Gg87

Gg87 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Veritates Christianae Balde, Hendrik l VERITAT/ES CHRISTIANE, WÆ MODUM EXHIBENT BENE VIVENDI ET BENE MORIENDI; AUCTORE R. P. HENRICO BALDE, Societatis JEſu, ALMF CONGREGATIONI ACADEMICEůE MAJORI SUB TITULO B. V. MARIE AB ANGELO SALUTATE, IN STRENAM OBLATA. MorshhEMII ANNO 1753. — — . ARGENTORATI, Inprimebat SIMON KüksNER, Canc. Lypogr. REVERENDISSIMO, AMPLISSITMO, ET RELIOIOSISSTMO DOMINO D. PLACIDO SCHWEIGHEUSER, ORDINIS S. BENEDICTI ABBATI MAURI - MONASTERIENSI, DOMINO MARCHIE, AD S. QUIRINUM, IN SCHNERSIHIEIM ET ALTENHEIM AD COLUMBAM, CAMERE ECCLESIASTI- CE DIOECESIS ARCGENIINENSIS DEPUTATO &c. &. Almæ Congregationis Aca- demicæ Majoris Molshemianæ Sub titulo B. MARIE VIRGINIS AB ANGELO SALUTATE p. t. . 6 Mint Religuirque Do BUS V 0 . . ⸗ Reliq DA 5 DERAT c,Noedraar . COO 1r Man ns ſe icnj n 0, ſed P— P 4 grol eck 1 Wt Eente dedica erat (ů 4. W conſe u Aine, . „ Uls tuns 1 aſor regatio N a lshemiana. Molsher nie B08 & TIS I , Micot, e SeBe ee ðòB 8 5 5 8 5 Pglge E s “ ,. e S SeE E lS PRLEFATIO AUTHORlIS. D Mevole Lector? ſtudui brevitati; non ignarus, prolixos ſermones nauſeam parere, & tædium: ſtylus facilis eſt & dilucidus, & ſinè fuco; neque enim hic delectare inten- do, ſed prodeſſe. In quolibet capite tot ſunt veritates, quot ſententiæ; ex quarum accurata lectione multi non exiguum percepé- re fructum. Hinc, ſi quando contingat, ut ſpi- ritus tuus languere incipiat, atque in- tepeſcere, neque ad orandum, aut ad A per- 2 Præfatio perpendenda, more conſueto, Sacro- ſancta Chriſti Myſteria rectè ſis com- paratus, percurre aliquot veritates jux- ta modum orandi, qui conſiſtit in at- tenta ſingulorum verborum, & ſen- ſuum conſideratione, iis tam diu inſi- ſtendo, donec intellectus illuminatus, & voluntas mota, pium circa illa gu- ſtum invenerit. Verbi gratid: per- pende hanc veritatem: Nemo libenter moritur, qui non mul- to antèò tempore ſe ad mortem rectè ob- eundam comparaverit. Interroga te ipſum. An non id ve- rum eſt? an modò lubens vita dece- deres? Sive, quid eſt, quòd mortem tantoperè perhorreſcas? quod ſi de- prehendas, te necdum ad moriendum bene eſſe comparatum, ideôque te mortem fugere, atque horrere: ſeriâ mente revolve, quanto quotidie in periculo verſeris. Rur- tte unn mocl ii, le liſ III pe un nere ] lo iu d (onec le i Veatur Gum i 3 no Authoris. 3 0 ero⸗ Rurſum te interroga. Quot mihi Isn. vitæ dies etiamnum ſunt reliqui? ne tatejnm. unus, ne hora quidem fieri enim po- itinn. teſt, ut ſubitò opprimar; quemad- „Ellrr modum illi, & iſti, quos probè no- din id. vi, repentinà morte ex hac vita ſub⸗ Imims lati ſunt. Quæ major dementia repe- 1iigr riri poteſt, quàm me tam manifeſto. u . ſalutis amittendæ, periculo expo- nere! Progredere longius, ſi opus ſit, & nml. tam diu piis his cogitationibus inſiſte, ,. donec intellectus tuus magis, magis- que illuſtretur, ac voluntas permo- ⸗ Veatur, atque eò uſque preme te, ilſe dum inertiam in te rite comparando nceet. ad mortem, atque in teſtamento tuo, moten Cæterisque rebus accuratè componen- i dis omnino deponas. jene 6 Perge porro ad alias veritates, & e: Mi hanc quoque ſedulôò perpende. giden Wulumn ſt in morte ſincerum animi Platium, niſi in pio, Fidelique cultu, DEO conſtanter exhibito. SZð Bl. A 2 In- 4 Præfatio Interroga te ipſum. Nunquid hoc ita ſe habet? an conſolationi tibi erit, ingentes te poſſediſſe opes, plurimôs- que nactum eſſe amicos, qui tibi ad- ulantur? an præclaro te præditum in- genio, eximiaque corporis venuſtate fuiſſe ornatum? An conſolationi tibi erit, quòd ſum- màâ apud homines fueris in æſtimatio- ne? an quòd cuncta tibi proceſſerint ex ſententia? hæc omnia, crede mihi, potiùs tibi gravia accident, téque an- xium reddent. Hæ piæ conſiderationes haud du- biè te magnopere impellent, ut ter- rena quævis, & caduca deſpicias, Deôque poſthac fideliter ſervias. R. P. Leſſius in libro, quem con- ſcripſit de Jummo Bono, hunc oran- di modum mirificè laudat, aſſerit- ue, longè præſtare, Orationem ominicam ſemel duntaxat attentà mente Mente 1l, 8 Qua nlue fonibn lecem folum 19,3 l inmoc D lege Cdtis, lln ge ru In tam ſ tbus, Nes . diu ſtemn eNdlol id lo tibietit, borind. itibi a⸗ itum in⸗ Uenulate 300 ſun. ſtimati⸗ Cellerin ge mihi, ge au⸗ nd d⸗ ut ter ehicus, fias. 8 Otan⸗ ent ltionen ment Authoöris. 5 mente pervolvere, quàm centies cur- ſim, & ſinè ullo pio animi ſenſu. Quamobrem, ſi laudabilis tibi ſit conſuetudo, piis vacandi exercita- tionibus quot annis per octo, aut decem dies, pridie, ut omne pre- tioſum illud tempus bene, diligentér- que impendas, fructuosè leges Cap. I. 2. 3. 4. 5. 6. In via Purgativa, ut appetitus immoderatos ſtrenuè domes, fructuo- s& leges Capita, quæ agunt de pec- catis, de ſatisfactione, de Conſcien- tia, de morte, judicio, atque infe- rorum pœnis. In via illuminativa, ut animam tuam ſolidis, & præſtantiſſimis virtu- tibus, velut gemmis, ſtudioſè exor- nes, fructuoſè leges Caput 13. cum reliquis uſque ad Caput 26, incluſum; item Caput 63. uſque ad Caput 73. excluſum; item Caput 85. A 3 In 6 Præfatio Authoris. In via unitiva, ut tuam volunta- tem cum Divina arctiſſimè conjungas, unuſque cum DEO per amorem ef- ficiaris, fructuoſè leges Caput 73. de perfectione cum ſubſequentibus, uſ- que ad Caput 84. incluſum. Poſtridie piarum tuarum exercita- XI tionum, ut bona propoſita conſtan- ter exequaris, fructuoſè leges toremn Caput 7. 8. 9. 10. Es, 9 Gui uſſer Nang Ular 6, co loch r tur. iin Hot Nt K Atar Ulor. i gli 1 voluntr. olungas, morenn el⸗ 73, Ge ibus, ul⸗ 1. lexercite⸗ Coltan⸗ leges —W—rn CAN De Tempore. IUllus eſt, ad fugandum omne tæ- dium, ſedanduúmque animi moœ- rorem, aptior, atque efficacior mo- dus, quàm tempus bene impendere. Gaudehis ſemper veſpere, ſi diem tranſegeris fructuoss, inquit, Thomas d Kempis. Maxima temporis habenda eſt cu- ra; Ccontingit enim non raròô, ut id, quod ratione licèt convicti, emenda- re negleximus, decurſu temporis cor- rigatur. &ps ea, quæ ſanari ratione non poterant, ſanata ſunt tempore; ait S. Martinus Bracarenſis. (a) Attamen nihil hodie eo vilius inve- nitur. Quem mibi dabis, ait Seneca, dui aliquod pretium tempori ponat? A 4 Vox (a) Max. de morihus. 8 Veritates Vox multorum eſt: Eamus, joce- mur, confabulemur, indulgeamus ge- nio, donec prætereat hora; licèt non ignorent, totam æternitatem haud quaquam ſufficere ad referendas DEO gratias pro minimis etiam ab eo ac- ceptis beneficiis. Quid magis deplo- randum? Nemo veſtrum, ait S. Bernardus, tarvi æſtimet tempus, quod verbis con- JNumitur otioſis; volat verbum irrevo- cabile, volat tempus irremediabile, & praterit hora, quam tibi ad agendam bœnitentiam, ad obtinendam veniam, ad acquirendam gratiam, ad prome- rendam gloriam, miſericordia Condi- toris indulget. lraſcereris filio tuo, ſi in fluminis ripa conſiſtens, nummos aureos, nul- lo diſcrimine, ſusdéque ſuper aquas abjiceret, more puerorum, qui parti- culas ſcandularum, luſuùs & recreatio- nis cauſàâ, ibidem faciunt ſubſilire, eõö- que ſuccenſeres illi gravius, ſi diceret, id ſe agere temporis fallendi cauſa. Minima particula temporis, quà te bea- beztn iue e0 temp Humne Eper e nee⸗ inle e (bper⸗ leh, Penco pport kone li⸗ (0 1e dimn Cr Dn tot ho⸗ hentia cnhei nus, jooe⸗ Eälnnbs ge⸗ licetnon em huud ndas D50 ab e ⸗ gs geph⸗ Perratcns, lrlin . n irrent iabike, 1 uuin 4 Oefamn; front⸗ in Ct. fumins eos ⸗ et ai eckeatlo⸗ blire, e⸗ diceren cali. 1 , guin her⸗ . Chriſtiana. 9 beatum reddere potes, omni argento, atque auro præponderat: interim ais, eo luſum, jocatum, confabulatum, temporis fallendi causâ; atque ita in- numeras ejus particulas temerè abjicis & perdis, eâſque inſipienter prodigis. Re omnium pretioſiſimd Iuditur, ait Seneca. Potiori itaque jure tibi ipſi iraſci debes, ac graviter ſuccenſere. Cætera omnia, ſi deperdita ſint, re- Cuperari poſſunt; tempus non item. Hæc eſt una omnium maximè fle- bilis damnatorum apud inferos que- rela, quôd hujus vitæ tempus male agendo prodegerint, & tot, tmque opportunas ſaluti ſuæ procurandæ oc- caſiones inutiliter elabi ſiverint. O ſi illis concederetur unius duntaxat ho- ræ dimidium! dici non poteſt, quàm accuratam illius rationem eſſent ha- bituri. Tu imterim tam infructuose perdis tot horas; proh, quanto tua illa de- mentia te morti proximum mœrore conficiet! tum, cum de tempore jam A erit 10 Veritates erit conclamatum, atque tibi dicetur: Tempus non erit amplius. Colum emas, licet; tempus emere non licet. Non poterit pretio, vel breve tempus emi. Chryſaorius lethali morbo per noc- tem oppreſſus, & circumſeſſus tru- culentà de'monum corona, qui flagi- tia ejus omnia, quorum poenis vehe- menter exagitabatur, ſub aſpectum ſubjiciebant; quidquid poſſidebat opum, oppignoraſſet lubens, ut in auroram duntaxat vita protenderetur; at eheu! tantillum temporis tanto pre- tio mercari non valuit. Ludovicus XI. Galliarum Rex ulti- mo vitæ morbo donabat medico ſuo quingentos aureos in ſingulos dies, ut vitam ſuam tantiſper protraheret; ſed tempus tam immani auri ſumms Comparari non poterat. Wihil, ait S. Bernardus, pretioſius tempore: tempus tantum valet, quan- tum DEUS; quippe in tempore benè conſumpto comparatur DEUS. Quapropter, dum temporis mo- mentum Wentn fr no⸗ Cun DB „ ! rnn i ⸗ mer bi dicetur pus ente retio, 0 pet no⸗ nſelligt gli gr Cens e⸗ Mebtun poſideht s, t ngeretun; tanto pre⸗ Rex ulti ecico uo los ies traheret ri ſumm fretiin t nt. Chriſtianæ. I1I mentum amittimus, periculo frequen- ter nos exponimus, ne & Deum, & cum Deo felicem æternitatem amitta- mus. Rectè igitur monet Sapiens: Ne defrau deris d die bono, & particula boni doni non te pratereat. CAPUT II. Amentes ſunt, qui pretioſiſſimo tempore no n bené ütuntur. S Regum quiſpiam te, nemora ſua obambulantem, atque arborum proceritatem admirantem, in hunc modum alloqueretur: Qualcunque Cras albà cruce ſignaveris arbores, tuæ illæ futuræ ſunt; ſedulus eſſe ſi vis, multorum millium ære alieno grava- tum te poteris eàâ vià liberare. Si, inquam, Regum quiſpiam hoc tibi addiceret, nénne perſpicuum eſt, te illico acceleraturum greſſus, ut quàm plurima candidiſſimæ calcis ſeg- menta tibi conquireres? néônne ma- nifeſtum eſt, craſtinà die te non in- dulturum ſomno in multam lucem? A 6 nén- 12 Voeritates nônne ſole meridiano clarius eſt, te immemorem cibi & potus, ab aurora uſque in ſeram veſperam in opus ſtre- nuè incubiturum; prælertim, ſi ſci- res te detrudendum, neglecto tam ſingulari Regis favore, in diuturnum, & ærumnoſum carcerem? Rursum, ſi unius tantùm koræ qua- drantis tibi foret copia, ut in domo quadam auro, argentôque referta mo- rareris, ampliſſimà dataà facultate, il- linc auferendi, quantum velles & poſ- ſes; nônne pro comperto eſt, non in- dulturum te luſui, jocis, & choreis, neque te occupatum iri carpendis ca- ducis in amœno prato floribus, præ- ſertim, ſi exploratum haberes, tuam in arripienda iſta occaſione ſocordiam perpetuæ calamitatis, & inopiæ fore cauſam? Vitæ tuæ tempus, reſpectu ad æter- nitatem habito, longè minus eſt, quàm unus dies, quin imò, quàm quadrans unus; attamen illud tam breve ſpa- tium à Deo tibi conceſſum, ut ex ejus gratiarum, & gloriæ theſauris, quan- tum⸗ tomen Ae Venſt Ele⸗ Nero unn t is n inpen gecen cenci Vitis, Gican ericr etgaltn bve itgne⸗ nopian Guidn Lemenn 16. Wnn Aemun Cnde⸗ kerety ue s eſt, te ab aurora opus lr⸗ im, ſ⸗ lecto tan giuturnun, hore gu⸗ t in dona kferta mo⸗ Ulta te, I. Espol ſ nonin⸗ Choes, henus (⸗ bi, p. es, tüin ocordian Opir inr , ad Etel . eſt, Gbün quacdtan leye l Ut eX en is glan tu. Chriſtiana. 13 tumcunque lubet, tibi compares, at- que omnes animæ tuæ pravas pro- pe nſiones domes, radicitusque evellas, E& ſic, vim tibi inferendo, téque ge- nerosè vincendo, omnia graviſſimo- rum tuorum ſcelerum debita perfſol- vas, hoc, inquam, tam breve tempus impendis in quotidianum novem, aut decem horarum ſomnum, in adipiſ- cendis honoribus, in congregandis di- vitiis, atque in ſectandis inanibus, ne dicam, fodis voluptatibus, manifeſto periculo temetipſum exponens, ne in ergaſtulum ſempiternum, igne, flam- misque refertiſſimum, præceps ruas, atque adeò, ne in æternam incidas inopiam, & calamitatem. Dixeris, quidquid lubet, incredibilem hanc eſſe dementiam; inficiari nunquam pote- ris. Nonne illum diceres à rationis uſu alienum, qui emptam centum aureis candelam accenderet, atque combu- reret, ut vel aciculam, vel acum, vel aliam quamcunque viliſſimi pretii rem quæreret? A 7 Næ 14 Veritates Næ tu multò amentior es, qui tem- pus, quod auro, argentôque pretioſius eſt, is perditum, dum in vanis, & flu- Xxis bonis, quæ bona appellanda non ſunt, rebsque nihili conquirendis de manè in veſperam operam omnem col- locas. Veniet hora, cùm vel diem unum ad corrigendos mores deſiderabis; ſed, an impetraturus illum ſis, prorſus ig- noro. Peto (inquiebat ad Carolum Quin- tum quidam ex ejus aulicis jam morti proximus (a) pro cunctis Oficiis, at- que obſequiis WMajoſtati tuæ praſtitis rem unicam, nimirum, vitæ meæg ad duas, tréſve horas prorogationem: ſed hoc illud erat, quod neque Ceæſar illi dare, nec ille à Cæſare impetrare po- terat. Tranſeunt dies ſalutis, ait S. Ber- nardus, & nemo recogitat, tu id inpo- ſtérum frequenter animo verſa, & ma- gni æſtima omnes vitæ tuæ dies, illôs- que bené, & fructuosè impende, an- tequàm (a) Hanetel de ſtul, mundi. ,Iuitenn. preioſin nis, Eku⸗ landa non irendisc mnemcl jein unnan eninlel vrofls n Qun an wort, ſfri . iroi mle ineneh Celr etrale po⸗ ſn Emm gies, M Chriſtianæ. 15 tequàm te mors de improviſo obruat, N ad tumulum pertrahat. C APUT III. Tempus breve oſt, & cuncta tranſeunt. Qidquid finem habet, breve eſſe convincitur; Labor, afflictatio corporis, nec non alia incommoda, quæ hic perpeſſus fueris, licèt centum annos diuturnitate æquarent, tandem aliquando habebunt finem. Labor igitur, & Corporis afflictatio cæterâque incommoda, quamvis cen- tum annorum ſpatium adimplerent, brevia ſunt, quin imò, ſi cum æterni- tate conferantur, momento temporis breviora. Ut quid igitur tam exiguo vitæ tuæ tempore, pro cœleſti gloria, quæ finem neſcit, pati, & laborare de- trectas? De cunctis rebus temporalibus, ad quas conquirendas tantum laboris, ac ſtudii contuliſti, verum aliquando erit, affirmare: Tranſibrunt. Potentia Alexandri, divitiæ Cr&ſi, Sardanapali voluptates, cloduentia 6= 16 Veritates Demoſthenis, forma Helena, atque ve- nuſtas corporis, modô tranſierur4 Laudantur, ubi non ſunt; cruciantur, ubi ſunt, habitantes cum igne devo- rante, & cum ardoribus fempiternis. Tempus nunc illis effluxit; tibi non item. . Centum abhinc annis necdum eras natus, in tuo etiamnum eras nihilo, quin imò merum nihil. Poſt annos centum vivere deſiêris, atque adeò priùs veroſimiliter, quàm illud tem- pus præteriérit, eſca fueris vermibus, atque ante tremendum æquiſſimi ju- dicis ſteteris tribunal. Quis igitur operæ pretium eſſe cenſeat, tanto cum ſtudio in cadu- corum bonorum adeptionem hic te incumbere, quibus vix comparatis propediem es privandus? quid enim eſt ipſum omnino diu, in quo eſt ali- quod extremum 2 Wibil ot magnum ve, gquod parvum tempore, ait S. Eu- Cherius. (a) Iſta cogitatio: quamdiu perdurabit hæc (a) De vera Sapieni. , Atque ve⸗ uleng Ckucantur, gbe Ceſo⸗ einpiternt⸗ ; thbi on ecluut enn 18s nnlo, Poſt anm dge cel ilud ten⸗ Fetnibls, illen ⸗ etiuum in nl⸗ genn hiet Convperts id enin mu Uit n peniint 1 6 Cbriſtianæ. 17 hæc corona? quamdiu hanc aulam incolam 7 quamdiu hiſce fruar de- liciis? iſta, inquam, cogitatio quàm plurimis in divitiarum, & voluptatum affluentia viventibus excuſſit lachry- mas, iisque incitamentum, & calcar fuit, ut generoſo animo omnem fa- ſtum, & quidquid caducum eſt, tan- quam fumum, atque umbram, aſper- narentur. Subit, cum maximè exul- tant, cogitatio hæc: quamdiu? inquit Seneca. (a) Ingentium dolorum origo, ſepiſſi- méè ſunt terrenæ voluptates, & nos, cùm minimè arbitramur, derepentè deſerunt. Satius itaque eſt, modò cuncta deſe- rere, quàm poſtmodum à DEO deſeri. Neque profectò ſapientis, neque pru- dentis eſt, agere velle exiguo tempo- re vitam commodis, & deliciis abun- dantem, non ſinè manifeſto periculo in milſerias incidendi, ſinè fine dura- turas. Augiſtus eſt animus, quem ter- rena delectant, ait Seneca. Qua (a) De Brevit. vitaæ. 18 Veritates Quæ ſperas, peritura ſunt ommia; & tu, qutid poſt hæc? Aliud ama, & ſpera, quod non tranſeat, inquit magnus Gu- igo Cartuſianorum Generalis: (a) hæc attentè cum animo tuo cogita, & ſæpè revolve. Frequenter dies hilariter, & per- peram transactus adigit non paucos in anguſtias, & ſolicitudines maximas, cogitque eos integras noctes inſomnes ducere. CAPUT IV. Won omnes, qui ſenes ſunt, vixére diu, & quo puncto temporis jactura roſarciri valcat. D' hujus vitæ tibi conceſſi ſunt, non ut honoribus te cumules, neque ut commodis, voluptatibusque inhies, ſed ut animam tuam ſalvam reddas. Multum perdidiſti temporis; eô quòd in alium finem vitæ tuæ dies impenderis. Non quisquis diu in vivis verſatus eſt, vixit diu. Quapropter, licêt qua- draginta, (a) De tranquillit. cap. 3. Inin 16 ann Unic cum rögn⸗ lubeh tunn, Bel ſei⸗ intern⸗ (Ct ll mi Aare tur ex leckime lin ſc Onn Orbutus ndiſe d nonde Keutn tempon Ktüm Uutnl mns . 8: 4) ee ita, Ele⸗ r, & Pel. lon veoos es manimtd Sinlommr V. 1, , 11 ℳ. nbur jutj cell ſon 4 Cbnmuln im Plunn tempols tuæ ii Vellti⸗ lcete Graginm, Chriſtianæ. 19 draginta, quinquaginta, ſexaginta æta- tis annos numeres, dubium eſt, an unico anno vixeris, quôd ne vel uni- cum fortaſſis annum in vero, fince- rôque DEl cultu tranſegeris: nomen habebas, quòd viveres; ſed eras mor- tuus. Religioſus quidam Ordin. S. Fran- ciſci annorum quinque, & ſeptuaginta, interrogatus, quamdiu in Religioſo coœtu vixiſſet? reſpondit: Dubito, an vel unico momento. Adveniente die judicii, non quære- tur ex nobis, quàm longam, ſed quàm rectam duxerimus vitam; Non qum diu, ſed qum hene? Omnes anni quibus vixiſti divin4 orbatus gratiâ, nequaquam compu- tandi ſunt: Propterea tamen non eſt, quòd deſperes. Elapſum tempus, ſi non potes redimere, certè potes ſub- ſecuturo bene uti, atque ità deperditi temporis damnum reſarcire; in tua enim poteſtate ſitum eſt, Ppravas, con- ſuetudines, atque indomitos animi tui 20 Veritates tui motus refrænare. Sanabilibus ægro- tamus malis, inquit Seneca. Penes te etiam eſt, piis, ac ſanctis cogitationibus, gratiisque Dei præve- nientibus bene poſthac uti; ſufficit vel unica, ut ſceleratiſſimum quemcun- que hominem ad meliorem vitæ ra- tionem traducat. Videte Fratres, ait S. Apoſt. Paulus, quomodo cautèò ambuletis, non quaſi in- Jipientes; qui, ubi quàm plurima per- didére, perdunt etiam id, quod pre- tioſiſſimum eſt; Sed ut ſapientes, re- dimentes tempus, id eſt, inquit S. Au- gisſtinus, denegantes tempus vanis Colloquiis, futilibusque, & Caducis ne- gotiis, quibus totum erat applicitum, illéque impoſterum fideliter utentes, ut ſalutis veſtræ negotium ſtrenuè, & ſedulò promoveatis. Sic egit, ne poſt mortem miſer eſſet:- magnanimus ille militum dux, de quo meminit Famianus Strada: Accedebat hic Imperatorem Carolum Quintum, poſtulaturus, renunciandi rebus belli- Cis facultatem, poſtulatique cauſam ediſſe- o Us E tan Alam, kirit R Ho Velti⸗ te ipli autui lllimn luucor Di 0 ben e e eſt Nis rem lpte Tann 3 el Chriſtiana. 21 Wc ediſſerens, inquiebat: Inter mundi ne- otia, & diem mortis tempus aliquod e indi intercedat, neceſſe eſt. Dei ſ, Quo, Imperator, audito, æquiſſimi luftv Ducis petitioni non tantum annuit, ſed renem. & tam præclarum æmulari exem- n MeN. plum, ſuôque ſe abdicare imperio con- ſtituit, ac deinde in ſeceſſu ſe totum Clt mmG DEO dare. Nr ugli Horum illuſtrium virorum inſiſtere ime veſtigiis ſi non valeas, neque auſis, Gvod e te ipſum adhortare præclariſſimis his Hintee „ S. Chryſologi verbis: Vivamus DEO it 4. bPaululum, qui ſeculo viximus totum; us um gedimus corpori annum, demus anima Caducs paucos dies. Pplceuam Dic & tu viciſſim, tandem aliquan- ren, do peracta res eſt: fixum, decretum- ſreune, ue eſt; Hunc annum tranſigam, ut Chriſtianum decet: O plusquàm ſatis wierelu eſt, quôd triginta, vel ſeptuaginta an- , degg nis vixerim, ut temporalia pertracta- Accelen rem negotia, atque ut commodis, vo- é luptatibus, geniéôque indulgerem; ds bel. Mquum eſt, nunc tandem me impen- e cnn dere unum, alterumve annum, ut in ellle . cultum 22 Veritates cultum DElI, & in expiationem cri- minum, atque in ſalutem animæ meæ totus incumbam. Eſto: pereat quidlibet, parùm re- fert; dummodòô anima conſervetur. SSuſcipe igitur, ohſecro, Domine, in- quit S. Bernardus (a) reſiduum anno- rum meorum; pro bis verò, quos vi- vendo perdidi, quia perdits vixi, Cor Contritum, & humiliatum non deſpi- Cies. Sic comparatus eſſe debet animus ſeriò cupientis, deperditi temporis de- trimentum reſarcire: totum ſe appli- Cet, neceſſe eſt, caſtigando corpori, atque refrænandis indomitis animi mo- tibus, nec non ſtudio patientiæ, cæ- terarumque præſtantiſſimarum virtu- tum. CAPUTV. Qualis vita, talis mors. Nmo non optat bene mori; quia bona, & beata mors perpetuam parit felicitatem: ſed non omnes vo- lunt (a) §. Bernard. Serm. 20. in Cant. guune nin ſi Peſt, Dee bene, preyi⸗ Nonp Vinit, Bona Perſecta alm hat, NrS ninave, ninn 1 gui e lt 7 de Mminat titual tionetn cr. inime mee parüm ke Onlerretur Domiine, ir⸗ uumn o. e,l, Mror , iri i n l bet animm emporßͤe mn leapol 0 Cpoti Saninimo⸗ ente, . n vittu⸗ . ori; Al etpetuunn nes N. lunt i, . Chriſtianæ. 23 lunt bene vivere; eò quòd bona, at- que perfecta vita magno conſtet la- bore. Ejuſmodi profectò votum riſu di- gnum eſt, atque explodendum; unum enim ſinè altero nequaquam obtineri poteſt. Decipimus nos ipſi, ſi credamus bene, beatéque morituros nos, ſinè rævia bona, & rectè inſtituta vita. Von poteſt bene mori, qui non bene vivit. Bona, ac ſancta mors à bona, ac perfecta vita pendet; non ſecus ac mala mors, & infelix ex mala , Cor- ruptaâque vita promanat. Fratres, nolite errare, ait S. Paulus DEVUS non irridetur: Luaæ enim ſe- minaverit homo, hæc & metet; guo- niam, qui ſeminat in carne ſuu, id eſt, qui operatur carnalia, hio de carne, id eſt, de carnali opere, & voluptate metet corruptionem, & mortem, tum præſentem, tum æternam: qui autem Jeminat in ſpiritu, id eſt, qui operatur ſpiritualia, hic de ſpiritu, id eſt, de opere 24 Voritates opere ſuo ſpirituali metet vitam ater- nam. Qualis ergo ſementis tua fuerit, talis erit & meſſis: avenam ſerere, & me- tere triticum; enormia ſeminare flagi- tia, & æternæ vitæ metere fructus, fi- eri vix poteſt, ut ſimul conſiſtant: quòd ſi quandoque fit, rarum admo- dum, atque inuſitatum miraculum eſt, quod Chriſtus Servator noſter edidit in uno latronum, qui cum illo pen- debant è cruce, dum ei dixit: Hodie mecum eris in Paradiſo. Utebatur DEUS in illius converſio- ne potentià ſuà abſolutà, nec non mi- ſericordiàa. Hinc rectè aſſerit 8. Au- guſtinus, in tota Sacra Scriptura inve- niri duntaxat unum, cui poſt vitam ſceleratè actam, bene, beatéque con- tigit mori: Unum: ne quis deſperet; Unum ſolummodo, ne quis inani ſe ſpe, ac fiducià lactet. . Non tamen ea de cauſa parem tibi ſucceſſum polliceri debes, neque co- gitare, te. cùm malè vixeris, bene, fe- licitérque moriturum, quemadmodum teme- teme gente lonis ſaran ſum⸗ gus D Ues it Atoue i ſe & morte Ieketta gum 3olet Gatii (ſed l 1os n Ubic limn N VItamn Gitan⸗ Colin Qui Chriſtianæ. 