pre-

tio mercari non valuit.

Ludovicus XI. Galliarum Rex ulti-

mo vitæ morbo donabat medico ſuo
quingentos aureos in ſingulos dies,
ut vitam ſuam tantiſper protraheret;

ſed tempus tam immani auri ſumms

Comparari non poterat.

Wihil, ait S. Bernardus, pretioſius

tempore: tempus tantum valet, quan-
tum DEUS; quippe in tempore benè
conſumpto comparatur DEUS.
Quapropter, dum temporis mo-
mentum

Wentn

fr no⸗
Cun DB

„ !

rnn
i ⸗

mer

bi dicetur

pus ente
retio,

0 pet no⸗
nſelligt
gli gr
Cens e⸗
Mebtun
poſideht
s, t
ngeretun;
tanto pre⸗

Rex ulti
ecico uo
los ies
traheret
ri ſumm

fretiin
t nt.

Chriſtianæ. I1I

mentum amittimus, periculo frequen-
ter nos exponimus, ne & Deum, &
cum Deo felicem æternitatem amitta-
mus. Rectè igitur monet Sapiens: Ne
defrau deris d die bono, & particula
boni doni non te pratereat.

CAPUT II.

Amentes ſunt, qui pretioſiſſimo tempore
no n bené ütuntur.

S Regum quiſpiam te, nemora ſua
obambulantem, atque arborum
proceritatem admirantem, in hunc
modum alloqueretur: Qualcunque
Cras albà cruce ſignaveris arbores, tuæ
illæ futuræ ſunt; ſedulus eſſe ſi vis,
multorum millium ære alieno grava-
tum te poteris eàâ vià liberare.
Si, inquam, Regum quiſpiam hoc
tibi addiceret, nénne perſpicuum eſt,
te illico acceleraturum greſſus, ut
quàm plurima candidiſſimæ calcis ſeg-
menta tibi conquireres? néônne ma-
nifeſtum eſt, craſtinà die te non in-
dulturum ſomno in multam lucem?
A 6 nén-

12 Voeritates

nônne ſole meridiano clarius eſt, te
immemorem cibi & potus, ab aurora
uſque in ſeram veſperam in opus ſtre-

nuè incubiturum; prælertim, ſi ſci-

res te detrudendum, neglecto tam
ſingulari Regis favore, in diuturnum,
& ærumnoſum carcerem?
Rursum, ſi unius tantùm koræ qua-
drantis tibi foret copia, ut in domo
quadam auro, argentôque referta mo-
rareris, ampliſſimà dataà facultate, il-
linc auferendi, quantum velles & poſ-
ſes; nônne pro comperto eſt, non in-
dulturum te luſui, jocis, & choreis,
neque te occupatum iri carpendis ca-
ducis in amœno prato floribus, præ-
ſertim, ſi exploratum haberes, tuam
in arripienda iſta occaſione ſocordiam
perpetuæ calamitatis, & inopiæ fore
cauſam?
Vitæ tuæ tempus, reſpectu ad æter-
nitatem habito, longè minus eſt, quàm
unus dies, quin imò, quàm quadrans
unus; attamen illud tam breve ſpa-
tium à Deo tibi conceſſum, ut ex ejus
gratiarum, & gloriæ theſauris, quan-
tum⸗

tomen

Ae
Venſt
Ele⸗
Nero
unn t
is n
inpen
gecen
cenci
Vitis,
Gican
ericr
etgaltn
bve
itgne⸗
nopian
Guidn
Lemenn
16.
Wnn
Aemun
Cnde⸗
kerety
ue

s eſt, te
ab aurora
opus lr⸗
im, ſ⸗
lecto tan
giuturnun,

hore gu⸗
t in dona
kferta mo⸗
Ulta te, I.
Espol
ſ nonin⸗
Choes,
henus (⸗
bi, p.
es, tüin
ocordian
Opir inr

, ad Etel .

eſt, Gbün
quacdtan
leye l
Ut eX en
is glan
tu.

Chriſtiana. 13

tumcunque lubet, tibi compares, at-
que omnes animæ tuæ pravas pro-
pe nſiones domes, radicitusque evellas,
E& ſic, vim tibi inferendo, téque ge-
nerosè vincendo, omnia graviſſimo-
rum tuorum ſcelerum debita perfſol-
vas, hoc, inquam, tam breve tempus
impendis in quotidianum novem, aut
decem horarum ſomnum, in adipiſ-
cendis honoribus, in congregandis di-
vitiis, atque in ſectandis inanibus, ne
dicam, fodis voluptatibus, manifeſto
periculo temetipſum exponens, ne in
ergaſtulum ſempiternum, igne, flam-
misque refertiſſimum, præceps ruas,
atque adeò, ne in æternam incidas
inopiam, & calamitatem. Dixeris,
quidquid lubet, incredibilem hanc eſſe
dementiam; inficiari nunquam pote-
ris.
Nonne illum diceres à rationis uſu

alienum, qui emptam centum aureis

candelam accenderet, atque combu-
reret, ut vel aciculam, vel acum, vel
aliam quamcunque viliſſimi pretii rem
quæreret?
A 7 Næ

14 Veritates
Næ tu multò amentior es, qui tem-

pus, quod auro, argentôque pretioſius

eſt, is perditum, dum in vanis, & flu-
Xxis bonis, quæ bona appellanda non
ſunt, rebsque nihili conquirendis de
manè in veſperam operam omnem col-
locas.
Veniet hora, cùm vel diem unum
ad corrigendos mores deſiderabis; ſed,
an impetraturus illum ſis, prorſus ig-
noro.
Peto (inquiebat ad Carolum Quin-
tum quidam ex ejus aulicis jam morti
proximus (a) pro cunctis Oficiis, at-
que obſequiis WMajoſtati tuæ praſtitis
rem unicam, nimirum, vitæ meæg ad
duas, tréſve horas prorogationem: ſed
hoc illud erat, quod neque Ceæſar illi
dare, nec ille à Cæſare impetrare po-
terat.
Tranſeunt dies ſalutis, ait S. Ber-
nardus, & nemo recogitat, tu id inpo-
ſtérum frequenter animo verſa, & ma-
gni æſtima omnes vitæ tuæ dies, illôs-
que bené, & fructuosè impende, an-
tequàm
(a) Hanetel de ſtul, mundi.

,Iuitenn.
preioſin
nis, Eku⸗
landa non
irendisc
mnemcl

jein unnan
eninlel
vrofls

n Qun
an wort,
ſfri .
iroi
mle
ineneh
Celr
etrale po⸗

ſn Emm

gies, M

Chriſtianæ. 15

tequàm te mors de improviſo obruat,
N ad tumulum pertrahat.

C APUT III.
Tempus breve oſt, & cuncta tranſeunt.

Qidquid finem habet, breve eſſe
convincitur; Labor, afflictatio
corporis, nec non alia incommoda,
quæ hic perpeſſus fueris, licèt centum
annos diuturnitate æquarent, tandem
aliquando habebunt finem.
Labor igitur, & Corporis afflictatio
cæterâque incommoda, quamvis cen-
tum annorum ſpatium adimplerent,
brevia ſunt, quin imò, ſi cum æterni-
tate conferantur, momento temporis
breviora. Ut quid igitur tam exiguo
vitæ tuæ tempore, pro cœleſti gloria,
quæ finem neſcit, pati, & laborare de-
trectas?
De cunctis rebus temporalibus, ad
quas conquirendas tantum laboris,
ac ſtudii contuliſti, verum aliquando
erit, affirmare: Tranſibrunt.
Potentia Alexandri, divitiæ Cr&ſi,
Sardanapali voluptates, cloduentia
6=

16 Veritates

Demoſthenis, forma Helena, atque ve-
nuſtas corporis, modô tranſierur4
Laudantur, ubi non ſunt; cruciantur,
ubi ſunt, habitantes cum igne devo-
rante, & cum ardoribus fempiternis.
Tempus nunc illis effluxit; tibi non
item. .
Centum abhinc annis necdum eras
natus, in tuo etiamnum eras nihilo,
quin imò merum nihil. Poſt annos
centum vivere deſiêris, atque adeò
priùs veroſimiliter, quàm illud tem-
pus præteriérit, eſca fueris vermibus,
atque ante tremendum æquiſſimi ju-
dicis ſteteris tribunal.
Quis igitur operæ pretium eſſe
cenſeat, tanto cum ſtudio in cadu-
corum bonorum adeptionem hic te
incumbere, quibus vix comparatis
propediem es privandus? quid enim
eſt ipſum omnino diu, in quo eſt ali-
quod extremum 2 Wibil ot magnum
ve, gquod parvum tempore, ait S. Eu-
Cherius. (a)
Iſta cogitatio: quamdiu perdurabit
hæc
(a) De vera Sapieni.

, Atque ve⸗
uleng
Ckucantur,
gbe Ceſo⸗
einpiternt⸗
; thbi on

ecluut enn
18s nnlo,
Poſt anm
dge cel
ilud ten⸗
Fetnibls,
illen ⸗

etiuum
in nl⸗
genn hiet
Convperts
id enin
mu
Uit n

peniint

1
6

Cbriſtianæ. 17

hæc corona? quamdiu hanc aulam
incolam 7 quamdiu hiſce fruar de-
liciis? iſta, inquam, cogitatio quàm
plurimis in divitiarum, & voluptatum
affluentia viventibus excuſſit lachry-
mas, iisque incitamentum, & calcar
fuit, ut generoſo animo omnem fa-
ſtum, & quidquid caducum eſt, tan-
quam fumum, atque umbram, aſper-
narentur. Subit, cum maximè exul-
tant, cogitatio hæc: quamdiu? inquit
Seneca. (a)
Ingentium dolorum origo, ſepiſſi-
méè ſunt terrenæ voluptates, & nos,
cùm minimè arbitramur, derepentè
deſerunt.
Satius itaque eſt, modò cuncta deſe-
rere, quàm poſtmodum à DEO deſeri.
Neque profectò ſapientis, neque pru-
dentis eſt, agere velle exiguo tempo-
re vitam commodis, & deliciis abun-
dantem, non ſinè manifeſto periculo
in milſerias incidendi, ſinè fine dura-
turas. Augiſtus eſt animus, quem ter-
rena delectant, ait Seneca.
Qua
(a) De Brevit. vitaæ.

18 Veritates
Quæ ſperas, peritura ſunt ommia; &
tu, qutid poſt hæc? Aliud ama, & ſpera,
quod non tranſeat, inquit magnus Gu-
igo Cartuſianorum Generalis: (a) hæc
attentè cum animo tuo cogita, & ſæpè
revolve.
Frequenter dies hilariter, & per-
peram transactus adigit non paucos
in anguſtias, & ſolicitudines maximas,
cogitque eos integras noctes inſomnes
ducere.

CAPUT IV.

Won omnes, qui ſenes ſunt, vixére diu,
& quo puncto temporis jactura
roſarciri valcat.
D' hujus vitæ tibi conceſſi ſunt,
non ut honoribus te cumules,
neque ut commodis, voluptatibusque
inhies, ſed ut animam tuam ſalvam
reddas. Multum perdidiſti temporis;
eô quòd in alium finem vitæ tuæ dies
impenderis.
Non quisquis diu in vivis verſatus
eſt, vixit diu. Quapropter, licêt qua-

draginta,

(a) De tranquillit. cap. 3.

Inin
16 ann
Unic
cum
rögn⸗
lubeh
tunn,
Bel
ſei⸗
intern⸗
(Ct
ll mi
Aare
tur ex
leckime
lin ſc
Onn
Orbutus
ndiſe
d
nonde
Keutn
tempon
Ktüm
Uutnl

mns .
8: 4) ee
ita, Ele⸗

r, & Pel.
lon veoos
es manimtd
Sinlommr

V.
1, ,
11 ℳ.
nbur

jutj

cell ſon 4
Cbnmuln
im Plunn
tempols
tuæ ii

Vellti⸗
lcete
Graginm,

Chriſtianæ. 19
draginta, quinquaginta, ſexaginta æta-
tis annos numeres, dubium eſt, an
unico anno vixeris, quôd ne vel uni-
cum fortaſſis annum in vero, fince-
rôque DEl cultu tranſegeris: nomen

habebas, quòd viveres; ſed eras mor-
tuus.

Religioſus quidam Ordin. S. Fran-
ciſci annorum quinque, & ſeptuaginta,
interrogatus, quamdiu in Religioſo
coœtu vixiſſet? reſpondit: Dubito, an
vel unico momento.

Adveniente die judicii, non quære-
tur ex nobis, quàm longam, ſed quàm
rectam duxerimus vitam; Non qum
diu, ſed qum hene?

Omnes anni quibus vixiſti divin4
orbatus gratiâ, nequaquam compu-
tandi ſunt: Propterea tamen non eſt,
quòd deſperes. Elapſum tempus, ſi
non potes redimere, certè potes ſub-
ſecuturo bene uti, atque ità deperditi
temporis damnum reſarcire; in tua
enim poteſtate ſitum eſt, Ppravas, con-
ſuetudines, atque indomitos animi
tui

20 Veritates

tui motus refrænare. Sanabilibus ægro-
tamus malis, inquit Seneca.
Penes te etiam eſt, piis, ac ſanctis
cogitationibus, gratiisque Dei præve-
nientibus bene poſthac uti; ſufficit vel
unica, ut ſceleratiſſimum quemcun-
que hominem ad meliorem vitæ ra-
tionem traducat.
Videte Fratres, ait S. Apoſt. Paulus,
quomodo cautèò ambuletis, non quaſi in-
Jipientes; qui, ubi quàm plurima per-
didére, perdunt etiam id, quod pre-
tioſiſſimum eſt; Sed ut ſapientes, re-
dimentes tempus, id eſt, inquit S. Au-
gisſtinus, denegantes tempus vanis
Colloquiis, futilibusque, & Caducis ne-
gotiis, quibus totum erat applicitum,
illéque impoſterum fideliter utentes,
ut ſalutis veſtræ negotium ſtrenuè, &
ſedulò promoveatis.
Sic egit, ne poſt mortem miſer eſſet:-
magnanimus ille militum dux, de quo
meminit Famianus Strada: Accedebat
hic Imperatorem Carolum Quintum,
poſtulaturus, renunciandi rebus belli-
Cis facultatem, poſtulatique cauſam
ediſſe-

o
Us
E tan
Alam,
kirit
R
Ho
Velti⸗
te ipli
autui
lllimn
luucor
Di
0 ben
e e
eſt
Nis
rem
lpte
Tann
3 el

Chriſtiana. 21
Wc ediſſerens, inquiebat: Inter mundi ne-
otia, & diem mortis tempus aliquod
e indi intercedat, neceſſe eſt.
Dei ſ, Quo, Imperator, audito, æquiſſimi
luftv Ducis petitioni non tantum annuit, ſed
renem. & tam præclarum æmulari exem-
n MeN. plum, ſuôque ſe abdicare imperio con-
ſtituit, ac deinde in ſeceſſu ſe totum
Clt mmG DEO dare.
Nr ugli Horum illuſtrium virorum inſiſtere
ime veſtigiis ſi non valeas, neque auſis,
Gvod e te ipſum adhortare præclariſſimis his
Hintee „ S. Chryſologi verbis: Vivamus DEO
it 4. bPaululum, qui ſeculo viximus totum;
us um gedimus corpori annum, demus anima
Caducs paucos dies.

Pplceuam Dic & tu viciſſim, tandem aliquan-
ren, do peracta res eſt: fixum, decretum-
ſreune, ue eſt; Hunc annum tranſigam, ut

Chriſtianum decet: O plusquàm ſatis
wierelu eſt, quôd triginta, vel ſeptuaginta an-
, degg nis vixerim, ut temporalia pertracta-
Accelen rem negotia, atque ut commodis, vo-
é luptatibus, geniéôque indulgerem;
ds bel. Mquum eſt, nunc tandem me impen-
e cnn dere unum, alterumve annum, ut in
ellle . cultum

22 Veritates

cultum DElI, & in expiationem cri-
minum, atque in ſalutem animæ meæ
totus incumbam.
Eſto: pereat quidlibet, parùm re-
fert; dummodòô anima conſervetur.
SSuſcipe igitur, ohſecro, Domine, in-
quit S. Bernardus (a) reſiduum anno-
rum meorum; pro bis verò, quos vi-
vendo perdidi, quia perdits vixi, Cor
Contritum, & humiliatum non deſpi-
Cies.
Sic comparatus eſſe debet animus
ſeriò cupientis, deperditi temporis de-
trimentum reſarcire: totum ſe appli-
Cet, neceſſe eſt, caſtigando corpori,
atque refrænandis indomitis animi mo-
tibus, nec non ſtudio patientiæ, cæ-
terarumque præſtantiſſimarum virtu-

tum.
CAPUTV.
Qualis vita, talis mors.

Nmo non optat bene mori; quia
bona, & beata mors perpetuam
parit felicitatem: ſed non omnes vo-
lunt

(a) §. Bernard. Serm. 20. in Cant.

guune
nin ſi
Peſt,
Dee
bene,
preyi⸗
Nonp
Vinit,
Bona

Perſecta
alm

hat,
NrS
ninave,
ninn 1
gui e
lt 7 de

Mminat
titual

tionetn cr.
inime mee

parüm ke
Onlerretur
Domiine, ir⸗
uumn o.
e,l, Mror
, iri i
n l

bet animm
emporßͤe
mn leapol
0 Cpoti
Saninimo⸗
ente, .
n vittu⸗

.
ori; Al
etpetuunn
nes N.
lunt

i, .

Chriſtianæ. 23

lunt bene vivere; eò quòd bona, at-
que perfecta vita magno conſtet la-
bore.
Ejuſmodi profectò votum riſu di-
gnum eſt, atque explodendum; unum
enim ſinè altero nequaquam obtineri
poteſt.
Decipimus nos ipſi, ſi credamus
bene, beatéque morituros nos, ſinè
rævia bona, & rectè inſtituta vita.
Von poteſt bene mori, qui non bene
vivit.
Bona, ac ſancta mors à bona, ac
perfecta vita pendet; non ſecus ac
mala mors, & infelix ex mala , Cor-
ruptaâque vita promanat.
Fratres, nolite errare, ait S. Paulus
DEVUS non irridetur: Luaæ enim ſe-
minaverit homo, hæc & metet; guo-
niam, qui ſeminat in carne ſuu, id eſt,
qui operatur carnalia, hio de carne, id
eſt, de carnali opere, & voluptate
metet corruptionem, & mortem, tum
præſentem, tum æternam: qui autem
Jeminat in ſpiritu, id eſt, qui operatur
ſpiritualia, hic de ſpiritu, id eſt, de
opere

24 Voritates

opere ſuo ſpirituali metet vitam ater-
nam.
Qualis ergo ſementis tua fuerit, talis
erit & meſſis: avenam ſerere, & me-
tere triticum; enormia ſeminare flagi-
tia, & æternæ vitæ metere fructus, fi-
eri vix poteſt, ut ſimul conſiſtant:
quòd ſi quandoque fit, rarum admo-
dum, atque inuſitatum miraculum eſt,
quod Chriſtus Servator noſter edidit
in uno latronum, qui cum illo pen-
debant è cruce, dum ei dixit: Hodie
mecum eris in Paradiſo.
Utebatur DEUS in illius converſio-
ne potentià ſuà abſolutà, nec non mi-
ſericordiàa. Hinc rectè aſſerit 8. Au-
guſtinus, in tota Sacra Scriptura inve-
niri duntaxat unum, cui poſt vitam

ſceleratè actam, bene, beatéque con-

tigit mori: Unum: ne quis deſperet;
Unum ſolummodo, ne quis inani ſe

ſpe, ac fiducià lactet. .
Non tamen ea de cauſa parem tibi
ſucceſſum polliceri debes, neque co-
gitare, te. cùm malè vixeris, bene, fe-

licitérque moriturum, quemadmodum

teme-

teme
gente
lonis
ſaran
ſum⸗
gus
D
Ues it
Atoue
i
ſe &
morte
Ieketta
gum
3olet
Gatii
(ſed l

1os n
Ubic
limn
N
VItamn
Gitan⸗

Colin
Qui

Chriſtianæ. 25

Som . temerarium foret, exiſtimare, in ar-
dentem fornacem cum tribus Baby-
fueriils lonis adoleſcentibus conjectum, egreſ-
Ae, E Nl⸗ ſurum inde te incolumem, atque illæ-
ninatetge ſum; vel cum d. Petro calcaturum te
Eudt aquas maris ab interitu tutum.
coclkot. Divina providentia res paſſim om-
Imacn Nes ità ordinavit, ut naturæ ductum,
n atque ordinem ſequantur. Sic ignem
cune ſinit comburere, gravia deſcendere:
ter e⸗ ſic & opprimi malàâ, ac deplorandàâ
n o morte, qui vitam duxére ſceleribus
It: H refertam: ſicubi ſecus evenerit, prodi-
eo Sium erit, quo peccatorem DEUS,
8co i abſolutà ſuâ potentiâ, eumque ſpeciali
ſeene gratià præveniens, interdum dignatur
ent Cſed rarò admodum) ob rationes, quæ
er nos fugiunt. Fallitur autem, & malè
t ſibi conſulit, quisquis ejuſmodi gra-
ce tiam vel ſperare, vel expectare audet.
gelpelt Qui bene, beatéque mori deſiderant,
is ind vitam interea agentes malam, ac per-
ditam, DEUM tentant; ſi quidem vi-
parem ventem male, etiam malè mori paſſim
nennen contingit.
be, (uidni igitur egclamas cum Sancto

üng, B Augu-

ptur ine

26 Veritates

Auguſtino! (a) Inter brachia Salva-
toris mei, & vivere volo, & mori cu-
pio.
CAPUT VI.
Utrum expediat citò mori, an diu
viveore?
N Ulti longam vitam deſiderant, de
bona, Sanctâque nihil, aut ad-
modum parum ſoliciti.

Quid prodeſt diu vivere, ſi minus
recte vivamus; ſi quotidiana cumula-
re flagitia non ceſſemus!

Conducibilius eſt, citò mori, quàm
diu vivere hominibus non tantùm bo-
nis, ſed & malis, qui, licèt diu vive-
rent, ad frugem tamen nunquam re-
dirent. .
Mali, quemadmodum in dies pec-
cata coacervant, ità etiam poœnas
adaugent; quod neutiquam fieret-
ſi fuperveniens illis mors vivendi ſi-
mul, & peccandi adimeret poteſtatem.
Gravius eſt (inquit) S. Ambroſius

(a) ad
(a) Maäanual. cap. 28.

orzn

(a)d
CNMnor
Z
Cllns
St
Men q
ſend
alnplid
perib
reler
tlim ve
otic
Lruj
ſonns

un zi

Uin; n

loni
Dik⸗
do
1 ednn
iter G
eopt

Cbriſtianæ 27

blin n (a) ad peccatum vivere, quàm in pec-
G N1 catomori.
Boni quantumvis ſæpenumero ſe
Il. culpis præteritis per ſinceram earum
declarationem exonerent, novas ta-
men quotidie contrahunt; & licèt aſ-
ſiduè quà gratiam ſuam, quà gloriam
kldernm amplificent, tamen omnibus bonis
Uh m? operibus ſuis tantum DEO honoris
reddere nequaquam poſſunt, quan-
e üm tum vel exiguis ſuis noxis, in quas
u Cunn quotidie recidunt, ei ſuffurantur.
Exultemus igitur, inquit S. Chyſo-
an ſtomus, (b) ſi quando probum, & ju-
no Gum videmus migrare ex hac miſora
uttin „ita; mox enim recepturus eſt laborum
et En Iſuorum, operumque bonorum abundan-
unqunt tom mercedem.
e„ ODiffiteri mortalium nullus poteſt,
1 dies bonum eſſe, atque optabile, bene,
un E rectéque vivere; attamen bene, feli-

6 e — . .
um i citérque mori, longeè eſſe melius, at-

ri, N

Tien que optabilius quis neget? etenim ſola
Lovtni B 2 bona

(0=4 (a) Z. de bona mort. C. I.
(b) In Epiſt, ad Philip. Cap. 8.

28 Veritates

bona mors nos certos de noſtra ſalute
reddit; bona vita non item.

IIli, qui boni ſunt, & magnà virtu-

te præditi, neſciunt, quamdiu tales
permanſuri ſint: ignorant itidem, quæ-
nam peccandi occaſiones ſeſe adhuc

oblaturæ ſint, quibus afficiendi inju.

riis, cum quo hominum genere verſa-
turi, tractaturique ſint negotia: præ.
terit illos inſuper, an vivat aliqua eti-
amnum exitialis Dalila, cujus venu-

ſtate, & illecebris victi in ſempiternum

ruant interitum.
Nullum adeò firmum navigium, cui
per pelagus vaganti timendum non ſit:
Momento mare vertitur, & in montes
aquarum cogitur; eodem die, ubi
tranquillas inter undas luſerunt navi-
gia, ſorbentur. Innumera ſunt peri-
cula, quamdiu hæc vita durat.
Innumeri, qui alterum jam pedem
intuliſſe videbantur in cœlum, ê bonis

mali effecti, lamentabili caſu in æter-

num exitium deciderunt.

Non niſi momento opus eſt, ut &
Sancto

dancto
reus ine
Mu.
Tixiſe
N. 4,
Pprorim
Xat, &
Plelet:
Lilr,
ſcie.
Rech
eytari
i
DV.
glonit,
comor
tl ken
Urperer
am, e
Uum an
e
In t, e
lus inte

Golarit

61

Cbriſtianæ. 29

Nokna h Sancto quis fiat impius, atque æterni
z. reus incendiii. DM
ungiim Multis nocuit, inquit Seneca, din
namcdin de iXανρο e .: Sinite me mori, exclamabat
titcken n B. Aloypfius de Gonzaga, jam morti
es ee n Proximus, quamquam viginti dunta-
Ecend im Nat, & quinque annos vivendo ex-
er en Pléſſet: di enim vita mibi ſuperſit lon-
ede . qualis etiamnum futurus ſim, ne-
k ſci.
W Rectè magnus Guigo (a) Longam
ſngiem tentationem petit, qui longam vitam pe-
enpnen zer.
DEUS ab æterno prævidit, & co-
gnovit, quid eſſet facturus, ſi tali in
domo, cum tali perſona degeres; ſi
tali tempore, & loco tam vehementi
urgereris tentatione: cognovit, in-
quam, eſſéſne illi præbiturus conſen-
ſum, an contrà negaturus.
Ulat⸗ „“ Quocirca, ſi DEUS te mundo exi-
m mat, ne fortè in gravia peccata prolap-
um ebn ſus intereas, immenſo quodam, ac ſin-
u int gulari te afficit beneficio, de quo ſum-
3 mas

(a) De Tranquill. cap. 5.

nangiun,0
ndumpon!.
G in mont
die 8 I
ſerunt
ſunt e⸗

us hn
Gn

30 Voeritates

mas illi referes in coœlo, & immortales
gratias.

CAPUT VII.
De fine, ad quem homo eſt conditus.

Uca duntaxat res tempore vitæ
tuæ à te exigitur, unicum dunta-
xat requiritur ſtudium, cura ſcilicet ſalu.
tis propriæ.
Non te creavit DEUS ad hunc finem,
ut Papa, Rex, Senator, opulentus, po-
tens fias, ac eruditus, ut corpus lautè
habeas, ad luxum exornes, illique,
quidquid appetit, ſubminiſtres; ve-
ruùm, ut ei fideliter ſerviens ſalutem
conſequare.
Hoc unicum ſtudium tibi cordi eſſe
præ cunctis aliis debet: cætera enim
omnia ad illud comparata nugæ ſunt,
& puerorum crepundia. .
Si quis, in urbem cuùm veniſſet litis
perſequendæ cauſâ, unde & honor, &
vVita, atque univerſa eijus fortuna pen-
det, ad jocos ludéõsque, & choreas ad-
jiceret animum, nulla habità litis ra-
tione

ore i
Cends
n, Ul
interelt
Cen ſale
glum fn
jusmun
N!
Operari
lunt in
Nla
Uen ſun
Ule ac
gtayem!
o ni
uckgol
oen
Illlumn
Mockeztn
rrlio
N
Snmdeſ
Cultinn
droch

dro h

mm —

Gimmor

VII.
oonlm
temwpor
unicum dun
Uuraſelcat

Adhunefr
opblentig
1 Colpib
hrnes, U
minilres;
Miens i

tbi coldt
(Eteld n
1 ungel!

enilet!
Gboro⸗
ortumßi
choleist
bits is

Cbriſtianæ. 31

tione ille merito demens diceretur.
At longè potiori jure tu demens di-
cendus es, & à rectæ rationis ulu alie-
nus, ſi ſalutis tuæ cura, quæ tanti tuàâ
intereſt, quàmque ut promoveas, in lu-
cem ſuſceptus es, minus tibi cordi ſit,
quàm futilia quævis, atque caduca hu-
jus mundi negotia.
Res quælibet juxta naturam ſuam
operari, eumque, ad quem conditæ
ſunt, finem aſſequi debent.
Sol ad illuminandum creatus, ſi lu-
men ſuum mortalibus neget, erit per-
inde, ac ſi non eſſet, vel potius mundo
gravem incutiet metum, & horrorem:
ſic & nihil magis abſonum, atque in-
fructuoſum, nihilque magis horrificum
eſt, quàm hominis animus, qui, cum
nullum in finem, niſi ut DEO ſerviat,
procreatus ſit, non ex integro ſe ipſius
ſervitio devovet.
Qui DEO non vivit, is, qui vivat, indi-
gnus eſt. Totum te exigit, ait S. Au-
guſtinus, qui totum te fecit.
Prodeſſe nequaquam tibi poterit,
quod hoc anno incedas auro, argentoô-
B 4 que

32 Voeritates

que gravis, ſi proximo nudus, & re-

rum omnium egenus, virtutisque ex-
pers coram tremendo, atque juſtiſſimo
ſiſtendus ſis judice; nec quidquam
emolumenti hauries ex rebus omnibus
Creatis, ſi per totam æternitatem ſuaviſ-
ſimo DEl privandus ſis conſpectu.

CAbPUT VIII.
Plurimi ſalutem animæ ſuæ negligunt.

MAxima pars mortalium nulla de re
minus cogitat, quàm de negotio
ſuæ ſalutis. Vacat tibi, ut Philoſophus
Es; non vacat tibi, ut Chriſtianus ſis;
ait S. Paulinus. Rerum omnium cu-
ram habent, præterquàm animæ ſuæ;
ſtudiosè ſatagunt, ne domus longo tem-
Pore incultæ vacent; tinea ne veſtes
corrodat, atque exedat; curculio ne
noceat tritrico: nummis ſuis cenſus
emunt annuos; & curant quàm ma-
xXximé, ut agri colantur, & fructus pro⸗
ferant, atque ut proventus in dies accre-
ſcant: ſed aut nihil omnino, aut per-
paruùm pro anima ſua ſunt ſoliciti⸗
on-

Conn
3o ſito⸗
morten
Genti
quæd
tne⸗
ſ
cepti,
Vnice
gamn
IIS,
Mente
gendun
Dor
Eebent
bilre
60 non
Keter
Ma P
Iumn
Conſen
lmn
lit.

hern

Uds, &n.
ttutisgue er.
ne ulilin
C Iuidun
ebusommit
itatenſund
nlpec,

IIII.
Antgleun.

unnlace
n de negot
Dlille
ifinnus i
Omnium
znimele
longoten
4 le Fellei
cutcnlon
nis Celln
unm
uckus ⸗
Gjiesall
, aut lel⸗
hlicti.
C.

Cbriſtianæ. 33

Contrà, tam crudeliter illam tractant,
ac ſi foret anima infeſtiſſimi inimici, cui
mortem intentant, cuique gravia ſtu-
dent inferre damna; vel ferocis beſtiæ,
quæ diu, noctuque naturæ motionibus,
atque appetitibus ſervit: vel denique,
ac ſi viderentur illam ſolummodo
adepti, ut eam perdant.
Quid hic agimus, ſi illud, quod
unicè nobis agendum eſt, nequaquam
agamus? Si DEO hic non adhærea-
nus, eümque totis viribus, ac totà
mente diligamus, propter quem dili-
gendum in mundum venimus.
Duæ tantùm res nobis hic cordi eſſe
debent; amare nempe DEUM, &
ſtabilire animæ noſtræ ſalutem. Qui
eò non attingit, is profectô infelix eſt,
& æ&ternũúm perditus.
Ludovicus undecimus Galliarum
Rex Benedictumi XII. Papam rem
quampiam flagitabat, quæ rectæ rationi
conſentanea non erat; cui poſtulato
Papa prudenter, atque Religiosè repo-
ſuit: Si duæ mihi forent animaæ, harum
alteram lubens ad Regis arbitrium im-
B 5 mo-

34 LVeritates

molarem; ſed, quando non niſi unica
mihi eſt, illius jacturam nec facere poſ-
Jum, neo volo.
Dæmon infeſtiſſimus noſter adver-
ſarius, tanquam leo rugiens dies, ac
noctes circumiens quærénsque, quem
devoret, multô laborat impenſiùs, ut
animam noſtram ſuos in laqueos per-
trahat, quàm nos, ut eam conſervemus.
Quis füuror eſt, exclamat Salvianus,
(a) viles d nobis animas veſtras haberi,
quas etiam diabolus putat eſſe pretioſas?
E&c. & per hoc, quicunque animas ſuas
nogligunt, etiam infra judieium diaboli
NJe amant.

CAPUT IX.

Nunquam licet in procuranda ſalute
languſoere.

N Ulti cauſas aliorum vincunt; at
(proh dolor!) propria, cadunt.
Maxima pollent induſtrià, ut adju-
vent cæteros, eormque negotia ad fe-
licem exitum perducant, exiguâ au-
tem, ut ſeipſos juvent, ſuæque ſalutis

nego-
(a) L, 3. ad Eccloſ.

negotiun
Annos ir
ur; ſee
Ut anim
itute!
o⸗
Dunduan
080.
Pon ted
lopit,
Cete
lomcent
Iekert, it
eolühng
tſiin
Cecait
Kinelg
Unguinn
Uitam
her
Regrants
tna Del
tamlal
Uellihr

on nißi Min
nee aere ih.

noſtet ad⸗
diens (les
rensque le
impenlis,
n ageos e
nconlentem
Imat Kluimm

Chriſtianæ. 3 5

negotium pertractent. Menſes, &
annos inſumunt, ut jus alienum tuten-
tur; ſed vix reperiunt horæ dimidium,
ut animæ ſuæ in miſerrimo ſtatu con-
ſtitutæ ſuccurrant.
DEUS cum illis eſt aſſiduè; at illi vel
nunquam, vel rarò admodum ſunt cum
DEO. Enimverô ejuſmodi homines
non rectè ſapiunt. Is ſapit, qui ſibi
ſapit.
Cætera, ſi malè ſuccedant, ſi peſ-
ſumdentur, aut negligantur, parvi
refert: inſtaurari ùt plurimum poſſunt,
eorumque jactura valet reſarciri.
At ſalutis tuæ negotium, ſi malè ſuc-
cedat, ſi negligatur, æternum miſer es,
& infelix. Nihil hic inſtaurandum re-
linquitur.
Vitam perdidit uxor Loth, momen-
to per viam ſubſiſtens, ut Sogomæ con-
fagrantis reliquias curioſis oculis con-
tra DEl mandatum intueretur: in ſta-
tuam ſalis converſa eſt, ut ejus docere-
ris exemplo, in rebus ad ſalutem perti-
nentibus, fervorem quemdam inuſita-
B 6 tum,

36 Veritates

tum, curâmque ſingularem, nullo pun-

cto temporis intermiſſo, afferre te
oportere.
Ut docereris, nunquam tibi, quæ-
cunque ſe negotia, quantumvis neceſ-
ſaria, offerant, à procuranda ſalute eſſe
deſiſtendum; etiam tantillo opus eſt,
ad vertendum vel ſemel caput, metu,
ne brevis hæc interruptio, hæc parva
ſegnities ſempiternæ tuæ damnationis
ſit cauſa.
Wulla ſatis magna ſecuritas, ubi pe-
riclitatur æternitas, ait S. Gregor.
Cura itaque ſalutis tuæ, præ cæteris
curis impoſterum tibi cordi ſit, neceſſe
eſt; nullum, ne minimam quidem, ejus
ſtabilendæ negligendo occaſionem;
ut ſic, aſſiduo virtutum præſtantiſſima-
rum exercitio, dives, & plenus meritis
colum conſcendas, ac ſempiternâ po-
tiaris gloriâ.

CAPUT X.

Cum tempore operanda &ſt ſalus.

B'ne cepiſſe nequaquam ſufficit; eni-
tendum nobis eſt, ut bene finia-

mus,

Imns,
l eſt.
(lum

incſpe
ih
C
Clt,it
are,
rmt.
n
ttenim
minibn
UIn
Trenu
Ie in
Atta
nnagks
do
Gebet
m
Chryen
Ulmns⸗

01

,nollopun⸗
, Afkete t

n tibi e
nmyis te⸗
da ſallteel
lo opnth
caput nen,
, her n
damuntoon

Fiae, Mif⸗
GtegO
D
Alſtynect!
gligen
CCaonenn
Atantiſi
enus meitl
pitem

,
h
ufftzen
ene fin
l

Chriſtianæ. 37

mus. Non progredi in virtutis, regre-
di eſt. Sola conſtantia opus perfe-
ctum habet, & coronatur.
Efficax, ut perſeveres, remedium eſt,
incipere in horas ſingulas, & cum Da-
vide dicere indies: Dixi nunc cæbi.
Qui ſe exiſtimat ſtare, videat, ne ca-
dat, ait S. Paulus Apoſtolus. Hic enim
RKare, teſte S. Chryſoſtomo, (a) non eſt
Firmiter ſtare, donec fuerimus liberati d
RFuctibus vitæ praſentis, & ad tranquil-
lum portum navigaverimus: magnis
etenim inimicorum circumdamur ag-
minibus; hoftium plena ſunt omnia.
Millenæ inſuper res ſunt, quæ nobis
ſtrenuè in via virtutis currentibus, at-
que in agone contendentibus obicem
& poſſunt, & conantur objicere.
Attamen nihil nobis metuendum eſt
magis, quàm nos ipſi; infirmitas no-
ſtra, atque fragilitas magis terrere nos
debet, quàm dæmones univerſi. Ver-
bum unum, unicus gemitus, unica la-
chryma, præſertim eorum, quos dili-
gimus; unus oculus in hoc, illudve
tem-
(a) In hunc locum

38 Voeritates

tempore conjectus, pertrahere nos po-

teſt in enorme atque erubeſcendum
flagitium.

Peccavit Adam, commiſit adulte-

rium David, DEUM ſuum dereliquit
Salomon, JESUM CHRISTUM Magi-
ſtrum ſuum negavit Petrus: Quid
agent parvi, & tenelli frutices, ſi tam

proceræ, tam altè radicatæ, ac fixæ ſo-
lo arbores, vento vel minimo proſter-

nantur?
Cum timore igitur omnem vitam
noſtram tranſigamus, neceſſe eſt; Cca-
vendum etiam nobis eſt quàm maxi-
mè, ne nimiùm fidamus propriis viri-
bus, nimiumque ſecuri ſimus de noſtra
ſalute; nam, ut rectè monet S. Augu-
ſtinus, facit hoſtis ſecuros, quos cupit eſſe
aptivos.
Ipſi Chriſti Diſcipuli, acceptis ex ſa-
cro ejus ore his verbis; Unus veſtrüum
me traditirus ot; contriſtabantur om-
nes, eumque rogabant ingenti cum
timore; Wunquid ego ſum, Domine?
An non jure merito tremeres, ſi per
arctum, atque anguſtum pontem, ſub
quo

gvo npi
ttapleun
te pon
Unum,
barun
Gininitus
tlisnge
Ni corie
igne in
Tus ibic
periturn
ſti Do⸗
Minandn
Cilamol
Dundn
Ckterorun
tudinem
tam, Gbe⸗
lecleete
itg.
lhhsin
tum ſt
kumnane
Ntum
Dadtion
Nnit

Ahere nosp
rubelcenen

miſit ade
umn derelgi,
STUNM
etrus: Qil
tutices in
, de fNel
nimo peoſt

mnnem Via
elle el,
Ovim m
proptis i
nuse mln

Vo
e

net.)

s
banturo-
gent 6

I

leles 1

pten, I

Chriſtiana. 39

quo rapidiſſimus labitur fluvius, tibi
tranſeundum eſſet cum pluribus aliis
te ponè ſubſequentibus, quorum
unum, fallente veſtigio, caſurum, &
aquarum vorticibus abſorbendum eſſe
divinitus innotuiſſet? an non veſtigiis
tuis ſingulis ſolerter attenderes, & om-
ni curà eniterére, ne unicus ille miſer,
atque infelix eſſes, qui in flumen lapſu-
rus, ibidémque ex Divino decreto eſt
periturus ? quemadmodum Jeſu Chri-
ſti Diſcipuli ſolicitè ſatagebant, ut abo-
minandum proditionis ſcelus à ſe pro-
cul amolirentur.
Eundum tibi eſt inter immenſam
cæterorum omnium hominum multi-
tudinem per arctam, & anguſtam ſemi-
tam, quæ ſola ad æternam vitam nos
deducere poteſt: hunc in finem es con-
ditus.
Ipſius inſuper Veritatis eloquio decla-
ratum eſt, electos eſſe paucos, angu-
ſtam hanc ſemitam à paucis inveniri,
latam ac ſpatioſam vitam, quæ ducit ad
perditionem, intrare quàm plurimos.
Manifeſtum etiam omnibus Rdum
elt,

4⁰ Voritates

eſt, non tantummodò unum, ſed mul-

tò plures eſſe damnandos, quàm coælo
aſſerendos. .
Itaque ab aſſiduo metu ceſſare nun-

quam tibi licet. Verbis, operibus, co-

gitationibus tuis omnibus attendere te
ſinè intermiſſione oportet, ne illorum
plurimorum, qui miſerandum in mo-
dum lapſuri, & perituri ſunt, numero
adſcribaris.
Qui nullatenus timuit, jam nunc
laplus eſt, vel certè in proximo, ne la⸗-
batur, verſatur periculo. Time ergo,
cum arriſerit gratia; time, cum abièrit;
time, cùm denuo revertetur.
Vide etiam, ſi expediat, cum alii cor-
pus ſuum abſtinentiâ, jejuniéôque con-
ficiant, te tuum epulis, atque exquiſi-
tis dapibus nutrire; &, cum illi ſacco,
& cinere, atque omni miſeriarum ge-
nere afflicta, & pallentia membra cir-
cumferant, te adornatum, ſplendidum,
& lætum incedere; & , cum illi ferè
omne tempus ſtudiis & prolixis ora-
tionibus tranſigant, te ridere, jocari,
& luxuriari: Nunquid non unus om-
nibus

niD
ani eus
Ventanm
riorie
licitiſn
Miti,n
CIi, l
gerent.
Wert
iſerie⸗
umn nl
jm ltiy
Ulento
U hen
erſeun
ſeri 19
ſaci
MMt)
elei
ll:
Aiim.
1 lt in
ſhorein
Kdho
tenb

Mn

Cbriſtianæ. 41
mumſedn nibus DEUS? aut non omnes Chriſti-
05,quum ee ani ejusdem judicis præſtolantur ad-
ventum? aut forſitan te mitior, alios
tu celirem acrior ignis exſpectat, ut alii tantum ſo-
8,Opeibisf liciti ſint, tu tantùm ſecurus? crede
dls gttenten mihi, quôd & illi expeterent eſſe ſe-
ttet, ne lln uri⸗ ſi ſibi conſentaneum fore intel-
randummm Iigerent.
Mlerito exclamat S. Gregorius: Væ
miſeris nobis, qui de electione noſtra nul-
it, ſan lam adhuc Dei vocem cognoſcimus, &
vorind de Jam otio, quaſi de ſecuritate, torpemus!
Meritô etiam rogat S. Bernardus.
e cuntinn Unde bac tam berverſa topiditas? unde
. hac ſecuritas maledicta ? quid NRoeducimus
cumilin miſeri noſmet ipſos? forſitan jam divi-
nea tes facti ſumus? forſitan jam regna-
mus?
Rectè itaque monet S. Paulus Apo-
ſtolus: Fide ſtas; noli altum Japero,
Jed time; & prima tua, atque unica cu-
ra ſit, in negotium ſalutis tuæ indefeſſo
labore incumbere.
Ad hoc te, nõsque omnes hortatur

gronin idem Paulus: Cum metu, & tremore ve.
etei Kram ſalutem operomini.

Veritates
CAP U T XK ſ.
De Praædoſtinatione.
Q poteſt dicere: ego de electis
ſum; ego de prædeſtinatis ad vi-
tam; ego de numero filiorum? quis
hæc, inquam, dicere poteſt? recla-
nante ſacrà Scripturà: Meſcit homo,

utrum amore, an odio dignus ſit. Sat

ſcimus, peccùſſe nos; ſed, an peccata
Condonata ſint nobis, haud ſatis ſcimus.
Quis non expaveſcet?
Cognovit Dominus, qui ſunt ejus (a)

novit, qui cœleſti donandi ſint gloriàâ;;

novit, qui ſempiternis cruciandi ſint
flammis.
Non pauci dicunt: vel prædeſtina-
tus ſum ad æternam vitam, vel non
ſum: Si prædeſtinatus ſum; certiſſime
ſalvus ero, quantuſcúnque fuerit pec-
catorum meorum cumulus.
Si non ſum prædeſtinatus; haud
dubiè condemnabor, licèt, reliquo vi-
tæ tempore innumera adhuc opera à
me eſſent præſtanda: quapropter in-
dul-
(a) 2. ad Limoth. 2.

oleebo
Grdazu
Dos, on
Penſio
Uln
Uentz
pektrahe
iin Ct
Med
Probi
itigne
Pele
Niene
dun In
Moritun
rpori
nkon
Mencdit
luinte
Mortils.
tenehne
Dann con

eg be eel
deſtinntsn
flliorum,
poteſt! c
Mit ir

ed, an el
ud ſuter

liſulr he
diſikgle
Ctcundi

el Mrokti
tam, Ve
ne flentt
inatus; N.
religci
Ghuc n
aproptel

dulgebo deinceps genio meo, nec
quidquam deliciarum denegabo ſenſi-
bus, omnibusque meis perverſis pro-
penſionibus laxabo habenas.
Fallacia admodum ſint hæc argu-
menta, atque à deæmone inventa, ad
pertrahendos homines in quævis flagi-
tia, & tandem in gehennam.
Electio ad æternam gloriam à bona,
probâque vita pendet. Mani eſtum
taque indicium eſt, te neque electum,
neque prædeſtinatum efle, ſi bene,
piéque vivere detre ctes; quemadmo-
dum luculentum eſt ſignum, brevi
moriturum te, ſi neceſſarium alendo
corpori cibum ſumere recuſes.
An fortè de numero reproborum es?
Pprævidit igitur DEUS, perditè victu=
rum te, moriturumque in ſtatu peccati
mortalis; quæ quia prævidit, idcirco
te reprobavit: Mortiferam ergo cul-
pam conſtanter fugias, neceſſe eſt, ne
reprobis aliquando annumereris.
An fortè de numero es electorum, &
filiorum Dei? rectè gitur, piéque vi-
Vere te oportet; prænovit enim Deus,
rectè,

44 Veritates

rectè, piéque victurum te, felicitérque
moriturum; quæ quia prænovit, hinc
elegit te, tuumque nomen libro vitæ
indelebili charactere inſcripfit.
Quòd ſi bona illa opera, propter quæ
te Deus elegit, minimè peregeris, ne-
quaquam electus es, neque libro vitæ
tuum nomen inſcriptum eſt.
Adeò, ut Divinum decretum de
æternitate tua felici, aut infelici pen-
deat à libero tuo in bonum, vel malum
conſenſu: Quod perſpicuum erit in
hac ratiocinatione: Quisquis furatur,
ſuſpendi debet; tu furaris: ergo ſu-
ſpendi debes. V
Prima propoſitio continet juſtiſſi-
mam legem ab omni natione recep-
tam; altera complectitur affectum li-
beri tui arbitrii, conſentientis furto;
tertia proponit judicis te condemnantis
ſententiam.
Sententia tui ſuſpendii, à judice pro-
feratur licèt, à libero tamen tuo furto,
tanquam à radice, proficiſcitur; furtum
verô tuum nequaquam ab æquiſſima
ſuſpendii ſententia; iniquum enim fo-
ret

W Nod
Nen lul
Eebet, hl
Necellni⸗
Ullitn
6enclie
pote
Evichem
Cadere
bomum
malum.
Lelentin
Ultntin
tgoi
uniln
eNltus 4
Kentus m
Pencet,
äbonn
Nmenln
ene
Cluniums
tem h
Ils eſteo
Mliſan
Nun per

Chriſtianæ. 4 5

te, feicten ret illud judicis argumentum? IIle,
prenoiII quem ſuſpendi volo, neceſſariò furari
Ben Ibom debet; hunc ſuſpendi volo; hic ergo
cripſit. neceſſariò furari debet.
2, propen Poſſétne in judice reperiri injuſtior
peregegt agendi modus? hic itaque in Deum,
que Hbos utpote ſapientiſſimum ſimul, atque
n eltl. &quifſlimum judicem, nequaquam
decretunm? cadere poteſt. Ex illo tuum omne
t inteld “ bonum promanat; ex te tuum omne
In, veI malum. Divinam condemnationis tuæ
vicuun eii ſententiam peccata tua ſecum ferunt;
iogui fuin illa tantuùm à DEO pronunciatur.
is: Ut quis ſcopum tangat, neceſſe eſt,
ut rectà in illum collimet; optatus viæ
Ntinet ſin exitus à bono in eam ingreſſu, con-
Gtione e Centus muſicus à modis, & menſura
r ſkeclun! pendet; non autem ingreſſus viæ bo-
entisfum nus à bono ejus exitu, neque modi,
ondemmms aut menſura pendent à concentu.
Atque hinc, ſi induſtrius ego horum
jndcem omnium ſpecula ſpectator prædice-
n tuofum rem: Hic homo, qui modò ejaculatu-
tur; i rus eſt, non tanget ſcopum; ille alter,
b zquln qui iſtam jam ingreditur viam, nequa-
mennt quam perveniet ad locum, ad gücm
1

46 Veritates

ire decrevit; hæc muſica carebit con-

Centu: Cuncta illa licèt evenirent, que-
madmodum prædixi, non mea præ-
dictio, ſed ſagittarii dirigentis arcum, vi-
atorisque per difficilem, aut contrariam
ingredientis viam, & Magiſtri dirigen-
tis menſuram muſicæ parva dexteritas,
atque induſtria, horum omnium erro-
rum erit cauſa: ſic & Deus, licèt ab
æterno prævideat noſtram electionem,
aut reprobationem, de eâque decernat,
non tamen ipſe hujus eſt cauſa, ſed
noſtra bona, aut prava vita, in qua nos
novit morituros.
DEI eſt vocare; electos autem fieri,
autt non fieri, noſtrum, ait Theophila-
Eus. (a)
Da igitur, ùt potes, & debes, reliquo
vitæ tuæ tempore ſtrenuam operam,
ne quid ſaluti, atque electioni tuæ deſit.

CAPUT KXII.
Pradeſtinatio etiam d nobis pendet.
Uamvis tibi Deus manifeſtaâſſet, de
numero beatorum te eſſe futu-
rum,

(a) Cap. 22, in Matth.

ronn, noni
tetnittete
aglot
Genn pol
Dd
Ninunged
Denshl
Ult, nili⸗
ladorar
ls Etern
ion
ul ſled.
HMoſan
Popter
Tnen nun
Ohicere .
idel
Dheney
lg faror
Uts Onne
8 Uon
Pr cul e
ihiligi
OPhvonet
tibos opr

ca arebit et
eyenikenda⸗
non mei
entisaroum
,ut coptlarut
ligiſkicrte
harra Centtiii
ombpium en
Dels, lce
am eleckonet
eigneckenn
elt cald,
iti, in und

Tur Auten ,n
it Tlunke

gebes, elit
Gim Ohenn
joni tue -
XII.
Ohiefull:
iteſtilt .
te ell 1⸗

Chriſtianaæ.

rum, non idcirco bona ulla opera in-
termittere deberes; quemadmodum
ab agro tuo colendo delſiſtere nequa-
quam poſſes, licèt certiorem te feciſſet
DEUS, illum uberes in annum pro-
Ximum redditurum fructus.
Deus ſalvos facere nos haudquaquam
vult, niſi allaboremus. Divinæ gratiæ
adlaborare, ſi vis ſalvus futurus es: ſi no-
lis, æternùm haud dubiè es periturus.
QOui oroavit te ſin to, non Siſtifivahit,
nec ſalvabit to ſiné, te, ait S. Auguſtinus.
Hoc ſanè dæmon probè novit: qua-
propter diu, noctuque nobis inſidiandi
finem nullum facit. Poſſet quis illi
Objicere:
Quid eſt, quòd illum tu hominem op-=
pugnes? vel prædeſtinatus eſt, velnon?
Si eſt prædeſtinatus; ſalvus certo cer=
tiuùs futurus eſt; irritæ ergo tentatio-⸗
nes omnes ſunt, quibus illum laceſſis.
Si non eſt prædeſtinatus; æternis
procul dubio cruciandus erit flammis:
nihil igitur tentationibus tuis, atque
oppugnationibus, nihil indefeſſis cona-
tibus opus eſt: ſi quis dæmoni hæc
obji-

48⁸ Veritates

objiceret, hujuſmodi ille ratiocinatio-
nem riſu exciperet, atque exploderet.
Prædeſtinatio, atque electio ad æter-
nam gloriam etiam à nobis pendet,
pendet à libera noſtra voluntate, à co-
operatione noſtra; hanc dæmon omni
ſtudio impedire nititur: in noſtra au-
tem poteſtate eſt, perverſis ejus ma-

chinationibus refragari. Allatrare nos
poteſt; ſed mordere, niſi morderi ve-

limus, haudquaquam poteſt.
In noſtra, inquam, poteſtate eſt, vo-
cationem noſtram, noſtramque ad glo-
riam electionem aſſidio bonorum ope-
rum exercitio ſtabilire. Ad id horta-
tur nos S. Petrus Apoſtolus. Sata-
gite, ut per hona opera certam veſtram
vocationem, & electionem faciatis.

Itaque non eſt, quòd turbemur, aut

angamur hoc prædeſtinationis puncio:
ſed, cùm illa in noſtra etiam ſit pote-
ſtate, tantummodò oportet nos omni
curà, omnique contentione in id unum
incumbere, ut in virtutum exercitio
continuum faciamus progreſſum.

CA-

P
lt
Atoreopini,
thlenie
SesCora
elltata d
Dermit
erplodet;
kaln are
Krkonin
ntrim ge
tet
Mngne
, qu
in ſunt 1
Aentinn
eudmint
Cendiscnn
telcere o
um, ⸗ Ue
lonmm l,

ę

Chriſtianæ. 4⁹

le titſccinti CAPUT XIII.
lne eaploten De reſpectu humano.
Getlodte Arvi refert, quid homines de te di-
nan 1 Cant, vel ſentiant; illorum verba,
7Oluintake,4

atque opinio neque meliorem facient
nedenonii te, neque deteriorem. Talis es, qua-
: inwolnn lis es coram Deo. Interroga conſci-
treti iuüt entiam tuam, eique fidem habe.
e permitte æ&ιquo animo, ut Michol te
gin morctt explodat; tu interea cum Davide co-
et, ram arca Domini reverenter falta.
poteſitee Sine homines, quidquid lubet, effutire;
kimdets interim fac ſedulô, quod te facere opor-
bonotund tet.

Adithe Nunquam tam multa dicere pote-
oſtolg runt, quin plura poſſis audire: una
tun M illis tantummodo eſt lingua; tibi verò
ufuist duæ ſunt aures.
tutben. Silentium tuum illos rubore ſuffun-
tonsii det: tua in bene cœptis ad finem perdu-
etam II Cendis conſtantia, tandem illos obmu-
httet teſcere coget, vel fateri, te laude dig-
neinit, num, atque agere te, quod rationi con-
tum eα ſonum eſt, plusque apud te valere ti⸗
grellun morem Dei, quàm hominum. Qui

9 C timet

50 Veritates
timet hominem, citò corruet, ait Salo-
mon.
Nunquam tibi erit malè (totus in te
mundus inſurgat licèt) ſi Divinæ te
ex integro ſubjeceris voluntati. Hâc

vià Cherubini, & Seraphini maximam

in cœlo conſecuti ſunt gloriam.
Quò magis Deo ſe quis ſubdit, eique
obtemperat, hôc majorem in rebus
omnibus inveniet animi pacem & tran-
quillitatem.

Nihil omnino exigit à nobis Deus,

præterquàm id, quod rectum, & rationi
conſentaneum eſt; at homines illud
interdum poſtulant, quod perverſum
eſt, & quod rationi planè repugnat.
D EUS immutabilis eſt; homines
mutantur in horas: nunc hoc volunt,
nunc illud; hodie amabunt te, Cras
odio habebunt; hâc te horàâà laudabunt,
alterà contemnent.
Magnaà fruitur pace, qui nec laudem
hominum curat, nec contemptum,
quique omnes eorum vituperationes
flocci facit.

Intuentur homines vultum; at Deus
ani-

Amümunt.
oetoris
lot, & 1
Rerun
Nibug e⸗
Nl eli,
Ithnunera
tunt,
Wame
tonibus
ſunt un
lilet⸗ de
keibos
cn gbic

N0 kepn

nn in te
Eneiſäinn
Elamn Uegl

guin om

Ureſkt;n
NM

e

Chriſtianæ. Fr

et, Wt A animum. Homines opera conſiderant,
quæ foris apparent; ſed Deus inſpicit
le (totmnmt Cor, & appendit intentionem.
ſi Die Rerum, quas agis, rationem homi-
luntai, H nibus reddere non debes: hominum
jini mmimn non eſt, judicare te, neque opera tua
lorim remunerari; hæc ſoli DEO compe-
Ctem ili Attamen & parentibus, & modera-
mncenuum toribus, & iis, qui à confeſſionibus tibi
Nen n funt, tanquam ipſi Chriſto, morem ge-
TwobsD“ rerete oportet in omnibus, quæ Divi-
e, nis legibus non adverſantur.
cunen Nulli mortalium obtemperare licet,

wne dum quid imperat, vel petit, quod
rce DEO repugnat: ſatius enim effet, to-
etegnel

Er hur tum in te mundum inſurgere, quàm
e oe ſanctiſſimam ejus à te contemni, aut
ner⸗ etiam negligi voluntatem.
bun ren Stude igitur potius, placere Deo,
Nriln quàm hominibus. Hoc enim longè
neckok præſtat; nam, ut S. Paulus ait, ſi homi-
—– nihus placerem, Chriſti Jervus non

jtupetni⸗ AMem.

t0 C 2 CA-
um;

52 Veritates
CAPUT XIV.

Non eſt, quod erubeſcamus Chriſtum
imitari.

Onori nobis ducimus, dum Regis,
aut magni Principis geſtamus in-
ſignia; at Regis Regum Chriſti Jeſu
veſtibus, ac inſignibus indui, multi
erubeſcunt.
Vel minimæ fſortis opifices illud,
quod exercent, Opificium palam profi-
tentur, ejusque inſtrumenta circum-
ferunt, quantumcunque illud vile ſit
& abjectum; ſed plurimi re, & ope-
ribus profiteri non audent, ſe Chriſti
doctrinam ſectari: perverſos, laſcivos,
audaces, atque impudicos nominari il-
los non pudet, ſed bonos ac probos
pudet nuncupari: pudet illos cum
Chriſto eſſe pauperes, deſpici, vel cum
eo injuriam ab aliquo illatam mode-
ratè ferre.
At nunquid ipſe ait? Qui me erubu-
erit, & meos ſermones, Punc filius bo-
minis erubeſcet, oiun venerit in majeſtate
ſua, & Patris, & ſanctorum Angelo-
rum,

☚n

P
riman
Ktipud
Nn⸗
inkur.
ilun co
eiis ien
N
Ciones
Hne
Chrum
Anlise
Cm 8 P
toln, D
Ole aded
eban
Cjti
n.
Conkt
leſpeckn
Ciinnm
leeilit
elt, 00

CObriſtianag. 3

IV. rum. Quis non pavebit? Hoc altè in
is (Mien animum demitte. Quem ſui Magi-
ſtri pudet, is illo indignus eſt.
J Nunquid & rurſum ait? Ommnis,
dunk quicunque confeſſus fuerit me coram ho-
gelunm zminibus, & lius hominis confitebitur
Ohr iMum coram Angelis DEI. Quis ad
indui, “ ejus imitationem non inflammabitur?
4 Noli itaque inpoſterum ullas deſpe-
OpfE" Ctiones, aut dolores formidare.
um penn Hanc in illis inveniens gloriam, hoe
menn m ſolatium, quôd per illa IESU Chriſto
Ge Mud Kimilis efficiare, quédque dicere valeas
inie cum S. Paulo: Vivo ego, jam non ego;
en, EDivit verò in me Chriſtus, non jam glo-
NeHK ärioſus, ſed patiens, & cruci affixus; at-
So que adeò non amplius vivo, ut vivere
nos AN ſolebam.
Gget Mos Certus ſalutis meæ ſum, ait Tertullia-
e nus Deo meo ſimilis eſſe non erubeſ-
jllatam . am.
Conſtanter itaque, ſepoſito omni
reſpectu humano, Servatoris tui do-
uu, Strinam, & facta ſectare. Fidem ha-
itinh bere illis, quæ dixit, eâque firmiter cre-
run A dere, non fufficit; ſed illa inſuper, quæ
C 3 uipſe

64 Voritates

ipſe fecit, & nos facere jubemur, atque

adeò obligamur; quandoquidem in
Operibus ſuis non ſit minùs verax, quàm
in verbis, neque in utrisque falli poſſit.
Dimidia ſolummodo ex parte Chri-

ſtianus es, ſi Chriſti myſteria venereris,
non virtutum etiam imiteris exempla;
sicque renuas ejus tum vitæ, tum mor-

tis uberrimis ditari fructibus, quos
DEUS nemini Chriſtianorum imper-

tit, niſi iis, qui filii ſui imaginem in ſe
circumferunt, & ad amuſſim expri-
munt, teſte S. Paulo: Quos praſcivit,

& pradeſtinavit, conformes feri ima-
ginis filii ſui, - = = illos & glorificavit.

Reſpectus humanus damnoſum ve-
nenum eſt, piis præſertim hominibus,
& quàm plurimis eſt lapis offenſionis.
Juvat videri, & delectationi nobis
omnibus eſt laudari, æſtimari, & amari:

at verô, qui vel ab hoc, vel ab illo ſingu-
lariter diligi vult, is eorum cor, atque
amorem, ſoli Deo debitum, ad ſe, atque

ad ſui amorem ſtudet allicere. Quæ
rapina indignior?

Mrorh
nli poekk
ſegnitr.
Ntins
Elanpn
s Iann
Meere,
taire,
W⸗
denmn imn
Qlemad
male, iel
Nel nerce
Iumamp
Munn

Kiignele

Napicem
llols, ie
le, ioaen

lam
Onk N

Dr 6 ntüule
Cinpreh

bemuar, angt
tdodbiden!
asVerg, il
que fali on
ex pate lh
eria venent
teris exenh
Vitæ, tunmm
norum inn
maginem

7
4

mmollin en

S ifn
ampofnt
n hominn
Soffenhn
Gation n
nali Cimm
labilolr
n C, N
m 0l,
cere,

Obriſtiana. 5 5

Amor hominum prodeſſe nobis ni-
hil poteſt, dum Deus nos odio per-
ſequitur.
Satius eſt, melancholicos, moroſos,
& ſcrupuloſos, apud homines audire
nos, quàm Deo vel in re minima diſ-
plicere, aut conſcientiæ noſtræ con-
traire.
Nihil omnino, ne in ſanctiſſimis qui-
dem, imitari licet, quod perverſum eſt.
Quemadmodum egerimus bene, aut
malè, ità recipiemus totà æternitate,
vel mercedem, vel pœnas, nec quid-
quam amplius.
Nunquam fruemur animi pace, ſin-
ceraâque lætitiâ, nunquam perveniemus
ad apicem perfectionis, ſi heminum ju-
diciis, atque ſermonibus aures præbe-
re, iisque nos conformare velimus.
Talia modò ſunt tempora, ut, ſi quis
bonus, ac probus ſit, contemnatur, &
pro nihilo ducatur, ac ſi malus foret,
& improbus; ſi quis malus ſit, æſti-
metur, & honoretur, ac ſi eſſet bonus,.

& probus,
C 4 Judi-

56 Veritates
Judicium itaque hominum nequa-
quam curandum eſt; multoò minus
metuendum. Stultum eſt timere, quod
vitare non potes, ait & Martinus Bra-
carenſis. (a)
Nec eſt, quòd propter amentium
dicteria ſapere deſinamus: dummodo
ſoli Deo placere poſſimus; de cæte-

ris non oportet nos eſſe ſolicitos. Præ-

ſtat bonos eſſe, quàm bonos videri.

Malis diſplicere, eſt laudari, ait de-
nuo §. Martinus Bracarenſis,

CAPUT XV.
De Adverſitate.

PDEſſima Chriſtiano homini nota eſt,
pati nolle. Multi Deum diligunt,
quamdiu nihil patiuntur adverſi: gau-
dere cum illo omnes cupiunt; ſed pauci

cum illo, vel pro illo tolerare quid-
quam volunt.

ei parent, ejuſque ſequuntur veſtigia,
atque
(à) Maximè de morih,

Rolper⸗

Aae ej
Onmafn
ils can
inos
Unh et
Ihentes,
ktamtun
eNepti,
N
ltgori
tünre
MMonerti
lerarer
1 miot

ln ocinn

ent,l

aunnatio
Dels Pr
nd aſ
fänmmny

Qni ſolummodo Deum amant, æ& Audl

Dern
Cenclis

Uin

hninumn nenn
molto min
At tinert,
Mantitur I

ter amertinn
1s: dumoe
nus; de d⸗

6
ſolicitos in
Onos ſicei
Muudpi, tt
renſit.