25 Som . temerarium foret, exiſtimare, in ar- dentem fornacem cum tribus Baby- fueriils lonis adoleſcentibus conjectum, egreſ- Ae, E Nl⸗ ſurum inde te incolumem, atque illæ- ninatetge ſum; vel cum d. Petro calcaturum te Eudt aquas maris ab interitu tutum. coclkot. Divina providentia res paſſim om- Imacn Nes ità ordinavit, ut naturæ ductum, n atque ordinem ſequantur. Sic ignem cune ſinit comburere, gravia deſcendere: ter e⸗ ſic & opprimi malàâ, ac deplorandàâ n o morte, qui vitam duxére ſceleribus It: H refertam: ſicubi ſecus evenerit, prodi- eo Sium erit, quo peccatorem DEUS, 8co i abſolutà ſuâ potentiâ, eumque ſpeciali ſeene gratià præveniens, interdum dignatur ent Cſed rarò admodum) ob rationes, quæ er nos fugiunt. Fallitur autem, & malè t ſibi conſulit, quisquis ejuſmodi gra- ce tiam vel ſperare, vel expectare audet. gelpelt Qui bene, beatéque mori deſiderant, is ind vitam interea agentes malam, ac per- ditam, DEUM tentant; ſi quidem vi- parem ventem male, etiam malè mori paſſim nennen contingit. be, (uidni igitur egclamas cum Sancto üng, B Augu- ptur ine 26 Veritates Auguſtino! (a) Inter brachia Salva- toris mei, & vivere volo, & mori cu- pio. CAPUT VI. Utrum expediat citò mori, an diu viveore? N Ulti longam vitam deſiderant, de bona, Sanctâque nihil, aut ad- modum parum ſoliciti. Quid prodeſt diu vivere, ſi minus recte vivamus; ſi quotidiana cumula- re flagitia non ceſſemus! Conducibilius eſt, citò mori, quàm diu vivere hominibus non tantùm bo- nis, ſed & malis, qui, licèt diu vive- rent, ad frugem tamen nunquam re- dirent. . Mali, quemadmodum in dies pec- cata coacervant, ità etiam poœnas adaugent; quod neutiquam fieret- ſi fuperveniens illis mors vivendi ſi- mul, & peccandi adimeret poteſtatem. Gravius eſt (inquit) S. Ambroſius (a) ad (a) Maäanual. cap. 28. orzn (a)d CNMnor Z Cllns St Men q ſend alnplid perib reler tlim ve otic Lruj ſonns un zi Uin; n loni Dik⸗ do 1 ednn iter G eopt Cbriſtianæ 27 blin n (a) ad peccatum vivere, quàm in pec- G N1 catomori. Boni quantumvis ſæpenumero ſe Il. culpis præteritis per ſinceram earum declarationem exonerent, novas ta- men quotidie contrahunt; & licèt aſ- ſiduè quà gratiam ſuam, quà gloriam kldernm amplificent, tamen omnibus bonis Uh m? operibus ſuis tantum DEO honoris reddere nequaquam poſſunt, quan- e üm tum vel exiguis ſuis noxis, in quas u Cunn quotidie recidunt, ei ſuffurantur. Exultemus igitur, inquit S. Chyſo- an ſtomus, (b) ſi quando probum, & ju- no Gum videmus migrare ex hac miſora uttin „ita; mox enim recepturus eſt laborum et En Iſuorum, operumque bonorum abundan- unqunt tom mercedem. e„ ODiffiteri mortalium nullus poteſt, 1 dies bonum eſſe, atque optabile, bene, un E rectéque vivere; attamen bene, feli- 6 e — . . um i citérque mori, longeè eſſe melius, at- ri, N Tien que optabilius quis neget? etenim ſola Lovtni B 2 bona (0=4 (a) Z. de bona mort. C. I. (b) In Epiſt, ad Philip. Cap. 8. 28 Veritates bona mors nos certos de noſtra ſalute reddit; bona vita non item. IIli, qui boni ſunt, & magnà virtu- te præditi, neſciunt, quamdiu tales permanſuri ſint: ignorant itidem, quæ- nam peccandi occaſiones ſeſe adhuc oblaturæ ſint, quibus afficiendi inju. riis, cum quo hominum genere verſa- turi, tractaturique ſint negotia: præ. terit illos inſuper, an vivat aliqua eti- amnum exitialis Dalila, cujus venu- ſtate, & illecebris victi in ſempiternum ruant interitum. Nullum adeò firmum navigium, cui per pelagus vaganti timendum non ſit: Momento mare vertitur, & in montes aquarum cogitur; eodem die, ubi tranquillas inter undas luſerunt navi- gia, ſorbentur. Innumera ſunt peri- cula, quamdiu hæc vita durat. Innumeri, qui alterum jam pedem intuliſſe videbantur in cœlum, ê bonis mali effecti, lamentabili caſu in æter- num exitium deciderunt. Non niſi momento opus eſt, ut & Sancto dancto reus ine Mu. Tixiſe N. 4, Pprorim Xat, & Plelet: Lilr, ſcie. Rech eytari i DV. glonit, comor tl ken Urperer am, e Uum an e In t, e lus inte Golarit 61 Cbriſtianæ. 29 Nokna h Sancto quis fiat impius, atque æterni z. reus incendiii. DM ungiim Multis nocuit, inquit Seneca, din namcdin de iXανρο e .: Sinite me mori, exclamabat titcken n B. Aloypfius de Gonzaga, jam morti es ee n Proximus, quamquam viginti dunta- Ecend im Nat, & quinque annos vivendo ex- er en Pléſſet: di enim vita mibi ſuperſit lon- ede . qualis etiamnum futurus ſim, ne- k ſci. W Rectè magnus Guigo (a) Longam ſngiem tentationem petit, qui longam vitam pe- enpnen zer. DEUS ab æterno prævidit, & co- gnovit, quid eſſet facturus, ſi tali in domo, cum tali perſona degeres; ſi tali tempore, & loco tam vehementi urgereris tentatione: cognovit, in- quam, eſſéſne illi præbiturus conſen- ſum, an contrà negaturus. Ulat⸗ „“ Quocirca, ſi DEUS te mundo exi- m mat, ne fortè in gravia peccata prolap- um ebn ſus intereas, immenſo quodam, ac ſin- u int gulari te afficit beneficio, de quo ſum- 3 mas (a) De Tranquill. cap. 5. nangiun,0 ndumpon!. G in mont die 8 I ſerunt ſunt e⸗ us hn Gn 30 Voeritates mas illi referes in coœlo, & immortales gratias. CAPUT VII. De fine, ad quem homo eſt conditus. Uca duntaxat res tempore vitæ tuæ à te exigitur, unicum dunta- xat requiritur ſtudium, cura ſcilicet ſalu. tis propriæ. Non te creavit DEUS ad hunc finem, ut Papa, Rex, Senator, opulentus, po- tens fias, ac eruditus, ut corpus lautè habeas, ad luxum exornes, illique, quidquid appetit, ſubminiſtres; ve- ruùm, ut ei fideliter ſerviens ſalutem conſequare. Hoc unicum ſtudium tibi cordi eſſe præ cunctis aliis debet: cætera enim omnia ad illud comparata nugæ ſunt, & puerorum crepundia. . Si quis, in urbem cuùm veniſſet litis perſequendæ cauſâ, unde & honor, & vVita, atque univerſa eijus fortuna pen- det, ad jocos ludéõsque, & choreas ad- jiceret animum, nulla habità litis ra- tione ore i Cends n, Ul interelt Cen ſale glum fn jusmun N! Operari lunt in Nla Uen ſun Ule ac gtayem! o ni uckgol oen Illlumn Mockeztn rrlio N Snmdeſ Cultinn droch dro h mm — Gimmor VII. oonlm temwpor unicum dun Uuraſelcat Adhunefr opblentig 1 Colpib hrnes, U minilres; Miens i tbi coldt (Eteld n 1 ungel! enilet! Gboro⸗ ortumßi choleist bits is Cbriſtianæ. 31 tione ille merito demens diceretur. At longè potiori jure tu demens di- cendus es, & à rectæ rationis ulu alie- nus, ſi ſalutis tuæ cura, quæ tanti tuàâ intereſt, quàmque ut promoveas, in lu- cem ſuſceptus es, minus tibi cordi ſit, quàm futilia quævis, atque caduca hu- jus mundi negotia. Res quælibet juxta naturam ſuam operari, eumque, ad quem conditæ ſunt, finem aſſequi debent. Sol ad illuminandum creatus, ſi lu- men ſuum mortalibus neget, erit per- inde, ac ſi non eſſet, vel potius mundo gravem incutiet metum, & horrorem: ſic & nihil magis abſonum, atque in- fructuoſum, nihilque magis horrificum eſt, quàm hominis animus, qui, cum nullum in finem, niſi ut DEO ſerviat, procreatus ſit, non ex integro ſe ipſius ſervitio devovet. Qui DEO non vivit, is, qui vivat, indi- gnus eſt. Totum te exigit, ait S. Au- guſtinus, qui totum te fecit. Prodeſſe nequaquam tibi poterit, quod hoc anno incedas auro, argentoô- B 4 que 32 Voeritates que gravis, ſi proximo nudus, & re- rum omnium egenus, virtutisque ex- pers coram tremendo, atque juſtiſſimo ſiſtendus ſis judice; nec quidquam emolumenti hauries ex rebus omnibus Creatis, ſi per totam æternitatem ſuaviſ- ſimo DEl privandus ſis conſpectu. CAbPUT VIII. Plurimi ſalutem animæ ſuæ negligunt. MAxima pars mortalium nulla de re minus cogitat, quàm de negotio ſuæ ſalutis. Vacat tibi, ut Philoſophus Es; non vacat tibi, ut Chriſtianus ſis; ait S. Paulinus. Rerum omnium cu- ram habent, præterquàm animæ ſuæ; ſtudiosè ſatagunt, ne domus longo tem- Pore incultæ vacent; tinea ne veſtes corrodat, atque exedat; curculio ne noceat tritrico: nummis ſuis cenſus emunt annuos; & curant quàm ma- xXximé, ut agri colantur, & fructus pro⸗ ferant, atque ut proventus in dies accre- ſcant: ſed aut nihil omnino, aut per- paruùm pro anima ſua ſunt ſoliciti⸗ on- Conn 3o ſito⸗ morten Genti quæd tne⸗ ſ cepti, Vnice gamn IIS, Mente gendun Dor Eebent bilre 60 non Keter Ma P Iumn Conſen lmn lit. hern Uds, &n. ttutisgue er. ne ulilin C Iuidun ebusommit itatenſund nlpec, IIII. Antgleun. unnlace n de negot Dlille ifinnus i Omnium znimele longoten 4 le Fellei cutcnlon nis Celln unm uckus ⸗ Gjiesall , aut lel⸗ hlicti. C. Cbriſtianæ. 33 Contrà, tam crudeliter illam tractant, ac ſi foret anima infeſtiſſimi inimici, cui mortem intentant, cuique gravia ſtu- dent inferre damna; vel ferocis beſtiæ, quæ diu, noctuque naturæ motionibus, atque appetitibus ſervit: vel denique, ac ſi viderentur illam ſolummodo adepti, ut eam perdant. Quid hic agimus, ſi illud, quod unicè nobis agendum eſt, nequaquam agamus? Si DEO hic non adhærea- nus, eümque totis viribus, ac totà mente diligamus, propter quem dili- gendum in mundum venimus. Duæ tantùm res nobis hic cordi eſſe debent; amare nempe DEUM, & ſtabilire animæ noſtræ ſalutem. Qui eò non attingit, is profectô infelix eſt, & æ&ternũúm perditus. Ludovicus undecimus Galliarum Rex Benedictumi XII. Papam rem quampiam flagitabat, quæ rectæ rationi conſentanea non erat; cui poſtulato Papa prudenter, atque Religiosè repo- ſuit: Si duæ mihi forent animaæ, harum alteram lubens ad Regis arbitrium im- B 5 mo- 34 LVeritates molarem; ſed, quando non niſi unica mihi eſt, illius jacturam nec facere poſ- Jum, neo volo. Dæmon infeſtiſſimus noſter adver- ſarius, tanquam leo rugiens dies, ac noctes circumiens quærénsque, quem devoret, multô laborat impenſiùs, ut animam noſtram ſuos in laqueos per- trahat, quàm nos, ut eam conſervemus. Quis füuror eſt, exclamat Salvianus, (a) viles d nobis animas veſtras haberi, quas etiam diabolus putat eſſe pretioſas? E&c. & per hoc, quicunque animas ſuas nogligunt, etiam infra judieium diaboli NJe amant. CAPUT IX. Nunquam licet in procuranda ſalute languſoere. N Ulti cauſas aliorum vincunt; at (proh dolor!) propria, cadunt. Maxima pollent induſtrià, ut adju- vent cæteros, eormque negotia ad fe- licem exitum perducant, exiguâ au- tem, ut ſeipſos juvent, ſuæque ſalutis nego- (a) L, 3. ad Eccloſ. negotiun Annos ir ur; ſee Ut anim itute! o⸗ Dunduan 080. Pon ted lopit, Cete lomcent Iekert, it eolühng tſiin Cecait Kinelg Unguinn Uitam her Regrants tna Del tamlal Uellihr on nißi Min nee aere ih. noſtet ad⸗ diens (les rensque le impenlis, n ageos e nconlentem Imat Kluimm Chriſtianæ. 3 5 negotium pertractent. Menſes, & annos inſumunt, ut jus alienum tuten- tur; ſed vix reperiunt horæ dimidium, ut animæ ſuæ in miſerrimo ſtatu con- ſtitutæ ſuccurrant. DEUS cum illis eſt aſſiduè; at illi vel nunquam, vel rarò admodum ſunt cum DEO. Enimverô ejuſmodi homines non rectè ſapiunt. Is ſapit, qui ſibi ſapit. Cætera, ſi malè ſuccedant, ſi peſ- ſumdentur, aut negligantur, parvi refert: inſtaurari ùt plurimum poſſunt, eorumque jactura valet reſarciri. At ſalutis tuæ negotium, ſi malè ſuc- cedat, ſi negligatur, æternum miſer es, & infelix. Nihil hic inſtaurandum re- linquitur. Vitam perdidit uxor Loth, momen- to per viam ſubſiſtens, ut Sogomæ con- fagrantis reliquias curioſis oculis con- tra DEl mandatum intueretur: in ſta- tuam ſalis converſa eſt, ut ejus docere- ris exemplo, in rebus ad ſalutem perti- nentibus, fervorem quemdam inuſita- B 6 tum, 36 Veritates tum, curâmque ſingularem, nullo pun- cto temporis intermiſſo, afferre te oportere. Ut docereris, nunquam tibi, quæ- cunque ſe negotia, quantumvis neceſ- ſaria, offerant, à procuranda ſalute eſſe deſiſtendum; etiam tantillo opus eſt, ad vertendum vel ſemel caput, metu, ne brevis hæc interruptio, hæc parva ſegnities ſempiternæ tuæ damnationis ſit cauſa. Wulla ſatis magna ſecuritas, ubi pe- riclitatur æternitas, ait S. Gregor. Cura itaque ſalutis tuæ, præ cæteris curis impoſterum tibi cordi ſit, neceſſe eſt; nullum, ne minimam quidem, ejus ſtabilendæ negligendo occaſionem; ut ſic, aſſiduo virtutum præſtantiſſima- rum exercitio, dives, & plenus meritis colum conſcendas, ac ſempiternâ po- tiaris gloriâ. CAPUT X. Cum tempore operanda &ſt ſalus. B'ne cepiſſe nequaquam ſufficit; eni- tendum nobis eſt, ut bene finia- mus, Imns, l eſt. (lum incſpe ih C Clt,it are, rmt. n ttenim minibn UIn Trenu Ie in Atta nnagks do Gebet m Chryen Ulmns⸗ 01 ,nollopun⸗ , Afkete t n tibi e nmyis te⸗ da ſallteel lo opnth caput nen, , her n damuntoon Fiae, Mif⸗ GtegO D Alſtynect! gligen CCaonenn Atantiſi enus meitl pitem , h ufftzen ene fin l Chriſtianæ. 37 mus. Non progredi in virtutis, regre- di eſt. Sola conſtantia opus perfe- ctum habet, & coronatur. Efficax, ut perſeveres, remedium eſt, incipere in horas ſingulas, & cum Da- vide dicere indies: Dixi nunc cæbi. Qui ſe exiſtimat ſtare, videat, ne ca- dat, ait S. Paulus Apoſtolus. Hic enim RKare, teſte S. Chryſoſtomo, (a) non eſt Firmiter ſtare, donec fuerimus liberati d RFuctibus vitæ praſentis, & ad tranquil- lum portum navigaverimus: magnis etenim inimicorum circumdamur ag- minibus; hoftium plena ſunt omnia. Millenæ inſuper res ſunt, quæ nobis ſtrenuè in via virtutis currentibus, at- que in agone contendentibus obicem & poſſunt, & conantur objicere. Attamen nihil nobis metuendum eſt magis, quàm nos ipſi; infirmitas no- ſtra, atque fragilitas magis terrere nos debet, quàm dæmones univerſi. Ver- bum unum, unicus gemitus, unica la- chryma, præſertim eorum, quos dili- gimus; unus oculus in hoc, illudve tem- (a) In hunc locum 38 Voeritates tempore conjectus, pertrahere nos po- teſt in enorme atque erubeſcendum flagitium. Peccavit Adam, commiſit adulte- rium David, DEUM ſuum dereliquit Salomon, JESUM CHRISTUM Magi- ſtrum ſuum negavit Petrus: Quid agent parvi, & tenelli frutices, ſi tam proceræ, tam altè radicatæ, ac fixæ ſo- lo arbores, vento vel minimo proſter- nantur? Cum timore igitur omnem vitam noſtram tranſigamus, neceſſe eſt; Cca- vendum etiam nobis eſt quàm maxi- mè, ne nimiùm fidamus propriis viri- bus, nimiumque ſecuri ſimus de noſtra ſalute; nam, ut rectè monet S. Augu- ſtinus, facit hoſtis ſecuros, quos cupit eſſe aptivos. Ipſi Chriſti Diſcipuli, acceptis ex ſa- cro ejus ore his verbis; Unus veſtrüum me traditirus ot; contriſtabantur om- nes, eumque rogabant ingenti cum timore; Wunquid ego ſum, Domine? An non jure merito tremeres, ſi per arctum, atque anguſtum pontem, ſub quo gvo npi ttapleun te pon Unum, barun Gininitus tlisnge Ni corie igne in Tus ibic periturn ſti Do⸗ Minandn Cilamol Dundn Ckterorun tudinem tam, Gbe⸗ lecleete itg. lhhsin tum ſt kumnane Ntum Dadtion Nnit Ahere nosp rubelcenen miſit ade umn derelgi, STUNM etrus: Qil tutices in , de fNel nimo peoſt mnnem Via elle el, Ovim m proptis i nuse mln Vo e net.) s banturo- gent 6 I leles 1 pten, I Chriſtiana. 39 quo rapidiſſimus labitur fluvius, tibi tranſeundum eſſet cum pluribus aliis te ponè ſubſequentibus, quorum unum, fallente veſtigio, caſurum, & aquarum vorticibus abſorbendum eſſe divinitus innotuiſſet? an non veſtigiis tuis ſingulis ſolerter attenderes, & om- ni curà eniterére, ne unicus ille miſer, atque infelix eſſes, qui in flumen lapſu- rus, ibidémque ex Divino decreto eſt periturus ? quemadmodum Jeſu Chri- ſti Diſcipuli ſolicitè ſatagebant, ut abo- minandum proditionis ſcelus à ſe pro- cul amolirentur. Eundum tibi eſt inter immenſam cæterorum omnium hominum multi- tudinem per arctam, & anguſtam ſemi- tam, quæ ſola ad æternam vitam nos deducere poteſt: hunc in finem es con- ditus. Ipſius inſuper Veritatis eloquio decla- ratum eſt, electos eſſe paucos, angu- ſtam hanc ſemitam à paucis inveniri, latam ac ſpatioſam vitam, quæ ducit ad perditionem, intrare quàm plurimos. Manifeſtum etiam omnibus Rdum elt, 4⁰ Voritates eſt, non tantummodò unum, ſed mul- tò plures eſſe damnandos, quàm coælo aſſerendos. . Itaque ab aſſiduo metu ceſſare nun- quam tibi licet. Verbis, operibus, co- gitationibus tuis omnibus attendere te ſinè intermiſſione oportet, ne illorum plurimorum, qui miſerandum in mo- dum lapſuri, & perituri ſunt, numero adſcribaris. Qui nullatenus timuit, jam nunc laplus eſt, vel certè in proximo, ne la⸗- batur, verſatur periculo. Time ergo, cum arriſerit gratia; time, cum abièrit; time, cùm denuo revertetur. Vide etiam, ſi expediat, cum alii cor- pus ſuum abſtinentiâ, jejuniéôque con- ficiant, te tuum epulis, atque exquiſi- tis dapibus nutrire; &, cum illi ſacco, & cinere, atque omni miſeriarum ge- nere afflicta, & pallentia membra cir- cumferant, te adornatum, ſplendidum, & lætum incedere; & , cum illi ferè omne tempus ſtudiis & prolixis ora- tionibus tranſigant, te ridere, jocari, & luxuriari: Nunquid non unus om- nibus niD ani eus Ventanm riorie licitiſn Miti,n CIi, l gerent. Wert iſerie⸗ umn nl jm ltiy Ulento U hen erſeun ſeri 19 ſaci MMt) elei ll: Aiim. 1 lt in ſhorein Kdho tenb Mn Cbriſtianæ. 41 mumſedn nibus DEUS? aut non omnes Chriſti- 05,quum ee ani ejusdem judicis præſtolantur ad- ventum? aut forſitan te mitior, alios tu celirem acrior ignis exſpectat, ut alii tantum ſo- 8,Opeibisf liciti ſint, tu tantùm ſecurus? crede dls gttenten mihi, quôd & illi expeterent eſſe ſe- ttet, ne lln uri⸗ ſi ſibi conſentaneum fore intel- randummm Iigerent. Mlerito exclamat S. Gregorius: Væ miſeris nobis, qui de electione noſtra nul- it, ſan lam adhuc Dei vocem cognoſcimus, & vorind de Jam otio, quaſi de ſecuritate, torpemus! Meritô etiam rogat S. Bernardus. e cuntinn Unde bac tam berverſa topiditas? unde . hac ſecuritas maledicta ? quid NRoeducimus cumilin miſeri noſmet ipſos? forſitan jam divi- nea tes facti ſumus? forſitan jam regna- mus? Rectè itaque monet S. Paulus Apo- ſtolus: Fide ſtas; noli altum Japero, Jed time; & prima tua, atque unica cu- ra ſit, in negotium ſalutis tuæ indefeſſo labore incumbere. Ad hoc te, nõsque omnes hortatur gronin idem Paulus: Cum metu, & tremore ve. etei Kram ſalutem operomini. Veritates CAP U T XK ſ. De Praædoſtinatione. Q poteſt dicere: ego de electis ſum; ego de prædeſtinatis ad vi- tam; ego de numero filiorum? quis hæc, inquam, dicere poteſt? recla- nante ſacrà Scripturà: Meſcit homo, utrum amore, an odio dignus ſit. Sat ſcimus, peccùſſe nos; ſed, an peccata Condonata ſint nobis, haud ſatis ſcimus. Quis non expaveſcet? Cognovit Dominus, qui ſunt ejus (a) novit, qui cœleſti donandi ſint gloriàâ;; novit, qui ſempiternis cruciandi ſint flammis. Non pauci dicunt: vel prædeſtina- tus ſum ad æternam vitam, vel non ſum: Si prædeſtinatus ſum; certiſſime ſalvus ero, quantuſcúnque fuerit pec- catorum meorum cumulus. Si non ſum prædeſtinatus; haud dubiè condemnabor, licèt, reliquo vi- tæ tempore innumera adhuc opera à me eſſent præſtanda: quapropter in- dul- (a) 2. ad Limoth. 2. oleebo Grdazu Dos, on Penſio Uln Uentz pektrahe iin Ct Med Probi itigne Pele Niene dun In Moritun rpori nkon Mencdit luinte Mortils. tenehne Dann con eg be eel deſtinntsn flliorum, poteſt! c Mit ir ed, an el ud ſuter liſulr he diſikgle Ctcundi el Mrokti tam, Ve ne flentt inatus; N. religci Ghuc n aproptel dulgebo deinceps genio meo, nec quidquam deliciarum denegabo ſenſi- bus, omnibusque meis perverſis pro- penſionibus laxabo habenas. Fallacia admodum ſint hæc argu- menta, atque à deæmone inventa, ad pertrahendos homines in quævis flagi- tia, & tandem in gehennam. Electio ad æternam gloriam à bona, probâque vita pendet. Mani eſtum taque indicium eſt, te neque electum, neque prædeſtinatum efle, ſi bene, piéque vivere detre ctes; quemadmo- dum luculentum eſt ſignum, brevi moriturum te, ſi neceſſarium alendo corpori cibum ſumere recuſes. An fortè de numero reproborum es? Pprævidit igitur DEUS, perditè victu= rum te, moriturumque in ſtatu peccati mortalis; quæ quia prævidit, idcirco te reprobavit: Mortiferam ergo cul- pam conſtanter fugias, neceſſe eſt, ne reprobis aliquando annumereris. An fortè de numero es electorum, & filiorum Dei? rectè gitur, piéque vi- Vere te oportet; prænovit enim Deus, rectè, 44 Veritates rectè, piéque victurum te, felicitérque moriturum; quæ quia prænovit, hinc elegit te, tuumque nomen libro vitæ indelebili charactere inſcripfit. Quòd ſi bona illa opera, propter quæ te Deus elegit, minimè peregeris, ne- quaquam electus es, neque libro vitæ tuum nomen inſcriptum eſt. Adeò, ut Divinum decretum de æternitate tua felici, aut infelici pen- deat à libero tuo in bonum, vel malum conſenſu: Quod perſpicuum erit in hac ratiocinatione: Quisquis furatur, ſuſpendi debet; tu furaris: ergo ſu- ſpendi debes. V Prima propoſitio continet juſtiſſi- mam legem ab omni natione recep- tam; altera complectitur affectum li- beri tui arbitrii, conſentientis furto; tertia proponit judicis te condemnantis ſententiam. Sententia tui ſuſpendii, à judice pro- feratur licèt, à libero tamen tuo furto, tanquam à radice, proficiſcitur; furtum verô tuum nequaquam ab æquiſſima ſuſpendii ſententia; iniquum enim fo- ret W Nod Nen lul Eebet, hl Necellni⸗ Ullitn 6enclie pote Evichem Cadere bomum malum. Lelentin Ultntin tgoi uniln eNltus 4 Kentus m Pencet, äbonn Nmenln ene Cluniums tem h Ils eſteo Mliſan Nun per Chriſtianæ. 4 5 te, feicten ret illud judicis argumentum? IIle, prenoiII quem ſuſpendi volo, neceſſariò furari Ben Ibom debet; hunc ſuſpendi volo; hic ergo cripſit. neceſſariò furari debet. 2, propen Poſſétne in judice reperiri injuſtior peregegt agendi modus? hic itaque in Deum, que Hbos utpote ſapientiſſimum ſimul, atque n eltl. &quifſlimum judicem, nequaquam decretunm? cadere poteſt. Ex illo tuum omne t inteld “ bonum promanat; ex te tuum omne In, veI malum. Divinam condemnationis tuæ vicuun eii ſententiam peccata tua ſecum ferunt; iogui fuin illa tantuùm à DEO pronunciatur. is: Ut quis ſcopum tangat, neceſſe eſt, ut rectà in illum collimet; optatus viæ Ntinet ſin exitus à bono in eam ingreſſu, con- Gtione e Centus muſicus à modis, & menſura r ſkeclun! pendet; non autem ingreſſus viæ bo- entisfum nus à bono ejus exitu, neque modi, ondemmms aut menſura pendent à concentu. Atque hinc, ſi induſtrius ego horum jndcem omnium ſpecula ſpectator prædice- n tuofum rem: Hic homo, qui modò ejaculatu- tur; i rus eſt, non tanget ſcopum; ille alter, b zquln qui iſtam jam ingreditur viam, nequa- mennt quam perveniet ad locum, ad gücm 1 46 Veritates ire decrevit; hæc muſica carebit con- Centu: Cuncta illa licèt evenirent, que- madmodum prædixi, non mea præ- dictio, ſed ſagittarii dirigentis arcum, vi- atorisque per difficilem, aut contrariam ingredientis viam, & Magiſtri dirigen- tis menſuram muſicæ parva dexteritas, atque induſtria, horum omnium erro- rum erit cauſa: ſic & Deus, licèt ab æterno prævideat noſtram electionem, aut reprobationem, de eâque decernat, non tamen ipſe hujus eſt cauſa, ſed noſtra bona, aut prava vita, in qua nos novit morituros. DEI eſt vocare; electos autem fieri, autt non fieri, noſtrum, ait Theophila- Eus. (a) Da igitur, ùt potes, & debes, reliquo vitæ tuæ tempore ſtrenuam operam, ne quid ſaluti, atque electioni tuæ deſit. CAPUT KXII. Pradeſtinatio etiam d nobis pendet. Uamvis tibi Deus manifeſtaâſſet, de numero beatorum te eſſe futu- rum, (a) Cap. 22, in Matth. ronn, noni tetnittete aglot Genn pol Dd Ninunged Denshl Ult, nili⸗ ladorar ls Etern ion ul ſled. HMoſan Popter Tnen nun Ohicere . idel Dheney lg faror Uts Onne 8 Uon Pr cul e ihiligi OPhvonet tibos opr ca arebit et eyenikenda⸗ non mei entisaroum ,ut coptlarut ligiſkicrte harra Centtiii ombpium en Dels, lce am eleckonet eigneckenn elt cald, iti, in und Tur Auten ,n it Tlunke gebes, elit Gim Ohenn joni tue - XII. Ohiefull: iteſtilt . te ell 1⸗ Chriſtianaæ. rum, non idcirco bona ulla opera in- termittere deberes; quemadmodum ab agro tuo colendo delſiſtere nequa- quam poſſes, licèt certiorem te feciſſet DEUS, illum uberes in annum pro- Ximum redditurum fructus. Deus ſalvos facere nos haudquaquam vult, niſi allaboremus. Divinæ gratiæ adlaborare, ſi vis ſalvus futurus es: ſi no- lis, æternùm haud dubiè es periturus. QOui oroavit te ſin to, non Siſtifivahit, nec ſalvabit to ſiné, te, ait S. Auguſtinus. Hoc ſanè dæmon probè novit: qua- propter diu, noctuque nobis inſidiandi finem nullum facit. Poſſet quis illi Objicere: Quid eſt, quòd illum tu hominem op-= pugnes? vel prædeſtinatus eſt, velnon? Si eſt prædeſtinatus; ſalvus certo cer= tiuùs futurus eſt; irritæ ergo tentatio-⸗ nes omnes ſunt, quibus illum laceſſis. Si non eſt prædeſtinatus; æternis procul dubio cruciandus erit flammis: nihil igitur tentationibus tuis, atque oppugnationibus, nihil indefeſſis cona- tibus opus eſt: ſi quis dæmoni hæc obji- 48⁸ Veritates objiceret, hujuſmodi ille ratiocinatio- nem riſu exciperet, atque exploderet. Prædeſtinatio, atque electio ad æter- nam gloriam etiam à nobis pendet, pendet à libera noſtra voluntate, à co- operatione noſtra; hanc dæmon omni ſtudio impedire nititur: in noſtra au- tem poteſtate eſt, perverſis ejus ma- chinationibus refragari. Allatrare nos poteſt; ſed mordere, niſi morderi ve- limus, haudquaquam poteſt. In noſtra, inquam, poteſtate eſt, vo- cationem noſtram, noſtramque ad glo- riam electionem aſſidio bonorum ope- rum exercitio ſtabilire. Ad id horta- tur nos S. Petrus Apoſtolus. Sata- gite, ut per hona opera certam veſtram vocationem, & electionem faciatis. Itaque non eſt, quòd turbemur, aut angamur hoc prædeſtinationis puncio: ſed, cùm illa in noſtra etiam ſit pote- ſtate, tantummodò oportet nos omni curà, omnique contentione in id unum incumbere, ut in virtutum exercitio continuum faciamus progreſſum. CA- P lt Atoreopini, thlenie SesCora elltata d Dermit erplodet; kaln are Krkonin ntrim ge tet Mngne , qu in ſunt 1 Aentinn eudmint Cendiscnn telcere o um, ⸗ Ue lonmm l, ę Chriſtianæ. 4⁹ le titſccinti CAPUT XIII. lne eaploten De reſpectu humano. Getlodte Arvi refert, quid homines de te di- nan 1 Cant, vel ſentiant; illorum verba, 7Oluintake,4 atque opinio neque meliorem facient nedenonii te, neque deteriorem. Talis es, qua- : inwolnn lis es coram Deo. Interroga conſci- treti iuüt entiam tuam, eique fidem habe. e permitte æ&ιquo animo, ut Michol te gin morctt explodat; tu interea cum Davide co- et, ram arca Domini reverenter falta. poteſitee Sine homines, quidquid lubet, effutire; kimdets interim fac ſedulô, quod te facere opor- bonotund tet. Adithe Nunquam tam multa dicere pote- oſtolg runt, quin plura poſſis audire: una tun M illis tantummodo eſt lingua; tibi verò ufuist duæ ſunt aures. tutben. Silentium tuum illos rubore ſuffun- tonsii det: tua in bene cœptis ad finem perdu- etam II Cendis conſtantia, tandem illos obmu- httet teſcere coget, vel fateri, te laude dig- neinit, num, atque agere te, quod rationi con- tum eα ſonum eſt, plusque apud te valere ti⸗ grellun morem Dei, quàm hominum. Qui 9 C timet 50 Veritates timet hominem, citò corruet, ait Salo- mon. Nunquam tibi erit malè (totus in te mundus inſurgat licèt) ſi Divinæ te ex integro ſubjeceris voluntati. Hâc vià Cherubini, & Seraphini maximam in cœlo conſecuti ſunt gloriam. Quò magis Deo ſe quis ſubdit, eique obtemperat, hôc majorem in rebus omnibus inveniet animi pacem & tran- quillitatem. Nihil omnino exigit à nobis Deus, præterquàm id, quod rectum, & rationi conſentaneum eſt; at homines illud interdum poſtulant, quod perverſum eſt, & quod rationi planè repugnat. D EUS immutabilis eſt; homines mutantur in horas: nunc hoc volunt, nunc illud; hodie amabunt te, Cras odio habebunt; hâc te horàâà laudabunt, alterà contemnent. Magnaà fruitur pace, qui nec laudem hominum curat, nec contemptum, quique omnes eorum vituperationes flocci facit. Intuentur homines vultum; at Deus ani- Amümunt. oetoris lot, & 1 Rerun Nibug e⸗ Nl eli, Ithnunera tunt, Wame tonibus ſunt un lilet⸗ de keibos cn gbic N0 kepn nn in te Eneiſäinn Elamn Uegl guin om Ureſkt;n NM e Chriſtianæ. Fr et, Wt A animum. Homines opera conſiderant, quæ foris apparent; ſed Deus inſpicit le (totmnmt Cor, & appendit intentionem. ſi Die Rerum, quas agis, rationem homi- luntai, H nibus reddere non debes: hominum jini mmimn non eſt, judicare te, neque opera tua lorim remunerari; hæc ſoli DEO compe- Ctem ili Attamen & parentibus, & modera- mncenuum toribus, & iis, qui à confeſſionibus tibi Nen n funt, tanquam ipſi Chriſto, morem ge- TwobsD“ rerete oportet in omnibus, quæ Divi- e, nis legibus non adverſantur. cunen Nulli mortalium obtemperare licet, wne dum quid imperat, vel petit, quod rce DEO repugnat: ſatius enim effet, to- etegnel Er hur tum in te mundum inſurgere, quàm e oe ſanctiſſimam ejus à te contemni, aut ner⸗ etiam negligi voluntatem. bun ren Stude igitur potius, placere Deo, Nriln quàm hominibus. Hoc enim longè neckok præſtat; nam, ut S. Paulus ait, ſi homi- —– nihus placerem, Chriſti Jervus non jtupetni⸗ AMem. t0 C 2 CA- um; 52 Veritates CAPUT XIV. Non eſt, quod erubeſcamus Chriſtum imitari. Onori nobis ducimus, dum Regis, aut magni Principis geſtamus in- ſignia; at Regis Regum Chriſti Jeſu veſtibus, ac inſignibus indui, multi erubeſcunt. Vel minimæ fſortis opifices illud, quod exercent, Opificium palam profi- tentur, ejusque inſtrumenta circum- ferunt, quantumcunque illud vile ſit & abjectum; ſed plurimi re, & ope- ribus profiteri non audent, ſe Chriſti doctrinam ſectari: perverſos, laſcivos, audaces, atque impudicos nominari il- los non pudet, ſed bonos ac probos pudet nuncupari: pudet illos cum Chriſto eſſe pauperes, deſpici, vel cum eo injuriam ab aliquo illatam mode- ratè ferre. At nunquid ipſe ait? Qui me erubu- erit, & meos ſermones, Punc filius bo- minis erubeſcet, oiun venerit in majeſtate ſua, & Patris, & ſanctorum Angelo- rum, ☚n P riman Ktipud Nn⸗ inkur. ilun co eiis ien N Ciones Hne Chrum Anlise Cm 8 P toln, D Ole aded eban Cjti n. Conkt leſpeckn Ciinnm leeilit elt, 00 CObriſtianag. 3 IV. rum. Quis non pavebit? Hoc altè in is (Mien animum demitte. Quem ſui Magi- ſtri pudet, is illo indignus eſt. J Nunquid & rurſum ait? Ommnis, dunk quicunque confeſſus fuerit me coram ho- gelunm zminibus, & lius hominis confitebitur Ohr iMum coram Angelis DEI. Quis ad indui, “ ejus imitationem non inflammabitur? 4 Noli itaque inpoſterum ullas deſpe- OpfE" Ctiones, aut dolores formidare. um penn Hanc in illis inveniens gloriam, hoe menn m ſolatium, quôd per illa IESU Chriſto Ge Mud Kimilis efficiare, quédque dicere valeas inie cum S. Paulo: Vivo ego, jam non ego; en, EDivit verò in me Chriſtus, non jam glo- NeHK ärioſus, ſed patiens, & cruci affixus; at- So que adeò non amplius vivo, ut vivere nos AN ſolebam. Gget Mos Certus ſalutis meæ ſum, ait Tertullia- e nus Deo meo ſimilis eſſe non erubeſ- jllatam . am. Conſtanter itaque, ſepoſito omni reſpectu humano, Servatoris tui do- uu, Strinam, & facta ſectare. Fidem ha- itinh bere illis, quæ dixit, eâque firmiter cre- run A dere, non fufficit; ſed illa inſuper, quæ C 3 uipſe 64 Voritates ipſe fecit, & nos facere jubemur, atque adeò obligamur; quandoquidem in Operibus ſuis non ſit minùs verax, quàm in verbis, neque in utrisque falli poſſit. Dimidia ſolummodo ex parte Chri- ſtianus es, ſi Chriſti myſteria venereris, non virtutum etiam imiteris exempla; sicque renuas ejus tum vitæ, tum mor- tis uberrimis ditari fructibus, quos DEUS nemini Chriſtianorum imper- tit, niſi iis, qui filii ſui imaginem in ſe circumferunt, & ad amuſſim expri- munt, teſte S. Paulo: Quos praſcivit, & pradeſtinavit, conformes feri ima- ginis filii ſui, - = = illos & glorificavit. Reſpectus humanus damnoſum ve- nenum eſt, piis præſertim hominibus, & quàm plurimis eſt lapis offenſionis. Juvat videri, & delectationi nobis omnibus eſt laudari, æſtimari, & amari: at verô, qui vel ab hoc, vel ab illo ſingu- lariter diligi vult, is eorum cor, atque amorem, ſoli Deo debitum, ad ſe, atque ad ſui amorem ſtudet allicere. Quæ rapina indignior? Mrorh nli poekk ſegnitr. Ntins Elanpn s Iann Meere, taire, W⸗ denmn imn Qlemad male, iel Nel nerce Iumamp Munn Kiignele Napicem llols, ie le, ioaen lam Onk N Dr 6 ntüule Cinpreh bemuar, angt tdodbiden! asVerg, il que fali on ex pate lh eria venent teris exenh Vitæ, tunmm norum inn maginem 7 4 mmollin en S ifn ampofnt n hominn Soffenhn Gation n nali Cimm labilolr n C, N m 0l, cere, Obriſtiana. 5 5 Amor hominum prodeſſe nobis ni- hil poteſt, dum Deus nos odio per- ſequitur. Satius eſt, melancholicos, moroſos, & ſcrupuloſos, apud homines audire nos, quàm Deo vel in re minima diſ- plicere, aut conſcientiæ noſtræ con- traire. Nihil omnino, ne in ſanctiſſimis qui- dem, imitari licet, quod perverſum eſt. Quemadmodum egerimus bene, aut malè, ità recipiemus totà æternitate, vel mercedem, vel pœnas, nec quid- quam amplius. Nunquam fruemur animi pace, ſin- ceraâque lætitiâ, nunquam perveniemus ad apicem perfectionis, ſi heminum ju- diciis, atque ſermonibus aures præbe- re, iisque nos conformare velimus. Talia modò ſunt tempora, ut, ſi quis bonus, ac probus ſit, contemnatur, & pro nihilo ducatur, ac ſi malus foret, & improbus; ſi quis malus ſit, æſti- metur, & honoretur, ac ſi eſſet bonus,. & probus, C 4 Judi- 56 Veritates Judicium itaque hominum nequa- quam curandum eſt; multoò minus metuendum. Stultum eſt timere, quod vitare non potes, ait & Martinus Bra- carenſis. (a) Nec eſt, quòd propter amentium dicteria ſapere deſinamus: dummodo ſoli Deo placere poſſimus; de cæte- ris non oportet nos eſſe ſolicitos. Præ- ſtat bonos eſſe, quàm bonos videri. Malis diſplicere, eſt laudari, ait de- nuo §. Martinus Bracarenſis, CAPUT XV. De Adverſitate. PDEſſima Chriſtiano homini nota eſt, pati nolle. Multi Deum diligunt, quamdiu nihil patiuntur adverſi: gau- dere cum illo omnes cupiunt; ſed pauci cum illo, vel pro illo tolerare quid- quam volunt. ei parent, ejuſque ſequuntur veſtigia, atque (à) Maximè de morih, Rolper⸗ Aae ej Onmafn ils can inos Unh et Ihentes, ktamtun eNepti, N ltgori tünre MMonerti lerarer 1 miot ln ocinn ent,l aunnatio Dels Pr nd aſ fänmmny Qni ſolummodo Deum amant, æ& Audl Dern Cenclis Uin hninumn nenn molto min At tinert, Mantitur I ter amertinn 1s: dumoe nus; de d⸗ 6 ſolicitos in Onos ſicei Muudpi, tt renſit. XV. lt. mnininon, Pumdlir radrert: innt,lele tolerele dl⸗ un Anl ntur iet⸗ Cbriſtianæ. 57 atque ejus gloriam promovent, dum omnia fluunt ex animi ſententia, ſunt ipſis canibus deteriores; nam hi Do- minos ſuos ſequuntur, iisque deſervi- unt, atque in quoſcunque hoſtes in eos irruentes, latratu, & morſibus inſiliunt, etiam tum, cùm ab illis fuſtibus fuerunt excepti. Chriſtus æternam nobis pollicitus eſt gloriam in paupertatis, adverſita- tumque æquo animo toleratarum re- munerationem; ſed plurimi uſque adeò hæc averſantur, tantôque odio habent, ut magis hæc averſari, graviuſque in illa odium concipere haudquaquam poſſent, licèt interminatis ſempiternæ damnationis pœnis horum odium ipfis Deus præcepiſſet, ità dæmoni auſcul- tant, ac ſi pro ipſis cruci affixus fuiſſet: Chriſti verôò conſilia ſic aſpernantur, tanquam, ſi quis liinſanus, aut hilſtrio illis loqueretur. Eternis inferorum deſtinantur in- cendiis, qui rebus hic ſemper fruuntur profperis. Fugiamus domo, in qua nullæ ſunt 5 oruces 58 Veritates truces, exclamabat olim S. Ambroſius, cüm illi diceret Pater-familias, ſe hacte- nus cum ſuis proſperâ uſum fortund, atque in omni rerum vixiſſe abundan- tia; & ecce! Epiſcopo vix inde di-= greſſo, tota de improviſo (perſpicuum ſanè Divinæ iræ argumentum) domus corruit; nec non domeſtici, qui ine- rant, ruinaà oppreſſi, omnes interiére. Contra, quicunque probi, atque electi ſunt, quicunque ſempiternà donandi ſunt glorià, probentur, plurimâque hic difficilia tolerent, neceſſe eſt, ne mundi proſperitate corrupti, à via ſalutis aber- Tent. S. Paulus lapidibus impetitus cum S. Barnaha adhortabatur, atque anima- bat primos Chriſtianos ad perfeveran- tiam in fide, hiſce verbis: Quoniam ber multas tribulationes obortet nos in- trare in regnum DEI. Angelus Ra- bphaél dicebat Tobiæ: quin acceptus eras DEO, neeſſe fuit, ut auu proharet te. Rurſus idem Apoſtolus ait: Quem diligit Dominus, caſtigat : flagellat au- tem omnem füium, quem rocipit, gicit dicteinne Ciles ,i Gridqvan 1 inuit, er urtiiper i E n Wame nltin Pteren iut ionm nmobor urtteran lo ſum! un. §. Mre milias ſeh Glumn fonun viſle dbunt 9 Vi inde 0 (perlpen deltici ain mnes ntien tobi,iteck iterna conn. pluineqret ſeelt, vennui ialiutzrte inpeltch , atqvenin A peſfeſli Cforte t⸗ Natin n llusal fagelt t Chriſiana. 79 dicit omnem, neminem excipit. Quales igitur ſunt, qui non caſtigan- tur, qui nullis premuntur adverſis, nec quidquam in hac vita pati volunt? Diſce ab eodem Apoſtolo: Quôd ſi, inquit, extra diſciplinam eſtis, oujus participes facti ſunt omnes, ergo adul- teri, & non filii eſtis. Attamen non omnes, qui caſtigantur, multàâque adverſa perferunt, boni pro- pterea ſunt, aut electi, aut de numero filiorum: Deus enim in non paucos improbos, & hic, & poſtmodum graviter animadvertit, permittitque, il- los ſuam in hac vita inchoare gehen- nam. Bonus eſt ille, non qui bene apud alios audit; ſed qui bonam, rectâmque ducit vitam, quique omnia ſibi occurrentia mala læto animo ex- cipit. Ingens malum eſt, nihil mali tolerare velle. Quisquis in hac vita pati renuit, in altera haud dubiè eum pati oportebit: quisquis modicis, & exiguis hujus mundi voluptatibus carere detrectat, is C6 CEε; Veritates coœleſtium, atque æternarum delicia. motbſant rum torrente carere cogetur. Sancti malè ſibi ominabantur, ac tre- omper⸗ Crill pidabant, cùm cernerent, per hebdo. (untbur madas aliquot continuas, proſperà ſe ulenc uſos fortunà, cunctâque ſibi fluxiſſe ex jggt voto: In re planè nulla, præterquam ſecit in adverſitate, & crucibus conquieſce- annd. A bat illorum animus. ſen, e⸗ Quid tibi proderit, comedere modèò lautum bolum, & guſtui gratum, ſi ille tibi ſpiritum intercludat? quid tibi pro- nl harel derit, foædâ nunc frui voluptate, ſi po. Mute ſtea propter illam ſempiternis creman- r dus ſis fiammis? intu Satius eſt, hic coœlo privari, quàm Nnin poſtea: nam omnes hujus vitæ volup- Aünn i 1 tates cum coleſtibus comparari ne- quaquam poſſunt. Ninn i Satius etiam eſt, hic parvos pati do- lores, quàm poſtea ſummos; hic cir- Uitp gu 3 4 Kounch 8 Grondi cumferre non niſi pictum purgatorii, am 4 vel gehennæ ignem, quàm poſtea ſu- . 1 1. Cogiten bire verum, & maximè pertimeſcen- dum: etenim omnes hujus vitæ cruci- wunn atus unà conjuncti, ſcintilla tantum- mun modo tnarumn deſd getur. nabantut, en ent, per heti nas, prolpel e ſibi unltt lla, Preti ibus concuee Cotnecelenn Kuigrammn Etlquitth Voluptete pternisn⸗ o printi i mjusient Colnpz parnooti mmos; l Uim pulgil⸗ ümn olen pertineii ntillat 4 cturos nos: Chriſtianæ. 61 modo ſunt, ſi ad futuræ vitæ tormen- ta comparentur. Graviſſima vindicta, quam de pec- catoribus ſumit Deus, hiec eſt, quòd nullam de illis in hac vita vindictam exigat. Rectè itaque, ac ſapienter clamabis cum S. Auguſt. Domine, hbic ure, hic Jeca, hic mihi non parcas, ut in ater- num parcas, CAPUT XVI, Noſra peccata graviores merentur pœ- nas, Audm quas hic patimur. Qenac modamn ignis aurum, ſic animam purgat adverſitas. In- dicium eſt animæ necdum ſatis pur- gatæ, quando Deus nos eâ, quàâ pre- mimur, adverſitate necdum liberat. Si cuncta noſtra flagitia, hoc anno, & quondam perpetrata, animo repe- tamus, eâque diligentiùs appendamus, cogitemus inſuper, quas illa poœnas mereantur, nunquam nimiùm nos pati, conqueremur; at contrà, credo, di- C2 Prò 62 Veritates Prô ſancte Deus! multô plura, & graviora pati commereor; renuit ani-⸗ ma mea admittere ulla terrena ſolatia, ut tuis uberrimis, ac ſempiternis in coœ- lo conſolationibus perfruatur. Dice- mus inſuper: Millies commerui æter- nas poœnas; cur non igitur exiguam aliquam, & brevem ærumnam lubenti, ac prompto animo feram? cur non agam gratias benigniſſimæ Dei provi- dentiæ, adeòô clementer me tractanti, ut acerbiſſimos, & nunquam finiendos cruciatus, exiguis, brevibus, ac trans- euntibus tormentis commutet? Quòôdſi nunquam in peccatum mortiferum prolapſus ſis, atque adeòô æternas nunquam ſis promeritus flam- mas, Divinam lauda bonitatem: ſcito tamen, hoc in mundo vivere neminem, qui ante perſpicaciſſimos DEl oculos ab omni labe purus conſiſtat. Hinc, ſi vel unicum veniale pecca- tum à te ſit admiſſum, dignitas, & majeſtas Dei, qui per hoc læditur, tanta eſt, ut nullæ reperiantur in mun- do tam graves, tâmque atroces poenæ, quæ Iwe ktk as Poſtnac Uit: n graniz a Ejütime uimnn Akerk tam, in⸗ Plorimis (ie⸗ Prienet einne, Elctonn nnene eprom loned Ur Contn r ubene itur min 60 ian ſ Eelce Uls Vulnem, Norni ltd plon, Dr;renuite tetremn bol hpiternignen tuatur, De ommeruia igitor erget nmmnamnluben rim! Curn me Dei o 1 mne acn Gann Friend Vibus ae s nmutet! in Ncer 6, 41 e Ommerituskit hnitttem i ere nennlen 8 D1 N In. eniale hen⸗ dignits. n00 ed nturinon 8 quæ ſatisfacere illi ex integro valeant. quisquis hoc perpendis! cave; poſthac amplius ulla de re conque- râre: quæcunque enim pateris, utut gravia, atque intolerabilia videantur, levia tamen ſunt, téque miti, & beni- gnà manu Deus caſtigat. Adverſitas, præſtantiſſimarum virtu- tum, ingentiumque bonorum quàm plurimis fuit cauſa, & origo. Quisquis in adverſis perferendis im- patiens eſt, ærumnas ſuas adauget, eâmque, quam portat, crucem multô reddit oneroſiorem: fit inſuper (ſi erat innocens) reus, ac nocens, ponam- que promeretur, illa, quà nunc afficitur, longè graviorem. Contrà verô, quisquis adverſa pati- tur lubens, atque alacri animo, is pa- titur minus, & plus promeretur, mo- doò patiatur, ſoli Deo placendi impul- ſus deſiderio. Miles, qui ſæpenumero profudit ſan- guinem, non jam ampliùs conflictum reformidat, CA- 64 Veritates CAPUT. XKVII. Inter Adverſa, & peccandi occaſiones Perſpicuum fit, quantà unusquisque virtute polleat. Nllius omnino virtus ſatis liquidò perſpici valet, quamdiu proſpetaà utitur fortunà, & procul ab omni pec- candi occaſione vitam ducit. Magnus es vir, & talis audis; ſed, unde ſcio, aut quo pacto inducar, ut credam, ſi tibi ſiniſtra fortuna non dat facultatem exhibendæ virtutis? Miſerum te judico, quòd nunquam fuiſti miſer, tranſiſti ſine adverſario vitam: nemo ſciet, quid potueris, ne tu quidem ipſe; opus eſt enim ad no- titiam ſui experimento; quid quiſque poſſit, niſi tentando, non didicit: gu⸗ bernatorem in tempeſtate, in acie mi- litem intelligas. Unde poſſum ſcire, quantum adversuùs paupertatem tibi animi ſit, ſi divitiis diffluis? unde poſ- ſum ſcire, quantum adversus igno- miniam, & infamiam, odiumque po- pulare conſtantiæ habeas, ſi inter plau- ſus R Ertes! Aninolur Cunevehuc Colomes Mm nen pro obum Peccandi interimpr ſecios ell No lehec ekt one lez teſte imn virt regfin Hhunien Udres Sr Coporse ltfereriint 88; pudi Untod ienime flum Wün ln inter Unmite 91, . Chriſtiana. 65 XVII. ſus ſeneſcis? unde ſcio, quàm æquo animo laturus ſis orbitatem, ſi, quoſ- tununtike cunque ſuſtuliſti, vides ſalvos, & in- „Ccolumes? N Non magni etiam moliminis, nec 6 ſats i magna profecto laus eſt, bonum eſſe, ndiu pu ac probum, ubi vel nulla, vel certe rara Hwbomk peccandi præbetur occaſio; at veròô duct. inter improbos probum, inter imper- Msauds; fectos eſſe perfectum, nulléque huma- o indum no reſpectu huc illuc impelli, virtutis Orura nen eſt planè ſingularis, atque adeo Ange- itts! licæ, teſte Magno Guigone: (a) Ange- udd un LJorum virtus eſt, vivere cum vitioſis, ne Mel nec eorum corrumpi vitiis. ic potue Humilem eſſe inter dignitates, & ho- eſtenind nores, atque eminentes tum animi, tum corporis dotes; DEum timere, colere, & revereri inter omnis generis proſperita- erinae“ tes; pudicum eſſe inter venuſtos, & NRHh“ bPlandos virginum vultus: pauperem perttten 4 ſpiritu inter commoda, & rerum om- S7uNeE nium affluentiam; ſobrium, ac fruga- lyetsls lem inter lauta fercula, generosaque unqe Vina; mitem, benignum, comem eſſe ſintero⸗ . inter d((a) De tranquil. gap. 16. Mdi Conin 66 Voritates inter plurimas moleſtas occupationes, magnique momenti negotia; patien- tem eſſe, ac moderatum in gravi, & repentina adverſitate; Atque, ut verbo concludam omnia, inter omnes illos eventus poſſe, quid.- quid volumus; nihil autem velle, niſi id, quod & rationi conſonum, & Deo acceptum eſt, non niſi perfectæ, ſoli- dæque virtutis viris proprium eſt: quin imò auſim affirmare, aſſiduum eſſe miraculum. Magnæ virtutis eſt, cum felicitate luctari, magnæ felicitatis eſt, d felicitate non vinci, ait & Auguſtinus. (a) Nec non S. Bernardus: (b) Magnus eſt, cui præſens felzcitas, i arriſit, non Magnus enimveroô ille, & magna virtute eſt præditus, cui ſors proſpera, cui improviſa adverſitas nequaquam nocuére. CA- (a) Tract. 13. de Verb. Domini. (b) Lib. 2. ad Eugen. Papi. huucu Onts Melamn unsKdionn Den mortd Ulsimmnie Pbernin lenie ſiien Uktqn Egelee iis ſigue U eſbac⸗ Tr gei Gemcdam libs Ulhit ſ Ken Onnnig inn Ahlorin un N ellrcl S- 6 Chriſtianæ. 67 occupyftn CAPUT XK VIII. egn . Noſtra voluntas Divinæ conformis eſſe um inem gebet voluntati in morbis, atque in quibuscunque aliis rebus adverſis. ncludam . tus polte Rantes, his Deum quotidie com- Autem el⸗ pellamus verbis: Fiat voluntas Nlonm l tua; ſed innumeri ſunt, qui, ſi quando iperkle, Deus morbum, præſertim difficilem, prium illis immiſerit, veſtigio poſtulant, illo ge,iliun liberari, quò, ut ajunt, perfectiùs Deo ſervire valeant. Poſſet quidem Deus morbum ſtatim depellere; veruùm id minimè facit; ſa- tius itaque, atque utilius haud dubiè u:C illis eſt, adversà uti valetudine. Sn, Vir quidam ſapiens, ac probus, N quemdam acerbiſſimis videns cruciari Ner Een doloribus, hanc ei Conſolationem ad- 1 ſaslle hibuit: ic Deus vult; bhoc tibi ſuficiat, ien nedeſſe &. Si quando ægri ſumus, videmur ad omnia inutiles: verum hoc certum, exploratumque eſt, ægrum modera- . Vnd tum, ac patientem in cauſa quandoque elle, cur domus, in qua æger decumbit, pluri- hinnel 68 Voeritates plurimis & cœlo beneficiis cumuletur. Vum e Morbi & nos, & omnes, qui ſubſidio min io nobis ſunt, à peccatorum poœnis ex- In uo⸗ purgant, adeôque ignis purgatorii vi- Immpn ces ſupplent; Viam inſuper ſternunt duiim ad magnam perfectionem, atque ad in- lie- ſignem ſanctitatem; quemadmodum Poiclr memoriæ proditum legimus de §. Lyd- Hfüepin wina, pluribusque aliis Sanctis, qui per Ulst omnem penè vitam aſſiduis fuêre mor- filepeit bis afflicti. Akinbecl Hi neque adire noſocomia, ibidém- ninotn que ægros juvare, neque intereſſe quo- in tidie rei Divinæ, neque prolixis po- Ttl Deo terant vacare precationibus; at unicum nſt; in hoc erat illorum ſtudium, atque exer- imes U citium, æquo animo pro Dei amore borinonn morbum tolerare. Dol non Cur bona opera agere cupimus, quæz unngez DEUS à nobis peragi minimè vult? Kiinin Quisquis hoc vult, quod vult Deus, Obleſcene is Deo perfectè ſervit. 0Clontti Deum ex toto corde amantibus ni- rom hil tædii, nibil doloris, aut poenæ affe- Aie, runt morbi; ſed ingentem potiùs læti- Kihgel tiam, atque incredibilem animi volup- ie tatem: Cbriſtiunæ. 69 is cummen tatem: eoſdémque illi de mann Do- “ guiti mini accipiunt, tanquam pretio- ſum quoddam donum, atque annu- n en, lum nuptialem, à coœleiti, dilectiſſimé- e que animæ ſponſo ſibi ſubmiſſum. luper „AMMMulti apud inferos ardent, qui jam ein⸗ el glorioſi triumpharent in cœlo, ſi mo- veretn leſtis ſæpius morbis hic fuiſſent afflicti. Guur “Plures quoque faſſi ſunt, æternuùm ſe dins fuiſſe perituros, niſi deformitas vultus, ſduskete aut imbecillitas corporis effozminatos e iè animi motus domuiſſet. dedude Eſto itaque, eveniat, quidquid ad- neinenif verſi, Deo permittente, tibi evenire e Delm poteſt; ingruant morbi; premat te itos;iln fames, ſitis, frigus, æſtus; invadat te m, te boni nominis, atque integerrimæ famæ, ro Dn nec non ingentium opum, fidiſſimo- „„trumque amicorum, quin & omnis ex- echhinch terioris, interiorisque ſolatii jactura; ac- minme quieſcendum equidem tibi eſt Divinæ od voluntati tranquillo animo perferenda fſunt omnia. ammiA, Miler, & infelix appellari potes; ſed utpes re ipsà elle nequaq uam potes. n e uis eſt in hac Valle miſeriarum, 1 mmm⸗ cui 70 Veritates cui omnia fluunt ex animi ſententia? nec ſummis, nec infimis, nec morta- lium ulli hæc ſors obtigit. Sua cuique domui crux eſt. Modò cœlum conſcendere tibi lice- at; parvi refert, quâà ingrediaris in il- lud viaãà. Omne bonum tuum in eo ſitum eſt, ut Providentiæ Divinæ te totum committas. Qui per mare navigio vehitur, illi- us omne regimen, atrâà præſertim in- ſurgente tempeſtate, navarcho per- mittit; nec audet hiſcere, vel in mini- mo ejus voluntati contraire, confidens, naviculariæ illum ſatis eſſe peritum. Nonne hac in vita, tanquam in vaſto, ac procelloſo mari, mille inter perieu- la naufragium patiendi verſayis? ſi ita- que homini omnia tua limien⸗ & credas, ut ille ad deſideratum portum te appellat; quantò potiéri jure Deo te credere debes, ut is te ad colum perducat? Deus optimè novit, quo pacto mun- dum à ſe gubernari oporteat; ſcit eti- am, per quas te vias in coleſtem glo- riam Hiamn celn lins ndi Conſlon Cipilimi Unierl ſapeanin mierie Quidatumn Ghiden Oblionn bocenom lleneſel un n fellam it r medie dun r Funtisͤ e Onhemnmn (kti til i Qui tun lt D Eig eumnit Ultaäte D wmuine Chriſtianæ. 71 mi ſettemn riam deducere debeat: cuncta igitur 8, ner mo illius arbitrio ſunt permittenda, nec . Sucig Conſilio tuo illi eſt opus. Quis enim Conſiliarius ejus fuit? encetetl Univerſa peragit Deus maxima cum ngrediabnt ſapientia; cruces tuas dinumeravit om- n tuum Nes, edsque in ſtatera infinitæ juſtitiæ, gtie Mt ac miſericordiæ ſuæ appendit; nec quidquam eis adjecit, ne unicam quidem ampliùs, quàm & ferre obligatus ſis, & ferre queas: novitque, quo demum tempore ærumnis tuis te dinm liberare velit, & debeat. e Eam ut minimum illi debes reve- en rentiam, atque obſervantiam, quam leni defers medico, cui corpus tuum malè cace⸗ n affectum pro ejus arbitrio curandum e int 15 permittis, etſi non ignores, illum eſſe eliit hominem, multis erroribus obnoxium, n qui & falli & fallere te, nec non exi- anmn tialia tibi remedia præſcribere poteſt. ihiin Qnidni ergo longè magis, quidquid te tuum eſt, Deo committis? cum probè con⸗ ſcias, eum infinitâà pollere potentiâ, bo- opel ſis nitate ſapientiâ, nec non ab omni erro- Iteat re maximè eſſe tutum, ellin, Nihil o vehim prelenin nararcho 722 Cbhriſtianæ. Nihil omnino contingit in tempore, maun quod juſtis de cauſis à Deo non ſit de- pæ; e cretum ab omni æternitate- . uien, Hoc profectò quàm maximè ſolari Ibereſne nos debet in quavis adverſitate, in bo- Hek ni nominis, famæque jactura, in bono- Plrte nn rum direptione, regnorũmque ever- Enfme, ſione, in amicorum, & familiarium mllimen obitu, in locorum étiam ſacrorum de. mlum ur populatione; hæc, inquam, conſidera- qui id i tio animos noſtros perturbatos placa- hoo vend re, ac lenire debet. tuiſket. P. Balthaſar Alvarez incredibilem dr e animi lætitiam, mirumque ſolatium mohis mee⸗ perfeipiebat ex opprobriis, perſecutio- Woiplun nibus, aliisque crucibus, per intervalla gend, er ingruentibus; dum ſecum perpende- chypienm ret, hæc omnia coram oculis Dei con- ponſen, ſtitiſſe, ab eôque penitùs inſpecta, ne. citem an que tamen cohibita aut præpedita fu- (eite iſſe ; ſed ſe invadere permiſſa. Uur Pund Deus cuncta regit, Ilpſe res Crea- eyenthus, tas, quæ nos lædunt, adjuvat; ipſe ma- iid ordinn nui, quâ occidimur, linguæ, quà diffa- Nemini mamur, motum tribuit; ipſe, quod. pennr, cunque nos affligit malum, operart. 