XV.

lt.

mnininon,
Pumdlir
radrert:
innt,lele
tolerele dl⸗

un Anl
ntur iet⸗

Cbriſtianæ. 57

atque ejus gloriam promovent, dum
omnia fluunt ex animi ſententia, ſunt
ipſis canibus deteriores; nam hi Do-
minos ſuos ſequuntur, iisque deſervi-
unt, atque in quoſcunque hoſtes in eos
irruentes, latratu, & morſibus inſiliunt,
etiam tum, cùm ab illis fuſtibus fuerunt
excepti.
Chriſtus æternam nobis pollicitus
eſt gloriam in paupertatis, adverſita-
tumque æquo animo toleratarum re-
munerationem; ſed plurimi uſque adeò
hæc averſantur, tantôque odio habent,
ut magis hæc averſari, graviuſque in
illa odium concipere haudquaquam
poſſent, licèt interminatis ſempiternæ
damnationis pœnis horum odium ipfis
Deus præcepiſſet, ità dæmoni auſcul-
tant, ac ſi pro ipſis cruci affixus fuiſſet:
Chriſti verôò conſilia ſic aſpernantur,
tanquam, ſi quis liinſanus, aut hilſtrio
illis loqueretur.
Eternis inferorum deſtinantur in-
cendiis, qui rebus hic ſemper fruuntur
profperis.
Fugiamus domo, in qua nullæ ſunt
5 oruces

58 Veritates

truces, exclamabat olim S. Ambroſius,

cüm illi diceret Pater-familias, ſe hacte-
nus cum ſuis proſperâ uſum fortund,

atque in omni rerum vixiſſe abundan-

tia; & ecce! Epiſcopo vix inde di-=
greſſo, tota de improviſo (perſpicuum
ſanè Divinæ iræ argumentum) domus
corruit; nec non domeſtici, qui ine-
rant, ruinaà oppreſſi, omnes interiére.
Contra, quicunque probi, atque electi
ſunt, quicunque ſempiternà donandi

ſunt glorià, probentur, plurimâque hic

difficilia tolerent, neceſſe eſt, ne mundi

proſperitate corrupti, à via ſalutis aber-

Tent.
S. Paulus lapidibus impetitus cum
S. Barnaha adhortabatur, atque anima-

bat primos Chriſtianos ad perfeveran-

tiam in fide, hiſce verbis: Quoniam
ber multas tribulationes obortet nos in-

trare in regnum DEI. Angelus Ra-

bphaél dicebat Tobiæ: quin acceptus eras
DEO, neeſſe fuit, ut auu proharet

te. Rurſus idem Apoſtolus ait: Quem

diligit Dominus, caſtigat : flagellat au-
tem omnem füium, quem rocipit,
gicit

dicteinne
Ciles
,i
Gridqvan
1
inuit, er
urtiiper
i E n
Wame
nltin
Pteren iut
ionm
nmobor
urtteran
lo ſum!
un.

§. Mre
milias ſeh
Glumn fonun
viſle dbunt
9 Vi inde
0 (perlpen
deltici ain
mnes ntien
tobi,iteck
iterna conn.
pluineqret
ſeelt, vennui
ialiutzrte

inpeltch
, atqvenin
A peſfeſli
Cforte t⸗
Natin n
llusal
fagelt t

Chriſiana. 79

dicit omnem, neminem excipit.
Quales igitur ſunt, qui non caſtigan-
tur, qui nullis premuntur adverſis, nec
quidquam in hac vita pati volunt?
Diſce ab eodem Apoſtolo: Quôd ſi,
inquit, extra diſciplinam eſtis, oujus
participes facti ſunt omnes, ergo adul-
teri, & non filii eſtis.
Attamen non omnes, qui caſtigantur,
multàâque adverſa perferunt, boni pro-
pterea ſunt, aut electi, aut de numero
filiorum: Deus enim in non paucos
improbos, & hic, & poſtmodum
graviter animadvertit, permittitque, il-
los ſuam in hac vita inchoare gehen-
nam.
Bonus eſt ille, non qui bene
apud alios audit; ſed qui bonam,
rectâmque ducit vitam, quique omnia
ſibi occurrentia mala læto animo ex-
cipit. Ingens malum eſt, nihil mali
tolerare velle.
Quisquis in hac vita pati renuit, in
altera haud dubiè eum pati oportebit:
quisquis modicis, & exiguis hujus
mundi voluptatibus carere detrectat, is
C6 CEε;

Veritates

coœleſtium, atque æternarum delicia. motbſant

rum torrente carere cogetur.
Sancti malè ſibi ominabantur, ac tre-

omper⸗
Crill

pidabant, cùm cernerent, per hebdo. (untbur
madas aliquot continuas, proſperà ſe ulenc
uſos fortunà, cunctâque ſibi fluxiſſe ex jggt
voto: In re planè nulla, præterquam ſecit
in adverſitate, & crucibus conquieſce- annd. A
bat illorum animus. ſen, e⸗

Quid tibi proderit, comedere modèò
lautum bolum, & guſtui gratum, ſi ille
tibi ſpiritum intercludat? quid tibi pro-

nl harel

derit, foædâ nunc frui voluptate, ſi po. Mute
ſtea propter illam ſempiternis creman- r
dus ſis fiammis? intu

Satius eſt, hic coœlo privari, quàm

Nnin

poſtea: nam omnes hujus vitæ volup- Aünn i
1

tates cum coleſtibus comparari ne-
quaquam poſſunt. Ninn i
Satius etiam eſt, hic parvos pati do-
lores, quàm poſtea ſummos; hic cir-

Uitp gu
3 4
Kounch
8 Grondi

cumferre non niſi pictum purgatorii, am 4

vel gehennæ ignem, quàm poſtea ſu-

. 1 1. Cogiten
bire verum, & maximè pertimeſcen-
dum: etenim omnes hujus vitæ cruci- wunn
atus unà conjuncti, ſcintilla tantum- mun

modo

tnarumn deſd
getur.

nabantut, en
ent, per heti

nas, prolpel

e ſibi unltt

lla, Preti
ibus concuee

Cotnecelenn
Kuigrammn
Etlquitth
Voluptete
pternisn⸗

o printi i
mjusient
Colnpz

parnooti
mmos; l
Uim pulgil⸗
ümn olen
pertineii
ntillat 4

cturos nos:

Chriſtianæ. 61
modo ſunt, ſi ad futuræ vitæ tormen-
ta comparentur.
Graviſſima vindicta, quam de pec-
catoribus ſumit Deus, hiec eſt, quòd
nullam de illis in hac vita vindictam
exigat.
Rectè itaque, ac ſapienter clamabis
cum S. Auguſt. Domine, hbic ure, hic

Jeca, hic mihi non parcas, ut in ater-
num parcas,

CAPUT XVI,

Noſra peccata graviores merentur pœ-
nas, Audm quas hic patimur.

Qenac modamn ignis aurum, ſic
animam purgat adverſitas. In-
dicium eſt animæ necdum ſatis pur-
gatæ, quando Deus nos eâ, quàâ pre-
mimur, adverſitate necdum liberat.
Si cuncta noſtra flagitia, hoc anno,
& quondam perpetrata, animo repe-
tamus, eâque diligentiùs appendamus,
cogitemus inſuper, quas illa poœnas
mereantur, nunquam nimiùm nos pati,
conqueremur; at contrà, credo, di-

C2 Prò

62 Veritates

Prô ſancte Deus! multô plura, &
graviora pati commereor; renuit ani-⸗
ma mea admittere ulla terrena ſolatia,
ut tuis uberrimis, ac ſempiternis in coœ-
lo conſolationibus perfruatur. Dice-

mus inſuper: Millies commerui æter-

nas poœnas; cur non igitur exiguam

aliquam, & brevem ærumnam lubenti,

ac prompto animo feram? cur non
agam gratias benigniſſimæ Dei provi-
dentiæ, adeòô clementer me tractanti,
ut acerbiſſimos, & nunquam finiendos
cruciatus, exiguis, brevibus, ac trans-
euntibus tormentis commutet?
Quòôdſi nunquam in peccatum
mortiferum prolapſus ſis, atque adeòô
æternas nunquam ſis promeritus flam-
mas, Divinam lauda bonitatem: ſcito
tamen, hoc in mundo vivere neminem,
qui ante perſpicaciſſimos DEl oculos
ab omni labe purus conſiſtat.
Hinc, ſi vel unicum veniale pecca-
tum à te ſit admiſſum, dignitas, &
majeſtas Dei, qui per hoc læditur,
tanta eſt, ut nullæ reperiantur in mun-
do tam graves, tâmque atroces poenæ,
quæ

Iwe ktk
as
Poſtnac
Uit: n
graniz a
Ejütime
uimnn
Akerk
tam, in⸗
Plorimis
(ie⸗
Prienet
einne,
Elctonn
nnene
eprom
loned Ur
Contn
r ubene
itur min
60 ian
ſ Eelce
Uls
Vulnem,
Norni

ltd plon,
Dr;renuite
tetremn bol
hpiternignen
tuatur, De
ommeruia
igitor erget
nmmnamnluben
rim! Curn
me Dei o
1 mne acn
Gann Friend
Vibus ae s
nmutet!
in Ncer
6, 41 e
Ommerituskit
hnitttem i
ere nennlen
8 D1 N
In.
eniale hen⸗
dignits.
n00 ed
nturinon
8

quæ ſatisfacere illi ex integro valeant.
quisquis hoc perpendis! cave;
poſthac amplius ulla de re conque-
râre: quæcunque enim pateris, utut
gravia, atque intolerabilia videantur,
levia tamen ſunt, téque miti, & beni-
gnà manu Deus caſtigat.
Adverſitas, præſtantiſſimarum virtu-
tum, ingentiumque bonorum quàm
plurimis fuit cauſa, & origo.
Quisquis in adverſis perferendis im-
patiens eſt, ærumnas ſuas adauget,
eâmque, quam portat, crucem multô
reddit oneroſiorem: fit inſuper (ſi erat
innocens) reus, ac nocens, ponam-
que promeretur, illa, quà nunc afficitur,
longè graviorem.
Contrà verô, quisquis adverſa pati-
tur lubens, atque alacri animo, is pa-
titur minus, & plus promeretur, mo-
doò patiatur, ſoli Deo placendi impul-
ſus deſiderio.
Miles, qui ſæpenumero profudit ſan-
guinem, non jam ampliùs conflictum
reformidat,

CA-

64 Veritates
CAPUT. XKVII.

Inter Adverſa, & peccandi occaſiones
Perſpicuum fit, quantà unusquisque
virtute polleat.

Nllius omnino virtus ſatis liquidò
perſpici valet, quamdiu proſpetaà
utitur fortunà, & procul ab omni pec-
candi occaſione vitam ducit.
Magnus es vir, & talis audis; ſed,
unde ſcio, aut quo pacto inducar, ut
credam, ſi tibi ſiniſtra fortuna non dat
facultatem exhibendæ virtutis?

Miſerum te judico, quòd nunquam

fuiſti miſer, tranſiſti ſine adverſario
vitam: nemo ſciet, quid potueris, ne
tu quidem ipſe; opus eſt enim ad no-
titiam ſui experimento; quid quiſque
poſſit, niſi tentando, non didicit: gu⸗
bernatorem in tempeſtate, in acie mi-
litem intelligas. Unde poſſum ſcire,
quantum adversuùs paupertatem tibi
animi ſit, ſi divitiis diffluis? unde poſ-
ſum ſcire, quantum adversus igno-
miniam, & infamiam, odiumque po-
pulare conſtantiæ habeas, ſi inter plau-
ſus

R Ertes!
Aninolur
Cunevehuc

Colomes

Mm
nen pro
obum
Peccandi
interimpr
ſecios ell
No lehec
ekt one
lez teſte
imn virt
regfin
Hhunien
Udres Sr
Coporse
ltfereriint
88; pudi
Untod
ienime
flum Wün
ln inter
Unmite

91,

. Chriſtiana. 65
XVII. ſus ſeneſcis? unde ſcio, quàm æquo
animo laturus ſis orbitatem, ſi, quoſ-
tununtike cunque ſuſtuliſti, vides ſalvos, & in-
„Ccolumes?
N Non magni etiam moliminis, nec
6 ſats i magna profecto laus eſt, bonum eſſe,
ndiu pu ac probum, ubi vel nulla, vel certe rara
Hwbomk peccandi præbetur occaſio; at veròô
duct. inter improbos probum, inter imper-
Msauds; fectos eſſe perfectum, nulléque huma-
o indum no reſpectu huc illuc impelli, virtutis
Orura nen eſt planè ſingularis, atque adeo Ange-
itts! licæ, teſte Magno Guigone: (a) Ange-
udd un LJorum virtus eſt, vivere cum vitioſis,
ne Mel nec eorum corrumpi vitiis.
ic potue Humilem eſſe inter dignitates, & ho-
eſtenind nores, atque eminentes tum animi, tum
corporis dotes; DEum timere, colere, &
revereri inter omnis generis proſperita-
erinae“ tes; pudicum eſſe inter venuſtos, &
NRHh“ bPlandos virginum vultus: pauperem
perttten 4 ſpiritu inter commoda, & rerum om-
S7uNeE nium affluentiam; ſobrium, ac fruga-
lyetsls lem inter lauta fercula, generosaque
unqe Vina; mitem, benignum, comem eſſe
ſintero⸗ . inter
d((a) De tranquil. gap. 16.

Mdi Conin

66 Voritates

inter plurimas moleſtas occupationes,
magnique momenti negotia; patien-
tem eſſe, ac moderatum in gravi, &
repentina adverſitate;
Atque, ut verbo concludam omnia,
inter omnes illos eventus poſſe, quid.-
quid volumus; nihil autem velle, niſi
id, quod & rationi conſonum, & Deo
acceptum eſt, non niſi perfectæ, ſoli-
dæque virtutis viris proprium eſt:
quin imò auſim affirmare, aſſiduum eſſe
miraculum.

Magnæ virtutis eſt, cum felicitate

luctari, magnæ felicitatis eſt, d felicitate
non vinci, ait & Auguſtinus. (a)
Nec non S. Bernardus: (b) Magnus
eſt, cui præſens felzcitas, i arriſit, non
Magnus enimveroô ille, & magna
virtute eſt præditus, cui ſors proſpera,
cui improviſa adverſitas nequaquam
nocuére.

CA-

(a) Tract. 13. de Verb. Domini.
(b) Lib. 2. ad Eugen. Papi.

huucu

Onts
Melamn

unsKdionn
Den mortd
Ulsimmnie
Pbernin
lenie ſiien
Uktqn
Egelee
iis ſigue
U eſbac⸗
Tr gei
Gemcdam
libs
Ulhit ſ
Ken
Onnnig inn
Ahlorin
un N
ellrcl

S-

6 Chriſtianæ. 67
occupyftn CAPUT XK VIII.
egn . Noſtra voluntas Divinæ conformis eſſe
um inem gebet voluntati in morbis, atque in
quibuscunque aliis rebus adverſis.

ncludam .
tus polte Rantes, his Deum quotidie com-
Autem el⸗ pellamus verbis: Fiat voluntas

Nlonm l tua; ſed innumeri ſunt, qui, ſi quando
iperkle, Deus morbum, præſertim difficilem,
prium illis immiſerit, veſtigio poſtulant, illo
ge,iliun liberari, quò, ut ajunt, perfectiùs Deo
ſervire valeant.
Poſſet quidem Deus morbum ſtatim
depellere; veruùm id minimè facit; ſa-
tius itaque, atque utilius haud dubiè
u:C illis eſt, adversà uti valetudine.
Sn, Vir quidam ſapiens, ac probus,
N quemdam acerbiſſimis videns cruciari
Ner Een doloribus, hanc ei Conſolationem ad-
1 ſaslle hibuit: ic Deus vult; bhoc tibi ſuficiat,
ien nedeſſe &.
Si quando ægri ſumus, videmur ad
omnia inutiles: verum hoc certum,
exploratumque eſt, ægrum modera-
. Vnd tum, ac patientem in cauſa quandoque
elle, cur domus, in qua æger decumbit,
pluri-

hinnel

68 Voeritates

plurimis & cœlo beneficiis cumuletur. Vum e
Morbi & nos, & omnes, qui ſubſidio min io
nobis ſunt, à peccatorum poœnis ex- In uo⸗
purgant, adeôque ignis purgatorii vi- Immpn
ces ſupplent; Viam inſuper ſternunt duiim
ad magnam perfectionem, atque ad in- lie-
ſignem ſanctitatem; quemadmodum Poiclr
memoriæ proditum legimus de §. Lyd- Hfüepin
wina, pluribusque aliis Sanctis, qui per Ulst
omnem penè vitam aſſiduis fuêre mor- filepeit
bis afflicti. Akinbecl
Hi neque adire noſocomia, ibidém- ninotn
que ægros juvare, neque intereſſe quo- in
tidie rei Divinæ, neque prolixis po- Ttl Deo
terant vacare precationibus; at unicum nſt; in
hoc erat illorum ſtudium, atque exer- imes U
citium, æquo animo pro Dei amore borinonn
morbum tolerare. Dol non
Cur bona opera agere cupimus, quæz unngez
DEUS à nobis peragi minimè vult? Kiinin
Quisquis hoc vult, quod vult Deus, Obleſcene
is Deo perfectè ſervit. 0Clontti
Deum ex toto corde amantibus ni- rom
hil tædii, nibil doloris, aut poenæ affe- Aie,
runt morbi; ſed ingentem potiùs læti- Kihgel
tiam, atque incredibilem animi volup- ie
tatem:

Cbriſtiunæ. 69
is cummen tatem: eoſdémque illi de mann Do-
“ guiti mini accipiunt, tanquam pretio-
ſum quoddam donum, atque annu-

n en, lum nuptialem, à coœleiti, dilectiſſimé-
e que animæ ſponſo ſibi ſubmiſſum.
luper „AMMMulti apud inferos ardent, qui jam
ein⸗ el glorioſi triumpharent in cœlo, ſi mo-
veretn leſtis ſæpius morbis hic fuiſſent afflicti.
Guur “Plures quoque faſſi ſunt, æternuùm ſe
dins fuiſſe perituros, niſi deformitas vultus,
ſduskete

aut imbecillitas corporis effozminatos
e iè animi motus domuiſſet.
dedude Eſto itaque, eveniat, quidquid ad-
neinenif verſi, Deo permittente, tibi evenire
e Delm poteſt; ingruant morbi; premat te
itos;iln fames, ſitis, frigus, æſtus; invadat te
m, te boni nominis, atque integerrimæ famæ,
ro Dn nec non ingentium opum, fidiſſimo-
„„trumque amicorum, quin & omnis ex-
echhinch terioris, interiorisque ſolatii jactura; ac-
minme quieſcendum equidem tibi eſt Divinæ
od voluntati tranquillo animo perferenda
fſunt omnia.
ammiA, Miler, & infelix appellari potes; ſed
utpes re ipsà elle nequaq uam potes.
n e uis eſt in hac Valle miſeriarum,

1 mmm⸗ cui

70 Veritates

cui omnia fluunt ex animi ſententia?
nec ſummis, nec infimis, nec morta-
lium ulli hæc ſors obtigit. Sua cuique
domui crux eſt.

Modò cœlum conſcendere tibi lice-

at; parvi refert, quâà ingrediaris in il-
lud viaãà. Omne bonum tuum in eo

ſitum eſt, ut Providentiæ Divinæ te

totum committas.
Qui per mare navigio vehitur, illi-
us omne regimen, atrâà præſertim in-
ſurgente tempeſtate, navarcho per-
mittit; nec audet hiſcere, vel in mini-
mo ejus voluntati contraire, confidens,
naviculariæ illum ſatis eſſe peritum.
Nonne hac in vita, tanquam in vaſto,
ac procelloſo mari, mille inter perieu-
la naufragium patiendi verſayis? ſi ita-
que homini omnia tua limien⸗ &
credas, ut ille ad deſideratum portum
te appellat; quantò potiéri jure Deo
te credere debes, ut is te ad colum
perducat?
Deus optimè novit, quo pacto mun-
dum à ſe gubernari oporteat; ſcit eti-
am, per quas te vias in coleſtem glo-
riam

Hiamn celn
lins ndi
Conſlon
Cipilimi
Unierl
ſapeanin
mierie
Quidatumn
Ghiden
Oblionn
bocenom
lleneſel
un n
fellam it
r medie
dun r
Funtisͤ e
Onhemnmn

(kti

til i
Qui
tun lt D
Eig eumnit
Ultaäte D
wmuine

Chriſtianæ. 71

mi ſettemn riam deducere debeat: cuncta igitur
8, ner mo illius arbitrio ſunt permittenda, nec
. Sucig Conſilio tuo illi eſt opus. Quis enim
Conſiliarius ejus fuit?
encetetl Univerſa peragit Deus maxima cum
ngrediabnt ſapientia; cruces tuas dinumeravit om-
n tuum Nes, edsque in ſtatera infinitæ juſtitiæ,
gtie Mt ac miſericordiæ ſuæ appendit; nec
quidquam eis adjecit, ne unicam
quidem ampliùs, quàm & ferre
obligatus ſis, & ferre queas: novitque,
quo demum tempore ærumnis tuis te
dinm liberare velit, & debeat.
e Eam ut minimum illi debes reve-
en rentiam, atque obſervantiam, quam
leni defers medico, cui corpus tuum malè
cace⸗ n affectum pro ejus arbitrio curandum
e int 15 permittis, etſi non ignores, illum eſſe

eliit hominem, multis erroribus obnoxium,

n qui & falli & fallere te, nec non exi-
anmn tialia tibi remedia præſcribere poteſt.
ihiin Qnidni ergo longè magis, quidquid
te tuum eſt, Deo committis? cum probè
con⸗ ſcias, eum infinitâà pollere potentiâ, bo-
opel ſis nitate ſapientiâ, nec non ab omni erro-
Iteat re maximè eſſe tutum,
ellin, Nihil

o vehim
prelenin
nararcho

722 Cbhriſtianæ.
Nihil omnino contingit in tempore, maun
quod juſtis de cauſis à Deo non ſit de- pæ; e
cretum ab omni æternitate- . uien,
Hoc profectò quàm maximè ſolari Ibereſne
nos debet in quavis adverſitate, in bo- Hek
ni nominis, famæque jactura, in bono- Plrte nn
rum direptione, regnorũmque ever- Enfme,
ſione, in amicorum, & familiarium mllimen
obitu, in locorum étiam ſacrorum de. mlum ur
populatione; hæc, inquam, conſidera- qui id i
tio animos noſtros perturbatos placa- hoo vend
re, ac lenire debet. tuiſket.
P. Balthaſar Alvarez incredibilem dr e
animi lætitiam, mirumque ſolatium mohis mee⸗
perfeipiebat ex opprobriis, perſecutio- Woiplun
nibus, aliisque crucibus, per intervalla gend, er
ingruentibus; dum ſecum perpende- chypienm
ret, hæc omnia coram oculis Dei con- ponſen,
ſtitiſſe, ab eôque penitùs inſpecta, ne. citem an
que tamen cohibita aut præpedita fu- (eite
iſſe ; ſed ſe invadere permiſſa. Uur Pund
Deus cuncta regit, Ilpſe res Crea- eyenthus,
tas, quæ nos lædunt, adjuvat; ipſe ma- iid ordinn
nui, quâ occidimur, linguæ, quà diffa- Nemini
mamur, motum tribuit; ipſe, quod. pennr,
cunque nos affligit malum, operart. 1e, ilt
⸗

Cbriſtianaæ 73

itinemm malum ſcilicet poenæ, non item cul-
eo non té pæ ; hoc ſolummodo permittit; ho-
ate. minem, pro perverſa ſua voluntate,
manine liberè ſinens agere.
erlitte n Hoc ſenſu accipienda ſunt hæc Pro-
Gurn itn Phetæ Amos verba: Si erit malum in
orümgen Givitate, quod Dominus non fecerit?
& Emin nullum enim, ſeu poenæ, ſeu culpæ,
nw malum unquam eveniret, niſi Deus,
un s qui id impedire valet, illud agere,
utbts hoc verò permittere ab æterno ſta-
tuiſſet.
s Melte Jat potens eſt, ut omne malum à
Wn l nobis arceat; ſat etiam bonus „ Ut
hoôc ipſum velit; verùm, neque illud
agens, neque hoc volens; ſatis etiam
eſt ſapiens, ut in noſtram, tum tem-
ſoin poralem, tum æternam quoque feli-
nHH citatem cuncta, convertat.
His inſeen Siccine hæc ſe habent? rationi igi-
te tur planè repugnat, nos illis rerum
emi eventibus, quos Divina Providentia
pleſn ità ordinavit, non acquieſcere.
huneril, Nemini, quamvis Rex ſit, aut Im-
gue, perator, rationem à Deo licet exige-
; re, aut illum interrogare: quam ob
Uum , D rem

nqe hd
gis, Nele
1 herünn
Ecumn eſhß

S =

74 Veritates

rem id facis? cur me hoc pati opor-
tet? Reges enim omnes cum univer-
ſis ſuis exercitibus, theſauris, pom-
pis, honoribus, non ſunt, niſi ut

terræ vermiculi; imò tanquam merum

nihil ante Dei oculos conſiſtunt.
In omnibus igitur occurrentibus
rebus adverſis unusquiſque ſibi dicat,
oportet: Sic placitum fuit ab æterno;
placet itaque & mihi. Quod bonum
eſt in oculis ſuis, faciat. Voluntatem
hominis creati cum Creatoris volun-
tate conſentire, par eſt. Omnia to-
lerare potero in eo, qui me confor.
tat.
Quando permittit Deus, ut cuncta
nobis hic deſint, indicium eſt, velle
ipſum, ut varias patiamur calamita-
tes, utque earum perpeſſione, velut
crebris malleorum ictibus, efforme-

mur in lapidem politum, & perfe-

ctum cœleſtis Hieruſalem.
Is maxima fruetur in cœlo gloriâ,
uberrimisque affluet gaudiis, qui in
hac vita maximas pro Dei gloria;
ejusque amore toletavit Eruninds 4

Clbi

M

in dor
inorep
juccnd
epedi
Onere
Uopimn⸗
Ponümnn
ignane
Wreluc
Finge
lere,
Vam cor
llchere
bere
N n
tudinis
aletud

oe pti
88 Cumn uli
elalnis, h
ſünt, N
Anqvamme
Conſitunt
t Oolet
lge ſtich
luit n
Co
t. Volr
reltoriͤ
eſt. Ommn

Dens, in
cun ti,r
mnt ar
peliote
lbi, en
I,
.
ucisf⸗
DeiN
Arun

Cbriſtianæ. 75
CAPUT XKIX.

Quaævis adverſitas de manu Domini ao-
cipienda cum gratiarum actione.

Aximo plerumque favore nos
Deus afficit, dum ea, quæ hic
in oculis ferimus, atque inordinato
amore proſequimur, nobis eripit: hu-
juſmodi namque rebus orbati multô
expeditiüs tanquam gravi quodam
onere rejecto, in amorem ſolius Dei
rapimur, nec ullam inpoſterum ſpem
Pponimus in rebus creatis, quæ nos
aliquando citius, aut ſeriùs, quantum-
vis reluctantes, deſerent.
Finge, aliquem tibi manum præci-
dere, cujus ſectione vitam tuam fſal-
vam conſervet; an non æquum foret,
gaudere te, gratique animi ſigna præ-
bere?
At multò majorem gaudii, & grati-
tudinis erga Deum cauſam habes, ubi
valetudine, viſu, loquelâà, venuſtate
vultůs, honore, divitiisque te privat,
quò anima tua, pars tui omnium no-

biliſſima, conſervetur; aut imminen-

D2 tes

76 LVeritates

tes piacularium flammarum evadat poœe-
nas, quibus, quidquid hic pateris,
comparatum, non niſi pulicis morſus
cenſendum eſt.
Itaque, ſi quando Deus cruces tibi

ſubmittere dignatur, ambabus illas

manibus amplectere, pro iisque diu,
noctuque ſummas illi gratias refer.
Matrona quædam, eximia pietate
prædita, ſacerdotem accedens, rem
Divinam ad aram ab eo peragi poſtu-
labat in gratiarum actionem, quôd
in foro civili cauſà cecidiſſet.
§. Eliſabetha, Hungariæ Regis filia,
poſteaquam, conjuge è vita ſublato,
nocte intempeſtâ cum tribus tenellis
liberis ſuis per propinquos è& palatio
ſuo eſſet expulſa, nec non à famulis,
ſubditisque riſui, ac ludibrio habita,
atque ab anu, in quam innumera con-
tulerat beneficia, per ſummum con-
temptum in cœnum eſſet detruſa,
jâmque in haram divertere, ibidém-
que hoſpitari præ inopia cogeretur,
Religioſos &. Franciſei convocari cu-
ravit, eôſque rogavit, ut hymnum
.

Te Deutn

nem ded-
Leh
Pit! gne
tatore
gimme
Mibntes l
Vunt deyve
tNtd is
kelieiters
lium e
Calamtat,
Neltibus
At, eh
Mile
nolns
Mentper
ionem
norbo,
eRtern,
unm ton
Dbeorun
kicberi
ertai
D er,

Im eradetpe

1 hie paen

vulies or

eus Mc
Almbabls i
1o ible d
tati kkt
eximii pen
ecelens, 1t
peragial
ionem, (
ilet.
rielegetl
iti lin
ribus tile
10s 6
ibrio hii
nummend
nmun d
let Cenli
le, jbicen⸗
Cogelti/
nvoE.
v
m

Opriſtiana. 77

Te Deum laudamus, in gratiarum actio-
nem decantarent.
Sed quotuſquiſque hoc verbum ca-
pit? quotuſquiſque hæc exempla imi-
tatur? Videre licet multos, qui lon-
ginqua aggrediuntur itinera, ſacra in-
viſentes loca, ut grates Deo perlol-
vVant de valetudine recuperata, de op-
tato litis eventu, de prole in lucem
feliciter edita, de bonorum tempora-
lium acquiſitione, vel de, à malis;
calamitatibusque jam pridem immi-
nentibus præſervatione;
At, ehen! quàm pauci ſunt, qui
Miſſæ Sacrificia ad aram offerri, eleé-
moſynas in pauperes erogari, aut alia
curant peragi bona opera in gratiarum
actionem de moleſto, ac perdifficili
morbo, capitis aut dentium dolore,
externàâ, internâve afflictione, bono-
rum atque opum jacturà, conjugis,
liberorum, aut amicorum obitu, vel
de alia qualibet acerba calamitate, ſi-
bi obveniente?
Certa interim doctrina eſt, deſum-
pta ex ſ. Soriptura, & ſanctis Patri-
D 3 bus;

78 Voritates

bus, cruces in pretioſiſſimis donis,
maximiſque coeli beneficiis eſſe repo-
nendas.
DEUS plurimis in hoc mundo, gra-
viſſimisque crucibus probat eos, quos
præ cæteris diligit. Pro certo babeto
(inquiebat olim Chriſtus S. Thereſiæ)

tantò magis aliquem à Patre meo ama-

ri, quantô is plures, graviorébsque a-
rumnas, ac moleſtias illi ſubmiſerit:
G quo pacto ogo amorem in te meum
teſtari luculentius valeo, quave magis
perſpicua illius argumenta tibi exhibe-
re, qudm, ſi optem tibi illa, quæ ego-
met tantopere mihi optavi, atque ex-
petivi?
Maximi Sanctorum maximis hic
doloribus fuêre probati. Semper
igitur laudandus eſt Deus, eique per-
petuò agendæ ſunt gratiæ; ſed potiſſi-
muùm tùm, cuùm adverſa ingruunt.
Si quà, vel à fratribus, vel à pro-
pinquis afficiaris injuria, cogita, ho-
neſtum, & decorum eſſe, te aſſimila-
ri Abeli & Joſepho, & JESU Chri-
ſto. Quod ſi inter eos, qui te per-
ſequun-

ſegpnven
nez gios⸗
inclcium
lai quo
amicoe
thr.
Cog
Adrerſttis
tiocns,
tum vel
Deoten
Kwen
Aremn,
Ee getumn
Cun bene
igtar 1e
Itls dde
leſs!
Drin
Ummun;

bne

e ing⸗
Unii ten
. Nemi
ldingnt
18 ctues

illimis dort

ciis ele ren⸗

e mundo
Dbat eos, in
50 Cuyt A
18 8 ITertit
Patye froan
,Maucfine
Ii umiſen
in te M
, gev l
ta tini !
iiu, u
Hi, Nil

maxind 1
ti n
3 ſecpocl
ingrunn.
, Vel hi
te n
l
Ui te Ne
V ſll.

Cbriſtianæ. 79

ſequuntur, reperire etiam eſt homi-
nes pios, ac probos; tibi ipſi dicito:
indicium eſt, à Deo me amari ſingu-
lari quodam affectu; quandoquidem
amicos ſuos intimos adhibere digne-
tur.
Quòô gravior eſt, quæ te premit,
adverſitas, eò donum cæleſte eſt pre-
tioſius, atque præſtantius; quocirca
tum vel maximè par eſt, cumulatiùs
Deo te referre gratias.
Si mendico largitus eſſes nummum
aureum, haud dubium eſt, quin ille
ſe gratum tibi, atque ingenti obſtri-
ctum beneficio eſſet exhibiturus; quid
igitur agere illum oporteret, ſi do-
natus à te fuiſſet centum nummis au-
reis?
Maxima, acerbiſſimâque adverſitas,
ſummum, præſtantiſſimumque Dei be-
neficium eſt; ſummam igitur, plané-
que ſingularem illi debemus grati
animi teſtificationem.
Beneficiorum oblivio, ac noſtra pro
iis ingratitudo ſæpe cauſa eſt, cur De-
us cruces, quas amore animarum no-
D 4 ſtra⸗

80 Voeritates
ſtrarum ſervandarum in nos ingruere

permiſerat, à nobis auferat, ſinens,

nos vitam ducere ex animi ſententia,
proſperitate, & commodis iſhuen.
tem; ſed, eheu! in maximum detri-
mentum noſtrum, atque exitium ſem-
m.
iteinno tibi videatur mirum, cum
hoc, aut illo incommodo, hac, ve
illa calamitate perpetuoò te conſichaii
erit aliquando tempus, cùm ex i⸗
ipſis doloribus incredibilem percipi
lætitiam: tantum aberit, ut immu-
nitatem à crucibus, atque ærumnis
tibi unquam ſis deſideraturus. &
Magnæ dementiæ eſt, vexare, S
diſcruciare ſe ob leve malum, a1
incommodum: per qud, ſiquſchem lu⸗
benti toleretur animo, Kravts ac diu-
turnas poenas evitare valemus.
Quicuic hic pati PBaſſümus: lere
eſt; quidquid ob doloris ve men
tiam pati non poſſumus, breve eſt:
unum æquè atque alterum, æternu
gloriæ pondus oberatur in nobis.
Pelices itaque ſunt ii, qui aligun⸗

Mepmton
Ime; ſelie
t; ſel
RX MANR
tur, Tn
0,f1
ſpinr ibi
liüprel
let hor
minin pr⸗
God cun
Momnpe
Mllmnm
Nfelinon
Uee nonc
f ati,
1e d Cru
nektelts
llend,
MMmie ni⸗
Ni pe
Ecig l
atgn
ſente,

1 nos ingrn
uferat, inen
nimmi ſententi
vodis Eife
awimmunn e
ue exitiunkt

1r mirunn a
nodo, M,
o te onl
8, Chn el
bbllen penc
it, Nt im
atqve AN
eatun,
eſt, Nelile,
malumn cg
l,iguiten
gruſetſi 4
dlemn.
oſlumns, D
oris ſcher,
Uum, MN
i, noli.

, l

Cbhriſtianæ. 84

hic patiuntur moleſtias, atque ærum-
nas; feliciores, qui patiuntur mul-
tas; feliciſſimi omnium, qui JESU,
ac MARIE exemplo plurimas patiun-
tur, atque atrociſſimas.
O, ſi hoc altè tuo inſideret animo!
ſpinæ tibi placerent præ roſis, oppro-
bria præ laudibus, præ quiete arride-
ret labor, contemptus, atque igno-
minia præ gloria, & honore. Quid?
quòd cum S. Bernardo in hæc verba
Prorumperes: O felicem me! ſi mihi
unctorum ſuppeteret hominum vita,
ut veliquorum ego ſolus oruces ferrem:
nec non cum S. Thereſia exclamares:
aut pati, aut mori; & cum §. Joan-
ne à Cruce, Domino roganti, quid
mercedis pro omni labore, cauſâ ſui
ſuſcepto, poſtularet, reſponderes:
Domine nihil deſidero, niſi pro te pa-
ti, doſpici, atque contemni.
Nullo præſentis mali ſenſu tangitur,
qui ſpe ad futura bona, & ccleſtia
gaudia ſuſtollitur: lubens etiam mil-
lies, atque millies hæc verba repetet:
Venite, venite cruces, deſcendite,
D 5 atque

8² Veritates

atque irruite in me; nullum mé ve-
ſtri tenebit faſtidium; nam jucundiſſi-
mo DEl conſpectu propediem per vos
me fruiturum ſpero.

CAPUIT XX,

DE PATIENTIA.

Ut patienter adverſa toleremus, in Il-
& OW Chriſtum oculos conjicia-

mus, Oportet.

Non pauci à recto patientiæ trami-
te deflectere ſe opinantur, ſi quan-
do in rebus adverſis tædium ſentiunt,
atque animi mœrorem, aut ingen-
tem naturæ repugnantiam; ſed fallun-
tur, & graviter hallucinantur; nam,
ſi illorum pectoris arcana penitius per-
ſcrutemur, non rarò comperiemus,
eorum voluntatem Divinæ voluntati
omnino conſentire, in quo perfectæ
patientiæ laus conſiſtit.
Ecquod illuſtrius patientiæ exem-
plar unquam fuit, quàm Chriſtus pa-
tiens? nunquid tamen ille dolorem
ſuum, atque animi moœſtitiam in hor-

toOo

10 Oennt
Tinidne
Pröhberme
tes, mien
t Eniti
Cobribn,
Modsl ult
Chrino⸗
erüd pr⸗
ſümtum
Argutnent
lun, 6 1
ninsomn
tlinoltr
Dhnmitatin
Puereſg
lkrundn
ur, ut,0
Untkre
Ie penitl
MWS
In Acerbo
tem
Uifim.
litn

nullum mert

nam jucund
peciempernt

XX.

TII.
Hlerepnoit
larconier
r
petientir t
nantur, N⸗
ediunn ſentun
imnnnrz
conperen

eee

ile do

iümb

Chriſtiunæ. 83

to Olivarum externis oſtendit, decla-
ravitque ſignis? nequaquam itaque
prohibemur, noſtras lugere calamita-
tes, miſerumque ſtatum deplorare his
aut ſimilibus verbis: O quantis uror
doloribus, quàm inuſitatis diſcrucior
modis! ultrà non ſum ferendo.
Chriſtus Dominus noſter, repetitis
tertiò precibus, Patrem rogat, ut de-
ſtinatum ſibi calicem auferre dignetur:
argumentum ſanè perſpicuum, ſen-
ſum, & repugnantiam inferioris ho-
minis omnimodæ abnegationi volun-
tatis noſtræ, ejuſque cum Divina con-
formitati nihil prorſus obeſſe.
Fuèêre ſancti, qui inter cruciatus tam
milſerandum in modum lamentaban-
tur, ut longo inde ſpatio poſſent ex-
audiri; non tamen idcirco illorum vo-
luntas voluntati Divinæ conjuncta, at-
que penitùs immerſa eſſe deſinebat.
JESUS ipſe cruci affixus, nunquid
in acerbo ſuo agone contentiore voce
Patrem compellavit? U quid dereli-
guiſti me?
Virtus itaque patientiæ ſita non eſt
. D 6⁶ in

84¾ Veritates
in eo, quôd nullam in te experiare
repugnantiam; ſed in hoc conſiſtit,
quòôd velis id omne, quod vult Deus,
quantuſcunque inde dolor, & cCrucia-
tus in te redundet. Quare, ſi id,
quod Deus vult, tu nolis, à præſtan-
tiſſimæ patientiæ virtute nimium quan-
tùm es alienus.
Quamobrem, dum tibi, præſer-
tim vacuo à culpa, moleſtum erit,
multa, ac diverſa pati contra fas, &
&quum, oculos conjice in ESUM,
Ducem, Dominum, ac Regem tu-
um; aſpice illum ſanguinolentis præ-
euntem pedibus; & fateberis, ærum-
nas tuas, ipſius doloribus comparatas,
exigui eſſe momenti, téque, quaſi
commodè calceatum, cruenta ipfius
ſequi veſtigia.
8. Petrus, Martyr Ordinis S. Do-
minici, innocens condemnatus, at-
que in alterum quoddam monaſteri-
um, tanquam in carcerem detruſus
(cùm poena illi imperata in longum
tempus protraheretur) has coram cru-
cifixo amicas depoſuit querelas: Do-
mine,

Mine,
Aius:
bor dehu
He
bortbetu
Moleſtüs
Krenchs.
10dins
fuillet
Cuncha n
ne
Cle, T
s unutn
embrun
dunn leg
lins; e
ini
erbiore
0lonrt
lick inn
nlitennt
it Cone
Nrberet
Akunm
ſi, Ie

n te expent
hoc conllit
nodrut Un
Mlor, & CN
Qune, 11
ols, aprrkt
tenimmium

n tbi,
woleltun e
ontn ,
ce in N.
c Rexen
mingens
teberd, Al
buscoNpint
tegle, gr
cruen

ins N N
jemmnati,
mn mollin
rem dettun
in M
15Colanc
gerelist .

M

Chriſtianæ. 8 ⁵

mine, quid commiſi? quid oommerui?
& ego, Petre! repoſuit ESUS cruci
affixus: Quid commiſi, quòd tam acer-
bos debuerim ſerre eruciatus?
Hiſce S. Betrus verbis adeò corro-
borabatur ad carceris ſquallores, ac
moleftias æquo, fortique animo per-
ferendas, ut, licèt deinceps univerſis
totius orbis malis, & calamitatibus
fuiſſet obrutus, libenter toleraturus
cuncta videretur.
Tu necdum in carcerem es conje-
ctus, atrocia necdum ſubiiſti tormen-
ta; unum fortè duntaxat eſt corporis
membrum, quod te malè habet; nec-
dum de gravi facinore falſò es accu-
ſatus; exigua ſolummodo tibi illata
eſt injuria; verbo unico, aut altero
acerbiore læſus es; fama tua leviter
obſcurata; bona tua temporalia mo-
dicè imminuta ſunt; atque adeò non
niſi tenuis irrorat te pluvia; & tamen
ità conquereris, ac ſi denſus in te in-

grueret nimbus; quin imo ignem,

& flammas evomis, totuſque exarde-
ſcis, nec quidquam, niſi vindictam
07 ſpi⸗

86 Veritates
ſpiras: Cave ſis; ferre injuriam ab ali-

is illatam ſatius eſt, quàm alteri inferre.

Vilis etiam eſt animi, malum malo
rependere, teſte Seneca. Pifilli ho-
minis, & miſeri ot, ropetere mordentem.
Quantô longius abes à culpa, quan-
tôque es innocentior, tantò majus
ſolatium, ac gloria & à Deo, & ab
hominibus tibi obventura ſunt, tan-
tôque ad JESU Chriſti Ducis tui ſi-
militudinem propius accedes.
Ad ipſum oculos converte, & quàm
multa iniquè, & innocenter paſſus ſit,
vide, atque conſidera; haud dubiè
concipies inde vires, & animi robur,
quo res omnes adverſas facilè, patien-
ter, & moderatè feras. Cruces inſu-
per tuæ hac ratione leves tibi videbun-
tur, aut ſaltem ità graræ, & acceptæ,
ut nunquam tibi futurus ſit animus,
eas permutandi cum quovis humano
ſolatio.
SiJESUS, gravis crucis oneri ſuc-
cumbens tuis illam imponere voluiſ-
ſet humeris, nequaquamte oppoſuiſ-
ſes, ſed pié, & reverenter eam ex-
oſcu⸗

(llm,:
fulksnnl
elt, und
o Koe

Cooris
fun lolor
Uepto, ce
i ren
it dem,
& eriore
Ponceroſ
demntor

Non en
Lum dlen
Cen, un
Pommpto,
ſs, gun
Rleim in⸗
Eein pottn
uß

injuriamedt
n Alteriinken
1, malomm
ca. NM
tere norten
Aclpn,
, Intd
à Deo 6
ltura ſunt, t
i Docs ui
eces
nrette All
Centeralil
1 huud 1
mminiſoni
ſicle,

ovis umm

is Oer
Onerenl.
te
et bin⸗
N

Chriſtianæ. 87

oſculatus, atque ambabus amplexatus
fuiſſes manibus; quin, quod ampliùs
eſt, haud dubiè obtuliſſes te, ut ejus
loco affigereris cruci.

Corporis ægritudo, capitis, aut den-
tium dolor, paupertas, & bonorum
direptio, contemptus, cæterâque om-
nia adverſa, quæ tibi evenire permit-
tit Deus, cruces ſunt longè mitiores,
& leviores cruce illaà prægrandi, ac
ponderoſa, quam amantiſſimus tui
Servator laceris geſtavit humeris.

Non eſt igitur æquum, ut exi-
guam aliquam moleſtiam, levem cru-
cem, quam tibi interdum ſubmittit,
prompto, & læto animo ferre recu-
ſes; quandoquidem crucem ipfius li-
gneam ingentem, atque adeô gra-

vem portare geſtias, & omnino para-
tus ſis.

Hoc pro certo habe, non aliam ſer-
vo ingrediendam eſſe viam, quàm il-
lam, quæ Domini ipſius eſt notata,
& fſignata veſtigiis.

CA-

Veritates
CAPUT KXKXKl.
De Avaritia & Eleömoſynis.
Audanda eſt in bonis ſpiritualibus

avaritia; hæc enim hujuſmodi
ſunt, ut ſervari debeant, neque pro-

Otmpium
Ppaünur,
te, d. N
lonm an

liu.

deſſe valent, niſi conſerventur: atta-

men aliis communicata, tantum ab-
eſt, ut imminuantur, ut etiam mul-
tùm augeantur.
Contrà reprehendenda eſt avaritia
in bonis temporalibus: nam eo fine
nobis à Deo data ſunt, ut in alios
etiam erogentur; neque verô prodeſ-
ſe, neque bona appellari poſſunt, ni-
ſi, ut par eſt, iis utamur, aut illa,
amore Dei impulſi, pauperibus elar-
giamur.
Bonorum temporalium cupiditas
multòo damnoſior eſt, quàm eorum
poſſeſſio; cruciamur enim, variisque
exagitamur tentationibus, & innu-
meris diſtrahimur curis, quamdiu ea,
quæ inordinato proſequimur affectu,
non obtinemus. .
Inſatiabilis auri, argentique ſitis,
Omnt-⸗

Oones
tunt, anar
He oes
Dmsin i
Ante obit
lid ee
Inam erp
Colroe
Onnniscom
monopere
kiie
ilarcic
n iuke⸗
EDI.
Alrnm
ei niſer
r
ne is
kain il

H

te Cbriſtianaæ. 99

XX. omnium propè, quæ agimus, aut
Pemßie patimur, malorum fons eſt, atteſtan-
1 N te, S. Scripturà; Radix omnium ma-
ons beinti Jorum cupiditas. Avaro nihil ſcele-
nim Iuin ſtius.
ant, een Omnes ſe deteſtari avaritiam, aſſe-
nlemenn rant; avarum ſe fateri, cupit nemo.
n, n Hic opes accumulat hunc in finem,
, ut einmt alius in iſtum; ſed quotusquisque ſuis
ante obitum divitiis renuntiare vult?
endr dt i quis eſt, cui bona ſua ſufficiunt? nun-
N N quam expletur habendi ſitis.

t, N in . .
nckige Ejuſmodi profectò homines ſunt
ue c omnis commilerationis expertes; hinc
lel magnopere metuendum eſt, ne quid
timur, l.

a ſiniſtri, præſertim in hora mortis,
Neen ipfſis accidat. Avarus, ait S. Paulus:
— r Won bhabet bæreditatem CHRISTI,
lun Hh , DEI; nec non S. Jacobus, (a)
lin Judicium ſins miſericordia ei, qui non
nin, d ſecit miſericordiam.

us Gandda Quæ nobis ab aliis fieri volumus,
in Fd hæc illis & nos facere oportet. No-

ſtra in alios munificentia, eorum vi-
h (a) Cap. 2. v, 13.

90 Veritates

ciſſim erga nos liberalitatem provo-

cet, neceſſe eit.
Deus tam amplas tibi largiri poſ-
ſeſſiones minimè tenebatur.
Penes ipſum erat, creare te paupe-
rem, & rerum omnium egenum,
eumque, qui nunc de tuo vitam ſuſ-
tentat, divitem reddere, ac opulen-
tum.
Jam veròô finge, te inopiàâ labora-
re, illum abundare divitiis; an gravi
preſſus neceſſitate velles ejus ope de-
ſtitui? minimè veròô; quin juvari ab
illo, & recreari cuperes: quòd ſi id
renueret, tantam ejus, nec immeri-
tò, accuſares animi inclementiam.
Ur quid ergo tu hujusmodi homi-
ni ſuppetias modò ferre detrectas,
cùm duraà ille prematur egeſtate, tu
divitiis affluas? ſanè habet, unde tuam
viciſſim arguat aſperitatem, immitém-
que incuſet animum; tu veròô iniquè
agis, quòd, nullà datà eleëmoſyna,
vacuis illum manibus abs te dimittas.
Satius eſt, poſſidere pauca cum
gaudio, atque animi tranquillitate,
L quàm

godenitge
Deo,
i mn
multun,
9a. Mult
nin; ſed
donet di⸗
Deumm
i n
oci
rium, zit
Uullon h
Perurſ pr
Dotelttam
Iis ierre
Onnminm
Elo Pan
Uuper
Cires ,
It, Wer
Guiti,
Nt. Ae

hon

Onge

6 Nr

6
litätemn pro

ibi lagii ,

batur.

Creare tepin
nium egemn

e tuO Mn
lere, de C

te nopiikn
iriis; e
les ein e!

guin

ers (lil
6, nec imm
Nclementinn
btenotik
ſene denck
Ur egelit/
bet, Utet,
ten, inmi⸗
tn Ven Ii
4 eleinni
bo te Cimnte
e vollre
trinuit

Cbriſtianæ. 91

quàm ingentem auri vim, reclamante
Deo, & conſcientiaà.
Si multæ tibi ſunt opes, largire
multum, ſi modiceæ, modicum ero-
ga. Multum donat, qui donat om-
nia; ſed ille multò plus donat, qui
donat aliquid puro, ſincerôque in
Deum amore impulſus.
Qui dat pauperi, non indigebit; qui
ρaρat deprecantem, ſuſtinebit penu-
riam, ait S. Soriptura: licèt autem
nullum hactenus obventuræ tibi pau-
pertatis probabile adſit argumentum,
poteſt tamen Deus breviſſimo tempo-
ris intervallo redigere te ad rerum
omnium inopiam. Mille ſunt viæ,
& mille modi, quibus reddere te va-
let Iro pauperiorem.
Pauper eſt, cui nunquam ſufficit;

dives eſt, qui præter ſe nihil deſide-
rat, teſte S. Martino Bracarenſi. (a)

F Nihi ipſi ſatis eſt, cum divitiis natus
6 Sat etiam opulentus eſt, qui pa-
ne non indiget.
Longè præſtabilius eſt, amore Dei
opi-
(a) De vera virt. cap. 3.

92 LVeritates

opibus ſe privare, quàm ſiniſtro quo- des ſcg

dam caſu, adverſaque fortunàâ, aut
inopinæ mortis acceleratione, ſinè ul-
lo fructu, vel præmio iisdem ſpolia-
ri invitum.
Pauper beatum te reddere, ac di-
vitiis locupletare poteſt nunquam pe-
rituris. Dum illi ſtipem erogas, red-
dis id, quod ipſi debes. Contrà ve-
rô aliena detines bona, eumque ene-
cas, dum illi gravi, aut extremà ne-
ceſſitate preſſo eleëẽmoſynam denegas.
&d non paviſti, occidiſti, inquit &.
Ambroſius.

CAPUT XXII.

Praſtat dare Eleé‿mnmoſynas, qudm locu-
pletare haredes.

Ulti, præſertim fratres, & ſoro-
res, inter ſe pactionem faciunt,
eum, qui diutiſſimè victurus eſt, bo-
norum omnium potiturum.
Magnæ dementiæ eſt, amplas cu-
mulare divitias, ut hæredes iis auge-
antur, & locupletentur. Qui hxie⸗
es

Prorlisi⸗
iftss,
rotes
008, 1 1
I ro
Ii, l ſt
ine ite
(okonrite
bons,gre
leles in
hominm
Herkhzen
Alhnncoh
tincerole
is, Gui c
Atüm, 6
Uinkeros,
u Uetiolee
Kingnn
Lenlkstnn
, Une 1.
al

AANen in

n üiſtroge
fortund,
tione, int
jisdem ſal

ddere, a
nungven
0 eropie
88. Coltit
1 eiimqs
t exttem
un ceme
, ingut

Nvll

,
1, Mlil
onetn kunt
kurns ehl
Un , ſae
ANle
des 1ls i1s⸗

Quihe⸗

Chriſtianag. 93
des ſuos reddere opulentos ſtudet, is
prorſùs ignorat, quos redditurus ſit
divites, liberôſne ſuos? an fratres, vel
ſorores? an nepotes, vel neptes? ami-
Cos, an inimicos?
Illi, quos ditare vis, citius te emo-
ri, vel, ſi tibi mortuo ſuperſint, pro-
Ximé à te & vita poſſunt decedere;
poſſunt item lite, vel aliâ via privari
bonis, quorum illos tibi inſtituiſti hæ-
redes, atque ità in alienas ignotorum
hominum manus, quibus aditum ad
hæreditatem præcluſiſſes, opes tuæ
aliquando fortè devenient; quin & for-
ſitan devolventur ad capitales tuos ho-
ſtes, qui cœleſtem iis adepturi ſunt
gloriam, dum tu, fortaſſis detruſus
ad inferos, meritas avaritiæ tuæ po;-
nas perſolves.
At fingamus, certum eſſe, à te in-
gentes tuas opes devolutum iri ad fra-
tres, & ſorores, ad neptes, & nepo-
tes; unde ſcies, an illi bonis, mul-
to, magnéque à te labore conquiſi-
tis, atque aſſervatis, recte uſuri ſunt?
n verô illa malè collocaturi, & pel-
ſum⸗

94 Veritates

ſumdaturi, in æternam animæ ſuæ büfdi
damnationem, vel atrociores ignis MWire ln
purgatorii cruciatus? liſtfi

Fugit etiam te, utrùm pro tantis olimg.
acceptis beneficiis memori, gratôque Eiunr,
futuri ſint animo, an immemori pror- Unn
ſus, & ingrato? uucete

Intolerabilis amentia, nec non ſum- u dlin
ma vanitas eſt, vel propter hominum Cilin ,
obloquia, vel ex naturali propenſio- mirgmm
ne te magis pro conſanguineis, quàm ealt, 4
pro tua ipſius anima eſſe ſolicitum, iiij je
& tranſcribere tua te bona iis, à qui- Uult oori
bus neque honor, neque gloria, ne- in unp
que grati animi ſignificatio, neque uflugie
merces ulla, neque ulla te manent iit,
merita. (Comhpot
O quantò majore pollent pruden-. mun
tià illi, qui magnam bonorum ſuorum peſen
temporalium partem Chriſto erogant, (kemgn,
à quo, non dubià promiſſione, ſem. ng
piterna exſpectant bona, & præmia! fehurnn
quantô, inquam, hi prudentiores ſunt, IMeſm
illis, qui, conſanguineis omnia ttran-
ſceribentes, animam ſuam meritorum:

)

m anime:
trociotes

rtüm pro
mori, gii⸗
mmenoll-

1a, nec m
Opter hon.
nli proe
Uinels, 6
bonn is
ve gorin⸗
fio, N
IIn te M

volen nnt
nouni
Mrito ee:
miſſone,
Gdenmien
onnin
n erion

Chriſtiang. 9 5

& ſatisfactionum egenam ex hac vita
migrare ſinunt?

Injuſtitia magna eſt, inquit S. Au-
guſtinus: (a) ut egeat Dominus tuus;
& habeat, unde luxurietur, filius tuus.

O quantò tibi melius foret, ſi affir-
mari de te poſſet, quod Valerius Maxi-
mus olim de Gillia dixit: (b) Quod
Gillias poſſidebat, omnium quaſi om-
mune patrimonium erat. Erat opibus
excellens, ſed multò etiam animo, quàùm
divitiis locupletior, ſempérque in ero-
ganda potius, quàm in eontrabenda pe-
cunia occupatus; adeò, ut domus ejus,
quaſi quædam munificentiæ offcina cre-
deretur.
Compotationes, luſus, faſtus, veſti-
um luxus, ſuperba domus ſupellex ad
Pauperiem adegére quàm plurimos;
eleëmoſynarum erogatio neminem.
Paucos reperire eſt, qui reponunt
theſaurum ſuum, ubi reponendus eſt.
Tbheſaurum is hene recondit qui in-

. digen-
(a) De Diſe. Obr.
[b) L. 4, c. 8.

96 LVeritates

digentibus dividit, inquit 8. Euche-

rius. (a)
Si ipſe pro te non ſis ſolicitus
modô, quis poſtea pro te erit ſolici-
tus? paucula fortè Miſſæ Sacrificia
ad aram peragenda curabunt conſan-
guinei tui, iisque contenti de ſalute
animæ nec cogitabunt ultrà, nec la-
borabunt.
Nunquid præſtat, patrimonii partem
etiam maximam deeſſe hæredibus tuis,
quàm ſaluti tuæ vel minimam particu-
lam?
Multum hæredibus relinquit, qui
optima, præſtantiſſimaque variarum
virtutum illis relinquit exempla.

CAPUT XXIII.

Quàm temers agant, qui conſanguineos
ditare ſtudent.
Qilguis locupletare conſanguineos
nititur, is & animæ, & corpori
non parùm nocet: etenim bonorum
ſuorum ſibi ſubtrahit fructum, ut illum
in alios transferat. Tan-
(a) De vera Sapientia.

Vinete, e⸗
tndiner
elane ele
Pororere
Olnneg, an
ewd de
Weticine
ICCinp
Cn, i
urinumin
grceng,
umiti
s nolte
Fiilrre⸗
gin ollte
Ukane
ibetel
tere
belet

Ai

8
luit . M

n ſis len
te elit ſin
iſle Kartt
rabum onl
enti de
Wlrà, !

tinonien
e bereibupt
immn pert

telingniet
1
t exenpi

Xxlll

en
N.
Conlnpun
e,
nimn bouli
Cum, uN

1

CObhriſtiang. 97
Tantumdem agit, ac ſi diceret:
Filii mei, conſobrini, cæterique hæ-
redes! poſſem opibus meis honorificè
vivere, nec non opiparè, lautéque me
tractare; poſſem, & egenos liberali
recreare eleemoſyna, Divinumque
promovere cultum; poſſem item

Omnes, quas peccando commerui,

Pœnas redimere, atque ità evadere
acerbiſſimos piacularium flammarum
Cruciatus: in poteſtate etiam mea eſt,
Coronæ, quam in cœlis exſpecto,
maximum in omnem æternitatem ad-
dere decus, atque incrementum; ſed
nihil horum meditor.

Vos mihi me ipſo chariores eſtis;
vobis noſtra ſervantur bona. Illorum
uſu, ſi lubet corpori indulgere, victum
ſubminiſtrare pauperibus, procurare
Divini cultus augmentum, effugere

poſt hanc vitam piaculares flammas,

ſi lubet ad coronam veſtram magnum
adjicere meritorum cumulum; per
me licet: de me nolo eſſe ſolicitus.

Quæ dementia major reperiri po-
E teſt.

98 Veritates

teſt, quàm ſic loqui? amor rectè or.

dinatus à ſe ipſo incipit.
Ama! non obſiſto: ama filios tuos,
& conſanguineos; ſed tamen ſecundo
à te gradu: ità illos dilige, neé te
odiſſe videaris; inconſultus namque,
& ſtultus amor eſt, aliorum eſſe me-
morem, immemorem ſui; opibus ſu-
is exiguum aliis commodum, ſibi cre-
are incommodum longè graviſſimum;
aliis præparare beatitudinem, ſibi affli⸗
ctionem; aliis gaudia, ſibi lachrymas;
aliis voluptatem brevem, ſibi voragi-
nem perennem; alios modico tem-
pore divites, ſe in multos annos, vel
æternùm reddere pauperem.
Liberi & conſanguinei tui, quos
amplis locupletaveris opibus, ab infe-
rorum incendiis te vindicare haud-
quaquam poterunt; nam, ut rectè
Salvianus ait: Flammaæ infelicium
mortuorum divitiis non refrigerantur
baredum.
O quantoò magis ſapiunt, ſibique
meliùs conſulunt, qui hæredes ſuos,
ue interdum otio diffluant, ſuarum
etiam

Wäanm kern
nunt, &
Uelibws el
Plelet
Gectelere
Peiie,
tiset
Coperitan

Gam Dei
a geri
bent, 1
ſunt
(ur,
DCure
telmerac
Deio pre

64

Dennn

lüinit
Glid
l Eetuo
nnl

.
amor techt

amma flios n

ltamen ſeon

iige, N
nlaltus man
iorun
ſul; oltu
nodum tüi
gigrniim
Udinen, i
,Dkihenne
, Ili ſo⸗
ocio 4
los annds
eleny.
nii e
ndicne
nam, U
ns i⸗
in⸗
int
*“
n, 1n,

6

Cbriſtianæ. 99

etiam rerum ſatagere aliquantulum ſi-
nunt, & proprias interea noxas libe-
ralibus eleemoſynis delere ſtudent!
Præſtat, temporalibus bonis aliquid
decreſcere, quàm animam æternum
perire.
Satius etiam eſt, illa, quæ aliquan-
do peritura ſunt, ultro derelinquere,
quàm Dei facere jacturam, cujus cau-
ſa quævis, etiam pretioſiſſima, lu-
benti, atque hilari animo repudianda
ſunt. “ .
Quare, ſi bene tibi proſpectum cu-
pis, cura etiam, atque etiam, ut æ-
terna evadas incendia, tuisque divitiis
tibi compares cælum, quocunque
pretio pretioſius.
CAPUT XXIV.
De amore ſolitudinis, & vitiis in
c,. (Cconverſatione. ..
I'fünditus poſſes comprehendexes;
quid à Deo paratum ſit hominidin-
cerè amanti ſolitudinem:, libens cubi-
Gulo te tuo includeres, licèt illud ver=
mibus ſcateret, & anguibu.
E 2 Cave

100 Veritates

Cave etiam tum, cuùm ibidem eris
ſolus, aliquid facias, quod hominibus
innoteſcere non vis; quod Deum vis
ignorare, ne id quidem cogita.
Domus, & templum quaſi cen-

trum ſunt homini ad Deum tenerrime

ſuſpiranti; ibi cor ſuum JESU Chri-
ſto, confidenter pandit, & cum ſan-
Gtiſſima ejus Matre, Angelis, Cæteris-
que Beatis ſuaviſſima miſcet colloquia,
ut eorum Patrocinio Dei gratiam ſibi
conciliet, & favorem. Extra hæc
duo loca, ſimilis eſt piſci extra aquas
luctanti: mundus illi carcer eſt, &
ſolitudo paradiſus.
Nemo ſecurè domo egreditur, niſi
qui libenter latet. Optimum eſt,
nunquam, niſi neceſſitate, vel pieta-
te, vel obedientià, vel charitate ſua-
dente, prodire in publicum.
Qui citra neceſſitatem pedem domo
effert, à recta haud dubiè deffectet via.
Quantò rariùs te turbæ immiſcue-
ris, tantò frequentiùs Dei ad cor lo-
quentis frueris præſentiâ. Deum ad
ſe is maximè alliçit, qui pravis natu-
ræ

Te Alvendi
i tilave
Ueti⸗ enpe
um
bdnrt,
tkni, nn
Ni

Aun ſehe
nonpun
Nund ſeon
ur, n
Ged lt i
eik ſteri
utir ife
ll) fuit,
Uunee
nonnt
nnd onn
ite⸗ 1

e

Pltis nt
I i
Unlor,
0 .
3 uo
tuniln

mn bbicen
od honminit
uod Denm
n CMolt.
um gnli d
peum tenennn
m NC
t, Lan⸗
ngels, an
Fileetcolon
Dei gatiln
Ln d
ſei etta AA
Ctcet et

Optinun 6
chatitate
lcum.
ilen
1e efehi
Nede
Prinh .

Cbriſtianæ. 101

ræ propenſionibus generoſiſſimè reſi-
ſtit, eaſque rationis, & virtutis im-
perio temperat.
Eum, qui mundi vanitatibus ſe
ſubduxit, ſimilem eſſe oportet præ-
ſtanti, atque eleganti picturæ, quæ
non niſi rariſimè exponitur; nam,
dum ſæpe conſpicienda exhibetur,
non parum de ſuo ſplendore amittit:
haud ſecus is, qui ſæpe domo egre-
ditur, maculas contrahit, & nævos,
adeò, ut vix ullus ſit, qui non de-
beat fateri cum Thoma à Kempis:
Quoties inter homines Jui, minor ho-
mo redii.
Magnæ omnino artis eſt, ſed raræ,
ſinè cujuſquam offenſa, ſuòque ipſius
damno cum hominibus poſſe verſari.
Videre licet aliquos in ſcientiis ac-
quiſitis tantâ levitate, & jactatione,
iis ut fuerit illas non didiciſſe melius-
Alios pecuniæ cupidos, gloriæ non-
nullos, multos libidinis ſervos „ uUt
cum ceorum vita mirabiliter pugnet ra-
tio; quod quidem mihi videtur eſſe
turpiſſimum: uùt enim, ſi grammati-
E 3 cum

102 Veritates

cum ſe profeſſus quispiam, barbarè
loquatur, aut ſi abiurdè canat is, qui
ſe haberi velit muſicum, hoôc turpior
fit, quòôd in eo ipſo peccat, cujus
profitetur ſcientiam;
Sic Chriſtianus in ratione vitæ pec-
cans, hôc turpior eſt, quòd in offi-
cio, cujus Magiſter eſſe vult, labitur.
Prudens eſt, qui non multis fami.
liariter utitur, aut periculoſis ſeſe con-
vVerſationibus inſinuat; ſed, qui cum
uno, alterôve probo, fido, frugi,
ac boni nominis viro amicitiam co-
lit: hunc qui nactus eſt, ingentem,
atque inæſtimabilem invenit theſau-
rum.
Sapientis eſt, cum probioribus ſe
agere, ac verſari. Hominis etiam eſt
magnà virtute præditi, ad cujuſque
genium ſe nôſſe fingere, gaudere cum
gaudentibus, dolere cum dolentibus,
omnia fieri omnibus, quoad per ra-
tionem, & conſcientiam licet.
Gratum pro beneficiis acceptis, ac
memorem animum ſemper præ ſe fer-
re oportet. Præſtitorum aliis benefi-
. ciorum

Coron
lulhble
le, trpe
Gignum.
Niͦg
i
mnloet
iconſode
Perkundere
(pide noh
Dunnin

Met o
nin Prſt
Ullarta,
ſench
loca:
(als ilie
Ttntem,
t, ir
Drür
Nll
I I
oc mun
or i

iam, batbe
cannt i, 4
n, boc tulpt
peccit, al⸗

tione rite e
quo in d
Ge l bin
on mulis 1
hlolsſtk⸗
fſio, fun
zmmicitiam“
Ct, ingenn
Unrent kc

vobiihu
ninis inn
10 ti⸗
,gaugerill
m GOlente
vod !
alepii,
erhakt
alis beli-

Cbriſtianæ. 103

ciorum memoriam tempore finire
laudabile eſt; at acceptorum depone-
re, turpe, atque omni vituperatione
dignum.
Ne iis quidem, qui verbo, vel fa-
cto aliquo nos læſerunt, rependere
malum licet; æquum igitur, ac ratio-
ni conſonum eſt, unumquemque ſibi
perſuadere, ingens eſſe malum, iis,
qui de nobis optimè ſunt meriti, ma-
lum referre.

Placet officioſa urbanitas; ſed ni-
mia, præſertim cum altero ſexu fa-
miliaritas, ſtudioſè cavenda eſt. Ha-
benda hic etiam diligens oculorum
cuſtodia: nam, ubi patent portæ,
facilis illic furibus eſt ingreſſus, qui
virtutem, quàâ ſimiles Angelis reddi-
mur, vix ullo adhibito conatu de-
prædantur.

Nullum eſt vitium magis ſœdum,
nullum magis execrandum, quàm lu-
Xuria. In Ccæteris rebus parvum quid,
hic magnum eſt; atque id, quod
ore Sapienti prolatum, ſemper eſt
E 4 verum,

104 Veritatés
verum, hic eſt veriſſimum: Qui ſper-

nit modica, paulatim decidet.
Quaàm ſe caſtè continentium glo-

rioſus, quâmque funeſtus luxurioſo-

rum ſit finis, quis explicet? Libidi-
nis initia continebit, qui exitum cogi-
tabit, inquit S-. Martinus Bracarenſis.
A lautis item conviviis, opipariſque

dapibus, quoad fieri poteſt, abhor.

rere nos oportet. Quàm multos il-
lic lingua ſeduxit, abſentiümque fa-
mam denigravit! Innumeri ibi etiam
effutiverunt illa, quæ jejuni ne cogi-
tare quidem fuiſſent auſi.
Spiritus Dei exſtinguitur, ſalutis
cura præpeditur, mors præmatura ho-
mines ſæpe opprimit, ſi cibo, vel
potui liberaliùs, quam par ſit, indul-
geatur. Propter crapulam multi .
riérunt; qui autem ahbſtinens eſt, adji-
ciet vitam, inquit §. Soriptura.
CAP U T XXVY.
De Dilectione proximi.
Uiſquis proximum diligit, ſicut
ſeipſum, is illi omnia optat bo-
na, quæ ſibi ipſi deſiderat. .
. . Qua⸗

k
Miun-
Erti

lecs,
laule
glon lbi⸗
unt, tib
1e poteſt
Winta
tik Nett
ti nfe
Einlieg
(un ol
ocbe
Ugnte
linhe
A mlles
ere hof

EObriſtianæ. 10 ½
m:. Quales Deum, & homines, quos
icet. ad iram provocaſti, erga te cupis ex-

nentinm † Periri, talem viciſſim aliis, à quibus
ns urumde Iæſus es, te exhibeas, oportet.
licet! D(lu — Ignoſcendum ſemper eit alis; nun-
erin q quam ſibi: nemo omnium, qui vi-
s Prurds vunt, tibi intulit unquam, vel infer-
8, Ce re poteſt damna, & plura graviora,
Cteſt,im quam tu ipfe tibi: quis enim animæ
m ummm tuæ Ppræter te nocere valet? nunquid
iümge ei jam frequenter nocuiſti? nunquid
netiiti e & indies nocere pergis, dum in pec-
eini ea Catum prolaberis? potes igitur „quin
. imòô debes, ſi quando deliqueris, tibi

ltr, A ipſi graviter ſuccenſere.
Drenetunk Ira in homine eſt, quod in repub-

5 fan, lica miles. Militis eſt, à mœnibus
Grt, u arcere hoſtes, eéſque in fugam con-
im mli Kenrere⸗ vel internecione delere. Iræ
en g),4 ki⸗ em officium eſt, peccatum, capi-
ſfnn 1 em noſtrum hoſtem, à nobis Pro-
Ne. an amovere, & depellere; hunc in
f ira nobis à Deo data eſt.
Cilgt, 1 cosnte Nem, quoties interiùs te
ane 1 aen ad act ſenties, & vehementer
1ocen ad oppugnandum eum, qui
e E ſ Vel

106 Veritates

vel corpori, vel honori, vel opibus
tuis haud mediocre damnum intulit,
toties reprime te, tumque militem
ad aliud certamen voca.
Dic iræ tuæ: duobus hoſtibus in-
vadendis nequaquam par es. Prius
hoſtem inteſtinum, pravas conſuetu-
dines, indomitôſque animi motus,
tuâque vitia, à quibus damna pateris
longè graviora, debella, ac funditus
dele. Cur foris prælia meditaris, ubi
in viſceribus tuis formidabilis graſſa-
tur hoſtis? Sine Deum agere; bene,
ſuavitérque diſponet is omnia, tuòô-
que pugnabit loco: Mibhi vindica,
inquit, Deus vindictam ſumet, ſi tu
vindiätam non ſumpſeris, ait §. Ber-
nardus.
Tibi itaque iraſci, ac de te ipſo pœ-
nas exigere ſemper tutô potes; ſed
aliis ſuccenſere, illôſque punire nun-
quam licet, niſi tibi à Deo ad hoc
conceſſa ſit poteſtas. S
Qui hanc accepit, neque tamen
in improbos animadvertit, hic offi-
cit probis, teſte S, Martino Braca-
renſi,

i,

enh. da)
Gt. IsT
et, u
Deccat,
lebet, r
Gikontre
Mlr n:

Uaniend

hece
Feünn ete

Ed arn
jet⸗ um,
Minmnin
let,
Ulos
Ullis in
Atiner;,
Ciert
n dic⸗
AMdn N
ca
Rari UG
s coner

0 N

Chriſtianæ. 107

i, vel oin renſi. (a) Bonis nocet, qui malis bar-
mnum im cit. Is Deo etiam non parum diſpli-
mqve mim cet, quia nimiùm aliis indulgens,
peccata, quæ avertere & poteſt, &
8 holibuai debet, præpedire negligit. Ejusmo-
dar es. Ni di homines Propheta aias nuncupat
eas collu unes non valentes latrare.

imi o m Puniendi ſunt improbi, non ſolùm,
Sdimme quia peccatum ab iis commiſſum eſt,
, i verùm etiam, ne amplius peccetur.
Ielitms ſed cavendum, ne ira poenam impe-
riceblis ret; nam, uüt rectè monet Seneca .
m agereſen -Wihil minus, qudm iraſci, bunientem
8 ommn decet. Hr
Nii Multos timeat, neceſſe eſt, qui à
m , multis timetur. Magis periculoſum
i,/ id eſt timeri, quàm contemni.

V Qui verbis, factis, ac moribus alio-
deeht rum dijudicandis ſemper intentus elt,
NtoNi quique ſæpius de vitiis eorum loqui-
vennien tur, is profectò perquàm frigidè, ne
Deo 1 dicam, perperam proximum diligit.
Rari admodum ſunt, qui in ſe ocu-
6 los convertunt. Ad proprios errores
cæcu⸗-

=—

t, Mi 4 6
„ 7 . .
ttin Nn (a) Maxim. de morib.

N

108 PVeoritates

cæcutimus; ad alienos perſpicaces ſu
mus, ac lyncei.
Quiſque ad ſe ipſum attendat, opor-
tet; ad alios verô rarô, vel nunquam,
niſi ſtatus, aut officii ratio id ab eo
requirat.

Satis, ſupérque negotii nos ipſi no-
bis faceſſimus; cur ils rebus, qua-
rum noſtraà nihil intereſt, & de qui-
bus nulla nobis reddenda erit ratio,
nequidquam nos immiſcemus? ſuum
quiſque portabit onus.

Non boni regiminis nota eſt, ubi
materfamilias nunquam non domo
abeſt.
Prudentiæ item amoriſque eſt defe-
tus, ea proloqui, quæ nemo liben-
ter audit, vel, quæ alteri bilem mo-
vent, eúmque dolore ſolent afficere,
aut rubore ſuffundere.

Noönne ſatis hoc nos ipſi perſentiſci-
mus, ſicubi à parentibus, vel mode-
ratoribus noſtris admonemur, aut re-
prehendimur? quantò magis, ſi ab
lis, ad quos hujuſmodi res non perti-
. net.

et, hula
Drari conk
lli
odmn
E relica
tits erpen
uni ztgn
Ut, Hll
Uifmr. 1.
elt nend

Uhnie
mla
WO cuin
ileni pe⸗
Puis in
Ni qid
Cntinort,
k ndle
Kronni
en e
in, Utde
nt.
i un
Kne

Obriſtianæ 109
elſgeel net, talia nobis dici, atque expro-
brari contingat?
ttendihot IUli ùt plurimùm carpendi ſunt
velnunun quàm maximè, qui alios carpere,
to id & vellicare non ceſſant. Omnis vir-
tutis expers eſt, & cujus ore non niſi
Zees vani, atque inanes prodeunt ſermo-
tiinos in , ,
„nes; Ex abundantia enim vordis os lo-
i gluitur. Lingua per exiguum quidem
„elſt membrum; at ingentium malo-
rum origo.
UHüumilem eſſe, & noôlſſe tacere,
multa audire, ſæpius loqui ſecum,
noti , rarô cum aliis, lapis lydius eſt animæ,
1 WNL inſigni pietate, ac ſapientià præditæ.
Si quis in verbo non offendit, hic ſt
reet perfectus vir, ait &. Jacobus.
, teno In Si quid mali de proximo narrari
iblene Ccontingat, eum, quoad potes, apud
Clent a te, atque alios excuſa. Temerarium
eſt, omnibus, quæ dicuntur, mox
Sveld fidem habere; multi enim mentiun-
locr tur, ut decipiant; multi, quia decep-
ſeh ti ſunt.
ummt, „Vix unquam fit, ut una, ea-
demque res, eodem à duobus re-
E 7 fera

cl ent i
ſcemus? u N

110 Veritates

feratur modo: hinc ea, quæ famà,
& rumore percipiuntur, plerumque
dubia ſunt atque incerta, & frequen-
ter ab invido, & mendaci delatore
proficiſcuntur.
De nemine malè eſt opinandum,
niſi de nobis ipſis. Conſcientiam in-
ter, & vultum magnum eſt diſcrimen.
Aliorum vultum cernimus; non ve-
rô noſtrum. Contrà videmus noſtram
ipſorum conſcientiam, aliorum non
item: attamen, licèt illa mentis ocu-
lis pateat, & aperta ſit, contingit non
rarò, ut plané ſimus incerti, bonâne
ſint opera noſtra? an mala? conſen-
ſumne peccato præbuerimus? an ve-
rô denegaverimus?
De aliis itaque hominibus ferre ju-
dicium, quorum arcana pectoris ſoli
Deo manifeſta, nos penitus fugiunt,
ingentis eſt temeritatis, quandoqui-
dem, vel ea, quæ nos ipſi facimus,
quæque facere nos certò novimus,
ſinè erroris periculo judicare vix poſ-
ſimus: Judicare, inquit Climacus (a)

2
(a) Gradu I0.

R inin
i.

Utiore
t 8 Lug
umugf
il ſcen
Cpa
ſe nede
Dniann
uun e,
JMugter 4

9

Chriſtianæ. 111
,qus fin eſt impudens direptio Divinæ dignita-
, plerumgi tis.
1, & feuer Mitior eſt charitatis indoles; nam,
daci dem ut §. Paulus ait, Charitas patiens eſt,
benigna oſt, non cogitat malum, om-
opiundu nia Jicffert.
nlcientim d Qui proximum ſuum non amat,
geltdin hic nec Deum amat. Si quis dixerit,
mm; unH guoniam diligo Eum, & fratrem
Leuson Juum oderit, mendax oſt, inquit §.
lorun n Joannes Apoſtolus,
gentis
anchen PROSECUTIO.
Certi, Min Niuil magis nobis præcipitur, quàm
ola! ll dilectio. Hoc eſt praceptum me-
msl uo k um, ut diligatis invicem, ait Chriſtus.
Nullum omnino præceptum illo cha-
gibufee,“ rius nobis eſſe decet.
1helhi ſl Quatuor orbis partes teſtari poſ-
sei, ſunt, nihil eſſe ſuavius, quàm amare
„Jun inter ſe, atque in concordi tranquil-
il am lque coneordia vitam ducere.
noſine, Quid prodeſt, efferri laudibus in
crei coelum, munere fungi perhonorifico,
Cmme amplaà pollere auctoritate, lautæ, at-
due opiparæ menſæ quotidie accum-
bere,

112 Veritates

bere, ſi amaris, & vindictam ſpiran-
tibus intenti cogitationibus, domum
obambulemus? ſi dum verſamur in
cubiculo, præ indignatione disrum-
pamur, ibidémque contracto, de-
preſſo, furente, atque exacerbato diu;
noctúque hæreamus animo? perlpi-
cuum eſt, hujuſmodi hominem vero,
ſinceréôque gaudio frui non poſſe.
Aman, præ cunctis Regni Princi-
bus erat populo in honore, ac vene-
ratione, Regis Aſueri favore, & gra-
tià utebatur prorsus ſingulari, im-
menſas poſſidebat opes, nihil ad be-
ne, beatéque vivendum illi deeſſe vi-
debatur: attamen èê tanta rerum om-
nium affluentia, nullam omnino læ-
titiam percipere poterat, quamdiu
contra Mardochaæum inimicitias fo-
vebat.
Nihil igitur eſt, quod majus al-
fert gaudium, quàm mutua animo-
rum conjunctio. Propterea David
exultans ajebat: Eece! quàm bonum,
& quàm jucundum, bhabitare fratres
in unum, uno, eodémque colligatoi
Judi⸗

ldicio, N.
Cnlenlu.
Hujofen
i; luic⸗
muatove
Meric te
dhari
ulhtatorer
Urd ut
in ſhentn
H n
l ient
umn
Uumum, &
ios un
Ti der
u mn
U N
tedn
Oettone
Ubenste
Wmmoc
ors

ano

dicann ſpit⸗
bus, dom
1 vetlammn!

ltione dign
Ontrado, 6
exacerban
nitno! vel
notminen i
non
Repni in
e, 1 N
favore . 6 1
ingolan,
, Uii t
Nicetlen

a kun

4

omnrio 1
t, Cuml
imicitis

Utua Alc.
eren M
, ,
in,MN.

Cbriſtianæ. 113
judicio, voluntate, atque animorum
conſenſu.
Hujuſmodi vita Angelorum eſt vi-
ta; ſiquidem Angelorum inter ſe amor
mutationem neſcit, neque terminum.
Meritô itaque ait S. Hieronymus:
Siné charitate cœnobia ſunt tartara,
habitatores ſunt demones: Cum bhac
verò ſunt paradiſus in terris, & in
eis degentes ſunt Angeli.
Hinc mirum nobis videri non de-
bet, quòd Chriſtus ſuis olim Apoſto-
lis dixerit: Monne ego vos duodecim
elegi? & ex vobis unus diahbolus eſt.
Judam appellabat diabolum, quia Do-
minum, & Magiſtrum ſuum, ſuéſque
ſocios nullo amore complectebatur.
Tali d'mone non niſi unico opus
eſt, ut univerſæ domus, vel coœno-
bii pax perturbetur, utque in diver-
ſis crebra, veheménſque contra Dei
vocationem tentatio excitetur, atque
ingens tædium, aliâve ſuboriantur in-
commoda, quæ non rarò præmatura
mors excipit, & ſubſequitur.
O quoties audivimus has, aut fi-
. miles

114 Veritates

miles querelas! ille filius iſta in do-
mo, hæc filia patri, matrique mor-
tis extitére Cauſa.
Quievis itaque domus, in qua con-
jux cum conjuge, parens cum libe-
ris, liberi cum parentibus, liberique
inter ſe mutuæ charitatis vinculo ſunt
conjuncti, Cœlum eſt. Cœlum item
eſt quævis religioſa domus, ubi is,
qui præeſt, ſubditos diligit, &, ne
quid iis deſit, paternà excubat curâ,
atque, ubi ſubditi Præſidi ſuo veloci-
ter parent, eumque, ut patrem ob-
ſervant, ac reverentur, ſociique inter
ſe amant.
QLontra quævis familia, quodvis
cœnobium, ubi hæc deſunt, non ni-
ſi tartarus eſt.
Amemus igitur, nullo puncto tem-
poris intermiſſo, alter alterum, &
Chriſti pareamus mandato, quod ipſe
etiam tum, cùm jam properaret ad
mortem, palam eſt elocutus, ultimam
ſuam ſic nobis declarans voluntatem.
Cardinalis Toletus, vir apprimè
eruditus, hoc mandatum interpretans,
ait

itintert
Clos: H
e f Chr
quæ vobis
lud pern
lyuis imu⸗
Chrikus
Ud lim
Iuemdam,
Rue celet
le, nh,
ie⸗ G
Ul Noner
cicere
((ogor negn
Nr S
Mem ait:
lin⸗
n iſ
Neniſk
Rnren
tot knin
Aosil
lher
Mln

8 iſta in

atrique mor

, in gunn
ens cum I
s, lheigt
8 vincolol
CClumi
oimIS, Hin
Aligtt,
exCubat
di ſvo vel⸗
ut patren“
,ſocigen

nii i
elunt, MN.

l⸗ ln/ tn
Tieuct,
o ſoli
roerue
—E*qA
oluutrn⸗
ii in
enn,

Chriſtianæ. 11 5
ait in textu græco duos contineri arti-
culos; Hoc eſt illud meum praceptum,
ac ſi Chriſtus diceret: Inter omnia,
quæ vobis dedi præcepta, hoc eſt il-
lud præcipuum, atque inſigne, ut di-
ligatis invicom.
Chriſtus hic non utitur verbis, qui-
bus olim alloquebatur adoleſcentum
quemdam, quærentem, quid ſibi ad-
huc deeſſet? &t vis perfoltus eſſo; va-
de, vende, quaæ habes, & da bpaupe-
ribus; & habebis thoſaurum in Cælo.

Illud non erat niſi ſalutare conſilium:

quaſi diceret; nequaquam te ad hoc
Cogo, neque etiam obſtringo; ſed li-
beræ tuæ id relinquo voluntati, Hic
autem ait: Hoc oſt præceptum meum,
ut diligatis invicem: quaſi diceret;
nolo, liberum cuipiam fſit diligere,
aut odiſſe proximum; ſed dilectio-
nem ejus vobis impero.
Neque ſinè ratione adjunxit Meum;
tota enim ejus vita, pium amoris er-
ga nos ſui fuit exercitium. Addidit
inſuper Meum; non quòd cætera
mandata minus ſint ab illo tradita; ve-
rùᷣm

116 Peritates
rùm ſic loquebatur, inquit Maldona-

tus, ut ſingularem, quo in hoc præ-

ceptum ferebatur, declararet affe-
Gum; ac ſi dicere voluiſſet:
Dilectiſſimi diſcipuli! præceptum,
quod vobis do, non eſt præceptum
Moyſis, vel Joſue, neque Princi-
pum, aut Regum, neque Epiſcopo-
rum aut Pontificum, meorum in terris
Vicariorum; ſed meum eſt præcep-
tum, meà ſancitum, confirmatúùm-
que authoritate. Ego autem dico vo-
bis &c. ego Dominus, ac Magiſter
veſter, Pater, & Paſtor, volo, ſeve-
réque mando, ut diligatis invicem.
Famulum Domino, diſcipulum
Magiſtro, filium Patri obedire par

eſt, ovémque baſtoris ſui vocem au-
dire oportet; quantô igitur potiori

jure vos mihi obtemperare, meâm-
que vocem audire neceſſe eſt? cùm

non ſolùm Dominus veſter, Magi-

ſter, Pater, ac Paſtor ſim, verum
etiam veſter Jjudex, Rex, Conditor,
& Deus, quem obſervare debetis, &
revereri, ac timere, eò quoôd VObi
00

loe prcept
tanggel
NEnpicec
64
Neti,
fonig p
omo inpn
e it, oo
Klonni
oe in
im kr
Cnone,
ntz,uin
iit e
Wencia,
Rocrten

uit Maln
no in hoepe
eclararet kü
billet:
praceyun
eſt prreeyen
neqbe Nin
egne Hlan
nebkumintet
um el hre
Confimmnti
utenn lint
a
t, ſol⸗/ ſen
ii R.
, Caon⸗
i obeilte
ſuivocem
igtur pole
ale, Men
ele elt
ſim, ſenn
, Condin
e gebeibii
guo

Chriſtianæ. 117

hoc præceptum dederim, propoſita
ejus transgreſſoribus implacabilis odii,
æternædque damnationis pondâ.

CAPUT XXVII.

De Superbia.

Qberbia, eſt inordinatum æſtima-
tionis propriæ deſiderium, quo
homo impulſus ſupra cæteros, ſupr-
que id, quod eſt, ſe ipſum extollit.

Sed omnis, qui ſe exaltat, humiliabitur.

Hoc vitium prorſus eſt execran-
dum. Ex Angelis innumeros effecit

dæmones, & cum illis plurimos ho-
mines, qui multo tempore, piè ſan-

ctéque vixerant, in æterna detruſit
incendia.
Proceræ arbores diu creſcunt; ſed
unicàâ excinduntur horà. Gravis, &
periculoſus eſt lapſus, dum quis ex
alto ruit.

Odibilig coram Deo eſt, & bhomini-

bus ſuperbia. Initium omnis peccati

Aſt. Quid ſuperbis terra, & cinis?
ait. S. Scriptura.
Difficile dictu eſt, quàm pernicio-
ſum

118 Veritates

ſum ſit, præponere ſe vel uni. Si
Deo ſic placitum fuiſſet, pediſſequa
tua nunc foret Domina, & tu pediſ-
ſequa.
Fieri etiam poteſt, ut qui modo
eſt mortalium omnium ſceleratiſſimus,
in ſanctiſſimum evadat.
Latro ille, qui ad dexteram Chriſti
erat cruci affixus, poſt enormia à ſe
perpetrata ſcelera, tam benevolè ex-
cipiebatur, ac ſi nihil unquam egil-
ſet, niſi quod bonum, & rectum erat,
adeò, ut tres horæ veræ, ſinceræque
ponitentiæ?, quæ duravit uſque ad
extremum vitæ, magis illi profuerint,
quàm longa multorum annoruùm ſan-
ctitas, quæ uſque ad obitum non fuiſ-
ſet duratura.
Tu verô, licèt modô ſis probus,
licèt diu, conſtanter, fidelitérque
Deo ſerviéêris, fieri etiamnum potes
mortalium omnium nequiſſimus: quo
in ſtatu ſi te mors deprehendat, poſt
innumera bona opera præſtita ſic te-
cum agetur, ac ſi nihiſ unquam, ni-

ſi malum à te eſſet profectum.
Effer-

☛n

Eerre
Hum, q
10 bonnn
ubes,

mAum,

Qch
e, ſen
Nt: eteni
imoont
gepenten
ſole.
eſol
Clithra
Genrn
Mͦ un
Ermm,
Mbe etian
cteata
Nlicen
IN
d
od inl
lns
NAN
Ln 1

e vel vni
ſet, peclile
4, C tu el

Ut qol nil
ſceleratlin

extenmCH
t enornm!
beneſole!
Vnguan 6
Credume:
, ſineenen
Awit Ile
pooen.
Aunorum
iummſ

ſs geb⸗
elitege
mnum Nn
inns. 4
encet,K
Aſinket
UOan
.
.,

Cbriſtianæ. 119
Efferre ſe nemo poteſt, niſi ob bo-
num, quod ſibi proprium eſt; tu ve-
rô bonum, quod tuum ſit, nullum
habes. Peccatum, maximum in orbe
malum, ſolummodo eſt tuum.
Quidquid in te invenitur boni, for-
ma, ſcientia, induſtria à Deo ma-
nat: etenim res omnes creatæ ab ip-
ſo ducunt originem, & alſiduè ab eo
dependent, non aliter, quàmi radii à
ſole.
Sinè ſole nec movere ſe, nec efficere
quidquam valent radü; ſic nec ulla
Creatura ſine Deo quidquam valet.
Radii nihil addunt ſoli, nihil etiam
detrahunt; neque illis augetur ſol,
neque etiam imminuitur; ſic nec per
res creatas quidquam accedit Deo,
nec quidquam decedit,
Licèt omnes mundi radios ſoli of-
ferres, nihil omnino ei dares, niſi id,
quod ipfius eſt: ità etiam, quamvls
tu ſolus offerres Deo, quidquid ſan-
ctiſſima Virgo MARIA, quidquid An-
geli, & beati omnes unquam egerunt,
agunt, æternumque actari mants gil

120 Veoritates

hil ei dares, niſi id, quod ex ipſo
promanat.
Quid ergo vandâ glorià inflaris? quid
ſuperbià intumeſcis? Quid tanti te ip-
ſum æſtimas? quaſi aliquid ſis, quaſi
momenti alicujus ſit id, quod agis,
quaſi aliquid IL) EO des. In ipſo ſunt
omnia, & ex ipſo profluunt univerſa.
Nos Deum neque majorem, ne-
que beatiotem, quàm ſit, reddere va-
lemus: omnem enim perfectionem,
& beatitudinem in ſe complectitur.
Quapropter, ubi omnia, quæ præ-
cepta nobis ſunt, executi fuerimus,
dicere nos oportebit; Servi inutiles
ſumus. Nobis ipfſis etiam ſtimulos
addere debebimus, ut majora, & dif-
ficiliora, atque adeò, quidquid in
noſtra poteſtate, alacri, lætôque ani-
mo aggrediamur.
Quòd ſi per hæc ad magnitudinem
Dei, ejuſque felicitatem nihil poſſi-
mus adjicere, certè ad noſtram ipſo-
rum gloriam, propriâmque beatitudi-
nem non exiguus meritorum cumulus
accedet.
QLui

iphen
Nti.

641
1

Hti
Re, u

SCettt eren
1. Mano
Eehidz ef
mbeimtoe
Qlemn
Anngntie n
lentt
egltarumn
Un, on
t.
Eetalt ,
Wn.
lig
em Ne
tmel d
N

qvoc er

inklarsa
Aic tanfir⸗
ic ſs,
ic, gol /
. In po⸗
dAuuptunitet
mijolen,1
ſt, tellent
ettectonn
conpeckin
nni, ue
cuti fueriun
deru M
gin inn
Imtjole-
guti
MGet
ngimcn
noltan ,
jve betl
mamd
1

4

Cbriſtianæ! 121

Qui ſe pumiliat, inquit Chriſtus, ex-
altabitur.

CAPUT XXVII.
De Humilitate.

Umilitas eſt virtus Chriſti: hanc
ipſe, ut annuntiaret verbis, &
doceret exemplis, deſcendit de Coe-
lo. IIla nos Deo reddit perquàm ac-
ceptos; etenim cum humilibus ſer-
mocinatio ejus.
Quemadmodum latentis in animo
arrogantiæ manifeſtum indicium eſt,
ſi paucis à Deo gratiis illuſtremur;
ſic gratiarum multitudo, quâ præve-
nimur, non ambigua eſt nota humi-
litatis.
Deus ſuperbis reſiſtit; humilibus
autem dat gratiam, inquit S. Srip-
tura.
Exiguus profectò humilium eſt nu-
merus. Nemo, dum eſt æger, ſanus
haberi cupit: plurimi tamen, cum
ſint mali, bonos ſe haberi gaudent;
hinc humilium paucitas non obſcurè

colligitur.

122 Veritates
Quemadmodum æger morbum ſu-
um verbis auget, & aggravat, ſéque
ab aliis, uùt egrum tractari, & mor-
bum ſuum augeri, aggravarique ve-
hementer deſiderat, ita, qui demiſſo
eſt animo, vilitatem ſuam verbis ex-
aggerat eâmque à cæteris exaggerari,
mirificè lætatur.
Prorsus non timet vilis haberi, nect
contemni, niſi vilis, & contemni di-
gnus, ait Magnus Guigo. (a)
Qui verè humilis eſt, injuria quid
ſit, ignorat.
Neminem etiam timet; quia à ne-

mine timetur: idcirco magnàâ ſemper

fruitur animi pace. Placet & reliquis;
eò quòd ſibi uni diſpliceat.
Deum noviſſe, & ſeipſum, ſcien-
tia eſt omnium fſcientiarum utiliſſima.
Quid prodeſt ſcire, quid in aêre,
quid in elementis, & circa cœlorum
motus agatur, ſi quid nos agamus bo-
ni in terris, prorsuùs ignoremus?
Qui ſe, & Deum rectè novit, is
veràâ, perfeclâque eſt præditus humi-

litate,
M De Tranguil.

e geck
tic otn
coren

Uate, n
EMinus
Wiglan

k morbom
grarat, ſ
kari, & n
gravariqre
qui ceni
am verbst
s exaggte

iis uimi,
en!
)
, injuan

pm, 1
n uliin
vid in
tei gein⸗
nn⸗
rennns
6e no,
itus .

Chriſtianæ. 12
litate, nec audet cœlum intueri ſed
eminus ſtans cum Publicano, ſuuëm-
que pectus percutiens, ait: Deus pro-

bitius oſto mibi pecoatori.

Is coram Deo aliquid eſſe incipit,
qui ſeipſum reputat merum nihil.

CA?HUT XXVIII.
De Peccato.

Sl quis ex alta turri tenui fune co-
lum inter & terram pendulum te
teneret, cum omnimodà dimittendi
funem, atque adeò te conterendi po.
teſtate, ad iram illum provocare ne-
quaquam auderes.
Totus à DEO dependes. Ipſe om-
nium perfectionum eſt aggregatio; tu
porrô merum es nihil: ipſe te nun-
quam indiget; ubi in ſingula mo-
menta illius auxilio opus eſt.
Manum ille ſi vel ſemel à te remo.-
veat, de te actum erit, & in nihilum
illico recides. An non igitur audax,
& temerarius es, ac Pperfrictà fronte,
dum tantum Deum irritare, atque ad
iram provocare non reformidas?

F 2 Si

124 Veritates DKL
Si Deus triſtari poſſet, peccatum or
mortiferum vel unicum majorem ei

:
afferret moerorem, quàm modò om. aͤn
nium Sanctorum bona opera illi affe. i
runt gaudium. ürit
Bona opera Deiparæ Virginis Ma- H
riæ, cæterorumque Beatorum, quam. Nuii
Vis in ſe maximi ſint valoris, tamen
We/NN

comparata Deo, tanquam nihilum re-
putari debent; eò quòd hic ſit infini-
tus, illi verò limitati; hic Creator,
illi res creatæ.
Deum honorare, uùt par eſt, nemo
valet, niſi homo, qui unà ſit Deus.
Verùm enimverô infinitam hanc
Dei Majeſtatem ab homine irritari,
& contemni à vili, abjectòque terræ
vermiculo, qui tot, tantiſque obſtri⸗ N
Gtus beneficiis, amorem (ſi fieri poſ-
ſet) infinitum ei rependere deberet, unm
injuria certò eſt, quæ majus illi infert
probrum, quàm omnes omnium San-
Gtorum virtutes afferre ei poſſint glo- M i
riam, & honorem.
Dignitas Majeſtatis offenſæ peccati Myihn
menſura eſt, eôque culpa eſt gravior, muyt
quô

on Atet

1, peccat
1 majorem:
Im modd on
ppen ili E

Virgins l
Orum, Iin
loris, ts
am nihilumn
A hie ſt in
ie Cent

parek, teni
Uniſt en
kniann n
ine ininn
ettogoe n
lane Nt
(Efer he
ete eer,
u ii n
mnniun N
poling

Chriſtianæ. 125
quòô major eſt excellentia læſæ Maje-
ſtatis.
Malitia igitur peccati mortalis infi-
nita eſt; eò quòd Dei, qui illo con-
temnitur, excellentia ſit infinita.
Quapropter nihil æquèe ſormidare,
deteſtarique nos oportet, ac pecca-
tum.
Peccare, eſt inhonorare Deum; quod
non debet facere homo, etiamſi totum
bpereat, quod Deus non eſt, inquit §.
Augiſtinus.

CAPUT XXIX.

Quo animi ſenſu eſſe nos oporteat,
quando per peccatum Deum
amiſimus.

EUM peccando perdimus; anul-
la gravior jactura reperiri poteſt?
Non pauci, ſi quando lite, incen-
dio, aliôve adverſo caſu bonis tem-
poralibus priventur, vel ubi ſe ino-
pinè tædio, aliiſque miſeriis circum-
datos vident, tantis ſe diſcruciant
moœroribus, ut perſæpe fiant mentis

impotes.
F 3 Quan-

Veritates

Quantus ergo concipiendus eſt
mœror de peccato commiſſo, quo
infinitum æternúmque bonum amiſi-
mus?
Infelix prorſuùs eſt anima, quæ De-
um per peccatum perdidit; ea verô,
cui tam lamentabilis jactura vehemen-
tiſſimum non inurit dolorem ,„ longè
eſt infeliciſſima.
Hanc infelicitatem deplorat & Au-
Zisſtinus, dum libro primo Confefſio-
num memorat, non niſi fuſis lacry-
mis legere ſe potuiſſe apud Virgilium
Didonis mortem, quam ſibi ex im-
moderato in Eneam amore conſci-
verat; nec tamen ſe defleviſſe animæ
ſuæ mortem, cujus, & peccando, &
non amando DEUM, ſibi fuerat au-
ctor.
Nonnullos reperire eſt, qui in ca-
nes, & feles, pſittacos tanto, tâàm-
ue tenero feruntur affectu, ut, ſi
ni orbentur, nec ullam admittant
conſolationem.
Milites è domo Michæ, idola ipſius
juſſu fuſa, furto ſuſtulerant; quibus
non

126

4

1On ttti
o Meer
oltiejha
il nioi
Dnman n
ig) (
latnepe
1CunN,
netchodar
ſberrimns
ton irt
ns keis,
hamten
un
Mrim
Uelis ke
Nolenti,
Uet pecen
Uicemn 1
ler,
Wn
Mle
ihianr
lloe⸗ e
phetſi,

lpiends
himiſlo, n
vonum amid

na, Iue D
dit; ei ven
tura ſehener
loren, Long

Pbont 0 4
1o Conſelt
luls ho
Ud Piglvn
n lien in
nore Coli⸗
erile animn
pecanil
i huentan

iin
nto, iin
du, ,
AOnnitn

Gol—
N

Chriſtianæ. 127
non repertis, mox ille ubertim flens
ipſos inſequitur; rogatus verò tam
inſoliti ejulatus cauſam; hiſce verbis:
Quid tibi vis? cur clamas? repoſuit,
Deos meos tuliſtis; & dicitie, quid ti-
bi eſt? (a)
Fierine poteſt, ut vilis beſtiæ jactu-
ra ſomno, & quieti omnem locum
intercludat? nec non idoli direptio
uberrimas oculis excutiat lacrymas?
an non igitur Deus pluris valet, quàm
canis, felis, aut idolum? quis hoc in
dubium revocare audeat, niſi blaſphe-
mus?
Interim perſæpe videmus, multos
acerbis lacrymis iſtiusmodi jacturam
proſequi, qui Deo, infinito bono,
per peccatum deperdito, ne unam
quidem lacrymam profundunt; ſed
epulantur, choreas ducunt, rident, &
jocantur, ac ſi nihil prorſùs mali illis
obtigiſſet. Peccavi, ajunt, & gquid
mihi accidit triſte?
Hoc erat, quod S. Thomas Aqui⸗
nas perſpicaciſſimà ingenii ſui acie com-
4 Ppre.-
(a) Judicum cap. 18.

128 Veritates

prehendere neutiquam valebat. Hoc
etiam erat, quod Carolum V. & Phi-
lippum III. Hiſpaniarum Regem in
ſtuporem rapiebat, nimirum, quo
pacto is, qui mortiferæ noxæ fſibi eſt
conſcius, ſomno ſe tradere aufit.
Cogita itaque, 6 homo, DEUAM
etiamnum hodie te alloqui Prophetæ
Jeremiæ verbis, quæ olim per ipſum
poôpulo Iſraélitico annuntiari juſſit.
Seito, & vide; quia malum, & ama-
rum gqt, reliquiſſe te Dominum Deum
tuum, & non eſſe timorem ejus apud te.

CAP.UT XXX.

Vitanda ſunt omnia peceata mortifera:
uanto Deus illa perſequatur odio,
panaæ declarant.
A Liqua mortifera fugere non ſuffi-
cit; fugienda ſunt omnia. Qui
unum admittit, fit omnium reus; ete-
nim amicitiaà Dei, cunckiſque fuis or-
batur meritis, ac ſi omnia mortalia
peccata perpetràſſet.
David vir fuit ſecundùm cor Dei:
nunquam tamen æternâ donandus
fuiſſet

üchet gl
mors e
Hinco
actum,e
tur.
Kmitre
en con
ileeipi
Eites dice
Ckucienisf
te eximam
ſan fiun
Ekon g
Mntun'
Densin
s, ind
flum m
g, bl
ol lee
Ebn,
et
n ins
Ommicon
Uucunckie
lepele

lebat. H
n V. &N
n Regen!:
mirum, 4.
noxe ſ
kere aſt.
mo, U
ui Pißftt
Dlimpeihin
untiän i
inn Vn
Utiugu
XX
tu nurtſon
uurolb,
„
re non ⸗
nnin
n kenszee,
gneſfiz
un Mo

1 r
dooeon

Chriſtianæ. 129
fuiſſet glorià, ſi illum in adulterio
mors occupaſſet.
Hinc odium Dei in mortiferum pec-
catum, ejúſque malitia rectè colligi-
tur.
Si matrem, filii ſui in accenſam for-
nacem conjecti lacrymas, & ejulatus
riſu excipientem videres, eâmque au-
dires dicentem: ſemper his, velim,
crucieris flammis; nunquam hinc ego
te eximam, nunquam té meum agno-
ſcam filium; an non judicares, hor-
rendum quoddam ſcelus ab illo eſſe
patratum?
Deus infinitè bonus eſt, & miſeri-=
cors, infinitè magis nos amat, quàm
filium amare poteſt mater: nihilomi-
nus, ubi de noxa mortifera agitur
(ſolà licèt cogitatione, vel clàm, ten-
tationum vehementiaà, importunis pre-
cibus, ampliſque pollicitationibus illa
foret admiſſa) leonis inſtar inſurgit
in iras tam horribiles, ut, excluſàâ
omni commiſerationis ſpe, non ſolùm
jucundiſſimo ſui conſpectu æternùm
repellat eos omnes, quos mortali la-
F S5 be

130 Vernates

be infectos & vita migrare contingit;
ſed ad inferos etiam deturbet, ubi
eorum interitu gaudere nunquam de-
ſinet. .
Hæc ſupplicia non obſcurè demon-
ſtrant, quanta ſit mortiferi peccati ma-
litia; ſed nulla ex re liquidiùs ea pa-
tet, quàm ex acerbiſſimis pœnis, quas
Cœleſtis Pater de unigenito ſuo Filio
ſumpſit.
Innocens erat, infinito illum æter-
nus Pater profequebatur amore; ni-
hilominùs atrociſſimis illum tradidit
Ccruciatibus, tradidit carnificibus dila-
niandum, & in ligno crucis duos in-
ter latrones medium, ignominioſiſſi-
maâ morte enecandum; idque eà tan-
tùm de cauſa; quòôd debitas peccatis
noſtris poœnas in ſe transtuliſſet.
Agnoſce igitur, homo! inquit S.
Bernardus, quam gravia ſint vulne-
ra;, pro quibus necoſſe eſt Dominum
CObriſtum vulnerari.
Hæc profectòô res adhuc longè ma-
gis declarat odium, quéô Deus pecca-
tum mortale proſequitur,
. 24 Noli

—2

.

No
uctenns
Qunrle
ibb
Cius hore
Allh, ſeln
ln e
ktt cum
cker⸗
sklon
Smna

64
Cüntere
Mime

le

hece⸗
Del, n
n mortn
eta
7 duung 3
Dode
tone,
Orbatus
Mon
nmn,

re conting
etardet, in
nundqoam

blcoure genen
eripecczinn
picli⸗ ,
pani ui
enito ho

f0 Womn
amolt,1
lum mndi
nifcibusdh
vcs rl
groninolt
gne titr⸗
Htas ea
tullet.
ſit M,

Cbriſtiana. 131

Noli itaque tibi blandiri, quamvis
hactenus perfectam in vaſta ſolitudine
duxiſſes vitam, quamvis omnibus,
quibus beati unquam claruére, præ-
ditus fores virtutibus; ſi mortifera ma-
cula, vel unica in te reſideat, eôque
in ſtatu è vita decedas, audire te opor-
tebit cum Virginibus fatuis, quibus
nihil deerat, niſi oleum, quô chari-
tas deſignatur: Neſcio vos: clauſa
Janua.

CAPUT XXXI.

Qudm periculoſum ſit, vitæ tuæ emen-
dationem de die in diem differre.
lſerrimus es, quamdiu in ſtatu
peccati mortalis verſaris; hoſtis
es Dei, mancipium dæmonis; opera
tua mortua ſunt, & meritorum ex-
pertia; putridum reſectum es mem-
brum; bonorum operum, quæ in
Eccleſia fiunt, deſtitutus es participa-
tione; jure, quod habebas in colum,
orbatus, incendii reus perfiſtis.
Won tardes igitur converti ad Do-
minum, & ne diferas de die in diem;
Dr F 6 ſubitò

132 Veritates

ſubitò enim veniet ira illius, & in tem-
Pore vindictæ diſperdet te.
Ad hæc duo ſ. Scripturæ verba, u-
bitò, & in tempore vindictæ, animum
diligenter adverte.
Deus impios quoſdam tractat, uͦt
ſolet inimicum homo vindictæ appe-
tens; hic aliquas ultionis ſumendæ
occaſiones ſubinde ſinit præterire;
tempus, & locus non videntur illi ad-
huc ſatis opportuna; maturiorem ex-
ſpectat opportunitatem; majus hoſti
ſuo probrum, & dolorem machina-
tur acerbiorem; interea cum eo agit,
ut cum ſibi amiciſſimo: porròô, ubi vi-
det omnia ad vindictam recte com-
parata; tam, cuùm nihil ſimile ſubſit
hoſti ſuſpicari, ſanguinariam exigit
ultionem.
Ità cum quibuſdam impiis agit DE-
US; è£ veſtigio poſſet in illos animad-
vertere; quod interdum facit; ſed
culpam non ſemper pœna mox ſubſe-
uitur; multi elabuntur dies, menſes
ubinde, & anni: interea temporis
Ülos, ut amicos, habet, divitiis cu-
mulat,

Wolat,
ſltiga
mocs,
tün hpe
nont on
Ule hor
Uon tenn
in loco,
Menti im
Codenlan
1 lun
Pentin-
bem
euupen
Mnime ſ
Gcom
Cnnnes r

Ahotun
frefns
ni
elednnd
i.
i
euuun d
Kinme
l

2

4, Gint

Irr verde
icke, aninun

m incht
incice n
Ons Ient
it Petie
igentorilin
turioremn dl
nnils d
n mid
Cumn eoien
rö, Abi
lecke n
Unie ſ
rum els

igthol⸗
anian
ſeit;
65, Uili
tenpon „
ll

Cbhriſtianæ. 133

mulat, ad dignitatem, honorumque
faſtigia extollit, proſperitate, com-
modis, deliciis ſinit circumfluere; ve-
rùm ſapientià ſua infinità, quà præco-
gnovit omnia, hoc etiam prævidit.
Ille homo nefarius poſt tam lon-
gum temporis intervallum tali deget
in loco, tali in domo, ibi tam vehe-
menti impugnabitur tentatione, ut
conſenſum ei ſit præbiturus: tum ve-
rô illum nihil ſimile cogitantem re-
pentinà morte opprimam.
Hoc modo Balthaſar ſcelerum ſuo-
rum poœnas perſolvit tum, quando id
minimè ſuſpicabatur; nam, cùm ſplen-
didum celebraret convivium, ad quod
omnes regni Satrapæ erant invitati,
ad potandum vinum vaſa ſacra, quæ
Pater ejus Nabuchodonoſor templo Hie-
roſolymitano extulerat ( ſacrilegium
execrandum!) adhibere non exhor-
ruit.
Arripuit occaſionem Deus. Cùm
enim Balthaſar deliciis jam totus eſ-
ſet immerſus, & ſummà elatus gloria,
ecce! manus umbra, tria hæc verba,
PF 7 Mane,

134 Veritater

Mane, Thecel, Phares, parieti in-
ſcribentis, ei repente apparuit, quæ
coram univerſis regni Satrapis incredi-
bilem illi conſternationem, ruborém-
que incuſſit.

Neque hic ſtetit Divina Nemeſis:
ſed ex ſacrilego ſanguine poenas ſump-
ſit; ſceleratiſfſimo Rege eâàdem nocte
miſerandum in modum trucidato.

Hinc liquet, verum eſſe, quod paſ-
ſim dicitur: Qualis vita, talis mors.
Inſanabile ſit vulnus, cujus remedia
indies differuntur.

Perſeverare in malo, diabolicum eſt;
S& digni ſunt perire cum illo, qui ſimi-
litudine ojus manent in peccato, ait §.
Bernardus. (a)
Ubi itaque in peccatum prolapſus
fueris, ſinè mora reſurge, téque Deo
reconcilia, antequàm ille manum ſu-
am elevet adversum te; Horrendum
enim eſt, incidere in manus Dei vi-
ventis.

B LAA
(aà) Sermo I. de Adv.

“

6
N i⸗

n.
Mmet norb
Riackeret
Gpront
dimtt i
Paümer
Do, tl
ci
Monius,
Kn, 1
Vrehrum
te ſi

Cnclenne

patietii
parnit,
trapislne:
m, ubore⸗

inn Nenth
peens in⸗
kicen o⸗
tmmcihao⸗
, gnode
tels n
s Ieki

Colcnn

uto, td

Chriſtianæ, 135
CAPUT XXXII.

Deius, qui in tempus morbi emenda-
. tionem vitæ differunt.

S juſtus Dei furor de improviſo te
non opprimat, fatalis, qui te pre-
met morbus, non multum ſubſidii ti-
bi adferet, ut DEUM animæ tuæ red-
das propitium: ſi enim febris tibi non
adimat intellectus uſum, certè non
patùm enervabit illius vires, tantâm-
que illi offundet caliginem, ut de
Deo, tuiſque peccatis attente Cogi-
tandi tibi præreptura ſit poteſtatem.
Fger quidam morti proximus,
monitus, ut varios eliceret virtutum
actus, repoſuit: Non equidem poſſum
cerebrum mihi nimis infirmum eſt, &
gebile, &, niſi opportuno tempore id
ante feciſſem, jam de ſalute mea eſet
conclamatum.
P. Julius Recupitus, qui hanc hi-
ſtoriam narrat, vir cogitationibus ſan-
ctis diu, noctuúque intentus, &.quo-
tidianis variarum virtutum exercita-
tionibus aſſuetus, poſtquàm à morbo
con-

136 Veritates

convaluiſſet, hæc de ſe commemo-
rat. Dum circumſtantes Patres me
compellabant, multasque mihi de mo-
re, prælegebant preces, piis refertas
Nieſpiriis, & affetibus, adeò perturba-
tů eram mente, ut ſolam eorum vocem
percipere, ſenſum autem verborum aut
nunquam, aut certè rarò admodum, om-
ni licèêt conatu adhbibito, aſſequi poſſem.
Hæc, ſi ità ſe habent, pejus age-
tur tecum, qui vitam tuam ad fru-
gem revocare detrectas, niſi ingru-
ens morbus eòô te compellat: præſer-
tim, ſi vanis, mundaniſque propen-
ſionibus plenus, aut exercendorum
ſæpe actuum fidei, ſpei, Charitatis, con-
tritionis, cæterarumque virtutum nul-
lam tibi comparaveris conſuetudinem.
Serô nimis incipimus bene vivere,
cùm jam è vita migrandum eſt; ſicu-
ti ſerius munimus pectus clypeo poſt
lethifera accepta vulnera.
Dubia, infirma, & ægra eſt pœ-
nitentia, quæ ab infirmo, & ægro
proficiſcitur. Is peccata non deſerit;
ſed à peccatis deſeritur, Eſto Peccan-
4

Gi wolont
telkate de
(Colel
em ie
ſtali obrn
Iunmge eſ
tronum,
rlortguein
Oluria Uie
Megant, 9
lmpins
Punitus he
in huebat
itgre,
tute Roy
nn eguun
Riaczret,
n, jus
1, Cuin
N
Megledun
Apigtion
Aiorue
Uunt, ſe
Mon eſt

(Ommen

es Parrer 1
ihi
fii nn
led teſtn

1of
1DerloTEN
Gchmec
t, peſiſ i⸗
tuam 1
,nii n
elute el
ſe opet
ecencon
Hantt
ittutumun.
ſtetudſren
e ilee
hetz ho
Cpeo

1 eN
n Gei
, elgn
4

Cbriſtianæ. 137

di voluntatem haberet, peceandi po-
teſtate deſtitutus eſſet.
Confeſſio eorum, qui emendatio-
nem vitæ tam diu differunt, donec
fatali obruuntur morbo, ſimilis ple-
rumque eſt confeſſioni furum, & la-
tronum, quibus illa per equuleum
extorquetur; nam hi vix inde amoti,
omnia illico, quæcunque faſſi funt,
negant, & pernegant.
Impius Rex Pharao, decies à Deo
punitus horrendis modis, culpam ſu-
am fatebatur in vices fingulas, ſpon-
debâàtque, gentem Ifraéliticam fervi-
tute EÆ.gypticà ſe liberaturum; ſed vix
erat equuleo amotus, vix ceſſabant
plageæ, cum omnia, quæ promiſerat,
retractaret. Ingens fane argumen-
tum, ejus pollicitationes fallaces fuilſ-
ſe, & minimèé ſerias. L
Ità contingit non paucis, quibus
neglectam longo tempore ſcelerum
expiationem mors jam jam imminens
extorquet. Peccata ſua quidem ape-
riunt; ſed eorum confefſio plerumque
non eſt perfectè libera, coacta quaſ

138 Veritates

eſt; confitentur, quia vehementes pa-
tiuntur anguſtias, quia mortem in-
ſtantem perhorreſcunt, quòd ſi nec
morbus illos affligeret; nec mortis
terreret metus, nequaquam peccata
ſua ſacerdoti detegerent, nec vitam
emendarent; quin quod pejus eſt, ſi
convaleſcerent, in anteacta flagitia re-

laberentur, uti quotidiana nos docet

experientia.
Agenda de peccatis eſt pœnitentia,
dum ſani ſumus, dum mens eſt inte-
gra, dum & bene, & malè agendi
poteſtas ſupereſt. Id qui facit, non
poteſt non ſecurè mori: eligit enim,
quod certum eſt; & repudiat, quod
eſt incertum.
Tempeſtatem operiri, dum venti
favent, & in altum vocant, magna
dementia eſt.
At emendationi vitæ fatalis morbi
tempus aſſignare, neque æternam ani-
mæ ſuæ ſtabilire felicitatem, ubi & va-
letudo, & tempus, & tot occaſiones
favent, dementia eſt longè maxima.
tultiſimum oſt, inquit S. Eucherius,
7 ()

) en
lur demni
ij Cmmit

64
Mds,

Mn
Uugern
die CUr ho
An
gbes ilkel
Giieocen
Pommonſe
nortſ
ln, nun
nmum ace⸗
Menti kem
lgentern
Imic iln
ii
Cam
Külgen

0 An

ehemente;

a wortem!

qudd
1 ner

agan hen
int, Me
d peſtetk,
ellli ltin
diana non 1

eſ Nenitt
nmenei
mme Ae
Gi eh
epulit I

, un i

at,

ſtnis mo
toole
m

7

Cbriſtianæ. 139

(a) ut cauſa, qud de neeſitatihus agi-
tur aternis, mutabilibus vitæ deficien-
tis ommittatur extremis.

CAPUT XXXIII.
We ad bhoram quidem differenda eſt

vitæ emendatio.
MUlorum vox eſt; cras, Cras ad
frugem redibo: ſed cur non ho-
die? cur non hâc horaà?
Si qua vultum tuum, aut veſtem
labes infeciſſet, an exſpectares diem
craſtinum, ut illam expurgares? nun-
quid eodem die, atque adeo è& veſti-
gio maculam ſedulò abſtergeres?
Si mortiferum vulnus tibi eſſet in-
flictum, nunquid illaà ipſà horà chi-
rurgum accerſiri juberes, ut fluentem
præſenti remedio ſiſteret ſanguinem?
Ingentem pecuniæ vim ſi amiſiſſes,
nunquid illam ſinè mora juberes per-
quiri?
Si in campis valido fune arbori eſ-
ſes alligatus, aut ibidem in furibundi
leonis ungues incidiſſes, nunquid eo-

dem
(a) Homil. de dilat.

140 Voritates
dem illo momento adjutricem implo-
rares manum?
Cur non animæ tuæ, mortifero
peccato inquinatæ adeôgque vulnere
gravi affectæ, atque in tartarei leonis
rabiem delapſæ, eandem operam im-
pendis? cur non illico auxilium po-
ſtulas? quam ob cauſam differs in cra-
ſtinum?
An forſitan anima tua cras reddita
erit curationi, atque expurgationi ma-
gis idonea? An Deum, & cceleſtia
bona deperdita, die craſtinà commo-
diùs es reperturus? An tum peccato-
rum tuorum vincula faciliuùs diſſolven-
da ſunt? An cor tuum adeò durum
magis erit mollitum? demens es, qui
hoc autumas. G
Vitæ tuæ in meliorem emendatio
fiet in dies difficilior ex prava conſue-
tudine, quam peccando contrahis.
Tempus, quod cætera omnia conſu-
mit! roborat perverſas animi propen-
ſiones, iſque dat incrementum.
Poœnitentiam de peccatis ne ad ho-
ram quidem, ſinè periculo arnittende
alu⸗

Aotis,
rum tibt
uancofk
tamen ſi
Cratinnn.
promt.
rtiſis
Pehicrns
pon luper
di conlni
Uknol 4
it
Kfn
nun, H
ortgendi
Unde

hing ei
Ugitr;
ad
Doterere
Whid
Conoanlcar
idi
I
Auncktf

tes
futricen in.

te, Mori
deogue ſut
in tartarei A
emn Openmi
0 auxiivan,
n Eifkuind

tun crg kdl
Ghngnin
im, Gcel
raſins com
n tun peicn
clinsclon
1 Aed A
lemensti,

enenenli
o oom
Onmni N1
ini ⸗
ent
t e AAl
amit

.

Cbriſtiunæ. 141
ſalutis, differre potes; licèt enim eo-
rum tibi veniam ſpoponderit Deus,
quando ſeriò te ad eum convertes; non
tamen ſequentem horam, vel diem
craftinam, quàâ te convertas, tibi ad-
promiſit.
Fortaſſis & horà alterà, & altero ſu-
pervicturus es die: an forſan etiam
non ſupervives? Profectòô non rectè ſi-
bi conſulit, qui rei tam incertæ, qua-
ſfragil arundini, ſalutem ſuam cre-=
Sed finge, te craſtinam lucem vi-
ſurum, habiturumque tum ſeriam te
corrigendi voluntatem.
Unde ſcis, gratiam efficacem, ut
illud exequâre, te habiturum? Deus
minùs erit propenſus, ut illam tibi
largiatur; forſan etiam illam negabit;
eò quòd tot gratiarum dona, quibus
poteras reſipiſcere, neglexeris, & JE-
8U Chriſti ſanguinem pedibus toties
conculcaveris, omni paſſionis ejus fru-
ctu indignè peſſumdato.
Illa eſt peccati pœna juſtiſſima, ut,
gui rect facere cum poſet, noluit, amit-
tat

142 Veritates
tat poſſe, cùm velit, inquit S. Augu-
NRinus. (a)
Hæc eſt veritas, quam ſedulò per-
pendere nos oportet: quemadmodum
enim nullum eſt excellentius donum,
quàm gratia efficax, ità nulla ſpes ma-
gls inanis, ſpe hominis impii, qui in
animum ſuum inducit, gratiis Divi-
nis præveniendum ſe, quando illas
deſiderabit.
Qui ſe quotidie non emendat, is
quotidie fit deterior. Pornitentia ſe-
ra, rarô vera.

CAPUT XXXIV.

De peccato Reprobationis.

S Soriptura, S. S. Patres, & Theo-
„ logi aſſerunt, certum eſſe nume-
tum peccatorum, quæ Deus in quo-
vis homine tolerare decrevit.
Peccatum, inquiunt, quo numerus
ille completur, ℳ peccatum ad mor-
tem, ſeu reprobationis; iſto ſiquidem
commiſſo, de ſalute noſtra conclama-
tum eſt; eò quòôd DEUS hominem

im-
(a) Lib. 3. De liber. arbitr.

plun!
permittn
milerico
cbulns 4
mendum
Dico
tun num
Uumeri
Anm, 4
⸗
Vetba:
onmz
Acerun
n, ſe,
imacken
Ulon,
Umoitur
Nbon
ndiir
Nd
Meniihin
Keſent,
E ig .
ord
Un do

nquit 4

mn lednld

vemadodn
entius konn

Umulahesr
inpi, d
, glals 4
unto 1

enendt,
Poenitentan

XXIV.

timmi
les, EI
n ele unn
heus in i⸗
t.
o une,
n N
ſolgute⸗
con⸗
Honten

Cbriſtianæ. 143
impium infirmitati ſuæ, malitiæque
permittat, qui ejus longanimitate, ac
miſericordià tam diuturno tempore
abuſus ſit. Hoc altè animo impri-
mendum.
Dico itaque, certum eſſe peccato-
rum numerum, & à poſtremo hujus
numeri peccato reprobationem no-
ſtram, damnationémque pendere.
S. Cyrillus explicans illa Chriſti
verba: Implete menſuram patrum ve-
Rrorum ait, impium à Deo tolerari
ad certum uſque numerum peccato-
rum, ſic, ut illo completo, ulterio-
ris gratiæ ſuæ denegatione in illum
animadvertat.
Ulcus, dum planè maturuit, diſ-
rumpitur: horologiôò circumactô, ſo-
nat hora: beſtia in foveam cadit, ul-
timé fixé veſtigiò.
Haud aliter, poſtremôò peccaté nu-
meri iſtius, quem Deus tolerare de-
Creverat, perpetratô, ruit homo præ-
ceps in æternam damnationem.
Porrô ſicut extremum veſtigium,
quo poſito, fera in foveam labitur,
ma-

144 Veritatet
majus antecedentibus eſſe non debet:
&, quemadmodum neceſſe non eſt,
ut ultimum temporis punctum, quo
evoluto, hora ſonat, diutiùs cæteris
duret; ità neutiquam neceſſarium eſt,
ut poſtremum peccatum, quo admil-
ſo, in ſempiternum præcipitamur exi=
tium, vel majus ſit reliquis, vel diu-
tiùs duret: ſufficit, ſi præfinitum à²
Deo numerum terminet. .
Quid cenſes, homo! his auditis?
an non eſt, quòd meritòô totis artu-
bus contremiſcas? quis enim novit,
utruam prima noxa mortifera, quam
committes, numerum kunc non ſit
completura? ignoras, quot peccata
mortalia Deus in te tolerare ſtatuerit:
non niſi unum tolerare voluit in tot
millibus Angelorum, tôtque homini-
bus: primo admiſſo, illos ad inferos
detruſit. Hæc ſeriò, & accuratè per-
pende.
Quidam fures aſſiduè mortem effu-
giunt, & in furtis ſuis conſeneſcunt;
alii primo in furto deprehenſi in fur-
cam aguntur.

Pec-

Pecron
Winmon
ignonmns
Unugwane
Polkr d
Meuin,
Uli iti e
l ntertt,
llnsl
Deo, e
tbipepen
leben n⸗
impeez
limne pecc
in
Ahlerg.
ii,0
l ri
lnrint⸗
R
Eee
cbin
ſeg iin
Cllgen

e⸗

☛

4

ſſe non dr⸗
ecelle non
punckum,g
diatiüs cet

eceſlariune
n, gontt
Aciptamm
lqnis, Id0
preinimn
N
ol hisau
ltto tots n
8 Enin M
Ortikn,
NuN n
ot heli
elateſnnen
olnt in
he on
ſos 14 inene

molten 4
Olelein,
Penlnt.

ſy.
N.

Cbriſtianæ 14 5

Peccatorum numerum, quem De-
us in nobis tolerare decrevit; prorſũùs
ignoramus. Quare, ſi mortiferam
nunquam culpam admiſeris noli, etiam
poſthac illam unquam admittere; pri-
ma enim, quam perpetrares, caro ni-
mis tibi conſtaret, ſempiterno forſi-
tan interitu.
Multas ſi commiſeris, habe gratias
Deo, quôd hactenus tam clementer
tibi pepercerit; & cave ſedulo, ne re-
labaris: menſura tua forſan brevi erit
impleta; fortè unum duntaxat, alte-
rumve peccatum mortiferum requiri-
tur, ut in ſtatum æternæ damnationis
adducaris. Cave, inquit S. Ambro-
ſius, (a) ne, cim mortuus fueris ſe-
mel, moriaris iterum; jam non pecca-

to morieris, ſed veniæ.

Poſſet te quidem Deus per omnipo-

tentiæ ſuæ miraculum in ſtatum ve-

niæ obtinendæ reſtituere; ſed, quæ
ſpes, illum id eſſe facturum? quan-
doquidem (numerô peccatorum ex-

pletò, aut noxà reprobationis peractà)

decre-

(a) Serm. 18. i n Eſal. II.

146 Veritates

decreverit, gratias ſuas ſingulares tibi
denegare, quarum ope deſtitutus æter-
nùm es periturus.
Sicut enim certus eſt numerus pec-
catorum, quæ Deus in quolibet ho-
mine tolerare ſtatuit, ità & certa eſt
menſura gratiarum, quas Deus uni-
cuique largiri decrevit.
DEVUS, inquit S. Gregorius, (a)
prius dulciter vocat; & poſtmodum
terribiliter increpat, & ad extremum
irretractabiliter damnat.

CAPUT XXXV.
De peccato veniali.

Non ſolàům à gravioribus, ſed à le-
vioribus etiam noxis concipien-
dus eſt horror. Studiosè caves, ne
'el in minimo diſpliceas hominibus,
uos cordatè diligis; Deo interim,
qui ſuper omnia diligendus eſt, diſpli-
cere non extimeſcis. Nônne hoc ra-
tioni repugnat? nônne hominum ſu-
perat captum?
O quam beati ſunt cives coleſtis
2 Hieru-
(a) Lib. 18. Ca. 17.

Herulde
Vini Nun
re polſen
mägge,
il, me
Ulneng
lemrn
En,
(umopet
Onmnino le

.Z Urgn
Iun inti
Gne ſnn
kenit, 4l
Nullen
Uli trn
cobes
adun
Weidonr
Monun
leruin
lin len
enn,

.
nglargi
Heſitatnsr

numets
n quolibet
t C cett!
nas Den n

Cleporii
G ufme
Nal am
.
XNV.
tini⸗ 3
—
s C
oe Cli,
1 Honnini⸗
Deo iun,
dwel,/
Nonnee
homim

4 4
dion

1

Chriſtianæ. 14%

Hieruſalem, in quos nulla cadit Di⸗-
vini Numinis offenſa! quòd ſi pecca-
re poſſent, cœlo exterminari, ſum-
màâque, quâ potiuntur, orbari glo-
riâ, atque adeò inferorum incendiis
immergi Præoptarent, quàm venia-
lem noxam vel leviſſimam admittere.

Sanè, qui rectè comprehenderet,
quantopere illa Deo diſpliceat, idem
omnino ſentiret.

Exigua vanitas Regis Davidi;, quà
illectus, ſubditorum ſuorum nume-
rum iniri juſſerat, triduanà4 peſte,
quæ ſeptuaginta hominum millia pe-
remit, à Deo punita eſt.

Nullæ morbi moleſtiæ tam acerbæ,
nulla tormentorum atrocitas, nulla
vis doloris tanta, quin unicum venia-
le peccatum multo mereatur majora,
& acerbiora. Satius eſt, aliquot dæ-
monum millia in corpore circumfer-
re, quàm culpa veniali vel unic ani-
mam inquinare.
Una duntaxut res gravis, ac perti-
wutſcenda , pewcatum Ncilicet; reliqua
6 2 verè

148⁸ Veritates

verò omnia mera fabula, inquit §. viar
ooit Perpelln
. no annd
00 ſi ſæpe perpenderes! noxam ve-. a
nialem, dum multiplicatur, Dei in te m
amorem imminuere, & profuſæ ejus 4 o
in diſtribuendis gratiis munificentiæz

obicem pônere; ſi frequenter animo r
revolveres peccatum veniale, ſi iden- 7 e
tidem cumuletur, ſenſim, & ſinè ſen- Rnd
ſu ad mortale, atque adeò ad æternam en n,
damnationem viam ſternere; non tam n
temerè in illud relabereris. an
In idem recidit, immani procelli, inkt
an exiguis aquæ guttis, paulatim ſe lackn
per rimas inſinuantibus, depreſſa na: lnn n
Vis intereat. Ein ſeln
Indecorum eſt vinci, ubi facile fuit rnto⸗

vincere. Ce
Piener

C&ÄC APUT XXXVI. nii
Meditatio Paßionis Chriſti retrabit Aenl
nos à peccato. Ine
I homines rectè noviſſent JESUM, eſtin
non tam temerè ipſum offende- u
rent; qui enim fieri poteſt, ut hæc Aamunel

duo fimul conſiſtant, ESM noviſſe, Mm
20

, imninl

es) novn
atur, Deit
E pr Pro⸗ Olle
8 Munlhn
bente n
enlde,1i
m, Alnrk
Eed Adetn
tnere,
Etis.
ng
6, phl hdel
ich D

bl cli

XVI.
n

.
ſet
in d
telt, ,
n

Cbriſtiana. 149

ac ſcire, quid noſtri cauſà egerit, &
perpeſſus ſit; neque tamen ardentiſſi-
mo amore in illum ferri.
Ipſi canes, animalia rationis exper-
tia, amant, ac tuentur nos, dum il-
lis aliquot oſſa, nobis prorſus inuti-
lia, objicimus; nos verô ratione præ-
diti ESU M vehementi amore non
complectemur, qui innumera indies
beneficia, gratias, merita, fatisfactio-
nes, res omnium fructuoſiſſimas, no⸗
bis adeò liberaliter impertit?
Tam tenero, gratôque ſumus ani-
mo erga amicos, ſi quod uſpiam ob⸗
ſequium nobis præſtiterint. Eritne
igitur ſolus ESUS, in quem duro,
& ingrato ſimus animo?
Quis amicorum noſtrorum ad pau-
periem ſe redegit, ut nos ditaret? quis
cruci affixus eſt noſtri causà? quis ian-
guinem ſuum pro nobis effudit? ſo-
lIus J ES US hæc omnia fecit, amore
noſtri impulſus.
Gutta pretioſi ejus ſanguinis mille
aliis mundis redimendis ſufficiebat; ſed
quò manifeſtiùs declararet, quanto
G 3 nos

150 Feritates

nos haberet in pretio, quantòque in

amore, ſanguinis rivulos profundere
non dubitavit. Cùm poſſet guttà, re-
demit unddâ, inquit S. Bernard.
Exiguus dolor, quem quis pro alio,
à quo odio habetur, lubenter patitur,
ſatis habet virium, ut odium ejus cum
amore commutet.
Calliros (a) implacabili odio arſe-
rat in Coreſum, licèt hic nequicquam
exulceratum illius animum variis be-
nevolentiæ ſignis emollire ſtuduiſſet;
at verôò poſtquàm ad mortem damna-
ta, Coreſum conspexiſſet, necem pro
ſe oppetentem, ſéque ejus morte, ab
interitu vindicatam, odium ſuum cum
amore commutavit, tantôque animi
affectu illum complexa eſt, ut ei in
morte comes eſſe voluerit, quò ſua-
viſſimà intimi amici ſui præſentiâ ſem-
per frueretur.
Omnes eramus æternæ mortis rei,
atque hoſtes JESU Chriſti; ipſe au-
tsm, quéô nobis vitam deperditam re-
ſtitueret, immaniſſimos pertulit cru-
Cla⸗
(a) Zbomeus l. var, hiſt. C. 34.

liatus ie
Cls wont
bundos
Velet di
Vile,
kior,
mile etin⸗
Clitn,
Uuil oon
moten
teſtari ne
ſiento⸗,
Cpree
Poptern,
nire i
l
Menkere
inmmetab
Ondo
Wnn
udhn
“

E
lle

9)

gbantoget
los prolune
doet mgti,
ymml
nbis os
bbenterſett
dium eig

bili och
le negnige
num vi
lie Kucun
ortein Ann
t, Hetenhl
1s orte,?
n ſuumen
töce
elt, It al
1
ſtentilen

Cbriſtianæ. 151
ciatus, acerbi ſſimàmque probroſæ cru-
cis mortem ſubivit. Et ecce! mori-
bundos oculos in nos conjicit, ac ſi
vellet dicere:
Vale, 6 homo! lubens ego mo-
rior, ut tu vivas; quòd ſi eſſet opus,
mille etiam mortes lubens, volénſque
ſubirem: quid ultrà tibi præſtare de-
bui? conſummata modòô ſunt omnia.
Amorem in te meum magis perſpicuè
teſtari non valeo, quàm pro te mo-
riendo; ſi hactenus amare me detre-
ctaveris, jam tandem in morte, &
propter mortem meam me ama. S&
amare pigebat, redamare non pigeat. (a)
Hoc profed, ſi crebrô attentaà
mente recogites, haud dubiè prorsus
immutaberis animo, Jxsunque pec-
cando contemnere deſiſtes, atque
odium tuum cum odio Calliroés in
amorem commutabis.
CAPUT XXXVII.
De Satisfactione.
Lgens eſt felicitas, ſinè flammis pia-
cularibus cœlum conſcendere; ſed

G uà
(a) S§. Aug. 4 4

152 . Yeritates
quàâ viâà voraciſſimum illum ignem tu
effugies, qui in dies ſingulos pecca-
taà coacervas, & vix aliquid patienter
ferre conſueviſti? felicem meritoò te
poteris prædicare, ſi ad breve tempus
duntaxat illic detinearis.
Nam vir fide dignus (a) narrat
qttemdam ob unicam noxam, eâm-
que nennif venialem, per anni ſpa-
tium purgatorio igne fuiſſe crucia-
tum; Item Religioſum Societatis E-
8U quatuor omnino annis in eodem
detentum ob inconſtantiam in ſua vo-
eatione; cui tamen nunquam plenè
Conſenſerat; Puellimque quamdam
atroeiſſimis ibidem afflictam fuiſſe pœ.
nis ad quingentos annos, vanitatum,
& illecebrarum ſuarum causàâ, qui-
bus juvenes, illam accedentes, fue-
tant depravati.
Hæc ſi ità ſe habent, tu certè qua-
draginta minimùm, aut quinquagin-
ta annis rapidiſſimo illo igne torque-
beris; forſan etiam uſque ad mundi
cConflagrationem, ſi in anteactas no-
. Xas

(a) Hautinus pat. def. n. 383.

as veht
i vels,
rurm no
ſynis er
Rcope
anigace
tli t lo
Ppetithr
Decckt
gui ila
quemn co
Elßin,

iant

Nögn
Lrumnss
ice
olims
un gor

eelte
, Mg

Elhere
Fencin
ltihel

A

llum ignent
ingrlos een
iguid ten
Ceimn Merit
breyetenn

1.
1 () uun
noIN, 4
per ann ſ⸗
ſuiſe on
Gcſett,
nns in eot
fam ilun
Ngum
e ACactit
hin kille⸗
, ſuniiut
(alt,
entes, N

n celd i⸗
uingle
gne toie
1 MN
tents .