1e, ilt ⸗ Cbriſtianaæ 73 itinemm malum ſcilicet poenæ, non item cul- eo non té pæ ; hoc ſolummodo permittit; ho- ate. minem, pro perverſa ſua voluntate, manine liberè ſinens agere. erlitte n Hoc ſenſu accipienda ſunt hæc Pro- Gurn itn Phetæ Amos verba: Si erit malum in orümgen Givitate, quod Dominus non fecerit? & Emin nullum enim, ſeu poenæ, ſeu culpæ, nw malum unquam eveniret, niſi Deus, un s qui id impedire valet, illud agere, utbts hoc verò permittere ab æterno ſta- tuiſſet. s Melte Jat potens eſt, ut omne malum à Wn l nobis arceat; ſat etiam bonus „ Ut hoôc ipſum velit; verùm, neque illud agens, neque hoc volens; ſatis etiam eſt ſapiens, ut in noſtram, tum tem- ſoin poralem, tum æternam quoque feli- nHH citatem cuncta, convertat. His inſeen Siccine hæc ſe habent? rationi igi- te tur planè repugnat, nos illis rerum emi eventibus, quos Divina Providentia pleſn ità ordinavit, non acquieſcere. huneril, Nemini, quamvis Rex ſit, aut Im- gue, perator, rationem à Deo licet exige- ; re, aut illum interrogare: quam ob Uum , D rem nqe hd gis, Nele 1 herünn Ecumn eſhß S = 74 Veritates rem id facis? cur me hoc pati opor- tet? Reges enim omnes cum univer- ſis ſuis exercitibus, theſauris, pom- pis, honoribus, non ſunt, niſi ut terræ vermiculi; imò tanquam merum nihil ante Dei oculos conſiſtunt. In omnibus igitur occurrentibus rebus adverſis unusquiſque ſibi dicat, oportet: Sic placitum fuit ab æterno; placet itaque & mihi. Quod bonum eſt in oculis ſuis, faciat. Voluntatem hominis creati cum Creatoris volun- tate conſentire, par eſt. Omnia to- lerare potero in eo, qui me confor. tat. Quando permittit Deus, ut cuncta nobis hic deſint, indicium eſt, velle ipſum, ut varias patiamur calamita- tes, utque earum perpeſſione, velut crebris malleorum ictibus, efforme- mur in lapidem politum, & perfe- ctum cœleſtis Hieruſalem. Is maxima fruetur in cœlo gloriâ, uberrimisque affluet gaudiis, qui in hac vita maximas pro Dei gloria; ejusque amore toletavit Eruninds 4 Clbi M in dor inorep juccnd epedi Onere Uopimn⸗ Ponümnn ignane Wreluc Finge lere, Vam cor llchere bere N n tudinis aletud oe pti 88 Cumn uli elalnis, h ſünt, N Anqvamme Conſitunt t Oolet lge ſtich luit n Co t. Volr reltoriͤ eſt. Ommn Dens, in cun ti,r mnt ar peliote lbi, en I, . ucisf⸗ DeiN Arun Cbriſtianæ. 75 CAPUT XKIX. Quaævis adverſitas de manu Domini ao- cipienda cum gratiarum actione. Aximo plerumque favore nos Deus afficit, dum ea, quæ hic in oculis ferimus, atque inordinato amore proſequimur, nobis eripit: hu- juſmodi namque rebus orbati multô expeditiüs tanquam gravi quodam onere rejecto, in amorem ſolius Dei rapimur, nec ullam inpoſterum ſpem Pponimus in rebus creatis, quæ nos aliquando citius, aut ſeriùs, quantum- vis reluctantes, deſerent. Finge, aliquem tibi manum præci- dere, cujus ſectione vitam tuam fſal- vam conſervet; an non æquum foret, gaudere te, gratique animi ſigna præ- bere? At multò majorem gaudii, & grati- tudinis erga Deum cauſam habes, ubi valetudine, viſu, loquelâà, venuſtate vultůs, honore, divitiisque te privat, quò anima tua, pars tui omnium no- biliſſima, conſervetur; aut imminen- D2 tes 76 LVeritates tes piacularium flammarum evadat poœe- nas, quibus, quidquid hic pateris, comparatum, non niſi pulicis morſus cenſendum eſt. Itaque, ſi quando Deus cruces tibi ſubmittere dignatur, ambabus illas manibus amplectere, pro iisque diu, noctuque ſummas illi gratias refer. Matrona quædam, eximia pietate prædita, ſacerdotem accedens, rem Divinam ad aram ab eo peragi poſtu- labat in gratiarum actionem, quôd in foro civili cauſà cecidiſſet. §. Eliſabetha, Hungariæ Regis filia, poſteaquam, conjuge è vita ſublato, nocte intempeſtâ cum tribus tenellis liberis ſuis per propinquos è& palatio ſuo eſſet expulſa, nec non à famulis, ſubditisque riſui, ac ludibrio habita, atque ab anu, in quam innumera con- tulerat beneficia, per ſummum con- temptum in cœnum eſſet detruſa, jâmque in haram divertere, ibidém- que hoſpitari præ inopia cogeretur, Religioſos &. Franciſei convocari cu- ravit, eôſque rogavit, ut hymnum . Te Deutn nem ded- Leh Pit! gne tatore gimme Mibntes l Vunt deyve tNtd is kelieiters lium e Calamtat, Neltibus At, eh Mile nolns Mentper ionem norbo, eRtern, unm ton Dbeorun kicberi ertai D er, Im eradetpe 1 hie paen vulies or eus Mc Almbabls i 1o ible d tati kkt eximii pen ecelens, 1t peragial ionem, ( ilet. rielegetl iti lin ribus tile 10s 6 ibrio hii nummend nmun d let Cenli le, jbicen⸗ Cogelti/ nvoE. v m Opriſtiana. 77 Te Deum laudamus, in gratiarum actio- nem decantarent. Sed quotuſquiſque hoc verbum ca- pit? quotuſquiſque hæc exempla imi- tatur? Videre licet multos, qui lon- ginqua aggrediuntur itinera, ſacra in- viſentes loca, ut grates Deo perlol- vVant de valetudine recuperata, de op- tato litis eventu, de prole in lucem feliciter edita, de bonorum tempora- lium acquiſitione, vel de, à malis; calamitatibusque jam pridem immi- nentibus præſervatione; At, ehen! quàm pauci ſunt, qui Miſſæ Sacrificia ad aram offerri, eleé- moſynas in pauperes erogari, aut alia curant peragi bona opera in gratiarum actionem de moleſto, ac perdifficili morbo, capitis aut dentium dolore, externàâ, internâve afflictione, bono- rum atque opum jacturà, conjugis, liberorum, aut amicorum obitu, vel de alia qualibet acerba calamitate, ſi- bi obveniente? Certa interim doctrina eſt, deſum- pta ex ſ. Soriptura, & ſanctis Patri- D 3 bus; 78 Voritates bus, cruces in pretioſiſſimis donis, maximiſque coeli beneficiis eſſe repo- nendas. DEUS plurimis in hoc mundo, gra- viſſimisque crucibus probat eos, quos præ cæteris diligit. Pro certo babeto (inquiebat olim Chriſtus S. Thereſiæ) tantò magis aliquem à Patre meo ama- ri, quantô is plures, graviorébsque a- rumnas, ac moleſtias illi ſubmiſerit: G quo pacto ogo amorem in te meum teſtari luculentius valeo, quave magis perſpicua illius argumenta tibi exhibe- re, qudm, ſi optem tibi illa, quæ ego- met tantopere mihi optavi, atque ex- petivi? Maximi Sanctorum maximis hic doloribus fuêre probati. Semper igitur laudandus eſt Deus, eique per- petuò agendæ ſunt gratiæ; ſed potiſſi- muùm tùm, cuùm adverſa ingruunt. Si quà, vel à fratribus, vel à pro- pinquis afficiaris injuria, cogita, ho- neſtum, & decorum eſſe, te aſſimila- ri Abeli & Joſepho, & JESU Chri- ſto. Quod ſi inter eos, qui te per- ſequun- ſegpnven nez gios⸗ inclcium lai quo amicoe thr. Cog Adrerſttis tiocns, tum vel Deoten Kwen Aremn, Ee getumn Cun bene igtar 1e Itls dde leſs! Drin Ummun; bne e ing⸗ Unii ten . Nemi ldingnt 18 ctues illimis dort ciis ele ren⸗ e mundo Dbat eos, in 50 Cuyt A 18 8 ITertit Patye froan ,Maucfine Ii umiſen in te M , gev l ta tini ! iiu, u Hi, Nil maxind 1 ti n 3 ſecpocl ingrunn. , Vel hi te n l Ui te Ne V ſll. Cbriſtianæ. 79 ſequuntur, reperire etiam eſt homi- nes pios, ac probos; tibi ipſi dicito: indicium eſt, à Deo me amari ſingu- lari quodam affectu; quandoquidem amicos ſuos intimos adhibere digne- tur. Quòô gravior eſt, quæ te premit, adverſitas, eò donum cæleſte eſt pre- tioſius, atque præſtantius; quocirca tum vel maximè par eſt, cumulatiùs Deo te referre gratias. Si mendico largitus eſſes nummum aureum, haud dubium eſt, quin ille ſe gratum tibi, atque ingenti obſtri- ctum beneficio eſſet exhibiturus; quid igitur agere illum oporteret, ſi do- natus à te fuiſſet centum nummis au- reis? Maxima, acerbiſſimâque adverſitas, ſummum, præſtantiſſimumque Dei be- neficium eſt; ſummam igitur, plané- que ſingularem illi debemus grati animi teſtificationem. Beneficiorum oblivio, ac noſtra pro iis ingratitudo ſæpe cauſa eſt, cur De- us cruces, quas amore animarum no- D 4 ſtra⸗ 80 Voeritates ſtrarum ſervandarum in nos ingruere permiſerat, à nobis auferat, ſinens, nos vitam ducere ex animi ſententia, proſperitate, & commodis iſhuen. tem; ſed, eheu! in maximum detri- mentum noſtrum, atque exitium ſem- m. iteinno tibi videatur mirum, cum hoc, aut illo incommodo, hac, ve illa calamitate perpetuoò te conſichaii erit aliquando tempus, cùm ex i⸗ ipſis doloribus incredibilem percipi lætitiam: tantum aberit, ut immu- nitatem à crucibus, atque ærumnis tibi unquam ſis deſideraturus. & Magnæ dementiæ eſt, vexare, S diſcruciare ſe ob leve malum, a1 incommodum: per qud, ſiquſchem lu⸗ benti toleretur animo, Kravts ac diu- turnas poenas evitare valemus. Quicuic hic pati PBaſſümus: lere eſt; quidquid ob doloris ve men tiam pati non poſſumus, breve eſt: unum æquè atque alterum, æternu gloriæ pondus oberatur in nobis. Pelices itaque ſunt ii, qui aligun⸗ Mepmton Ime; ſelie t; ſel RX MANR tur, Tn 0,f1 ſpinr ibi liüprel let hor minin pr⸗ God cun Momnpe Mllmnm Nfelinon Uee nonc f ati, 1e d Cru nektelts llend, MMmie ni⸗ Ni pe Ecig l atgn ſente, 1 nos ingrn uferat, inen nimmi ſententi vodis Eife awimmunn e ue exitiunkt 1r mirunn a nodo, M, o te onl 8, Chn el bbllen penc it, Nt im atqve AN eatun, eſt, Nelile, malumn cg l,iguiten gruſetſi 4 dlemn. oſlumns, D oris ſcher, Uum, MN i, noli. , l Cbhriſtianæ. 84 hic patiuntur moleſtias, atque ærum- nas; feliciores, qui patiuntur mul- tas; feliciſſimi omnium, qui JESU, ac MARIE exemplo plurimas patiun- tur, atque atrociſſimas. O, ſi hoc altè tuo inſideret animo! ſpinæ tibi placerent præ roſis, oppro- bria præ laudibus, præ quiete arride- ret labor, contemptus, atque igno- minia præ gloria, & honore. Quid? quòd cum S. Bernardo in hæc verba Prorumperes: O felicem me! ſi mihi unctorum ſuppeteret hominum vita, ut veliquorum ego ſolus oruces ferrem: nec non cum S. Thereſia exclamares: aut pati, aut mori; & cum §. Joan- ne à Cruce, Domino roganti, quid mercedis pro omni labore, cauſâ ſui ſuſcepto, poſtularet, reſponderes: Domine nihil deſidero, niſi pro te pa- ti, doſpici, atque contemni. Nullo præſentis mali ſenſu tangitur, qui ſpe ad futura bona, & ccleſtia gaudia ſuſtollitur: lubens etiam mil- lies, atque millies hæc verba repetet: Venite, venite cruces, deſcendite, D 5 atque 8² Veritates atque irruite in me; nullum mé ve- ſtri tenebit faſtidium; nam jucundiſſi- mo DEl conſpectu propediem per vos me fruiturum ſpero. CAPUIT XX, DE PATIENTIA. Ut patienter adverſa toleremus, in Il- & OW Chriſtum oculos conjicia- mus, Oportet. Non pauci à recto patientiæ trami- te deflectere ſe opinantur, ſi quan- do in rebus adverſis tædium ſentiunt, atque animi mœrorem, aut ingen- tem naturæ repugnantiam; ſed fallun- tur, & graviter hallucinantur; nam, ſi illorum pectoris arcana penitius per- ſcrutemur, non rarò comperiemus, eorum voluntatem Divinæ voluntati omnino conſentire, in quo perfectæ patientiæ laus conſiſtit. Ecquod illuſtrius patientiæ exem- plar unquam fuit, quàm Chriſtus pa- tiens? nunquid tamen ille dolorem ſuum, atque animi moœſtitiam in hor- toOo 10 Oennt Tinidne Pröhberme tes, mien t Eniti Cobribn, Modsl ult Chrino⸗ erüd pr⸗ ſümtum Argutnent lun, 6 1 ninsomn tlinoltr Dhnmitatin Puereſg lkrundn ur, ut,0 Untkre Ie penitl MWS In Acerbo tem Uifim. litn nullum mert nam jucund peciempernt XX. TII. Hlerepnoit larconier r petientir t nantur, N⸗ ediunn ſentun imnnnrz conperen eee ile do iümb Chriſtiunæ. 83 to Olivarum externis oſtendit, decla- ravitque ſignis? nequaquam itaque prohibemur, noſtras lugere calamita- tes, miſerumque ſtatum deplorare his aut ſimilibus verbis: O quantis uror doloribus, quàm inuſitatis diſcrucior modis! ultrà non ſum ferendo. Chriſtus Dominus noſter, repetitis tertiò precibus, Patrem rogat, ut de- ſtinatum ſibi calicem auferre dignetur: argumentum ſanè perſpicuum, ſen- ſum, & repugnantiam inferioris ho- minis omnimodæ abnegationi volun- tatis noſtræ, ejuſque cum Divina con- formitati nihil prorſus obeſſe. Fuèêre ſancti, qui inter cruciatus tam milſerandum in modum lamentaban- tur, ut longo inde ſpatio poſſent ex- audiri; non tamen idcirco illorum vo- luntas voluntati Divinæ conjuncta, at- que penitùs immerſa eſſe deſinebat. JESUS ipſe cruci affixus, nunquid in acerbo ſuo agone contentiore voce Patrem compellavit? U quid dereli- guiſti me? Virtus itaque patientiæ ſita non eſt . D 6⁶ in 84¾ Veritates in eo, quôd nullam in te experiare repugnantiam; ſed in hoc conſiſtit, quòôd velis id omne, quod vult Deus, quantuſcunque inde dolor, & cCrucia- tus in te redundet. Quare, ſi id, quod Deus vult, tu nolis, à præſtan- tiſſimæ patientiæ virtute nimium quan- tùm es alienus. Quamobrem, dum tibi, præſer- tim vacuo à culpa, moleſtum erit, multa, ac diverſa pati contra fas, & &quum, oculos conjice in ESUM, Ducem, Dominum, ac Regem tu- um; aſpice illum ſanguinolentis præ- euntem pedibus; & fateberis, ærum- nas tuas, ipſius doloribus comparatas, exigui eſſe momenti, téque, quaſi commodè calceatum, cruenta ipfius ſequi veſtigia. 8. Petrus, Martyr Ordinis S. Do- minici, innocens condemnatus, at- que in alterum quoddam monaſteri- um, tanquam in carcerem detruſus (cùm poena illi imperata in longum tempus protraheretur) has coram cru- cifixo amicas depoſuit querelas: Do- mine, Mine, Aius: bor dehu He bortbetu Moleſtüs Krenchs. 10dins fuillet Cuncha n ne Cle, T s unutn embrun dunn leg lins; e ini erbiore 0lonrt lick inn nlitennt it Cone Nrberet Akunm ſi, Ie n te expent hoc conllit nodrut Un Mlor, & CN Qune, 11 ols, aprrkt tenimmium n tbi, woleltun e ontn , ce in N. c Rexen mingens teberd, Al buscoNpint tegle, gr cruen ins N N jemmnati, mn mollin rem dettun in M 15Colanc gerelist . M Chriſtianæ. 8 ⁵ mine, quid commiſi? quid oommerui? & ego, Petre! repoſuit ESUS cruci affixus: Quid commiſi, quòd tam acer- bos debuerim ſerre eruciatus? Hiſce S. Betrus verbis adeò corro- borabatur ad carceris ſquallores, ac moleftias æquo, fortique animo per- ferendas, ut, licèt deinceps univerſis totius orbis malis, & calamitatibus fuiſſet obrutus, libenter toleraturus cuncta videretur. Tu necdum in carcerem es conje- ctus, atrocia necdum ſubiiſti tormen- ta; unum fortè duntaxat eſt corporis membrum, quod te malè habet; nec- dum de gravi facinore falſò es accu- ſatus; exigua ſolummodo tibi illata eſt injuria; verbo unico, aut altero acerbiore læſus es; fama tua leviter obſcurata; bona tua temporalia mo- dicè imminuta ſunt; atque adeò non niſi tenuis irrorat te pluvia; & tamen ità conquereris, ac ſi denſus in te in- grueret nimbus; quin imo ignem, & flammas evomis, totuſque exarde- ſcis, nec quidquam, niſi vindictam 07 ſpi⸗ 86 Veritates ſpiras: Cave ſis; ferre injuriam ab ali- is illatam ſatius eſt, quàm alteri inferre. Vilis etiam eſt animi, malum malo rependere, teſte Seneca. Pifilli ho- minis, & miſeri ot, ropetere mordentem. Quantô longius abes à culpa, quan- tôque es innocentior, tantò majus ſolatium, ac gloria & à Deo, & ab hominibus tibi obventura ſunt, tan- tôque ad JESU Chriſti Ducis tui ſi- militudinem propius accedes. Ad ipſum oculos converte, & quàm multa iniquè, & innocenter paſſus ſit, vide, atque conſidera; haud dubiè concipies inde vires, & animi robur, quo res omnes adverſas facilè, patien- ter, & moderatè feras. Cruces inſu- per tuæ hac ratione leves tibi videbun- tur, aut ſaltem ità graræ, & acceptæ, ut nunquam tibi futurus ſit animus, eas permutandi cum quovis humano ſolatio. SiJESUS, gravis crucis oneri ſuc- cumbens tuis illam imponere voluiſ- ſet humeris, nequaquamte oppoſuiſ- ſes, ſed pié, & reverenter eam ex- oſcu⸗ (llm,: fulksnnl elt, und o Koe Cooris fun lolor Uepto, ce i ren it dem, & eriore Ponceroſ demntor Non en Lum dlen Cen, un Pommpto, ſs, gun Rleim in⸗ Eein pottn uß injuriamedt n Alteriinken 1, malomm ca. NM tere norten Aclpn, , Intd à Deo 6 ltura ſunt, t i Docs ui eces nrette All Centeralil 1 huud 1 mminiſoni ſicle, ovis umm is Oer Onerenl. te et bin⸗ N Chriſtianæ. 87 oſculatus, atque ambabus amplexatus fuiſſes manibus; quin, quod ampliùs eſt, haud dubiè obtuliſſes te, ut ejus loco affigereris cruci. Corporis ægritudo, capitis, aut den- tium dolor, paupertas, & bonorum direptio, contemptus, cæterâque om- nia adverſa, quæ tibi evenire permit- tit Deus, cruces ſunt longè mitiores, & leviores cruce illaà prægrandi, ac ponderoſa, quam amantiſſimus tui Servator laceris geſtavit humeris. Non eſt igitur æquum, ut exi- guam aliquam moleſtiam, levem cru- cem, quam tibi interdum ſubmittit, prompto, & læto animo ferre recu- ſes; quandoquidem crucem ipfius li- gneam ingentem, atque adeô gra- vem portare geſtias, & omnino para- tus ſis. Hoc pro certo habe, non aliam ſer- vo ingrediendam eſſe viam, quàm il- lam, quæ Domini ipſius eſt notata, & fſignata veſtigiis. CA- Veritates CAPUT KXKXKl. De Avaritia & Eleömoſynis. Audanda eſt in bonis ſpiritualibus avaritia; hæc enim hujuſmodi ſunt, ut ſervari debeant, neque pro- Otmpium Ppaünur, te, d. N lonm an liu. deſſe valent, niſi conſerventur: atta- men aliis communicata, tantum ab- eſt, ut imminuantur, ut etiam mul- tùm augeantur. Contrà reprehendenda eſt avaritia in bonis temporalibus: nam eo fine nobis à Deo data ſunt, ut in alios etiam erogentur; neque verô prodeſ- ſe, neque bona appellari poſſunt, ni- ſi, ut par eſt, iis utamur, aut illa, amore Dei impulſi, pauperibus elar- giamur. Bonorum temporalium cupiditas multòo damnoſior eſt, quàm eorum poſſeſſio; cruciamur enim, variisque exagitamur tentationibus, & innu- meris diſtrahimur curis, quamdiu ea, quæ inordinato proſequimur affectu, non obtinemus. . Inſatiabilis auri, argentique ſitis, Omnt-⸗ Oones tunt, anar He oes Dmsin i Ante obit lid ee Inam erp Colroe Onnniscom monopere kiie ilarcic n iuke⸗ EDI. Alrnm ei niſer r ne is kain il H te Cbriſtianaæ. 99 XX. omnium propè, quæ agimus, aut Pemßie patimur, malorum fons eſt, atteſtan- 1 N te, S. Scripturà; Radix omnium ma- ons beinti Jorum cupiditas. Avaro nihil ſcele- nim Iuin ſtius. ant, een Omnes ſe deteſtari avaritiam, aſſe- nlemenn rant; avarum ſe fateri, cupit nemo. n, n Hic opes accumulat hunc in finem, , ut einmt alius in iſtum; ſed quotusquisque ſuis ante obitum divitiis renuntiare vult? endr dt i quis eſt, cui bona ſua ſufficiunt? nun- N N quam expletur habendi ſitis. t, N in . . nckige Ejuſmodi profectò homines ſunt ue c omnis commilerationis expertes; hinc lel magnopere metuendum eſt, ne quid timur, l. a ſiniſtri, præſertim in hora mortis, Neen ipfſis accidat. Avarus, ait S. Paulus: — r Won bhabet bæreditatem CHRISTI, lun Hh , DEI; nec non S. Jacobus, (a) lin Judicium ſins miſericordia ei, qui non nin, d ſecit miſericordiam. us Gandda Quæ nobis ab aliis fieri volumus, in Fd hæc illis & nos facere oportet. No- ſtra in alios munificentia, eorum vi- h (a) Cap. 2. v, 13. 90 Veritates ciſſim erga nos liberalitatem provo- cet, neceſſe eit. Deus tam amplas tibi largiri poſ- ſeſſiones minimè tenebatur. Penes ipſum erat, creare te paupe- rem, & rerum omnium egenum, eumque, qui nunc de tuo vitam ſuſ- tentat, divitem reddere, ac opulen- tum. Jam veròô finge, te inopiàâ labora- re, illum abundare divitiis; an gravi preſſus neceſſitate velles ejus ope de- ſtitui? minimè veròô; quin juvari ab illo, & recreari cuperes: quòd ſi id renueret, tantam ejus, nec immeri- tò, accuſares animi inclementiam. Ur quid ergo tu hujusmodi homi- ni ſuppetias modò ferre detrectas, cùm duraà ille prematur egeſtate, tu divitiis affluas? ſanè habet, unde tuam viciſſim arguat aſperitatem, immitém- que incuſet animum; tu veròô iniquè agis, quòd, nullà datà eleëmoſyna, vacuis illum manibus abs te dimittas. Satius eſt, poſſidere pauca cum gaudio, atque animi tranquillitate, L quàm godenitge Deo, i mn multun, 9a. Mult nin; ſed donet di⸗ Deumm i n oci rium, zit Uullon h Perurſ pr Dotelttam Iis ierre Onnminm Elo Pan Uuper Cires , It, Wer Guiti, Nt. Ae hon Onge 6 Nr 6 litätemn pro ibi lagii , batur. Creare tepin nium egemn e tuO Mn lere, de C te nopiikn iriis; e les ein e! guin ers (lil 6, nec imm Nclementinn btenotik ſene denck Ur egelit/ bet, Utet, ten, inmi⸗ tn Ven Ii 4 eleinni bo te Cimnte e vollre trinuit Cbriſtianæ. 91 quàm ingentem auri vim, reclamante Deo, & conſcientiaà. Si multæ tibi ſunt opes, largire multum, ſi modiceæ, modicum ero- ga. Multum donat, qui donat om- nia; ſed ille multò plus donat, qui donat aliquid puro, ſincerôque in Deum amore impulſus. Qui dat pauperi, non indigebit; qui ρaρat deprecantem, ſuſtinebit penu- riam, ait S. Soriptura: licèt autem nullum hactenus obventuræ tibi pau- pertatis probabile adſit argumentum, poteſt tamen Deus breviſſimo tempo- ris intervallo redigere te ad rerum omnium inopiam. Mille ſunt viæ, & mille modi, quibus reddere te va- let Iro pauperiorem. Pauper eſt, cui nunquam ſufficit; dives eſt, qui præter ſe nihil deſide- rat, teſte S. Martino Bracarenſi. (a) F Nihi ipſi ſatis eſt, cum divitiis natus 6 Sat etiam opulentus eſt, qui pa- ne non indiget. Longè præſtabilius eſt, amore Dei opi- (a) De vera virt. cap. 3. 92 LVeritates opibus ſe privare, quàm ſiniſtro quo- des ſcg dam caſu, adverſaque fortunàâ, aut inopinæ mortis acceleratione, ſinè ul- lo fructu, vel præmio iisdem ſpolia- ri invitum. Pauper beatum te reddere, ac di- vitiis locupletare poteſt nunquam pe- rituris. Dum illi ſtipem erogas, red- dis id, quod ipſi debes. Contrà ve- rô aliena detines bona, eumque ene- cas, dum illi gravi, aut extremà ne- ceſſitate preſſo eleëẽmoſynam denegas. &d non paviſti, occidiſti, inquit &. Ambroſius. CAPUT XXII. Praſtat dare Eleé‿mnmoſynas, qudm locu- pletare haredes. Ulti, præſertim fratres, & ſoro- res, inter ſe pactionem faciunt, eum, qui diutiſſimè victurus eſt, bo- norum omnium potiturum. Magnæ dementiæ eſt, amplas cu- mulare divitias, ut hæredes iis auge- antur, & locupletentur. Qui hxie⸗ es Prorlisi⸗ iftss, rotes 008, 1 1 I ro Ii, l ſt ine ite (okonrite bons,gre leles in hominm Herkhzen Alhnncoh tincerole is, Gui c Atüm, 6 Uinkeros, u Uetiolee Kingnn Lenlkstnn , Une 1. al AANen in n üiſtroge fortund, tione, int jisdem ſal ddere, a nungven 0 eropie 88. Coltit 1 eiimqs t exttem un ceme , ingut Nvll , 1, Mlil onetn kunt kurns ehl Un , ſae ANle des 1ls i1s⸗ Quihe⸗ Chriſtianag. 93 des ſuos reddere opulentos ſtudet, is prorſùs ignorat, quos redditurus ſit divites, liberôſne ſuos? an fratres, vel ſorores? an nepotes, vel neptes? ami- Cos, an inimicos? Illi, quos ditare vis, citius te emo- ri, vel, ſi tibi mortuo ſuperſint, pro- Ximé à te & vita poſſunt decedere; poſſunt item lite, vel aliâ via privari bonis, quorum illos tibi inſtituiſti hæ- redes, atque ità in alienas ignotorum hominum manus, quibus aditum ad hæreditatem præcluſiſſes, opes tuæ aliquando fortè devenient; quin & for- ſitan devolventur ad capitales tuos ho- ſtes, qui cœleſtem iis adepturi ſunt gloriam, dum tu, fortaſſis detruſus ad inferos, meritas avaritiæ tuæ po;- nas perſolves. At fingamus, certum eſſe, à te in- gentes tuas opes devolutum iri ad fra- tres, & ſorores, ad neptes, & nepo- tes; unde ſcies, an illi bonis, mul- to, magnéque à te labore conquiſi- tis, atque aſſervatis, recte uſuri ſunt? n verô illa malè collocaturi, & pel- ſum⸗ 94 Veritates ſumdaturi, in æternam animæ ſuæ büfdi damnationem, vel atrociores ignis MWire ln purgatorii cruciatus? liſtfi Fugit etiam te, utrùm pro tantis olimg. acceptis beneficiis memori, gratôque Eiunr, futuri ſint animo, an immemori pror- Unn ſus, & ingrato? uucete Intolerabilis amentia, nec non ſum- u dlin ma vanitas eſt, vel propter hominum Cilin , obloquia, vel ex naturali propenſio- mirgmm ne te magis pro conſanguineis, quàm ealt, 4 pro tua ipſius anima eſſe ſolicitum, iiij je & tranſcribere tua te bona iis, à qui- Uult oori bus neque honor, neque gloria, ne- in unp que grati animi ſignificatio, neque uflugie merces ulla, neque ulla te manent iit, merita. (Comhpot O quantò majore pollent pruden-. mun tià illi, qui magnam bonorum ſuorum peſen temporalium partem Chriſto erogant, (kemgn, à quo, non dubià promiſſione, ſem. ng piterna exſpectant bona, & præmia! fehurnn quantô, inquam, hi prudentiores ſunt, IMeſm illis, qui, conſanguineis omnia ttran- ſceribentes, animam ſuam meritorum: ) m anime: trociotes rtüm pro mori, gii⸗ mmenoll- 1a, nec m Opter hon. nli proe Uinels, 6 bonn is ve gorin⸗ fio, N IIn te M volen nnt nouni Mrito ee: miſſone, Gdenmien onnin n erion Chriſtiang. 