,30

Cbhriſtianæ. 153

xas relabi pergas, ſi nihil omnino pa-
ti velis, ſi lucrandarum indulgentia-
rum non ſis ſtudioſior, & in eleéëmo-

ſynis erogandis magis liberalis, ſi nul-

là corporis afflictatione in te ipſum
animadvertas, & rarò, vel nunquam
tuis te commodis, atque inordinatis
appetitibus defraudes.
Peccata puniri debent vel per eum,
qui ülla commiſit, vel per eum, in
quem commiſſa ſunt. Teſte &· Au-
Ziaſtino, (a) iniquitas omnis, parva,
mqondve ſit, puniatur, neceſſs eoſt,
aut ab homine pœnitente, aut d Deo
vindicante.
Exiguis in hac vita poenis, atque
ærumnis enormia peccata, graviſſi-
mque ſupplicia redimere valemus.
oſſumus item ingens, tum gratiæ:
tum gloriæ incrementum comparare
adverſis, quæ nos hic premunt, for-
ti, magnéôque animo tolerandis. Sed
diſpar eit in flammis piacularibus pa-
tiendi ratio: Illic acutiſſimi dolores ad
ſatisfactionem modicum conducunt,

6 † atque
(a) Conc. I. in Pfal. 58.

754 Veritutes

atque omnis merendi poteſtas omni-

no ſublata eſt.
Si centum aureos cuipiam deberes,
an non perlubenter intra tres hebdo-
madas unum illi aureum ſolveres, eàâ

lege, ut cæterorum omnium debi⸗

tum tibi condonaret?
Multas graves ponas pro commiſ-
ſis peccatis Deo debes: quòd ſi vel
unicam hic velles illi pendere, cum
ſincero ſatisfaciendi deſiderio, de mil-
lenis, quas illi debes, centum tibi
lubens remitteret.

Magna igitur inſania eſt, in flam-

mis piacularibus centunm posnas per-
Tolvere malle, quàm hic vel unicam.
Quòd ſi IESUS, ipſa Sanctitas, in
vigiliis, jejuniis, doloribus, & lachry-
mis vitam traduxerit, ut humanum
genus in libertatem aſſereret; quid
nos agere, quâque ſeveritate in nos
uti oportet, qui peccatis undique
gravati, in pejora quotidie delabi-
mur? J
Quiſquis hic lugere detrectat, poſt-
modum lugere gogetur, & expericn
. tis

ti ad
gue e⸗
torque
hord
fammt

.
On

1
ſelluri
Homin
lis it
Cotnint
Cehich
Tur P
bigen
Uebezs
uon ſ
Orin
Polen

Cbriſtianæ. 155
Ceſts on tid addiſcet, præſtare, dies, noctéſ-
que corpus acerbiſſimis in hac vita
piun ee torqueri tormentis, quàm vel unicâ

atres hid horà animam piacularibus æſtuare
n ſolieta Rammis.
l CAPUT XXXVIII.
De Sacramento Pœnitentia.
prom

oli Non pauci, dum ad ſacrum tribu-
enlete, nal accedunt, de peccatis con-
eio, ds feſſuri, dæmonio poſſidentur muto.
Centumn 1 Homini noxas detegere erubeſcunt,
quas in Divinæ Majeſtatis præſentia
eſt, Nn committere, nequaquam illos puduit.

peene Si Angelo, ab omni labe puro,
eſeluicn delicta tua aperire te oporteret, eſſet,
Gncit cur pudore afficereris; ſed quando-

Kben quidem illa tantummodo manifeſtare
hummmn debeas homini, qui prævaricator eſt,
eet; non ſecùs, ac tu, quique in eadem
omnia, in quæ tu lapſus es, ſcelera

dne in n.
is mi⸗ poteſt incidere, ac propterea tui com-
de A mileratione tangitur, nihil prorsùs
eſt, cur rubore ſuffundaris.
ear⸗ „ Magdalena, genere prænobilis, de-
eti ſertam ſpegçum incolens, per viginti
6 6° gua⸗

156 Veritates
quatuor annos aſſiduis lachrymis,
corporiſque afflictationibus vacavit in
publicam flagitiorum ſuorum decla-
rationem. .
Paulus Apoſtolus, Auguſtinus Epi-
ſcopus, David Rex, & Propheta,
peccata, quæ patraverant, fſcriptis
prodiderunt, eâque toti orbi nota eſ-
ſe voluerunt.
Marcellinus, ſummus Pontifex,
delicta ſua coram univerſis Epiſcopis
palàm fecit:
Hoc à te non exigitur, quamvis
Clariſſimis illis viris ſtatu, & conditio-
ne longè ſis inferior; hoc tantùm re-
guirieur⸗ ut ſubmiſſè, atque adeòô,
i lubet, clàm tenebroſo in loco,
ubi à nemine videri potes, noxas tuas
declares Sacerdoti, qui illas manife-
ſtare nunquam poteſt, etiamſi graviſ-
ſimæ illi pœnæ ſubeundæ eſſent.

Et erubeſces etiamnum tua tam fa⸗
cili modo delicta confiteri, quæ Pau-
li, Auguſtini, Davidis, Magdalenæ,
Marcellini flagitia enormitate ſortalbi
nulla-

nullaten
elt, ut
bude
bllis et
lis, aeſt
Ui 10
ims Nra
*
Cont

Din
keta
1 buter
Ctlegion
tum mor
plitate,
ti, nli
Peruit,
Apott
RN
inleros ,
torus fi

eyperti

lchrſtt

Us Vaait
Otum dec

ing hy
& Prlple
Ant, ſapn
olbinone⸗

6 Dontiet
is pie

, un⸗
GCNt.
tantun te
gte Nin
N in bon⸗
onistii
ymole⸗
Gl garl⸗
len

ti unſ⸗
Ue
glleu⸗
eunt
W

Cbriſtianæ 157

nullatenus exæquant? Enimverò non
eſt, ut intelligi hoc poſſit.
Pudor ille perverſus, atque execra-
bilis eſt, & pueris proprius; ſed vi-
ris, ac fminis ſupra modum indignus.
Ubi confeſſio, ibi remiſſio; ait Mar-
tinus Bracarenſis.

CAPUT XXXIX.

Quantum ſit malum præ pudore
peccata ſubticere.

LDm nimio pudore victus morti-
feram celas noxam, Sacramen-
to abuteris, horrendum committis ſa-
crilegium, adeô⅛que novum pecca-
tum mortale, gravius carnali illà fra-
gilitate, quam præ pudore ſubticui-
ſti, nullůmque ex iis, quæ Sacerdoti
aperuiſti, peccatum tibi condonatur.
Si poſt ejuſmodi confeſſionem illi-
co te mori contingeret, majores apud
inferos ſubires cruciatus, quàm ſubi-
turus fuiſſes, ſi mors confeſſionem
prævertiſſet. J
Nullum eſt in corpore tuo tam eru-
beſcendum membrum, quod non lu-
6 7 bens,

158 Veritates
bens, volénſque detegeres, ut vitam

in annos aliquot protraheres; & pu-

debit te, ſœda conſcientiæ tuæ ulcera
aperire, ut animam tuam æternùm
conſerves?
Qui tegit vulnera, nunquam ſana-
bitur. Aut mortifera tua crimina Sa-
cerdoti ſemel declares, neceſſe eft,
aut perennibus crucieris incendiis.

P. Joanni Ramirez, Societatis E-
⁸&U Sacerdoti, pro Nobilis cujuſdam
fæminæ ſalute coram Ven. Sacramen-
to preces fundenti, ſubitò illa ſe ſpe-
ctandam exhibuit flammis circumda-
tam, æterniſque inferorum pœnis ſe-
ſe adjudicatam eſſe aſſeruit; eò quòd
peccatum lethale, non niſi unicum;,
in confeſſione præ pudore reticuiſſet.

Pudor hic nuſquam pernicioſior eſt,
quàm ubi ſalus animæ periclitatur.

Si vel ſemel illi locum dare incepe-

ris, conſuetudinem contrahes, con-

feſſionéſque ſacrilegas cumulabis, at-

que ità Sanctiſſimam Synaxin toties in-

dignè frequentabis, donec lapſurus
es

in

egrell
Con
que!
frueri⸗
ratione
lket ln
Iun gen
Eelante
H
anqan
um, te
ineleen
Mentoru
krordat
MWi
royn
he 4
Utatuun

Aie
14
Ain
leer

eS, ut nin
letes; E
in turlen
am Aterun

Ungtantn
n cimiud
, becelet
incenei⸗
eetnb
1s Coblen
Wruni
il b
(tcund
n geni
i wnion,
eletia
ſcolore
iraru

bes . ⸗
ulebi
n totsn⸗

„ o
M

Cbriſtianæ. 159
es in voraginem, unde vix patebit
egreſſus.
Conſcientia interim te diu, noctů-
que lancinabit, neque animi pace
fruêris unquam, Dæmon te in deſpe-

rationem pertrahere, tibique perſua-

dere conabitur, ut in omne flagitio-
rum genus te totum effundas; cum
de ſalute tua jam ſit conclamatum.
Hinc mœror, & anxietas mortem,
tanquam remedium anguſtiarum tua-
rum, te optare compellent; illinc
infelicem obitum, ùt principium tor-
mentorum, imminentis damnationis
recordatio te coget exhorreſcere.
Melins, (inquit S. Auguſtinus)
coram uno aliquantulum ruboris tole-
rare, gqum in die judicii coram tot
millibus bominum, gravi repulſa de-
notatum, tabeſcere. Z

CAPUT XL.

Aliæ rationes, cur in confeſione pecca-

ta declarare neminem pudere debeat.

Atius eſt, citò noxas per confeſſio-
nem te eluere, quàm ſerô; ntius

160 Veritates

eſt hodie, die oraſtinâ; ſatius modé, Cutandd

quàm poſtea.

Qui non eſt hodie, cras minns aptus

erit; ſi hodiernâ die te pudeat, cra-
ſtinà pudebit multò magis.
Ne metue: quod per confeſſionem
ſcitur, minùs ſcitur, quàm quod ne-
ſcitur.
Is, qui tibi à confeſſionibus eſt,
non obſtupeſcet auditis tuis orimini-
bus; nihil enim illi dixeris novi; mul-
tò graviora, & fœdiora flagitia ante-
hac haud dubiè audiérit.

Qui ſacris tribunalibus præſunt, ſi-
miles ſunt chirurgis, qui in caſtris,
aut in noſocomiis læſorum curam ha-
bent. Tot fœtida, atque horribilia
conſpectu contrectaverunt ulcera, ut
ad omnia jam callum obduxzerint.
Ubi vulnus detectum eſt, malagma
applicant, nihil inde commoti.

Par eſt eorum, qui ſanandas animas
ecurant, agendi modus. Si, confeſ-
ſione peractàâ, quædam paterna tibi
ſuggerant monita, malagmata ſunt,
. curan-

idonea.
Nege
ſti, in⸗
enin ag
tant reci
Ablo
Ouſter⸗

um, g

e jain

Chritudi
matha
fertet,
Cande
tem
nune dn
gbidemn
tbi ſi⸗
ſe ri
acerum
Amor
Hie
l Neq
bus tb
Optime
Dündes

ſitius m

as inte

e pucent,4
gs.
olltlioe
vimguet

eſtonibnnt
tuis onn
Inoni,
Kgiin n
.

6 Pelunt
lin A
mn Clam
He Honte
t Nleen
Ohutit
mot,

Cbhriſtianæ. 161
eurandis animæ vulneribus admodum
idonea.
Neque is, cui peccata tua declarâ-
ſti, in animo ſuo te deſpiciet; iniquè
enim ageret, ſi te, quem Deus in gra-
tiany recipere paratus eſt, aſpernaretur.
Abſolutione tibi impertità, non
conſiderabit fœditatem tuorum ſcele-
rum, quæ pretioſiſſimo ESU ſangui-
ne jam ſunt abluta; verùm ad pul-
chritudinem Divinæ gratiæ, quà ani-
ma tua modò reſplendet, oculos con-
verte.
Gaudebit quoque adhiberi ſe, ut in
ſalutem tuam incumbat, magiſque te
nunc diliget, quàm antea; quando-
quidem argumento evidenti didicerit,
tibi ſe in amore, ac æſtimatione eſſe,
ſéque virum ferventem, ſapientem,
ſincerum, ac benignum à te haberi.
Amor provocat amorem.
Hiſce omnibus rationibus, ſi addu-
ci nequeas, ut ei, qui à confeſſioni-
bus tibi eſſe ſolet, quique omnium
optimè juvare te poteſt, peccata tua
pandas, alium, ne innoteſcas, acce-
as

162 LVeritates
das licèt: dummodo verum, ſince-
rümque dolorem, ac firmum emen-
dationis propoſitum conceperis.
Præſtat, ſacerdotem ignotum adire,
eique clàm, vel in tenebris noxas de-
tegere, quàm ſacrilegam peragere
confeſſionem; cujuſmodi eſſet illa,
quæ, huc illuc diſcurrendo, inſtitue-
retur, liberiùs peccandi gratia.

CAPUT XILI.
De Conſcientia.

Ntequàm quis in peecatum labi-
Atur, conſcientia illi ad inſtar fræ-
ni eſt, quo præceps in malum curſus
valeat inhiberi.
Occlamat: ne feceris; periculoſæ
plenum opus aleæ tractas; ſalutem
animæ tuæ in diſcrimen adducere te,
quis non videt? nônne poſſet con-
tingere, ut, flagitiò vix perpetratô,
ſinè mora te mors opprimeret? innu-
meros illa in peccato deprehenſos ex
hac vita ſuſtulit. Horrendum oIt in-
cidere in manus DEI viventis.
Qui modò conſcientiæ ſuæ parèêre
1. recu-

leculat,
rum m
is poltn⸗
einam
lm con
iins ek
Damn Dt
Aum me
tione;
lur in
unm
Conlein,
Uhicum
römage
lbet
Qi
Kanri
ttan
eten
Konem
Cemn in
C
orte

ſohi

etum, ſi
tmum em
Cepenis
notumadtt
bris noxn!
un hegt
Ndi elet i
ndo, inie⸗
gri
XLI.
in

Corun 1,
Küln tr
llun an

eraltl
, ſaluen
Adnoert⸗
polt .
peſhinid
get) .
ehenye
G*.
.
e n
.

CObriſtiana. 163
recuſat, qui illam, ut actionum ſua-
rum moderatricem, ſequi detrectat,
is poſtmodum duriſſimam ejus carni-
ficinam ſubire cogetur.
O quantum bonam inter, & ma-
lam conſcientiam intereſt! O quantò
ſatius eſt, illam præ hac nactum eſſe;
nam ùt S8. Augigſtinus ait: Cuemadmo-
dum mala conſcientia tota in deſpera-
tione; ſio bona conſcientia tota verſa-
tur in ſpe.
Secura mens, nullius ſibi culpæ
conſcia, quaſi juge convivium, atque
unicum eſt in hac vita verum, ſince-
rùmque ſolatium, futurordmque præ-
libatio gaudiorum.
Qui rectè vivit, extra mœroris,
& anxietatis metam eſt poſitus. Nihil
eſt tam formidabile, ut illi terrorem
incutere queat: mundi totius ſubver-
ſionem, ipſamque in ſe irruentem ne-
cem impavidus intuebitur.
Quamprimùm Ezechias Rex de
morte certior erat factus, ad bonam
ſuam conſcientiam confugit. Hæc
ſola illum poterat conſolari. Eademn
. tibi

164 Veritates

tibi in omnibus rebus adverfis lorica
erit impenetrabilis, vallum munitiſſi-
mum, diſertiſſimus Advocatus.
Jure igitur meritiſſimo dicamus, li-
cet: Nullæ opes, nullus honor, nul-
la excellentia præ bona conſcientia.
Bonus fruitur bond conſcientid, ait
S. Martinus Bracaren, (a) Hinc per-
petuò gaudere ſi vis, virtutem cole-
Mala conſcientia ingens tormentum ſt.

Cdave „& permoleſtum eſt, ſimul
JTvivere cum fæmina, quæ rixan-
di non facit finem; optabilius eſſet,
inter feras deſerto in loco vitam du-
cere: multò autem gravius, ac diffi-
cilius eſt, cum verme malæ conſcien-
tiæ commorari.
Vir conjugatus domo tantiſper egre-
di, ſéque uxoris rixis, atque moleſtiis-
ſubducere poteſt; at verò malæ con-
ſeientiæ vermem effugere nemo valet.
Nullo non loco illi adhæret; domi,
in platea, in menſa: quovis tempo-
c(a) Maxim. de morib.

te illom

e int

etiarn
let inſo
hyl
pellem
immerp
Conlciet
tem:
lrumn.
Ne
Ckimin
le ebe
Pere p⸗
W
kebti,
tamen
gnd
lelae
An

0
Cog:
imna
Chtit

Ebriſtianæ. 16 5
retis re illum ſequitur; diu, noctuque &
in mentb ſinèe intermiſlione pungit; ſubinde

Ng. etiam in ſomno horribilibus eum ter-
dicimsA ret inſomniis.
8honehm . Apollodorus, homo nelarius, ſibi

Nii pellem detrahi, ebullientique aheno
iſti,d immergi ſe ſomniabat, videbaturque
Hr. conſcientiam ſuam audire exprobran-
etnende tem: Horum ego tibi cauſa ſum ma-
IIl lorum. (a)
Neminem itaque eorum, quibus
crimina noſtra innotuerunt, ſic time-
e,im re debemus, ut nos ipſos; alios fu-
eim gere poſſumus, nos ipſos nunquam.
ios Mala conſcientia ſimilis eſt aſſiduæ
fiamd febri, quæ nunquam ſe remittit: at-
cd tamen hæc illam longè exſuperat,
gmn gquôd nunquam doloris ſenſum leniat;
ſed acuat potius in dies ſingulos, ma-
ſetege gliſque exulceret.
Non igitur abs re dixit S. Bernar-

moleti⸗
Feltar dus: (b) Infernus quidam, & carcer
no animæ, rea conſcientia, adeôque &
u, Ccontinuum tormentum; quod qui-
teno⸗ dem
1 (a) Plutarcbus. (b) Derm. 4. de

166 Veritatet

dem ſubinde tantum eſt, ut mori,
quàm illud ferre, nonnulli præopta-
rint.
Non pauci Judæ exemplum ſecuti,
violentas ſibi manus intulerunt, ro-
dentem illum vermem diutiùs tolera-
re non valentes. .
Attamen ſentire conſcientiæ remor-
ſus, magnis peccatoribus conducibi-
lius eſt, quàm illis nunquam premi.
Tranquillitas iſta tempeſtas eſt, inquit
S. Hieronymus: (a) adeôque æternæ
mortis, damnationiſque prænuncia.
Qui neque trudendo: neque pun-
gendo, neque vociferando exper-
giſcitur, is lethifero correptus eſt
ſomno. G

CAPUT XILIII.
Mala conſcientia nos pavidos reddit.
My. timidum facit animum, niſi
reprehenſibilis vitæ conſcientia,

ait S. Martinus Bracarenſis. (b)
Mala conſcientia nemini fidit; ma-

(a) Ep. ad Heliodor.
() De ver. virtate, c.

aut hun
Clucente
1i, ſei
nis,
tremile
elt den
Reqqeo
Noo
an P.
mote:
Aleul
He
okun,
T
per
Uodnn
mb,
gue
lepee
An
1e N

, ut M

ll preope

pplum ſeni
tulerunt, t
gintüstoen

jentierene.
Con
uumn Ne
14 4 e
gle ern
Nrrnmuu
Neſle ui
ndo ehe⸗
Neptw 6

Chriſtianæ. 167
lè ſibi ominatur à notis, & propin-
quis, vicinis, & domeſticis, ab ini-
micis, & amicis.
Qui in ſtatu peccati mortiferi exi-
ſtentes, lapidibus ex alto ruentibus,
aut humorum defluxu vitales inter-
cludente ſpiritus, ſeu maris inclemen-
tià, ſeu terreſtribus obruuntur latro-
ciniis, impalleſcunt, horrent, ac con-
tremiſcunt. Actum, inquiunt, nunc
eſt de me; peri, ſat ſcio; effugere
nequeo.
Sic olim lamentabatur magnus qui-
dam peccator, improvisâ obrutus
morte: Miſera, & infelix anima,
eheu! quò nunc ibis?
Hiec ſunt verba, hæ cogitationes
eorum, qui malâà torquentur conſcien-
tià: ejuſmodi caſibus nonnunquam
ità perturbantur, tàmque vehemen-
ti concutiuntur metu, ut de corpore
magis, quàm de anima ſint ſoliciti,
atque ineptos ſe reddant, ut verum
de peccatis dolorem eliciant.
Id variis temporibus varii, qui ter-
tæ motibus ſub domorum, ac turri⸗
1 UNE

168 Veritates

um ruina ſemianimes inventi, atque
inde erepti ſunt, de ſe faſſi fuére.
Ubi virtus deficit, ibi deficit animi
tranquillitas. Nulla libertas, lætitia
hulla, niſi in timore Domini, & in
bona, ſecurâque conſcientia.

CAPUT XLIV.

Directio oonſcientiæ ex mente
Theologorum.

Pccatum uſque adeò eſt volunta-
rium, ut ſinè voluntate fieri non
poſſit; hinc voluntatis conſenſus ne-
Ceſſariò requiritur.
Conſenſus voluntatis tunc eſt per-
fectus, quando à præmeditata, atque
à plena, deliberatâque peccati ele-
ctione, aut à clarè cognita rerum,
quas exequi tenemur, omiſſione pro-
fleiſcitur.
Conſenſus voluntatis imperfectus
eſt, ubi peccatum intellectui leviter
& imperfectè propoſitum, in negli-
gentiorem, & remiſſiorem potius ca-
dit voluntatem, quàm omnino liberé
admittatur. e

Per-

berſed
peccatun
a grare
vel pror
malum i

Conlen
niſ veninl
Cunqaue ſ
is.
te, Gbickh
tum mort
perlectum
lethikei
Anoti
(e ſocie
mult
modo hu
fſtnmne
Cllpe
einer
metims
fümm
tone
Qupt
Vle ie

4

1
inventi,
l fuere
di deſtcitani
libetts, KA
Dommin,
cjenti,
XIII.
,
.
eg el
Untre fenn
colleliy

6 tonetkt
necltatt,

1
„

e Ne
Pt ien

iMneß

4

6 Cyrit
lecoi

m, ni⸗
N.
enſtin
I

1

Cbriſtianæ. 169

Perfectus conſenſus mortiferum eſt
peccatum, quotieſcunque verſatur cir-
ca gravem materiam, quâà vel Deo,
vel proximo, vel nobis ipſis grave
malum infertur.
Conſenſus imperfectus noxam non
niſi venialem adferre poteſt, quanta-
cunque ſit materia.
Ex iis, quæ dicta ſunt, conficitur,
te, quidquid cogitaveris mali, pecca-
tum mortale necdum commiſiſſe, niſi
perfectam cognitionem, aut judicium
lethiferi cujuſdam mali ante habueris.
Si notitiam obſcuram, obſcurùm-
que judicium lethalis mali duntaxat,
multò magis, ſi ſenſualem tantum-
modo habueris imaginationem mor-
tiferam noxam non admiſiſti ſed non
niſi culpam fortaſſis venialem; ac pro-
inde inferorum incendia non es pro-
meritus: dedeceret enim infinitam
Dei bonitatem, ſempiternis punire
flammis culpam ſinè plena delibera-
tione commiſſam.
Quapropter, quidquid mali primis
vitæ tuæ annis, quibus tibi deerat
H ſuf-

170 Veritates

ſufficiens rationis uſus, aut in profe-
Ctiori ætate bonàâ fide commiſſum eſt,
angere te nequaquam debet, quôd
ea necdum fueris confeſſus.
Nemo peccat, peccare ſe neſciens,
aut ſciendi carens poteſtate.
Voluntarium eſt omne peccatum; ne-
mo peccat invitus, ait S. Martinus
Bracarenſis. (a) .
Qui timore præditus eſt, quique, pec-
cati horrore concepto, inſtauratéque
frequenter noxam mortiferam nun-
quam perpetrandi propoſito, in eam
non facilè labitur, is, ſi dicat, agat,
cogitet ingens aliquod malum, aut im⸗
puris cogitationibus, motibuſque in-
de exurgentibus vehementius exagite-
tur, & poſtmodum dubitet, an ple-
num, perfectümque præbuerit con-
ſenſum, ac proinde mortiferi peccati
ſit reus, is, inquam, judicare po-
teſt, ſibique perſuadere, ad ſummum
ſe venialem contraxiſſe culpam.
Contrà homines improbi, qui ſæ-
pe in gravia peccata labuntur, judi-

care
(a) Maxim. de morib.

Care pol
Perpetri

Commlle
Heo
qui tenen
quos non
ubitrtion
Gle: ver
Poloßtsne
Dirodi⸗
unn
8 , g
ſaup
teg, imnd
itülgne
moclite,
Aue Len
Ulaannie
ike
cuich cor
lrr ti
Ud ke
Commidl
At,un

Cbriſtianæ. 171
Mtin care poſſunt, ſe noxam mortiferam
ommidims perpetrſſe, ſiquando, utrùm illam
Gcbe, Commiſerint, inciderit ipſis dubitatio.
ellus. Hæc dicta ſint in ſolatium eorum,
eih qui teneram nacti ſunt conſcientiam 3
eſate, quos non raròô ea res angit, eò quòd
eetari dubitationibus ſuis ſe nequeant expe-
& Mm dire: verum id, quoôd ſequitur, ſoru-
puloſis non mediocri erit conſolationi.

Enignei CAPUT XLV.

= *VVDirectio conſcientiæ ex mente Theo-
win 4 logorum in ſolatium ſerupuloſorum.
llo,

du His, qui tibi à confeſſionibus eſt,
RZ ſcrupuloſum te eſſe dixerit „ po-
biire tes, imò debes illi fidem habere, pe-
u nitúſque in animum inducere, ejuſ-
modi te eſſe, ac proinde privilegiis,
quæ ſcrupuloſis conceſſa ſunt, ſinè
iſen ulla anxietate tibi frui omnino licet.
— Qui ſcrupuloſus eſt, nunquam ali-
llums quid confiteri debet, niſi certò ſciat
hæc tria imul. Primum eſt, ſe
t⸗ illud feciſſe; Alterum, noxam ſe
h⸗ Commiliſſe mortiferam; Poſtremum
q eſt, nunquam ſe eam eſſe confeſſum:
2 déque

172 Veritates

déque his tam certus ſit, oportet, ut nercedk
interrogatus, tria hæc jurejurando af- An, pe
firmare auſit. tuntiwe
Si dubitet, imò, ſi peccatum mor. bor
tale admiſiſſe, aut illud nunquam de- n in
claraſſe ſibi videatur: illud tamen ſub. 0e,
jicere clavibus nequaquam debet, du. Mn
bitationéſque, atque opiniones ſuuas M ied
omnes poteſt contemnere. um Me
Sic, inquies, fieri poſſet, ut ali- illu
quid, quod revera peccatum mortale lrß in
eſt, in confeſſione omitteretur; non ummt
diffiteor: idcirco tamen non eſt, quòd tonean
cogites, malo in ſtatu te fore, ſi quod Non
forté hujusmodi peccatum, quod Nnoil
nunquam in ſacro tribunali aperuiſti, Nii,
à te eſſet perpetratum. eNpolul
Si enim bonâ fide confeſſionem in. Mne
ſtituiſti, omnia peccata tua fuéère con. igke
donata, etiam illa, quæ vel memorià (cle,
exciderant, vel, quæ omiſiſti juſta de ftonnt
cauſa, exempli gratiâ, quia juramen- Dn
tum præſtare non audebas, mortiferas (,
eſſe noxas. Eit, con
Præterea, cùm ſæpe per diem ex benit

ſincero in DEUM amore, nullo ad Uulen
mer⸗

Cbhriſtianæ. 173
mercedem, vel poœznam habito reſpe-

enne Gu, peccata deteſteris, contritio illa
ud canti valoris eſt, ut vel ſiné Sacramen-
Hl ponitentiæ, quin imòô ſine diſtin-

ccta ſingulorum peccatorum recorda-
ARines tione, eorum omnium, quantumvis
uen magna ſint, culpam exſtinguat, at-
uni“ que adeo meritas piacularium flamma-

Ppnone rum poœnas aut diminuat, aut omni-
no tollat, pro majori, aut minori do-
Ne, t loris intenlione, quamvis hic unum
um e duntaxat temporis momentum dura-
tione adæquaret.
Non eſt igitur, quòd ſubverearis,
O ut mortiferæ noxæ, quas forſitan per-
un petraſti, quaſque in confeſſione non
ilen expolſuiſti, tibi ſint remiſſæ: nam,
qui integreè, aut juſtis de cauſis non
Moven integré confitetur, elicito imperfecto
eeH dolore, is vi abſolutionis de attrito
ſnenn fit contritus.
iſtk Siquando ſcrupuloſis ex conſilio
ee ejus, qui conſcientiam illorum diri-
,Nde git, confeſſio obſit, poſſunt, ac de-
„ bent ei credere, ſibique firmiter per-
dn ſuadere, ſe, dum id imperatur, omiſ⸗
l H 32 8

174 Veritates

Sà confeſſione, menſam Euchariſticam

accedere & poſſe, & debere; quam-
vis multa gravia crimina ſe perpetraſſe
putent.
Injuriâà afficimus Deum, quôd de
infinita ejus bonitate tam abjectè ſen.-
tiamus. Poœnitentiæ Sacramentum
inſtituit in ſubſidium, & levamen,
atque in ſolatium delinquentium;
non eſt igitur ejus voluntas, ut illo
utamur in grave animæ noſtræ detri-
mentum.
Abuſus etiam frequens eſt multo-
rum, qui varios, ignotéſque Sacer-
dotes accedunt, eôsque celant, ſe à
conſueto conſcientiæ ſuæ arbitro ſcru-
puloſos haberi; ſic enim non raroô
contingit, ut cauſa ſint, cur ignoti
illi, quibus reos ſe ſiſtunt, in judicio
de prolatis culpis formando, graviter
aberrent.
Ejus itaque, quem tibi à confeſſio-
nibus elegiſti, quique animum tuum
Penitùs perſpectum habet, acquieſce
conſiliis, & certò ſcias, rem te factu-
rum DEO longè gratiſſimam. Hoc
inter

laterreli
W lder
Vir
inquit

Wo
G dur
,, Vel
lor,
Polcetun
Gram Uo
Uaren
AAſcis,
Morffeis
s Aige
lemlittere
In Mo
dninwe
W
Mors
norum
dillimn.
On
tomer

Chriſtiang. 175
Euchriin inter reliqua omnia efficaciſſimum eſt,
ebete, aan ut ſaneris, remedium.

ſe peea Vir obediens Loquetur victoriam,
inquit S. Soriptura.
w CAPUT XLVI.
Jonem De Morte.

& Eyre, Mri ‚eſt in alterum abire mun-
linguenin. dum, vel ut in cœlum transfera-
unte, I ris, Vel ut ad inferos detrudaris.
polre e Mori, eſt vitam, & quidquid hic
poſſidetur, amittere, ſinè ſpe, quid-
Wmn quam illorum unquam recuperandi.
le . Parentibus, propinquis, ſuperbis
d, eædificiis, agris, amoenis pratis, ho-
Titean norificis muneribus, ac dignitatibus
NEm tuis aliquando (velis, nolis) nuntium
ar remittere te oportebit.
iten In Morte relinquuntur omnia, om-
Nier nia in manus tranſeunt alienas; nihil,
niſi fola virtus nos comitatur.
onel/ Mors amara eſt divitibus; ſed bo-
nurn tuun norum operum egenis longéè eſt acer-
elte biſſima.
nkehd Omnes naſcimur uno modo, mul-
e tis morimur. Nihil morte certius,
. H 4 nihil

1
);

176 Veritates

nihil horà, loco, mortis genere re. (oneli

peritur incertius: fugit te, an de im-
proviſo, an lentè, an domi, an in
platea, an in ætate juvenili, an in
provecta, an poſt annum, cras, an
hodie ſis moriturus, ne de momento
quidem certus es. Vide ergo, an non
temerarium fit cum procraſtinatione
in ſalutem animæ incumbere?

Si Copia tibi fierit, è theſauris re-
giis auferendi, quantumcunque vel-
les, ut te, poſterôſque tuos, dum
vivent, eo pacto locupletares; an mo-
mentum (quantacunque tibi foret
ſpes, datam à Rege facultatem non
tam citò revocandam) elabi ſineres,
quo tam ſplendidam opportunitatem
arripere poſſes, veritus, ut poſtmo-
dum haberes poteſtatem?

Si quando militibus, ſibi fugàâ con-
ſulendi, aut urbem expilandi facultas
conceditur, certatim operi ſe omnes
accingunt, miraà alacritate domos, cu-
bicula, ſorinia perluſtrant, résque
ibidem inventas diripiunt, viriti, ne
con-

wum zii
Potetis
(ls, ſedl
Puonand!,
tumn gori
Ile ei vin
iguorns,
Gande;
Jun nihi
Quam
Alt, miin
iti Eeced
k, metd
kiüam and
Wimnd ſr
lhu ſun
Tenp.
Aunre ten
e tue
ne

li i,

91

Cbriſtianaæ. 177

htis genr, concefſa deprædandi copia quàm pri-
itte, inen mum adimatur. .
n don, Poteſtas tibi facta eſt, tartarei ſpe-
unernn, Cüs, fodiſſimique carceris ſqualores,
num, K S Ccruciatus effugiendi, cœlum ex-
elenun Pugnandi, maximum tum gratiæ,
Geeean tum gloriæ faciendi incrementum, te-
Notlamn que câ via æternùm locupletandi; ſed
nbee) ignoras, quando facultas illa ſit retra-
Kkftianda; quando ventura ſit nox, in
Himt qua nihil amplius poteris promereri.
nrlncle 1 Quamvis itaque non parva te ſpes
le ,H alat, minimè futurum, ut tam cito è
EisA vita decedas; tamen acceleres neceſſe
e tim eſt, metu, ne ab ingruente morte
Gldenn etiam ante veſperam, quin imô pro-
Xximo forſan momento, illa tibi pote-
ſtas ſurripiatur.
Tempus præterit, labuntur anni;
quare tempeſtivè tibi conſule, vitæ-
que tuæ dies utiliter impende.
Parere poſſunt aæternam vitam pau-

ia E, Ir G,6 Poſe. ,
m ei dies, inquit S. Eucherius. (a)
t, i ä C.

B (à) De vera Sapientia.

178 Veritates
CAPUT XLVII.

Ars hbene moriendi ounctis artibus
. bpræferenda.
Sl ſpes tibi firma foret, propediem
cœlo te potiturum, frequenter
cum S. Paulo in hæc verba prorum-
peres: Cupio diſſolvi, & eſe cum
Chriſto; nec non cum Davide: Heu
mihi, quia incolatus meus prolongatus
eſt! neque mortem tantopere formi-
dares.
Mortem times, quia virtutum præ-
ſidio deſtitutus es. Nemo lubenter
moritur, qui non multo antè tempo-
re ſe ad mortem rectè obeundam com-
paraverit.
Poſtremus jam forſan eſt dies, quo
vives; poſtrema fortè confeſſio, quam
inſtitues; poſtrema fortè, quæ obibis,
ſpiritualia futura ſunt exercitia. Si
hoc certô ſcires, quomodo illa per-
ageres? haud dubiè quàm poſſes per-
fecliſſime.
Cardinalis Bellarminus, qui librum
conſcripſit de Arte bene moriendi,
jam

jam m
delide⸗
iter ta
multe

ua pen
Mn
MIn te
Percilce
1hn
Nen,
Imaxim
Eterha
Virtute
Omnnino
41, in
ri
Mximn
M
Operam
Morten

Cbhriſtiana. 179

LVII. jam morti proximus unum etiamnum
deſiderabat annum, quo meliùs ad
iter tam formidabile ſe compararet,
multum licèt temporis hoc in ſtudio
et, Pn an ea poſuiſſet.

nckï ajti

n, fegnet Vir quidam Sanctus, quadraginta
et um annis in ſolitudine exactis, rogatus,
W quid tantol temporis ſpatio ibidem

IDniceh ageret, reſpondit: Diſco bene mori.
N O ſcientiam prorſùs neceſſariam, à
peen qua pendet æterna felicitas!
Multi variarum artium, & ſcientia-
eẽe, rum tenentur deſiderio, in eâſque
en Mdd perdiſcendas ità incumbunt, acſi mul-
Oe tis adhuc ſæculis eſſent victuri; artem
euntingan vero, ſcientiamque bene moriendi
maximè neceſſariam flocci faciunt, de
Ad, H Eterna vita, quæ non doctrinàâ, ſed
Mo,duun virtute acquiritur, parum, aut nihil
e omnino ſolliciti. Proviſione perver-
ecta. ZJa, inquit S. Eucherius, impendunt
o“ brevi tempori curam maximam, &
npolok maximo tempori curam brevem.
Noë centum, & viginti annorum
vilun operam in arcæ fabrica collocavit, ut
, mortem temporalem evaderet: tan-
H 6 tum

.„

180 Veritates

tum vitæ nequaquam ſupereſt; poſt
tres annos, dies, horas forſan eris exa-
nimum cadaver, & tantillum tempo-
ris chriſtianæ vitæ ad virtutis faſtigi-
um educendæ impendere detrectabis,
ut æternam mortem effugias?
Enim veroô demens es, quod lon-
gævæ vitæ ſpe te ipſum lactes, & ſe-
ducas; ſi ex hoc momento ad bonam,
beatämque oppetendam mortem te
non ſedulò compares.

CAPUT. XLVIII.

Diſcendum eſt bene mori, quia non
niſi ſemel morimur.

S juveni puellæ, quæ fiſtulam æne-
am nunquam vidit, diceretur: ex-
plodendum tibi eſt in hunc ſcopum:
ſi tetigeris illum, Reginæ nomine, ac
dignitate donaberis; ſin aberrare te
contigerit, in ignam viva conjicieris.
Conceduntur tibi hebdomadæ qua-
tuor, ut explodendi artem rectè per-
diſcas; quod ſi tum aberraveris, non
erit iterandi locus. .
Si hoc, inquam, ei digeretur, an
non

1
63

non di
adhiber
Uereto
Det
Nopus
migrane
ninhe
Ulors
tetnitats
bene

(ccelo g

inleros
Nuncis,
lcet, ni

tor.
Ne
ſting tn
Iitam,
is: in
ugintn
Ko
Conlar
Ut eip
tquen
1e ern

Police

Chriſtianæ. 181

Uperet,A non diligentiſſimè omnem conatum
ln ersu adhiberet, ut illius artis peritiam aſſe-
lum ten queretur?

irtotis fitt De te (ô homo) ſententia lata eſt.
edenet. Scopus æternitatis tibi petendus eſt,
gig, migrandum ê vita. statutum oſt ho-
kh minibus ſemel mori.
lactes, 4 Mors finis eſt temporis, atque æ-⸗

won ternitatis felicis vel infelicis exordium.
moen? Si bene moriaris, æternis potieris in
colo gaudiis, ſin malè, poœsnis apud
inferos cruciaberis nunquam termi-

VI nandis, quippe non niſi ſemel mori
UHu licet, nihilque hic iterandum relinqui-
7. tur. .
kmen Nec erit, quôd in temporis angu-
l ſtias tuam artis bene moriendi impe-
RK ritiam, tanquam in cauſam refun-
onite,1 das: jam enim viginti, triginta, qua-
erin t draginta numeras ætatis annos.
tnſin, Si omne illud tempus infructuoſè
n conſumpſeris, hebdomadas quatuor,
n „ ut explodendi in ſcopum æternitatis,
in atque ut bene, beatéque moriendi ar-
te erudiaris, tibi nequaquam auſim
en1 polliceri; nam proximà fortè hebdo-
H 7 madaà,

182 Veritates

madaà, die Craſtinà, horàâ inſequente
cogéris ſubire mortem, à qua felix

tua, vel infelix pendet æternitas.
Itaque hoc præſenti momento,
quod ſolum in poteſtate tua eſt, om-
nibus tum animi, tum corporis viri-
bus eniti debes, ut rectè explodere
in æternitatis ſcopum, atque ut bene
beatéque mori perdiſcas.
Dum tempus habemus, operemur
bonum, inquit S. Paulus Apoſtolus.

CAPUCT KXLIX.

Semper paratos nos eſſe oportet ad bene
moriendum.

N Ors minimè mala eſt; ſed nos il-
lam, perditè vivendo, malam
reddimus. V
Mortem non magis, quàm nos
ipſos timere debemus; hæc enim ini-
Auitatibus noſtris deterior eſſe non va-
et.
Deus in ſingula momenta paratos
nos eſſe vult ad moriendum; boni
itaque ſingulis momentis ſimus necet
e

leelt, n
pente nn

Deils

Ii, de
Pars mor
Vita ſeel
Cpinarent
Atbi
Ciceretot
di tecten
nentur u
neesomni
Ia, nul
Cundi
lin e
tuatn, e
Ciationd
Polti
Ueno int
Onnnes
(
kecke Co
luln
en
t mndri

01

Chriſtianæ. 183
4n inkge ſeeſt, ne mala unquam mors dere-

, ga 6 pente nos obruat.
““ Deus tanquam fur, impro viſa ho
i monert rà, de nocte venturus eſt. Maxima
tnet,„ Pars mortuorum teſtari poteſt, tum é
copi vita ſe eſſe ſublatos, cùm id minimè
eeee opinarentiu.
Ntue lte Si tibi opiparæ menſæ accumbenti
diceretur: inter fercula, quæ nutrien-
di recreandique corporis gratià appo-
,ρ nentur, unum erit venené flitum :om-

AM nes omnino dapes exiſtimares lethife-

X. ras, nullàmque attingere auderes.
1, Cuncti vitæ tuæ dies, tanquam lau-
dl tiſſima fercula, ad reficiendam animam
tuam, variarumque virtutum piis exer-
lm? citationibus roborandam tibi ſunt pro-
poſiti; ſed inter illos unus eſt dies ve-

bn neno imbutus, unus eſt fatalis.
n t Omnes igitur vitæ tuæ dies ſuſpe-
imim Cos habere, quotidiéque ad mortem
Eime recté comparatum te eliſe oportet.

Indignus oſt nomine Chriſtiani, qui
in eo ſtatu vult vivere, in quo nol-
n t let mori, inquit G. Hieronymus.
nbnet O ſi quotidie, dum manè exper-

. giſge-

t o

184 Veritates

giſceris, tibi perſuaderes, diceréſque:

hic dies veneno erit infectus, hic dies
erit fatalis; certum, indubitatumque
eſt, nullam omnino noxam admilſu-
rum te; certum item eſt, ſedulo te
elaboraturum, ut ad rectè morien-
dum te comparares, non ſecus, ac
faceret reus, de cujus hodierno mor-
tis ſupplicio ſententia eſt pronuntiata.
Omnem crede diem tibi diluxiſſe ſu-
premum.

CAP UT L.

In morte graviter dolemus, quòd non
. melius vixkrimus.
Mnes beati eſſe cupiunt; ſed de
animæ ſuæ ſalute pauci laborant:
quotuſquiſque enim pro illa conſe-
quenda in bona opera incumbit?
Crtera omnia multòô impenſius cor-
di habent, atque ideo uberrimis de-
plorandi ſunt lachrymis.
Quicquid à colo deflectit, viam
ſternit ad inferos; & quicquid ab ul-
timo fine abducit, ad æternum ducit
interitum.
In-

luſtant
Cpitmes
quam du
Molti,
haubent in
commoch
Ctterigue
Guee, Ubi
Celltas, ke
tümge
tam inu
anitis
te, prete
iitil
ig Nve
Ueretur,
Uinnn
line MI
Ar nnr.
Ein ſep⸗
l re
Iomer
tünftlirn
l nel
nan eſ
Min

Chriſtianæ. 185

es,cece. Inſtante mortis tempore, alias con-
lkem, u cipimus rerum terrenarum ideas,
ndebtim quàm dum firmâ utebamur valetudine.
noN I. Multi, quando recté valent, magno
I habent in pretio honores, divitias,
Ccommoda, voluptetes, humana ſolatia,
Non Ccæterâque ſenſuum oblectamenta;
Ohodiemu quæ, Ubi Tatalis moriendi urget ne-
tponmn ceſſitas, refpuunt, atque contemnunt,
ide tumque vehementer dolent, quôd
tiam inſipienter illa deperiérint.
1 Vanitas vanitatum, & omnia vani-
tas, præter amare Deum. Cuncta fui;
, ſed nihil mibi prodeſt, inquiebat Septi-

mius Severus, cum fatali lecto deti-
Pit; I! neretur.
ndſtae Utinam, (ajebat etiam tum Phi-

o ν lippus III. Hiſpaniarum Rex) viginti
voummt! illos aunos, quibus regno præfui, re-
intlu⸗ licéto ſæculo, in eremum translatus,
lbenums à“ Deo, meæque ſaluti impendigem!
Joannes verò Arragonum Rex al-
elt,i tùͤm ſuſpirans hæc ingeminabat verba:
Citt Longè melies vixiſſem, R regale nun-
ANudd quam geſtſſem ſceptrum, ſed agricul-
turam ooluiſſem.
. Hugo

186 Voritates

Hugo Cardinalis, amicis, ſibi inſu-
ſurrantibus, ingens illi ſolatium elle
oportere, quòôd purpuratorum bPa-
trum numero ante obitum fuiſſet ad-
ſcriptus, reſpondit: Mittite has va-
nitates; profiteor enim, ſi vitam au-
Picari iteratò liceret, in oœnobhio leprd
ohſitus, qudm cardinalitiâ indutus Pur-
purâ, vivere praoptarem.
Idem fuit Leonis XI. Pontificis jam
jam morientis ſenſus. Mihi quidem,
inquiebat, claves oœli datæ fubre; ſod
longò melius nunc mecum ageretur, E
monaſterii alicnjus olaves tenuiſſem.
Nullum eſt in morte ſincerum ani-
mi ſolatium, niſi in pio, fidelique
cultu Deo conſtanter exhibito.
Quod tum factum vellemus, id
nunc agere nos oportet. Relinquen-
dum eſt modò, quod tum nos deſe-
ruiſſe optaremus.
Innumeri in confinio æternitatis
poſiti, ſupinam ſuam in procuran-
da animæ ſalute ſocordiam amaris la-
Chrymis deteſtati ſunt.
Tu igitur fac ſapias; omnia deſere,
prius-

cprisglin
Dhll eo heilt

Qllm

obtinf, i

Hori Man

tie
zmnc⸗
Vilüimo n
delinirict
tts te m
ideri
Ichum
Eerlbnm
n tmnn
od
Uerchart,
E, ad
lefl hock
Ulerpe
Cudg
tr rech
Cohs
Uprtin

. Cbriſtianæ. 187
bices, b “ Priusquàm ab omnibus deſeraris. Ni-
i ſolriume hil eo facilius eſt; nam velle ſufficit.
pursforun! Ouodcunque ſibi imperavit animus,
filtti obtinuit, inquit Sencca.

C APUT LI.

Boni inſtante morte lætantur, contri-
Rantur mali.

Oties oblectaàſti oculos rerum
amœnarum aſpectu, aures ſua-
viſſimo muſicæ permulſiſti concentu,
deliniviſti grato ſapore palatum; to-
ties te mundi vanitatibus immerlſiſti.
Quid ex illis omnibus nunc tibi eſt re-
liquum? quô receſſerunt omnes iſtæ
ſenſuum illecebræ? Tranfierunt omnia
illa tanquam umbra.

Quòd ſi tua animi prépenſio eòô te

mmoune,
io, ketiſ⸗
nii.

emus,1 . . .
eH Percducat, ut res alias illecebroſas vi-
Reliyven

de deas, audias, guſtes, tangas; quid
n brevi poſt tempore inde adepturus es,
,rrs niſi perpetuum conſcientiæ remorſum?
rn Quid futurum eſt tibi ad terminum
1 M

vitæ redacto, quamvis ad id uſque
tempus omnibus honoribus, ac vo-
„ luptatibus affluxiſſes? inſtar ſomni

u 1 cuncta

, Aund

188 Veritates

cuncta evanuerunt. Momento per-
petrantur, quæ diu cruciant.
Extremo, quo morimur, tempo-
ris puncto, omnes omnino homines
ſunt inter ſe æquales, tam qui diutur-
no, quàm qui brevi vixerunt tempo-
re, & qui abundaârunt opibus, & qui
inopià fuére preſſi, & qui in deliciis
enutriti, & qui graviſſimis confictati
fuerunt ærumnis, eò quôd tunc om-
nia præteriérint, atque mors præteri-
tæ felicitatis, & calamitatis ſenſum
prorſus ademerit: hoc ſolum inter Il-
los tum eſt diſcrimen, quòd hi liqui-
diſſimo perfundantur gaudio; alii ve-
rO acerbiſſimo torqueantur mœrore.
Dum S. Paulus centum, & trede-
cim annos natus animam in ſolitudine
exhalabat, nullo ſuarum auſteritatum,
tämque diuturnæ in ea commoratio-
nis ſenſu tangebatur. Sola animi læ-
titia, æternorümque bonorum præ-
ſentia, mirificaâ illum ſuavitate demul-
cebat.
Si Cain ad hæc uſque tempora vi-
tam protraxiſſet, omnibuſque mundi
volup-

6Clopteti

mentom
quamn is
pidqun

ter ein/
Auniseir
bilino de
Penatn
gemminude
Nn a
Cligo
tanponui
tun, Con
ibettumn
indraſen
Titudini;
lun⸗
(el. e
Uls ecn
Nd der

Qui

Lentzan

691

Chriſtianæ. 189
tonento voluptatibus foret fruitus, & hoc mo-
c,. mento moreretur; eſſet, ac ſi nun-
immr, t quam iis fuiſſet fruitus, neque modò
min s quidquam haberet amplius, quàm fra-
n i ter ejus Abel, qui à quinquies mille
Veum em annis é vivis ſublatus eſt: verùm acer-
bs, biſſimo dolore premeretur, eò quôd
poœnam ſibi debitam auctam, atque
geminatam videret.

Mod tunel⸗ .
⸗ Peti Non attendendum, inquit magnus
i u Guigo, (a) uid ſuavitatis babeant
n el tempor. alig, verbi gratid, vinea, pra-

d bilau tum, domus ſpatioſa, ager, aurum,
argentimque, laus, ac catera omnia,

: N N .
do eor in præſenti dum adſunt; ſed quid ama-
Ert ritudinis generent in nobi, oum abeunt.
m, Ai.⸗

i, lnui Ingruente morte, ſola vera eſt, ſin-
lainn Cerâque voluptas Voluptatibus omni-
Conati bus renuntiaſſe. Hoc identidem ani-
mn? mo verſa.

mun Ne Qi rectè ſemper vivet, ad præ-
itetem ſentiam mortis nunquam expaveſcet.
no CA-
le lnl

⸗ (àa) De Tranquill.

Veritates
CAPUT LII.
In quo ſita ſit hona mors.

Mi de morte perperam, & præ-
poſteré judicant; mors, quam
illi optimam cenſent, non rarô peſſi-
ma eſt. Quoties audivimus aliquos
dicentes:
O quàm feliciter iſte ex hac vita de-
ceſſit! ò mortem pretioſam! faxit De-
us, ut & ego ſimili fato concludam!

Ille verè, qui omnia novit, qui
Cordium ſerutatur arcana, & falli ne-

ſcit, forſitan aſſeverabit, mortem iſtam
etiam, atque etiam eſſe infelicem,

hominem iſtum miſerabiliter obiiſſe;
adeôque tu, ſi Deus ſe exorari fuiſſet
paſſus, miſerum tuum obitum æter-
num eſſes deploraturus.
Non omnes, qui crucem manu te-
nent, ac manantibus ex oculis uber-
tim lachrymis domi, in lecto, ſinè
dolore, &reluctantia moriuntur, non
omnes, qui ante mortem poniten-
tiæ clavibus peccata ſubjiciunt, trans-
feruntur in cœlum: nam exteriora 1.
a

3 pietti⸗
longe
Dunquan
ſec Nni
eſt, ing
ilmntir.
Beck
ir Momin
tomgrari⸗
Quam
tls, & 1
Oe egere
Contortis
Ils, inke
oke
Ance
1 Glrae
Ckellor
ſen o
Muntanc
dd
rerig
Drad
notbo,
Werto,
Eogrii

Chriſtianæ. 191

LI. Ila pietatis ſigna interdum ab animo
longè diſſentiunt, & contingit non-
nunquam, aliquos ſacrilegè confiteri;
enm, Ak ſed Beati mortui, qui in Domino, id
mols, II eſt, in gratia, atque amore Dei mo-
non 1ar N riuntur.
Vimus aldn Rectè igitur, beatéque mori, eſt
in Domino mori, ſive Divinà dona-
erhacnné tum gratiâà & vita demigrare.
Eunfuib Qhamvis convulſionibus exagita-
OcoeIn tus, & in rabiem actus, ſpumâ⅛sque
Wt, Ore egerens atque oculis horribiliter
,Ae Contortis, manibus, pedibuſque col-
wurmin liſis, infeliciter exſpirare videaris.
ten Licèt catarrho derepente opprefſus,
lter obile glande trajectus tempora, vel à lupis
rink in ſylva dilaceratus mortem oppeteres,
pbinnm Confeſſionem etiam inſtituendi, vel
ſacra KSUuac MARIE nomina pro-
Ie nuntiandi, facultate deſtitutus, dum-
enn onk . . —
Us e⸗ modo in gratia DEl moriaris, rectè
h moreris, ac æternum beatus es.
bin, Ex adverſo, licèt morereris diuturno

1 Mor).

nn morbo, magnàâ animi moderatione,
tolerato, re omni familiari pauperibus
e erogatà, decies mille Sacrificiis pro
Nlell ani-

192 Veritates

animæ tuæ ſalute ad aram offerri juſ-
ſis, noxis in Sacro tribunali declara=
tis, fuſceptis S. Euchariſtiæ, & Extre-
mæ unctionis Sacramentis.
Licèt, inquam, corpore jejuniis,
vigiliiſque confecto, exhauſtéôque im-
manibus flagellis ſanguine, é vivis
excederes; Si Divina te orbatum gra-
tià mors deprehenderit, æternùm pe-
riiſti. Mors peccatorum peſſima, in-
quit Propheta Regius.
Peccatum igitur devita, adhære
Deo, ejůſque infinitæ miſericordiæ te
committe, & malam mortem non ti-
mebis. Nullum eſt malum, niſi pec-
catum, nullum bonum, niſi Deus.
i ambulavero in medio umbræ mor-
tis, non timebo mala, quoniam tu me-
cum es.

CAPUT LIII.
Praæſtat Sacrificia Miſæ fieri ante,

guàm poſt mortem.
Uôd Mifſſæ Sacrificia poſt mortem
peragi cures, bonum imprimis
eſt, & laudabile; ſed curare, ut ante
obitum

Oditam ila
ſecho melin⸗
IIi, a⸗
Gecumbis,
Ina tum ani
catbi pol
Iuidemlisi
Citorarm t
non reda

Jiam,

tius
Cblares gel
tin educi
, les
onipere
erſingei
Ain ſt
onitci,
Cfkeruntar
e
Ukinkund
quüibus
lcies d
e e
Pktiam,
egen

te Cbriſtianæ. 193
mum Gfn obitum illa peragantur, longè id pro-
tibumis fecto melius, atque laudabilius.
nriti eh IIIa, quæ ante mortem, dum æger
nens decumbis, pro te fieri jubes, pluri-
ee ma tum animæ, tum corporis benefi-
exhuſs Ccia tibi poſſunt impetrare: valent, ſi
nbuine, quidem ſis in ſtatu gratiæ, omnes pec-
utam Ccatorum tuorum poœnas expiare, nec
e,dm non rectam tibi pandere in colum
ur α viam.
⸗ Satius eft, nunquam in ignes pia-
Gein, culares deſcendere, quàm illis paula-
nienum tim educi: quemadmodum melius
Inotenm eſt, ædes tuas nunquam flammam
mmun,I Cconcipere, quàm poſtmodum illam
In, M exſtingui debere. .
o Mere⸗ Si in ſtatu mortiferæ noxæ verſeris,
int ſacrificia, quæ, dum æger es, ad aram
offeruntur, cauſa eſſe poſſunt ſalutis
tuæ: fortè Deus per illa movebitur,
LII ut infundat tibi ſupernaturales gratias,
α quibus adjutus, veram, ſinceràmque
. elicies de peccatis contritionem.
mom Quc verô offeruntur poſt obitum,
iin gratiam, quæ facultatem ſuppeditet
n , ad recte moriendum, aut morbi mo-
t n I leſtias

194 Veritates

leſtias patienter ferendas, nec impe-
trabunt tibi, nec impetrare valebunt.
Illa etiam tibi nequaquam ſunt pro.
futura, ſi in ſtatu mortiferi peccati è
vita exceſſeris; nam ex inferno nulla
Oſt redemptio.
Si in ſtatu gratiæ mortem obiéris;
Miſſæ Sacrificia, quæ ad animæ tuæ
refrigerium impenduntur, poſſunt qui-
dem te à poenis peccatorum liberare;
ſed ſeroò fortaſſis tibi proderunt: eò
quòd ſeriùs, quàm par eſt, peragen-
da ſint, idque propinquorum incuria,
vel nimiaâ cupiditate Sacerdotum, qui
interdum plura Miſſæ Sacrificia admit-
tunt, quàm ut brevi tempore illa of-
ferri poſſint.
Quin imò, quod magis deploran-
dum, nunquam tibi proderunt, ſi aut
avaritià, aut oblivione omittantur.
Procul ab oculis, procul à corde.
Cuncta hæc pericula evadere poſſu-
mus, ſi, dum in vivis adhuc verſa-
mur, Sacrificia Miſſæ pro animæ no-
ſtræ ſalute peragi curemus, præſertim
cùm jam morbo corripimur.

Dreltat,
re in 1es
poſt obil
Qidg
invititel
relingven

6

De
Pe
Lijcn
Aellim
Dhnn an
uss Coner
eden
6oat O
Hucheroßes
(ul
b qai
unccg
emnnt
(Collert
lem, vel
izen
¹ il,

Chriſtianæ. 195
Præſtat, opes ſuas ante obitum eroga-

4

6S, Nec . Fr& .
etrre ih re in res pias, quàm teſtamento illas
Alamſt poſt obitum diſpertiir.
ikei en. Quidquid in morte relinquimus,
HHHG„ inviti relinquimus; velimus, nolimus,
N iffenn 4 .
relinquendum eſt.
Hotemn oe CAPUT LIV.
1 de De extrema Unctione.
nenlt⸗ Xtrema Unctio Sacramentum eſt.
à Chriſto inſtitutum, & per §.
en Jacohum Apoſtolum promulgatum.

ro Dum adjunctam habet attritionem, ſi

mmndn quis contritionem perfectam elicere,
n, aut peccata confiteri nequiverit, con-
donat omnes mortiferarum noxarum
enpcrl culpas, quantumvis licèt magnas, &
Gun numeroſas.
g En⸗ Multi ſempiternis cruciantur poe-

lenut, 1 nis, qui ineffabilibus jam fruerentur
on in coelo gaudiis, ſi extremâ Unctione
præmuniti ex hac vita deceſſiſſent.
clr , Oonfert igitur gratiam ſanctifican-
Ahr “ tem, vel eam adauget animam mun-
d dat, peccatoriumque reliquias abſtergit,
„NNαπid eſt, pravas inclinationes, ſpiritus
u N I 2 tepo-

196 Voritates
teporem, nec non pœnas, quæ no-
Xis commiſſis nobis erant perſolven-
dæ; plùs, minũsve pro magnitudine,
vel exiguitate internæ noſtræ diſpo-
ſitionis.
Non pauci extremæ Unctionis fa-
vore rectà tranſeunt in coœlum, aut
modico tempore in flammis piaculari-
bus detinentur, qui alioquin diutur-
nis ibidem fuiſſent torquendi ſuppli-
Ciis.
Egro etiam, ſi quidem ſaluti ex-
pedit, Corporis reſtituit valetudinem.
Hæc eſt Theologorum ſententia. Re-
ctè tamen addit Divus Tbomas: dum-
modo non ſit impedimentum ex par-
te ſuſcipientis, cujusmodi eſſe poſſet,
quòôd Sacramenti hujus receptionem
ad extremum differat, quando jam vi-
ribus deſtitutus, & à medicis depoſi-
tus eſt.
Nonnulli interim, ſi quando de extre-
ma Unctione ſuſcipienda commonen-
tur, ajunt, neceſſitatem necdum pre-
mere; mortem enim propediem ſub-
ſecuturam arbitrantur. Vanus profe⸗
L .

E hioel
nec won
li.
Nn
ſunt nun
itremn
elperienti
I, qui
(Cnto mu
portet,
mnorts p
fertt,n
tr, allre
bnte,
krlent,
Ciran
lut,en
Clngve
kiken,
l, kae
un ſalut⸗
it, p
Cera Un
Ulleenn

Cbriſtian. 197

, gen Ctô hic eſt metus, & ſtulta perſuaſio.,
ant peen nec non pernicioſiſſima Dæmonis fal-
mngninde lacia. .
polre ci Non pauci, poſtquam ſacro oleò
ſunt muniti, priſtinam conſequuntur
Vodions; ſanitatem „ utl quotidianà docemur.
C experientid. Multô plures moriun-
nmsn tur; quia diutius, quàm par eſt, eo
oginen ſcuto muniri recuſant. Inungi nos
Peni oportet, quamprimùm veroſimile
mortis periculum imminet; quod ſi
Gen iia fieret, quam plurimi ſanitati redderen-
tendn tur, fallacia deymonis evaneſceret, hor-
Ereta à“ rrque, quo ab hoc Sacramento de-
mm ds terrentur, in amorem verteretur.
etun erht Citra neceſſitatem miraculum poſtu-
Cicle o lant, atque adeo DEUM tentant, qui-
etnn Ccunque cæleſte hoc antidotum tum
b iml adhibent, cùm in agone verſantur,
ies ll. vel . fractis viribus, eidem ſunt pro-
Ximi. Hi profectô ſeſe in diſcrimen
Coceeit⸗ adducunt evidentiſſimum, remedio
tam ſalutari nunquam potiundi.

.⸗
cnne Vir, probitatis famâ illuſtris, ex-
n tremà Unctione neglectà, præ metu
une ſublecuturæ propediem mortis (exi-
mc 13 gua

198 Veritates

gua fortaſſis, atque ſemideliberata Sa-
cramenti hujus colludebat contemp-
tio) poſt obitum jam terræ mandan-
dus, ſuſpirans dixit: Væ miſero mi-
pi, gui in centum annos ad piaculares
Kammas condemnatus ſum; eò, quod
de extrema Unctione nimium borro-
rem conceperin, qud ſi munitus fuiſ-
Jem, jam priſtinam recuperàſſem ſani-
tatem: adeò enim hag mortem non ac-
celerat, ut illam potius remoretur, aut
longè depellat. (a)

CAPUT LV.

Petremd Unttione nos muniri par eſt,
dum ſumus rationis compotes.

MEiniſſe oportet, multùm inter-
eſle, extremæ unctionis Sacra-
mentô nos muniri, dum mens etiam-
num eft integra: ſic enim, præter-
quàm, quòd ſpes valetudinis recupe-
randæ magna nobis affulgeat, anima
uberiori donatur gratiâ, magiſque ido-
nea redditur, ut omnes Sacramenti
hujus
(a) Mic. Vionvſ. p. 2. gemina Prad,
tr. 2. Acſtr.

lujus eſfet

e ecitt
Una cum
ſa diet⸗
r iſn
un niſin
it fhi n
im; &
(Eetorumn ſe
Mxeme
lus ope f
nd in
imos aue
Cnatibos a
tninum
Int, ne
Meiipiteg
Mlunt
Mots, gel
Mreterſts n
Meemn

conlcient⸗

Delit
Cerorigg
Ar ſitt,
N D

Cbriſtianaæ 199

ideliberat hujus effectus conſequatur, perfectâm-
ebat cotem que excitet contritionem, dum æger
terte mhenie Vns cum Sacerdote, vel voce ſubmiſ-
7 iets ſa dicit:
Tea Per iſtam Sanctam Unctionem, S
m; h, NRam piiſſimam miſericordiam indiulge-
inimn Am At tibi Deus, guidquid deliquiſti, per
O muizufß viſum; & ſie rurſus in Unctione cæ-
Mtehen “ terorum ſenſuum. ,
untmt „ Extrema Unctio inſtituta eſt, ut il⸗
mGt lius ope feliciter, & ſinè mora evole-
mus in cœlum: hunc in finem ægro
animos addit, ut alacriter ſe opponat
LV conatibus demonum, qui ſub vitæ
umir“ terminum contentiore ſtudio elabo-
anzon rant, ut nos in æternam perniciem
i. Præcipites trahant.
llür . Munit ægrum contra horrorem
Mond Ne mortis, deſperationémque, quæ ex
mee, præteritis noxis interdum enaſci ſolet;
,Me mentem illuminat, atque angores
inunm, conſcientiæ ſedat.
let, nd Pellit triftitiam, quam infirmitas
ie corporis gignere conſuevit; ſuppedi-
drate tat vires, quibus æger voluntatem ſu-
. am ad Divinam in omnibus confor-
IR, 1 4 met,

200⁰ Veritates
met, morbique moleſtias, atque æ-
rumnas ad extremum uſque ſpiritum
fortiter, alacritérque ferat, variôſque
Ppræſtantiſſimarum virtutum actus fa-
cili negotio eliciat.

Denique (ut verbo complectar om ·

nia) vitam concludit, & quaſi ſupre-
mam tribuit Chriſtiani hominis per-
fectionem per merita pretioſiſſimi ſan-
guinis Domini noſtri JESU Chriſti.
Hinc conficitur, imprudenter age-
re, & cCharitatis leges violare eos, qui
metu, ne ægrum contriſtent, aut lu-
cro, commodôque proprio ſeducdti,
quoſcunque de extrema Unctione ſer-
mones procul amandant, aliôſque,
ejus receptionem ægro ſuadere volen-
tes, loqui non ſinunt, atque ità cau-
ſa funt, cur tam ſalutari remedio de-
ſtitutus è vita decedat, vel illo munia-
tur tum, cùm uſum rationis amilit,
quando dæmonem expugnandi, re-
ctéque agendi, cæterôſque hujus Sa-
ctamenti effectus conſequendi tempus
effluxit.
Multum, ut liquet, hujus intereſt;
Deus

Deuslere
§. Oe⸗
Clentinmm
mtieate
Undioren
Contemni
Mon p
10s precin
tanlkalit

.

tnibun
ndo,
MI io
iaci
Trirln
feint pe
tencan
el
ti
Ke
Mulla e
W

Cbriſtiana 207
ftis, Deus ſeveram ab illis exiget rationem.
uIqe m S. Oecumenicum Concilium Tri-

ferat, d dentinum (a) damnat, atque anathe-
tutam zdu matizat eos omnes, qui extremam
Unctionem à Chriſtianis ſine peccato
Compelum Ccontemni poſſe affirmant. .—
Eqlin Non paucos, qui fuiſſent ad infe-
ommee ros præcipitandi, hoc Sacramentum
tetiooclims tranſtulit in cœlum.

Woht C APUT LVI.
ne De supremo Judicio.
ilen, o⅝ O ) MWnes nos manifeſtari oportet aute
Opri etll tribunal Chriſti, ut de bono &

ICdeeh malo, quod egerimus, judicemur.
Ut, s Nihil illo certius; nulla de re &. ri-
adete oidh ptura Clariùs diſſerit.
mreit a Tria ſunt, quæ judicium ſupremum
enredee faciunt perquàm horribile, ſtricta red-
IMe denda ratio, ſumma ignominia, irre-
ns mI vocabilis eternæ damnationis ſenten-
gundi, tin.
e huin N Nullum verbum, nullum opus.,
ltenmn mulla cogitatio, nullum vitz momen-
tum præteribit, niſi exactiſſimè diſeuf.
silete⸗ I 5 fum,
N (Q Canon. Z.

702 eritates
ſum, ut pro eo vel merces tribuatur,
vel poena irrogetur.
Quid tibi erit animi, dum tot pra-
vas Ccogitationes, tot nefaria opera,
tot otioſa, atque impura verba, tan-
tam temporis jacturam, tôtque gratias
neglectas coràm intueberis? Quis tibi
tum erit ſenſus?

Accurata ratio, quam de uno dun-
taxat die Deo redditurus es, te incre-
dibili conſternatione, atque confuſio-
ne omnino replebit: quid igitur fa-
ciet tot dierum, tot annorum, totius-
que vitæ ſeveriſſima diſcuſſio?

Memini, ſcribit de ſeipſo Religio-
ſus quidam, DEUII dæmonibus ex-
probraturum unicum boræ quadran-
tem, quem non reltè impenderunt;
quid igitur fiet de me, qui quot annis,
S centum, & mille quadrantes in-
Fructuoſs elabi paſſus ſum, ſi contingat,
Deum id etiam mihi exprobrare? totis
artubus, inquit, contremiſco, dum hac
reρο.
Quid faciam, inquit job, cùm Jur-
rexe-

feriyft /
ucſrt, 9
(d, O
e)conſe
ingr
eib ittlte
u! Wet
Uellume n
Wlus
Uleinm,
Uitet,
ciix
Alner 5

4

4 M,
iite. .
lir in
lunt)

1 Panne
tls o
emn
4 Gktur, ⸗

Chriſtianæ. 20
ces tribunm rexerit ad judicandum Deus? & cum
quaſiérit, quid reſpondebo illi?
dunm totpe Quid, obſecro ½⸗Jobo timendum
eirin on erat? conſcientia ei teſtificabatur, quòd
Netba, m plurima opera cCharitatis, omniſque ge-
ttqve n neris virtutes ſtudioſè exercuiſſet. At.
I8 Oe eheu! verebatur perſpicacem DElI
oculum; metuebat, ne is in operi-
„bus luis aliquid, cujus ipſemet erat
nge untn⸗ inſcius, reprehenſione dignum inve-
ges, kede niret.
Igve onli Væ etiam laudabili vitæ hommum,
ne , pemotd miſericordid, diſeutias eam!
Mun, e exclamat S. Auguſtinus. (a)
d Si jiſtus, inquit S. Petrus, vix ſal-
. Ne vabitur, impius, & beccator ubi pa-
notke er rehunt?
Ge muucrun P. Joannes Cardin, Religioſus So-
cietatis ESU ſingulari virtute prædi-
t N tus, jam morti proximus (cùm ei di-
Grnte . ceretur, fore, ut lene ſubiret judici-
otitr um) febili voce in hæc verba proru-
meMA pit: O duram ſententiam, roddere Deo
u rationem 14. .
Omne judicium effugere haudqua-
quam

. on,

16
(a) Lib, 9. Confeſ. c. 31.

25 ¾ Voritates
quam potes: hic igitur te ipſum ju-
dica, & ſeverè caſtiga, ne poſtmo-
dum ſeverè judiceris, & Ccaſtigeris.

CAPUT LVII.

De oonfuſione, & poœna damnatorum
in judicio.
Culi Domini multò lucidiores ſunt,
quàm ſolis radii: hi noviſſimo il-
1o die tantà nos luce perfundent, ut
viſurus ſit unusquiſque non ſoluùm pu-
blica noſtra peccata, verùm etiam oc-
culta, omnibus veſtita circumſtantiis
ubi, quando, quomodo, quibus me-
diis, & cum quibus commilſlſa ſint.

Damnati apud inferos remanere il-
lo temporis ſpatio præoptarent; ſiqui-
dem palàm prodire erit intolerabile;
latere verò nullo etiam modo pote-
runt.
Ad ſiniſtram igitur, eheu! cum dæ-
monibus conſiſtere debebunt, incre-
dibili rubore coram univerſo mundo
ſuffundendi, déque illis veriſſimè af-
firmare licebit hæc S. Pauli Apoſtoli
verba

1
Eerba: O
inilis, in
ogentur
ſen lunm

.

1t Weo zte

Cnmaz⸗

Uinka
rcſr etie
Uln,
Es hecent

un imel

Chriſtianæ. 205

ſe ipum “ verba: Quem fructum babuiſtis tunc
ne polo in ilis, in quibus nunc erubeſcitis?

caligers Cogentur etiam intueri DEUM Jau-
dicem ſuum gladio juſtitiæ armatum,
VII. ut ab eo æternis puniantur ſuppliciis.

Quantus pavor! quanta confuſio! Quo
animo, ait S. Eucherius, ſtabit deſer-
tor ante Ducem ſuum? perditus ante
ecsu pretium ſuum? qud fronte miſericor-
noflnok.. diam petet, primum de miſericordia
ungent, contemptu judicandus?
1 ohiN JESU CHRISTI effigies (a) non-
eii mhH nullos in hac vita, dum brachia miſeri-
cunnkantdis cordiæ etiamnum aperta ſunt, truci
ibesde, vultu, & torvis oculis aſpexit; quæ
da. res trecentis viris, qui aderant, tan-
tum incuſſit terrorem, ut in terram

ommmnrmm

1
temanelen .
Gett u Corruerint omnes, jacuerintque ho-
Unkutte ris aliquot exanimis ſimiles.
wi⸗ ge⸗ Quid aget, non imago, ſed vivus

ipſe ESUS? quo tremore concutiet
ond impios, non jam & probroſa cruce
e pendulus, ſed in ſolio Majeſtatis ſe-

1e⸗
ut dens, dum implacabili irà, & furo-
H, re hotribilia hæc evibrabit verba: Di-
ſenlin ig 12 ſcedite
l (a) Raderus.

206 Veoritates

P

Nedite à me, maledicti, in ignem a- Aumen

ternum.

O qum lugubre erit homini Deum
videre, & perdere, & ante pretii ſui
berive conſpectum! inquit iterum §.
Eucherius.
Moleſtum eſt nonnunquam, & per-
acerbum, conſpectu hominis vel ad
breve tempus carere: quàm amarum
igitur erit à Dei infinitè pulchri, bo-
ni, amabilis, ſapientis, atque perfe-
cli, æternum arceri conſpedtu?
Hoc tormentum, inquit S. Bernar-
dus, cætera ommnia géhennæ tormenta
Kuperabit.
Satius eſſet, ait quoque Chryſoſto-
mus, infinita fulgura ſuſtinere, qudm
illam mitem Chriſti faciem nos averſan-
tem videre.

CAPU T. LVIII.
De Inferno.

TGais fornacis, vehementer licèt ac-
cenſæ, ad ignem inferorum com-

paratus, non niſi ignis pictus cenſeri
debet.

At=

Cltiüshoc, i
ut eiumoa
Di aud, ni
hecelſate e
es, muno⸗
Pors hammnt
te tgn
Cuinind,
tünbreren
Itrel
I Y0 hon
Aummn cen

E
S-

nhtki

Mune W
1 A
ent i
inen M

6 d

in ionen /

homini Den
Nte hrefi⸗⸗
itt iterum)

gan, Apen
ins fel a
Unn emnrom
Plchi, ⸗
itaue helb⸗
ecki!
16 Beruar⸗
e tornett

ert, Mlin
rot⸗

Cbriſtianæ. 207

Attamen, ſi tibi diceretur, niſi dicto
citiùs hoc, illud ve flagitium perpetres,
aut ejusmodi virtutem exerceas, ver-
bi eauſäà, niſi pauperi illi in extrema
neceſſitate conſtituto mox ſtipem ero-
ges, manus tua tribus, quatuoôrve
horis flammis aduretur: bonum, quod
à te exigitur, opus mox præſtares,
quin imò, & flagitium perpetrares, ut
tam brevem effugeres poenam.

Interea Deus tibi minatur, atque
ait: 6Q homo, quisquis es, ego te in
flammas detrudam nunquam exſtin-
guendas, niſi, quod præcepi, bonum
perficias, niſi fugias, quod vetui ma-
lum: tu verò, neque bonum ample-
Gteris, neque malum devitas, rides-
& jocaris, vitamque agis tam perver=
ſam, ac ſi nulla poſt hanc vitam ſub-
eunda tibi forent tormenta.

Hunc tuum vivendi modum deplo-
rat &. Auguſtinus hiſce verbis: (a) Ti-
ment cruciatuim temporalem; & uon
timent pœnas ignis aterni; timent mo-
dicim
(a) Serm. 18. de verb.

208 Poritates

dicum mori; & non timent æternum
mori.
Enimverô, vel rationis uſu, vel fi.
de deſtitutum eſſe te, manifeſtum in-
dicium eſt. Vix enim fieri poteſt, ut
bene quis credat, qui malé vivit.
Is verè credit, qui, quod credit,
in actum deducit, & qui ſic vivit, ut
in virtutum exercitium toto pectore
incumbat.

C APUILIX.
De pœnis Inferorum.

Nferorum ignis non modòô corpus,
verùm & animam urit.
Quæcunque Decii, Maxentü, Ne-
rones, Diocletiani invenére tormenta,
ea omnia in illo igne patiuntur dam-
nati.
Finge, nullum apud inferos eſſe
ignem, quo reprobi crucientur, ſed
æternum ſolummodò dentium dolo-
rem; equidem omnibus divitiis, de-
liciis, atque honoribus libenter renun-
tiarent, ut eo liberarentur cruciatu.
Nemo mentis compos illeçebroſis
Carnis

(aarnisvoln

bermatone
CWlis Com
ge, Ut vi
nns in m
Aliine her
imnon
Atamen
imn ſplli
Uund br
tktllmo
S,ammn

unnd ir
Altenn n
ul ed ſ
Inenla,

Chriſtianaæ. 209
nt ein Carnis voluptatibus frui, aut regni gu-
bernationem, imòô ne totius quidem
sun, i orbis dominium admittere vellet eàâ
unifelun- lege, ut viginti, aut triginta prius
feipoehu annis in molli lecto, roſis, violis,

wile, aliiſque herbis odoriferis conſperſo,
os et immotus diu, noctũúque decumberet.
ullefitti Attamen tu inter ſulphureas tene-

1neie bras, ſpiſſämque caliginem in lecto
flammis, bufonibus, atque colubris
LIX. refertiſſimo æternùm torqueri paratus
es, ut aurum, argentumque conqui-
ras, ut ad honores dignitatésque eve-
GN, haris, ut brevi, fædâque carnis frua-
riis voluptate.

Dixeris, quidquid lubet, amens
kne es, niſi animum mutes, & cum De-
inin o“ moſthene dicas: ego tanti bœnitere non
lmo.

.

ge tlenn

.
enn 1 Vix ad unum alterùmve momen-
ini tum perferre vales ignis ſcintillam in
un , manus incidentem, imoô ne pulicis
ic quidem morſum; quomodo ergo,
ele qui adeò tener es, æterna tolerabis
ſgnd incendia? Quis poterit, inquit Pro-
pheta

210 LVeritates

pheta Iſaias: (a) habitare de vobis eum uimantum
igne devorante; Quis habitabit ex vo- un Uften
bis cum ardoribus Jempiternis? Alii, ſi isigit
lubet, inſaniant; tu ſapiens eſto, acg (he kulbus
prudens, & præ omnibus cole, ad (mi nc,
tima virtutem, quαα d facie colu- (lins 6
bri, fuge peccatum, ut æternas ali- (im borbi

quando poœnas evadas. Uihtiür.
CAPUT LX. iniinn
unur no

De aliis Iaferorum pœnis. *
lo,

Ot foda, & graveolentia poſt ann
ſupremi judicii diem apud infe- nie r
ros erunt corpora, quot ibidem fu- annen
turæ ſunt animæ. nir
Non aliter illa, quàm purulenta tenpor
emplaſtra, inter ſe cohærebunt, & ltlne
halecum inſtar in vaſe ſe mutuò pre. n
ment. un
Fætor, qui ex illo damnatorum car- Een
cere emerget, erit intolerabilis. Cor ſg

pus, vel unicum ab inferis in terras i;
adductum ad totius aêris corruptio- Co
nem, omniúmque piſcium, avium n
. (ntn
ani⸗ .

(a) Dieta ſalut. c. 39.

Cbriſtiana 211
ehé“ animantium, atque hominum interi-
hitahit ern tum ſufficeret; ait & Bonaventura.
rnis I LSatius igitur eſt, odoratui, cæteriſ-
lens elo, que ſenſibus modò denegare, quid-
bus Ne, quid avide, & contra Dei leges æ-
Ged quiſfimas appetunt, quàm poſtmo-
ee“ duùm horribilem illam perpetuòô pati
mephitim.
Modò, & perpetú, immane quan-
L tuhm diſcrepant. Vox ſtultorum eſt:
frrouamur modô bonis, quæ ſunt; vi-
« no pretioſo, & unguentis nos imple-
ſenα amus; coronemus nos roſis; genio,
NNe praviſque noſtris propenſionibus in-
t iiten e dulgeamus modo; cras enim morie-
mur;, aut non niſi modico victuri ſu-
punenn mus tempore.
ehut, At ſapientum vox eſt, contriſte-
uds mur modô, ut poſtmodùm perpetuòô
lætemur; mundi vanitates, deliciaſ-
goume’ que aſpernemur modô, ut perpetuô
tis (“ Polſteà fuaviſſimis fruamur coeli gau-
s n ten diis; ploremus modo „ ne brevi pôſt
oonli⸗ tempore perpetuò plorare cogamur.
un, Niu Damnatorum fletus tam erit copio-⸗
ſus, ut, ſi omnes vel unius damnati
lachry-

212 Voritates

lachrymæ, quas totâà æternitate fun-

det, aſſervarentur, & commiſceren-
tur, mare, quantumvis licèt magnum,
eſſent confecturæ.
Satiùs igitur eſt, paucas hic lachry-
mas fundere, quàm poſtmodùm apud
inferos vaſtum lachrymarum ocea-
num. Satiùs eſt, modô paululùm
dolere, quàm poſteà multùm, & per-
petuòô.
Temporaliag gaudia futurorum ſe-
mina Junt dolorum, inquit Magnus
Guigo. (a)
Hoc altè menti imprime, & ſcito,
adamante te duriorem eſſe, ſi his con-
ſiderationibus non commovearis, ſi
fædis voluptatibus, aliiſque vitiis im-
merſus hærere pergas, aut niſi inde-
feſſo ſtudio virtutem colere incipias.

CAPUT LXI.
De aternitate pœnarum ad inferos.

Nma in hac vita crebras & graves
perferre valet poenas, eâſque diu-
turnas.
. Apud
(a) De Tranquil. c. 4.

Apod ink
atrociſimos
o, Hon ta
urruros,
Din H
mhüsarni⸗
uet, inge
men tot er
un n
Ut impetn
unnd kenpe
Pennte,
Kilte,,
olguun
Ule ſen⸗
lluidus N .
Whabttit
Cinne

1, guhh
t

COhriſtianæ. 213

tetnien Apud inferos autem & plurimos, &
commié atrociſſimmos damnati perferunt crucia-
.

lcetmaenn tus, non tantüm diu, ſed æternùm
duraturos. .

Dives Epulo à mille ſexcentis, &
ampliùs annis tartareo incluſus ſpecu
luget, ingemiſcit, ac plorat; ſuis
N tamen tot ferventiſſimis ſuſpiriis ne vel
Clin E unam aquæ guttam ſibi hactenus po-
tuit impetrare, ne tantillum quidem
tanto temporis intervallo, inter tot
gemitus, & tot ærumnas: quàm mi-
ſera iſthæc, & infelix eſt vivendi ra-
MK tio! quàm luctuoſa facies!
ſini Mille ſexcenti, & ampliuùs ſunt an-
ii ni, quibus judas nefarius proditor cum
ei igne habitat devorante. .
le nepis Quinque annorum millia præterié-
re, quibus arſit Cainus, & etiamnum
X.. ardet: at, eheu! necdum tormento-
dits rum finis; ſed, donec erit Deus
Se tam diu & Dives Epulo, & Judas,
elſriif & Cainus Cæterique damnati torque-
1r buntur ardoribus ſempiternis.
M . Wternitas finem neſcit, ſemper in-
Ccipit;

es hio lch
ſtmodacnepe
maun on
oc vulin

me, C

214 Veritates

cipit; ſemper nova eſt, nunquam de-
creſcit.
Deme æternitati tot annos, quot
in arboribus virent folia, quot in mari
ſunt guttæ, quot per aẽrem volitant
atomi, necdum finem habebit æter-
nitas. .
Mons, vertice cœlum contingens,
poſt decies millies, & centies decies
millies centena annorum millia in ali-
um aliquando transferetur locum, li-
cèêt una duntaxat avicula fingulis cen-
tenis annis non niſi unicam auferret
arenulam: attamen æternitas ne mi-
nima quidem ex parte tum eſſet di-
minuta.
Quin imò, licèt altiſſimus iſte mons
centies millies eo modo transferetur,
æternitas tum ſolummodò quaſi inci-
peret, nihil de pornarum acerbitate
eſſet ſublatum: ignis æquè foret in-
tenſus, foztor æquè gravis, ploratus
æquè lamentabilis, ac primo damna-
tionis die.
Hoc illud eſt, quod inferorum poe-

nas reddit intolerabiles, hoc damna-
tis

is acennin
Rel, g
ſent, ine
ante keir
Noni nort
ſs, elrin⸗
1e, antos,
Gee otuile
oor oo
Pun cerboe
n epro
Uifinr i
Ulett, bon⸗
nn
Tniblsriin
nehnmih
lrgog
Urunm 6e
Enel Ler

6

e
.on lt,
zmig d

ln, ul⸗

nunqbamte

AnnOs, I
, quotin mi

jöremm wolin
habebit ⸗

n conigen
cehtis dedt
m mlia ine⸗
etur locun,
1 Kngglsce
jiomn u
Tniti nn
tum Ae 8

n ife n
traugkerell,/
gul in⸗
1 Nerbitte
le et ⸗
. NNN
Vis

Chriſtiunæ. 215

tis acerbiſſimos excutit gemitus; hoc
facit, ut graviſſimè ſibi ipſis ſuccen-
ſeant, indignentur, frendeant, ulu-
léêntque ferarum more, memores, ſe
peccati mortiferi fugà, exiguæ, bre-
vis, dædque voluptatis repudiatio-
ne, tantos, tämque diuturnos eva-
dere potuiſſe cruciatus.
Moeror ipſorum, ut liquet, per-
uam acerbus eſt: ſed eheu! nimiùm
erus, ac proinde infructuoſus.
Illi igitur ſapiunt, qui dum tempus
habent, bonis operibus ſedulò ſe to-
tos dedunt; illi prudentes ſunt, qui
horribiles illas poenas effugiunt, dum
in eorum eſt poteſtate.
Tu quoque, dum tempus ſuppetit,
maturum cape conſilium: nam perüiſ-
ſe ſemel, æternum eſt.

CAPUT LXII.
De Cœlo.
Dida facilius eſt, quid in coœlo
non ſit, quàm quid ibi ſit. Nul.
la prorſuùs eſt in colo corporis infir-

mitas, nulla fames, nulla ſitis, gur
us

216 Veritates

lus æſtus, nullum frigus, nulla mo-
leſtia, nullus moror, nulla adv—erſi-
tas.
Oculus non vidit, nec auris audivit,
nec in cor hominis qſcendit, quaæ pra-
paravit Deus iis, qui diligunt illum.
Licèt ab orbe condito ad hunc uſ-
que diem omnes omnium Martyrum
pertuliſſes cruciatus, Divinæ faciei
conſpectus, non niſi ad momentum
durans, univerſos illos dolores, ſum-
mo gaudio abundè compenlatos, pror-
ſùs mitigaret.
Infinita eſt in cœlo felicitas, inef⸗
fabiles deliciæ, interminata gloria.
Amatur ibi Deus ſinè menſura, con-
ſpicitur finè intermiſſione & ſaturitate,
poſſidetur ſine metu, ne unquam
amittatur. .
Nemo jure conqueri poteſt, viam
in cœlum arduam eſſe, atque labo-
rioſam; nam, uůt bene monet S. Au-
guſtinus, æterna requies æterno labo-
re rebts emitur.
Ceelum bonis operibus venale eſt:
quapropter, ſi in laborando, recté-
que

Ue ggenco
nn, led con
u, A Opes
icas ſtuci
um conrer
I, te non
Rrum, zt
Kelibn
Inn.
Cemudne
enon geere
Pehtigue thein
tilln,
un lbor
anſcere

ſeulm ee
enme erte
D goopi⸗
Ektendumn

n.

)ni

Cbriſtianæ. 217
8, ulut que agendo aſſiduam non ponas ope-
uul addt ram, ſed contrà ad honores aſſequen-
dos, ad opes, ad delicias tibi com-
parandas ſtudium omne, atque indu-
ſtriam convertas, manifeſté confici-
tur, te non credere, colum adeò
pulchrum, atque jucundum opero-
ſis, & fidelibus Dei ſervis eſſe præpa-

fum NMden
Diin ratum.
Quemadmodum rectè conficeretur,

1d nonennt
Colee,⸗ te non credere, immenſum auri, ar-
it Sentique theſaurum in horto tuo eſſe
eα defoſſum, ſi de illo effodiendo neu-
Elcits tiquam laborares. .
l ⸗ Si conſiderentur animo, quæ pro-
ind. mittuntur in celis, vileſecunt omnia,
l quæ habentur in terris, ait S. Grego-
te nn rius. (a)

Mundi doctrina eſt, pravis ſer-
1 an viendum eſſe cupiditatibus, unum-
i, quemque extollere ſe ipſum debere,
Nnihil à quopiam ſufferendum, nemi-
me “ ni cedendum, odio habendos inimi-
AI Cos.
Sed JESUS CHRISTUS, & ortho-
K doxa

,mel

elke
nl n (a) Homil. 37.

218 Veritates

doxa fides cœlum ingredi volentibus
planè contraria præſcribunt dogmata:
cui præbendæ ſunt aures? cujus ad-
hærendum conſilio?
Nihil profectò rationi magis eſt con-
ſentaneum, quàm intellectum ſubjji-
cere fidei, ac OESU Cbriſto, qui nec
fallere vult, nec falli poteſt: atta-
men credere non fſufficit; vita iis,
quæ credimus, conformis fit, neceſſe
eſt.
Quid prodeſt, inquit S. Petrus Da-
mianus, ſi quis Catholicò credat, &
gentiliter vivat? Nam ut §, Jacobus
ait, fides ſinò operibus mortua ſt.

CAPUT LXIII.

Opera bona etiam exigua in cœlo
rémuneranitun“.

Borue laborum glorioſus &ſt fru-
Ctus, inquit Sapiens.
Minimum gratiæ, gloriæque do-
num, quod vel ob minutiſſimum bo-
num opus homini juſto impertitur De-
us, præponderat univerſo orbi, licèt
tota terra aurum, omnes hpide; in
. ada-

dumantes,
nun convert

Qod ſ
n werceden
Uu, itgue h
sband dobi
Unimun
mmum,
e zgendio
unm.
Nine
End Ebnim
iiscegerent
1 Fitntis de
ſumann ihl
Conn ndn
o oto
Pli olinonn
Unni etan
Undis Whon
nſionn,
(l e

Chriſtianæ. 219

di wolemm adamantes, totúmque mare in balſa-
und dogu mum Cconverteretur.
les! Cujis Quòd ſi pro parvis operibus tan-
tam mercedem retribuit DEUS, ma-
mngsete gna, atque heroica longé abundan-
llechum i tius haud dubièe remunerabitnr.
Priſo, ain Maximum itaque nobis adferimus
Potel damnum, ſi quando vel leviſſimam
ſit; ins bene agendi occaſionem præterire ſi-
nSfts namus.
Si Beati in cœlo dolere poſſent, tri-
msl, ſtitià exanimarentur, quòd, cum in
nalr, 6 vivis degerent „ nonnullas exhiben-
lNu deæ virtutis occaſiones elabi ſiverint,
n eumque ſibi comparare neglexerint
Aloriæ gradum, quem innumeros San-
Il Gos modô vident feliciter adeptos;
α quia cujuscunque occaſionis, minu-
tiſſimis etiam operibus Dei causà præ-
ſtandis opportunæ, accuratam habué-
re rationem.—
le Cœlum vel momento lucrari poſſu-

iſis r.

lut⸗ mus; non niſi unicaà opus eſt Divinæ
nnin „ gSratiæ cooperatione.
Uot, K Incredibilem igitur faciunt progreſ-

ſum, atque ingentis lætitiæ cauſam ha-
. K 2 bent,

des 1
Pyicdes

220 Voritates

bent, qui cunctos vitæ ſuæ dies, heb-
domadas, menſes, & annos in Di-
vino cultu, variarumque virtutum
exercitatione tranſigunt.

Hoc ſi rectè noviſſes, maturéque
perpendiſſes, ad hanc uſque diem non
tanta tibi fuiſſet rerum caducarum cu-
ra, neque tot bona neglexiſſes opera,
linguam etiam, oculos, aures, vo-
luntatem ſæpiùs refrenaſſes, nec non
fidem, ſpem, charitatem frequentiùs
exercuiſſes.
Præſtat nummorum pati penuriam,
cæterarumque rerum, quæ nobis cum
beſtiis ſunt communes, quaàm virtu-
tum, quæ & perfectione, & gloria
Angelis nos reddunt æquales.

Fruſtra ad ſublime faſtigium gloriæ
enitimur in cœlis, ſi pravos noſtros
appetitus non viriliter coêrceamus in
terris.
Regnum cœlorum, inquit Chri-
u⸗ „ vim patitur, G& violenti rapiunt
illu

CA-

64
Ve

Nobris
Doni? 9

u gifgt

Ukhum? n
El n ungn
Wsirte ⸗ N

Chriſtianaæ. 321
2 dies, er CAPUT LXIV.
nos in De Animaæ dignitate.

ne Ninum FX obviis perſæpe quærimus: quid
novi? quid rerum geritur? quid
, ummen boni ſpargit rumor? quanti venit fru-
quedemm mentum? quo loco ſunt res patriæ?
aducawuncd⸗ Sed nunquam, aut certè rarò ex
ezileen nobis ipſis quærimus: qui agitur cum
auI anima mea? quanti hæc valet? quo
e, in ſtatu mea verſatur conſcientia? quo
n ſenen 1000 ſalutis meæ eſt cura?
Laborare, ut patria ſarta tecta con-
iſenmniim. ſervetur, perquàm laudabile eſt; ſed
etaen ſolicitum eſſe, ut anima ab æterno
Aen n vindicetur interitu, multé eſſe lauda-
ner i bilius, quis neget?
is Quapropter diſce, ôhomo! quan-
e ti anima tua valeat. DEUM valet;
tgun quia id ipſum valet, quo conſtat pre-
ρ tio: neque verò minori conſtitit, quàm
vitz & pretioſiſſimo ſanguine Domini
aI noſtri JESU Chriſti: tanto lytro DE-
ingoit „½⁵ US animam tuam redemit. Non cor-
NitN ruptibilibus, auro, vel argento re-
dempti Otis; ſed pretioſo ſanguine,
K 3 quqſi

222 Veritates
quaſi agni immaculati, Obriſti, ait §.
Petrus.

Plus ergo anima tua valet, quàm i tu⸗

omne id, quod Deus non eſt; pluris

æſtimanda eit, quàm omnes margari-

tæ, deliciæ, ac voluptates, quàm om- inmd

nis Regum honor, & gloria. Empti
Aſtis, inquit S. Paulus, pretio magno.

Iniquiſſimè igitur ageres, ſi ani-
mam tuam, adeô caram, brevi, foe-
dâque voluptate, aliâve re futili, &
caducâ divenderes; quemadmodum
ab æquitate graviter aberraâſſe cenſere-
tis, ſi prægrandem adamantem, mul-
tis florenorum millibus conſtantem,
obolo, vel aciculà commutares. Me-
ritô igitur exclamat S. Auguſtinus:

Poſtquàm intellexi,; animam meam
pretioſo Chbriſti ſanguine eſſe redemb-
tam, nolui illam amplius exponere ve=
nalem.

IIie mrecator habetur prudens, qui
juſtum mercibus pretium ponit.

CA-

64

Uertinet
tio genrit,
te t⸗

Uumncpons

31. imnta.
le, Etnet

Onele

eD⸗del
Ulfandonn
Der Nrpy,
N Nkeo

Koms iln

Uern

Chriſtianæ. 223
Prigi, ad⸗ CAPUT LXV.
Anima ſolicitò conſervanda eſt.
Falet, a A Nima tua ad te non pertinet,
dn elt,pinn pertinet ad Deum, qui illam de

Dnesmuee nihilo creavit, infinitéque emit pre-
s, umm tio: apud te tantummodô hoſpitatur.
lorn. o Wobilem boſpitem habes, 0 Caro ex-
n, clamat S. Bernardus (a) Wobilem val-
de; da bonorem hoſpiti tanto.
Hunc dehoneſtare ſinè ſacrilegio ne-
quaquam potes; tuæ enim duntaxat
fidei, & tutelæ anima tua commilſſa
eſt, æternæ damnationis indictà poenâ,

pemedmin

Mlen ſillam non cautè cuſtodiéris.
Coblmmen Infelix profectò es, ſi pretiofum il-
ontre lud depoſitum amittas; præſtaret
u “ enimverô, te nunquam fuiſſe natum.
Si quis, ſub cruce conſiſtens, om-

umm u némque Chriſti ſanguinem è fſacratiſ-
Nrn. ſimis vulneribus profluentem in unum
Neotetet congerens, eum tibi in vitreo calice
aſſervandum tradidiſſet eà lege, ut
per præcipuas urbis plateas more ſup-
plicantis illum circumferres, perſpi-
K 4 cuum

. (a) Serm. 6, de Adv.

Pücend, ll
Poi

224 VLeritates

cuum eſt, ſummà cum attentione,
& circumſpectione te inceſſurum.

Interim concredita tibi eſt anima,
Pro qua redimenda, æterna Sapientia,
mercator non inſipiens, omnem il-
lum pretioſiſſimum ſanguinem libe-
raliſſimè profudit; & hunc inæſtima-
bilem theſaurum quotidie circumferre
te oportet in valſe fictili, in fragili
corpore, longé frequentioribus expo-
ſito periculis, quàm fragile vitrum.

Demens igitur es, ſi poſthac mi-
nori ſolicitudine, circumſpectione,
animam tuam, quàm JESU Chriſti
ſanguinem, vitreo contentum calice,
Conſerves.
Si modô animæ illam, quam in-
dies corpori, impenderes curam, ſub-
limis Seraphini gloria meritis tuis eſſet
impar.
MWeritô bpoſeit ſtudia majora pars me-
lior, inquit &. Eucherius. (a)

CA-

(a) De vera Sapient.

64

Ptammn
Otonos

bnmton gn
rlun co

Eel, den
Eete mlie
In, dee
mnt, min
Cnnlnant

Aummum
nden, i
Kunlerhene
n iplort
lerun
Crcdtt ole

a) o

m attentior,
ceſlurun.

ibi eſt anin,
telnd Gpient
8, Ciunemn!
bgnidem N
hunc ineline
cie ctnneen
II, in Iul
Utionbuscrp⸗
gle inm.
6 polkee n
cumnſheckor
EN C
tentumcn,

G, mun in
Clann,
gitstusele

6

Chriſtianæ. 225
CAP UT,LXVI.
Multi animam ſuam parvi faciunt.

S comparatos nos eſſe oportet, ut
& domos & agros, quin & ipſam
vitam non gravaté perdamus, animæ
non ſolùm conſervandæ, veruùm eti-
am perficiendæ gratià.
Sed, eheu! planè contrarium con-
tingit: multi enim mentiuntur, & fal=
lunt, ac ne pejerare quidem reformi-
dant, animâmque ſuam ſic dæmoni
mancipant, ut pauxillum lucri ſibi
conquirant.
Paucos reperire eſt, qui curæ, atque

operæ, quam indies corpori impen-

dunt, vel decimam partem dent ani-
mæ: laborant in ſeram veſperam, ut
diteſcant; ſed vix horam inveniunt

ad animam ſuam virtutibus condeco-

randam, atque ditandam: 6 quàm

graviter hanc ſuam ſegnitiem ſub mor-

tem deplorabunt!
Miſerum me! (lamentabili voce
clamabat olim quidam viro primario à
ſecretis) conſumpſi, exarandis in ob.
K § ſequium

226 Voeritates

ſequium Domini mei literis, innu-
mera fere chartæ folia, & dimidium
necdum impendi, bonæ, ſinceræque
conſcribendæ confeſſioni. (a)
Plurimi vehementer contriſtantur,
dum ægritudo corpus inceſſit, atque
illico, intempeſtà etiam nocte, me-
dicum accerfiri jubent, licèt non
ſemper reddere ſanitatem valeat; ſi
veroô anima mortiferâ noxàâà lædatur,
atque tabeſcat, non ità ſe affligunt;
quin imò ne pedem quidem movent,
ut aliquem conſcientiæ moderatorem
adeant, à quo (ſi ejus obtemperarent
conſilio) certo certiùs Divinæ gratiæ
eſſent reſtituendi; at in dies, hebdo-
madas, & menſes tam ſalutare reme-
dium differunt.
Interea, ùt recté monet S. Euche-
rius, Major agritudo gt, languere
animam vitis, quàm corbus morbis.
Vinum, quod bibunt, defæcatum
eſſe volunt, ſupellectilem ſplendi-
dam, veſtes mundas, ac nitidas; ſed,
ut

(a) Barry Philag.

1t mnima ſan
Alm adh
Mlculas ve
Aewunt, d
Ntle nix qui
Mers, u
kautkelt,
Nin de mmime
Aniemn cktert
Krench . 0
Chnibig,/ n

r, gu
inurtnn
Mindper
Uni ſur
hnheli,
lmn e.

4

D
1 lenfien
dslosi
m (rn
Nunn

Cbriſtianæ. 227

lters, im ut anima ſancta, Deôque grata ſit,
„& cimiduu vix ullum adhibent ſtudium.
e, Enceten Maculas veſti inhærentes protinus
Dn. ) abſtergunt, de ſordibus animæ vix,
f conttitim aut ne vix quidem ſoliciti. .
imelt, m. Dixeris, quidquid lubet; ineffabi-
n nott, H. lis cæcitas eſt, magis de veſtimentis,
t, Mos quäm de anima laborare.
atem t Anima cæteris omnibus longè præ-
OnkiE ferenda eſt. Quid prodeſt homini, ait
em. Chriſtus, NRi mundum univerſum lucre-
ieno, tur: animæ verò ſuæ detrimentum Pa-
z mumm tiatur; aut guam dabit homo comma-
ornui tationem pro anima Jua? .
eDine gi Animà perdità, cuncta ſunt perdi-
1dns i ta. Vbi Jalutis gamnum , exclamat
neen S. Eucherius, illie utique jam lucrum
nullum eſt.

CAPUT LXVII.
De Zelo Animarum.
S Thereſiam deficiebant verba, qui-
bus ſuis inculcaret zelum anima-
rum. Cor meum, inquiebat, ſcindi-
tur, ubi tot animas video interire.

Si unquam conſpexiſſes animaæ pul-
K6 chri-

228 Veritates

chritudinem (dicebat aliquando con-
ſcientiæ ſuæ arbitro S. Catharina Se-
nenſis) pro certo habeo, mille mortes
lhenter te aditurum, ut illam in cœ-
Ium perduceres.
Qui omnium ſalutem deſiderat, ei-
que procurandæ operam navat, ſuum
in omnes amorem non obſcurè de-
monſtrat.
Præſtat omnes diligere, quàm ab
omnibus diligi: qui enim eo, quo
par eſt, modo unumquemque diligit,
ſalutem ſuam conſequetur: non veròô
propterea ſalvus erit, quòôd ab uno-
quoque diligatur.
Da mihi, inquit S. Chriſoſtomus, (a)
unum aliquem, qui virtutis ſtudio ſeſe
quotidianis jejuniis maceret, qui oubet
in dura bumo, qui corpuſeulum flagris
fatiget, atterat, & propè conficiat,
quique in ſe parcus, in pauperes effu-
Jus, & fere prodigus, omnia bona ſua
in ecos efuderit; non tantum merebi-
tur, quantum, qui unicam animam
ad amorem Dei excitaverit.
ð Plus

(a) De vera Sapient.

Us ett,
nerbere,
Enortuosi
Ciſflutis
Ahoreſt, n
in (vam

Cunm homin
Cuumelstte
Denmonm
Colſtigrtore
I inti ret
1s, Huls,
ſtond, g
1l,celon
Ulneriri ne⸗
ntero
Reim,
S Ulmam
in, quum
Vn kern

n,

Chriſtianæ. 229
iguando er . Plus eſt, animam vel unam colo
Calurin? tranſcribere, quàm montes transferre,
, mile nn & mortuos in vitam revocare.
It ilan i k Qui ſalutis, unius duntaxat animæ,
author eſt, majorem Deo parit glo-
n ceſdent“ riam, quàm illa, quam univerſa cun-
mmitmn Ctorum hominum bona opera hic un-
olne quam ei attulerunt, atque allatura ſunt.
Etenim omnium bonorum operum,
ge, An? quæ peracta ſunt, & uſque ad mundi
enim e0, A conflagrationem peragentur, nume-
rus iniri valet; at verô actus charita-
tis, laudis, adorationis, gratiarum
actionis, quos vel una anima, ope
tuâ, coœlo reddita, æternúm eliciet,
numerari nequaquam poſſunt; quia
numero, & fine carent.
Sic etiam, qui à ſempiterno inte-
ritu animam vindicat, pluribus ſcele-
ribus, quàm, quæ unquam hic per-
petrata fuerunt, & perpetranda ſunt:
obicem ponit; hæc enim omnia ad
certum numerum redigi poſſunt.
Blaſphemiæ verò, quas vel una ani-
ma, per te ex averni ore, ac faucibus
erepta, atque ſervata, in Deum evo-
7 muil⸗

230 Voeritates

muiſſet, omnem numerum excedunt,
quia finem neiciunt.
Nullum, inquit S. Gregorius, om-
nipotenti DEO, tale eſt ſacriſicium,
qudàm zelus animarum.
In ſalutem itaque animarum toto
pectore incumbe: Divina enim gloria
mirabiliter augetur, dum ovis perdita
ad Chriſti ovile reducitur.
CAPUT LXVIII.
Quis modus, animas lucrandi?
Nimas lucrari poſſumus corporis
afflictationibus hunc in finem ſu-
ſcep tis.
&.. Franciſcus Xaverius corpus ſuum
inſlictis vulneribus cruentabat, ut obdu-
ratum hominem nefarium ad pœni-
tentiam emolliret. .
Poſſumus item lucrum animarum
facere, æ&gros in noſocomiis, capti-
vos in carceribus, egenos in privatis
domibus viſitando, iiſque eleémoſynà
ſubveniendo, & ſalutaria impertiendo
monita, ad exemplum . Ludovici Re-
gis Galliæ, S. Caroli Borromai, §.
Franciſei de Sales, J„. Radeuade

*
— —,

Milet,
um rorun
ktümnunmn
iss onſpir⸗
Kocla, ad
UIn gäiun
Dämmg
UInanimoe,
Ulns mnin
npes per
Ctencige
Uomnumn me
,zinuth
Liplum
ühns per
In Mucr
id oblkrie
ii eo D
erbis ey
alt, mni
Ral Finn
1 Conßkt
utin d
Ulnpleün
Minp

Chriſtianæ. 231

um excel, S. Eliſabethæ, multorúmque illuſtri-
um virorum, ac matronarum, qui
regotius, m etiamnum Pariſiis hunc in finem in-
dies conſpirant, ſuâque inter ſe bona,
ac ſtudia, ad ægrorum, atque egeno-
Mmimarum rum ſolatium, ac ſalutem conferunt.

ina eninn go Dici non poteſt, quantas in homi-
n emh num animos vires habeat munificentia.
lio. Alius animas lucrandi modus eſt,

XVII. inopes pueros, puellâsque legendi,
uerund' ſcribendique arte imbuere, eôsque
Im bonorum morum, ac potiſſimùm pie-
neintn’ tatis, virtutisque præceptis erudire.
Hoc ipſum in variis regionibus, &
6connin urbibus perquam laudabiliter præſtant
etch non paucæ virgines, quæ caſtitatis
n, voto obſtrictæ, domi, vel in cœno-
biis Deo deſerviunt.

n miunn Verbis exprimi nequit, quanti in-
Mis, ! terſit, jam inde à tenera ætate, pue-
Ein Pit tos ad virtutem informare, eôſque

eeeineſi recté confitendi, communicandique
menan modum docere; quem enim ſemel
ucile aſſumpſerint, nunquam deponent;
nns, eadque eſt cauſa tantæ circa hæc Sacra-
lgni menta imperitiæ, inter multos prove-
N.

232 Veritates

tæ ætatis, quà fæminas, quà viros, qui à
primis annis non meliùs fuêre edocti.
Facilè eſt efficere, ut tenelli fruti-
Ces in rectas arbores excreſcant.
Sinite parvulos, ajebat Chriſtus di-
ſcipulis plebem increpantibus, quòd
hos ad ipſum adduceret, & nolite eos
prohibere ad me venire: ac ſi dicere
voluiſſet: ingens hic ſperandus eſt
fructus; aures præbent doctrinæ, quæ
illis proponitur, ejusque ad normam
vitam, ac mores fingunt; proindéque
apprimè ſunt idonei, qui ducantur in
cœlum.
Neminem igitur horum par-
vulorum, quos Dei Filius tanti fecit,
deſpicere, vel negligere nobis licet.
Videte, inquit, ne contemnatis unum
bo his pitſills; quia Angeli eorum in
cœlis ſemper vident faciem Patris mei,
qui in cœlis oſt.
Hujus aſpectum ſperare licebit &
nobis, ſi vultus noſtros, animôſque
ab illis nunquam averterimus.
Omnes illi parvuli, quos piis in-
ſtructionibus noſtris æternæ ſubduxe-
rimus

Umys can
Crinttkosle
lept, Mturi
ni lihmm
lroo, innt
glos glin d
1 ete
urni g
Uinns pro
Tketolun
t.
6A
Nui enen
Ipherae
En e
untiobi
Upoltione
6umumlen
Um unnoe
Iecenan
Ciſner
Riplbente
un aumt
Wlo, Ut
Reali⸗

Cbhriſtianæ. 233
Inn vits rimus damnationi, nobis è& vita mi-
s hueeeli grantibus læto, & grato animo occur-
terei in rent, futuri comites in cœlum: quod
reſan. Patri Edmundo Augerio, Soc. Jeſu Re-
bit(MIm ligioſo, innumeri præſtitére parvuli,
ntib, en quos olim doctrinaà Chriſtianàâ accura-
“ té, ſolicitéque excoluerat.
Magni igitur æſtima parvulorum
permis d animas, pro quibus unigenitus Dei fi-
coceme lius pretioſum ſuum ſanguinem pro-
nens um fudit.
t, honnc, CAPUT LXIX.
ui Canurt . . .
Bonis exemplis lucramur animas.
Horum e A honſis Rodriguez, Societatis
ustnnt eon Jeſu Religioſus, Janitoris offici-
e obsIô um tantà obibat modeſtiä, & morum
W Compoſitione, ut quadraginta circiter
annorum ſpatio quadringentos ſtudio-
rum alumnos ad Religioſum ſtatum
amplectendum permoverit.
Qui ſincero animarum ardet zelo;
varias libenter ſuſfert moleſtias, ſéque
non gravatè commodis privat, eo
conſilio, ut ne proximo peccandi præ-
beat occaſionem. S
i

234 Veritates

Si eſca inquiebat S. Paulus, ſcan- Pebenntln

dalizat fratrem meum, non manduca-
bo carnem in aæternum „ W7 fFratrem
meum ſcandalizem: ac ſi diceret; ne
unquam mihi exprobretur, cauſam ex-
titifſe me ſempiternæ ruinæ fratris mei,
pro quo Chriſtus mortuus eſt.
Hoc altè inſideat animis veſtris, 0
pPatres, & matres, qui vitam non du-
citis Chriſtianis moribus conſenta-
neam! ſatiùs eſſet, liberos veſtros in
lucem nunquam ſuſceptos fuiſſe; non
enim, niſi ut æternâ plectantur mor-
te, vitam illis dediſſe videmini.
Malum exemplum longé plures de-
truſit ad inferos, quàm bonum un-
quam adduxit in colum.
Si flebiles damnatorum voces in ter-
ra poſfent exaudiri, vix eſſet inveni-
re, qui non ſuſpirans ingeminaret:
hic, vel hæc damnationis meæ extitit
Caula.
Inimicos diligere jubemur; quid
ergo animas, quæ nobis nihil mali
unquami ntulére, in æternam præci-
pitamus mortem? quid à JESU Cei.
0

umn ei ſuſfl
to legemit

1 Münmrn
Ranchet,

Uinbisico
Pobate i
in, uos
lumn uie
uinunmn
Minane
ojeman
Ptot anr
Emmus
Mun mi
dereti
blemnn
Ulkram

4 Ohriſtiana. 23 5
Pauls, ſto ſperandum nobis relinquitur, poſt-
n mu, quam ei ſuffurati ſumus id, quod in-
1, i finito redemit pretio?
Ii dceretzd YZæ, inquit, bomini illi, per quem
tar, calima ſoandalum venit! Pro tantis feus, ex-
Gineftineni clamat Salvianus, quantos ſecum tra-
tlus et. Xα in reatum.

ini .AH CA P U T LXX.
Gtam non⸗ . . 4
iyam Quo inſuper modo animas lucrari

ſbus collet⸗
etos ſeltcx .
tos ile,e AD animarum lucrum non parum
Echmm. 4 A conducit, per ſe, vel per eum,
lenm. qui nobis à confeſſionibus eſt, alios-
gene que probatæ vitæ homines diſtribuere
borun u- libellos, quos cenſemus idoneos, ut
n aliorum animis Dei timorem inferant.
ocesintk⸗ Plurimum hâc ratione promeremur,
eſet i Omniumque fructuum, qui ubivis in-
de proveniunt, participes reddimur;
idque tot annorum ſpatio, quot illi
per manus vagantur: quemadmodum
Womnium malorum, quæ per impu-

poſſimus.

ingeninmti,
6 ner e

eu i ros, hæreticôsve libros committun-
nn tur, eſſemus rei, ſi ad illos diſpertien-
nlr⸗ dos operam noſtram contuliſſemus.

236 Voritates
Hæc profectô veritas attentâà conſi-
deratione digna eſt. Multos obcæ-
cat avaritia, proprium emolumentum
præ Dei gloria cordi habent.
Prodigi ſunt, ut corpus exornent
ſplendidis veſtibus, quæ non niſi va.
nitate oculos perſtringunt, & ad pec-
candum alliciunt; tenaciſſimi autem
ſunt in allaborando, ut animæ pretio-
ſiſſimo Divinæ gratiæ indumento exor-
nentur.
Ingentes faciunt ſumptus, ut deſi-
deriis ſuis obſequantur, ut lauta in-
ſtruant convivia ad luxum, magnifi-
centiam, vanâmque gloriam; ſed ni-
hil prorſus erogant in emolumentum
ahimarum, quæ defectu ſalutaris ali-
menti languent, & contabeſcunt; at-
que ità, eheu! ad Dei gloriam propa-
gandam toti intepeſcimus.
Paucis nummis multas lucrari poſ-
ſemus animas; ſed hi reperiri neque-
unt; ubi ſæpe hæretici, aliique nefa-
rii ingentem potuerunt corradere pe-
cuniæ vim, ut retertos falſis, pravis-
que dogmatibus libros, non ſinè plu-
rima-⸗

emromenin
s ſmperen
DOmn granis h
Eleinurztor.
cit,
Wer le,
enl,ine
Eonnt, cocen
Mtelini.

S

ſg

s
Uiorcn
WMor
Umeencont,
Mamhlur
or, ſed
Unn em
Pgrein
UIe 00
4

1
1

mar
Cin
ANpug
Merren
ſebiſin
n hicer

1 Chriſtianæ. 237
Ttentie rimarum animarum pernicie, in vul-
MutN gus ſpargerent: concipi non poteſt,
emolumt quàm gravis hac ratione univerſæ Ec-
ben. cleſiæ inuratur infamia.
Olpun ean⸗ Accedit, quæſtum animarum nos
e ONIfacere poſſe, vicos, urbésque percur-
Gunt, Gif ſando, atque ignorantes, qui ibidem
nellnin degunt, docendo, quæ ad ſalutem
Ntaninee ſunt neceſſaria. Hunc in finem Apo-
dumenh ſtoli mille inter pericula orbem pera-
grarunt; ſed quis horum inſiſtit ve-
ptis/ uid ſtigiis?
,I Multos quidem invenire eſt, qui in
xun Mu remotas oras diu, noctúùque veloci cur-
otim Ai ſu contendunt, ut honorificum mu-
emehm nus, ampluúmque aliquod lucrum adi-
rum piſcantur; ſed pauciſſimi ſunt, qui in
animarum emolumentum ejusmodi

tbelaomt
glrunmc⸗ iter aggrediuntur.
I, Milites conſcribuntur, exercitus
SI conflantur, bona oppignorantur;
geiii quin, & ipſa vita in diſcrimen addu-
eG citur, expugnandæ alicujus urbis cau-
ſa, ut terreni cujusdam Regis impe-
rium ſtabiliatur, utque is ſummam
rerum ibidem adminiſtret.

Verùm,

238 Veritates

Verùm, ut DEUS Rex Regum in
regionibus, ubi ejus gloria peſſum-
datur, & jugum ejus excutitur, in-
numeris animabus imperet, vix pe-
dem movemus, aut nummum eroga-
muys in alimentum Apoſtolicorum vi-
rorum, qui diu, noctúque per mille
vitæ pericula, in ſudore vultůús, ibi-
dem laborant.
Cadit afſinus, inquit S. Bernardus,
G invenit, qui ſe ſublevat; cadit ani-
ma, & non eſt, qui manum apponat.
Quòô, eheu! 6 Chriſtiani decidiſtis?
Nullus labor, nullus dolor, nullus
ſumptus nimius eſt, ut in cœlum
transferatur anima, quam DEl Filius
pretioſiſſimo ſanguine in ſpem ſalutis
aſſeruit.

CAPUT LXXI.

Orandum oſt, ut Dei nomen ſanctif-
cetur.

CHRISTUS, orandi præceptis nos
W erudiens, docet, ante omnia ab
æterno Patre poſtulandam ejus nomi-
nis

18 ſinchfoa
un, & volu
Rdcclo, exee
mmqnot
ommibus
Ulentation
unere nos
Meetpunm
t
le Neri
unr, ſe
n
ungrkne
Elteeg nc
Trnn.
linn ie
hutnn
ühenn
veuln coni
Erne Al
ſeüntg
d cnr
prodo:
A

Chriſtianæ. 239

Rer Reemi nis ſanctificationem, regni ejus adven-
gorapelm tum, & voluntatis ipſius in terra, ſicut
8EwttI in Cœlo, executionem; deinde panem
Pet, iül noſtrum quotidianum. L
ummmmen. In omnibus itaque, quæ ad corpo-
pololomm ris ſuſtentationem pertinent, ad Deum
liqnes recurrere nos oportet; ſed primum
& præcipuum haudquaquam eſt ne-
gligendum. An non quotidie id con-
tingit?
Miſſæ Sacrificia ſepenumero peragi
e. Curantur, frequentantur templa per
iniceim Rovem dies, eleémoſynæ erogantur in
lin Gnmm Pauperes: at nunquid in finem ple-
anlen rumque temporalem?
,I UIte Preces fundimus, ut ardente febri
un I Uiberemur; vota nuncupamus, ut lites
inhen⸗ optatum habeant eventum; pere-
grinationes ad pia loca inſtituimus, ut
e prole augeamur, aut, ut fortunatum
XA „ meamus conjugium: totæ conveni-
nnv“, unt urbes, & ſolemnes decernunt ſup-
plicationes, ut latè graſſanti peſti tan-
em dem ſuccurratur. Hæc equidem lau⸗
& do, & probo; nam in cunctis neceſſi-
te o tatibus ad Deum confugere nas opor-
NHD tet 5

Ote Widrl

240 Veritates

tet; quotusquisque eſt, qui cibo ſe ab-
ſtinet, ſtipem largitur, rem Divinam
offerri curat, ut nomen Dei ſanctifice-
tur, ejúſque regnum adveniat?
Filiæ chariſſimæ inquiebat S. There-
ſia) nequaquam huc conveniſtis, ut pro
felici terrenarum rerum ſucceſu preca-
tionibus inſiſtatis.
O mi DEUS (clamabat aliàs) dum
laudem, & gloriam, aurum, atque ar-
gentum à te poſtulabimus, exorari te ne
Riveris; quod verò ad Filii tui hono-
rem attinet, cur attentas aures non pra-
beres precibus illius, qui & opes, &
famam, &; mille vitas lubens tibi im-
molaret? Enimveròô, Dei gloriam com-
modis propriis anteferre ſe, perſpicuè
demonſtrabat.
Religioſi Societatis ESU quot die-
bus quàm plurima Sacrificia DEO ad
aram offerunt, non, ut pro iis tempo-
ralem accipiant compenſationem (ca-
vetur enim in eorum Conſtitutionibus,
ne quis oblato ſtipendio Sacrum faci-
at) ſed partim pro indiis, & gentilium
converſione, partim pro regionibus
ſepten-

ertipnell
Ucion part
Ionndarum

el

oromn in
Antione no⸗
Ulbige ſn
kolun
Cbidem n
Nel mimmn

terrar

„ Wp⸗
ur⸗ n
mfhen
bnen Dei
umumdi
id gor⸗

Aern hec

roi

Z Chriſtianæ. 24 1
. . . .
ichott ſeptentrionalibus, & hæreticorum re-

Dir ductione, partim pro animarum igne
abli purgandarum ſolatio, partim pro be-
Dervaili nefactorum incolumitate, & ſalute, ut
neni, hic ratione nomen Dei magis magis-
que ubique ſanctificetur.
Id ipſum & nobis faciendum incum-
bit; ſiquidem nil ſat eſſe poteſt, ubi
agitur de amplificanda Dei gloria, cu-
jus vel minimum incrementum uni-
verſo terrarum orbi præponderat.
Soli igitur Deo honor, & glorig in
lJacula ſæculorum, Amen.

CAPUT LXXII.
Allaborandum, ut idonei operarii mit-
algimor tantur in vineam Domini.
kig i Equaquam ſufficit, preces fundere,
eb u Sacrificia Miſſæ offerre, ſanctifice-
aoth tur nomen Dei, ejusque adveniat re-
1 o gnum; manus inſuper operi admoven-
ta, da, cunctâque adhibenda adminicula,
0 1b

inn quæ ad gloriam ejus propagandam
nlationeh.

Cconducunt.

,entioet .
nſiin Poſteaquam Deum oraverimus, ut

n dignetur Eccleſiæ ſuæ donare Sacer-
in dotes, probitatis, atque eruditionis
ge laude

24² Veritates

laude præſtantes, danda eſt opera, ſi
in noſtra ſit poteſtate, ut Eccleſiaſtica
munia, Epiſcopatus, Paſtoratus, &c.
digniſſimis, maximéque idoneis viris
conferantur, omni affinitatis, amici-
tiæ, emolumenti proprii, aliarumque
humanarum rationum ſepoſito affectu.
Quantum hæc res ad Divinam glo-
riam augendam momenti habeat, ne-
mo non videt.
Si huic rei ſedulò invigilaretur, re-
perirentur etiam nunc viri eximii, &
vigilantiſſimi: enimverôò exigua, quæ
circa hanc rem habetur cura, ſatis de-
plorari non poteſt.
Conferuntur aliquando paſtoratus,
cathedræ, ſacra tribunalia, unius dun-
taxat epiſtolæ commendatitiæ impul-
ſu, nullà in mores, probitatem, eru-
ditionem eorum, qui commendan-
tur, factà diſquiſitione.
Hinc non rarô contingit, ut inter
eos, qui curam habent animarum,
inveniantur, qui munus ſuum negli-
gunt, & ſubditos pravis exemplis of-
fendunt, propriisque ſtudent comms
is,

6s, tur

Dii, A ſ
hi Crie
e, ſn
Qunt
mna mim⸗
le Une
ii, Uuin
Mahoin
lcene
ee
ß

Ubiine

li
llui 4

0n lum

Cbriſtianæ. 243
eſtopeni dis, & turpi lucro inhiant, neque
t boeimn Dei, ſed ſuam gloriam quærunt. Mi-
atonts t niſtri Chriſti ſunt, inquit S. Bernar-
idones ſü dus, & ſerviunt Antichriſto.
hitatis, and Quanta inde proveniant mala,
ti,dimimg quanta animarum pernicies, non dif-
epolfh ficulter unusquisque aſſequetur. Præ-
IDiinn ſtitiſſet, hujuſmodi homines Oopificio
Milebet, b addiſcendo in juventute fuiſſe applica-
tos; ſic cenſet S. Bernardus; horum
ighem, erat magis fodere, aut mendicore.
enm DEl Filius, de hujusmodi agens
gelgni, Sacerdotibus in revelationibus S. Bri-
n, Mc LZittæ; (a) meritò exclamat; Væ tali-
bus, qudd nunguam nati fjuerunt; ipfi
1o nn enim Profundius cadunt in infernum,
inna e Agut alias
ties Non ſolum illi cenſendi ſunt rei,
otkemntne qui, cùm idonei non ſint, Eecleſiaſti-
cmen“ ca tamen munia ambiunt; verùm &
Ul, qui ineptos, indignésque ad illa
6t, Promovent: eſt profectò, cur utrique
mmm horam mortis reformident; etenim
ſun horrendum illis imminet judicium.
arnfſih Deus ab ipſis repoſcet eorum ani-
M 2 mas
lenthig, (à) L. 4. c. 13 5. 5

244 Veritates

mas, quas in colum perducere po-
tuiſſent, ſi munere ſuo rectè fuiſſent
functi. Tot merentur tartareos ignes,
quot animas perire ſunt paſſi. 04
Dæmon, ut refert Ludovicus de U
Saxonia, accedens quemdam Divini Muln
verbi præconem, etiamnum igno- Phunn, a
rantem, quid eſſet dicturus, cùm Halieni
tamen ad nonnullos Abbates verba Ger
eum facere oporteret, coinpulſus eſt
à Deo, hæc illi dicere: Hoc dixeris,
nec plura. Princebs inferni Eccleſiæ
Principes ſalvere Jubet: gratias Illis
agimus univerſi, quòd ilorum incu-
rid pene totus ad nos orbis Confluat.
Is erat fortè tum Eccleſiæ Præſidum
luctuoſus ſtatus, qui aliis temporibus,
multo minus noſtris, talis (laus Deo)
nequaquam eſt. .
Unusquisque, qui, dum poteſt,
non allaborat, ut boni, & fideles ope-
rarii in Domini vineam admittantur,
manifeſté oſtendit, nullo ſe Divinæ
gloriæ tangi deſiderio; ejusmodi enim
ad Eccleſiaſticorum officiorum guber-

nacula admovere, efficaciſlimus eſt mo-
dus, Ahri

Aus, irlbie
ur, ghiegve

d⸗
ll I

1

Chriſtiand. 24 5
Detducetes dus, ut ubique DEl nomen ſanctifice-
recefuiln tur, ejisque regnum adveniat.
CAPUT LXXIII.
hiiriu Lodoem opere becoatoribus, & Fidelium
encdam Dii Defundtorum animabn; Titulari boſſumns.
amnum in Onum, ac imprimis laudabile eſt,
GiGonns, abſtinentiæ vigiliis, orationibus
Ablets ſe dare, rem Divinam ad aram offer-
Nuis re pro impetranda peccatorum con-
e Medf verſione, præſertim eorum, qui per
mi M univerſum orbem in agone luctantur,
non ſinè gravi æternæ damnationis pe-
riculo; ſiquidem, extremâ urgente
neceſlitate, extrema, atque efficaciſ-
Ceielalan ſima ſunt adhibenda remedia.
H eeNoit Sed longè melius eſt, ac laudabili-
W Nus, iisdem illis operibus etiam ani-
isl mas flammis piacularibus detentas ad-
e D juvare; nam hæc duo redte, fructuo-
Atee ſéque ſemper conjungi queunt.
, Cuilibet hominis juſti bono operi
vis ineſt promerendi, ſatisfaciendi,
& impetrandi.
Operum noſtrorum meritum, id
eſt, gloriæque incrementum in aliqs

L 3 deri-

245 Veritates

derivare, Deo ſic volente, neutiquam
valemus; id enim non fieret, niſi cum
detrimento, per omnem æternitatem
non reparando.
Satisfactionis, & impetrationis di-
verſa eſt ratio: illam aliis impertiri,
atque adeò pro aliorum poſſumus ſa-
tisfacere peccatis; poſſumus etiam,
t nobis ipſis, ita & aliis quidpiamn
impetrare.
Satisfactio noſtrorum bonorum
operum fidelium defunctorum anima-
bus, ſe ipſas juvandi poteſtati deſti-
tutis, prodeſſe poteſt; attamen non
prævaricatoribus, quamdiu in ſtatu
noxæ mortiferæ verſantur. Ubi enim
remanet culpa, illic non tollitur porna.
Impetratio applicari valet peccanti-
bus, qui omnem de ſe ipfſis adjecére
curam, quique interim ad inchoan-
dam converſionem ſuam Divino in-
digent auxilio, qué ſe reddunt indi-
gnos ob infeliciſſimum ſtatum, in
quo deliteſcunt. .
Hoc igitur eſt ingenioſum amoris
inventum, ut ex bonis noſtris operi.
us

Us Nihi am
ſeprogelle
liego ſi
tent, ti
Mum incho
iuuntinte
Denst
Gwikud ze
Feuium o
obe no
Aingn teie
utotorn
re obtine
0, Ckecſen
l,
nn Uujn
Kinimdbns
Cllimn
rahs,
r long
Ceim m
lng nnult
1l
enlopete
Endoran
An, N

CObriſtianæ. 247
te, entign bus nihil amittatur eorum, quæ & vi-
feret,nia vis prodeſſe poſſunt, & defunctis.
emn Etetneke Iili ergo ſapiunt, qui, dum cibo ſe
abſtinent, ſtipem erogant, aliâmve
npetnetonce bonam inchoant actionem, hanc ei
Gis imem Præfigunt intentionem.
polmm Mi Deus! tui cauſa;, tuique amore
OMums ein Opus iſtud aggrediar, pro impetranda
iis n peccantium converſione, vel, ut iſte
mihi probè notus tandem aliquando
rum bonon ad frugem redeat, vel ut iſte hæreti-
ndommn“ cus orthodoxam fidem amplectatur,
vortet mihique obtineam perfectam caſtita-
mm tem, obedientiam, animi demilſſio-
don, nem, &c7c.
tun, Mon Operis hujus ſatisfactionem imper-
Itoliore tior animabus igne purgatorio deten-
alet pelan tis, vel illi animæ, cui maximè ſum
irle obſtrictus, &c.
1d Hoc longè præſtat: quemadmo-
n Din um enim melius elt, eodem fune
cluni⸗ uobus naufragis opem ferre , quàm
ſenn.¹ uni ſoli; ità longè conſultiſſimum eſt,
eodem opere juvare & peccantes, &
Pom mu Qeiuncorum animas, quàm vel has
lti olùm, vel ſolùm illos.
8 L4 Hac

248 Veritates

ticula bonæ tuæ actionis peribit: me-
rita tua inſuper erunt multòô copioſio-
ra: quia proficiſcuntur à majori chari-
tate, illà ſcilicet, quæ & ad animas
fidelium defunctorum, & ad præva-
ricatores etiam ſe extendit.
Zelus animarum univerſos com-
plectitur, & vivos, & mortuos, qui-
bus ex commiſeratione ſuccurrere,

præter multa alia ingentia bona, feli-
cem parit, & longævam vitam: ani-
mæ enim ope noſtrà in coœlum per-
ductæ, id à Deo ſæpenumero impe-

trant, ut hoc modo plura quotidie
bona opera accumulemus, utque diu
quà vivis, quà defunctis ſimus auxilio.
i amas te, proximum dilige, in-
quit S. Eucherius (a) quta nihil magis
commodis tuis dabis, quâm quod con-
tuleris alienis.
C AP U T LXXIV.
De Perfectione.
XM/Agnæ felicitatis eſt, in eo ſtatu
VL vivere, in quo nunquam vnt,
alte-
(a) De vera Sapient.