9 5 & ſatisfactionum egenam ex hac vita migrare ſinunt? Injuſtitia magna eſt, inquit S. Au- guſtinus: (a) ut egeat Dominus tuus; & habeat, unde luxurietur, filius tuus. O quantò tibi melius foret, ſi affir- mari de te poſſet, quod Valerius Maxi- mus olim de Gillia dixit: (b) Quod Gillias poſſidebat, omnium quaſi om- mune patrimonium erat. Erat opibus excellens, ſed multò etiam animo, quàùm divitiis locupletior, ſempérque in ero- ganda potius, quàm in eontrabenda pe- cunia occupatus; adeò, ut domus ejus, quaſi quædam munificentiæ offcina cre- deretur. Compotationes, luſus, faſtus, veſti- um luxus, ſuperba domus ſupellex ad Pauperiem adegére quàm plurimos; eleëmoſynarum erogatio neminem. Paucos reperire eſt, qui reponunt theſaurum ſuum, ubi reponendus eſt. Tbheſaurum is hene recondit qui in- . digen- (a) De Diſe. Obr. [b) L. 4, c. 8. 96 LVeritates digentibus dividit, inquit 8. Euche- rius. (a) Si ipſe pro te non ſis ſolicitus modô, quis poſtea pro te erit ſolici- tus? paucula fortè Miſſæ Sacrificia ad aram peragenda curabunt conſan- guinei tui, iisque contenti de ſalute animæ nec cogitabunt ultrà, nec la- borabunt. Nunquid præſtat, patrimonii partem etiam maximam deeſſe hæredibus tuis, quàm ſaluti tuæ vel minimam particu- lam? Multum hæredibus relinquit, qui optima, præſtantiſſimaque variarum virtutum illis relinquit exempla. CAPUT XXIII. Quàm temers agant, qui conſanguineos ditare ſtudent. Qilguis locupletare conſanguineos nititur, is & animæ, & corpori non parùm nocet: etenim bonorum ſuorum ſibi ſubtrahit fructum, ut illum in alios transferat. Tan- (a) De vera Sapientia. Vinete, e⸗ tndiner elane ele Pororere Olnneg, an ewd de Weticine ICCinp Cn, i urinumin grceng, umiti s nolte Fiilrre⸗ gin ollte Ukane ibetel tere belet Ai 8 luit . M n ſis len te elit ſin iſle Kartt rabum onl enti de Wlrà, ! tinonien e bereibupt immn pert telingniet 1 t exenpi Xxlll en N. Conlnpun e, nimn bouli Cum, uN 1 CObhriſtiang. 97 Tantumdem agit, ac ſi diceret: Filii mei, conſobrini, cæterique hæ- redes! poſſem opibus meis honorificè vivere, nec non opiparè, lautéque me tractare; poſſem, & egenos liberali recreare eleemoſyna, Divinumque promovere cultum; poſſem item Omnes, quas peccando commerui, Pœnas redimere, atque ità evadere acerbiſſimos piacularium flammarum Cruciatus: in poteſtate etiam mea eſt, Coronæ, quam in cœlis exſpecto, maximum in omnem æternitatem ad- dere decus, atque incrementum; ſed nihil horum meditor. Vos mihi me ipſo chariores eſtis; vobis noſtra ſervantur bona. Illorum uſu, ſi lubet corpori indulgere, victum ſubminiſtrare pauperibus, procurare Divini cultus augmentum, effugere poſt hanc vitam piaculares flammas, ſi lubet ad coronam veſtram magnum adjicere meritorum cumulum; per me licet: de me nolo eſſe ſolicitus. Quæ dementia major reperiri po- E teſt. 98 Veritates teſt, quàm ſic loqui? amor rectè or. dinatus à ſe ipſo incipit. Ama! non obſiſto: ama filios tuos, & conſanguineos; ſed tamen ſecundo à te gradu: ità illos dilige, neé te odiſſe videaris; inconſultus namque, & ſtultus amor eſt, aliorum eſſe me- morem, immemorem ſui; opibus ſu- is exiguum aliis commodum, ſibi cre- are incommodum longè graviſſimum; aliis præparare beatitudinem, ſibi affli⸗ ctionem; aliis gaudia, ſibi lachrymas; aliis voluptatem brevem, ſibi voragi- nem perennem; alios modico tem- pore divites, ſe in multos annos, vel æternùm reddere pauperem. Liberi & conſanguinei tui, quos amplis locupletaveris opibus, ab infe- rorum incendiis te vindicare haud- quaquam poterunt; nam, ut rectè Salvianus ait: Flammaæ infelicium mortuorum divitiis non refrigerantur baredum. O quantoò magis ſapiunt, ſibique meliùs conſulunt, qui hæredes ſuos, ue interdum otio diffluant, ſuarum etiam Wäanm kern nunt, & Uelibws el Plelet Gectelere Peiie, tiset Coperitan Gam Dei a geri bent, 1 ſunt (ur, DCure telmerac Deio pre 64 Dennn lüinit Glid l Eetuo nnl . amor techt amma flios n ltamen ſeon iige, N nlaltus man iorun ſul; oltu nodum tüi gigrniim Udinen, i ,Dkihenne , Ili ſo⸗ ocio 4 los annds eleny. nii e ndicne nam, U ns i⸗ in⸗ int *“ n, 1n, 6 Cbriſtianæ. 99 etiam rerum ſatagere aliquantulum ſi- nunt, & proprias interea noxas libe- ralibus eleemoſynis delere ſtudent! Præſtat, temporalibus bonis aliquid decreſcere, quàm animam æternum perire. Satius etiam eſt, illa, quæ aliquan- do peritura ſunt, ultro derelinquere, quàm Dei facere jacturam, cujus cau- ſa quævis, etiam pretioſiſſima, lu- benti, atque hilari animo repudianda ſunt. “ . Quare, ſi bene tibi proſpectum cu- pis, cura etiam, atque etiam, ut æ- terna evadas incendia, tuisque divitiis tibi compares cælum, quocunque pretio pretioſius. CAPUT XXIV. De amore ſolitudinis, & vitiis in c,. (Cconverſatione. .. I'fünditus poſſes comprehendexes; quid à Deo paratum ſit hominidin- cerè amanti ſolitudinem:, libens cubi- Gulo te tuo includeres, licèt illud ver= mibus ſcateret, & anguibu. E 2 Cave 100 Veritates Cave etiam tum, cuùm ibidem eris ſolus, aliquid facias, quod hominibus innoteſcere non vis; quod Deum vis ignorare, ne id quidem cogita. Domus, & templum quaſi cen- trum ſunt homini ad Deum tenerrime ſuſpiranti; ibi cor ſuum JESU Chri- ſto, confidenter pandit, & cum ſan- Gtiſſima ejus Matre, Angelis, Cæteris- que Beatis ſuaviſſima miſcet colloquia, ut eorum Patrocinio Dei gratiam ſibi conciliet, & favorem. Extra hæc duo loca, ſimilis eſt piſci extra aquas luctanti: mundus illi carcer eſt, & ſolitudo paradiſus. Nemo ſecurè domo egreditur, niſi qui libenter latet. Optimum eſt, nunquam, niſi neceſſitate, vel pieta- te, vel obedientià, vel charitate ſua- dente, prodire in publicum. Qui citra neceſſitatem pedem domo effert, à recta haud dubiè deffectet via. Quantò rariùs te turbæ immiſcue- ris, tantò frequentiùs Dei ad cor lo- quentis frueris præſentiâ. Deum ad ſe is maximè alliçit, qui pravis natu- ræ Te Alvendi i tilave Ueti⸗ enpe um bdnrt, tkni, nn Ni Aun ſehe nonpun Nund ſeon ur, n Ged lt i eik ſteri utir ife ll) fuit, Uunee nonnt nnd onn ite⸗ 1 e Pltis nt I i Unlor, 0 . 3 uo tuniln mn bbicen od honminit uod Denm n CMolt. um gnli d peum tenennn m NC t, Lan⸗ ngels, an Fileetcolon Dei gatiln Ln d ſei etta AA Ctcet et Optinun 6 chatitate lcum. ilen 1e efehi Nede Prinh . Cbriſtianæ. 101 ræ propenſionibus generoſiſſimè reſi- ſtit, eaſque rationis, & virtutis im- perio temperat. Eum, qui mundi vanitatibus ſe ſubduxit, ſimilem eſſe oportet præ- ſtanti, atque eleganti picturæ, quæ non niſi rariſimè exponitur; nam, dum ſæpe conſpicienda exhibetur, non parum de ſuo ſplendore amittit: haud ſecus is, qui ſæpe domo egre- ditur, maculas contrahit, & nævos, adeò, ut vix ullus ſit, qui non de- beat fateri cum Thoma à Kempis: Quoties inter homines Jui, minor ho- mo redii. Magnæ omnino artis eſt, ſed raræ, ſinè cujuſquam offenſa, ſuòque ipſius damno cum hominibus poſſe verſari. Videre licet aliquos in ſcientiis ac- quiſitis tantâ levitate, & jactatione, iis ut fuerit illas non didiciſſe melius- Alios pecuniæ cupidos, gloriæ non- nullos, multos libidinis ſervos „ uUt cum ceorum vita mirabiliter pugnet ra- tio; quod quidem mihi videtur eſſe turpiſſimum: uùt enim, ſi grammati- E 3 cum 102 Veritates cum ſe profeſſus quispiam, barbarè loquatur, aut ſi abiurdè canat is, qui ſe haberi velit muſicum, hoôc turpior fit, quòôd in eo ipſo peccat, cujus profitetur ſcientiam; Sic Chriſtianus in ratione vitæ pec- cans, hôc turpior eſt, quòd in offi- cio, cujus Magiſter eſſe vult, labitur. Prudens eſt, qui non multis fami. liariter utitur, aut periculoſis ſeſe con- vVerſationibus inſinuat; ſed, qui cum uno, alterôve probo, fido, frugi, ac boni nominis viro amicitiam co- lit: hunc qui nactus eſt, ingentem, atque inæſtimabilem invenit theſau- rum. Sapientis eſt, cum probioribus ſe agere, ac verſari. Hominis etiam eſt magnà virtute præditi, ad cujuſque genium ſe nôſſe fingere, gaudere cum gaudentibus, dolere cum dolentibus, omnia fieri omnibus, quoad per ra- tionem, & conſcientiam licet. Gratum pro beneficiis acceptis, ac memorem animum ſemper præ ſe fer- re oportet. Præſtitorum aliis benefi- . ciorum Coron lulhble le, trpe Gignum. Niͦg i mnloet iconſode Perkundere (pide noh Dunnin Met o nin Prſt Ullarta, ſench loca: (als ilie Ttntem, t, ir Drür Nll I I oc mun or i iam, batbe cannt i, 4 n, boc tulpt peccit, al⸗ tione rite e quo in d Ge l bin on mulis 1 hlolsſtk⸗ fſio, fun zmmicitiam“ Ct, ingenn Unrent kc vobiihu ninis inn 10 ti⸗ ,gaugerill m GOlente vod ! alepii, erhakt alis beli- Cbriſtianæ. 103 ciorum memoriam tempore finire laudabile eſt; at acceptorum depone- re, turpe, atque omni vituperatione dignum. Ne iis quidem, qui verbo, vel fa- cto aliquo nos læſerunt, rependere malum licet; æquum igitur, ac ratio- ni conſonum eſt, unumquemque ſibi perſuadere, ingens eſſe malum, iis, qui de nobis optimè ſunt meriti, ma- lum referre. Placet officioſa urbanitas; ſed ni- mia, præſertim cum altero ſexu fa- miliaritas, ſtudioſè cavenda eſt. Ha- benda hic etiam diligens oculorum cuſtodia: nam, ubi patent portæ, facilis illic furibus eſt ingreſſus, qui virtutem, quàâ ſimiles Angelis reddi- mur, vix ullo adhibito conatu de- prædantur. Nullum eſt vitium magis ſœdum, nullum magis execrandum, quàm lu- Xuria. In Ccæteris rebus parvum quid, hic magnum eſt; atque id, quod ore Sapienti prolatum, ſemper eſt E 4 verum, 104 Veritatés verum, hic eſt veriſſimum: Qui ſper- nit modica, paulatim decidet. Quaàm ſe caſtè continentium glo- rioſus, quâmque funeſtus luxurioſo- rum ſit finis, quis explicet? Libidi- nis initia continebit, qui exitum cogi- tabit, inquit S-. Martinus Bracarenſis. A lautis item conviviis, opipariſque dapibus, quoad fieri poteſt, abhor. rere nos oportet. Quàm multos il- lic lingua ſeduxit, abſentiümque fa- mam denigravit! Innumeri ibi etiam effutiverunt illa, quæ jejuni ne cogi- tare quidem fuiſſent auſi. Spiritus Dei exſtinguitur, ſalutis cura præpeditur, mors præmatura ho- mines ſæpe opprimit, ſi cibo, vel potui liberaliùs, quam par ſit, indul- geatur. Propter crapulam multi . riérunt; qui autem ahbſtinens eſt, adji- ciet vitam, inquit §. Soriptura. CAP U T XXVY. De Dilectione proximi. Uiſquis proximum diligit, ſicut ſeipſum, is illi omnia optat bo- na, quæ ſibi ipſi deſiderat. . . . Qua⸗ k Miun- Erti lecs, laule glon lbi⸗ unt, tib 1e poteſt Winta tik Nett ti nfe Einlieg (un ol ocbe Ugnte linhe A mlles ere hof EObriſtianæ. 10 ½ m:. Quales Deum, & homines, quos icet. ad iram provocaſti, erga te cupis ex- nentinm † Periri, talem viciſſim aliis, à quibus ns urumde Iæſus es, te exhibeas, oportet. licet! D(lu — Ignoſcendum ſemper eit alis; nun- erin q quam ſibi: nemo omnium, qui vi- s Prurds vunt, tibi intulit unquam, vel infer- 8, Ce re poteſt damna, & plura graviora, Cteſt,im quam tu ipfe tibi: quis enim animæ m ummm tuæ Ppræter te nocere valet? nunquid iümge ei jam frequenter nocuiſti? nunquid netiiti e & indies nocere pergis, dum in pec- eini ea Catum prolaberis? potes igitur „quin . imòô debes, ſi quando deliqueris, tibi ltr, A ipſi graviter ſuccenſere. Drenetunk Ira in homine eſt, quod in repub- 5 fan, lica miles. Militis eſt, à mœnibus Grt, u arcere hoſtes, eéſque in fugam con- im mli Kenrere⸗ vel internecione delere. Iræ en g),4 ki⸗ em officium eſt, peccatum, capi- ſfnn 1 em noſtrum hoſtem, à nobis Pro- Ne. an amovere, & depellere; hunc in f ira nobis à Deo data eſt. Cilgt, 1 cosnte Nem, quoties interiùs te ane 1 aen ad act ſenties, & vehementer 1ocen ad oppugnandum eum, qui e E ſ Vel 106 Veritates vel corpori, vel honori, vel opibus tuis haud mediocre damnum intulit, toties reprime te, tumque militem ad aliud certamen voca. Dic iræ tuæ: duobus hoſtibus in- vadendis nequaquam par es. Prius hoſtem inteſtinum, pravas conſuetu- dines, indomitôſque animi motus, tuâque vitia, à quibus damna pateris longè graviora, debella, ac funditus dele. Cur foris prælia meditaris, ubi in viſceribus tuis formidabilis graſſa- tur hoſtis? Sine Deum agere; bene, ſuavitérque diſponet is omnia, tuòô- que pugnabit loco: Mibhi vindica, inquit, Deus vindictam ſumet, ſi tu vindiätam non ſumpſeris, ait §. Ber- nardus. Tibi itaque iraſci, ac de te ipſo pœ- nas exigere ſemper tutô potes; ſed aliis ſuccenſere, illôſque punire nun- quam licet, niſi tibi à Deo ad hoc conceſſa ſit poteſtas. S Qui hanc accepit, neque tamen in improbos animadvertit, hic offi- cit probis, teſte S, Martino Braca- renſi, i, enh. da) Gt. IsT et, u Deccat, lebet, r Gikontre Mlr n: Uaniend hece Feünn ete Ed arn jet⸗ um, Minmnin let, Ulos Ullis in Atiner;, Ciert n dic⸗ AMdn N ca Rari UG s coner 0 N Chriſtianæ. 107 i, vel oin renſi. (a) Bonis nocet, qui malis bar- mnum im cit. Is Deo etiam non parum diſpli- mqve mim cet, quia nimiùm aliis indulgens, peccata, quæ avertere & poteſt, & 8 holibuai debet, præpedire negligit. Ejusmo- dar es. Ni di homines Propheta aias nuncupat eas collu unes non valentes latrare. imi o m Puniendi ſunt improbi, non ſolùm, Sdimme quia peccatum ab iis commiſſum eſt, , i verùm etiam, ne amplius peccetur. Ielitms ſed cavendum, ne ira poenam impe- riceblis ret; nam, uüt rectè monet Seneca . m agereſen -Wihil minus, qudm iraſci, bunientem 8 ommn decet. Hr Nii Multos timeat, neceſſe eſt, qui à m , multis timetur. Magis periculoſum i,/ id eſt timeri, quàm contemni. V Qui verbis, factis, ac moribus alio- deeht rum dijudicandis ſemper intentus elt, NtoNi quique ſæpius de vitiis eorum loqui- vennien tur, is profectò perquàm frigidè, ne Deo 1 dicam, perperam proximum diligit. Rari admodum ſunt, qui in ſe ocu- 6 los convertunt. Ad proprios errores cæcu⸗- =— t, Mi 4 6 „ 7 . . ttin Nn (a) Maxim. de morib. N 108 PVeoritates cæcutimus; ad alienos perſpicaces ſu mus, ac lyncei. Quiſque ad ſe ipſum attendat, opor- tet; ad alios verô rarô, vel nunquam, niſi ſtatus, aut officii ratio id ab eo requirat. Satis, ſupérque negotii nos ipſi no- bis faceſſimus; cur ils rebus, qua- rum noſtraà nihil intereſt, & de qui- bus nulla nobis reddenda erit ratio, nequidquam nos immiſcemus? ſuum quiſque portabit onus. Non boni regiminis nota eſt, ubi materfamilias nunquam non domo abeſt. Prudentiæ item amoriſque eſt defe- tus, ea proloqui, quæ nemo liben- ter audit, vel, quæ alteri bilem mo- vent, eúmque dolore ſolent afficere, aut rubore ſuffundere. Noönne ſatis hoc nos ipſi perſentiſci- mus, ſicubi à parentibus, vel mode- ratoribus noſtris admonemur, aut re- prehendimur? quantò magis, ſi ab lis, ad quos hujuſmodi res non perti- . net. et, hula Drari conk lli odmn E relica tits erpen uni ztgn Ut, Hll Uifmr. 1. elt nend Uhnie mla WO cuin ileni pe⸗ Puis in Ni qid Cntinort, k ndle Kronni en e in, Utde nt. i un Kne Obriſtianæ 109 elſgeel net, talia nobis dici, atque expro- brari contingat? ttendihot IUli ùt plurimùm carpendi ſunt velnunun quàm maximè, qui alios carpere, to id & vellicare non ceſſant. Omnis vir- tutis expers eſt, & cujus ore non niſi Zees vani, atque inanes prodeunt ſermo- tiinos in , , „nes; Ex abundantia enim vordis os lo- i gluitur. Lingua per exiguum quidem „elſt membrum; at ingentium malo- rum origo. UHüumilem eſſe, & noôlſſe tacere, multa audire, ſæpius loqui ſecum, noti , rarô cum aliis, lapis lydius eſt animæ, 1 WNL inſigni pietate, ac ſapientià præditæ. Si quis in verbo non offendit, hic ſt reet perfectus vir, ait &. Jacobus. , teno In Si quid mali de proximo narrari iblene Ccontingat, eum, quoad potes, apud Clent a te, atque alios excuſa. Temerarium eſt, omnibus, quæ dicuntur, mox Sveld fidem habere; multi enim mentiun- locr tur, ut decipiant; multi, quia decep- ſeh ti ſunt. ummt, „Vix unquam fit, ut una, ea- demque res, eodem à duobus re- E 7 fera cl ent i ſcemus? u N 110 Veritates feratur modo: hinc ea, quæ famà, & rumore percipiuntur, plerumque dubia ſunt atque incerta, & frequen- ter ab invido, & mendaci delatore proficiſcuntur. De nemine malè eſt opinandum, niſi de nobis ipſis. Conſcientiam in- ter, & vultum magnum eſt diſcrimen. Aliorum vultum cernimus; non ve- rô noſtrum. Contrà videmus noſtram ipſorum conſcientiam, aliorum non item: attamen, licèt illa mentis ocu- lis pateat, & aperta ſit, contingit non rarò, ut plané ſimus incerti, bonâne ſint opera noſtra? an mala? conſen- ſumne peccato præbuerimus? an ve- rô denegaverimus? De aliis itaque hominibus ferre ju- dicium, quorum arcana pectoris ſoli Deo manifeſta, nos penitus fugiunt, ingentis eſt temeritatis, quandoqui- dem, vel ea, quæ nos ipſi facimus, quæque facere nos certò novimus, ſinè erroris periculo judicare vix poſ- ſimus: Judicare, inquit Climacus (a) 2 (a) Gradu I0. R inin i. Utiore t 8 Lug umugf il ſcen Cpa ſe nede Dniann uun e, JMugter 4 9 Chriſtianæ. 111 ,qus fin eſt impudens direptio Divinæ dignita- , plerumgi tis. 1, & feuer Mitior eſt charitatis indoles; nam, daci dem ut §. Paulus ait, Charitas patiens eſt, benigna oſt, non cogitat malum, om- opiundu nia Jicffert. nlcientim d Qui proximum ſuum non amat, geltdin hic nec Deum amat. Si quis dixerit, mm; unH guoniam diligo Eum, & fratrem Leuson Juum oderit, mendax oſt, inquit §. lorun n Joannes Apoſtolus, gentis anchen PROSECUTIO. Certi, Min Niuil magis nobis præcipitur, quàm ola! ll dilectio. Hoc eſt praceptum me- msl uo k um, ut diligatis invicem, ait Chriſtus. Nullum omnino præceptum illo cha- gibufee,“ rius nobis eſſe decet. 1helhi ſl Quatuor orbis partes teſtari poſ- sei, ſunt, nihil eſſe ſuavius, quàm amare „Jun inter ſe, atque in concordi tranquil- il am lque coneordia vitam ducere. noſine, Quid prodeſt, efferri laudibus in crei coelum, munere fungi perhonorifico, Cmme amplaà pollere auctoritate, lautæ, at- due opiparæ menſæ quotidie accum- bere, 112 Veritates bere, ſi amaris, & vindictam ſpiran- tibus intenti cogitationibus, domum obambulemus? ſi dum verſamur in cubiculo, præ indignatione disrum- pamur, ibidémque contracto, de- preſſo, furente, atque exacerbato diu; noctúque hæreamus animo? perlpi- cuum eſt, hujuſmodi hominem vero, ſinceréôque gaudio frui non poſſe. Aman, præ cunctis Regni Princi- bus erat populo in honore, ac vene- ratione, Regis Aſueri favore, & gra- tià utebatur prorsus ſingulari, im- menſas poſſidebat opes, nihil ad be- ne, beatéque vivendum illi deeſſe vi- debatur: attamen èê tanta rerum om- nium affluentia, nullam omnino læ- titiam percipere poterat, quamdiu contra Mardochaæum inimicitias fo- vebat. Nihil igitur eſt, quod majus al- fert gaudium, quàm mutua animo- rum conjunctio. Propterea David exultans ajebat: Eece! quàm bonum, & quàm jucundum, bhabitare fratres in unum, uno, eodémque colligatoi Judi⸗ ldicio, N. Cnlenlu. Hujofen i; luic⸗ muatove Meric te dhari ulhtatorer Urd ut in ſhentn H n l ient umn Uumum, & ios un Ti der u mn U N tedn Oettone Ubenste Wmmoc ors ano dicann ſpit⸗ bus, dom 1 vetlammn! ltione dign Ontrado, 6 exacerban nitno! vel notminen i non Repni in e, 1 N favore . 6 1 ingolan, , Uii t Nicetlen a kun 4 omnrio 1 t, Cuml imicitis Utua Alc. eren M , , in,MN. Cbriſtianæ. 113 judicio, voluntate, atque animorum conſenſu. Hujuſmodi vita Angelorum eſt vi- ta; ſiquidem Angelorum inter ſe amor mutationem neſcit, neque terminum. Meritô itaque ait S. Hieronymus: Siné charitate cœnobia ſunt tartara, habitatores ſunt demones: Cum bhac verò ſunt paradiſus in terris, & in eis degentes ſunt Angeli. Hinc mirum nobis videri non de- bet, quòd Chriſtus ſuis olim Apoſto- lis dixerit: Monne ego vos duodecim elegi? & ex vobis unus diahbolus eſt. Judam appellabat diabolum, quia Do- minum, & Magiſtrum ſuum, ſuéſque ſocios nullo amore complectebatur. Tali d'mone non niſi unico opus eſt, ut univerſæ domus, vel coœno- bii pax perturbetur, utque in diver- ſis crebra, veheménſque contra Dei vocationem tentatio excitetur, atque ingens tædium, aliâve ſuboriantur in- commoda, quæ non rarò præmatura mors excipit, & ſubſequitur. O quoties audivimus has, aut fi- . miles 114 Veritates miles querelas! ille filius iſta in do- mo, hæc filia patri, matrique mor- tis extitére Cauſa. Quievis itaque domus, in qua con- jux cum conjuge, parens cum libe- ris, liberi cum parentibus, liberique inter ſe mutuæ charitatis vinculo ſunt conjuncti, Cœlum eſt. Cœlum item eſt quævis religioſa domus, ubi is, qui præeſt, ſubditos diligit, &, ne quid iis deſit, paternà excubat curâ, atque, ubi ſubditi Præſidi ſuo veloci- ter parent, eumque, ut patrem ob- ſervant, ac reverentur, ſociique inter ſe amant. QLontra quævis familia, quodvis cœnobium, ubi hæc deſunt, non ni- ſi tartarus eſt. Amemus igitur, nullo puncto tem- poris intermiſſo, alter alterum, & Chriſti pareamus mandato, quod ipſe etiam tum, cùm jam properaret ad mortem, palam eſt elocutus, ultimam ſuam ſic nobis declarans voluntatem. Cardinalis Toletus, vir apprimè eruditus, hoc mandatum interpretans, ait itintert Clos: H e f Chr quæ vobis lud pern lyuis imu⸗ Chrikus Ud lim Iuemdam, Rue celet le, nh, ie⸗ G Ul Noner cicere ((ogor negn Nr S Mem ait: lin⸗ n iſ Neniſk Rnren tot knin Aosil lher Mln 8 iſta in atrique mor , in gunn ens cum I s, lheigt 8 vincolol CClumi oimIS, Hin Aligtt, exCubat di ſvo vel⸗ ut patren“ ,ſocigen nii i elunt, MN. l⸗ ln/ tn Tieuct, o ſoli roerue —E*qA oluutrn⸗ ii in enn, Chriſtianæ. 11 5 ait in textu græco duos contineri arti- culos; Hoc eſt illud meum praceptum, ac ſi Chriſtus diceret: Inter omnia, quæ vobis dedi præcepta, hoc eſt il- lud præcipuum, atque inſigne, ut di- ligatis invicom. Chriſtus hic non utitur verbis, qui- bus olim alloquebatur adoleſcentum quemdam, quærentem, quid ſibi ad- huc deeſſet? &t vis perfoltus eſſo; va- de, vende, quaæ habes, & da bpaupe- ribus; & habebis thoſaurum in Cælo. Illud non erat niſi ſalutare conſilium: quaſi diceret; nequaquam te ad hoc Cogo, neque etiam obſtringo; ſed li- beræ tuæ id relinquo voluntati, Hic autem ait: Hoc oſt præceptum meum, ut diligatis invicem: quaſi diceret; nolo, liberum cuipiam fſit diligere, aut odiſſe proximum; ſed dilectio- nem ejus vobis impero. Neque ſinè ratione adjunxit Meum; tota enim ejus vita, pium amoris er- ga nos ſui fuit exercitium. Addidit inſuper Meum; non quòd cætera mandata minus ſint ab illo tradita; ve- rùᷣm 116 Peritates rùm ſic loquebatur, inquit Maldona- tus, ut ſingularem, quo in hoc præ- ceptum ferebatur, declararet affe- Gum; ac ſi dicere voluiſſet: Dilectiſſimi diſcipuli! præceptum, quod vobis do, non eſt præceptum Moyſis, vel Joſue, neque Princi- pum, aut Regum, neque Epiſcopo- rum aut Pontificum, meorum in terris Vicariorum; ſed meum eſt præcep- tum, meà ſancitum, confirmatúùm- que authoritate. Ego autem dico vo- bis &c. ego Dominus, ac Magiſter veſter, Pater, & Paſtor, volo, ſeve- réque mando, ut diligatis invicem. Famulum Domino, diſcipulum Magiſtro, filium Patri obedire par eſt, ovémque baſtoris ſui vocem au- dire oportet; quantô igitur potiori jure vos mihi obtemperare, meâm- que vocem audire neceſſe eſt? cùm non ſolùm Dominus veſter, Magi- ſter, Pater, ac Paſtor ſim, verum etiam veſter Jjudex, Rex, Conditor, & Deus, quem obſervare debetis, & revereri, ac timere, eò quoôd VObi 00 loe prcept tanggel NEnpicec 64 Neti, fonig p omo inpn e it, oo Klonni oe in im kr Cnone, ntz,uin iit e Wencia, Rocrten uit Maln no in hoepe eclararet kü billet: praceyun eſt prreeyen neqbe Nin egne Hlan nebkumintet um el hre Confimmnti utenn lint a t, ſol⸗/ ſen ii R. , Caon⸗ i obeilte ſuivocem igtur pole ale, Men ele elt ſim, ſenn , Condin e gebeibii guo Chriſtianæ. 117 hoc præceptum dederim, propoſita ejus transgreſſoribus implacabilis odii, æternædque damnationis pondâ. CAPUT XXVII. De Superbia. Qberbia, eſt inordinatum æſtima- tionis propriæ deſiderium, quo homo impulſus ſupra cæteros, ſupr- que id, quod eſt, ſe ipſum extollit. Sed omnis, qui ſe exaltat, humiliabitur. Hoc vitium prorſus eſt execran- dum. Ex Angelis innumeros effecit dæmones, & cum illis plurimos ho- mines, qui multo tempore, piè ſan- ctéque vixerant, in æterna detruſit incendia. Proceræ arbores diu creſcunt; ſed unicàâ excinduntur horà. Gravis, & periculoſus eſt lapſus, dum quis ex alto ruit. Odibilig coram Deo eſt, & bhomini- bus ſuperbia. Initium omnis peccati Aſt. Quid ſuperbis terra, & cinis? ait. S. Scriptura. Difficile dictu eſt, quàm pernicio- ſum 118 Veritates ſum ſit, præponere ſe vel uni. Si Deo ſic placitum fuiſſet, pediſſequa tua nunc foret Domina, & tu pediſ- ſequa. Fieri etiam poteſt, ut qui modo eſt mortalium omnium ſceleratiſſimus, in ſanctiſſimum evadat. Latro ille, qui ad dexteram Chriſti erat cruci affixus, poſt enormia à ſe perpetrata ſcelera, tam benevolè ex- cipiebatur, ac ſi nihil unquam egil- ſet, niſi quod bonum, & rectum erat, adeò, ut tres horæ veræ, ſinceræque ponitentiæ?, quæ duravit uſque ad extremum vitæ, magis illi profuerint, quàm longa multorum annoruùm ſan- ctitas, quæ uſque ad obitum non fuiſ- ſet duratura. Tu verô, licèt modô ſis probus, licèt diu, conſtanter, fidelitérque Deo ſerviéêris, fieri etiamnum potes mortalium omnium nequiſſimus: quo in ſtatu ſi te mors deprehendat, poſt innumera bona opera præſtita ſic te- cum agetur, ac ſi nihiſ unquam, ni- ſi malum à te eſſet profectum. Effer- ☛n Eerre Hum, q 10 bonnn ubes, mAum, Qch e, ſen Nt: eteni imoont gepenten ſole. eſol Clithra Genrn Mͦ un Ermm, Mbe etian cteata Nlicen IN d od inl lns NAN Ln 1 e vel vni ſet, peclile 4, C tu el Ut qol nil ſceleratlin extenmCH t enornm! beneſole! Vnguan 6 Credume: , ſineenen Awit Ile pooen. Aunorum iummſ ſs geb⸗ elitege mnum Nn inns. 4 encet,K Aſinket UOan . ., Cbriſtianæ. 119 Efferre ſe nemo poteſt, niſi ob bo- num, quod ſibi proprium eſt; tu ve- rô bonum, quod tuum ſit, nullum habes. Peccatum, maximum in orbe malum, ſolummodo eſt tuum. Quidquid in te invenitur boni, for- ma, ſcientia, induſtria à Deo ma- nat: etenim res omnes creatæ ab ip- ſo ducunt originem, & alſiduè ab eo dependent, non aliter, quàmi radii à ſole. Sinè ſole nec movere ſe, nec efficere quidquam valent radü; ſic nec ulla Creatura ſine Deo quidquam valet. Radii nihil addunt ſoli, nihil etiam detrahunt; neque illis augetur ſol, neque etiam imminuitur; ſic nec per res creatas quidquam accedit Deo, nec quidquam decedit, Licèt omnes mundi radios ſoli of- ferres, nihil omnino ei dares, niſi id, quod ipfius eſt: ità etiam, quamvls tu ſolus offerres Deo, quidquid ſan- ctiſſima Virgo MARIA, quidquid An- geli, & beati omnes unquam egerunt, agunt, æternumque actari mants gil 120 Veoritates hil ei dares, niſi id, quod ex ipſo promanat. Quid ergo vandâ glorià inflaris? quid ſuperbià intumeſcis? Quid tanti te ip- ſum æſtimas? quaſi aliquid ſis, quaſi momenti alicujus ſit id, quod agis, quaſi aliquid IL) EO des. In ipſo ſunt omnia, & ex ipſo profluunt univerſa. Nos Deum neque majorem, ne- que beatiotem, quàm ſit, reddere va- lemus: omnem enim perfectionem, & beatitudinem in ſe complectitur. Quapropter, ubi omnia, quæ præ- cepta nobis ſunt, executi fuerimus, dicere nos oportebit; Servi inutiles ſumus. Nobis ipfſis etiam ſtimulos addere debebimus, ut majora, & dif- ficiliora, atque adeò, quidquid in noſtra poteſtate, alacri, lætôque ani- mo aggrediamur. Quòd ſi per hæc ad magnitudinem Dei, ejuſque felicitatem nihil poſſi- mus adjicere, certè ad noſtram ipſo- rum gloriam, propriâmque beatitudi- nem non exiguus meritorum cumulus accedet. QLui iphen Nti. 641 1 Hti Re, u SCettt eren 1. Mano Eehidz ef mbeimtoe Qlemn Anngntie n lentt egltarumn Un, on t. Eetalt , Wn. lig em Ne tmel d N qvoc er inklarsa Aic tanfir⸗ ic ſs, ic, gol / . In po⸗ dAuuptunitet mijolen,1 ſt, tellent ettectonn conpeckin nni, ue cuti fueriun deru M gin inn Imtjole- guti MGet ngimcn noltan , jve betl mamd 1 4 Cbriſtianæ! 121 Qui ſe pumiliat, inquit Chriſtus, ex- altabitur. CAPUT XXVII. De Humilitate. Umilitas eſt virtus Chriſti: hanc ipſe, ut annuntiaret verbis, & doceret exemplis, deſcendit de Coe- lo. IIla nos Deo reddit perquàm ac- ceptos; etenim cum humilibus ſer- mocinatio ejus. Quemadmodum latentis in animo arrogantiæ manifeſtum indicium eſt, ſi paucis à Deo gratiis illuſtremur; ſic gratiarum multitudo, quâ præve- nimur, non ambigua eſt nota humi- litatis. Deus ſuperbis reſiſtit; humilibus autem dat gratiam, inquit S. Srip- tura. Exiguus profectò humilium eſt nu- merus. Nemo, dum eſt æger, ſanus haberi cupit: plurimi tamen, cum ſint mali, bonos ſe haberi gaudent; hinc humilium paucitas non obſcurè colligitur. 122 Veritates Quemadmodum æger morbum ſu- um verbis auget, & aggravat, ſéque ab aliis, uùt egrum tractari, & mor- bum ſuum augeri, aggravarique ve- hementer deſiderat, ita, qui demiſſo eſt animo, vilitatem ſuam verbis ex- aggerat eâmque à cæteris exaggerari, mirificè lætatur. Prorsus non timet vilis haberi, nect contemni, niſi vilis, & contemni di- gnus, ait Magnus Guigo. (a) Qui verè humilis eſt, injuria quid ſit, ignorat. Neminem etiam timet; quia à ne- mine timetur: idcirco magnàâ ſemper fruitur animi pace. Placet & reliquis; eò quòd ſibi uni diſpliceat. Deum noviſſe, & ſeipſum, ſcien- tia eſt omnium fſcientiarum utiliſſima. Quid prodeſt ſcire, quid in aêre, quid in elementis, & circa cœlorum motus agatur, ſi quid nos agamus bo- ni in terris, prorsuùs ignoremus? Qui ſe, & Deum rectè novit, is veràâ, perfeclâque eſt præditus humi- litate, M De Tranguil. e geck tic otn coren Uate, n EMinus Wiglan k morbom grarat, ſ kari, & n gravariqre qui ceni am verbst s exaggte iis uimi, en! ) , injuan pm, 1 n uliin vid in tei gein⸗ nn⸗ rennns 6e no, itus . Chriſtianæ. 12 litate, nec audet cœlum intueri ſed eminus ſtans cum Publicano, ſuuëm- que pectus percutiens, ait: Deus pro- bitius oſto mibi pecoatori. Is coram Deo aliquid eſſe incipit, qui ſeipſum reputat merum nihil. CA?HUT XXVIII. De Peccato. Sl quis ex alta turri tenui fune co- lum inter & terram pendulum te teneret, cum omnimodà dimittendi funem, atque adeò te conterendi po. teſtate, ad iram illum provocare ne- quaquam auderes. Totus à DEO dependes. Ipſe om- nium perfectionum eſt aggregatio; tu porrô merum es nihil: ipſe te nun- quam indiget; ubi in ſingula mo- menta illius auxilio opus eſt. Manum ille ſi vel ſemel à te remo.- veat, de te actum erit, & in nihilum illico recides. An non igitur audax, & temerarius es, ac Pperfrictà fronte, dum tantum Deum irritare, atque ad iram provocare non reformidas? F 2 Si 124 Veritates DKL Si Deus triſtari poſſet, peccatum or mortiferum vel unicum majorem ei : afferret moerorem, quàm modò om. aͤn nium Sanctorum bona opera illi affe. i runt gaudium. ürit Bona opera Deiparæ Virginis Ma- H riæ, cæterorumque Beatorum, quam. Nuii Vis in ſe maximi ſint valoris, tamen We/NN comparata Deo, tanquam nihilum re- putari debent; eò quòd hic ſit infini- tus, illi verò limitati; hic Creator, illi res creatæ. Deum honorare, uùt par eſt, nemo valet, niſi homo, qui unà ſit Deus. Verùm enimverô infinitam hanc Dei Majeſtatem ab homine irritari, & contemni à vili, abjectòque terræ vermiculo, qui tot, tantiſque obſtri⸗ N Gtus beneficiis, amorem (ſi fieri poſ- ſet) infinitum ei rependere deberet, unm injuria certò eſt, quæ majus illi infert probrum, quàm omnes omnium San- Gtorum virtutes afferre ei poſſint glo- M i riam, & honorem. Dignitas Majeſtatis offenſæ peccati Myihn menſura eſt, eôque culpa eſt gravior, muyt quô on Atet 1, peccat 1 majorem: Im modd on ppen ili E Virgins l Orum, Iin loris, ts am nihilumn A hie ſt in ie Cent parek, teni Uniſt en kniann n ine ininn ettogoe n lane Nt (Efer he ete eer, u ii n mnniun N poling Chriſtianæ. 125 quòô major eſt excellentia læſæ Maje- ſtatis. Malitia igitur peccati mortalis infi- nita eſt; eò quòd Dei, qui illo con- temnitur, excellentia ſit infinita. Quapropter nihil æquèe ſormidare, deteſtarique nos oportet, ac pecca- tum. Peccare, eſt inhonorare Deum; quod non debet facere homo, etiamſi totum bpereat, quod Deus non eſt, inquit §. Augiſtinus. CAPUT XXIX. Quo animi ſenſu eſſe nos oporteat, quando per peccatum Deum amiſimus. EUM peccando perdimus; anul- la gravior jactura reperiri poteſt? Non pauci, ſi quando lite, incen- dio, aliôve adverſo caſu bonis tem- poralibus priventur, vel ubi ſe ino- pinè tædio, aliiſque miſeriis circum- datos vident, tantis ſe diſcruciant moœroribus, ut perſæpe fiant mentis impotes. F 3 Quan- Veritates Quantus ergo concipiendus eſt mœror de peccato commiſſo, quo infinitum æternúmque bonum amiſi- mus? Infelix prorſuùs eſt anima, quæ De- um per peccatum perdidit; ea verô, cui tam lamentabilis jactura vehemen- tiſſimum non inurit dolorem ,„ longè eſt infeliciſſima. Hanc infelicitatem deplorat & Au- Zisſtinus, dum libro primo Confefſio- num memorat, non niſi fuſis lacry- mis legere ſe potuiſſe apud Virgilium Didonis mortem, quam ſibi ex im- moderato in Eneam amore conſci- verat; nec tamen ſe defleviſſe animæ ſuæ mortem, cujus, & peccando, & non amando DEUM, ſibi fuerat au- ctor. Nonnullos reperire eſt, qui in ca- nes, & feles, pſittacos tanto, tâàm- ue tenero feruntur affectu, ut, ſi ni orbentur, nec ullam admittant conſolationem. Milites è domo Michæ, idola ipſius juſſu fuſa, furto ſuſtulerant; quibus non 126 4 1On ttti o Meer oltiejha il nioi Dnman n ig) ( latnepe 1CunN, netchodar ſberrimns ton irt ns keis, hamten un Mrim Uelis ke Nolenti, Uet pecen Uicemn 1 ler, Wn Mle ihianr lloe⸗ e phetſi, lpiends himiſlo, n vonum amid na, Iue D dit; ei ven tura ſehener loren, Long Pbont 0 4 1o Conſelt luls ho Ud Piglvn n lien in nore Coli⸗ erile animn pecanil i huentan iin nto, iin du, , AOnnitn Gol— N Chriſtianæ. 127 non repertis, mox ille ubertim flens ipſos inſequitur; rogatus verò tam inſoliti ejulatus cauſam; hiſce verbis: Quid tibi vis? cur clamas? repoſuit, Deos meos tuliſtis; & dicitie, quid ti- bi eſt? (a) Fierine poteſt, ut vilis beſtiæ jactu- ra ſomno, & quieti omnem locum intercludat? nec non idoli direptio uberrimas oculis excutiat lacrymas? an non igitur Deus pluris valet, quàm canis, felis, aut idolum? quis hoc in dubium revocare audeat, niſi blaſphe- mus? Interim perſæpe videmus, multos acerbis lacrymis iſtiusmodi jacturam proſequi, qui Deo, infinito bono, per peccatum deperdito, ne unam quidem lacrymam profundunt; ſed epulantur, choreas ducunt, rident, & jocantur, ac ſi nihil prorſùs mali illis obtigiſſet. Peccavi, ajunt, & gquid mihi accidit triſte? Hoc erat, quod S. Thomas Aqui⸗ nas perſpicaciſſimà ingenii ſui acie com- 4 Ppre.- (a) Judicum cap. 18. 128 Veritates prehendere neutiquam valebat. Hoc etiam erat, quod Carolum V. & Phi- lippum III. Hiſpaniarum Regem in ſtuporem rapiebat, nimirum, quo pacto is, qui mortiferæ noxæ fſibi eſt conſcius, ſomno ſe tradere aufit. Cogita itaque, 6 homo, DEUAM etiamnum hodie te alloqui Prophetæ Jeremiæ verbis, quæ olim per ipſum poôpulo Iſraélitico annuntiari juſſit. Seito, & vide; quia malum, & ama- rum gqt, reliquiſſe te Dominum Deum tuum, & non eſſe timorem ejus apud te. CAP.UT XXX. Vitanda ſunt omnia peceata mortifera: uanto Deus illa perſequatur odio, panaæ declarant. A Liqua mortifera fugere non ſuffi- cit; fugienda ſunt omnia. Qui unum admittit, fit omnium reus; ete- nim amicitiaà Dei, cunckiſque fuis or- batur meritis, ac ſi omnia mortalia peccata perpetràſſet. David vir fuit ſecundùm cor Dei: nunquam tamen æternâ donandus fuiſſet üchet gl mors e Hinco actum,e tur. Kmitre en con ileeipi Eites dice Ckucienisf te eximam ſan fiun Ekon g Mntun' Densin s, ind flum m g, bl ol lee Ebn, et n ins Ommicon Uucunckie lepele lebat. H n V. &N n Regen!: mirum, 4. noxe ſ kere aſt. mo, U ui Pißftt Dlimpeihin untiän i inn Vn Utiugu XX tu nurtſon uurolb, „ re non ⸗ nnin n kenszee, gneſfiz un Mo 1 r dooeon Chriſtianæ. 129 fuiſſet glorià, ſi illum in adulterio mors occupaſſet. Hinc odium Dei in mortiferum pec- catum, ejúſque malitia rectè colligi- tur. Si matrem, filii ſui in accenſam for- nacem conjecti lacrymas, & ejulatus riſu excipientem videres, eâmque au- dires dicentem: ſemper his, velim, crucieris flammis; nunquam hinc ego te eximam, nunquam té meum agno- ſcam filium; an non judicares, hor- rendum quoddam ſcelus ab illo eſſe patratum? Deus infinitè bonus eſt, & miſeri-= cors, infinitè magis nos amat, quàm filium amare poteſt mater: nihilomi- nus, ubi de noxa mortifera agitur (ſolà licèt cogitatione, vel clàm, ten- tationum vehementiaà, importunis pre- cibus, ampliſque pollicitationibus illa foret admiſſa) leonis inſtar inſurgit in iras tam horribiles, ut, excluſàâ omni commiſerationis ſpe, non ſolùm jucundiſſimo ſui conſpectu æternùm repellat eos omnes, quos mortali la- F S5 be 130 Vernates be infectos & vita migrare contingit; ſed ad inferos etiam deturbet, ubi eorum interitu gaudere nunquam de- ſinet. . Hæc ſupplicia non obſcurè demon- ſtrant, quanta ſit mortiferi peccati ma- litia; ſed nulla ex re liquidiùs ea pa- tet, quàm ex acerbiſſimis pœnis, quas Cœleſtis Pater de unigenito ſuo Filio ſumpſit. Innocens erat, infinito illum æter- nus Pater profequebatur amore; ni- hilominùs atrociſſimis illum tradidit Ccruciatibus, tradidit carnificibus dila- niandum, & in ligno crucis duos in- ter latrones medium, ignominioſiſſi- maâ morte enecandum; idque eà tan- tùm de cauſa; quòôd debitas peccatis noſtris poœnas in ſe transtuliſſet. Agnoſce igitur, homo! inquit S. Bernardus, quam gravia ſint vulne- ra;, pro quibus necoſſe eſt Dominum CObriſtum vulnerari. Hæc profectòô res adhuc longè ma- gis declarat odium, quéô Deus pecca- tum mortale proſequitur, . 24 Noli —2 . No uctenns Qunrle ibb Cius hore Allh, ſeln ln e ktt cum cker⸗ sklon Smna 64 Cüntere Mime le hece⸗ Del, n n mortn eta 7 duung 3 Dode tone, Orbatus Mon nmn, re conting etardet, in nundqoam blcoure genen eripecczinn picli⸗ , pani ui enito ho f0 Womn amolt,1 lum mndi nifcibusdh vcs rl groninolt gne titr⸗ Htas ea tullet. ſit M, Cbriſtiana. 131 Noli itaque tibi blandiri, quamvis hactenus perfectam in vaſta ſolitudine duxiſſes vitam, quamvis omnibus, quibus beati unquam claruére, præ- ditus fores virtutibus; ſi mortifera ma- cula, vel unica in te reſideat, eôque in ſtatu è vita decedas, audire te opor- tebit cum Virginibus fatuis, quibus nihil deerat, niſi oleum, quô chari- tas deſignatur: Neſcio vos: clauſa Janua. CAPUT XXXI. Qudm periculoſum ſit, vitæ tuæ emen- dationem de die in diem differre. lſerrimus es, quamdiu in ſtatu peccati mortalis verſaris; hoſtis es Dei, mancipium dæmonis; opera tua mortua ſunt, & meritorum ex- pertia; putridum reſectum es mem- brum; bonorum operum, quæ in Eccleſia fiunt, deſtitutus es participa- tione; jure, quod habebas in colum, orbatus, incendii reus perfiſtis. Won tardes igitur converti ad Do- minum, & ne diferas de die in diem; Dr F 6 ſubitò 132 Veritates ſubitò enim veniet ira illius, & in tem- Pore vindictæ diſperdet te. Ad hæc duo ſ. Scripturæ verba, u- bitò, & in tempore vindictæ, animum diligenter adverte. Deus impios quoſdam tractat, uͦt ſolet inimicum homo vindictæ appe- tens; hic aliquas ultionis ſumendæ occaſiones ſubinde ſinit præterire; tempus, & locus non videntur illi ad- huc ſatis opportuna; maturiorem ex- ſpectat opportunitatem; majus hoſti ſuo probrum, & dolorem machina- tur acerbiorem; interea cum eo agit, ut cum ſibi amiciſſimo: porròô, ubi vi- det omnia ad vindictam recte com- parata; tam, cuùm nihil ſimile ſubſit hoſti ſuſpicari, ſanguinariam exigit ultionem. Ità cum quibuſdam impiis agit DE- US; è£ veſtigio poſſet in illos animad- vertere; quod interdum facit; ſed culpam non ſemper pœna mox ſubſe- uitur; multi elabuntur dies, menſes ubinde, & anni: interea temporis Ülos, ut amicos, habet, divitiis cu- mulat, Wolat, ſltiga mocs, tün hpe nont on Ule hor Uon tenn in loco, Menti im Codenlan 1 lun Pentin- bem euupen Mnime ſ Gcom Cnnnes r Ahotun frefns ni elednnd i. i euuun d Kinme l 2 4, Gint Irr verde icke, aninun m incht incice n Ons Ient it Petie igentorilin turioremn dl nnils d n mid Cumn eoien rö, Abi lecke n Unie ſ rum els igthol⸗ anian ſeit; 65, Uili tenpon „ ll Cbhriſtianæ. 133 mulat, ad dignitatem, honorumque faſtigia extollit, proſperitate, com- modis, deliciis ſinit circumfluere; ve- rùm ſapientià ſua infinità, quà præco- gnovit omnia, hoc etiam prævidit. Ille homo nefarius poſt tam lon- gum temporis intervallum tali deget in loco, tali in domo, ibi tam vehe- menti impugnabitur tentatione, ut conſenſum ei ſit præbiturus: tum ve- rô illum nihil ſimile cogitantem re- pentinà morte opprimam. Hoc modo Balthaſar ſcelerum ſuo- rum poœnas perſolvit tum, quando id minimè ſuſpicabatur; nam, cùm ſplen- didum celebraret convivium, ad quod omnes regni Satrapæ erant invitati, ad potandum vinum vaſa ſacra, quæ Pater ejus Nabuchodonoſor templo Hie- roſolymitano extulerat ( ſacrilegium execrandum!) adhibere non exhor- ruit. Arripuit occaſionem Deus. Cùm enim Balthaſar deliciis jam totus eſ- ſet immerſus, & ſummà elatus gloria, ecce! manus umbra, tria hæc verba, PF 7 Mane, 134 Veritater Mane, Thecel, Phares, parieti in- ſcribentis, ei repente apparuit, quæ coram univerſis regni Satrapis incredi- bilem illi conſternationem, ruborém- que incuſſit. Neque hic ſtetit Divina Nemeſis: ſed ex ſacrilego ſanguine poenas ſump- ſit; ſceleratiſfſimo Rege eâàdem nocte miſerandum in modum trucidato. Hinc liquet, verum eſſe, quod paſ- ſim dicitur: Qualis vita, talis mors. Inſanabile ſit vulnus, cujus remedia indies differuntur. Perſeverare in malo, diabolicum eſt; S& digni ſunt perire cum illo, qui ſimi- litudine ojus manent in peccato, ait §. Bernardus. (a) Ubi itaque in peccatum prolapſus fueris, ſinè mora reſurge, téque Deo reconcilia, antequàm ille manum ſu- am elevet adversum te; Horrendum enim eſt, incidere in manus Dei vi- ventis. B LAA (aà) Sermo I. de Adv. “ 6 N i⸗ n. Mmet norb Riackeret Gpront dimtt i Paümer Do, tl ci Monius, Kn, 1 Vrehrum te ſi Cnclenne patietii parnit, trapislne: m, ubore⸗ inn Nenth peens in⸗ kicen o⸗ tmmcihao⸗ , gnode tels n s Ieki Colcnn uto, td Chriſtianæ, 135 CAPUT XXXII. Deius, qui in tempus morbi emenda- . tionem vitæ differunt. S juſtus Dei furor de improviſo te non opprimat, fatalis, qui te pre- met morbus, non multum ſubſidii ti- bi adferet, ut DEUM animæ tuæ red- das propitium: ſi enim febris tibi non adimat intellectus uſum, certè non patùm enervabit illius vires, tantâm- que illi offundet caliginem, ut de Deo, tuiſque peccatis attente Cogi- tandi tibi præreptura ſit poteſtatem. Fger quidam morti proximus, monitus, ut varios eliceret virtutum actus, repoſuit: Non equidem poſſum cerebrum mihi nimis infirmum eſt, & gebile, &, niſi opportuno tempore id ante feciſſem, jam de ſalute mea eſet conclamatum. P. Julius Recupitus, qui hanc hi- ſtoriam narrat, vir cogitationibus ſan- ctis diu, noctuúque intentus, &.quo- tidianis variarum virtutum exercita- tionibus aſſuetus, poſtquàm à morbo con- 136 Veritates convaluiſſet, hæc de ſe commemo- rat. Dum circumſtantes Patres me compellabant, multasque mihi de mo- re, prælegebant preces, piis refertas Nieſpiriis, & affetibus, adeò perturba- tů eram mente, ut ſolam eorum vocem percipere, ſenſum autem verborum aut nunquam, aut certè rarò admodum, om- ni licèêt conatu adhbibito, aſſequi poſſem. Hæc, ſi ità ſe habent, pejus age- tur tecum, qui vitam tuam ad fru- gem revocare detrectas, niſi ingru- ens morbus eòô te compellat: præſer- tim, ſi vanis, mundaniſque propen- ſionibus plenus, aut exercendorum ſæpe actuum fidei, ſpei, Charitatis, con- tritionis, cæterarumque virtutum nul- lam tibi comparaveris conſuetudinem. Serô nimis incipimus bene vivere, cùm jam è vita migrandum eſt; ſicu- ti ſerius munimus pectus clypeo poſt lethifera accepta vulnera. Dubia, infirma, & ægra eſt pœ- nitentia, quæ ab infirmo, & ægro proficiſcitur. Is peccata non deſerit; ſed à peccatis deſeritur, Eſto Peccan- 4 Gi wolont telkate de (Colel em ie ſtali obrn Iunmge eſ tronum, rlortguein Oluria Uie Megant, 9 lmpins Punitus he in huebat itgre, tute Roy nn eguun Riaczret, n, jus 1, Cuin N Megledun Apigtion Aiorue Uunt, ſe Mon eſt (Ommen es Parrer 1 ihi fii nn led teſtn 1of 1DerloTEN Gchmec t, peſiſ i⸗ tuam 1 ,nii n elute el ſe opet ecencon Hantt ittutumun. ſtetudſren e ilee hetz ho Cpeo 1 eN n Gei , elgn 4 Cbriſtianæ. 137 di voluntatem haberet, peceandi po- teſtate deſtitutus eſſet. Confeſſio eorum, qui emendatio- nem vitæ tam diu differunt, donec fatali obruuntur morbo, ſimilis ple- rumque eſt confeſſioni furum, & la- tronum, quibus illa per equuleum extorquetur; nam hi vix inde amoti, omnia illico, quæcunque faſſi funt, negant, & pernegant. Impius Rex Pharao, decies à Deo punitus horrendis modis, culpam ſu- am fatebatur in vices fingulas, ſpon- debâàtque, gentem Ifraéliticam fervi- tute EÆ.gypticà ſe liberaturum; ſed vix erat equuleo amotus, vix ceſſabant plageæ, cum omnia, quæ promiſerat, retractaret. Ingens fane argumen- tum, ejus pollicitationes fallaces fuilſ- ſe, & minimèé ſerias. L Ità contingit non paucis, quibus neglectam longo tempore ſcelerum expiationem mors jam jam imminens extorquet. Peccata ſua quidem ape- riunt; ſed eorum confefſio plerumque non eſt perfectè libera, coacta quaſ 138 Veritates eſt; confitentur, quia vehementes pa- tiuntur anguſtias, quia mortem in- ſtantem perhorreſcunt, quòd ſi nec morbus illos affligeret; nec mortis terreret metus, nequaquam peccata ſua ſacerdoti detegerent, nec vitam emendarent; quin quod pejus eſt, ſi convaleſcerent, in anteacta flagitia re- laberentur, uti quotidiana nos docet experientia. Agenda de peccatis eſt pœnitentia, dum ſani ſumus, dum mens eſt inte- gra, dum & bene, & malè agendi poteſtas ſupereſt. Id qui facit, non poteſt non ſecurè mori: eligit enim, quod certum eſt; & repudiat, quod eſt incertum. Tempeſtatem operiri, dum venti favent, & in altum vocant, magna dementia eſt. At emendationi vitæ fatalis morbi tempus aſſignare, neque æternam ani- mæ ſuæ ſtabilire felicitatem, ubi & va- letudo, & tempus, & tot occaſiones favent, dementia eſt longè maxima. tultiſimum oſt, inquit S. Eucherius, 7 () ) en lur demni ij Cmmit 64 Mds, Mn Uugern die CUr ho An gbes ilkel Giieocen Pommonſe nortſ ln, nun nmum ace⸗ Menti kem lgentern Imic iln ii Cam Külgen 0 An ehemente; a wortem! qudd 1 ner agan hen int, Me d peſtetk, ellli ltin diana non 1 eſ Nenitt nmenei mme Ae Gi eh epulit I , un i at, ſtnis mo toole m 7 Cbriſtianæ. 139 (a) ut cauſa, qud de neeſitatihus agi- tur aternis, mutabilibus vitæ deficien- tis ommittatur extremis. CAPUT XXXIII. We ad bhoram quidem differenda eſt vitæ emendatio. MUlorum vox eſt; cras, Cras ad frugem redibo: ſed cur non ho- die? cur non hâc horaà? Si qua vultum tuum, aut veſtem labes infeciſſet, an exſpectares diem craſtinum, ut illam expurgares? nun- quid eodem die, atque adeo è& veſti- gio maculam ſedulò abſtergeres? Si mortiferum vulnus tibi eſſet in- flictum, nunquid illaà ipſà horà chi- rurgum accerſiri juberes, ut fluentem præſenti remedio ſiſteret ſanguinem? Ingentem pecuniæ vim ſi amiſiſſes, nunquid illam ſinè mora juberes per- quiri? Si in campis valido fune arbori eſ- ſes alligatus, aut ibidem in furibundi leonis ungues incidiſſes, nunquid eo- dem (a) Homil. de dilat. 140 Voritates dem illo momento adjutricem implo- rares manum? Cur non animæ tuæ, mortifero peccato inquinatæ adeôgque vulnere gravi affectæ, atque in tartarei leonis rabiem delapſæ, eandem operam im- pendis? cur non illico auxilium po- ſtulas? quam ob cauſam differs in cra- ſtinum? An forſitan anima tua cras reddita erit curationi, atque expurgationi ma- gis idonea? An Deum, & cceleſtia bona deperdita, die craſtinà commo- diùs es reperturus? An tum peccato- rum tuorum vincula faciliuùs diſſolven- da ſunt? An cor tuum adeò durum magis erit mollitum? demens es, qui hoc autumas. G Vitæ tuæ in meliorem emendatio fiet in dies difficilior ex prava conſue- tudine, quam peccando contrahis. Tempus, quod cætera omnia conſu- mit! roborat perverſas animi propen- ſiones, iſque dat incrementum. Poœnitentiam de peccatis ne ad ho- ram quidem, ſinè periculo arnittende alu⸗ Aotis, rum tibt uancofk tamen ſi Cratinnn. promt. rtiſis Pehicrns pon luper di conlni Uknol 4 it Kfn nun, H ortgendi Unde hing ei Ugitr; ad Doterere Whid Conoanlcar idi I Auncktf tes futricen in. te, Mori deogue ſut in tartarei A emn Openmi 0 auxiivan, n Eifkuind tun crg kdl Ghngnin im, Gcel raſins com n tun peicn clinsclon 1 Aed A lemensti, enenenli o oom Onmni N1 ini ⸗ ent t e AAl amit . Cbriſtiunæ. 141 ſalutis, differre potes; licèt enim eo- rum tibi veniam ſpoponderit Deus, quando ſeriò te ad eum convertes; non tamen ſequentem horam, vel diem craftinam, quàâ te convertas, tibi ad- promiſit. Fortaſſis & horà alterà, & altero ſu- pervicturus es die: an forſan etiam non ſupervives? Profectòô non rectè ſi- bi conſulit, qui rei tam incertæ, qua- ſfragil arundini, ſalutem ſuam cre-= Sed finge, te craſtinam lucem vi- ſurum, habiturumque tum ſeriam te corrigendi voluntatem. Unde ſcis, gratiam efficacem, ut illud exequâre, te habiturum? Deus minùs erit propenſus, ut illam tibi largiatur; forſan etiam illam negabit; eò quòd tot gratiarum dona, quibus poteras reſipiſcere, neglexeris, & JE- 8U Chriſti ſanguinem pedibus toties conculcaveris, omni paſſionis ejus fru- ctu indignè peſſumdato. Illa eſt peccati pœna juſtiſſima, ut, gui rect facere cum poſet, noluit, amit- tat 142 Veritates tat poſſe, cùm velit, inquit S. Augu- NRinus. (a) Hæc eſt veritas, quam ſedulò per- pendere nos oportet: quemadmodum enim nullum eſt excellentius donum, quàm gratia efficax, ità nulla ſpes ma- gls inanis, ſpe hominis impii, qui in animum ſuum inducit, gratiis Divi- nis præveniendum ſe, quando illas deſiderabit. Qui ſe quotidie non emendat, is quotidie fit deterior. Pornitentia ſe- ra, rarô vera. CAPUT XXXIV. De peccato Reprobationis. S Soriptura, S. S. Patres, & Theo- „ logi aſſerunt, certum eſſe nume- tum peccatorum, quæ Deus in quo- vis homine tolerare decrevit. Peccatum, inquiunt, quo numerus ille completur, ℳ peccatum ad mor- tem, ſeu reprobationis; iſto ſiquidem commiſſo, de ſalute noſtra conclama- tum eſt; eò quòôd DEUS hominem im- (a) Lib. 3. De liber. arbitr. plun! permittn milerico cbulns 4 mendum Dico tun num Uumeri Anm, 4 ⸗ Vetba: onmz Acerun n, ſe, imacken Ulon, Umoitur Nbon ndiir Nd Meniihin Keſent, E ig . ord Un do nquit 4 mn lednld vemadodn entius konn Umulahesr inpi, d , glals 4 unto 1 enendt, Poenitentan XXIV. timmi les, EI n ele unn heus in i⸗ t. o une, n N ſolgute⸗ con⸗ Honten Cbriſtianæ. 