Hac vià nunquam vel minima par. Uerir ip

Aegve anim⸗
Coſtemus,
Kgratie,

it Deus, (

keryore

unbdus le
Uengellent
inmmanitet
Uiod gvoti
Ungein kerre
Un fhvein
Uireter
Iun ſertenie
1 Nomint
U nreti
Minn in ib
Untr
Thiottimn
dhos Nog
ſe ungn
iuntg n
n ead
Kinns
o Ms

Chriſtianæ. 249⁹

dminm alterâve ſuppetit hora, ut de Deo-
s helhlt, déque animæ noſtræ ſalute accuratiùs
Ghuſtcn Cogitemus.
e napiick . Si gratiæ, quas modô tibi imper-
eANN tit Deus, concederentur damnatis,
Anne tanto⸗ fervore illum hi diligerent, ut
enat omnibus ſe peccatis, & peccatorum
nem Poenis eſſent exempturi. Gentes eti-
ormd am immanitate barbaræ vitium unum
ne Irunt aliquod quoticdie extirparent, aſſidu-
irtoe,“ Umque in fervore caperent in cremen-

ſ
I

m im“ tum, atque in virtutum ſtudio mira-
. crin biliter proficerent, nec non ad ſum-
mmen mam pervenirent ſanctitatem, ſi tem-
6 un Kh⸗ Mn

pus, Dei cogitatio, crebræque men-
tis illuminationes, aliâve adminicula
ällis ſuppeditarentur, quæ à Divina
manu tam liberaliter modò tibi do-
nantur.
Tu interim tam exiguum in virtu-
te facis progreſſum, tam languidè vi-
vis, nunquam domi habitas: Ubi ſt
theſaurus tuus, ibi eſt & cor tuum;
rebus caducis aſſiduè immerſus jaces,
vigeſimus jam fortè labitur annus, ex
quo DEUS abs te requirit, quæ nec-
L S§ dum

Pun gan.

8önnstit

25 0 Veritales

dum executus es. Adeòô diu verfari

in ſchola virtutis, & nullum coœleſtis

ſcientiæ referre fructum, nônne res

plenè inuſitata, & probroſa eſt?
Ecqua filia palàm prodire non eru-
beſcat, ſi poſtquam per ſex, ſeptémve
annos peritiſſimæ Magiſtræ ſcholam
frequentavit, ſe videat æquè ignaram
acu pingendi, aliidve manuale opus
exercendi, ac erat primo die, quo ad
artem illam addiſcendam manum ad-
moverat.
Te autem, geſtataâ per viginti, aut
triginta annos Religioſâ veſte, non
pudet prodire tam imperitum, atque
omnium virtutum inopem, in ea-
rûmque exercitio tam languidum,
& imperfectum, quàm primo eras
die, quo profanum veſtitum exuiſti:
Quin imò forſitan tum eras magis pro-
bus, quàm ſis modòô.
Dixeris, quidquid lubuerit, nul-
lus unquam, neque coram Deo, ne-
que coram hominibus, tibi erit excu-
ſationi locus.
Vita cunctorum fidelium, eorum
præ-

enin, 9
cherunt, con
Pilig, ut al
Enilqvando
Ung, 3tot

ſfkimto

Ccheobis el
Ul Cis
tmmnnin
Celnſvi pan
Hriumen
ſhte drior
imn, (i
Päifiones i
aſumn 3 h
4 Sereet
Dimiclie
n aſ

nn, i
Rüre ciſ
Uguann n

in lieit 4

6 Cbriſtianz. 25v 1
ded ir V præſertim, qui Livino cultui ſe man-
nühlum ee ciparunt, continuus eſt in virtute pro-
un, Ie nreſſus, ut ad ſublimem in Cœlo tan-
robrcbel! dem aliquando gloriam perveniant.
dienee Longa, atque ardua ad virtutum eſt
Neree via; feſtinato igitur opus eſt, adhiben-
Muleſie dusque nobis eit modus, quem adhi-
en e buit §. Carolus Borromaæus, qui cum
He mue à teneris annis molliter eſſet educatus,
nimed quædam ſibi paulatim ſubtrahere, ſe-
Nden um ſéque vincere in parvis conſtituit, ad
majores, duriorésque corporis affli-

pern Ctationes, difficilorésque virtutum
GoEHG exercitationes ſic quotidie connitens.
nin H Nunquam à laboribus ceſſare viſus

inopen eſt: aſſerebat enim, proprium eſſe
n M“ magni, invictique animi viro, plura
n H ſemper, ac majora aggredi, magisque
Gelimmemn indies, ac magis virtutibus animam
nemse exornare, ut ſi longo etiamnum à
„ Peerfectione diſtaret intervallo.
Pbenè Wunquam juſtus arbitratur, ſe com-
onmed prohendiſſe (ait S. Bernardus )(a) nun-
ttiemtdd qaam dicit: ſatis eſt; ſed ſemper eſu-
rit, Fititque iſſtitiam, ità, ut, ſi ſem-
lun, d L6 per
(a) Epiſt ad Gar.

252 Veritates

per viveret, ſemper, quantum in ſe
eſt, juſtior eſſe contenderet, ſemper de
bono in melius proficere totis viribus
conaretur.
Hiinc nequaquam diſſimilis eſt iis,
qui theſaurum effodiunt, quaſi gfo-
dientes theſaurum, inquit Job. Qui
theſaurum effodit, tantò impenſius la-
borat, quantô propiùs ad illum ac-
ceſſerit.
Sic, qui ſeriò, ac ſtrenuè ad per-
fectionem contendit, quò cœleſti the-
ſauro fit propior, eò evadit ferven-
tior, ut ſoli Deo placeat, omniaque
ritè peragat, quæ officii ratio ab eo
poſtulat. Hi enimverô ſunt illi, de
quibus S. Paulus Apoſtolus: iritu
JNerventes.

PROSECUTIO.

Prurimi ſunt, qui poſtquàm mode-
ſtiorem induerunt veſtitum, aut
religioſæ familiæ ſe mancipârunt, ma-
gno cum fervore incipiunt; ſed ho-
rum nonnulli, quorum me valde mi-
ſeret, paucis poſt annis, aut tiroci-
n10

nio r egre⸗
nino itepel
n bi ſ
Uum, honore
Gnntor, n
eEnnn orntiont

Pttls exercit

ſkonr grzrite
Chlrn vette
tem. Non
Muntio ſen
Efüntbs i
geiete
Uun baces
Uütle, z tn
r keeris ſ

En Fim
Weagmoci
mls, Eend
Wechtonit
eno, lud
n oe⸗

. Cbriſtiqnæ. 25⁵3
Guutust nio vix egreſſi, quaſi defagitati, om-
eret, m nino intepeſcunt, ſuumque in omni-
e tet bus (ſibi ſolis ſtudentes) commo-
dum, honorem, & oblectamenta au-
Gſümisti cupantur, nec non ſenſim, & ſinè
unt, ſenſu orationis ſtudium, cæterâsque
uit Nn ( ſpiritùs exercitationes negligunt.
thingen Itti nequaquam ſunt ſpiritu ferven-
ad un tes; ſed languidi, ac tepidi, habént-
que, cur graviter extimeſcant; eò quòd
ſub ſacra veſte nihil ſolidæ virtutis ha-
beant. Non veſtium, ſed morum
immutatio verum efficit religioſum,
ac virtutibus illuſtrem virum.

Progredere itaque in dies ſingulos
ferventius, & cave, in virtutis via un-
quam ſubſiſtas. Hac ratione conſcien-
tiæ tuæ, ac tuis Moderatoribus, Deô-
1o⸗ que feceris ſatis.

Quòd ſi moleſta tibi poſthac videa-

ſnun , tur ejusmodi vita, ſi acerbum ſit com-
cn modis, ſenſuumque deinceps carere
noen oblectationibus, quibus, languidè vi-
unc e Vendo, hactenus es fruitus, in men-
i tem revoca mercedem maximam,
n 1.7 quam

254 Veritates

quam poſtmodum, & quidem fortè
Propediem accepturus es in cœelis.
Cogita commoda, ſenſumque ob-
lectationes, quibus modò abundas,
brevi tempore eſſe duratura; & utut
centum adhuc durarent annos, quid
eorum te poſt mortem comitabitur?
nihil omnino; cuncta quippe tranſié-
rint: hoc unum es habiturus, quod
acrioribus in igne piaculari torquen-
dus ſis pœnis, adeoò, ut forſan tibi futu-
rum fuiſſet multò conducibilius, ſub
initium converſionis tuæ vitâ excede-
re, quando necdum eòô deveneras,
quò nunc miſer decidiſti.
Oogita etiam gravem infamiam, in-
gens tædium, acerbiſſimos remorfus,
& angores, quibus, appropinquante
morte, obruéris, ſi tum tibi conſcius
ſis, te, ut inter tot proborum morum
Magiſtros, tôtque eximia bonorum
operum exempla virtutibus animam
condecorares, multò minorem adhi-
buiſſe conatum, quàm opifices, ut
abſolutam artis ſaæ peritiam adipiſcan-
tur.

Ktum qu
ſtl, & vire
uncis indon
el cIu.
in opega
Gctum, qu⸗
Unes, glibi
Nlgnto, pe⸗
Uletan crel
llankr prel
Abennic

ln commin⸗
unto deen,
tezlenien
1o, Colend
Uninfvenn
Rüdie, ſa
Gühonorune
Dlbinm n
Unmnden
Ulak, Gun
11 Nbi nibi
hiend ce

4 Chriftianæ. 255
2 qeiden Si tum quoque comperias, te, dum
incrl. Vita, & vires fuppetebant, de refræ-
ſeolnünant nandis indomitis animi motibus, de
ed dnte fideli cultu Deo exhibendo, déque
unmmAt eius propaganda gloria mins fuiſſe
ent annde ſolicitum quàm multi ſint profani ho-
meni Mines, quibus neque tam gravis eſt

giemn⸗ obligatio, neque tantum temporis,
tum 6 neque tam crebra ad virtutem ſubmi-
ln tn niſtrantur præſidia.
s Si benigniſſimus IESUS Judæis

foren tti
l olim comminatus ſit, venturum ali-
an quando diem, quo Ninivitæ, aliique
Ern, à fide alieni eos arguent, quôd ado-
rando, colendéque vero DEO longèé
itan: Winus fuerint ferventes, duam illi in
mnurm iis fictis, ſaxeis, ligneiſque ſimula-

— cri onorandis, ac venerandis;
Uik an mine zum non eſt, quin multi ho-
mme mineè mundani te quoclue conllemnma-
i des nal. tei a 0 ante Chriſti tribu-
tibs ne eri ubi nihi⸗ remanebit occultum 5
ueni Pircbiene cernent, ſegnius te fervi-
cten z o aen e mult amaſſe mi-
Aadi n Religioſa ſolitudine, quàm illi
in medio Babylonis, inter frequentes
tur-

R

256 Veritates
. „. Z 1.
turbas, atque plurimas, graviſſimâs: coum conm
que occupationes. Parati,

Perpende inſuper, ſub mortem tibi (ſenitem!
futurum longè acerbiſſimum, quan- (gett
do videbis, æternum Cariturum te moniri;
ſumma glorià, ineffabilibusque gau- lertlgte
diis, quibus Ienatius, Xaverius, The- ozͤ be
rſia, aliique jam perfruuntur in cœlis knemnis,
Sancti; eò quôd hic in terris tanto inget
ſtudio virtutem coluerint. . line
Accedit, ſi Religioſo alicui cotui nom

nomen dederis, te illi, cujus es mem- (N Et
brum, turpiſſimam infamiæ notam nl Ccczi
inurere; quippe profani homines, no- mm Glets,
tatis vitiis, licéèt exiguis, in quæ iden. Ammni
tidem, & palàm prolaberis, viliorem npernn
de tua, cæterorumque ſociorum vita ne Nine

concipiunt exiſtimationem. innle vit
Quid ? quòôd Religioſæ familiæ, in mimn i
qua degis, non leve afferas detrimen- unneibli
tum; ſubinde enim pravis tuis exem- ummn
plis cauſam præbes, cur idonei ado- tien n
leſcentes, idoneæque Virgines voca- i
tionem ſuam, quam, Divinaâ aſpiran-
te gratiâ, fovere cœperant, prorsus
abjiciant, & cur alii Religioſi, qui te-
* . cum

Chriſtiaunkc. 25⁵7
8, Nanl cum Ccommorantur, moribus tuis de-
pravati, à virtute degenerent. Hæc
lub moten identidem mente revolve.
illimumm, n Ad extremum obverletur animo
mn CII tuo injuria, quam Moderatoribus tuis,
Pilbiee cæteriſque ſodalibus infers; eò quod
mmi, occupes locum aliorum, qui multô
uumnrimg ferventius, & exactius Deo ſervirent.
in tenms Inſurgent illi, mihi crede, adverſus

1 te in ſupremi judieii die, téque non
lin ſinè tuo magno rubore accuſabunt.
,Cianmn Cave igitur, ullam quotidie profi-

itm in ciendi occaſionem elabi ſinas; id ſi
inas non caveris, ſatius tibi forſan fuiſſet,
nien in mundo te etiamnum degere, quam
amplexum fuiſſe Religioſum ſta⸗
“D tuͤii „ ut in eo tam ignavam, langui-
en. dâmque vitam tranſigeres; quemad-
Ein modum Judæ proditori longè fuiſſet
nhn conducibilius, Apoſtolorum conſor-
tes tio nunquam fuiſſe adſcriptum, quàm
ine ibidem tanto cum probro ſceleratè
l Menhn
PundüDH

S

90 4

*

Veritates
CAPUT LXXV.
Studium perfectionis cæteris omnibus
anteponendum.
R?* eſt planè indigna, quòd cæte-
ros ſuperare contendas in omni-
bus, præterquàm in iis, quæ ad ani-
mæ tuæ ſalutem pertinent.
An non ità ſe res habet? ægrè pa-
teris, te mercibus diſtrakendis, mi-
ſcendis apté ſermonibus, ludendo,
canendo, ſaltando, aliis eſſe inferio-

258

rem; at, quôd eleëmoſynis erogan-

dis, quod frequentandis pœnitentiæ,
& FEuchariſtiæ Sacramentis, aliisque
bonis operibus præſtandis tibi cæteri
antecellant, nihil omnino laboras.
Aſſequi ſtudes artis tuæ peritiam
omnibus numeris abſolutam, Cæteris-
que Magiſtris anteire cupis, eumque
in finem diurnos, nocturnôſque labo-
res ſuſcipis; ſæpè tamen eòô, quò con-

tendis, non pertingis.
Interim, ſi modòô, ut animam virtu-
tibus decorares, tantum temporis.
diligentiæque cum gratiis tibi Deo da-
tis

Sconjonger
mis, Ut op
1, aut üla
rimis in ce
npumerateris
e,
i mitu
tur ab ey
Uler; nec n
zulio mlan
nlere gti.
Do debitan
Phigunmne
eheiszinc
Im,, antpn
ennchzelſe
En, gui
Uegigenter
UIilam
Eieam,
Mnerceden
Cieo
Kit ninim
ner

1.

Cbriſtiana. 259
LXXV tis conjungeres, quantum in dies in-
ſfamis, ut opes accumules, téque in
tͦ/GNH hac, aut illa ſcientia eximium reddas,
lun maximis in coelo Sanctis haud dubie
na, d annumerareris. Hoc maturâ mente
Nendisinen revolve.
is, glen Cui multum datum eſt, multum
inent. quaæretur ab eo, ait Chriſtus Servator
lubet! n noſter; nec non Salvianns, (a) Maæ-
lrepende,s Nimabile malum eſt, donis d Deo datis
ions, Ms non bene uti.
Alis e in Deo debitam gloriam ſubtrahis,
voia“ quotiescunque officii partes languidè
Ddprums exequeris; indignus enim, cui ſer-
ments viatur, aut parcus ad opera noſtra re-
ndisttia muneranda eſſe videtur, aut impotens.
gino Hhon⸗ Servus, qui in Domini ſui conſpe-
5 tue in ctu negligenter laborat, manifeſtè de.-
en ats clarat, illum à ſe parvi æſtimari, ſé.
ee que exiguam, aut nullam ab illo ſpe-
uneneme rare mercedem.
7 Qui Deo magnopere placere deſi-
derat, minimos etiam, leviſſimôsque
mimm“ vitare nævos, eum oportet.

n knpe⸗ CA-
(a) L. ad Eccl. Cath.

260 Veritates
CAPUT LXXVI.
Tepor profectui in virtute obicem
. Lonit. .
Ulla, vel certè exigua virtutis adi-
piſcendæ tibi ſpes affulget, ſi abs
te, diligentia, & folicitudo procul ab-
ſint. Languor tuus cauſa eſt exigui
in Divino cultu progreſſus.

Animus tibi deeſt, ut impedimen-

ta removeas, ut roſas inter ſpinas de-
cerpas, moleſtiam, quam ſubires, ſi
jucundo cuipiam conſortio, commo-
do, humanôve ſolatio te ipfum ſub-
duceres. =
Animus tibi deeſt, ut manus, pe-
des, linguam, aures, memoriam, in-
tellectum, voluntatémque refrænes.
Qham ſaperiore anno in perdoman-
dis inordinatis appetitibus ſenſiſſes dil-
ficultatem, ea modò evanuiſſet, nec
nisl fructus inde perceptus remane-
ret; maxima vero in Deum gloria,
& Copioſa in te merces redundaret:
hinc vides, quantum puſillus, & an-
guſtus animus tibi afferat detrimehti.
1 Ma-

Maprarimt

Fult, C
o fult, wo
Mel, exeg
Cins mundit

Dhrimiſois
Puimiſempit
aöd mane
oieünt ce
Snmnmnn
In ertiparen
lir aoc
lon fin nol
Mnocdäm vi
Müiltam a
Mii woboret
. Uli, quo
en tecum
Kifunt,
Kenon gel
Unm ſtadͤi
ligls ece
(ur es
d

E-

4

4 Chriſtianæ. 261

LXXVI — Magnanimus eſt, qui præſtat, quod
*Dieus vult, & quia id vult, & eo,
Dirtife din quo vult, modo, idque omni, quâ
H poteſt, exequitur perfectione, ac ſi
Nignnnituin totius mundi ſalus inde penderet.
es lge, Plurimi ſuis vitiis hærent immerſi,
ctmo: plurimi ſempiternis cruciantur poenis;
SG eo quôd magno illo, excelſôque ani-
gelt mo kuerint deſtituti.
Si unum duntaxat quot annis viti-
um extirparemus, brevi eſſemus per-
fecti: quòd ſi etiam ſub initium mo-
dicam vim nobis inferremus, cuncta
poſtmodùm videremus facilia.
Nihil tam arduum, quod, Divinà

gratiaà roborati, ſuperare non vale-
mus.

Multi, quos noviſti, aut, qui eàâ-
dem tecum utuntur domo, laudabili-
ter vivunt, ſéque ipſos aſſiduè ſubi-
gere non deſinunt, noxâſque vel le-
viſſimas ſtudiosè devitant, non ignari,
illis ipſis fedas animæ maculas aſper-
veln gi. Cur eos non æmularis? quid ob-
uil, ſtat, quo minus & tu, qui nec ætate
t lenmmn . tam

262 Veritates

tam affectà, nec viribus tam infirmis
es, tantundem præſtes.

CAPUT LXXVII.

Gratia, qud perfecti evadere poſumus,
à plurimis negligitur.

(Ratia⸗ quà nos ad perfectionem
provehere valemus, nobis nequa-
quam deeſt: ſed plurimi deſunt gra-
tiæ, alterâmque poſt alteram infru-
tuoſè perire ſinunt, mediocri virtute
contenti, ubi Deus ad ſublimem per-
fectionis gradum illos perducere cu-
it.
1 Dicunt cum multis, ait Gerſon,
SRichicit mihi vita communis; nolo me-
rita Apoſtolorum, nolo volare per
Jumma.
Hoc ſibi ſuffcere exiſtimant, inquit
S. Gregorius, qudd peſſimis anteæedant.
Quisquis ſic loquitur, eôque eſt
animo, habet, quod metuat, ne tan-
dem aliquando in grave prolabatur
crimen; nam, ùt recté S. Auguſti⸗
nus: (a) Si dixeris ſuficit, periiſti.
. Deus
(a) Serm. 15. de Verb. Apoſt.

Dens orat
i bons e
Cunttsim
Alont, aded,
Uures docean
Uececentis e
itkono p
UlniDeianrt
Meettituens
l retign
Uun eccatun
inn gurden
exeigh
kale
ie itt
gwando
iuclatt
In Nrictt.

Ha, Ue
, ma
utertti

Cbriſtianæ. 2623
6 tati im . Deus gratias ſuas denegare ſolet iis,
qui donis ejus abutuntur, & propriæ
voluntatis impulſu identidem derelin-
XXVII. quunt; adeòô, ut Theologi, Sanctique
cke . Patres doceant, peccatum ſubſequens
em. antecedentis eſſe pornam; propterea,
quôd homo per prius peccatum ſin-
gulari Dei auxilio ſe reddat indignum,
quo deſtitutus in alia nova labitur;
quod neutiquam accidiſſet, ſi pri-
mum peccatum ſtudiosè vitâſſet, aut
nedtei exigua quædam bona opera, ad quæ
binen à LEO excitabatur, exequi non ne-
lie“ glexiſſet.
Huic veritati nihil prorsus opponi
valet; quandoquidem ipſe Spiritus
Tanctus dicat: Qui ſpernit modica, pau-
latim decidet; & rursum; quia tepi-
dus es, incipiam te evomere ex ore
meo.
Multi, non ſolùm religioſi, verùm
etiam alii, qui olim erant pietate con-
ſpicui, hac de cauſa turpiter cecide-
runt, jaâmque in mundo inter ſempi-
u, teerni interitus pericula vitam agunt.
, iſi Maledictus, qui facit obus Domini
Frau-
.

d petktine
1s, Mienr
ini Rln
Deenm iin

264 Voritates

fraudulenter; inquit Propheta Jere-
mias, vel, ut alii legunt, negligenter.
Quis hæc conſiderans, totis artu-
bus non contremiſcat? quis vel le-
viſſimas noxas ſummo ſtudio non de-
vitet? Qui timet Deum, nibil negli-
git, inquit Sapiens.
Neminem Deus delerit, qui ſince-
rè ei ſtudet ſervire, aut nisl prius ab
eo deſeratur. Quòô longiùs à te di-
greſſus fueris, eò propiùs ad Deum
accedes. Age, quod potes; poteris
omnia: cuncta relinque, ut cuncta
invenias,

CAPUT LXXVIII.

De Fide.

A multorum etiam Chriſtianorum
eſt ignorantia, ut neſciant, quid
ſit fides. Nunquid hoc deploran-
dum?
Quod fulgens gladius eſt puero,
qui illum in vagina rubigine obduci
ſinit, hoc illis eſt fides: rarus admo-
dum apud illos ejus eſt uſus, vel ſr
nul-

4.

Ulosz gof
Vun, mlti
licsintern
Mun tenet )
K, cui nita P.
Qimmon
kntone De
kelleek, u
en, gudd in
k, cun tog
(Qumlllo,
Cun gnd noe
Upeſatat, igh
6t, dd Del
ſitnleſt
Uulhdiere
, gi ne ,
iſegeni
R Erumnis
R ut g
t, Denm
Enii pren
inle ſcle,
66 Cum
n me i
unn,v

Ubriſtiana. 26 5
Nà nullus; quo fit, ut vitam degant igna-
vam, multiſque vitiis obnoxiam.
Fides inter virtutes Theologicas pri-
hHmum tenet locum. Fundamentum
WN&E eſt, cui vita perfecta inniti debet.
Qui, magna cum reverentia, & at-
tentione DEUM precari deſiderat,
in neceſſe eſt, ut is antea vivam eliciat
fidem, quod in Dei conſpectu verſe-
Cngists tur, cum eôque ſit collocuturus.
U. Qui puſillo, abjectôque eſt animo,
pots; Ni dum quid moleſtum à Moderatoribus
e, GE imperatur, is fidei actum exercere de-
bet, quòd DEUS, qui hoc illi man-
dat, infinitè ſit potens, eumque cum
YXI. &. Paulo dicere oportet: omnia poſum
in eoo, qui me confortat.
Qui ſe gravi mœrore, inopia, aliis-
que ærumnis opprellum ſentit, ne-
ceſſe eſt, ut is firmà fide ſibi perſua-
deat, Deum infinità pollere provi-
dentià: prænoſcere rerum eventus,
A atque ſcire, cur hæc omnia permit-
bigte ⸗ tat, & cum Lavide dicat: Dominus
d Tegit me; nihil mihi deerit.
1s, Virtus, quæ per fidem in adtum de-
e. M duci-

pis e

266 Veritates
ducitur, nobiliore modo exercetur.
Hac ratione Sancti magna, ac ſtupen-
da patrârunt per fidem, ait §. Paulus
Apoſtolus, operati ſunt juſtitiam.
Quis induci unquam poſſet, ut
peccata ſua, præſertim probroſa, Sa-
cerdoti detegeret, niſi crederet, illa
fore condonanda?
Quis perpetuæ paupertatis, Caſtita-
tis, & obedientiæ voto ſe obſtringe-
re, quis aſſiduum ſibi bellum indice-
re, peſte infectis opem ferre, inimi-
cos diligere, iisque beneficia præſta-
re vellet, niſi certâ fide teneret, hu-
jusmodi generoſos homines placere
Deo, ampliſſimàmque in coœlis pro-
mereri mercedem?
Fides regula, & norma noſtrorum
omnium operum eſſe debet: Sinè f-
de impoſſibile eſt placere Deo, ait §.
Paulus. Non niſi una eft fides, ex-
tra quam nulla ſperanda eſt ſalus.
Felicitas tua non conſiſtit in eo,
quòd homo ſis, vel ingenio polleas:
ſic enim hæretici, atque impii, qui
humanâ etiam naturâ ſunt præditi,
eſſent

lent eye
gline t
Ulſo te eſſe
dlitg in
Aot homo i
lon, non

(A
len Otnnemr
1e kepolt
r Auilinn
Unum Cl
nl neceſtte
hi idetr
Uin ind
dterlch
dintens
Mr te,
enorwia

Cbriſtianæ. 267
do erenn efſſent æquè felices; & dæmones, qui
n, eIe longiſſime te ſcientiâ antecedunt,
,it A multo te eſſent feliciores.
mng Felicitas igitur tua in eo ſita eſt,
am volt! quôd homo ſis Chriſtianus, atque Ca.
AA tholicus, non ſpecie, aut nomine te-
nus, ſed reipsâ diverſarum virtutum
exercitatione conſpicuus.
ert,i⸗ Necelſe eſt, ut, quidquid ab Ec-
oECiH Ccleſia Catholica credendum decerni-
Ibelunmmn tur, aut firmàâ fide teneamus, aut æ-
Ene,IE ternis torqueamur incendiis.

CAPUT LXXIX.
De Se.

Seem omnem in Deo ſemper habe-
re repoſitam nos oportet, etiam
mi cud inter duriſſimas perſecutiones; ſed po-
tiſſimum, cùm gravi corporis, vel
„animi necefſſitate premimur, aut cùm
de nobis videtur jam conclamatum.
Quin imò, licèt videremur uſque

Gfrun adeòô derelicti, ac ſi Deus torvo vultu
nos intuens diceret: recede à me,
eni non novi te, totus mihi diſplices, ni-
ian, mis enormia ſunt, quæ patraſti, fla-
M

2 gitia;

268 Veritates
gitia; nihil equidem de conſtantia!:
hrmâque noſtra fiducia foret remit-
tendum, dicendumque cum Jobo
nobis eſſet: etiamſi occiderit me, in
ipſo ſperabo.
Qui ejusmodi ſpem habet, is Deum
honorat, ejúſque proinde ſentiet
auxilium: Sperantem in Domino mi-
Jericordia circumdabit, ait David;
& rurſus: Beneplacitum eſt Domino
Juper timentes eum, & in eis, gui
Perant ſuper miſericordia ejus.

Neſcis, quantas fiducia in Deum
vires habeat, dicere ſolebat S. Igna-
tius Societatis ESU Fundator: hâc
ſpe fultus, Societatem per omnes or-
bis partes feliciter propagavit.

S. Xaverius uſque adeòô ſpe erat ar-
matus, ut difficillima quæque intrepi-
dus aggrederetur, nihilque in iis re-
formidaret, niſi vitium diffidentiæ.
Hâc ſpe inſtructus totum Orientem
peragravit, Chriſtique doctrinam ubi-
que terrarum promulgavit, plurimâ-
que ſupra naturæ vires opera patravit,
adeôò,

ſed, N nin
in Denn
Did, De
Umoeins man
mndum à
inetur, nee
rohnsh.
In und

ulrorlri,
nbcee

Femdmod

Cbriſtiana. 269
adeò, ut nihil invium foret ſummæ
4 foret len ejus in D eum fiduciæ.
i enr i David, Dei ope nixus, ſtupendo
Niei e⸗ modo ejus manum expertus eſt adjutri-
Niſet ,“ Cem, dum à Saule inſequente undique
Qcingeretur, nec ei eſſet effugio locus.
hire,ll S. Carolus Borromæus, ad Religio-
pie ſam quamdam domum in priſtinum
vigorem vindicandam ſe comparans;

.
de conſtunt

, N retinebatur ab amicis illi occlamitan-
tibus, vitæ ejus ſtrui inſidias; at his
ille nequaquam perterritus, reſpon-
dit: An ergo Deus fruſtra in mundo
ℳτ equidem inceptum opus ager ediar;
Dominus , Cltjus cas am ago, me tue-
bitur: ſin minùs; mortem pro ipſo lu-
bens oppetam: Quâà in Deum fiduciaâ
planè ſingulari prodigiosè fuit ſerva-
öſeet tus, quôdque attentabat, ad felicem
oN, exitum perduxit.
Nrnen Veriſſimum itaque eſt, quod aſſe-
Ge rit Eccleſiaſticus: Nullus Peravit in
n Ids Domino, & confuſus eſt. Nullus, in-
Un ict quit: ergo ne ſceleratilſimus quidem;
ciim quemadmodum liquido patet in Mag-
t, dalena, in altero duorum latronum,
ela P . M 3 in

270 Veritates

in Auguſtino, plurimiſque aliis, qu? üduit, ul

firmàâ ſuâà ſpe, quam in Deo colloea-
bant, omnium flagitiorum veniam
ſunt conſecuti.
PROSECUTIO.
Pes hominis voluntatem provocat,
eâmque quodammodo impellit,
ut is omnis boni poſſeſſionem, at-
que ab omni malo liberationem à Deo
præſtoletur, non in iis duntaxat re-
bus, quæ ad hanc vitam, verùm &
in illis, quæ ad futuram pertinent, fre-
tus, ac fidens infinitâà potentiàâ, clemen-
tià, ac benigniſſimis ejus promiffis.
Jam veròô quis eſt, qui de potentia,
vel bonitate Dei dubitare valeat? Mi-
Jereris omnium; quia omnia potes, ait
Sapiens: nec non S. Paulus: Deus,
qui dives oſt in miſericordia, Deus to-
tius conſolationis. .
Eſt quoque benignus ille pater, qui
filium prodigum revertentem, gau-
dio exultans amplectitur. lpſemet
Peccatores, à quibus contemptus elſt,
Prior quærit, eôsque, ut ad ſe rede-
ant peramanter invitat. Revertere,
inquit,

..Gn.
iftinini, 2
liſei ſeſin
Nllomigi
Uim, gin
ukeri, gvs
Ktle conlol
Cun oipli,
nd relit,

S
Prkiun ſum⸗
Imm, mas
Pinilibl
(Cod a us
Uun eſoene
Cumenca
In, lummos
in kbore,
lne ennein

fhehn

Fie
l. Ad
Afonnt han
ihter mo
n ſalten
Ulle man

4 Cbriſtianæ. 271
iigne inquit, ad me, & ego ſiſeibiam te,
in Deoch - - - - & non avertam faciem meam,

tiorum edn = - - & non iraſcar in Perpetuun!: con-
vertimini, ait rurſus, ad me d vits
UTIO veſtris peſimis, & gquare moriemini?
gtenn noi Nullum igitur ſupereſſie poteſt du-
mnob in bium, quin Deus ſincerè velit nos ſal-
olelioren vVOS fieri, quôdque ſummæ nobis de-
entionent bet eſſe conſolationi, amplius id vult,
sCnms quàm nos ipſi, & plura lalutis noſtræ
jm,ſe causà præſtitit, quàm nos unquam aut
npetim. præſtituri ſumus, aut præſtare pote-
nii rimus, magisque homines diligit,
quàm illi ſe ipſos.
Quòd ſi quis hoc etiamnum in du-
bium revocare auſit, is ſummam ejus
in aſſumenda natura noſtra demiſſio.
nem, ſummos per totum vitæ ſpa-
tium labores, opprobria, acerbiſſi-
môſque cruciatus, nec non Sacramen-
ti Euchariſtiæ inſtitutionem mente re-
volvat. Ad extremum ſibi ob ocu-
los ponat hunc fidei articulum: Qui
propter nos homines, & propter no-
Rram ſalutem deſcendit de cœlis.
Nulla mater, inquit Taulerus, tan-
M 4 t0

272 Veritates

to æſtuat deſiderio, ut prolem fuam
in flammas lapfam eripiat, quante
DEUS, ut impium ad ſe revertentem
fuſcipiat, juvétque, licèt is millies de
die, qualiacunque ſcelera perpetralſet.
DEUS à fe neminem repellit, niſi
eum, qui veniam deſperat; neque in
prævaricatorem ullum animadvertit,
niſi in eum, qui perditam ſuam vi-
tam amare nunquam deſinit. Cor
contritum, & bumiliatum Deus non
deſpicies! inquit Regius Propheta Da-
vid.
Quid enim eſt peccatum, ſi cum
Divina miſericordia conferatur? Ara-
nearum non niſi tela eſt, ait S. Chryſo-
ſtomus, quæ û vento diſpergitur; ſtra-
men non niſi aridum eſt, ait Henricus
Suſo, quod ab igne conſumitur.
Bonitas DEl major eſt univerſorum
hominum improbitate; i impius, in-
quit Propheta Ezechias, egerit pœni-
tentiam ab omnibus peccatis ſuis - - --
omnium iniqgiitatum ejus, quas opera-
tus eſt, licèt arenas maris numero æqua-
rent, non recordaborn, Hanc Ueus
polli-

4
ollielztonen
Tcioadich
Qlis hec
Celum,
Uln Deusd
Nlan woin.

Duns de
lu ge/
aus hom
Unitert, te
, ucs il
Unß hie
Aliſcem
Ieres!

und Dens
Enn tunn
lki⸗ Reene
ncehere
ttürnun

yor⸗ 3

Mberſit

e

Cbhriſtianæ. 273

prcennn pollicitationem inter cæteras nobis
pit, en ſcripto tradidit.
Eeteern.. (nis hæc audiens ſaluti ſuæ defpe-
rönis ret? Coœlum, & terra prius peribunt,
a eed quaàm Deus datam violet fidem: nam,
n eyelt ut ſacræ paginæ ajunt, fidelis Dominus
bern, en in omnibus verbis ſuis, & ſanätus in
1 auinntie, omnihus operibus ſuis. Et rurſum: ℳ
Uian ins autem Deus verax; ac iterum: non
telndt. t Deus quaſi homo, ut mentiatur.
um ⸗ Si quis homo, licèt nefarius, tibi
uliid, promitteret, remiſſurum ſe mille flo⸗
renos, quos illi debes, tradito in ma-
nus tuas hâàc de re chirographo, an

non illi fidem haberes, & ſecurus te
ſomno dares?

N
ſa
Mle

,,Ko
en.

atltns Porrô Deus, æterna veritas, pec-
initn. catorum tuorum Omnium veniam ti-
unnetonm bi ſpopondit, quando te eorum poœ-
k nitebit; neque unum duntaxat, ſed
plura de hac re tibi dedit ſyngrapha,
& etiamnum cum Caino dicere aude-
bis? Major eſt iniquitas mea, quum
ut veniam merear.
Operverſitas! exclamat Salvianus:
M 5 (a) bo-

274 Leritates

(a) homini ab bomine creditur, & non ind jetd
creditur Deo? ſolus Deus eſt, de quo lanlel hen
deſperatur. me, A
Remiſhionem dari peccatorum, fi- in i e⸗
dei dogma eſt; qui autem de ſalute lle ben
deſperat, is, peceatorum veniam ob- Oungamn
tineri poſſe, pertinaciter negat: ne- un eer
gat item, Deo elle poteſtatem, vel Puinemilli
voluntatem culpas condonandi: Quid W: e

indignius excogitari poteſt? Judas, an kuun

inquit S. Hieronymus, magis peccavit lniy mmun
deſperando, quùm JESUWI. tradendo ianim
in manus Judaorum. 4 b
Delinquentium deſperatio peccatum
adeò enorme ſt (ajebat Cbriſtus S. Ca- 1
tharinæ Senenſi) ut præ omnibus, gqua lin Ntu
unquam perpetrurunt, mibi diſpliceat; Alimn,
eò quòd miſericordiam meam, univer- ſücanich no
fis ſeeleribus, quæ in mundo commiſſa Allſkt: n
funt, & adhbuc committentur, infni- W Onmino
tò majorem, manifeſts contemnant. ſl gli en
JESUS ægro, gravibus peccatis küfm
onuſto, eâque Sacerdoti declarare Enr, hom
pertinaciter recuſanti, ſua exhibens ieni gn
ſanguinolenta vulnera, his eum mitiſſi- lmiſi, 8

mis Eatiſe
(a) Lib. 2. ad Ecioſ:

elitur,
u e, e

DecctN
Utemn ce N
ucn fenun
et Megt.1
Ptetten
lonndt G
pork!

Cbriſtiana. 275

mis verbis eſt affatus: Hæc omnia tut
causd perpeſſus ſum; nolo te condem-
nare, ſiquidem velis ſeriam de pecca-
tis tuis agere pœnitentiam. Cùm ve-
r6 ille benigniſſimis hiſce verbis ne-
quaquam moveretur, JES US edu-
ctum è& dextro latere copioſum ſan-
guinem illi in faciem injecit, adjunxit-
que: Hunc ſacrofanétum meum cruo-
rem tecum ſeres, ut in die judicii uni-
verſis hominibus palam fiat, quòd mi-
Nericordiam contempſeris.

CAPUT LXXX.
De Charitate.

Pſius naturæ inſtinctu omnes im-
pellimur, ut amore proſequamur,
quidquid non mediocre bonum in ſe
continet: qui ergo fieri poteſt, ut
non omnino rapiamur in amorem
Dei, qui cuncta in ſe uno bona com-
plectitur?
Fac, hominem reperiri, in quo &
ſapientia Salomonis, & manſuetudo
Davidis, & Jonathæ fides, & Joan-
Iis Baptiſtæ ſanctitas reluceat, & quid-
M 6 quid

276 Veritatés
quid præterea acceptum ſit, atque
amabile: fierine poſlet, ut illum odio
perſequereris?
Deus veròô cuncta hæc, & infinité
plura, eâque modo perfectiſſimo poſ-
ſidet. Qui itaque contingat, ut eum
nonnunquam odio habeamus, aut
non niſi languidé diligamus? néônne
hoc omnem captum ſuperat?
Beneficiis etiam à natura ineſt vis
quædam ſingularis ad hominum ani-
mos inflammandos in amorem eo-
rum, à quibus illa acceperunt.
Quantum itaque momenti habere
debent beneficia nobis à DEO collata,
ad ejus dilectionem in cordibus no-
ſtris excitandam?
Si quis tibi fame propemodum ene-
cto fruſtum panis daret, aut tibi cæ-
co viſum, ſurdo auditum, muto lo-
quelam, claudo greſſum, aut non ni-
ſi minimum tuum digitum fortuitô
ablatum tibi reſtitueret, certum eſt,
te in illius amorem exarſurum:
Quòd ſi quiſpiam his affectus bene-
ficiis ingratum ſe exhiberet, graviter
illum

eckll,

mtaignen
6 Ctdlicx
1n id Nlhe
arentidnd
in eleig,

Chriſtiahic, 77
n t, A illum incuſares, atque inhumanum,
Utilumcd omnique poſthac favore diceres in-
dlignum.
rc, Cifmd . IIc ſi ità ſe habent; quid cauſæ
lectilo eſt, cur Deum ferventiſſimè non ames?
Cngt, Ne ipſe viſum, auditum, loquelam, greſ-
abesam, A ſum, liberum arbitrium, ſanitatem,
gaon, ile vitam, & ſi quid aliud poſſides, tibi
pert! .R elargitus eſt, neque unum tantummo-
Datura el i do, ſed omnes certo ordine formavit
homiummm digitos in maximum tuum commo-
in awolen dum. .
eellt. Ejus eſt ſol, qui tibi, atque uni-
nomenkke verſo mundo longe ; latéque collu-
DOeg cet; ejus eſt aer, qui te reftigerat;
; ejus eſt ignis, qui te calefacit; do-
mus, quam incolis; aquæ, quibus
venvcute? ſitim reſtinguis; veſtes, quibus tege-
nt ii rIs, cibi, quibus vefceris Cæteräque,
un, mntol ad obſequium tuum condita, ab ipſo
n, Annn ducnnt originem. An id inficiari po-
enmn Res?
ſun Si Catholicus ſis, non verò hæreti-
mnn, cus, aut Mahometanus, ſi piis ſis or-
tn⸗ tus parentibus, Religioſo cœtui no-
n men dederis, ut ibidem ſaluti tuæ ac-
n M 7 cura-

——

ret,5

278 Veritates

curatiùs conſulas, ſingulare Dei bene-
ficium eſt.
Omnia pericula, quæ ſubterfugis,
omnes tentationes, quas vincis, om-
nes piæ cogitationes, quæ tibi per
diem ſuggeruntur, omnia bona ope-
ra, quæ peragis, ingentia beneficia
ſunt, quæ à magnifica Dei manu pro-
ficiſcuntur.
Ipie corpus, & ſanguinem Unige-
niti ſui Filli, ſi vis, quotidie tibi do-
nat in ſanctiſſimo Euchariſtiæ Sacra-
mento, &, ſi quid eo dignius habe-
ret, illud tibi lubens impertiret: nec
his contentus, præparavit tibi cœlum
quovis deliciarum genere refertiſſi-
mum; & necdum hæc omnia ſuffi-
ciunt, ut in Dei amorem totus exar-
deſcas? Quis credat?
Si quis vel milleſimam tantùm par-
tem beneficiorum, quæ Deus in te
contulit, elargitus tibi foiſſet, amore
illius haud dubiè æſtuares, omnes pe-
nèe ſermones, cogitationésque ad ip-
ſum referres, ejus frui conſpectu, cum
eo miſcere colloquia, in maximis de-
liciis

lisporeres;
10l benebi⸗
N
Cumco honm
uls, unumn
Unfeium, to
u ntis ee
cefereng
lagelrosDe
aelcelentes
dh gnicin
Peln ae
n gin
lfenum Non
i Anee
nntne P
l inen
Eenn bru
nulenn
AIisdite
ſhmn nbore
Eie guoe
Innbiemen
Uenrkciun
anrunt,
alk 8

Cbriſtianæ. 279
Alne Dib“ iciis poneres; qui igitur fieri poteſt,
uIt LEl beneficia inferiori apud te ſint
ne telif locO?
uas ines,Quando homo, non niſi terræ ver-
„qur tni miculus, unum, alterumve tibi præ-
mni bonn i ſtat officium, totus es in eo redaman-
genin bifi do, in gratiis agendis, & in obſequiis
Deimm Ne viciſſim deferendis; ſed (proh dolor!)
aa tam crebros Dei favores, & tantos,
nguinen i⸗ & tam excellentes, & tam tibi neceſ-
gotceti ſarios, nequaquam expergiſceris, om-
chrkte u nique ſeniu cares, ipſaque glacie es
ginshe frigidior; quin, quod deterius eſt, ad
inpett ejus offenſam nonnunquam his ipfis
nwtitictun abuteris; & necdum te graviter incu-
ene,e Keit⸗ ſas, omnique poſthac favore indignum
c onni M cenſes? O ingratus animus!
Tenn tose Neæ tu brutis animantibus à ratio-
V ne magis alienus es; ab his itaque ut
emnine Magiſtris diſce, quid Deo debeas; &
e Denbs te totum rubore ſuffuſum exhibe.
ſilet, mn Beſtiæ quoque ferociſſimæ nun-
re, N quam rabiem exacuunt in eos, à qui-
ee u bus beneficium aliquod vel leviſſimum
Nped acceperunt; at contrà illos diligunt.
nnum, UMæ, inquit S. Ambroſius, waͤrt⸗
6 ali-

280 Leritates

alimoniæ ſervant memoriam, tu non Lperkedgn n
Nervas ſalutis acceptæ? An non illud Mimonuam
probroſum, planéque vituperandum
tibi videtur?
Quamobrem ad mentem ſaniorem
redi, amor tuus in Deum majora in-
dies capiat incrementa; ei, Cæteris-
que omnibus, quæ S. Ecclefia creden-
da definit, fidem tribue; in eo ſpem
tuam omnem colloca, fides, & ſpes
in cœlo eſſe deſinent; verùm amor-
qui te hic Deo, conjungit, poſtmo-
dum futurus eſt ſtabilis, & perfectus,
& ſempiternus.

CAPUT LXXXI.
Pauci ſincerè DEUUW. niligunt.

XIdere licet plurimos, qui inge-
nio cæterisque donis, quibus
ornati ſunt, multa & præclara præſta-
re poſſent: ſed nihil horum efficiunt;
e quoôd labores, & certamina ſubter-
fugiant, alios laborantes, & certante
ſpectàſſe contenti.
Quid prodeſt, multa ſcire, ſi pau-
ca, aut vix ulla exequamur? quid ju-
vat

Citil arc
rim,

Nlrio k

n⸗
Alel

Kame

Cbriſtianæ. 281

im, vat perfecta notitia rerum, quæ ad
An non ſanctimoniam adipiſcendam condu-
jiupennn cunt, ſi manum operi admovere de-
trectemus?
kmn kict Qui nil arduum ſuâ cauſâ agere,
n ene vel pati vult, is ſe iplum non amat;
, HHE neque proprio ſtudet bono, quiſquis,
Todkelee ut potiatur æterno, momentaneum,
e;intn i ſi ità loqui fas eſt, malum tolerare re-
,Me, A cuſat: ubi pugna non eſt, illic victo-
Verim ria eſſe nequit.
llgt, oſte

etis, . Remilſeè DEUM diligit, qui ſe ip-
ſum intensè amat, atque omnia ad ſu-
um commodum inclinat: qui enim
XXI. Deum diligere cupit, is ſe ipſum ode-
Nlut. rite, neceſſeé eſt.
de. Gaudeat, oportet, dum morbis,

1 . . .„
a ſe doloribus, angoribus, aliiſque mole-
⸗ db. ſtiis affligitur; quemadmodum quis
nſee gauderet, ſi ejus inimicus, quem im-
htumtineln

te. blacabili odio perſequitur, hujusmo-
di calamitatibus foret obrutus.
Rarus admodum eſt, qui ſe ipſum
ir oderit; nam, qui verè ſe odit, pro-
ſolre, l priis non ſtudet commodis, & lucris,

umninm

282 Veritates

ſed in Divinæ gloriæ amplificationem
indefeſſo labore incumbit.
Quæſtus rerum creatarum merum
eſt nihil; attamen is cuncta perfringit,
& ubivis, heu! nimiùm quantum do-
minatur.
Solius Dei, ejſque gloriæ haben-
da eſſet ratio; ſed quotuſquiſque eſt,
cujus animum hæc cogitatio ſubit?
amor proprius, fons omnis mali, la-
tè graſſatur, & pene in omnia ſe inſi-
nuat; atque utinam interdum ex par-
te non inficeret res vel ſanctiſſimas,
vigilias, labores, afflictiones corpo-
ris, orationes, ſacrorum muniorum,
nec non eleémoſynarum diſtributio-
nes! utinam non etiam aliquando ir-
reperet in ſuggeſtus, in ſacra pœni-
tentiæ tribunalia, & in crebriorem
menſæ Euchariſticæ frequentationem!
atque ità fit, ut Dei gloria, quam
unam ſpectare nos oportet, jam non
priorem locum occupet, ſed ponè
ſubſequatur.
Qui ſincerè Deum amat, is, vel ad
agenda, vel ad omittenda ctiam ti-
iſſi-

limnopea
tegj ſni
Ulnn le guci
Dens nen
Peenapam a

fenpamae
83 l er 1
Pilet,
l griene⸗,
Ann Dei
lngerpens
G Deun d
Rhomines

De T

Cbriſtianæ. 283
Pliiatan ctiſſima opera, ſe ſolo obedientiæ nu-
it, tu regi ſinit, atque omnia humana
tarum wen infra ſe ducit.
ncaperfin Deus neminem unquam fallit, nec

nqonmund quemquam deſerit, mii prius ab illo
deſeratur. Vult quoque, & ſolus
gone hie debet ante omnia amati. Nunquid
Aclre ic rationi conſonum? Ratione pleniſ-
enin NRimum eſt, inquit S. Eucher. (a) Te
mis nid d UMum, in quo habeas omnia, amare præ
omin e omnibus.
etdunein Cætera in Deo, & propter Deum
Enelun amanda ſunt. Infelix eſt amor, qui
Hors non in Deo, ſed aut in hominibus,
aut in rebus perituris conquielſcit.
Qui hominem amat, frendet, ſi
quempiam alterum præ ſe diligi vide-
u at; qui verò rebus caducis immode-
getran raté adhæret, irà exardeſcit, atque in-
vidia uritur; dum eas ab alio amari,

tione
* & defiderari intelligit. .
5 Solus Dei amor doloris, & ſolici-
hen Mtudinis expers eſt: quisquis enim ſin-
t cerè Deum diligit, is, cæteros quo-
,5 que homines à Deo diligi, gaudet,
1 in ⸗ utque
. (a) De vera Sapient.

284 Veritates

utque hic viciſſim ab iis diligatur, ve-
hementer exoptat.
Quisquis habet amorem Dei, is
cuncta poſſidet, amor veròô pravus
bonos mores hâàc in vita corrumpit,
atque in altera horribiliter animam,
& corpus cruciat.

CAbPUT LXXXII.

Labor, qui Dei causd non ſuſcipitur:.
perditus eſt.
ona opera præſtare nequaquam ſuf-
ficit, verùm neceſſe eſt, nos ea
rectè exequi. Malum facilè ſe admiſcet
bono, in quod incumbimus.
Plurimi ſtrenuè laborant, ſed labo-
ris mercedem nullam aſſequuntur; eò
quòôd eorum opera non niſi naturalia
ſint, quibus cœlum promereri nemo
poteſt.
Quemadmodum feris ad greſſum
pedibus eſt opus, avibus ad vo latum
alis; ità homini opus Divinaà gratia,
ſinè qua finem, ad quem conaditus eſt,
conſequi nequaquam põteſt: hoc fidei
dogma eſt.
Ut

Ut homo
(4) guolbet
Apicetur⸗
Untonmnino
len t geati
Upectisexn
t, Nen ver
danektcog,
io inellech
nch notio v
le Glttis
Mkiinfundi
Pteetcine
Utte nobis
ecie
UMlnei verd
I, utſen
Utsprorehe
lagnns ſt.
Net, a nro
unoin Dern
er iplom
e erievl
4 Imnat te,
9Aod non
lolſinus.
) l, 2.

6 Chriſtianæ. 285
lgatu, WUt homo, inquit Divus Thomas;
(a) quolibet bono ſuo opere vitam
norem D, adipiſcatur æternam, duæ illi gratiæ
r ved ſunt omnino neceſſariæ: ac prima qui-
via him dem eſt gratia ſanctificans, quæ illum
biſter nm à peccatis expiat, filiüumque DEl effi-
Cit; altera verôò eſt gratia actualis, quæ
XXVI. bona eſt cogitatio, vel ſancta illumi-
„ HNatio intellectus, & pia affectio, vel
ſancla motio voluntatis.
2“ Has gratias S. Spiritus animabus
eegnm noſtris infundit, eâſque Jeſus Chriſtus
le,perfectiſſimà vitâ, acerbiſſimaâque ſuâ
eEα morte nobis promeritus eſt.
pbinm Sed pauci earum habent rationem;
vmnt, K innumeri verô in id unum toti incum-
Genum bunt, ut ſe magnos faciant, & ad al-
NII tiores provehant dignitates.
oneen“ Magnus eſt, qui cuncta caduca de-
ſpicit, ac pro nihilo habet, quique
magno in Deum fertur amore. Aliud
præter ipſum amare, damnoſum eſt,
atque periculoſum. Minùs, Domi-
ne! amat te, qui aliquid amat prater
te, quod non amat propter te, inquit S.
Auguſtinus. Uni-
4 (a) I. 2. g. 109. Art, 9.

M.

286 Veritates

Unicus dies, ferventer Dei cCausà
tranſactus, centum millibus dierum,
quos explendis cupiditatibus tuis in-
ſumpliſti, longè præponderat. Tem-
us omne, quod amando Deo non
impenditur, perditum eſt.
Finge, te in ſeram veſperam operi
impigrè vacare, etiam in rebus, quæ
per ſe bonæ ſunt, quin imò te ſudare
aquam, ſanguinem; ſi labores illos
tuos ad Deum non referas, nihil agis.
Dives & ſtrenuus audies in ore homi-
num; ſed, eheu! coram Deo pauper
es, & miſerabilis.
Quid tibi nunc prodeſt, pravis to-
ties obſecutum fuiſſe propenſionibus?
quid rem quampiam fragilem depe-
riiſſe? .
Demens es, ſi poſthac extra te pul-
Chrum quid videre, re delectabili frui,
ſuavem concentum audire, aut no-
vum quid intelligere cupis, ubi intra

te Deum habes, in quo omnis pul-

chritudo, jucunditas, ſuavitas, & ſem-
per aliquid novum ipſis etiam beatis
ſpiritibus eſt reperire. Qmnis mihi
copia,

ſpin, ge
v , exe
Delcheme
mpni dllige
Ulen in 2
tihee npor
uin ſenp
linm, ait
Cpera,
relas, ti
Plen afkeren
Eetlum miri
Dnores,
nibos
kelomines,
elſegvers

=-

Ud intercon
llte in ,
Umum elle
E ,„.
3. Jiyenie
Mol mion
me,

Cckrs dn

Chriſtiunæ. 287
er Dedd copia, gux DEVUS meus non eſt, oge-
ibos den Nas eſt, exclamat &. Auguſtinus. (a)
tbis Delectamenta, quæ à rebus creatis
ndent. II magnaà diligentiâ undique conquiris,
ddoDon tandem in amarores, gemitus, ani-
eh mique angores deſinent. Vis bhabere
Gelyenn gaudium Nempiternum ,inquit 8. Au-
in lebn Salinns. adhare illi, gqui Jempiternus
Zteſem 6

Sola opera, quæ Dei amore impul-
ſus præſtas, tibi ſub vitæ finem incre-
dibilem afferent conſolationem, ſpém-
nDAe que tuam mirificè roborabunt.
e Honores, commoda, voluptatesl.
opes, quibus modò abundas, ipſi quo-
in que homines, quos inordinato amo-
e⸗ re proſequeris, & quibus placendi
Elnſtudio interdum fortafſis Deo diſpli-
“ cuiſti, te in morte deſerent, & ve-
l hi riſſimum eſſe, comperies, quod Pro-
ieti W pheta Jeremius vaticinatus eſt: (b)
maſe, in Vocavi amicos meos, & ipſi decepe-
funt me.
der Celebris olim mercator, morti pro-
Pin 1e . xXximus,
Cpmi a) L. 13. Conf. cap. 8.
1, (b) Thren. cap. I.

288 Poritates

ximus, ſie ſuos domeſticos fertur ab-

fatus: Dilectiſimi mei! ohſecro vos,
ut hiſce morbi moleſtiis me tot pericu-
lis pro vobis perfunctum eximatis: II-
lis verò non ſinè copioſo fletu reſpon-
dentibus, nullum ſupereſſe remedio
locum, ingemiſcens exclamavit:
inanes hominum curæ! guan-
tum rebus terrenis ineſt vanitatis! En!
ego laboravi, & Judavi, vitumgque,
ne dicam, fortaſis, & animam oppi-
gnoravi, edmgque in diſerimen adduxi,
ut vos, 6 chariſima conjux, au liberi
mei! looupletarem; jam verò hanc fe-
fero gratiam, quôd usquam inveniam
olatium, neque auxilium. quantò
melius ſaluti meæ conſuluiſſem, Ri la-
bores, meos impendiſſem Deo, omné-
que tompus inſumpfiſem religioſo ejus
cultui, conciliandiſque mibi in cœlo
amicis, quorum favorem extremd ne-
ceſitate Preſus, opemque modo Jonti-
rem! O ſi ad breve tempus vitam
producere mihi eſſet integrum! lon-
geè aliter illam inſtituerem.
Tu, quiſquis es, luctuoſo infeli-
—. . (Ccillii

3

hmi hwis
dir, kelque
Uncspis, h
Ahelt ani
eln popenl
elgitt:
Aun itam d
Eelnn en
Aonwel

4b
uſl en

ir.

aperkec
llme comn
uitorznin
ne demno
1 eſettere
ubemn ai
Ulmen ⸗

Chriſtianæ. 289
s ſetn: ciſſimi hujus hominis exemplo fac ſa-
Men pias, reliquôſque vitæ tuæ dies, &
eii annos piè, hilaritérque tranſigas.
1NHt Sola eſt animi tui, ſenſuumque per-
lofennht verſa propenſio, quæ dies, noctéſque
erele end te exagitat: hanc refræna, ut hic per-
chmnt: fectam vitam degas.

Senſuum enim occaſus ,Rfelicitatis
exortus eſt.

CAPUT LXXXIII.

DVeus ſolus quærendus eſt, ut'guis frua-
Zur animi pace.

PS ad perfectionem adipiſcendam ap-
tiſſimé comparatus eſt, qui inter-
nn fruitur animi pace.
Haanc dæmon quibuſcunque machi-
nis evertere ſtudet, haud ignarus,
hominem animi pace deſtitutum in
diſcrimen adduci, Divinæ quoque
N6/α gratiæ amittendæ, niſi cautè ſibi ad-
eng iul vigilet. Aqua turbida captandis piſci-
enm I bus aptiſſima eſt. .
Cauſa, cur multi veram pacem nuſ-
e quam inveniant, hæc eſt; quòd illam
N ibi

290 Veritates
ibi quærant, ubi non eſt, nec illic
quærant, ubi eſt.
Maximà ſemper fruéêris pace, ſi nec
ſperes quidpiam, nec metuas; ſpes
enim, & metus ſæviſſimi ſunt torto-
res, qui animum conquieſcere nun-
quam ſinunt; neque unquam te tur-
babit aliorum de te parva exiſtimatio ſi
tibi ipſi prius vilis videaris: ideo enim
nulli places, quòd tibi nimiùm places.
Præter Deum, nihil quære; ejus
voluntati te totum ſubjice: ſolùm ti-
me peccatum, ut perpetuà in tran-
quillitate ætatem degas, & poſtmo-
dum moriaris ſecurus. .
ZSemper itaque magnàâ cum ſolicitu⸗
dine ſervanda animi pax eſt, non ſo-
lùm inter proſpera, verùm & adver-
ſa, intérque ariditates, inter ipſos
quoque nævos, & peccata, dum in
hæc erimus prolapſi; inter qualeſcun-
que demum tentationes, utut vehe-
mentes illæ ſint, ac crebræ.
Tentationes, quibus impetimur,
electionis noſtræ ad gloriam ſigna ſunt
minimeè obſcura.

. Dæ-

Denoor
qul Deo fia
Ie Conlueri
Cnntbu, qni
10 Cuntae
Cün bate
cuts ſein,
nm, ris
Urfeilk, ,
Gnek, lun
Endinonit
in Clttium
nibe Alen
Rce mime
lalunco
mumte
nutchtit
ns guo
Reortigengt
UCllindo.
4 ke 6 r
d ingrave
R non Vitt

Obriſtianæ. 291
Dæmon non eos, qui ſibi, ſed,
„ Qui Deo fideliter ſerviunt, impugna-
tohnu re conſuevit, in hoc non diſſimilis
e, Canibus, qui non domeſticos, ſed alie-
nilin nos duntaxat allatrant.
wuiſern Cùm bPater Balthaſar Alvarez So-
Unquneo Cietatis Jeſu, vir ſumm4 virtute præ-

elt, Mel

aerlin, ditus, variis de ſalute angoribus pre-
ense meretur, §. Thergſia Divinitus edo-

inun cta eſt, illum tum nemini mortalium
hl us ſanctimoniâ eſſe ſecundum. Ingens
bie: in ſane ſolatium, e tentationibus, & la-
pene tratibus dæmonis cognoſci poſſe, nos
5, N efle de numero filiorum Dei.
. Si quando in peccatum inciderimus,
Mon nunquam idcirco animum deſpondere
, nos oportebit, crebros lapſus noſtros
aun 6 plus qquo exaggerando, noſträmque
,NE in corrigendis vitiis ſocordiam nimiùm
Conn, ln⸗ incuſando.
Mer Hec eò duntaxat vergunt, ut mor-
bus ingraveſcat, animus deprimatur,
et, nec non virtutis ſtudium intepeſcat.
Animi inquietudo voluntatis robur
tunien minuit, & quaſi enervat, & velut in
quamdam emendationis deſperatio-
G 2

nem

292 Veritates

nem nos præcipitat, intellectum ob-
nubilat, judicium pervertit, nec ſo-
lùm interiori, verüm etiam exteriori
homini plurimùm officit, adeò, ut
reddatur ineptus, qui Divinis illuſtra-
tionibus imbuatur, quique cætera,
quæ præ manibus habet, bene pera-
gat. Nam ut rectè Tullius: Contur-
batus animus non eſt aptus ad exequen-
dum munus ſuum.

Qui culpam admiſit, is animo im-
perterrito ſe ad Deum convertere de-
bet, & fateri, millies ampliũùs, & gra-
vius ſe fuiſſe lapſurum, niſi ejus gra-
tià fuiſſet ſuffultus. Debet inſuper,
elicito dolore, conceptôque emenda-
tionis propoſito, veniam ſubmiſsè
precari.

Hoc unum cum ſincerà mortifero-
rum omnium peccatorum manifeſta-
tione exigit Deus; præterea nihil.
Qui, his ritè peractis, adhuc anxie
diſquirit, an cuncta patefecerit, an
ſufficientem habuerit dolorem, an

omnium noxarum veniam ſit conſe-
cutus,

Cltt,
potel non
Cduia
Genone,
in pofeila

Crnndts
nini pen
kamore du
irDeumn ann
6, Eklet
1ilo reperi
E pollceri
Ui, exchn
emnit
Uilir hatn
Dausfum
filies,
0
Dum man⸗
l re
Glon
as v

l.5

Cbriſtiana. 293

cutus, is rem agit, quæ D EO non
teledem 4 poteſt non diſplicere.
ertit, nee h Quidquid tollit animi pacem, vel
tiam etega à dæmone, vel à depravata natura no-
it, Med, ſtra proficiſcitur, non autem à Deo;
Divinsllin nam, ut rectè Propheta Regius: Fa-
nige een kus eſt in pace loocus ejus. Pro nulla
et, dele du pe mundi turbari debet homo, inquit
lins: mn Gerardus Magnus.
Pns anerehen Animi perturbatio ex immoderato
ſui amore ducit originem. Si nil præ-
ter Deum quæreremus, perpetuâ pa-

Senimo 4
ehmrerte ce, & felicitate frueremur; ſiquidem
nlis, in ipſo reperire eſt, quidquid optabi-
Uiter poſſideri poteſt. Væ animæ au-

üi daci, exclamat S. Auguſtinus, (a) quæ
Oueenelk Peravit, A à te recehiſet, N aliquid
bentt melius habituram!
n Deus ſumma felicitas; reliqua mera
„vagnitas.
E CAPUT LXXXIV.
n Deum amare, eique perfectè ſervire,
tete eſt velle, quod Deus vult.
Aim De gloria in eo conſiſtit, quòôd
ejus voluntas fiat per res creatas:
N 3 at

7
e

Ethmi 4
gen,
nbun (a) L. 6. Cap. 16.

294 Veritates

at potiſſimùm per eas, quæ liberéô ar-
bitriò ſunt præditæ.

Unde fit, ut plus honoris in illum
redundet ex unico amoris, vel ado-
rationis actu, quàm ex omni ſtella-
rum ſplendore, cœlorum motibus
elementorum operationibus, atque
adeò, quàm ex ipſis, quàâdam ratio-
ne, obſequiis, quæ ab Angelis, ae
Beatis ei deferuntur, eò quòd hos ne-
Ceſſitas ad illa impellat, libertas verò
hominibus, ejusmodi virtutum exer-
citationes, aut omittendi, aut produ-
cendi, aut omnino contrarias elicien-
di, tribuat poteſtatem, Voluntariè
Jacrificabo tibi, inquit David.
Nunquam opera noſtra quidquam
merentur, niſi Divinæ voluntati ſint
conformia, adeò, ut cum Davide
oves paſcere, Deo ſic volente, in-
credibiliter glorioſius, atque utilius

ſit, quàm, eo nolente, cum Saule
Offerre victimas.