143 impium infirmitati ſuæ, malitiæque permittat, qui ejus longanimitate, ac miſericordià tam diuturno tempore abuſus ſit. Hoc altè animo impri- mendum. Dico itaque, certum eſſe peccato- rum numerum, & à poſtremo hujus numeri peccato reprobationem no- ſtram, damnationémque pendere. S. Cyrillus explicans illa Chriſti verba: Implete menſuram patrum ve- Rrorum ait, impium à Deo tolerari ad certum uſque numerum peccato- rum, ſic, ut illo completo, ulterio- ris gratiæ ſuæ denegatione in illum animadvertat. Ulcus, dum planè maturuit, diſ- rumpitur: horologiôò circumactô, ſo- nat hora: beſtia in foveam cadit, ul- timé fixé veſtigiò. Haud aliter, poſtremôò peccaté nu- meri iſtius, quem Deus tolerare de- Creverat, perpetratô, ruit homo præ- ceps in æternam damnationem. Porrô ſicut extremum veſtigium, quo poſito, fera in foveam labitur, ma- 144 Veritatet majus antecedentibus eſſe non debet: &, quemadmodum neceſſe non eſt, ut ultimum temporis punctum, quo evoluto, hora ſonat, diutiùs cæteris duret; ità neutiquam neceſſarium eſt, ut poſtremum peccatum, quo admil- ſo, in ſempiternum præcipitamur exi= tium, vel majus ſit reliquis, vel diu- tiùs duret: ſufficit, ſi præfinitum à² Deo numerum terminet. . Quid cenſes, homo! his auditis? an non eſt, quòd meritòô totis artu- bus contremiſcas? quis enim novit, utruam prima noxa mortifera, quam committes, numerum kunc non ſit completura? ignoras, quot peccata mortalia Deus in te tolerare ſtatuerit: non niſi unum tolerare voluit in tot millibus Angelorum, tôtque homini- bus: primo admiſſo, illos ad inferos detruſit. Hæc ſeriò, & accuratè per- pende. Quidam fures aſſiduè mortem effu- giunt, & in furtis ſuis conſeneſcunt; alii primo in furto deprehenſi in fur- cam aguntur. Pec- Pecron Winmon ignonmns Unugwane Polkr d Meuin, Uli iti e l ntertt, llnsl Deo, e tbipepen leben n⸗ impeez limne pecc in Ahlerg. ii,0 l ri lnrint⸗ R Eee cbin ſeg iin Cllgen e⸗ ☛ 4 ſſe non dr⸗ ecelle non punckum,g diatiüs cet eceſlariune n, gontt Aciptamm lqnis, Id0 preinimn N ol hisau ltto tots n 8 Enin M Ortikn, NuN n ot heli elateſnnen olnt in he on ſos 14 inene molten 4 Olelein, Penlnt. ſy. N. Cbriſtianæ 14 5 Peccatorum numerum, quem De- us in nobis tolerare decrevit; prorſũùs ignoramus. Quare, ſi mortiferam nunquam culpam admiſeris noli, etiam poſthac illam unquam admittere; pri- ma enim, quam perpetrares, caro ni- mis tibi conſtaret, ſempiterno forſi- tan interitu. Multas ſi commiſeris, habe gratias Deo, quôd hactenus tam clementer tibi pepercerit; & cave ſedulo, ne re- labaris: menſura tua forſan brevi erit impleta; fortè unum duntaxat, alte- rumve peccatum mortiferum requiri- tur, ut in ſtatum æternæ damnationis adducaris. Cave, inquit S. Ambro- ſius, (a) ne, cim mortuus fueris ſe- mel, moriaris iterum; jam non pecca- to morieris, ſed veniæ. Poſſet te quidem Deus per omnipo- tentiæ ſuæ miraculum in ſtatum ve- niæ obtinendæ reſtituere; ſed, quæ ſpes, illum id eſſe facturum? quan- doquidem (numerô peccatorum ex- pletò, aut noxà reprobationis peractà) decre- (a) Serm. 18. i n Eſal. II. 146 Veritates decreverit, gratias ſuas ſingulares tibi denegare, quarum ope deſtitutus æter- nùm es periturus. Sicut enim certus eſt numerus pec- catorum, quæ Deus in quolibet ho- mine tolerare ſtatuit, ità & certa eſt menſura gratiarum, quas Deus uni- cuique largiri decrevit. DEVUS, inquit S. Gregorius, (a) prius dulciter vocat; & poſtmodum terribiliter increpat, & ad extremum irretractabiliter damnat. CAPUT XXXV. De peccato veniali. Non ſolàům à gravioribus, ſed à le- vioribus etiam noxis concipien- dus eſt horror. Studiosè caves, ne 'el in minimo diſpliceas hominibus, uos cordatè diligis; Deo interim, qui ſuper omnia diligendus eſt, diſpli- cere non extimeſcis. Nônne hoc ra- tioni repugnat? nônne hominum ſu- perat captum? O quam beati ſunt cives coleſtis 2 Hieru- (a) Lib. 18. Ca. 17. Herulde Vini Nun re polſen mägge, il, me Ulneng lemrn En, (umopet Onmnino le .Z Urgn Iun inti Gne ſnn kenit, 4l Nullen Uli trn cobes adun Weidonr Monun leruin lin len enn, . nglargi Heſitatnsr numets n quolibet t C cett! nas Den n Cleporii G ufme Nal am . XNV. tini⸗ 3 — s C oe Cli, 1 Honnini⸗ Deo iun, dwel,/ Nonnee homim 4 4 dion 1 Chriſtianæ. 14% Hieruſalem, in quos nulla cadit Di⸗- vini Numinis offenſa! quòd ſi pecca- re poſſent, cœlo exterminari, ſum- màâque, quâ potiuntur, orbari glo- riâ, atque adeò inferorum incendiis immergi Præoptarent, quàm venia- lem noxam vel leviſſimam admittere. Sanè, qui rectè comprehenderet, quantopere illa Deo diſpliceat, idem omnino ſentiret. Exigua vanitas Regis Davidi;, quà illectus, ſubditorum ſuorum nume- rum iniri juſſerat, triduanà4 peſte, quæ ſeptuaginta hominum millia pe- remit, à Deo punita eſt. Nullæ morbi moleſtiæ tam acerbæ, nulla tormentorum atrocitas, nulla vis doloris tanta, quin unicum venia- le peccatum multo mereatur majora, & acerbiora. Satius eſt, aliquot dæ- monum millia in corpore circumfer- re, quàm culpa veniali vel unic ani- mam inquinare. Una duntaxut res gravis, ac perti- wutſcenda , pewcatum Ncilicet; reliqua 6 2 verè 148⁸ Veritates verò omnia mera fabula, inquit §. viar ooit Perpelln . no annd 00 ſi ſæpe perpenderes! noxam ve-. a nialem, dum multiplicatur, Dei in te m amorem imminuere, & profuſæ ejus 4 o in diſtribuendis gratiis munificentiæz obicem pônere; ſi frequenter animo r revolveres peccatum veniale, ſi iden- 7 e tidem cumuletur, ſenſim, & ſinè ſen- Rnd ſu ad mortale, atque adeò ad æternam en n, damnationem viam ſternere; non tam n temerè in illud relabereris. an In idem recidit, immani procelli, inkt an exiguis aquæ guttis, paulatim ſe lackn per rimas inſinuantibus, depreſſa na: lnn n Vis intereat. Ein ſeln Indecorum eſt vinci, ubi facile fuit rnto⸗ vincere. Ce Piener C&ÄC APUT XXXVI. nii Meditatio Paßionis Chriſti retrabit Aenl nos à peccato. Ine I homines rectè noviſſent JESUM, eſtin non tam temerè ipſum offende- u rent; qui enim fieri poteſt, ut hæc Aamunel duo fimul conſiſtant, ESM noviſſe, Mm 20 , imninl es) novn atur, Deit E pr Pro⸗ Olle 8 Munlhn bente n enlde,1i m, Alnrk Eed Adetn tnere, Etis. ng 6, phl hdel ich D bl cli XVI. n . ſet in d telt, , n Cbriſtiana. 149 ac ſcire, quid noſtri cauſà egerit, & perpeſſus ſit; neque tamen ardentiſſi- mo amore in illum ferri. Ipſi canes, animalia rationis exper- tia, amant, ac tuentur nos, dum il- lis aliquot oſſa, nobis prorſus inuti- lia, objicimus; nos verô ratione præ- diti ESU M vehementi amore non complectemur, qui innumera indies beneficia, gratias, merita, fatisfactio- nes, res omnium fructuoſiſſimas, no⸗ bis adeò liberaliter impertit? Tam tenero, gratôque ſumus ani- mo erga amicos, ſi quod uſpiam ob⸗ ſequium nobis præſtiterint. Eritne igitur ſolus ESUS, in quem duro, & ingrato ſimus animo? Quis amicorum noſtrorum ad pau- periem ſe redegit, ut nos ditaret? quis cruci affixus eſt noſtri causà? quis ian- guinem ſuum pro nobis effudit? ſo- lIus J ES US hæc omnia fecit, amore noſtri impulſus. Gutta pretioſi ejus ſanguinis mille aliis mundis redimendis ſufficiebat; ſed quò manifeſtiùs declararet, quanto G 3 nos 150 Feritates nos haberet in pretio, quantòque in amore, ſanguinis rivulos profundere non dubitavit. Cùm poſſet guttà, re- demit unddâ, inquit S. Bernard. Exiguus dolor, quem quis pro alio, à quo odio habetur, lubenter patitur, ſatis habet virium, ut odium ejus cum amore commutet. Calliros (a) implacabili odio arſe- rat in Coreſum, licèt hic nequicquam exulceratum illius animum variis be- nevolentiæ ſignis emollire ſtuduiſſet; at verôò poſtquàm ad mortem damna- ta, Coreſum conspexiſſet, necem pro ſe oppetentem, ſéque ejus morte, ab interitu vindicatam, odium ſuum cum amore commutavit, tantôque animi affectu illum complexa eſt, ut ei in morte comes eſſe voluerit, quò ſua- viſſimà intimi amici ſui præſentiâ ſem- per frueretur. Omnes eramus æternæ mortis rei, atque hoſtes JESU Chriſti; ipſe au- tsm, quéô nobis vitam deperditam re- ſtitueret, immaniſſimos pertulit cru- Cla⸗ (a) Zbomeus l. var, hiſt. C. 34. liatus ie Cls wont bundos Velet di Vile, kior, mile etin⸗ Clitn, Uuil oon moten teſtari ne ſiento⸗, Cpree Poptern, nire i l Menkere inmmetab Ondo Wnn udhn “ E lle 9) gbantoget los prolune doet mgti, ymml nbis os bbenterſett dium eig bili och le negnige num vi lie Kucun ortein Ann t, Hetenhl 1s orte,? n ſuumen töce elt, It al 1 ſtentilen Cbriſtianæ. 151 ciatus, acerbi ſſimàmque probroſæ cru- cis mortem ſubivit. Et ecce! mori- bundos oculos in nos conjicit, ac ſi vellet dicere: Vale, 6 homo! lubens ego mo- rior, ut tu vivas; quòd ſi eſſet opus, mille etiam mortes lubens, volénſque ſubirem: quid ultrà tibi præſtare de- bui? conſummata modòô ſunt omnia. Amorem in te meum magis perſpicuè teſtari non valeo, quàm pro te mo- riendo; ſi hactenus amare me detre- ctaveris, jam tandem in morte, & propter mortem meam me ama. S& amare pigebat, redamare non pigeat. (a) Hoc profed, ſi crebrô attentaà mente recogites, haud dubiè prorsus immutaberis animo, Jxsunque pec- cando contemnere deſiſtes, atque odium tuum cum odio Calliroés in amorem commutabis. CAPUT XXXVII. De Satisfactione. Lgens eſt felicitas, ſinè flammis pia- cularibus cœlum conſcendere; ſed G uà (a) S§. Aug. 4 4 152 . Yeritates quàâ viâà voraciſſimum illum ignem tu effugies, qui in dies ſingulos pecca- taà coacervas, & vix aliquid patienter ferre conſueviſti? felicem meritoò te poteris prædicare, ſi ad breve tempus duntaxat illic detinearis. Nam vir fide dignus (a) narrat qttemdam ob unicam noxam, eâm- que nennif venialem, per anni ſpa- tium purgatorio igne fuiſſe crucia- tum; Item Religioſum Societatis E- 8U quatuor omnino annis in eodem detentum ob inconſtantiam in ſua vo- eatione; cui tamen nunquam plenè Conſenſerat; Puellimque quamdam atroeiſſimis ibidem afflictam fuiſſe pœ. nis ad quingentos annos, vanitatum, & illecebrarum ſuarum causàâ, qui- bus juvenes, illam accedentes, fue- tant depravati. Hæc ſi ità ſe habent, tu certè qua- draginta minimùm, aut quinquagin- ta annis rapidiſſimo illo igne torque- beris; forſan etiam uſque ad mundi cConflagrationem, ſi in anteactas no- . Xas (a) Hautinus pat. def. n. 383. as veht i vels, rurm no ſynis er Rcope anigace tli t lo Ppetithr Decckt gui ila quemn co Elßin, iant Nögn Lrumnss ice olims un gor eelte , Mg Elhere Fencin ltihel A llum ignent ingrlos een iguid ten Ceimn Merit breyetenn 1. 1 () uun noIN, 4 per ann ſ⸗ ſuiſe on Gcſett, nns in eot fam ilun Ngum e ACactit hin kille⸗ , ſuniiut (alt, entes, N n celd i⸗ uingle gne toie 1 MN tents . ,30 Cbhriſtianæ. 153 xas relabi pergas, ſi nihil omnino pa- ti velis, ſi lucrandarum indulgentia- rum non ſis ſtudioſior, & in eleéëmo- ſynis erogandis magis liberalis, ſi nul- là corporis afflictatione in te ipſum animadvertas, & rarò, vel nunquam tuis te commodis, atque inordinatis appetitibus defraudes. Peccata puniri debent vel per eum, qui ülla commiſit, vel per eum, in quem commiſſa ſunt. Teſte &· Au- Ziaſtino, (a) iniquitas omnis, parva, mqondve ſit, puniatur, neceſſs eoſt, aut ab homine pœnitente, aut d Deo vindicante. Exiguis in hac vita poenis, atque ærumnis enormia peccata, graviſſi- mque ſupplicia redimere valemus. oſſumus item ingens, tum gratiæ: tum gloriæ incrementum comparare adverſis, quæ nos hic premunt, for- ti, magnéôque animo tolerandis. Sed diſpar eit in flammis piacularibus pa- tiendi ratio: Illic acutiſſimi dolores ad ſatisfactionem modicum conducunt, 6 † atque (a) Conc. I. in Pfal. 58. 754 Veritutes atque omnis merendi poteſtas omni- no ſublata eſt. Si centum aureos cuipiam deberes, an non perlubenter intra tres hebdo- madas unum illi aureum ſolveres, eàâ lege, ut cæterorum omnium debi⸗ tum tibi condonaret? Multas graves ponas pro commiſ- ſis peccatis Deo debes: quòd ſi vel unicam hic velles illi pendere, cum ſincero ſatisfaciendi deſiderio, de mil- lenis, quas illi debes, centum tibi lubens remitteret. Magna igitur inſania eſt, in flam- mis piacularibus centunm posnas per- Tolvere malle, quàm hic vel unicam. Quòd ſi IESUS, ipſa Sanctitas, in vigiliis, jejuniis, doloribus, & lachry- mis vitam traduxerit, ut humanum genus in libertatem aſſereret; quid nos agere, quâque ſeveritate in nos uti oportet, qui peccatis undique gravati, in pejora quotidie delabi- mur? J Quiſquis hic lugere detrectat, poſt- modum lugere gogetur, & expericn . tis ti ad gue e⸗ torque hord fammt . On 1 ſelluri Homin lis it Cotnint Cehich Tur P bigen Uebezs uon ſ Orin Polen Cbriſtianæ. 155 Ceſts on tid addiſcet, præſtare, dies, noctéſ- que corpus acerbiſſimis in hac vita piun ee torqueri tormentis, quàm vel unicâ atres hid horà animam piacularibus æſtuare n ſolieta Rammis. l CAPUT XXXVIII. De Sacramento Pœnitentia. prom oli Non pauci, dum ad ſacrum tribu- enlete, nal accedunt, de peccatis con- eio, ds feſſuri, dæmonio poſſidentur muto. Centumn 1 Homini noxas detegere erubeſcunt, quas in Divinæ Majeſtatis præſentia eſt, Nn committere, nequaquam illos puduit. peene Si Angelo, ab omni labe puro, eſeluicn delicta tua aperire te oporteret, eſſet, Gncit cur pudore afficereris; ſed quando- Kben quidem illa tantummodo manifeſtare hummmn debeas homini, qui prævaricator eſt, eet; non ſecùs, ac tu, quique in eadem omnia, in quæ tu lapſus es, ſcelera dne in n. is mi⸗ poteſt incidere, ac propterea tui com- de A mileratione tangitur, nihil prorsùs eſt, cur rubore ſuffundaris. ear⸗ „ Magdalena, genere prænobilis, de- eti ſertam ſpegçum incolens, per viginti 6 6° gua⸗ 156 Veritates quatuor annos aſſiduis lachrymis, corporiſque afflictationibus vacavit in publicam flagitiorum ſuorum decla- rationem. . Paulus Apoſtolus, Auguſtinus Epi- ſcopus, David Rex, & Propheta, peccata, quæ patraverant, fſcriptis prodiderunt, eâque toti orbi nota eſ- ſe voluerunt. Marcellinus, ſummus Pontifex, delicta ſua coram univerſis Epiſcopis palàm fecit: Hoc à te non exigitur, quamvis Clariſſimis illis viris ſtatu, & conditio- ne longè ſis inferior; hoc tantùm re- guirieur⸗ ut ſubmiſſè, atque adeòô, i lubet, clàm tenebroſo in loco, ubi à nemine videri potes, noxas tuas declares Sacerdoti, qui illas manife- ſtare nunquam poteſt, etiamſi graviſ- ſimæ illi pœnæ ſubeundæ eſſent. Et erubeſces etiamnum tua tam fa⸗ cili modo delicta confiteri, quæ Pau- li, Auguſtini, Davidis, Magdalenæ, Marcellini flagitia enormitate ſortalbi nulla- nullaten elt, ut bude bllis et lis, aeſt Ui 10 ims Nra * Cont Din keta 1 buter Ctlegion tum mor plitate, ti, nli Peruit, Apott RN inleros , torus fi eyperti lchrſtt Us Vaait Otum dec ing hy & Prlple Ant, ſapn olbinone⸗ 6 Dontiet is pie , un⸗ GCNt. tantun te gte Nin N in bon⸗ onistii ymole⸗ Gl garl⸗ len ti unſ⸗ Ue glleu⸗ eunt W Cbriſtianæ 157 nullatenus exæquant? Enimverò non eſt, ut intelligi hoc poſſit. Pudor ille perverſus, atque execra- bilis eſt, & pueris proprius; ſed vi- ris, ac fminis ſupra modum indignus. Ubi confeſſio, ibi remiſſio; ait Mar- tinus Bracarenſis. CAPUT XXXIX. Quantum ſit malum præ pudore peccata ſubticere. LDm nimio pudore victus morti- feram celas noxam, Sacramen- to abuteris, horrendum committis ſa- crilegium, adeô⅛que novum pecca- tum mortale, gravius carnali illà fra- gilitate, quam præ pudore ſubticui- ſti, nullůmque ex iis, quæ Sacerdoti aperuiſti, peccatum tibi condonatur. Si poſt ejuſmodi confeſſionem illi- co te mori contingeret, majores apud inferos ſubires cruciatus, quàm ſubi- turus fuiſſes, ſi mors confeſſionem prævertiſſet. J Nullum eſt in corpore tuo tam eru- beſcendum membrum, quod non lu- 6 7 bens, 158 Veritates bens, volénſque detegeres, ut vitam in annos aliquot protraheres; & pu- debit te, ſœda conſcientiæ tuæ ulcera aperire, ut animam tuam æternùm conſerves? Qui tegit vulnera, nunquam ſana- bitur. Aut mortifera tua crimina Sa- cerdoti ſemel declares, neceſſe eft, aut perennibus crucieris incendiis. P. Joanni Ramirez, Societatis E- ⁸&U Sacerdoti, pro Nobilis cujuſdam fæminæ ſalute coram Ven. Sacramen- to preces fundenti, ſubitò illa ſe ſpe- ctandam exhibuit flammis circumda- tam, æterniſque inferorum pœnis ſe- ſe adjudicatam eſſe aſſeruit; eò quòd peccatum lethale, non niſi unicum;, in confeſſione præ pudore reticuiſſet. Pudor hic nuſquam pernicioſior eſt, quàm ubi ſalus animæ periclitatur. Si vel ſemel illi locum dare incepe- ris, conſuetudinem contrahes, con- feſſionéſque ſacrilegas cumulabis, at- que ità Sanctiſſimam Synaxin toties in- dignè frequentabis, donec lapſurus es in egrell Con que! frueri⸗ ratione lket ln Iun gen Eelante H anqan um, te ineleen Mentoru krordat MWi royn he 4 Utatuun Aie 14 Ain leer eS, ut nin letes; E in turlen am Aterun Ungtantn n cimiud , becelet incenei⸗ eetnb 1s Coblen Wruni il b (tcund n geni i wnion, eletia ſcolore iraru bes . ⸗ ulebi n totsn⸗ „ o M Cbriſtianæ. 159 es in voraginem, unde vix patebit egreſſus. Conſcientia interim te diu, noctů- que lancinabit, neque animi pace fruêris unquam, Dæmon te in deſpe- rationem pertrahere, tibique perſua- dere conabitur, ut in omne flagitio- rum genus te totum effundas; cum de ſalute tua jam ſit conclamatum. Hinc mœror, & anxietas mortem, tanquam remedium anguſtiarum tua- rum, te optare compellent; illinc infelicem obitum, ùt principium tor- mentorum, imminentis damnationis recordatio te coget exhorreſcere. Melins, (inquit S. Auguſtinus) coram uno aliquantulum ruboris tole- rare, gqum in die judicii coram tot millibus bominum, gravi repulſa de- notatum, tabeſcere. Z CAPUT XL. Aliæ rationes, cur in confeſione pecca- ta declarare neminem pudere debeat. Atius eſt, citò noxas per confeſſio- nem te eluere, quàm ſerô; ntius 160 Veritates eſt hodie, die oraſtinâ; ſatius modé, Cutandd quàm poſtea. Qui non eſt hodie, cras minns aptus erit; ſi hodiernâ die te pudeat, cra- ſtinà pudebit multò magis. Ne metue: quod per confeſſionem ſcitur, minùs ſcitur, quàm quod ne- ſcitur. Is, qui tibi à confeſſionibus eſt, non obſtupeſcet auditis tuis orimini- bus; nihil enim illi dixeris novi; mul- tò graviora, & fœdiora flagitia ante- hac haud dubiè audiérit. Qui ſacris tribunalibus præſunt, ſi- miles ſunt chirurgis, qui in caſtris, aut in noſocomiis læſorum curam ha- bent. Tot fœtida, atque horribilia conſpectu contrectaverunt ulcera, ut ad omnia jam callum obduxzerint. Ubi vulnus detectum eſt, malagma applicant, nihil inde commoti. Par eſt eorum, qui ſanandas animas ecurant, agendi modus. Si, confeſ- ſione peractàâ, quædam paterna tibi ſuggerant monita, malagmata ſunt, . curan- idonea. Nege ſti, in⸗ enin ag tant reci Ablo Ouſter⸗ um, g e jain Chritudi matha fertet, Cande tem nune dn gbidemn tbi ſi⸗ ſe ri acerum Amor Hie l Neq bus tb Optime Dündes ſitius m as inte e pucent,4 gs. olltlioe vimguet eſtonibnnt tuis onn Inoni, Kgiin n . 6 Pelunt lin A mn Clam He Honte t Nleen Ohutit mot, Cbhriſtianæ. 161 eurandis animæ vulneribus admodum idonea. Neque is, cui peccata tua declarâ- ſti, in animo ſuo te deſpiciet; iniquè enim ageret, ſi te, quem Deus in gra- tiany recipere paratus eſt, aſpernaretur. Abſolutione tibi impertità, non conſiderabit fœditatem tuorum ſcele- rum, quæ pretioſiſſimo ESU ſangui- ne jam ſunt abluta; verùm ad pul- chritudinem Divinæ gratiæ, quà ani- ma tua modò reſplendet, oculos con- verte. Gaudebit quoque adhiberi ſe, ut in ſalutem tuam incumbat, magiſque te nunc diliget, quàm antea; quando- quidem argumento evidenti didicerit, tibi ſe in amore, ac æſtimatione eſſe, ſéque virum ferventem, ſapientem, ſincerum, ac benignum à te haberi. Amor provocat amorem. Hiſce omnibus rationibus, ſi addu- ci nequeas, ut ei, qui à confeſſioni- bus tibi eſſe ſolet, quique omnium optimè juvare te poteſt, peccata tua pandas, alium, ne innoteſcas, acce- as 162 LVeritates das licèt: dummodo verum, ſince- rümque dolorem, ac firmum emen- dationis propoſitum conceperis. Præſtat, ſacerdotem ignotum adire, eique clàm, vel in tenebris noxas de- tegere, quàm ſacrilegam peragere confeſſionem; cujuſmodi eſſet illa, quæ, huc illuc diſcurrendo, inſtitue- retur, liberiùs peccandi gratia. CAPUT XILI. De Conſcientia. Ntequàm quis in peecatum labi- Atur, conſcientia illi ad inſtar fræ- ni eſt, quo præceps in malum curſus valeat inhiberi. Occlamat: ne feceris; periculoſæ plenum opus aleæ tractas; ſalutem animæ tuæ in diſcrimen adducere te, quis non videt? nônne poſſet con- tingere, ut, flagitiò vix perpetratô, ſinè mora te mors opprimeret? innu- meros illa in peccato deprehenſos ex hac vita ſuſtulit. Horrendum oIt in- cidere in manus DEI viventis. Qui modò conſcientiæ ſuæ parèêre 1. recu- leculat, rum m is poltn⸗ einam lm con iins ek Damn Dt Aum me tione; lur in unm Conlein, Uhicum römage lbet Qi Kanri ttan eten Konem Cemn in C orte ſohi etum, ſi tmum em Cepenis notumadtt bris noxn! un hegt Ndi elet i ndo, inie⸗ gri XLI. in Corun 1, Küln tr llun an eraltl , ſaluen Adnoert⸗ polt . peſhinid get) . ehenye G*. . e n . CObriſtiana. 163 recuſat, qui illam, ut actionum ſua- rum moderatricem, ſequi detrectat, is poſtmodum duriſſimam ejus carni- ficinam ſubire cogetur. O quantum bonam inter, & ma- lam conſcientiam intereſt! O quantò ſatius eſt, illam præ hac nactum eſſe; nam ùt S8. Augigſtinus ait: Cuemadmo- dum mala conſcientia tota in deſpera- tione; ſio bona conſcientia tota verſa- tur in ſpe. Secura mens, nullius ſibi culpæ conſcia, quaſi juge convivium, atque unicum eſt in hac vita verum, ſince- rùmque ſolatium, futurordmque præ- libatio gaudiorum. Qui rectè vivit, extra mœroris, & anxietatis metam eſt poſitus. Nihil eſt tam formidabile, ut illi terrorem incutere queat: mundi totius ſubver- ſionem, ipſamque in ſe irruentem ne- cem impavidus intuebitur. Quamprimùm Ezechias Rex de morte certior erat factus, ad bonam ſuam conſcientiam confugit. Hæc ſola illum poterat conſolari. Eademn . tibi 164 Veritates tibi in omnibus rebus adverfis lorica erit impenetrabilis, vallum munitiſſi- mum, diſertiſſimus Advocatus. Jure igitur meritiſſimo dicamus, li- cet: Nullæ opes, nullus honor, nul- la excellentia præ bona conſcientia. Bonus fruitur bond conſcientid, ait S. Martinus Bracaren, (a) Hinc per- petuò gaudere ſi vis, virtutem cole- Mala conſcientia ingens tormentum ſt. Cdave „& permoleſtum eſt, ſimul JTvivere cum fæmina, quæ rixan- di non facit finem; optabilius eſſet, inter feras deſerto in loco vitam du- cere: multò autem gravius, ac diffi- cilius eſt, cum verme malæ conſcien- tiæ commorari. Vir conjugatus domo tantiſper egre- di, ſéque uxoris rixis, atque moleſtiis- ſubducere poteſt; at verò malæ con- ſeientiæ vermem effugere nemo valet. Nullo non loco illi adhæret; domi, in platea, in menſa: quovis tempo- c(a) Maxim. de morib. te illom e int etiarn let inſo hyl pellem immerp Conlciet tem: lrumn. Ne Ckimin le ebe Pere p⸗ W kebti, tamen gnd lelae An 0 Cog: imna Chtit Ebriſtianæ. 16 5 retis re illum ſequitur; diu, noctuque & in mentb ſinèe intermiſlione pungit; ſubinde Ng. etiam in ſomno horribilibus eum ter- dicimsA ret inſomniis. 8honehm . Apollodorus, homo nelarius, ſibi Nii pellem detrahi, ebullientique aheno iſti,d immergi ſe ſomniabat, videbaturque Hr. conſcientiam ſuam audire exprobran- etnende tem: Horum ego tibi cauſa ſum ma- IIl lorum. (a) Neminem itaque eorum, quibus crimina noſtra innotuerunt, ſic time- e,im re debemus, ut nos ipſos; alios fu- eim gere poſſumus, nos ipſos nunquam. ios Mala conſcientia ſimilis eſt aſſiduæ fiamd febri, quæ nunquam ſe remittit: at- cd tamen hæc illam longè exſuperat, gmn gquôd nunquam doloris ſenſum leniat; ſed acuat potius in dies ſingulos, ma- ſetege gliſque exulceret. Non igitur abs re dixit S. Bernar- moleti⸗ Feltar dus: (b) Infernus quidam, & carcer no animæ, rea conſcientia, adeôque & u, Ccontinuum tormentum; quod qui- teno⸗ dem 1 (a) Plutarcbus. (b) Derm. 4. de 166 Veritatet dem ſubinde tantum eſt, ut mori, quàm illud ferre, nonnulli præopta- rint. Non pauci Judæ exemplum ſecuti, violentas ſibi manus intulerunt, ro- dentem illum vermem diutiùs tolera- re non valentes. . Attamen ſentire conſcientiæ remor- ſus, magnis peccatoribus conducibi- lius eſt, quàm illis nunquam premi. Tranquillitas iſta tempeſtas eſt, inquit S. Hieronymus: (a) adeôque æternæ mortis, damnationiſque prænuncia. Qui neque trudendo: neque pun- gendo, neque vociferando exper- giſcitur, is lethifero correptus eſt ſomno. G CAPUT XILIII. Mala conſcientia nos pavidos reddit. My. timidum facit animum, niſi reprehenſibilis vitæ conſcientia, ait S. Martinus Bracarenſis. (b) Mala conſcientia nemini fidit; ma- (a) Ep. ad Heliodor. () De ver. virtate, c. aut hun Clucente 1i, ſei nis, tremile elt den Reqqeo Noo an P. mote: Aleul He okun, T per Uodnn mb, gue lepee An 1e N , ut M ll preope pplum ſeni tulerunt, t gintüstoen jentierene. Con uumn Ne 14 4 e gle ern Nrrnmuu Neſle ui ndo ehe⸗ Neptw 6 Chriſtianæ. 