Minima, & viliſſima opera cum
Dei voluntate conjuncta, mirum di-
ctu,

(u, gunt
Autenn, &
horo
polere, pr
Dus, in af
Aldonm, n
Cete, nec n
ſriz led cie
Can,, (do ſe
Cumn pholi,
Nione cum
em Dej,
Rx adverio
m, totos d
ge Ten
aqbarn de
Untere, han
ed ithr
Uimpolla
Knklhmn
Mebbusindin
liciis, 3
Untati accur
emerdi⸗
Hendine,

Obriſtiana. 29 7

Jurlbeu ctu, quantum reſplendeant; maxima
autem, & præſtantiſſima degenerant.
nors in in Glorioſa res eſt, inſigni ſcientiâ
Or N pollere, prolixis vacare precationi-
oIEGA bus, in afflictationibus eorporis eſſe
orum Mi aſſiduum, laudabiliter ad populum di-
onis, Cere, nec non cum proximo apteé ver-
imms fari; ſed ſcientias ſibi comparare, pre-
1 ANgtt Cari, Ccibo fe abſtinere, pro concione
6 Aker cum plauſu dicere, comiter, & be-
lemé nigné cum aliis agere contra volun-
ſſtuum em tatem Dei, nullo loco habendumeſt.
4 Utne Ex adverſo omnis ſcientiæ eſſe igna⸗
iktcs rum, totos dies domi obſidere, ibi-
ti 1 demque arenarum inire numerum,
⸗ i aut aquam de vaſe in vas iteratôò trans-
fundere, haud dubiè abjectiſſimum
n nun eſt; ſed iſthæc agere Divinæ volun-
, ſoont 4 tatis impulſu fructuoſiſſimum.
ConN Sanctiſſimus eſt is, non qui prolixis

precibus inſiſtit, aut crebris, & aſpe-
Itre ris ciliciis, aliiſque duris afflictationi-
W bus Ccorpus extenuat; ſed qui Dei vo-
luntati accuratiſſimè paret.
Cen d Temerè igitur agunt, qui ex con-

miun 6 ſuetudine, vel naturæ inſtinctu ſeri-
“ N 4 bunt,

296 Veritates

bunt, legunt, ſtudiis vacant, domo
exeunt, cum hominibus verſantur,
comedunt, bibunt, dormiunt; ne-
que tamen acie mentis diſpiciunt,
utrùm cuncta hæc cum Divino placito
conſentiant: nunquid hoc omni vi-
tuperatione dignum? Seriùs, ocyus
conſcientia illis improperabit: hàc,
illave in re te ipſum, non verò Deum
quæſiviſti; idcirco timendum eſt, ne
is tibi dicat: Proripe te hinc; non no-
vi te; mercedem recepiſti.
Nihil in terris ſuavius eſt, quàm
amare Deum, perfectümque exhibe-
re cultum; reliqua non niſi vana ſunt,
& dolo plena, atque adeò conjuncta
cum manifeſto ſalutis amittendæ pe-
riculo.
Is Deum amat, qui vult, quod
vult Deus, quique propriæ voluntati
Prorsus renuntiat, adeò, ut, licèt
Deus ei copiam faceret, nunquam ta-
men domicilium, munus, aut quid
hujuſmodi pro arbitratu ſuo vellet
eligere.
Deus optioni &. Franciſci Borgiæ
vitam

itim Zun
Ee aem,
lem, Deun
Uurgrofuag
letu.
WS
tr Tocutu
ſutttn, ,
ol kibet:
UWnitere d⸗
ncs menit
n t, N
ln tie pe
un el,
inim
Peſponlnn
Ceptum,
ſt, it eo/
lm,
ti ſie mnin
Pun ſoger,,
lnmii te
ne quor
r ſeraver
Em Mon
el ſa

Chriſtiaunæ. 297
catt, ind vitam Eleononæ uxoris permiſerat; il-
ds velm le autem, propriam veritus volunta-
Urmiunt, “ tem, Deum obſecravit, ut de omni-
s dlidun bus pro ſua voluntate decernere digna-
Dürinopn retur.
hoc Omif JESUS S§. Gertrudem ſic olim fer-
Geris, tur allocutus: Ofero tibi bhac manu
gentt ni Janitatem, morbum alterd, elige filia!
on vebe, Auod lubet: illa verè hunc favorem
epcdhumtl,, admittere detrectans, humi proſtrata,
linumn zunctis manibus ità eum precabatur:
ſi. Rogo te, Domine! ne voluntatis meæ
iu et,n Allam, tuæ verô ſolius habeas rationem.
ngledli- Tuum eſt, mihi ſignificare, quid tibi
Dbotiſſimum placeat.
Reſponſum hoc adeò Chriſto fuit
acceptum, ut illi dixerit: Qui doſide-
rat, ut ego frequenter in cor ſuum de-
ul, I Nendam, eum oportet, clavem volun-

leo
o ſe
Altlent e

e tatis Jua mibi tradere, nec illam un-
z u, guam repetere. Quibus ex verbis §.
umun. Gertrudis tantum cepit fructum, ut
. Nd exinde quotidie trecenties ſexageſies
ek ter iteraverit brevem hanc precatio-

nem: NWon mea voluntas fiat, 6 Do-
s mine! ſed tua.
M „
iin Niÿy Doce

298 Veritates

Doce me, Domine! facere volunta-
tem tuam;, inquiebat David, (a) haud
ignarus, voluntatem noſtram omni-
um malorum, & vitiorum eſſe radi-

cem.
PROSECUTIO.
Gii perfectus eſt, mundo mortuus
eſt. Mortui oſtis, vita veſtra

eſt abſcondita cum Chriſto in Deo, in-

quit &- Paulus, ad quosdam perfe-
tos ſcribens Chriſtianos.
Quemadmodum mortui ſensuůs om-
nis expertes ſunt, licéèt illis offerantur
cunctæ univerſorum Regum coronæ,
aut quamvis eorum corpora in fimeta
abjiciantur, mem bratim diſſecentur; ſic
homo perfectus neque ob honores, &
opes gaudio exilit, neque ob con-
temptum, & moleſtias morore de-
primitur. .
Finge, illi obvenire duriſſi-
ma quævis, ſenſu caret, non in in-
feriori parte (quam Deus modèô ſua-
vius, modô duriùs tractat ad majus
meritorum incrementum) ſed in ſu-

perio⸗
(a) Hal. 142.

herioti, ſel
Ubi in lolo
S gou e
Daun redi
Ouumnls ſic
fertſicura,
fet n peo
lplcet,
Rigtor DS
1n n rut
ſine ſeerl
liisetum ſi
tbenci ur
Tohem aukinl
Gcam v
Nonn, exim
Uelsantem
li ult il
It Gll
ſaen erpn
Unditenal
Einideſs
itnig ili
itz, d
com

Con

Uee AMer.
mni,,hr
oſtram om
rumn ele k

Hundo nottn
, Aiin l
toit Nt
ostin ei
N.
Etiſenctron.
tilscfrunnn
egun iont,
Poninfnel
lerenmmin
O Hoorid
egle lt
tole in

nre M
, Mul:
6 M)
it 2O N

periori, ſeu in penetralibus animæ,
ubi in ſolo Deo conquieſcit.
Si quàâ ex re videat honorem in
Deum redundare, gaudio geſtit,
quamvis ſic omnium aliarum rerum
fieret jactura. Nihil ipſum dolore af-
ficit, niſi peccatum, & quidquid Deo
diſplicet.
Is igitur Deum amat, rectéque co-
lit, qui vult id, quod vult Deus,
quique ſe exſpoliat cunctis aliis deſi-
deriis etiam ſanctiſſimis, verbi gratid,
habendi plura ad obtinendam perfe-
ctionem auxilia.
Quidam volunt ſanctitatem adipiſci,
magna, eximiâque opera præſtando;
Deus autem non niſi per multas mo-
leſtias vult illos eò perducere.
Tota Gallia credebat, Ludovicum
Regem expugnatione terræ ſanctæ
ſanctitatem aſſequi debere; ſed illum
Deus ad ejus culmen evexit, non per
victorias illic reportatas, ſed per car-
ceres, & dolores, quos ibidem pa-
tientiſſimè toleravit.
Alii comparare ſfibi ſanctitatem vo-
N 6 lunt

360 Veritates

lunt eleémofynis erogandis, eumqe
in finem divitias appetunt; Deus ve-
10 illorum amantiſſimus, infinità ſu4

ſapientiàâ præcognofcens, opes illis

eſſe obfuturas, per inopiam eos vult
ſanctimonià donare.
O quot modô pauperes in coœlo de
ejusmodi ſalutis remedio gratias DEO
agunt! quot autem divites apud infe-
TOs opes execrantur, quæ damnatio-
nis fuére canſa!
Opum poſleſſio admodum dura eſt,
graves ſecum affert moleſtias, & plu=
Tes Occupationes, vehementésque ten-
tationes; & tam unæ, quàm alteræ
magno nobis ſunt impedimento: mo-
leſtæ enim occupationes animum di-=
ſtrahunt; tentationes verò à Dwino
cultu ſæpenumero nos abſtrahunt, &
ad peccatum impellunt.
Cui nihil eſt, quod amittat, is vi-
vit ſecurus. Quemadmodum opta-
bilius eſt, firmâ uti valetudine in vili,
anguſtôque tuguriolo, quàm in am-
pPla, & magnifica domo, atque in
molli lecto ægrum decumbere; ſic &
2 mult

nultohrin
ſeeuran gen
Anpores imt
Apientis
Nitere, tech
Auid n ſunn
Ullen cone
(es 1l
uerolonhn
Oim iles,
e Uuncne!

.
Cſcunur:

Clot,
Plrete
toibrs, Al
Pportet.
mor ſu
t, fit
In etenimn
ena glori
ſitn
Unnmhr
anod
us um
n; qak

Chriſtianæ. 301

is, eim multô ſatius eſt, in paupertate vitam
; Deu ſecuram degere, quàm multos inter
, infid angores immenſis abundare divitiis.
8, Cpes l Sapientis eſt, Deo ſe totum com-
piun eor mittere; rectiùs ipſe novit, quàm nos,
quid ad ſuam gloriam, noſtrâmque
es ncebe ſalutem conducat.
gtull Cruces à Deo ſubmiſſas majori affe-
IA Ctu exoſculari, amplectique par eſt,
1u nmd quaàm illas, quas nos ipfi quærimus;
hæ namque non ſemper à Deo profi-
dumcnd ciſcuntur: amor proprius non rarô
colludit; juvat videri: & gaudemus,
nos placere conſcientiæ noſtræ Mode-
ratoribus, aliisque, quibus has notas
fieri oportet.

imnento, me
4 und⸗ Amor ſui innumeros detruſit ad in-
61D feros; facit hic, ne opera noſtra recta
etum, ſint: etenim ex nullo bono opere in
Deum gloria redundat, nifi illud cum
ut,1 Divina congruat voluntate.
olnn e Præſtat non appetere, quod non ha-

Atentd bes, quàm habere, quod appetis. Qui
inn e— vult, quod vult Deus, is habet omnia.
hr p Deus unumquemque vult fieri ſal-
; Vvum; quis hoc aufit diffiteri? atta-
l N 7 men

302 Veritates

men non omnes ad parem, aut certè
ſummum vocat perfectionis gradum.
Huic rei ſerio invigilare oportet
eos, qui ſacris tribunalibus præſunt;
falli enim poſſunt, dum omnes ſuæ
curæ commiſſos, quibus idem tem-
pus, eadémque ſuppetunt adminicula,
ex propria animi propenſione pari
modo regunt, neque attentè conſide-
rant, quà via Deus illos ducere de-
creverit. Unde fit, ut eorum non-
nulli in aſſidua inquietudine, atque
angore, quaſi extra centrum politi,
vitam degant, neque illic, ubi vult
DEUS, conquieſcant.
Deus ab unoquoque eadem nequa-
quam requirit ſtudia: prolixæ preces,
multa, ac frequens à cibis abſtinentia,
aliæve corporis afflictationes, quæ
huic proſunt, alteri quandoque non
p rùm obſunt.
Sincerus in Deum amor nihil vel
ſupra, vel præter Divinam volunta-
tem molitur; ſed ex Dei placito cun-
cta peragit.
Satius eſt, multéôque ſequrius, vi4
vora-

ſoraginvn
neſtlutis
le, IDens
s, an
Commocum
Ulten,
Eenita et
Cnungpan
ten hal,:
Dennn Doo
it Cittus

ltur ne,

04
DeD

er zde
Chritinmun
Iui n
Ae
i

tmn e

Cbriſtianc. 303
n, t voraginibus refertâ, per plurima æter-
nis gin næ ſalutis amittendæ pericula incede-
Uare oo re, ſi Deus ità velit, & nobis ſit co⸗
s Neln mes; quàm contra ejus voluntatem,
romsh commodum, facilémque tenere tra=
icen an mitem.
tadninen Semita etiam planè gravioris lapſüs
enlore u nonnunquam fuit occaſio: nemo au-
entecoike tem labi, aut aberrare poteſt, qui
d Deum Ducem nactus eſit; nam, ut
eonuned ait Chriſtus Servator noſter: Qui ſe-
re, a quitur me, non ambulat in tenebris.

um polt,
n CAPUT LXXVXV.
* . . 2 .
De Dilectione inimicorum.
Genneg, Sive
ræ Precen . . .
nee Efficax ad eam adhortatio, ſcripta ad
len Chriſtianum amicum; utilis etiam iis,
u z qui non gerunt inimicitas.
oe

Mice mi! paucis ab hinc diebus re-
NI 2 nunciatum mihi eſt, enormem tibi
nr ⸗ iMatam eſſe injuriam, atque ideo ini-
war micitigs te fovere, gravémque ſpirare
vindictam, & omnem demceps inimi-
co tuo te velle denegare amorem. Equi-

Urius
n dem

Ae

304 Veritates
dem, pro eo, quanti te facio, magnd
tui commiſeratione moveor; quòd mi-
Jer ſis, ſve corpus, ſive animam ſpe-
dtes. Hine me impulit fut charitas,
ut ponam tibi ob oculos eficacia quæ-
dam argumenta, quibus, utt confdo,
amnimus tuus exacerbatus mitigabitur,
& ad pacem ineundam excitabitur, at-
que infiammabitur.
Primô itaque docebo te, quàm ſit
rationi oonſonum, inimicos ſuos dili-
Lere. Secundò, qudm facile. Quar-
t0, qudm neceſſarium. Quintô, ut
dilectio tua digna ſit merito, demon-
Rrabo, inimioos diligendos eſſe propter
Deum. Ad extremum, ubi conoluſe-
o, armabo te contra quaſeunque in-
urias, quibus forſitan adhuc aliquan-
do labentibus annis affciendus eſſes:
veruntamen audi prius praebtum,
quod & mihi, & tibi, caterisque mor-
talibus datum eſt.
Ego autem, inquit Chriſtus, (a)
dico vohis, diligite inimicos veſtros.
Quaſi diceret: Pracepit vobis olim

Deus,
(a) Matth. 5.

Delt, it
utem gie
ilipiicoe
Alulim;, ,
Hio, t lil
uol oplij,
S nalem
Ur ſrutt,

linpne vl

in
fllte nv
l, inimi

Ntini ̃
⸗ iohn
Ae no
imd g
Ulin amabi
hummn min
MWe, N
latom,
Cgullit.
ne digt

Cbriſtianæ. 30

Ci, Mdt Deus, ut diligeretis proximum: eogρ
Min autem dico; proximi nomine intelligi
minmn inimicos quoque; neo ſolum dico, &
dLeclaro; ſed eddem authoritate praci-
Pio, ut diligatis inimicos veſtros; non
quôd velim, ut diligatis inimicitiam,
& malam voluntatem, quam contra
vos gerunt, ſed ut propter inimicitiam,
maldmque voluntatem non deſinatis, il-
li homini, qui proximus veſter oſt,
bene velle.
Hoc eſt præceptum, quod nobis da-
tum eſt de diligendis inimicis noſtris:
intellige modo, quàm rationi conſo-
nüum, inimicos diligere.
§. I.
Rationi conſonum oſt, inimicos diligere.
Hô ipſum addiſcere poteris ex iis,
quæ mox ſubjungam.
Primô. Multa ſunt, quæ inimicum
tuum amabilem reddunt. In eo eſt
humana natura; ſunt & in eo non
ES., pauca, quà naturalia, quà ſupernatu-
N ralia bona, aliâque, quæ induſtriâà ſuâ
acquiſivit: cuncta hæc faciunt illum
amore dignum. In-

306 Veritates

Inficiari nequeo, in eo quoque eſ-
ſe pravam voluntatem, nec non ini-
micitias, quas contra te fovet; at
majora profectò, & plura in eo ſunt
bona, quàm hoc malum, illorúm-
que Deus eſt auctor, hujus veròô ipſe
homo: æquum igitur eſt, te propter
id, quod minus eſt, tam multa ſcili-
cet bona, donaâve, quibus ornatus
exiſtit, plúsque momenti apud te ha-
bere ea; quæ amoris, quàm quæ
ſunt odii cauſa.
Quemadmodum enim corporis in-
firmitas matris in filium amorem non
imminuit; ità nec inimicitia minuere
aut extinguere debet amorem in pro-
xXximum, qui Chriſti membrum eſt
non ſecuùs, ac tu, quique antehac te
dilexit, tibique forſitan beneficia præ-
ſtitit, & alia forté poſthae præſtitu-
rus eſt. Si quidpiam odiſſe vis, odi
ejus malitiam, eämque execrare; ſed
ſerva hominem incolumem, eumque
amore proſequere.

Secundò. Dilectio inimicorum ſic

tibi præcipitur, ut iis viciſſim præ-
cipiatux

piatur di
im precer
Umnino ho⸗
Uuit Chril
Ulvs: Din

Dens, ir
t, ur tni
Ubidbus guo
,noncam Atte
Nt uthi,
10, guis non

Nlt, ubi
iilaint
Wigtur in
e iniuiarn
Dt tation
llum
lltesili
liti. Ne
W i 0
itrile ne
1 unn po
eipuchl
li, Vin
In de⸗

Cbriſtianæ 307

Oqtonm cipiatur dilectio tui; commune ete-
gec nonb nim præceptum eſt, & ad omnes
te et omnino homines ſpectat: Diligite,
in ok inquit Chriſtus, inimicos veſtros; &
un, Uos rurſus: Dimittite.

s Deus, ut patet, non tibi ſoli præ-
,E cepit, ut tuis inimicis ignoſcas, ſed
Im meomnibus quoque aliis, quos injuriâ
Ub n quondam affeciſti, ſeveriſſime man-
ipEh davit, ut tibi viciſſim ignoſcant. Jam
„(umn veròô, quis non lubens uni, alterive
ignoſcat, ubi cæteri omnes injurias
CCpsh ſibi ipſis illatas ei condonare tenentur?
en Cum igitur inimicus tuus amorem,
Uhnmt atque injuriarum condonationem tibi
Men ine debeat, rationi planè conſentaneum
enbuun eſt, & illum à te diligi, injuriâsque
eMteheé tibi illatas illi condonari.
rie Tortidô. Fac, inimicum tuum, in-
Fftt urendo tibi contumeliam, enormem
ſe l perpeträſſe noxam; jam illius forté
nK ſeriè eum poœnituit, adeéque eſt in
An amore apud Deum; tu verò, qui ini-
micitias, vindictæque ſumendæ deſi-

tun derium foves, totus Deo diſplices;
in WD non
iut

308 Veritates

non eſt igitur æquum, te odiſſe ho-
minem, quem Deus diligit.
Quartô. Si quis te rogaret: an op-
tas, ut Deus inimicos ſuos odiéô pro-
ſequatur, eôſque ſeverè puniat? an
verô mavis, illis à Deo ignoſci, eôs-
que diligi? haud dubiè reſponderes:
poſtremum malim; etenim malè no-
biſcum ageretur, & væ miſero mihi,
qui innumeris propè peccatis Deum
irritavi, ſi ea condonare, ſuéôſque
inimicos diligere nollet!
Cùm igitur longè præoptes, ut
Deus prævaricatoribus, infeſtiſſimis
ſuis hoſtibus, ignoſcat, eôlque dili-
gat, æ&quiſſimum eſt, te quoque ini-
mico tuo injurias, quibus te exagita-
vit, condonare, eumque amore pro-
ſequi. B
Quintò. DEUS, ejuſque ſanctiſſi-
ma voluntas plus momenti apud nos
habere debet, ut diligamus inimicum,
eumque in gratiam recipiamus, quàm
quævis alia cauſa inferior: ſed fre-
quenter inimicos in gratiam recipi-

mus ob aliquod otficium, quod 1.
is

preltan
Mlum, qu
Oplünguinx
gnolei petr
Eprecatio
iora tantn
ni ns
s eſfcere
ten, popt
Unt Noe
Utts
Hiphinn,
aglmmboer
iss ilos
Kin er alte
Unctie, 4
Pecenbant.
Uinbod pn
ruit: t
n n cor
inadum
Un ur
Keaprod⸗
Uneſtad:
ntctbi
Stls e

2R Cbriſtianæ. 309
te olit pis præſtant, vel ob matrimonii vin-
tla culum, quod ſupervenit cum una ex
eti conſanguineis noſtris, vel quia ſibi
ρignoſci petunt, vel ob alicujus amici
e nt deprecationem. Si igitur hæc infe-
ignli, Wriora tantum apud nos valeant, ratio-
enhonſt ni planè conſentaneum eſt, oportere
enin e6 plus efficere Deum, ejusque volun-
enieitatem; propter quam inimici diligendi
peraiͦlin ſunt. Hoc velim altè in animum de-
nale, lli mittas.
lyheſtion, & Craterus Alexandro
Neot, Regi ambo erant intimi; at non me-
, hfln diocris illos urebat æmulatio (alter
enim præ altero cupiebat amari) hinc

olle l
e inimicitiæ, quas ſtudiosè unumquem-
ut e que celabant, donec negotiorum cau-
Eeinehe sà ambos pariter in Indias proficiſci
„oportuit: tum enim eorum odium
ne ini tam diu compreſſum, & tacitum, eru-
in pit in actum, atque adeò acriter exar-
incm ſerunt: ut fanda, & nefanda alter al-
GII teri exprobraverit: à contumeliis ven-
N l e tum eſt ad acinaces, altérque alterum
en haud dubiè trucidâſſet, niſi à circum-

m, ſantibus ambo fuilſent inhibiti,

Rex

910 Veritates

Rex quoque, ingenti accitus cla- 1 Ok;
more, ſuperveniens, adeòô acerbéè il. Quod eipen
los perſtrinxit, ut juſſerit eos inire lit.
fœdus jurejurando confirmatum, quod Enter 1
poſthac inter ſe eſſent amaturi, ad. Mihditi
junxitque ambos adjudicaturum ſe Mtoei, unt
morti; ſi quando verbis, aut gladiis Miilen Ii
ſe mutuò rurſus impeterent, aut cer- Mocet
tè eorum alterum, qui rixarum, aut Weinm ini
pugnæ fuiſſet auctor. n hman ſie
Hæc Regis verba horum nobilium iIn ils en
animis tam altè inſederunt, ut ex eo idogui-
die vixerint inter ſe conjunctiſſimi. in t met
Si itaque authoritas Regis, qui non it iidien
niſi homo erat, tantum valuerit ad pa- iencfng,
candos binos illos nobiles, adeò inter n tum:
ſe diſſidentes, ut omnis ſpes concor- Mlie zde
diæ ipſis præcluſa videretur, quantum in, jube
momenti neceſſe eſt, habeat auctori- Inh opi
tas Dei, Regis Regum, nec non reve- ig mhſen
rentia ei debita, ad mitigandos noſtros lnn
animos, qui diu, noctuque vindictam Wmmdm
ſpirant? porròô quid Reges memoro? Ener
natura quippe nos docet, non exiguam it pod
teſtificationem honoris adversus eos d, con

eſſe adhibendam: haud igitur illis mi- nnqui
. hi

=

Ii acitus
Aded oeldel
lerit eod i⸗
fümetunn g
t anutuli,9
Udicztunen
dis, utgini
ekelt, At.
i irrun, 4

run nobin
Int, Nel t
uncklni.
D Auiron
lettale
es aleh 1
Hes cnal⸗
lr, vintun
heik uubot⸗
neenonleſ⸗
nlotatn
riinin
önuni
nkigin
heki n
iuni 4

Cbriſtianæ. 311

hi opus eſt; firmiori utar argumentô,
quod experientia quotidiana compro-
bat. 21
Senator quiſpiam, aut quis alius,
mediocris etiam notæ, atque auctori-
tatis vir, unum aliquem, vindictam
ſpirantem his adoritur verbis, Quid
audio de te? hæccine ità ſint? intel-
ligo enim, inimicitias te fovere adver-
sus tuum vicinum, neque te ſaluta-
tum velle eum reſalutare, neque di-
gnari alloquiò, quin imò gravem in
eum te meditari ultionem. Audi,
quid tibi dicam. Cave, ultra hunc
diem differas; curavi huc accerſiri vi-
cinum tuum: operiamur illum; con-
tinuò hic aderit; hodie cum eo inibis
pacem; jubebo, promi vinum; in-
ter vos propinabitis, atque in mutuos
ruetis amplexus: neque, ſi ſapis, ter-
giverſare; non enim te fugit, quo
loco apud me, & quanto mihi in amo-
re ſemper fueris; nunquid, quibus-
cunque potui rebus, tibi præſtô fui,
operà, conſilié? quid? quòd ne pe-
cuniam quidem tibi unquam dene iud
ua⸗

312 Veritates

Quapropter, ſi pacem inire recuſes,
ſcito, fore, ut amicitià meàâ excidas,
ut beneficium tibi nuper præſtitum
adimam, ut munus, quod modòô va-
cat, & cujus collatio in mea eſt po-
teſtate, tibi non conferam, ut ad
conjugium ſat opulentum, quod, me
deprecatore, te obtenturum ſperas,
nequaquam te promoveam; denique
tibi polliceor, effecturum me, ut non
pauci tuam officinam frequentare de-
ſinant.
His ille auditis, licèt ſub initium
varia opponat, paulatim ſe flecti ſinit,
& tandem, multis adhuc verbis ule
trôò, citrôque habitis, contrahit, ac
demittit animum, cyathumque in ma-
nus accipit, & propinat inimico ſuo
in ejusque ruit amplexus, atque eum
deinceps diligit, ůt amicum. Factum
bene; laudo. At animum, quæſo,
adverte ad id, quod modòô dicturus
ſum.
Deus, qui infinitàâ pollet dignita-
te, atque auctoritate, quique nos an-
te omne ævum dilexit, nos monet.
„ icque

gue ait:
nec non ul
Dimittie:
mei haud
ſobis ooclu
Dſternas fan
Nostamen,
nimigs ien⸗
Uolommns,
Ulllinree
ls, aniint
Melleamore
Cntumelir,
Iid lis i
lifuamore
rtl nimo
Unndis ehei
Utbnomiribe
ur infrmi,
1 jorirum
ngian on
iak
Phter weck
Ult, o
Wlane, n
MMün i

litire tecis
mei excd
per prrltitn
bod woon
Inmeel -⸗
ntenm, I
Un, (od
turun het⸗
Ean te
Um mertll
ſfegenre

ne
1
UE

elin imu
le Eeci Uut,
Nelis 1
Coltehit,
büngvennn,
Liimi i
,reun
n Eüu

,
huln, 6
diG

Ne gir
Mlenan

et
6t
gr

Cbriſtiana. 313
atque ait: Diligite inimicos veſtros:
nec non ultrà, & acriuùs nos urget:
Dimittite: quôd ſi non dimiſeritis,
meâ haud dubiè excidetis amicitiâ;
vobis occludam coœlum, & in ſem-
piternas flammas vos præcipites dabo.
Nos tamen his nequaquam perterriti.
inimicis ignoſcere, eòôsque diligere
nolumus. Quid tibi videtur? nun-
quid in rectæ rationi repugnat?
Iis, qui inſano formoſæ cujusdam

puellæ amore capti ſunt, ſæpe graves

contumeliæ, non ab ea duntaxat, ſed
& ab aliis rivalibus inuruntur, quas
hi ejus amore non gravatè ferunt, at-
que ex animo condonant: & minus
in nobis efficiet amor Dei, cui innu-
meris nominibus obſtricti ſumus, quàm
amor infirmi, & imbecilli corporis,
ut injuriarum, ab inimicis illatarum .
memoriam omnem deponamus?
Inimus pacem (ut ſuprà memini)
propter mediocrem auctoritatem ho-
minis, nos ad eam hortantis, mini-
tantiſque, ni fiat, leve malum, &
minimèe diuturnum: rationi itaque
pror-

314 Veritates
prorſus conſonum eſt, te deinceps
cum inimico tuo vivere conjunctiſſi-
mè, propter DEl non ſuadentis, ſed
propoſità æternæ damnationis poenà
illud fſeverè præcipientis, infinitam
auctoritatem.
Quid? quòd leves, & vix ullius
momenti rationes; (t ſuprà etiam
memini) non rarô nos impellant ad
infeſtiſſimorum noſtrorum hoſtium
dilectionem: æquiſſimum igitur eſt,
Deum, ipſiſſimam rationem, omni-
umque humanarum rationum origi-
nem, qui tibi apertè mandat, ut ini-
mico tuo ignoſcas, eumque diligas:
plus apud te valere. .
Sextô. Inimicus tuus eſt etiam ini-
micus Dei: cùm enim tibi inferret
injuriam, eum quoque, ejus violans
præceptum, affecit injuria, & qui-
dem longè attrociſſimà; nihilominũs
Deus illum amat non ſecùs, ac cæte-
ros inimicos ſuos, à quibus multò
plura, & majora paſſus eſt, quàm tu
ab inimico tuo perpeſſus fuiſti, aut

nunquam patieris.
L&

Dreter
reperire e
ta fiere
in reri N
udd Den
to grariſi
tli utem
Non mi uni
Ni & won
Caummmint
cedit,
etkos
m conp
n bungni
id il t
e l, gbir
enere ne
do, in
Iumnifen
1 (s ur
1orenl kelc
e nllis
lelert
ineni
erod te 4
Cttemlo,

te dell
Covotl
uncents,
nntions ee
t, Inin

Am n
it it enn
Pingehn
num in
Unn iot d
oren, N
ionum on⸗

Cbriſtiana. 315

Præterea inimicos Dei innumeros
reperire eſt: tot ævis labentibus ere-
cta fuére falſorum Deorum delubra
in veri Numinis contemptum: quid 2
quòôd Deus quovis loco, & momen-
to graviſſimis offendatur ſceleribus:
tui autem inimici admodum rari ſunt;
non niſi unicus tibi eſt, ut famàâ acce-
pi, & non niſi ſemel, aut bis tibi
damnum intulit.
Accedit, inimicos Dei eſſe viles,
& abjectos merumque nihil, ſi ad
cum comparentur; tuus verô inimi-
cus humanàâ naturà præditus eſt, non
ſecùs, ac tu; adeéôque de ſe xquè
dignus, quin imô te fortè melior,
& genere nobilior eſt.
Sileo, inimicos Dei innumera ab
ejus munifica manu accepiſſe benefi-
cia (quis autem neget, longè diffici-
liorem reddi amorem inimicorum ,
quos multis prius, quàm nobis infe-
ſti eſſent, officiis proſecuti fuimus?)
tuus autem inimicus non niſi uno, aut
altero à te affectus fuit beneficio, aut
fortè nullo.
2 Si

316 Veritates

Si igitur Deus, te infinitè major,
& excellentior, inimicos ſuos diligat,
qui tam multi, tam viles, & abjecti
ſunt, & à quibus, poſt plurima etiam
beneficia iis præſtita, ad iram toties
fuit provocatus; rationi planè conſen-
taneum eſt, à te quoque inimicum
tuum diligi, qui non mii unicus eſt,
& æquè dignus, ac tu, & qui undà
tantum, alterâve vice te offendit,
cuique nihil obſequii antea præſtitiſti,
aut certè admodum parum. .
At, inquies, Deus amat inimicos
ſuos, poſtquam illos peccatorum po=-
nituit, illorumque ſupplices petivére
veniam; meus verô culpam nequa-
quam eſt deprecatus. Hæc excuſatio,
crede mihi, nullius eſt momenti; quin
imô vim argumenti mei auget; nam,
ſi ipſe culpam non deprecetur, Deus
illam pro eo deprecatur; imô ſeveré
tibi mandat, ut illam ei condones:
rationi itaque conſonum eſt, plus
apud te ponderis habere mandatum
Dei, ejusque deprecationem, quam
pro eo facit, quàm, ſi tuuſmet ini-
micus,-

mics,
tuis acci
Hec ſ
Giori ntor
inimicos

num wpe
Hunam, ſte
gle ventos
terrr frucu
dun, & g⸗
inproborun
Nua alizc
lle, 4c fuln
Momeriti.
Cin (
lon heckere
et) Den
ühunter pe
ſene corte
1cne don
Aaltat, &
iyitt inn
lnſſie yn
0 Duuh
Moruns.
Dolit, &

Cbriſtianæ. 317
fniè um micus, veniam petiturus, genibus
Sis tuis accideret.
e8, Hæc ſi necdum te moveant, vali-
Ummcin diori utor argumento. Deus nutrit
NAim di inimicos ſuos, licèt nullam etiam-
imenn num rogaverint veniam: ſinit ſolem,
Nle iinun lunam, ſtellas iis collucere: ſinit quo-
N, que ventos ſpirare, uvas, aliosque
1,Aid, terræ fructus matureſcere in commo-
ete dn dum, & delectationem plurimorum
ganeim improborum, & rebellium, iiſque
nuoun. multa alia confert beneficia, qui pe-
mtinim rire, ac fulmine percuti toties ſunt
um⸗ promeriti.
eiſee Quin (quod majus eſt, & animum

en tuum flectere, & permovere omnino
e eilltn debet . Deus his ſuis inimicis, & ti⸗
onet, bi pariter poznitendi, nec non vitæ
t h Pravæ corrigendæ tempus largitur,
n, D ſuisque donis cœleſtibus illos, téque
e excitat, & prior ad oſculum pacis

ms invitat. Cum adhuc peccatores eſſemus,
6 Clbbriſtus pro nobis mortuus eſt, inquit

Adoan S. Paulus.
en Mortuus, animam ſuam pro nobis
llret 1 poſuit; & tu inimico tuo negas allo-
Iic 3 quium,

318 LVeritates

quium, & domus tuæ frequéntatio-
nem, omnémque ei amicitiam renun-
tias; quin, ſi in tua id foret poteſta-
te, fortunas ejus everteres, eumque
ad internecionem deleres; & quamvis
ſupplex genibus tuis advolveretur,
culpam deprecaturus, forſitan ne tum
quidem illam ei condonares. Quis
hunc agendi modum probet? quis al-
ſerere audeat, cum ratione illum con-
ſentire?
Cuncta hæc demonſtrant, rationi
lanè conſonum eſle, inimicum tuum
à te diligi debere: audi porròô, quàm
Uit utile.

§. II.
Utile oſt inimicos diligere.

Uàm hoc ſit manifeſtum, perſpi-
cies ex iis, quæ mox dicturus
ſum.
Prim. Dilectio inimicorum faci-
lem reddit obſervationem præcepto-
rum Dei. Qui diligit proximum, le-
Sgem implevit, inquit & Paulus.
Contraà, ex odio inimicorum magna
oritur

oritur pren
guntor, ibi
nec fultä,
trackiones e
Duinsmocdi
Petnet are
Lhnitr, n
ii futidi
erheram,
kirnos imm
Ingue
Alasodium!
ſindidam er
uo damnund
te manielte
I, aut in l
in bonis tort
ir ludaris
d compe
Ffun fumpt
Cudeliter t
Uumnum fu
Qod ſ
Eiderium
nimo

Cbhriſtianaæ. 319
fedvinme oritur prævaricatio. Ubi verò hi dili-
Hictumem guntur, ibi nec homicidia, nec rixæ,
ret ouck nec furta, nec contumeliæ, nec de-
Ere,einm tractiones committi ſolent, nec alia
s;Ganm hujusmodi peccata, quæ nemo per-
AAvoleen Petrat adverſûs eos, quos amore pro-
lſtnoum ſequitur; nam, ut ait Apoſtolus, Cha-
Unres (i ritas Patiens eſt, benigna et, non agit
tbet! is Perperam,
One Nlom an Secundô. Dilectio inimicorum præ-
ſtat nos immunes à muhkis moleſtiis,
funt, id magnisque animi perturbationibus,
iicuumn quas odium ſecum trahit. Si enim in
vono, au vindictam erumpas, & grave inimico
tuo damnum inferas, quis non videt.
te manifeſto exponi periculo, ne &
J tu, aut in fama, aut in corpore, aut
e in bonis fortunæ, ſerius ocyùs gravi-
bn, eh ter lædaris? experientià quippe non

or Cid rarò compertum eſt, eos qui vindi-
cdtam ſumpſerunt, poſtmodùm vel
oonnm crudeliter trucidatos, vel aliud grave
lCCN.

damnum fuiſſe paſſos.
Quòd ſi modò vindictà ſuperſedeas,
deſiderium autem ultionis ſumendæ
iin animo aſſiduè foveas, quis ignorat,
04 con-⸗

„

320 Veritates

continuis te premi curis, vitamque
ducere acerbiſſimis exagitationibus, &
mœroribus refertam? omnique te (li-
ve inimicus tuus tibi fiat obvius, ſive
de eo cogites) deſtitui ſolatio? De-
umque jure merito tibi exprobrare
poſie cum S. Auguſtino: (a) Plenus
es aceto, ubi vis, mel ponam?
Plus dicam? diu, noctuque inju-
ria tibi illata tuo obverſatur animo,
hisque, aut ſimilibus te torquet cogi⸗
tationibus: quando, & quo modo
vindictam tandem ſumam? nolo dif-
ferre ultra craſtinum; eò me confe-
ram, ibi inimicum operiar, hoc ei in
os objiciam, illo malo inaudito, at-
que inuſitato eum afficiam. At non
ità: tutus nequaquam forem, eviden-
tique me exponerem periculo, inci-
dendi in manus judicum; aliter ador-
nanda ſunt omnia. Miſeram hanc
eſſe vitam, quis non videt? Cunctis
his moleſtiis, & angoribus te liberat
inimicorum dilectio.
Tertiò. Inimicorum odio deperdi-
tur
(a) Hom. 37. inter. 50.

tar amoor.
dus innum
niſ amicos
inrenite, qu
Giei momen
Eeprekenſor
Hoce hio
ſſum. Cun
Miindos ven
goc tbbi .
Ut fiduros
lenles, iti
litnte prec
uic es cich
ofkende
Ainque,
Umn eqvo,
nre velin
Uhnino hor
Uödene con
Uumſerins
um contue
un, vel ſu
Ceemnur
Chunibus
Uuben, ad

Chriſtianæ. 321

rs, in tur amicorum amor: cùm enim mun-
ninin dus innumeris vitiis ſcateat, ſi non
omiget niſi amicos diligere velimus, vix erit
to invenire, quos amemus: ecquod enim
bmil diei momentum eſt, quo non aliquid
Maudn reprehenſione dignum committatur?
: )No Hogie hic illum offendit, cras ille
iſtum. Cum omnibus, ſi potes, ho-
odinei“s minibus verſare: ſeriùs ocyus aliquid,
üumemm quod tibi diſplicebit, illos dicturos,
etet aut facturos eſſe, certo certiùs depre-
N hendes; ità & tu, quantumvis magnàâ
nN virtute præditus ſis, ſerius ocyus ali-
Omeb quid es dicturus, aut facturus, quod
ir, Mii illos offendet.
innncſo,i Si itaque, necacerbum quidem ver-
n. An bum æquo, moderatôque animo to-
enet“ lerare velimus, neceſſe êſt, omnes
flo,i“ omnino homines à nobis odio haberi,
eth nsque contra eos inimicitias gerere;
lemku nam ſerius ocyus, ſi contingat, ut eo-
e6“ rum conſuetudine utamur, aliquid di-
elHS Cturi, vel facturi ſunt, quo ad iram pro-
vocemur: ità quoque neceſſe erit, ab
eh omnibus omnino hominibus nos odio
4haberi, ab iisque adversus nos inimici-
5 tias

322 Veritates
tias geri; quia ſerius ocyus aliquid dice-
mus, vel faciemus, quod illis bilem mo-
veat. Amor igitur inimicorum ſartam
tectam, ut ajunt, conſervat dilectionem
amicorum.
QOuartô. Dilectio inimicorum longè
facilius atque efficacius ſopit, aut ex-
tinguit inimicitias, quàm odium, &
vindicta, quibus potiùs augentur; qui
enim ſanguinariam exigit ultionem,
is inimicum ſuum irritat, eumque pe-
joren,, acerbiorem, & ferociorem red-
dit, atque ejus in ſe rabiem vehemen-
ter concitat.
Contrà verô benevolentia odium,
& inimicitias mitigat. Multi odio
fuêre habiti, qui poſtea ſummo fue-
runt in amore. & ad tempus, inquit
S. Chryſoſtomus (a) ſuſtines inimicum,
Poſtmodum, tud benevolentid victum,
amabis quaſi amicum.
Injuriam tibi illatam enormem eſſe,
haud poſſum ire inficias: at, ſi ſapis,
fer illam moderatè, ejuſque auctorum
perhumaniter ſaluta: quòd ſi te con-
veniat⸗
(a) COper. imperf. in Matth. hom. 13.

Veniat, car
Cttie ſna
i Kudes, ne
Eete, guibu
icndetur,
Cllonn dep
polterum
Cima C
Chinndatot:
Muncio, in
notiico,
Dnt: quib
Ceptuselt Ci
kgerrimns,
micus. (
Aralion
Uuni non e
hebet ctue
llca! att
Nergryi
Pbi obrin
Ulrine
ſon am
Ahlt,
VIt, Nen

0

4 Cbriſtianæ. 323
Nisdlcute veniat, cave, colloquium, aliâve ami-
dillqenn citiæ ſigna ei deneges, & ſi perfectio-
miconmin ni ſtudes, novis eum officiis tibi deme-
entchdin rere, quibus haud dubiè victus pudore
. ſuffundetur, ſuůàmque amaris lachrymis
iniount culpam deplorabit, téque tenerrimo
us inpoſterum amore complectetur.
Uicn An / Cinna Cæſari Auguſto mortem ma-
anrmg chinabatur: is verò, hoc intellecto
igt im nuncio, vità eum donavit, & perho-
,eie, norifico, atque oppulento conſulatu
Etdene auxit: quibus benevolentiæ ſignis ità
tenſene Captus eit Cinna, ut deinceps fuerit in-
tegerrimus, & fideliſſimus Cæſaris
Pe ciun amicus. (a)
li A Arcadion Philipphum Regem calum-
mmE niari non ceſſabat. Quis hic non ex-
ſpectet cruces, aliâve atrociſſima ſup-
plicia? at tantum abfuit, ut in eum
Rex gravius animadverterit, ut etiam
ſibi obvium urbaniſſimè exceperit,
6 pluraque ei dona ſubmiſerit. Arca-
dion tam ſingulari humanitate victus
erubuit, priſtinam mentem ità muta-
ee vit, ut ex hac die nemo fuerit in-
i 6 ven-

,Nl (a) Suet. in vita.

324 Veritates
ventus, qui Regis laudes ſtudioſius
divulgaret. (a)
Beneficia inimicitias etiam maximè
inveteratas non rarò minuunt, atque
funditùs extinguunt.
Quintò. Dilectio inimioorum, in-
juriarümque condonatio maximam
Promeretur mercedem, peccatorum-
que veniam impetrat; quemadmo-
dum Chriſtus teſtatur: Erit mertes
veſtra multa, & eritis fili altiſimi
— - - Dimittite, & dimittemini
Contrà verò odium damna affert
graviſſima; qui enim odit inimicum,
is incidit in odium Dei; ac proinde
inimicitias adauget, atque inimicos
accumulat.
Præterea non parùm delinquit, qui
inimicum ſuum odit, adedque ſibi ip-
ſi magis nocet, quàm inimicus ei no-
cere poterat; peccatum enim gravius
malum eſt, quovis temporali damno,
quod nobis inferri poteſt; porro gra-
viſmſimum damnum, quo quis nos af-
ficere valet, eſt nocere animæ.

I ni⸗
(a) Plut, de ira cobil.

lninicr
Copori,
Cutt; tn
iue noces
U ortig
Aun te,
lin,
tlin pecez
le ne lede
ileleins?
E ſeid,
N, Ulgue

Uun, eſü

Mhnit, le
ſter te aſfl
(Quoties
gnoleis,
dann
d damnun
NImam
knimn ſanch
fümgque et
Auid qud
ngens ei b
Anmame

Cbriſtianæ. 325

cer ui Inimicus tuus famæ duntaxat tuæ,
corpori, bonisque temporalibus no-
etrm cuit; tu vero, ulciſcendi deſiderio,
nnum, tuæ noces animæ, atque ità manum
üüuIli porrigis adjutricem ad affligen-
imomn dum te, tibique ipſi gravius infers
o mmmn malum, quàm ille tibi; propriam
,NEG enim peccando occidis animam, quam
em ille ne lædere quidem poteſt. Quid
im infelicius? quid magis deplorandum?
ür, Is verô, qui inimicum ſuum dili-
git, illique ex corde ignoſcit, vincit
n i eum, ejuſque pravæ voluntati obicem
itiinm ponit; voluntas quippe ei erat, gra-
viter te affligere, tibique nocere.

Ne ur⸗ Quotiescunque igitur inimico tuo
elnnut d ignoſcis, ſolatio eum privas, quod
Grſi ex damno ſibi illato hauſiſſet: tu ve-
dH 10 damnum nullum pateris, at ma-
* ximam tibi adfers utilitatem; gratiæ
le enim ſanctificantis incrementum, cer-

tumque æternæ vitæ pignus acquiris:
quid? quòd illum rubore ſuffundis,
ingens ei beneficium præſtando, cúùm

m 1 illum amas, illique omnes, quibus te
„
07 affe⸗

326 Voritates

affécit, injurias ex animo condonas,
quo favore de ſe erat indignus.
Ex modò dictis manifeſtum fit, uti-
le imprimis eſſe, inimicos diligere;
nunc quàm ci ſ⸗ intellige.
Facile eſt inimicos diligere.
TLMticiari nequeo, dilectionem inimi=
corum etiam, atque etiam de ſe eſſe
difficilem; attamen non pauca, ac-
curatè perpenſa, facilem illam reddent.
Primô. Contigit non rarô, ut pro-
prià noſtrâ culpâà quidam contra nos
inimicitias gerant: deſpiciunt nos, no-
bisque graviter nocent; eò quòd illos
priùs deſpexerimus, illisque graviter
nocuerimus, aut quia quidpiam vitu-
peratione dignum à nobis profectum
eſt. Noſtra arrogantia, ingratus no-
ſter animus (nulla enim amicitia po-
teſt effe inter ingratos) aut inſuaves,
inurbani, ruſticd, & agreſtes, aut
inſulſi noſtri mores fortè ſunt, cur tam
opulentum matrimonium, cujus in-
eundi maximo tenebamur deſiderio,
Præpeditum fuerit, cur tam honcl
ci

fici offei

Neno cet
dunn qri
priüs intul
ndsporte
delunll
linene
Calm: he
lle gebet,
enim nobi
Gltamms,
lenper et,
Ptzmm,

t er ſu
fnlium pe
1t os,
leltum
Modenato
liiſhfen
tit
. eit
Krnii

Chriſtianæ. 32
toctn fici officii adipiſcendi ſpe exciderimus.
binn. Nemo cenſendus eſt pati injuriam,

Amit dum quid mali patitur, non alteri
Nl Prius intulit: nobis ipſis potius iraſci
telig nos oporteret.
Seound. Fac, innocentes nos eſſe,
nullàmque præbuiſſe inimicitiarum
cauſam: haud equidem difficile nobis
eſſe debet, inimicos diligere; Deus
enim nobis præbet auxilium, ut eos
diligamus, quemadmodum præſtòô
ſemper eſt, ut cæteris ſuis præceptis
pareamus. Ampliores nobis ad hoc
ſuppeditat vires, quàm nos ipſi pro-
prio Marte afferre poſſimus; & cuùm
ipſe, univerſorum licèt conditor, tam
patienter toleret inimicos ſuos, quam-
vis ex ſua patientia nullum omnino
fructum percipiat; qui fieri poteſt,
ut nobis, qui ab eo conditi ſumus,
moleſtum accidat, inimicos noſtros
moderato animo ferre, præſertim,
ubi patientia noſtra tam ingentem no-
bis parit utilitatem?
Accedit, ſimiles nos reddi Chriſto
Servatori noſtro, qui longé plura. &
gra⸗

Glen.
ionrenn iün
tamcelet

328 Veritates

graviora, quàm nos, innocens per-
peſſus eſt. Miles exultat gaudio, ſé⸗
que fortunatum autumat, dum ſe Du⸗
ci aſſimilari conſpicit.
Tertiò. Diligendi quidem ſunt ini-
mici, ſed non propter ſe ipſos, at
propter Deum. Sanè, ſi non gra-
vatè amaros medicorum exhauriamus
calices, ſanitatis recuperandæ cauſa,
cur non lubenter, ſalutis æternæ ob-
tinendæ, ac Dei cauſâ, inimicos no-
ſtros diligamus? præſertim cùm illi
contra nos inimicitias gerant non ni-
ſi, permittente Deo, qui ad maximam
noſtram utilitatem ſinit, ut hic, aut
quis alius graves nobis creet moleſtias-
quæ inſtar nihili reputandæ ſunt, ſi
conferantur cum inferorum pœnis,
quas fortè fueramus promeriti, quas-
que modòô hàâc ratione evademus.
Si igitur inimicus conſiderandus eſt
non ut verus homo, verùm ut à Deo
miſſus ad noſtram utilitatem; quæ;
quæſo, difficultas eſſe poteſt in eo
diligendo?
Semei Davidem Regem ſuum odio
per-

hetſepebat
jechus, fän
tebat, quit
nebat mam
erat injaria
bilium com
bat, Miro
Clllſtet, ei,
Il manluer
Eetis: Din
Mminus eni
tt Dovin.
Unin non
1 lubjedtumn
Deo, Ubigge
Perlarum D
umento ad
le perpett
Sce is Pcer
Moderato,
Rprobrola
Uegoe ultior
Uermittere
lumn nodili
N Vntd
Paleris⸗

Chriſtianæ. 329

inom Perſequebatur, eique, licèt illi ſub-
mmemm, jectus, fanda, & nefanda in os inge-
i,dneh rebat, quin imò à lapidibus non abſti-
nebat manus. An non hæc enormis
nitenimi erat injuria? hanc Abiſai unus de No-
E bilium comitatu diutiũs ferre nequi-
,Img bat; idcirco impudenti homini os oc-
neahms cluſiſſet, eique comminuiſſet caput,
Enndec1 niſi manſueriſſimus Rex vetuiſſet hiſce
strmd Verbis: Dimitte eum, ut maledicat;
ninmad Dominus enim pracepit ei, ut maledi-
inan ceret Davil.
m h David non intuebatur Semei, ut ſi-
dmim bi ſubjectum, ſed ut deſtinatum à
t ,4 Deo, ſibique perſuadebat, rerum uni-
tne verſarum Dominum illo uti quaſi in-
— ſtrumento ad exprobranda ſcelera olim
n en ſe perpetrata, exigendâſque meri-
rii, tas de iis poenas; hanc ob cauſam tam
Tkne moderato, lætõque animo excipie bat
lrnns tot probroſas ſibi inuſtas contumelias;
,h neque ultionem ſumere, neque etiam
n permittere volebat, ut quispiam ſuo-
„ rum nobilium impudentiam hominis
ne tantilluùm quidem caſtigaret.

lun Falleris amice mi! falleris, inquam,
4

330 Veritates

& quidem graviſſimè. Intueris inimi-
cum tuum, non niſi t merum pra-
vum hominem, non autem ut à Deo
deſtinatum, ideéôque diu, noctuque
ſpiras vindictam, continuumque, eam
ſumendi, in animo tuo foves deſide-
rium; hinc etiam fit, ut inimici tui
dile ctio adeò tibi difficilis videatur.
Haud diſſimilis es canibus, qui la-
pidem, quo impetiti fuêre, allatrant,
& mordent. At, quid peccavit la-
pis? Si canes rationis eſſent compo-
tes, hominem, qui lapidem projecit,
invaderent: ſic & te facere oportet;
ad Deum tibi confugiendum eſt, qui
permiſit, ut hic, aut ille tam vehe-
menter te exagitaret.
O ſi maturè perpenderes, Deum
inimico tuo uti quaſi inſtrumento, ut
te modòô ob innumera tua præterita
peccata hic potius puniat, quàm po-
ſtea, téque ad ſeriam nunc vitæ emen-
dationem, & tandem aliquando ad
æternam perducat gloriam, æquo,
lætéque haud dubiè animo cum Da-
vide cuncta tolerares, quæ tibi inimi-
CuS

Is tuls
kum tbi
ligere,
Uici ti fr⸗
inconitus
Felit, & ſeg
Are faglen
le motion
tuum antene
leis, Aded
en il

Cientatun
Uriete non
Plknoinke
ni e
Kone tbi
A bom, ge
keal: t
ten,

hi

,

. Cbriſtianæ. 331

Iumenid cus tuus intulit mala, neque mole-
tmeums ſtum tibi foret, eum poſthac ſincere
nitid diligere.
in, wdig Quartô. Pone tibi ob oculos ini-
uince mici tui fragilitatem, cogita, quod
sth indomitus animi motus eum excæca-
inmdt verit, & ſeduxerit; cogita, te quo-⸗
que fragilem, iisdémque obnoxium
eſſe motibus, quéôdque proximum
tuum antehac interdum calumniatus
fueris, adeôque te promeritum, eas-
dem, quas illi impegiſti, calumnias pati.
Apud Chriſtianos, non qui patitur,
Jed, qui contumeliam facit, miſer oſt,
ait &, Hieronymus. (a) Quôd ſi con-
ſcientia tua illatæ unquam cuipiam in-

juriæ te non accuſet, cogita te illam
ge, D poſthac inferre poſſe: Qui ſe exiſtimat

ent Nare, videat, ne cadat, inquit §.
hme m TPaulus Apoſtolus.
N Pone tibi etiam ob oculos ingen-
en, tia bona, quorum tibi inimicus tuus
e eſt cauſa: te enim reddit multô, quàm
eras antea, prudentiorem; experien-
tia quippe quotidiana nos docet, plu-
rimos

nn (a) Epiſt. ad Euſtoch.

332 PVeritates

rtimos detrimento, atque ignominiaâ,
quibus afficiuntur, fieri longè ſapien-
tiores; facit præterea, ut multôò ma-
gis in ore hominum verſeris, & illu-
ſtrior evadas; ubi enim innocentia
tua, & virtus in tolerandis modera-
to animo injariis tibi illatis palàm fiet,
ſummis unusquisque te laudibus in
cœlum efferet.
Non pauci per injurias rectè tolera-
tas magni evaſêère, atque ad ſummos
honores, & dignitates fuêre evecti,
qui, ſi caruiſſent inimicis, in diutur-
na obſcurirate latuiſſent, aut ſemper
manſiſſent inglorii. Nunquam Moy-
Jem Deus magis laudavit, quàm dum
Aaron perperam de eo fuerat locutus.
Nondum felix es, ſi nondum te turba
deriſerit, inquit Seneca. (a)
Accedit, inimicum tuum abs te
avertere malum longè gravius eo, quo
te affecit; ſuis his enim exagitationi-
bus, quibus te malè habet, plerum-
que efficit, quò minus interni animæ
tuæ hoſtes te laceſſant; vexatio enim
dat
(a) Lib. de moribus.

ſt intelech
nter afick
Audre ſel
ſis ele lolet
lderco .
ferit, myor
1b inimics,
liguppe pr⸗
oo potiun
Chrltus, in
ſuuti vor
E nolumn cl
Dntetiam
inte Vittuti
Uitn dime
Pelirin
e Mlre, i
lnan ag
inr, hor
ditatis.
lede, eſhe⸗
lti ecti
keant,
Cdd h
ts ſälten
Ut ſiblecu

Chriſtianæ. 333

Geinan dat intellectum, nec quisquam graves
tilonehs inter afflictiones ad luxuriandum,
III aliudve ſcelus perpetrandum procli-
eli, & Vis eſſe ſolet.
in mncr. Idcirco S. Baſilius jure merito alſ-
ndse ſerit, majora nos accipere beneficia
Uiteünt ab inimicis, quàm ab amicis. Inimi-
e Mucht ci quippe præbent nobis occaſionem,
cœlo potiundi. Beati eſti, inquit
igntene Chriſtus, cùm maledixerint vobis, &
lealinm perſecuti vos Fuerint, S& dixerint om-
ier en ne malum adversum vos mentientes.
b udin Dant etiam nobis facultatem exhi-
,t en bendæ virtutis, ac perficiendæ pau-
nn latim animæ noſtræ, adeôque adau-

amn .
ent gendæ in Colis gloriæ. Ferrum ani-
etbon maæ noſtræ, inquit S. Gregorius, ne-
im tm Quaquam ad acumen ubtilitatis perdu-
citur, ſi hoc non erqſerit alienæ lima
pravitatis. Hæc argumenta ſat, mihi

eG Crede, efficacitatis habent, ut inimi-
ci tui dilectionem prorſùs tibi perſua-
deant.
Quòd ſi his necdum movearis, mo-
veat te ſaltem inimici tui aut felicitas,
aut fubſecutura infelicitas: is enim.
veé

334 Veritates

vel æternùm ſervandorum, vel dam-
nandorum adſcriptus eſt numero; ſi
beatus aliquando futurus eſt; qui po-
tes illum odiſſe, qui te fortè in coœælo
major erit, atque ſanctior, & quo-
cum in ſumma pace, ac concordia, in
ſuaviſſimo amore, perfectâque amici-
tia tibi, uti ſperas, ſemper erit vi-
vendum?
Omnem itaque averſionem animi,
rancorem, & inimicitiam te depone-
re oportet, niſi cœlo per omnem æ-
ternitatem exulare malis.
Quòd ſi inimicus tuus detruden-
dus ſit ad inferos, qui rurſum fieri po-
teſt, ut eum odio perſequaris? ſat
narum in ardoribus ſempiternis ipſi
ufferendum erit; non eſt, cur alias
hic ei addas: amaris potiùs lachrymis,
& gemitibus impendentes ei calamita-
tes, & inſtantia tormenta diu, no-
Gtuque deplora.
profectò omnia, ſtudioſè per-
penſa, facilem tibi reddere debent
inimici tui dilectionem: quòd ſi nec
his victus, commiſeratione ejus mo-
. vearis,

ſearis, dlg

Cuncdias in,
amore Chri
uid tantill
ejusbenigni
tibi in dlies
ngiores con-
Peccatis tuis
Uoc exſpeck
relignzelle
Hinge i
e lkere, ti
Uier, n⸗
Unctisque,
oas, gtque
rerbis:
Diige inin
Eemel cause
Uum ſimceri:
Egumentumm
ſoneminin
lüclem,
lind.
anki Chri
Ilnem,

1 Chriſtianæ. 335

Orun, Hs Vearis, dilige eum, eique ex animo
Sh emm cunctas injurias tibi illatas condona
unwchqi amore Chriſti Ser vatoris noſtri: nun-
Ieheng quid tantillum à te impetrare valebit
dr & ejus benignitas, & miſericordia, quàâ
roN tibi in dies incredibiliter plures, &
dem majores condonat injurias, quas illi
peccatis tuis intuliſti? numquid à te
hoc exſpectat? quæ ſalutis ſpes tibi
elmnn reliqua eſſe poteſt, ſi hoc ei deneges?

kimti Finge igitur, Chriſtum hic coram
te ſiſtere, tibique ob oculos ponere
univerſa, quæ tibi præſtitit beneficia,
cunctâsque, quas tibi indies remittit,
n noxas, atque orare, obteſtarique te
his verbis:

Dilige inimicum tuum, eique igno-

l, an 1

lcrnnn ſce mei causà, atque ut mihi manife-
* ſtum ſinceri tui in me amoris exhibeas

argumentum; & deprehendes dile-
ni, ctionem inimici tui haudquaquam fore
difficilem. .
Quint’. In memoriam revoca,
guanti Chriſtus faciat, feceritque ho-
„ minem, quem tu odiſti. Quem vis
Con-⸗

3⁸

336 Veritates

contemnere, inquit S. Auguſtinus (a)
pretium ejus attende, & cum morte
Chriſti totum mundum appende.
Accipe ſtateram in manus, atque in
una ejus parte omnes orbis divitias,
honores, voluptates, in altera verô
cruentam Chriſti mortem, pretium
redemptionis inimici tui appende; eam
univerſo orbi infinitè præponderare
haud dubiè comperies, prudentérque
temetipſum argues, tibique dices: fie-
rine poſſit, ut odiſſe pergas, quem
Chriſtus, æterna veritas, & infinita
ſapientia, tanto proſecutus eſt amo-
re tantôque redemit pretio?
Vix odiſſe vales catellum oblatran-
tem & te quandoque mordentem,
quem Domino, aut Magiſtro tuo,

aut cuipiam alteri de te bene merito

noviſti, magno eſſe in pretio, & æſti-
matione; qui igitur fieri poteſt, ut
odio proſequaris inimicum tuum,
quem Chriſtus Dominus, & Magiſter
tuus, omniunique optimè de te me-
ritus, adeoò dilexit, ut ejus cauſà de

CœlO
(a) De verbis Domini.

(lo in t

Aunptd
gintz tribu
1ts, & d
Probrotumn
Noon kuerit
Km
Cvomnpiam
Id id vine
Uees te,
un compr
mein, he,
ſnore, &

Eleres
Qugban
ſo, n in
feigfluini
b, küman
ſgeigitur i
Er Chritum
l, 1 Ulior
is onſde
Uun priver,
Un,
r a Pr
ldes l

Cbriſtianæ. 337

li Ccoelo in terram deſcendere, eique.
Ganm aſſumptàâ ejus naturâ, aſſimilari, tri-
ghel ginta tribus annis inter plurimos labo-
nd res, & dolores vivere, ac tandem
nuch’ probroſam in cruce mortem ſubire
non fuerit dedignatus?
tem, NI Si famulus integerrimi tui amici
lppentes quampiam tibi inuſſiſſet contumeliam
qudà ad vindictam accendereris, con-
Duceme tineres te, indomitumque iræ impe-
igneccet⸗ tum comprimeres amici tui cauſà, &
egs, metu, ne, ſi vindictam ſumeres, ejus
6, Eim favore, & benevolentià poſthac ex-
Utus n cideres.
io! Quisquâmne tibi amicior eſt Chri-
Homohm ſto, qui innumeris te recreavit bene-
otem ficiis? Inimicus veròô tuus eſt ejus ſer-
i vus, eumque is à te amari cupit; di-
leremi lige igitur illum, atque ignoſce prop-
io Ae ter Chriſtum tibi amiciſſimum, metu,
ir ne, ſi ultionem exegeris ſuaviſſimo
n , ejus conſpectu, atque amicitià æter-
EAE num priveris. .
Net Hau, quem Jacob ingenioſo ma-
—“ð tris æſtu primogeniti jure orbaverat;,
aſſiduò fratrem ſuum perſequebatur
P odié

338 Veritates

odiò, quod ſtudiosè comprimebat
Patris ſui Iſaaci causà; ajebat enim:
Veniet dies luctus Patris mei, & oc-
eilam Jacob Fratrem meum.
Si igitur amor, & reverentia erga
homines tantas vires habeat, ut ani-
mum noſtrum ſpiritu vindictæ accen-
ſum, ſedare poſſit, nônne amor, &
reverentia erga Jeſum Chriſtum, De-
um pariter, & hominem, qui dile-
ctionem inimicorum clariſſimis prie-
ceptis verbis, plus momenti, & pon-
deris apud nos habere debet? quis
hoc in dubium revocare auſit?
Diogenes Catholicus Imperator, (a)
in prælio ab Aſam Sultano captus, at-
que interrogatus, ecquid mihi feciſſes,
NR à te in vincula fuiſſem conjectus?
ego, inquiebat, multis vulneribus, Gοα
plagis tuum corpus dilacerdſſem. Eo
verò, repoſuit Sultanus, crudelitatem,
S& ferociam tuam nequaquam imita-
bor: intelligo enim, à Chriſto Magi-
Kro veſtro latam eſſe legem pacis, &
dilectionis inimicorum: quo dicto, poſt
teuer⸗

(a) Baron. ann. 1071.

tenetrinos
us, eutm
Tum, & in
lüne
homo ve⸗
lentinege
fenipoterit
Cle pgläm
1eChritire
Tktotes, m
N, t e⸗
Ule
ne iorin
I condon⸗
Eſtrentiä,
Wegnilkin
V Crego
difkecus
Plt ad
Menäühine
6) mnind
imei
t; ugs
Uougthun
un ſume⸗

6%9

Cbriſtiang. 339
teneèrrimos, & humaniſſimos ample-
xus, eum cum reliquis captivis libe-
, rum, & indemnem abire permiſit.
in. Itne verò? hoc præſtitit Turca,
etie homo à vera fide alienus, præ reve-
Uett,In rentia erga Chriſti legem? qui igitur
ndcem fieri poterit, ut tu Chriſtianus, qui-
que palàm profiteris, te velle inhære-

Lotuprinel

Aebat en

3

neamo
miium h re Chriſti veſtigiis, ejusque æmulari
n,id virtutes, minus præſtes? vix addu-
Ins cor, ut credam.
,Er Dilige itaque inimicum tuum,
Geht/ eique injurias omnes tibi illatas ex ani-
mo condona amore IESU Chriſti, ac
reverentiâ, quà ferri te oportet in hoc
ejus æquiſſimum præceptum.
S. Gregorius Nazianzenus, (a) mul-
tis affectus injuriis, à non paucis ma-
erhe” levolis ad vindictam ſumendam vehe-
en mentiſſimè incitabatur, quibus paca-
ss tô animéô repoſuit: Non eſt, hoc fi-
4 lioli mei! quod Chriſtus d nobis poſtu-
lat; longs alia me docet ſacro-ſancum
Evangelium. Quamobrem vindicta,
uam ſumere cupio de is, qui me per-
2 Jeguun.
A(a) J. Creg, Presb. in ejus vita.

340⁰ Voritates

Jequuntur, non eſt alia, qum qſſidua
imminentis eorum capitibus Jupplicii
deprecatio, piumque votum, ut œlo
tundem aliquando potiantur.

Sic & te reſpondere oportet ira-
cundis tuis cogitationibus, ad ultio-
nem ſumendam te identidem provo-
cantibus: JESUS Chriſtus, cui in-
numeris nominibus obſtrictus ſum,
alium me docet agendi modum, eum-
que mihi ſeveriſſimè mandat; ſic, in-
quam, reſponde; & haud dubiè de-
prehendes, dilectionem inimici tui,
injuriarumque condonationem nequa-
quam tibi fore difficilem.

Quòd ſi ne quidem hactenus à me
in medium allata ſatis efficacia ſunt ad
te permovendum, moveat te tui com-
mileratio: dilige inimicum tuum, ei-
que ignoſce, ne ſempiternis poſt hanc
vitam adjudiceris flammis.
Hinc perſpicuum fiet, dilectionem
inimici tui omnino tibi eſſe neceſſa-
riam ad æternam conſequendam ſalu⸗

tem.,
§. IV.

Ore ti
Ittorum.
Ig esn ſ in
que ipjoria
Condones,
(hriſtns be
Aohtartt, e
Nodumn olim
rt MARI
o inte
poſilet: .
Ututem ad
Kemn eyexit
Min fitz,
Ulidit,
eatns Joa
leenerigli
bmſuum h
le ctamnn
Molceret,
Utus ellet:
1n Kculeri
Nlen

4 Chriſtianæ. 341
1, in S§. v.
“ Neceſſe eſt diligere inimicos.
Kin⸗ POne tibi ob oculos ingentem me-
Ultun, ritorum cumulum, quem adeptu-

rus es, ſi inimicum tuum ames, il-
s lique injuriam tibi illatam ex animo
nis,A Condones.
Eerideonm Chriſtus beatam Blondam ſibi filiam
Mrits d adoptavit, eâmque unicè, quemad-
Obltdsdß modum olim S§. Joannem commen-
imcue davit M à RI E£ Sanctiſſimæ Matri ſuæ;
uund E eô quod interfectori filii ſui generosè
Haudclte ignoviſſet: quam ob eximiam hanc
iimdt virtutem ad ſummam quoque ſancti-
fiorenmm tatem evexit, multisque miraculis,
quà in vita, quà poſt mortem illuſtrem
ndenmt reddidit. .
arn ie Beatus Joannes Gualbertus, (a) cùm
eti die Veneris ſancto angufto in calle ob-
um, vium ſuum hoſtem, à cognati ſangui-
ne etiamnum calentem, &, ut ſibi
M ignoſceret, rogantem, tenero ample-
nn xatus eſſet affectu, volens in æde ſa-
cra oſculari effigiem Chriſti cruci ſuf-

ſ gecdle⸗ . .
fixi ( quemadmodum tum fieri con-

und P 3 ſue⸗
7() In vita.
„

342 Veritates

ſuevit) non ſinè ſtupore vidit, Ser-
vatorem caput attollere, ut oſculum
prior porrigeret; quod prodigium,
cum tam heroico actu conjunctum,
omnis ejus ſubſecutæ felicitatis, & ſan-
ctitatis initium fuit.
Pone tibi inquam, ob oculos hinc
ejusmodi præſtandos favores, ſi ini-
micum tuum diligas, eique Dei cau⸗
sà toto corde ignoſcas; illinc horri-
biles poſt obitum à te exigendas poœ-
nas, ſi ipſum amare, eique injuriam
tibi illatam condonare detrectes.
Si ſevero ſis animo in eum, qui te
offendit; ſeveriorem adversus te præ-
bebit ſe Deus, quando ſiſtendus eris,
forſitan etiam ante veſperam, ejus tri-
bunali, ut omnium tuorum verbo⸗
rum, cogitationum, atque operum
integram reddas rationem; præſertim
cuùm longè plura debeas Deo, quàm
tuus tibi inimicus.
Dic mihi, amabo te, num tu pa-
rum debes Deo? Hac lutea maſa, in-
quit S. Gregorius Nazianzenus, plu-
rimum arts alieni circumfert, ac pro-
in

in magnt
& ungnd
nuun open
Cunue po
tlun, utgo
Celitte, h.
Monte
lin & tibi
goſcss.
Ubenter ig
hatm ilim
tam Deo
Auipnor
Nvum Chrig
len igpe/
herit,
tie oh
ſelis lini
d toteste
uch erb⸗
Hückhin n
g lahtor.
5 erpende
Knd anic
unem en
nine, din⸗

7

, on
1 podei
Coninnte
ittit

boclll
vokes, 1
ge ai
line hon
Egenl,
gle iun
tlel
euin, gt
Bels teni
Ultndluc,
n, guur
Mnn ſetͤe
e Neuit
prtert
De0/

4
ute

. ll⸗
Zeſlͤ 1

,H
, —

Cbriſtianæ. 343

in magnàâ condonatione tibi erit opus,
& magnàâ miſericordiaâ: da igitur ſtre-
nuam operam, ut Deum tibi, quo-
cunque poſſis modo, reddas propi-
tium, utque ille ſupremà urgente ne-
ceſſitate, præſto tibi ſit, & auxilio.
Non te fugit, eum abs te petere,
quin & tibi mandare, ut inimico tuo
ignoſcss. Ama igitur illum, eique
lubenter ignoſce: exhibe modò exi-
guam illi miſericordiam, ut poſt obi⸗
tum à Deo ampliſſimam conſequaris.
An ignoras horribilem ſententiam,
quam Chriſtus ore ſuo protulit? ed-
dem quippe menſurd, inquit, qud men-
Ii fueritis, remetietur vobis. Nunquid
tu ipſe hàâc ſuper re ſtabile cum Deo
fœdus ſanxiſti? nunquid & in dies il-
lud toties renovas, quoties hæc ſacro-
ſancta verba pronuntias? Dimitte no-
bis debita noſtra; ſicut & nos dimitti-
mus debitoribus noſtris.
Perpende ſedulò, quid hic dicas:
& ad quid te ipſum obſtringas; tan-
tumdem enim eſt, ac ſi diceres: Do-
mine, dimitte mihi, quemadmodum
P 4 ego

344 Veritates

ego dimitto. Si dimitto univerſum
debitum; dimitte, & mihi umiver-
ſum; ſi non niſi ex parte dimitto; ne-
que mihi viciſſim niſi ex parte dimit-
te; ſi nihil omnino dimitto; nec &
mihi quidquam dimitte.
Vidén, eà te contentum eſſe lege,
ut Deus te non amet, ſi tu ipſe ini-
micum amare recuſes? utque vindi-
ctam de te ſumat, ſi tu de inimico
hanc ſumere velis? denique, ut tua
tibi peccata non condonet, ſi tu ipſe
injuriam tibi illatam condonare de-
trectes? neque cogita, hæc ingenii
mei eſſe commenta; Chriſtus enim
apertè dixit: & vos non dimiſeritis,
neoo Pater veſter, qui in cœlis oſt, di-
mittet vobis peccata veſtra.
Audi, quæſo, rem mirabilem, quæ
olim contigit, eâmque altè in animum
dimitte. ϑ. Gregorium Magnum,
(a) cupientem facere ad aram in ſa-
cello S& Petri, rogabat ædituus, ut
miſſæ ſuæ ſacrificium in levamen ani-
mæ
(a) Antoine Willot hiſt. de Joſeph.
tom, 2. ſerm. 31.

mee cju⸗
Ampham
ſynam,
§. bon

nuens, 1
Mt, at
Hunc ge
cem: M
monum fr
Uum intom
li, Nomi/
l andita
leet: Ften
ill impert

Cimnamn
ſann

ife bitii

0 Upifel
mihi umn
dimito⸗t
Lparte i
ltto;, het

n ele le⸗
niple i
Sgne ſi
Ge inione
e, Nn
,Ktn i
Lonue
e Mvenl
tn erint
liniſertt⸗

len, e
ganimumm
mn.
1 I
t,
Gen A⸗
u.

Cbriſtiana. 345

mæ cujusdam nobilis illic ſepulti, qui
amplam eidem ſacello legàrat eleëmo-
ſynam, offerre dignaretur.
S. Pontifex, tam piæ petitioni an-
nuens, rem Divinam inchoavit: at,
ubi perventuùm erat ad hæc verba: Re-
quiem aternam dona eis, Domine,
hanc de cœlo delapſam audivit vo-
cem: non faciam. Vir ſanctus, dæ-
monum fraudes ſubeſſe ſuſpicans, rur-
ſum intonuit: requiem æternam dona
eis, Domine; at eadem denuò vox
ipſi audita eſt: non faciam; quaſi di-

ceret: æternam requiem nequaquam

ipſi impertiar.
S§. Gregorius, ſtupore perculſus,
Sacrificium nihilominus proſecutus,
ubi jam pervenerat ad Memento mor-
tuorum, Deum enixè precatus eſt,
ut ſibi dignaretur aperire ſtatum ani-
mæ, pro qua Sacrificium ſuum offe-
rebat: & ecce, 6 rem ſtupendam!
mox ei dictum fuit? &, Gregori,
animam hujus nobilis ad inferos eſſe de-
Wuſam; e gud illatam ſibi injuriam
ante obitum condonare noluerit.
. P F Cor-

3846G6 PVoritates

Corpus cujusdam alterius, qui &
vivus, & moriens pacem cum inimi-
co ſuo inire recuſaverat, in ædem ſa-
cram terræ mandandum deferebatur.
At, ubi officium defunctorum ante
aram, in qua expoſita erat imago
Chriſti cruci affixi, de more decanta-
retur, jämque perventum eſſet ad ſa-
cras lectiones, unus é cæteris ſacerdos
intonuit. Parce mihi Domine! & ec-
ce, 6 rem planè ſtupendam! vix de-
cantatis hiſce verbis, conſpecta fuit
imago manus à cruce dimovere, iis-

que ambas occludere aures, atque

hæc proferre verba: Mon pepercit;
non parcam; ac ſi diceret: noluit ini-
mico ſuo ignoſcere, nec ego ei igno-
ſcam.
Hæc vox ubi ab omnibus latè cir-
cumſtantibus non ſinè magno ſtupore
clarè eſſet percepta, conjunctis ſen-
tentiis decretum eſt, ut ne corpus in
terra ſacra tumularetur; cùm tam per-
ſpicuo ſigno manifeſtàſſet Deus, ani-
mam ejus ſempiternis jam addictam eſ-
ſe flammis.

An

An pee
tum elle
lüprüs i
grare ſtat
mgss pe
inde con
pronunci
micumm g
ignoſcere
Arißture
chrior,
Quem
Centumm d
0 ſuo no
ſuo tradit
uter men
riet voh
iſge
tan
lagrlk
ir gui
Ine ignd
tußs N.
Dhne
Clmn tunn

N

lin git
Cum iin
ineten!
Ceſgebant
Gorun an
elt eg
Nte elints
nelttall.
eis lettel
itel e
hum fid
oete,
g,
Noſuri
, li in⸗

lite ⸗
noltyn
nneßer
ul
Utnge⸗
eus, NH
Aenns

1

Cbriſtianæ. 347

An necdum vides de tua conclama-
tum eſſe ſalute, ſi ex hac vita, nul=
là priùs inità cum inimico pace, mi-
grare ſtatueris? An forſan etiamnum
magis perſpicuè cupis intelligere, jam
inde contra te damnationis æternæ
pronunciatam eſſe ſententiam, ſi ini-
micum graviter odiſſe pergas, illique
ignoſcere detredes? res totà his S.
Soripturæ verbis luce meridianâ fiet
Cclarior.
Quemadmodum ſervus ille, qui
centum denariorum debitum conſer-
vo ſuo noluit dimittere, à domino
ſuo traditus fuit tortoribus; Sic &
Pater meus cœleſtis, inquit Chriſtus,
Jaciet vobis, i non remiſeritis unus-
quisque fratri ſuo de cordibus veſtris.
Ad tam magnum tonitru, exclamat
S. Auguſtinus, (a) qui non expergiſci-
tur, qui inimicum ſuum amet, illi-
que ignoſcat, non dormit, ſed mor-
tuus &Ot.
Planè itaque neceſſe eſt, te inimi-
cum tuum diligere. Diſce nunc, quo
P 6 eum
(a) LEucher, cap. 7.

348 Veritates

eum modo diligi à te oporteat, ne
amor tuus meriti ſit expers.

§. V.

Inimici diligendi propter Deum, ut
amor calum mereri queat.
T quis hoc rectè percipiat, ſcire
eum oportet, quatuor eſſe dile-
ctionis genera, quorum nullum no-
bis præcipitur.
Prima dilectio eſt inordinata, vel
perverſa. Inordinata eſt, ſi quando
Iucro, aut commodé, aut inani ſen-
ſuum dilectatione ad amandum im-
pellimur; tunc enim dilectio plerum-
que modum non tenet; omnia in
unum conferuntur obſequia, in cæ-
teros nulla, vel perquam rara, ütque
unum propugnemus, aliis omnibus
acriter nos opponimus, atque adeò
dilectio hæc ſæpe perquàm noxia eſt;
diſcordias quippe, obloquia, & ama-
ras quérelas parit.
Eſt quoque cauſa, cur multa in-
dulgeamus iis, quos tali amore pro-
ſequimur, quæ indulgere minimè ex-
“ pPedit;

Pedit/&
ms eorl
cioni ſun
Geimms,
Pe meto
Pohlatim
ultis or
Echtionit
Acͤ ex
Cduſi eſt
idid, n
mumn ipi
Pus, el
becapri
Didio
ſi, Iud 1
ell, Vel
Rterum d
l in ii
EGanlis
Hlee
Puciunda
udor 8
t mala
Iibet
Iun ſie

Pportert,
18.

Deun, 1

Cpit, in

1 ele le⸗

Ulan no⸗

tiitatue E
Onde
tinanike⸗
ndumn i
operm⸗
Olmnnis
in in e
n Inne
Onnibiss
b ed
rnek
Cine

le in⸗
le po.

meer
Pect⸗

Obriſtiana. 349

pedit; & cur verbis non perſtringa-

mus eorum vitia, quæ caſtigatione
digna ſunt; cur etiam nequaquam au-

deamus, apertéè iis indicare verum,

præ metu, ne illorum in nos amor
paulatim langueſcat, atque adeò, ne
multis orbemur emolumentis, & ob-
lectationibus. . .
Ad extremum hæc dilectio ſæpe
cauſa eſt, cur illos non adhortemur
ad id, quod optimum, atque utiliſſi-
mum ipfis eſt, metu, ne vel ad tem-
pus, vel in perpetuum illorum con-
ſpectu privemur.
Dilectio pergerſa eſt, quando cau-
ſa, quâà ad amorem provocamur, per-
verſa, vel inhoneſta eſt: ut, ſi alter
alterum diligat, quia hic ſibi auxilio
eſt in diripiendis alienis bonis, aut in
ſectandis foedis carnis voluptatibus.
Hæc dilectio, præterquàm quod re-
pudianda, atque execranda ſit, eſt
quoque falſa: nam qui ideo ſe amant,
ut mala perpetrent, potiùs ſe odio
habere dicendi funt; quamvis enim,
qui ſic alterum diligit, ex una parte
P7 bo⸗

35⁵ Veritates

bonum aliquod temporale ei velit, ex
alia tamen parte malum cupit inferre
ejus animæ noxium, quod veréè ma-
lum eſt, & quidem longè graviſſi-
mum: etenim, ut rectè ait Regius
Propheta: Qui diligit iniquitatem,
odit animam ſuam. Quicunque igitur
in altero diligit peccatum, animam
ejus odiſſe potiùs dicendus eſt.
Inſtabilis etiam eſt hæc dilectio,
quà, ceſſante illo vitio, quod multis
de cauſis non raròô ceſſat, mox omni-
no perit; quin imo quandoque ver-
titur in acerbum odium, quo ſe mu-
tuò perſequuntur ii, qui antea vixe-
rant conjunctiſſimèe. Nunquid hoc
ſæpe videre eſt in impuro duorum
amore, quo in ſe mutuòô feruntur,
dum vel in uno, vel in altero deſinit
(quod facillimè fieri poteſt) ulterius
peccandi voluptas?
Altera dilectio pendet à communi
diligendi ratione, quæ plerumque res
eſt temporalis: ùt, qui diligunt, quia
prius diliguntur, aut qui ideo ſe amant,
quia ejuſdem ſunt patriæ, aut natio-
nis,

tis, ant
Kuclis fu
quentem
fciumm ao
Hujosmo⸗
Hee
elt, ne
Præcipitu
Femur: n
oiti oue,
iel onn
leclos,
Ohmnino:1
eöane n
Heed
tar; Mon!
erbo opn
lio, ui
Mienoln
Onnisame
Iyti
Ncami,
et Di
lentes,
nene,
HE

Chriſtiana. 3 51

ini nis, aut indolis conſortes, & quia in
Cupt imm ſtudiis fuére ſodales, aut propter fre-
Nd eè quentem conſuetudinem, aut bene-
ge gant ficium acceptum, vel ſperatum, aut
ie hujusmodi de cauſis. .
zigiinm Hæc quidem dilectio neque vitioſa
niſe ſgi eſt; nequaquam tamen à DEO nobis
,rim Præcipitur, neque eâ quidpiam me-
get remur: nam, ut Chriſtus ait: Si di-
er dleli lLigitis eos, qui vos diligunt, quæ vo-
od mnit bis eſt gratia? quid, quæſo, quando
morom ſic diligis, DEl cauſa præſtas? nihil
ogr v"omnino; ſed naturæ ductum ſequeris,
wem adeéque mercedem recepiſltit.
ter ide Hæc dilectio etiam facilè diſſolvi-
muit etur; non niſi unico interdum aſpero
o dunt verbo opus eſt; quòd ſi accedat æmu-
Enon, latio, aut indignatio, aut nimium pro-
eoci Prii emolumenti ſtudium, facillimè
Ounm omnis amor abrumpitur.
Tertia dilectio eſt naturalis, quæ
Crmi ex carnis, ſanguinisque conjunctione
ee ducit originem; ità inter ſe amant pa-
rentes, & liberi, fratres, & forores,

nt a ,
* neptes, & nepotes, cæterique affines.
„ Hæc dilectio bona quidem eſt, &

lau.

352 Voritates

laudabilis; attamen imperfecta: nam
hæc ſola diligendi ratio non efficit, ut
dilectio ſit actus virtutis; neque ullum
parit gratiæ, aut gloriæ incrementum.
Anguſta quoque eſt; quia ad non
multos extenditur; cùm pauci cogna-
tionis naturalis, aut affinitatis vincu-
I6 inter ſe ſint conjuncti: quando enim
ad quartum, vel quintum gradum
cognatio pervenit, plerumque fere
ceſlat hoc vinculum, adeéôque & Cau-
ſa dilectionis.
Quin imo debilis, & infirma eſt
hujusmodi dilectio; multa quippe ſo-
lent eum mutare, & in odium con-
vertere. Nunquid ſæpe contigit, ut
conſanguinei, bonorum dividendo-
rum cauſà, mutuo ſe odio perſequan-
tur ?2 nunquid interdum liberi paren-
tibus mortem optant, ut lauta, & co-
Pioſa ad ſe devolvatur hæreditas? nun-
quid ii, qui divitiis affluunt, ſuos
conſanguineos inopia laborantes, fre-
quenter omni ope deſtituunt? plus
profectò apud illos amor pecuniæ,
quam hoc naturæ vinculum valet⸗
xCc

Hrrpr
perievls
enim, & 1
Abenter ig
& Dirini!
Admodunn
Poncde no⸗
Curn
Ueli, qun
Nrditus,
dio bona
Kior: no
1010 pr⸗
aamm meren
Deum, ti
fnem, nor
lem conl
Hec d.
Ubtabilis⸗
ähinur,
leſiſtum
8 ſel,
le Cligun
ennt,
nus iüh
tur &

gtss ninen
wumtdenin
Ungte ki

ne

inftma

uippe⸗
Giumn C.
Onnigt,l
Ainwend⸗⸗
petetuir
eli eln⸗
n, AC.
t.

n is
te

Chriſtianæ. 353
Hæc præterea dilectio non paucis
periculis obnoxia eſt; ob carnem
enim, & ſanguinem multi multa fre-
quenter agunt, quæ & rectæ rationi,
& Divinis legibus adverſantur, quem-
admodum quotidiana experientia
abunde nos docet.
Quarta dilectio moralis eſt, & ho-
neſta, quæ ex virtute, quâà quis eſt
præditus, naſcitur. Hujusmodi di-
lectio bona eſt, & præcedentibus per-
fectior: non ità tamen apertè nobis
à DEO præcipitur, nec multum per
eam meremur; quidquid enim ad
Deum, tanquam ultimum omnium
finem, non dirigitur, ad æternam ſa-
lutem conferre nihil poteſt.
TIæc dilectio etiam fallax eſt, &
mutabilis: fallax quidem; quia ſæpe
decipimur, exiſtimantes, quempiam
eſſe juſtum, bonum, caſtum: mutabi-
lis verò; quia ceſſat, quando qui ſe
ſic diligunt, deſinunt eſſe tales, qua-
les erant, aut quales eſſe cenſeban-
tur; ſublatà enim diligendi cauſà, tol-
litur & dilectio.
UVni⸗

354 PVeritotes

Unica, & præcipua cauſa, cur à
nobis diligendus ſit proximus, eſt
Deus ipſe, qui omnes omnino ho-

mines ad ſuam imaginem condidit, ut

cCœleſtem nobiscum adipiſcantur glo-
riam; & hos quidem (qualescunque
illi ſint, boni, mali, amici, inimici)
diligi à nobis vult: Diliges inquit:
proximum tuum, ſicut te ipſum: ac ſi
diceret: optabis ei bonum, & qui-
dem æternum, ac quidquid eum ad
æterna bona obtinenda juvare poteſt;
hæc quippe nobis ipſi optamus, quin
& optare nos oportet, ſi vero ſince-
réôque nos ipſos amore proſequamur.
Hæc eſt dilectio, quæ cunctis præ-
cipitur, quæque multùm diſcrepat à
quatuor reliquis, quas longo interval-
lo excellentià antecedit; hâc enim
proximum in DEO, & propter Deum
diligimus, atque adeò per hanc non
exiguus meritorum cumulus ad nos ac-
cedit; nam quolibet opere, Dei cauſa
præſtito, cœlum meremur.
Hæc dilectio vera eſt; etenim ve-
rum bonum deſideramus iis, quia ra-
tio

tio amar
Ciens ad
dibria,
ui dlil
propter
moleſta
temnen⸗
icus nol
inpecimnen
lglmereat
nomenti.
e, propt
Hee dil
intumen
Unes, g
lieni
e wideli
dligin
Unge,
Doris venn
Calttuen
füm, am
Umari r
ken⸗ Ra
non eſti
det engs,

aula, G
Nimnms,
mnine
Contidt
ſcantarg
Nelescone
li, nine
ger imn
Piun l
m,
Hid eum
are pot
Amnus,
ſeto le
e Nuut
nctseH
Gile lepet!
Ginte lit
e eninr
ereun
Ne N
ANNH—
Mau

.

60

.

Obriſiank. 35 5

tio amandi efficaciſſima eſt, & ſuffi⸗
ciens ad ſuperandas detractiones, lu-
dibria, falſas accuſationes, cæterâque,
quæ dilectionem impedire ſolent;
propter Deum quippe omnia, quæ
moleſta nobis accidunt, generosè con-
temnenda ſunt; nam ſive homo ini-
micus nobis ſit, Hive quodcunque aliud
impedimentum ei inſit, quò minus di-
ligi mereatur, plus tamen ponderis, &
momenti habere debet apud nos Deus
ipſe, propter quem diligendus eſt.
Hæc dilectio præterea ſtabilis eſt:
quantumcunque enim mutentur ho-
mines, quos diligimus, cauſa tamen
diligendi ſemper immota permanet,
ipſe videlicet Deus, propter quem il-
los diligimus.
Finge, amari à te aliquem ob cor-
poris venuſtatem, ob munificentiam,
caſtitatem, temperantiam, pruden-
tiam, amabilitatem, emque pariter
amari propter Deum. Quid tum po-
ſtea? nunc ajo ego, atque aſſero,
non deſtiturum te ab ejus amore, li-
cèt cras, vel perendie totus in alium
muta-

356 Veritates

mutaretur virum, in deformem, ava-
rum, impurum, intemperantem,
acrem, atque acerbum; quia potilſſi-
ma ratio inconcuſſa manet, ſcilicet
Deus, propter quem etiam amore
illuw complecteris.
S. Joannes Evangeliſta (a) nactus
erat Diſcipulum, quem ob generoſos
animos, morúmque probitatem, at
unà quoque propter Deum, & in
Deo diligebat; is nihilominuùs poſt
aliquod temporis intervallum, tenta-
tionibus, perverſorúmque ſodalium
exemplis, atque illecebris ſeductus,
fugam arripuit, factsque eſt ex pro-
bo improbus, quin & princeps latro-
num.
&.. Joannes, his intellectis, quam-
vis miſerum adoleſcentis lapſum ve-
hementer lugeret, haud tamen idcir-
co adeò immutatum diligere deſüt;
ſed per nemora, & ſpeluncas, & de-
vias illum quæſiturus, iter direxit;
quem jam inventum, at præ pudore
profugum, adeòô ſtrenuè, attamen
non
(a) Surius in vita.

non ſinè
ſecutus 6
elkcacibt
gon ed⸗
mis pre⸗
ſuo land
domicili
5
0b virtut
Guntxat
her nemo⸗
probi eiue
inprobos
Alererit,
Mmülum re
Drecipv
lum cil
Figelioet
Perat, ur
is Werit
.lls, ini
Nor
Lränt an.
Kea inin
ſed Ds
ſent,

Otinenn n
nperner
Gia poik
znet, M
etiann and

(en
b gereroe
bitatem,
eumn, i
winus p
lom, teni⸗
e Cocilun
ſecduchs
ARen o⸗
celind

s, Nuin⸗
plun e⸗
nen ilen
,AH
G
2 Ne
Snen

Ebriſtianæ. 357
non ſinè amittendæ vitæ periculo, in-
ſecutus eſt, ut quà blandis verbis, quà
efficacibus argumentis filium prodi⸗
gum eò adduxerit, ut profuſis lachy-
mis præteritam execrans vitam, cum
ſuo ſanctiſſimo Magiſtro in antiquum
domicilium reverteretur.
S& §&. Joannes hunc adoleſcentem
ob virtutem, morùmque probitatem
duntaxat amâfſlet, nequaquam illum
per nemora fuiſſet inſecutus. Nam
probi ejus mores mutati jam erant in
improbos; at Dei causà illum quoque
dilexerat, quem propterea ex bono
malum redditum amare non deſüt;
præcipua quippe ratio, propter quam
illum diligebat, immota perſiſtebat,
videlicet Deus: qui nobis ſeveré im-
perat, ut proximum, qualiscunque
is fuerit, probus, improbus, ami-
cus, inimicus, diligamus.
Non pauci, qui prius fideliſſimi
erant amici, acerbiſſimi extitère po-
ſtea inimici; eò quòd non Dei cauſà,
ſed alias ob rationes inter ſe amavil-
ſent. Ille ſolus, inquit S. Anguſti-
nuus

658 Veritates

nus (a) nullum perdit amicum, eui
ommnes in eo chari ſunt, qui non amit-
titur.
Accedit, hanc dilectionem eſſe quo-
que peramplam, ſiquidem ea non ſo-
lùm ad omnes omnino homines, cu-
juscunque rationis, qui ſempiternæ
gloriæ in colo nobiſcum aliquando
poſſunt eſſe participes, ſed etiam ad
Angelos, Cæterôsque Beatos ſe ex-
tendit; omnes enim hi propter Deum
diligendi ſunt.
Quid? quòd hæc dilectio inſuper
germana, ac vera ſit, & nulli errori
obnoxia; quia, quamvis falli poſſi-
mus in hominum qualitate dignoſcen-
da, utrùm ſint boni, pauperes, &
caſti, quales vobis eſſe videntur; in
ratione tamen, quà ad amandum in-
ducimur, falli haud quaquam poſſu-
mus; ſemper enim propter Deum di-
ligendus eſt homo, ſive bonus ille ſit,
ſive malus, ſive pauper, ſive dives,
ſive impudicus.
Ad extremum hæc dilectio eſt kn
fecta

L. 4. Cutf ab, 5.

ken der
Alliniamur
Pnper ei
tiannos C
b gſte
le notreit
fr vlor an
rh
Chlsmoch
in eos dll
nobis dil
ndrenl,
fegente
Tetit Arnd
ſ, wwi
meritis!
tit prarvs
kere noxzs
ttmum a

ſope

Eelhrinm

fnictu,

i Muer

nemtkene
n eatonb⸗
onines, ⸗
UEeuptem
Ddunh
ſd einn 1
eztos ſe en
Cpeeen

io i
nulli ent
fali von
eCignoe
aupeles,
lenen;1
nuncuH
bun do
1Duné
Onulel
e es.

1

6

Obriſtianæ. 35

fecta: per illam quippe Deo maximè

aſſimilamur, qui omnia, & ea quidem
propter ſeipſum diligit. Idcirco ad
cam nos Chriſtus hiſce adhortatur ver-
bis: oſtote perfecti (ſcilicet in amore,
de quo facit hic mentionem) ſicut Pa-
ter veſter cœleſtis perfeltus eſt.
Ex his omnibus facile eſt, aſſequi,
cujusmodi noſter in homines ſit amor:
an eos diligamus, quemadmodum ii
à nobis diligendi ſunt? an habeamus
amorem, quem DEUS præcipit? an
frequenter in corde noſtro non deli-
tuerit amor inordinatus, aut natura-
lis, humi ſerpens ſinè ullis omnino
meritis? an aliquando nos occupave-
rit pravus amor, qui & graviores pa-
rere noxas, & animæ noſtræ ſempi⸗
ternum adferre ſolet interitum?

§. VI.
CONCLUSIO.

HAbes hic ob oculos poſita, quæ
ſpoponderam, videlicet, rationi
conſonum, utile, facile, atque ne-
ceſſarium eſſe, te inimigum tuum di-
ligere,

360 Veritates

ligere, eique ex animo injuriam tibi
illatam condonare; habes etiam, quò
à te modé diligendus ſit, ut amor
tuus mercedem apud Deum merea-
tur.
Nunc igitur ego te, amice mi, ad
te ipſum revoco. Omniane intellexi-
ſti? perpendiſti? appendiſti in ſtatera
rectæ rationis? éſtne mens tua illu-
ſtrata? voluntas mota? ſedatus, pa-
catus animus? diligisne modòô inimi-
cum tuum? eique ex animo ignofſcis?
quid reſpondes? nequaquam, inquis,
ignoſco: aures igitur arrige.
Quandoquidem animus tuus nec-
dum ad pacem inclinet, & inimicum
tuum etiamnum odio proſequaris;
denuncio tibi apertèé, quod cæteros
omnes homines ſine ullis meritis dili-
gas, eos, vel propter illorum prôbi-
tatem, vel quia tuæ ſunt indolis, ti-
bique moribus ſimiles, vel, quia ma-
gnum tibi commodum adferunt, vel,
quia interdum tibi blandiuntur, & be-
neficia præſtant, vel certè, quia ni=
hil mali tibi inferunt, vel propter alias
ejus⸗

ejusmoe
Deum:
e propt
icutn tr
ſtwolont
Juos ili
C.
Pergis,
Mubiturnmn
Uines,
iumicns:
Ile zded
Uei 4 ſed
Gles abog
Dlus
Mundoqn
Cluctisr
90, te 4
ris fer⸗
utur inde
iz ,
Uentorum
orearis,
Mni ſaxe
tlun 1
Unprimin

uriami
etiamn,
, I
lmn Kelern

nice i1
e intelen
Hiin ſera
38 tud
editls, N
vold un
0 igroſh
n, unguc
.
tols hee⸗
Liniicn
oegnarg
G Cxterd
eitis l.
do 1.
inn
4
; 6 1e.
gn
Ne 11
lli⸗

Cbriſtianæ. 361

ejusmodi rationes, at non propter
Deum: ſi enim illos diligeres in Deo,
ac propter Deum, amares etiam ini-
micum tuum, quandoquidem ea Dei
ſit voluntas, ut æquè illum, ac reli-
quos diligas.
Cùm igitur inimicum tuum odiſſe
pergas, manifeſtè conficitur, odio te
habiturum cæteros quoque omnes ho-
mines, ſi eandem tibi, quâ tuus te
inimicus affecit, inferent injuriam, at-
que adeò nequaquam ob voluntatem
Dei, ſed ob alias rationes merè natu-
rales absque ullis meritis illos amare.
Plus dico, aures rurſus arrige;
quandoquidem tam potentibus à me
adductis rationibus necdum illuſtreris;
ajo, te à ratione magis alienum eſſe
quàvis ferà, quæ per intervalla illumi-
natur induſtrià Magiſtri, qui eam eru-
dit; &, quandoquidem tantis argu-
mentorum momentis necdum com-

movearis, ajo, te immobiliorem im-

mani ſaxo, quod ſe moveri ſinit, &
ſurſum tolli vi impetus, qui foris ei

imprimitur. .
QC Quin

362 Veritates

Quin imò, cùm tam gravi, atque
luctuoſo malo, quod inimico tuo ob-
venit, ejusque etiamnum capiti im-
minet, necdum tua mitigetur rabies,
ajo, ferociorem te eſſe tigride, quæ
exiguis interdum rebus placatur: &,
cùm tam horribilibus minis intenta-
tis necdum expaveſcas, ajo, nullum
ampliuùs tuo in corpore ſupereſſe ſen-
ſum.
Denique, quandoquidem præcep-
tum Chriſti Servatoris noſtri nullo
apud te ſit in pretio, ajo, te nequio-
rem eſſe Asd Sultano, qui (ùt ſuprà me-
mini) ex reverentia erga hoc præcep-
tum, Diogenem, Catholicum Impe-
ratorem, acerbiſſimum ſuum hoſtem,
liberum abire permiſit: ajo præterea,
te hominem perditum, atque jam
nunc, ni riſipiſcas æternæ damnatio-
nis in te latam eſſe ſententiam.
Prô ſancte Deus, quàm terribilé
hic vibratur fulmen! hæc quis audiens
non horreſcat? nequaquam immor-
talis es: ſol, qui te hodie è ſtrato ſur-
gentem vidit, forſitan ante veſperam
tu⸗

tumulo
bus ſepr
Fidebit,
At fin
opes dil
Pusque
Hentii,
Kagelis:
Clmnia ti
dicum t.
Omnino,
Ule fatui
lote pere
Oes:
MWnmn agte
(id
uutn 0
! nece
Kimtehe
Necdumn
Uimicun
gnoſeis
S ili
ſe muihi
ndono⸗

Cbhriſtianæ. 363

, tumulo incluſum, atque Averni igni-
tan bus ſepultum, ſuis radiis amplius non
ain videbit.

n iih At finge, te diu victurum tuâsque
it⸗ opes diſtributurum in pauperes, Ccor-
pusque afflictaturum vigiliis, & abſti-
tet

nentia, nec non aſperis cruentaturum
uin flagellis? dic mihi, obſecro ,quid hæc
elleler omnia tibi proderunt, ſi gravi in ini-
micum tuum odio immoriaris? nihil
ee omnino. At tum, eheu! charitate
nl Dei, & proximi deſiitutus, cum quin-
nee que fatuis Virginibus invitus „& hor-
ime rore perculſus, audies has lugubres
c. voces: Diſcedite dà me maledicti in
ſan ignem aternum.
lotn Quid ais modò? necdum tibi ape-
ee riuntur oculi? necdum mens illuſtra-
en tur? necdum movetur voluntas? ubi
uuid eſt intellectus tuus, cæterique ſenſus?
neccdum te victum fateris? necdum
mmie inimicum tuum diligis? necdum ei
Ms jgnoſcis? quid aſſeris? quid reſpon-
A. des? diligo, inquis, illum, omnés-
ou gque mihi illatas injurias ex animo illi
em Ccondono. O factum bene! nunc igi-

364 Veritates
tur ego te laudibus effero, quòd appe-
titum vindictæ tam generosè refræna-
veris, at non equidem miror; qui
enim fieri poteſt, ut homo rationis
compos inimicum ſuum odiſſe pergat?
KRurſum igitur te laudo, & hanc
tibi mentem gratulor; nam ſinè ea
nihil fuit propius, quàm, ut perires;

gaudio etiam geſtio, & ajo, te nunc

eſſe Filium Dei, & cohæredem Chri-
ſti, neque ullum ſupereſſe dubium,
quin erga proximum tuum charitas,
quam Deus præcepit, in te reſideat:
ajo præterea, te electionis tuæ ad ſem-
piternam gloriam manifeſtum habere
ſignum, atque eſſe optimè compara-
tum;, ut criminum quoque tuorum
integram obtineas condonationem,
utque ſub mortem, ſpe plenus, hæc
verba ingemines: Dimitte nobis debi-
ta noſtra, ſicut & nos dimittimus de-
bitoribus noſtris.
Obſecro te præterea, priusquam fi-
nem faciam, per pretioſum ſangui-
nem JESU Chriſti, quem tam libera-
liter pro ſuorum inimicorum ſalute
prO⸗

profuc
tam co
bus, l
Commu
It Eiph
Henda,
Cpiant,
Uncere
Necs
Mijorem
Oblernas
Alere
nit,,
terſe
or.
Landan
s Ing
Dreces fin
Aumn ab
Jdapnris
NüNd
ltgue ey
l, nee!
lum ſit 4
N ſotir

men üla

Cpriſtianæ. 365

rͦde profudit, ut hanc veritatem, & qua
eehen tam copioſum hauſiſti fructum, omni-
or; M bus, quos noviſti inimicitias gerere.
ote Ccommunices, iisque legendam tradas,
leperg ut & ipſi, hàc accuratè, & attentè per-
& hone pensâà, non minorem inde fructum
nè Capiant, ſuôsque deinceps inimicos
iis; ſincerè diligant.
te none Necdum hic ſiſto, amice mi! ad
lenh. majorem te adhortor perfectionem.
rbinm, Obſervas modò mandatum Chriſti; ſe-
Chrm, quere & ejus conſilium. Benefacite,
velcet inquit, ps, qui oderunt vos, orate
d ſem. Pro perſequentibus, & calumniantibus
n babete 105.
n. Laudabilis in primis eſt, aliquot in
omm dies ſingulos pro inimicorum ſalute
toren,. Preces fundere, tamdiu potiſſimùm,
dum ab illis ſentimus averſionem;
i quamvis enim naturalis ſenſus, &
u“ haud voluntaria à quopiam averſio,
litque extra poteſtatem noſtram poſi-
nie ta, nec nobis libera, peccatum nul-
Prg lum ſit (nam ut ait 8. Anſelmus, aliud
ſben ſentire, aliud eſt conſentire) ſi ta-
men illa contrariis actibus, & elicito
Q3 quan-

366 Veritates

quandoque amore non retundatur:
periculum non exiguum fubeſt, ne
tandem aliquando voluntatem ad libe-
ram averſionem, odimque, atque
adeò ad peccatum pertrahat.
O! ſi quis tum eleéëmoſynam pau-
peribus erogaret, aut aliud bonum
opus offerret pro illorum ſalute, is
haud dubie ſe à peccato immunem
ſervaret, magnâmque à Deo pro gra-
tiſſimo opere ei præſtito mercedem
adipiſceretur.
Quòd ſi interdum contingat, ut
de noſtris inimicis miſceantur ſermo-
nes, ſedulò hic nobis advigilandum
erit (in lubrica enim via facilis eſt lap-
ſus) & non niſi cautè, & moderatè
de iis loqui nos oportebit.
Conſultiſſimum eſt, nulla de iis
verba facere, nec unquam permittere,
ut quis perperam de iis loquatur; hâc
enim ratione plerumque nos ipſos ſe-
ducimus, noſtrôsque immoderatos fo-
vemus animi impetus.
Conſultiſſimum, & perfectiſſimum
erit, renitente licèt naturali noſtrâ
pro⸗

Propen
loqui,

eri
leyi guu
a
hen
am⸗
Cunque
Ktümnun
8 enim
incicæ
Uind
Coti
fereiur
Gicgnie
yrun
Deumtn
e, cics
hltdan⸗
Hel: D
li ſui
Vel
iei

)1

retondge
ſobelt,
temadlte
gne, itn
nit.
hnum ve
lud bonn
1 Elote,
immuner
koprogt
Mekcect

einont,
ur Erni-

glandin,

lselt,
Mocetit

1 c iͦ
ittere
Uur,t⸗
n 5H

th⸗

Cou
Hok

Cbriſtiqn. 367
propenſione, honorificè ſemper de iis
loqui.
§. VII.

Congeries argumentorum, quibus mo-
veri quis poſſit, ut qualescunque ſibi illa-
tas injurias æguo animo ferat.
Inem facerem, amice mi, niſi te
armare ſtatuiſſem contra quales-
cunque injurias, quæ vitæ decurſu
etiamnum tibi inferri poterunt; lon-
gè enim facilius ſub initium ſpiritus
vindictæ coërceretur, quàm poſtquam
illi jam laxateæ ſunt habenæ.
Quotiescunque igitur tibi aliqua in-
feretur injuria, auctor tibi ſum, ut,
quidquid evenerit, adſcribas Deo;
Prorsus, inquit S. Auguſtinus (a) ad
Deum tuum refer flagellum tuum. Ca-
ve, dicas: Ille nequam hoc mihi in-
tulit damnum; at potiùs dicito cum
Heli: Dominus eſt; quod bonum oſt in
oculis ſuis, faciat.
Vel dic cum Jobo, poſtquam om-
nia ei ablata eſſent bona, corporis
QA4 quo-
(a) In Pſalm. 21.

368 Veritates

quoque ſanitas, item ſervis, & libe⸗
ris vita, ipſéque jam eſſet percuſſus
ulcere peſſimo à planta pedis usque ad
Verticem capitis, dic, inquam: Do-
minus abſtulit; nequaquam fuére Sa-
bai, & Chaldæi, neque venti, neque
ignis, neque dæmon, qui hæc omnia
rapuerunt; verüùm Manus Domini te-
tigit me; nam nec Sabai, & Chal-
dai, nec venti, nec ignis, nec dæ-
mon, niſi, Deo permittente, nocçe-
Te mihi poterant.
Homines, qui te malè tractant,
ſunt inſtar manicæ ferreæ, quàâ percu-
teris, aut inſtar alligati canis, à quo
morderis; nequicquam iraſceris ma-
nicæ, & cani; num hi nunquam tibi
nocuiſſent, niſi manus hominis pro
arbitratu manicà ferreàâ fuiſſet uſa, ca-
némque fune ligatum ſolviſſet.
Prudenter igitur dices cum Davide,
ubi tibi illata fuerit injuria: Obmutui,
E. non aperui os meum; quoniam tu
Jeciſti: Exoſculor, mi Deus! ſumma
cum gratiarum actione hanc, quam
mihi ille homo inflixit, plagam, non
a

ejus
Pemma
10 me i
Iu ſ⸗
ne ilo
Tei, ad
N. 1
tanquam
gatumm,
lbero à
Gillime
0, &!1
Mingen
ilictum
Noni
Pientian
mihi adh
logvere,
Uipolli⸗
ne cr
Uinchpre
Aurl
i, (0
eus tan
Ehüm e
tecum,

8, lb
peroanli
lsnognen
lum. .
bere N
ti,negn
heronmni
Umiit.
(lol
der t
te, n,

trackunt,
14 peter⸗
8, o
gefis M⸗
ban tbi
nis pro
Nl,

Pnmmni
it tu

Cbriſtianaæ. 3695
ab ejus, ſed à tua benigniſſima, ac
paterna manu profectam, qui ab æter⸗
no me ità probare decreviſti.
Tu feciſti. Tu, o Domine! homi-
ne illo uſus es, tanquam manicàâ fer-
reâ, ad me percutiendum. Tu Jfeci-

Nℳi. Tu, inquam, es, qui illum,

tanquam indomitum canem fune li-
gatum, ſolviſti, préque perverſo ſuo
libero arbitrio agere permiſiſti; ſan-
ctiſſimæ tuæ voluntati lubens acquiel-
co, & millies cum §. Jobo hæc ver-
ba ingemino: Sit nomen Domini be-
nedictum.
Non ignoras per infinitam tuam ſa-
pientiam, & providentiam, cur hæc
mihi adverſa evenire permiſeris. Sic
loquere, ſic ratiocinare; & auſim ti-
bi polliceri, te ad omnia, quæ poſt-
hac obvenerint, æqué animéô tole-
randa promptum fore, atque alacrem.
Rurſus, ubi quis te affecerit inju-
rià, cogita æquum eſſe, magnâ te
ejus tangi commiſeratione; longe
enim deterius cum illo agitur, quàm

tecum. Apes, dum aculeum carni
◻ꝑS tuæ

370 Veritates
tuæ infigunt, exiguum tibi adferunt
Cruciatum, ſibi ipſis veròô inferunt
mortem.
Non ſecus agitur cum iis, qui ti-
bi nocuêre; cruciant te quidem, ſed
ſeipſos necant; nocent tibi in corpo-
re, aut in rebus perituris, ſibi veròô
in anima, atque in rebus ſempiternis:
nam quisquis alteri gravem inurit con-
tumeliam, mortiferam committit no-
Xxam, adeôque, ſe privat gratiâ ſan-
ctificante, plurimiſque donis, & co-
leſtibus auxiliis: qui verô injuriam
æ&quo fert animo, non mediocre glo-
riæ, & coronæ ſuæ addit incremen-
tum.
Accedit, quòd te non niſi homo,
illum autem Deus odio perſequatur.
Cave, illum etiam odio habeas, aut
vindictam de eo ſumas, ſi ſeriò op-
tes, ut te Deus tueatur, neque te un-
quam deſerat, neque vindictam de te
ſumat. Ecce ego, inquit, judicabo
caſam tuam, & ulciſcar ultionem
tam; & rurſum, qui vindicari vult,
dâ Domino inveniet vindiätam.
in-

Vinck
leun
tabl
GUaqan
te, mul
Ine gran
ſt,
tarbatio:
imimicus
Nocküque
i tam
mimus,
ſh contr
Uboro;
ernt belan
tbi unen
n ipet
tunn hp
Uann lel
oties
lagb,
Poris
Gando
dori
indomit
ken i

bi acfem
10 inlenm

is, glit
uicen, ℳ
bi in
, li en
eNhirns:
inuntcon.
mmitit to⸗
getiin⸗
g, & c⸗
ininium
ale gl⸗
nenen

I Homo,
fegvatu.
eß, M
erid O⸗

Chriſtianaæ. 371
Vindictam ſumere ſoli DEO com-
etit; mea eſt, inquit, ultio, aut, ut
atablus legit, meum &ſt ulciſci. Ne-
quaquam igitur ejus officio immiſcere
te, multô minus illud tibi arrogare
ſinè gravi culpa potes.
At, cur vindictam appetis? per-
turbatio animi, angor & tremor, quo
inimicus tuus exagitatur, pro te diu,
noctúque vindictam de illo ſumunt.
Si tamen inimicitias gerere tibi ſit
animus, dum, ne contra proximum,
ſed contra temet ipſum geras, non
laboro; glorioſum, & juſtum hoc
erit bellum; nullus enim mortalium
tibi unquam graviùs nocuit, quàm
tu ipſe tibi; nam, quoties in pecca-
tum lapſus es, toties nobiliſſimam
tuam læſiſti animam, atque adeo,
quoties relaberis, toties eam lædere
Pergis.
Foris non eſt inveſtigandus hoſtis,
quando infeſtiſſimus, & ferociſſimus
domi latet. Pravæ conſuetudines,
indomiti appetitus, tuaque vitia, ho-
ſtes tui ſunt ntellin hos plurimum
6 Or-

372 Veritates

formidare, in hos graviter animad-
vertere, déque his tibi licet ſumere
ultionem, caſtigando ſubinde corpus,
ac potiſſimum injurias tibi illatas pa-
tienter tolerando: nam, quidquid
hic pateris, inſtar nihili eſt, ſi ad in-
ferorum tormenta, quæ promeritus
es, Comparetur.
Cave igitur, tam imbecillo poſthac
ſis animo, tàmque acerbum ſenſum
prodas, dum quis te aliquà afficiet in-
juriâ; cave poſthac, ob verba aſpera,
aut contumelioſa tam facilè perturbe-
ris. Nemo enim omnium, qui vi-
vunt, obloquia evadere poteſt, &
unicuique, quantumvis probus ſit,
résque ſuas rectè peragat, cenſura ſub-
eunda eſt.
Honorem autuma fumum, qui vel
minimo vento diſpergitur, atque eva-
neſcit. Quapropter, Si beatus eſe
vis, ait Seneca, (a) hoc cogita primum
oontemnere, te ab aliis contemni. Ge-
neroſi non tantùm animi, ſed &
magnæ ſapientiæ manifeſtum indi-
cium

à) Lib. de moribus.

Cium
kacert
trange
Cet
erucit
ipler⸗
l,
teſciyit
Ntüma
Pro tan
Dcenam
umini
on gon,
en
m teſp
tinno in
rinx
ig,
imutor
Quise
Uit, ſe
Cicham
cidiſce
Mntra
Cn

!

Inimet
net
Co
lts r.
hnidgrt
ad in
Menitus

vobkee
ſenſunn
cetir⸗

Apen
tnbe.
gli .

el, 6
ſt,
alub⸗

Uivel
eeſt⸗
le⸗
6
di⸗
un

Chriſtianæ. 373
cium eſt, injurias nobis illatas flocci
facere, earumque causâ de cordis
tranquillitate nihil omnino deperdere.
Catoni, viro præſtanti, fummâque
eruditione prædito, alapa erat inflicta;
ipſe verò, qui illam impegerat, igna-
rus, quem percuſſiſſet, mox, ubi id
reſcivit, ſupplex Catonem acceſſit, pa-
ratùmque ſe aſſeruit, quamcunque
pro tam enormi illata injuria ſubire
poœnam; at ille fuaviter repoſuit: Non
memini perouſſum me. Melins putavit,
non agnoſcere, quàmo ignoſcere, inquit
Seneca, admirans hoc prudens Cato-
nis reſponſum (a) ac propterea con-
tinuò ſubjungit: Magni animi eſt, in-
jurias deſpicere; ille magnus, & nobi-
lis oſt, qui more magnæ feræ latratus
minutorum canum ſecurus exaudit.
Quisquis iraſcitur, is apertè decla-
rat, ſe fuiſſe deſpectum, & qui vin-
dictam exigit, amaram admodum ſibi
accidiſſe injuriam, non obſcurè de-
monſtrat.
Conſtantinus Magnus, cui non pau-
Q7 Ci
(a) Lib. de ira. . 32.

374 Veritates

ci conabantur perſuadere; ut gladio
feriret cunctos, qui Cæſaream ejus
imaginem lapidibus appetiviſſent, hoc
memorabile dedit reſponſum: Lgo
nullum vulnus ſentio. (a)
Ludovicus XII. Galliarum Rex (b)
cùm ei allatum eſſet amplum chartæ
folium, cui inſcripti erant omnes ejus
infeſtiſſimi inimici eo conſilio, ut de
iis ſumeret ultionem, omnium nomi-
na ductà cruce delevit, hoc facto in-
nuens, ſe amore Chriſti injurias ex
animo ipſis condonare.
Laudi, & gloriæ nobis vertitur, ſi
quando contumelias, & vituperatio-
nes contemnimus. Multi multos con-
tempsêre, ac inter cæteros Herodes
Chriſtum; verùm nequaquam hoc il-
lis profuit, ſed graviter nocuit. Lon-
gé periculoſius eſt timeri, quàm con-
temni.
Præſtat etiam, injurias æquo animo
ferre, quàm illas aliis inferre; multé-
que tutius oppugnamus propria vitia,
inte-
(a) criban. Pol. Chriſt. I. 2. c., 2.
(b) Cauſin. Conr. &

inteſtin
n05.
Qæ
Verint h
mmala ſi
ledden
linoue
qui ninn
e qni
Cüm
loceris,
Cüm n
feitt, in
Uulam
ktis, he
lit ne
liont,
Clebam
Ute,

W
konine
amn
n eſt
lurn e
Gere.

Ut gl
canl e

Pent, he
n H

1 Rexd)
n chart
unes ein

o u e
Im Not.

ſico in⸗
riss el

penti.

os co⸗
rudn
hoo i
lob⸗
n cor⸗

onnn
Nuto.
ſa,
int.
13 65

7

Obhriſtianæ. 375
inteſtinos noſtros hoſtes, quàm alie-
nos.
Quæcunque tibi fecerint, aut di-
xerint homines, licèt in ſe, & per ſe
mala ſint, non tamen ideo te malum
reddent, niſi iis malè utaris. Nihil
linguæ inacceſlum eſt; quis omnium,
qui vivunt, flagellum ejus evaſit? ne
ipſe quidem Chriſtus.

Cùm quis perperam de te loquitur,
doceris, quid cavere te oporteat; &
cùm quis te nocentem ignominiaà af-
ficit, ejus cauſam execrarte; cùm re-
pulſam ſperatæ rei, & fere debitæ pa-
teris, ne idcirco turberis, ſed dic ti-
bi: ne Reges quidem omnia, quæ cu-
piunt, aflequuntur, & jam pridem
ſciebam, multa mihi adverſa immi-
nere.

Noli itaque unquam iraſci, quòd
homines nequam, & mali tibi quid-
piam mali inferant; agunt, quod ſu-
um eſt: tu, ſi bonus es, age, quod
tuum eſt, ſtude ex malis bonos red-
dere.
Id

376 Peritates

Id nequaquam efficies injurias vim
dicando: nam, quemadmodum vin-
dicta, quam fumis, malum facit, ità
nec malos faciet bonos: tua lon-
ganimitas, & patientia illos potius
bonos reddet, & benevolos; ſin
minus; te certè reddet longè melio-
rem, & beatiorem.
Vis, validiora tibi arma exhibeam
ad patienter tolerandas qualescunque
injurias, quæ tibi forſitan adhuc ali-
quando inferentur? Cave, illas reſpi-
Cias ab hac parte, à qua animam tuam
perturbatio haud dubiè invadet.

Si tuus frater, aut ſoror injurià qua-
piam enormi te affecerit, noli diu,
noctuque mente revolvere grave de-
trimentum, honori, famæ opibus-
que tuis illatum; ſic enim perquam
difficile tibi foret, animum jam exa-
cerbatum placare: at cogita, quis ti-
bi damnum intulerit, cogita, tuum
eſſe fratrem, tuâmque ſororem, co-
gita novem te menſibus in eodem de-
lituiſſe utero, eadem te ſuxiſſe ubera,
Cogi-

Copitä:
tue i
tbi din
Hürum
liidem
, fal
Ge mirn
Ucor ſit
l, aut
Mediriti
i, anp
ſe excic
Partecun
ſeſe, 0
ſor
Melit,
lim e⸗
Und, ate
cncere
icismih
iz tib
16s li
Cenc n
lerr
lere Ae
n qud

rins i
Nun i
hact,
tun hor.
0s piis
; i
nelo⸗

Yien
Geune

we i⸗
lorelji
m tuan
l.
ni⸗
0l (in⸗
pihi⸗
1gvann
eN⸗

Chriſtianaæ. 377

Cogita à teneris unà vos eſſe educatos:
atque ità deprehendes, nequaquam
tibi difficile futurum, illatarum inju-
riarum memoriam deponere.
Itidem, ſi quis malè de te loqua-
tur, falſôsque rumores ſpargat, té-
que mirum in modum exagitet, vel
auctor ſit, cur in foro civili causâà ca-
das, aut tua fama lædatur, aut cur
prædivitis officii, opulenti matrimo.-
nii, amplæque dignitatis adipiſcendæ
ſpe excidas, attentè conſidera, à qua
parte cuncta hæc inſpicias. Duæ ſunt
facies, formoſa una, deformis altera.
Si fortè dixeris: graviter is mihi
nocuit, nihil ei unquam intuli mali,
nullam cauſam præbui, cur tam inur-
banè, atque iniquè me tractaret, ac
traduceret; contrà variis eum bene-
ficiis mihi obſtrinxi: cave ſis, in-
jurias tibi illatas ab hac parte intuea-
ris; aliaà ex parte hæc omnia inſpi-
cienda ſunt.
Interroga te: quis eſt, qui me in-
jurià affecit? profectò ille ipſe eſt, qui
me quondam ſincero prolecutus eſt
amo-

378 Veritates

amore, mihique multa bona præſti.
tit; ego veròô interdum antehac illi
nocui, eumque graviter contriſtavi:
æqquum eſt, nos mutare clypeos, mé-
que ſorte adverſâà nunc etiam premi.
Et ne quid ultra requiratur, inter-
roga te rurſum: cujus ille, qui me
offendit, imaginem gerit? ſanè vide-
bis, illum eſſe vivam imaginem Dei,
qui quodcunque ſuæ fit imagini, ſi-
bi factum reputat; videbis præterea,
illum ad eundem tecum conditum eſ-
ſe finem, videlicet, ut coœlo potia-
tur, in quo fortè aliquando te ſan-
ctior exiſtet, & longè illuſtriori de-
Corabitur coronà.
Cogita, etiam dilectionem inimi-
corum nobilis, & generoſi animi,
ideéôque acceptiſſimum, & meritis ple-
num eſſe opus, ob ſummam, quam
in ea invenis, difficultatem, quam
ejus amore ſuperas; cogita inſuper,
eam manifeſtum prædeſtinationis,
tuæque ad gloriam electionis eſſe ſi-
gnum, atque injuriarum condonatio-
nem aptiſſimam eſſe præparationem
tui,

t, V
ſequan
Cia ha
Vinit
os i⸗
4b!
le ti
te opor
Ulas fen
ees,
de⸗
qvid a
Caula
Procene
Corpore
Trum
Lontum
wicas
kutn tib⸗
. Pili
Gdide
lnjurigs
laud d
ller eſl

ſente 6

Onn prei
Anltehio l
vontii
bbens,
im peni
gtr, ine
e, li nn
ſane fic⸗
ſven
Higini,
Prrtela,
Heitun .
pote
te ſin
koti de
m inin.
mümi,
tise⸗
1 Gall
Guun
Uipet,
Ntionss,
ele l
onati⸗
opea
l,

Chriſtianæ. 379

tui, ut & tu peccatorum veniam con-
ſequaris, & in dies ingenti cum fidu-
cia hæc ſacroſancta verba pronunties:
Dimitte nobis debita noſtra, ſicut &
nos dimittimus debitoribus noſtris.
Ab hac parte, hiſce oculis injurias,
quæ tibi poſthac inferentur, intueri
te oportet, ſi moderatè, & patienter
illas ferre, faciléque condonare deſi-
eres.
Ad extremum, quotiescunque ali-
quid adverſi tibi obveniet, ſi juſta
cauſa ſuppetat, vehementem tuum
prodendi ſenſum, accede, ſi minùs
corpore, certé mente JEſum cruci
affixum, & expone ei moleſtias, ac
contumelias, quas pateris; depone
amicas coram eo querelas, & cogita,
eum tibi reſpondere:
Fili mi! quid quereris? Attende,
G vide, ſi eoſt dolor, ſiout dolor meus?
Injurias tibi illatas compone meis; &
haud dubiè comperies, tuas incredibi-
liter eſſe leviores.
Si ergo tam gravem me oportuit
ferre crucem, ut in propriam meam
intra⸗

380 Veritates

intrarem gloriam, qua fronte tu recu-
ſabis ferre exiguam, ut meæ in coelis
gloriæ aliquando reddaris particeps?
quà fronte detrectabis guſtare unicam
duntaxat guttulam amari calicis, quem
ego amore tui funditus exhauſi?

An ignoras, manere te diuturnas

in flammis piacularibus pornas, ob
ſummum in meo cultu torporem, at-
que ob vitia, in quæ in dies prola-
beris? nônne conſultum tibi videtur,
in expiationem tuorum criminum
moderato, lætôque animo omnes jam
perferre vexationes, quibus inimicus
tuus diu, noctuque te exagitat? fili
mi! velim alté animo tuo inſideat,
Præſtare hic pati, quàm poſtmodum.
Hæc, aut his ſimilia coram Chriſto
cruci affixo frequenter animo revolve;
& auſim tibi ſpondere, non mediocri
in tuis te moleſtiis recreandum ſolatio,
magnũúmque te acquiſiturum robur,
quô injurias tibi illatas ejus exemplo
pPatienter feras.
Quin exclamabis cum S. Bonaven-
tura: Nolo Domine! ſinè vulnere vi-
vere;

Me;
Cum 5.
mtit ſ
letur 7
Uel d
le (uttl
Chrium
Umr: 1.
wi on./
inimie
cſetin
in, G
n me:
en ſi
Uin innon
Unllcha;
ilet,e
a tn ii
Nona
DMäi
l, nblli
Ilitati
ltt reſtit

te tu teN

In
Pmice
re Micann
lcs aven
ud!
Giuturne
enns, 0

kenn, dA
s Prol.

videt,
riminum
nnes n

inicnicuu

i⸗

inlcet
pin

(hriko

eſofe
gedioc
ſolte

lui⸗

Mren⸗
NN
;

1

Cbriſtianæ. 381

vere; quia te video vulneratum. Et
cum S. Bernardo: Devotus miles non
lentit ſua, quando benigni Ducis in-
tuetur vulnera.
Vel dices cum ſancta illa anima,
æ& (uti memoriæ proditum eſt) (a)
nriſtum e è& cruce pendentem ſic affa-
batur: Mi JESV! per tuum, qui te
clavis cruci affixit, amorem, condo-
na inimico meo omnes cus noxas, G
præſertim hanc, qud me affecit, inju-
riam, & Jac . obſecro » ne quis un-
quam mei causd, ſive in boc Noulo 2
Nive in futuro, iHa plectatur pœnd.
Situ innocens tam multa tormenta per-
peſſus ſis, nulld de ij inimicis tuis Nmpta
vindictà; quin imò ſi pro is oraveris,
quid eſt, cur ego maximorum ſcelerum
rea non idem præſtem?
Eleonora S. Franciſci de Borgia
Ducis Gandiæ uxor (b) interrogata,
cur, nullà habità ſui ſtatùs, ſummæque
nobilitatis ratione, tam vilem geſta-
ret veſtitum? repoſuit: mavisne igi-
tur.
(a) Pennekin. p. 3. C. 32. med. 21.
(b) In vita cap. 1I2.

382 Veoritates

tur, me ſerico, & purpurâà adornatam ince-
dere, cum non ignorem, Dominum meum
(ſic enim nuncupabat maritum fuum)
aſpero carnem ſuam cilicio domare?
Ità & te reſpondere par eſt, ſi quis ex
te quærat, cur contumelias tibi inuſtas
tam moderatè feras? Dic tum igitur;
Mavisne, vindictam ſumam? qui hoc
attentare, melmque impatientem ani-
mum prodere auſim, cùm probè ſciam,
Dominum meum Eſum, contumelias,
& injurias incredibiliter majores patien-
ter fuiſſe perpeſſum?
Dixeris, quidquid lubet; ſummæ con-
ſolationi nobis eſſe debet, confugere ad
JEſum, cùm quid nobis tolerandum oc-
currit. S. Carolus Borromæns, jam agoni
proximus, Domini noſtri in cruce morien-
tis effigiem ad ſe afferri juſſit, ut ſuam ſic
mortem Servatoris ſui morte mitigaret.
Id & te facere velim, dum te lu-
dibrio omnibus eſſe conſpicies, aut
alià quapiam afficieris injurià. Accipe
in manus, aut certè menti obverſetur ima-
go Servatoris tui, albà veſte induti, &
amentis inſtar eluſi, nec non per gra-
vem ignominiam conſputi; aſpice conſi-
ſtentem illum, ne verbo quidem repoſito,
gontumelias intex, & dolores, ejusque
mem-

membr⸗
in moc
Drosa
trones
Go ſam
autes 0
mis ſpi
lum, n.
is cong
tamen el
ſe ili/
Cidemn
lem adm
Hxe 0
tinnmn en
Gngue u
ut, il
ubs in
Hor
Mlonun,
WN Virn
lt Da
Lermor
et verbe
ken huum
1 lbenr
in

Chriſtianæ. 383

tumim. membra acerbiſſimis flagris horrendum
Inmen in modum conciſa; intuere illum , pro-
minm brosa e cruce pendulum, duos inter la-
e, trones medium; audi clamantem, quan-
mda] do jam præ oculis habebat ſuos inimicos,
Himka aures oppletas ludibriis ,cCaput acutiſſi-
nn mis ſpinis ſaucium „os oblato felle ama-
n a rum, manus, pedésque trabalibus cla-
ten an. VIs confixos; audi inquam, flebili, at-
3 tamen clarâ voee dicentem: Pater, igno-

eſeinn, 11 48 .
ce ills? & mihi crede, ne leviſſimam

*“ quidem de ſumenda ultione cogitatio-
nem admittes.
en. Hæc oratio Chriſti innumerorum ho-
e d Minum exacerbatos pacavit animos, eo-
und. ruümque ultionis appetitum penitùs ex-
num tinxit, illosque permovit, ut maxima
rorer in ſuos inimicos conferrent beneficia. .
ſtanl. Hæe oratio Chriſti permovit &. CObri-

NRophorum, robuſti corporis, & generoſi
D animi virum, ut, cum ei jam impacta
len eſſet alapa, manſuete reſponderit : re-
zaze perccſſiſem, niſi fuiſſem Chriſtianus.
Aic Permovit & Abbatem aacum, multis
H licet verberibus exceptum, ut percuſſo-
i, rem ſuum à dæmone obſeflum tanto ma-
1e lo liberaret.
Hæc inſuper oratio permovit &. Sabi-
le mnum ad ſupplicandum Deo, ut cæco,
cujus

4

384 Veritates Chriſtianæ.

cujus juſſu ambabus manibus erat mu-
tilatus, viſum reſtitueret.
Permovit denique S. Stephanum, ut
oraret pro iis, à quibus lapidibus obrue-
batur, nec non S. Engelbertum, Colo-
niæ Archiepiſcopum, ut oraret pro la-
tronibus, à quibus crudeliter trucidabatur.
Hanc ſi ſapis, eximiam, & perfectiſ-
ſimam Chriſti orationem, Pater ignoſce
illis frequenter animo pervolve; & auſim
tibi polliceri, ne minimam quidem de
vindicta ſumenda cogitationem te admiſ-
ſurum: at contrà pro certo habe, multa in
inimicos te collaturum beneficia, eòsque
ſincero poſthac amore proſecuturum.

EPILOGUS.
Enevole Lector! concludo has Veri-
tates Chriſtianags, quæ modum exhi-
bent bene vivendi, & bene moriendi, piâ
precatione directà ad Spiritum Sanctum,
omnis veritatis, Sanctitatis fontem.
Veni, Sanéte Spiritus! efice, quaſo,
ut hæ Veritates alts in animum meum de-
ſendant, eumque tam vehementer inflam-
ment, ut nullam niſi de colenda virtute co-
gitationem admittam, ut ſic moriens gau-
di? exultem, quòd te ſolum in terri ante
omnia dilexerim.

OS

4.
18s ekat in

Ppenun, 1
Cbugohne.
non, CN
Aet ro
meikkbant
Eihetteil
ter illee
e Canlin
Oiden e
nteadn.
bennnlui in
u; eolle
tutum.

Mus V.
unt 1e ¹
endi, 1
Sunckun

Dntenn.
ß

VERITATES
CHRISTIANE,

W MODUM EXHIBENT

BENE VIVENDI
ET
BENE MORIENDI;

AUCTORE

R. P. HENRICO BALDE,

Societatis JEſu,

ALM CONGREGATIONI

ACADEMICE MAJORI
SUB TITULO

B. V. MARI,£

AB ANGELO SALUTATE,

IN STRENAM OBLATA.

MoLsHEMII ANNO 1753.

. ARGFENTORATI,
Inprimebat SIMON KükRsNER, Canc. Lypogr.

2

VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset

4 Copyright 4/1999 VXMaster Gmb wwW.VXymaster. com