167 lè ſibi ominatur à notis, & propin- quis, vicinis, & domeſticis, ab ini- micis, & amicis. Qui in ſtatu peccati mortiferi exi- ſtentes, lapidibus ex alto ruentibus, aut humorum defluxu vitales inter- cludente ſpiritus, ſeu maris inclemen- tià, ſeu terreſtribus obruuntur latro- ciniis, impalleſcunt, horrent, ac con- tremiſcunt. Actum, inquiunt, nunc eſt de me; peri, ſat ſcio; effugere nequeo. Sic olim lamentabatur magnus qui- dam peccator, improvisâ obrutus morte: Miſera, & infelix anima, eheu! quò nunc ibis? Hiec ſunt verba, hæ cogitationes eorum, qui malâà torquentur conſcien- tià: ejuſmodi caſibus nonnunquam ità perturbantur, tàmque vehemen- ti concutiuntur metu, ut de corpore magis, quàm de anima ſint ſoliciti, atque ineptos ſe reddant, ut verum de peccatis dolorem eliciant. Id variis temporibus varii, qui ter- tæ motibus ſub domorum, ac turri⸗ 1 UNE 168 Veritates um ruina ſemianimes inventi, atque inde erepti ſunt, de ſe faſſi fuére. Ubi virtus deficit, ibi deficit animi tranquillitas. Nulla libertas, lætitia hulla, niſi in timore Domini, & in bona, ſecurâque conſcientia. CAPUT XLIV. Directio oonſcientiæ ex mente Theologorum. Pccatum uſque adeò eſt volunta- rium, ut ſinè voluntate fieri non poſſit; hinc voluntatis conſenſus ne- Ceſſariò requiritur. Conſenſus voluntatis tunc eſt per- fectus, quando à præmeditata, atque à plena, deliberatâque peccati ele- ctione, aut à clarè cognita rerum, quas exequi tenemur, omiſſione pro- fleiſcitur. Conſenſus voluntatis imperfectus eſt, ubi peccatum intellectui leviter & imperfectè propoſitum, in negli- gentiorem, & remiſſiorem potius ca- dit voluntatem, quàm omnino liberé admittatur. e Per- berſed peccatun a grare vel pror malum i Conlen niſ veninl Cunqaue ſ is. te, Gbickh tum mort perlectum lethikei Anoti (e ſocie mult modo hu fſtnmne Cllpe einer metims fümm tone Qupt Vle ie 4 1 inventi, l fuere di deſtcitani libetts, KA Dommin, cjenti, XIII. , . eg el Untre fenn colleliy 6 tonetkt necltatt, 1 „ e Ne Pt ien iMneß 4 6 Cyrit lecoi m, ni⸗ N. enſtin I 1 Cbriſtianæ. 169 Perfectus conſenſus mortiferum eſt peccatum, quotieſcunque verſatur cir- ca gravem materiam, quâà vel Deo, vel proximo, vel nobis ipſis grave malum infertur. Conſenſus imperfectus noxam non niſi venialem adferre poteſt, quanta- cunque ſit materia. Ex iis, quæ dicta ſunt, conficitur, te, quidquid cogitaveris mali, pecca- tum mortale necdum commiſiſſe, niſi perfectam cognitionem, aut judicium lethiferi cujuſdam mali ante habueris. Si notitiam obſcuram, obſcurùm- que judicium lethalis mali duntaxat, multò magis, ſi ſenſualem tantum- modo habueris imaginationem mor- tiferam noxam non admiſiſti ſed non niſi culpam fortaſſis venialem; ac pro- inde inferorum incendia non es pro- meritus: dedeceret enim infinitam Dei bonitatem, ſempiternis punire flammis culpam ſinè plena delibera- tione commiſſam. Quapropter, quidquid mali primis vitæ tuæ annis, quibus tibi deerat H ſuf- 170 Veritates ſufficiens rationis uſus, aut in profe- Ctiori ætate bonàâ fide commiſſum eſt, angere te nequaquam debet, quôd ea necdum fueris confeſſus. Nemo peccat, peccare ſe neſciens, aut ſciendi carens poteſtate. Voluntarium eſt omne peccatum; ne- mo peccat invitus, ait S. Martinus Bracarenſis. (a) . Qui timore præditus eſt, quique, pec- cati horrore concepto, inſtauratéque frequenter noxam mortiferam nun- quam perpetrandi propoſito, in eam non facilè labitur, is, ſi dicat, agat, cogitet ingens aliquod malum, aut im⸗ puris cogitationibus, motibuſque in- de exurgentibus vehementius exagite- tur, & poſtmodum dubitet, an ple- num, perfectümque præbuerit con- ſenſum, ac proinde mortiferi peccati ſit reus, is, inquam, judicare po- teſt, ſibique perſuadere, ad ſummum ſe venialem contraxiſſe culpam. Contrà homines improbi, qui ſæ- pe in gravia peccata labuntur, judi- care (a) Maxim. de morib. Care pol Perpetri Commlle Heo qui tenen quos non ubitrtion Gle: ver Poloßtsne Dirodi⸗ unn 8 , g ſaup teg, imnd itülgne moclite, Aue Len Ulaannie ike cuich cor lrr ti Ud ke Commidl At,un Cbriſtianæ. 171 Mtin care poſſunt, ſe noxam mortiferam ommidims perpetrſſe, ſiquando, utrùm illam Gcbe, Commiſerint, inciderit ipſis dubitatio. ellus. Hæc dicta ſint in ſolatium eorum, eih qui teneram nacti ſunt conſcientiam 3 eſate, quos non raròô ea res angit, eò quòd eetari dubitationibus ſuis ſe nequeant expe- & Mm dire: verum id, quoôd ſequitur, ſoru- puloſis non mediocri erit conſolationi. Enignei CAPUT XLV. = *VVDirectio conſcientiæ ex mente Theo- win 4 logorum in ſolatium ſerupuloſorum. llo, du His, qui tibi à confeſſionibus eſt, RZ ſcrupuloſum te eſſe dixerit „ po- biire tes, imò debes illi fidem habere, pe- u nitúſque in animum inducere, ejuſ- modi te eſſe, ac proinde privilegiis, quæ ſcrupuloſis conceſſa ſunt, ſinè iſen ulla anxietate tibi frui omnino licet. — Qui ſcrupuloſus eſt, nunquam ali- llums quid confiteri debet, niſi certò ſciat hæc tria imul. Primum eſt, ſe t⸗ illud feciſſe; Alterum, noxam ſe h⸗ Commiliſſe mortiferam; Poſtremum q eſt, nunquam ſe eam eſſe confeſſum: 2 déque 172 Veritates déque his tam certus ſit, oportet, ut nercedk interrogatus, tria hæc jurejurando af- An, pe firmare auſit. tuntiwe Si dubitet, imò, ſi peccatum mor. bor tale admiſiſſe, aut illud nunquam de- n in claraſſe ſibi videatur: illud tamen ſub. 0e, jicere clavibus nequaquam debet, du. Mn bitationéſque, atque opiniones ſuuas M ied omnes poteſt contemnere. um Me Sic, inquies, fieri poſſet, ut ali- illu quid, quod revera peccatum mortale lrß in eſt, in confeſſione omitteretur; non ummt diffiteor: idcirco tamen non eſt, quòd tonean cogites, malo in ſtatu te fore, ſi quod Non forté hujusmodi peccatum, quod Nnoil nunquam in ſacro tribunali aperuiſti, Nii, à te eſſet perpetratum. eNpolul Si enim bonâ fide confeſſionem in. Mne ſtituiſti, omnia peccata tua fuéère con. igke donata, etiam illa, quæ vel memorià (cle, exciderant, vel, quæ omiſiſti juſta de ftonnt cauſa, exempli gratiâ, quia juramen- Dn tum præſtare non audebas, mortiferas (, eſſe noxas. Eit, con Præterea, cùm ſæpe per diem ex benit ſincero in DEUM amore, nullo ad Uulen mer⸗ Cbhriſtianæ. 173 mercedem, vel poœznam habito reſpe- enne Gu, peccata deteſteris, contritio illa ud canti valoris eſt, ut vel ſiné Sacramen- Hl ponitentiæ, quin imòô ſine diſtin- ccta ſingulorum peccatorum recorda- ARines tione, eorum omnium, quantumvis uen magna ſint, culpam exſtinguat, at- uni“ que adeo meritas piacularium flamma- Ppnone rum poœnas aut diminuat, aut omni- no tollat, pro majori, aut minori do- Ne, t loris intenlione, quamvis hic unum um e duntaxat temporis momentum dura- tione adæquaret. Non eſt igitur, quòd ſubverearis, O ut mortiferæ noxæ, quas forſitan per- un petraſti, quaſque in confeſſione non ilen expolſuiſti, tibi ſint remiſſæ: nam, qui integreè, aut juſtis de cauſis non Moven integré confitetur, elicito imperfecto eeH dolore, is vi abſolutionis de attrito ſnenn fit contritus. iſtk Siquando ſcrupuloſis ex conſilio ee ejus, qui conſcientiam illorum diri- ,Nde git, confeſſio obſit, poſſunt, ac de- „ bent ei credere, ſibique firmiter per- dn ſuadere, ſe, dum id imperatur, omiſ⸗ l H 32 8 174 Veritates Sà confeſſione, menſam Euchariſticam accedere & poſſe, & debere; quam- vis multa gravia crimina ſe perpetraſſe putent. Injuriâà afficimus Deum, quôd de infinita ejus bonitate tam abjectè ſen.- tiamus. Poœnitentiæ Sacramentum inſtituit in ſubſidium, & levamen, atque in ſolatium delinquentium; non eſt igitur ejus voluntas, ut illo utamur in grave animæ noſtræ detri- mentum. Abuſus etiam frequens eſt multo- rum, qui varios, ignotéſque Sacer- dotes accedunt, eôsque celant, ſe à conſueto conſcientiæ ſuæ arbitro ſcru- puloſos haberi; ſic enim non raroô contingit, ut cauſa ſint, cur ignoti illi, quibus reos ſe ſiſtunt, in judicio de prolatis culpis formando, graviter aberrent. Ejus itaque, quem tibi à confeſſio- nibus elegiſti, quique animum tuum Penitùs perſpectum habet, acquieſce conſiliis, & certò ſcias, rem te factu- rum DEO longè gratiſſimam. Hoc inter laterreli W lder Vir inquit Wo G dur ,, Vel lor, Polcetun Gram Uo Uaren AAſcis, Morffeis s Aige lemlittere In Mo dninwe W Mors norum dillimn. On tomer Chriſtiang. 175 Euchriin inter reliqua omnia efficaciſſimum eſt, ebete, aan ut ſaneris, remedium. ſe peea Vir obediens Loquetur victoriam, inquit S. Soriptura. w CAPUT XLVI. Jonem De Morte. & Eyre, Mri ‚eſt in alterum abire mun- linguenin. dum, vel ut in cœlum transfera- unte, I ris, Vel ut ad inferos detrudaris. polre e Mori, eſt vitam, & quidquid hic poſſidetur, amittere, ſinè ſpe, quid- Wmn quam illorum unquam recuperandi. le . Parentibus, propinquis, ſuperbis d, eædificiis, agris, amoenis pratis, ho- Titean norificis muneribus, ac dignitatibus NEm tuis aliquando (velis, nolis) nuntium ar remittere te oportebit. iten In Morte relinquuntur omnia, om- Nier nia in manus tranſeunt alienas; nihil, niſi fola virtus nos comitatur. onel/ Mors amara eſt divitibus; ſed bo- nurn tuun norum operum egenis longéè eſt acer- elte biſſima. nkehd Omnes naſcimur uno modo, mul- e tis morimur. Nihil morte certius, . H 4 nihil 1 ); 176 Veritates nihil horà, loco, mortis genere re. (oneli peritur incertius: fugit te, an de im- proviſo, an lentè, an domi, an in platea, an in ætate juvenili, an in provecta, an poſt annum, cras, an hodie ſis moriturus, ne de momento quidem certus es. Vide ergo, an non temerarium fit cum procraſtinatione in ſalutem animæ incumbere? Si Copia tibi fierit, è theſauris re- giis auferendi, quantumcunque vel- les, ut te, poſterôſque tuos, dum vivent, eo pacto locupletares; an mo- mentum (quantacunque tibi foret ſpes, datam à Rege facultatem non tam citò revocandam) elabi ſineres, quo tam ſplendidam opportunitatem arripere poſſes, veritus, ut poſtmo- dum haberes poteſtatem? Si quando militibus, ſibi fugàâ con- ſulendi, aut urbem expilandi facultas conceditur, certatim operi ſe omnes accingunt, miraà alacritate domos, cu- bicula, ſorinia perluſtrant, résque ibidem inventas diripiunt, viriti, ne con- wum zii Potetis (ls, ſedl Puonand!, tumn gori Ile ei vin iguorns, Gande; Jun nihi Quam Alt, miin iti Eeced k, metd kiüam and Wimnd ſr lhu ſun Tenp. Aunre ten e tue ne li i, 91 Cbriſtianaæ. 177 htis genr, concefſa deprædandi copia quàm pri- itte, inen mum adimatur. . n don, Poteſtas tibi facta eſt, tartarei ſpe- unernn, Cüs, fodiſſimique carceris ſqualores, num, K S Ccruciatus effugiendi, cœlum ex- elenun Pugnandi, maximum tum gratiæ, Geeean tum gloriæ faciendi incrementum, te- Notlamn que câ via æternùm locupletandi; ſed nbee) ignoras, quando facultas illa ſit retra- Kkftianda; quando ventura ſit nox, in Himt qua nihil amplius poteris promereri. nrlncle 1 Quamvis itaque non parva te ſpes le ,H alat, minimè futurum, ut tam cito è EisA vita decedas; tamen acceleres neceſſe e tim eſt, metu, ne ab ingruente morte Gldenn etiam ante veſperam, quin imô pro- Xximo forſan momento, illa tibi pote- ſtas ſurripiatur. Tempus præterit, labuntur anni; quare tempeſtivè tibi conſule, vitæ- que tuæ dies utiliter impende. Parere poſſunt aæternam vitam pau- ia E, Ir G,6 Poſe. , m ei dies, inquit S. Eucherius. (a) t, i ä C. B (à) De vera Sapientia. 178 Veritates CAPUT XLVII. Ars hbene moriendi ounctis artibus . bpræferenda. Sl ſpes tibi firma foret, propediem cœlo te potiturum, frequenter cum S. Paulo in hæc verba prorum- peres: Cupio diſſolvi, & eſe cum Chriſto; nec non cum Davide: Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus eſt! neque mortem tantopere formi- dares. Mortem times, quia virtutum præ- ſidio deſtitutus es. Nemo lubenter moritur, qui non multo antè tempo- re ſe ad mortem rectè obeundam com- paraverit. Poſtremus jam forſan eſt dies, quo vives; poſtrema fortè confeſſio, quam inſtitues; poſtrema fortè, quæ obibis, ſpiritualia futura ſunt exercitia. Si hoc certô ſcires, quomodo illa per- ageres? haud dubiè quàm poſſes per- fecliſſime. Cardinalis Bellarminus, qui librum conſcripſit de Arte bene moriendi, jam jam m delide⸗ iter ta multe ua pen Mn MIn te Percilce 1hn Nen, Imaxim Eterha Virtute Omnnino 41, in ri Mximn M Operam Morten Cbhriſtiana. 179 LVII. jam morti proximus unum etiamnum deſiderabat annum, quo meliùs ad iter tam formidabile ſe compararet, multum licèt temporis hoc in ſtudio et, Pn an ea poſuiſſet. nckï ajti n, fegnet Vir quidam Sanctus, quadraginta et um annis in ſolitudine exactis, rogatus, W quid tantol temporis ſpatio ibidem IDniceh ageret, reſpondit: Diſco bene mori. N O ſcientiam prorſùs neceſſariam, à peen qua pendet æterna felicitas! Multi variarum artium, & ſcientia- eẽe, rum tenentur deſiderio, in eâſque en Mdd perdiſcendas ità incumbunt, acſi mul- Oe tis adhuc ſæculis eſſent victuri; artem euntingan vero, ſcientiamque bene moriendi maximè neceſſariam flocci faciunt, de Ad, H Eterna vita, quæ non doctrinàâ, ſed Mo,duun virtute acquiritur, parum, aut nihil e omnino ſolliciti. Proviſione perver- ecta. ZJa, inquit S. Eucherius, impendunt o“ brevi tempori curam maximam, & npolok maximo tempori curam brevem. Noë centum, & viginti annorum vilun operam in arcæ fabrica collocavit, ut , mortem temporalem evaderet: tan- H 6 tum .„ 180 Veritates tum vitæ nequaquam ſupereſt; poſt tres annos, dies, horas forſan eris exa- nimum cadaver, & tantillum tempo- ris chriſtianæ vitæ ad virtutis faſtigi- um educendæ impendere detrectabis, ut æternam mortem effugias? Enim veroô demens es, quod lon- gævæ vitæ ſpe te ipſum lactes, & ſe- ducas; ſi ex hoc momento ad bonam, beatämque oppetendam mortem te non ſedulò compares. CAPUT. XLVIII. Diſcendum eſt bene mori, quia non niſi ſemel morimur. S juveni puellæ, quæ fiſtulam æne- am nunquam vidit, diceretur: ex- plodendum tibi eſt in hunc ſcopum: ſi tetigeris illum, Reginæ nomine, ac dignitate donaberis; ſin aberrare te contigerit, in ignam viva conjicieris. Conceduntur tibi hebdomadæ qua- tuor, ut explodendi artem rectè per- diſcas; quod ſi tum aberraveris, non erit iterandi locus. . Si hoc, inquam, ei digeretur, an non 1 63 non di adhiber Uereto Det Nopus migrane ninhe Ulors tetnitats bene (ccelo g inleros Nuncis, lcet, ni tor. Ne ſting tn Iitam, is: in ugintn Ko Conlar Ut eip tquen 1e ern Police Chriſtianæ. 181 Uperet,A non diligentiſſimè omnem conatum ln ersu adhiberet, ut illius artis peritiam aſſe- lum ten queretur? irtotis fitt De te (ô homo) ſententia lata eſt. edenet. Scopus æternitatis tibi petendus eſt, gig, migrandum ê vita. statutum oſt ho- kh minibus ſemel mori. lactes, 4 Mors finis eſt temporis, atque æ-⸗ won ternitatis felicis vel infelicis exordium. moen? Si bene moriaris, æternis potieris in colo gaudiis, ſin malè, poœsnis apud inferos cruciaberis nunquam termi- VI nandis, quippe non niſi ſemel mori UHu licet, nihilque hic iterandum relinqui- 7. tur. . kmen Nec erit, quôd in temporis angu- l ſtias tuam artis bene moriendi impe- RK ritiam, tanquam in cauſam refun- onite,1 das: jam enim viginti, triginta, qua- erin t draginta numeras ætatis annos. tnſin, Si omne illud tempus infructuoſè n conſumpſeris, hebdomadas quatuor, n „ ut explodendi in ſcopum æternitatis, in atque ut bene, beatéque moriendi ar- te erudiaris, tibi nequaquam auſim en1 polliceri; nam proximà fortè hebdo- H 7 madaà, 182 Veritates madaà, die Craſtinà, horàâ inſequente cogéris ſubire mortem, à qua felix tua, vel infelix pendet æternitas. Itaque hoc præſenti momento, quod ſolum in poteſtate tua eſt, om- nibus tum animi, tum corporis viri- bus eniti debes, ut rectè explodere in æternitatis ſcopum, atque ut bene beatéque mori perdiſcas. Dum tempus habemus, operemur bonum, inquit S. Paulus Apoſtolus. CAPUCT KXLIX. Semper paratos nos eſſe oportet ad bene moriendum. N Ors minimè mala eſt; ſed nos il- lam, perditè vivendo, malam reddimus. V Mortem non magis, quàm nos ipſos timere debemus; hæc enim ini- Auitatibus noſtris deterior eſſe non va- et. Deus in ſingula momenta paratos nos eſſe vult ad moriendum; boni itaque ſingulis momentis ſimus necet e leelt, n pente nn Deils Ii, de Pars mor Vita ſeel Cpinarent Atbi Ciceretot di tecten nentur u neesomni Ia, nul Cundi lin e tuatn, e Ciationd Polti Ueno int Onnnes ( kecke Co luln en t mndri 01 Chriſtianæ. 183 4n inkge ſeeſt, ne mala unquam mors dere- , ga 6 pente nos obruat. ““ Deus tanquam fur, impro viſa ho i monert rà, de nocte venturus eſt. Maxima tnet,„ Pars mortuorum teſtari poteſt, tum é copi vita ſe eſſe ſublatos, cùm id minimè eeee opinarentiu. Ntue lte Si tibi opiparæ menſæ accumbenti diceretur: inter fercula, quæ nutrien- di recreandique corporis gratià appo- ,ρ nentur, unum erit venené flitum :om- AM nes omnino dapes exiſtimares lethife- X. ras, nullàmque attingere auderes. 1, Cuncti vitæ tuæ dies, tanquam lau- dl tiſſima fercula, ad reficiendam animam tuam, variarumque virtutum piis exer- lm? citationibus roborandam tibi ſunt pro- poſiti; ſed inter illos unus eſt dies ve- bn neno imbutus, unus eſt fatalis. n t Omnes igitur vitæ tuæ dies ſuſpe- imim Cos habere, quotidiéque ad mortem Eime recté comparatum te eliſe oportet. Indignus oſt nomine Chriſtiani, qui in eo ſtatu vult vivere, in quo nol- n t let mori, inquit G. Hieronymus. nbnet O ſi quotidie, dum manè exper- . giſge- t o 184 Veritates giſceris, tibi perſuaderes, diceréſque: hic dies veneno erit infectus, hic dies erit fatalis; certum, indubitatumque eſt, nullam omnino noxam admilſu- rum te; certum item eſt, ſedulo te elaboraturum, ut ad rectè morien- dum te comparares, non ſecus, ac faceret reus, de cujus hodierno mor- tis ſupplicio ſententia eſt pronuntiata. Omnem crede diem tibi diluxiſſe ſu- premum. CAP UT L. In morte graviter dolemus, quòd non . melius vixkrimus. Mnes beati eſſe cupiunt; ſed de animæ ſuæ ſalute pauci laborant: quotuſquiſque enim pro illa conſe- quenda in bona opera incumbit? Crtera omnia multòô impenſius cor- di habent, atque ideo uberrimis de- plorandi ſunt lachrymis. Quicquid à colo deflectit, viam ſternit ad inferos; & quicquid ab ul- timo fine abducit, ad æternum ducit interitum. In- luſtant Cpitmes quam du Molti, haubent in commoch Ctterigue Guee, Ubi Celltas, ke tümge tam inu anitis te, prete iitil ig Nve Ueretur, Uinnn line MI Ar nnr. Ein ſep⸗ l re Iomer tünftlirn l nel nan eſ Min Chriſtianæ. 185 es,cece. Inſtante mortis tempore, alias con- lkem, u cipimus rerum terrenarum ideas, ndebtim quàm dum firmâ utebamur valetudine. noN I. Multi, quando recté valent, magno I habent in pretio honores, divitias, Ccommoda, voluptetes, humana ſolatia, Non Ccæterâque ſenſuum oblectamenta; Ohodiemu quæ, Ubi Tatalis moriendi urget ne- tponmn ceſſitas, refpuunt, atque contemnunt, ide tumque vehementer dolent, quôd tiam inſipienter illa deperiérint. 1 Vanitas vanitatum, & omnia vani- tas, præter amare Deum. Cuncta fui; , ſed nihil mibi prodeſt, inquiebat Septi- mius Severus, cum fatali lecto deti- Pit; I! neretur. ndſtae Utinam, (ajebat etiam tum Phi- o ν lippus III. Hiſpaniarum Rex) viginti voummt! illos aunos, quibus regno præfui, re- intlu⸗ licéto ſæculo, in eremum translatus, lbenums à“ Deo, meæque ſaluti impendigem! Joannes verò Arragonum Rex al- elt,i tùͤm ſuſpirans hæc ingeminabat verba: Citt Longè melies vixiſſem, R regale nun- ANudd quam geſtſſem ſceptrum, ſed agricul- turam ooluiſſem. . Hugo 186 Voritates Hugo Cardinalis, amicis, ſibi inſu- ſurrantibus, ingens illi ſolatium elle oportere, quòôd purpuratorum bPa- trum numero ante obitum fuiſſet ad- ſcriptus, reſpondit: Mittite has va- nitates; profiteor enim, ſi vitam au- Picari iteratò liceret, in oœnobhio leprd ohſitus, qudm cardinalitiâ indutus Pur- purâ, vivere praoptarem. Idem fuit Leonis XI. Pontificis jam jam morientis ſenſus. Mihi quidem, inquiebat, claves oœli datæ fubre; ſod longò melius nunc mecum ageretur, E monaſterii alicnjus olaves tenuiſſem. Nullum eſt in morte ſincerum ani- mi ſolatium, niſi in pio, fidelique cultu Deo conſtanter exhibito. Quod tum factum vellemus, id nunc agere nos oportet. Relinquen- dum eſt modò, quod tum nos deſe- ruiſſe optaremus. Innumeri in confinio æternitatis poſiti, ſupinam ſuam in procuran- da animæ ſalute ſocordiam amaris la- Chrymis deteſtati ſunt. Tu igitur fac ſapias; omnia deſere, prius- cprisglin Dhll eo heilt Qllm obtinf, i Hori Man tie zmnc⸗ Vilüimo n delinirict tts te m ideri Ichum Eerlbnm n tmnn od Uerchart, E, ad lefl hock Ulerpe Cudg tr rech Cohs Uprtin . Cbriſtianæ. 187 bices, b “ Priusquàm ab omnibus deſeraris. Ni- i ſolriume hil eo facilius eſt; nam velle ſufficit. pursforun! Ouodcunque ſibi imperavit animus, filtti obtinuit, inquit Sencca. C APUT LI. Boni inſtante morte lætantur, contri- Rantur mali. Oties oblectaàſti oculos rerum amœnarum aſpectu, aures ſua- viſſimo muſicæ permulſiſti concentu, deliniviſti grato ſapore palatum; to- ties te mundi vanitatibus immerlſiſti. Quid ex illis omnibus nunc tibi eſt re- liquum? quô receſſerunt omnes iſtæ ſenſuum illecebræ? Tranfierunt omnia illa tanquam umbra. Quòd ſi tua animi prépenſio eòô te mmoune, io, ketiſ⸗ nii. emus,1 . . . eH Percducat, ut res alias illecebroſas vi- Reliyven de deas, audias, guſtes, tangas; quid n brevi poſt tempore inde adepturus es, ,rrs niſi perpetuum conſcientiæ remorſum? rn Quid futurum eſt tibi ad terminum 1 M vitæ redacto, quamvis ad id uſque tempus omnibus honoribus, ac vo- „ luptatibus affluxiſſes? inſtar ſomni u 1 cuncta , Aund 188 Veritates cuncta evanuerunt. Momento per- petrantur, quæ diu cruciant. Extremo, quo morimur, tempo- ris puncto, omnes omnino homines ſunt inter ſe æquales, tam qui diutur- no, quàm qui brevi vixerunt tempo- re, & qui abundaârunt opibus, & qui inopià fuére preſſi, & qui in deliciis enutriti, & qui graviſſimis confictati fuerunt ærumnis, eò quôd tunc om- nia præteriérint, atque mors præteri- tæ felicitatis, & calamitatis ſenſum prorſus ademerit: hoc ſolum inter Il- los tum eſt diſcrimen, quòd hi liqui- diſſimo perfundantur gaudio; alii ve- rO acerbiſſimo torqueantur mœrore. Dum S. Paulus centum, & trede- cim annos natus animam in ſolitudine exhalabat, nullo ſuarum auſteritatum, tämque diuturnæ in ea commoratio- nis ſenſu tangebatur. Sola animi læ- titia, æternorümque bonorum præ- ſentia, mirificaâ illum ſuavitate demul- cebat. Si Cain ad hæc uſque tempora vi- tam protraxiſſet, omnibuſque mundi volup- 6Clopteti mentom quamn is pidqun ter ein/ Auniseir bilino de Penatn gemminude Nn a Cligo tanponui tun, Con ibettumn indraſen Titudini; lun⸗ (el. e Uls ecn Nd der Qui Lentzan 691 Chriſtianæ. 189 tonento voluptatibus foret fruitus, & hoc mo- c,. mento moreretur; eſſet, ac ſi nun- immr, t quam iis fuiſſet fruitus, neque modò min s quidquam haberet amplius, quàm fra- n i ter ejus Abel, qui à quinquies mille Veum em annis é vivis ſublatus eſt: verùm acer- bs, biſſimo dolore premeretur, eò quôd poœnam ſibi debitam auctam, atque geminatam videret. Mod tunel⸗ . ⸗ Peti Non attendendum, inquit magnus i u Guigo, (a) uid ſuavitatis babeant n el tempor. alig, verbi gratid, vinea, pra- d bilau tum, domus ſpatioſa, ager, aurum, argentimque, laus, ac catera omnia, : N N . do eor in præſenti dum adſunt; ſed quid ama- Ert ritudinis generent in nobi, oum abeunt. m, Ai.⸗ i, lnui Ingruente morte, ſola vera eſt, ſin- lainn Cerâque voluptas Voluptatibus omni- Conati bus renuntiaſſe. Hoc identidem ani- mn? mo verſa. mun Ne Qi rectè ſemper vivet, ad præ- itetem ſentiam mortis nunquam expaveſcet. no CA- le lnl ⸗ (àa) De Tranquill. Veritates CAPUT LII. In quo ſita ſit hona mors. Mi de morte perperam, & præ- poſteré judicant; mors, quam illi optimam cenſent, non rarô peſſi- ma eſt. Quoties audivimus aliquos dicentes: O quàm feliciter iſte ex hac vita de- ceſſit! ò mortem pretioſam! faxit De- us, ut & ego ſimili fato concludam! Ille verè, qui omnia novit, qui Cordium ſerutatur arcana, & falli ne- ſcit, forſitan aſſeverabit, mortem iſtam etiam, atque etiam eſſe infelicem, hominem iſtum miſerabiliter obiiſſe; adeôque tu, ſi Deus ſe exorari fuiſſet paſſus, miſerum tuum obitum æter- num eſſes deploraturus. Non omnes, qui crucem manu te- nent, ac manantibus ex oculis uber- tim lachrymis domi, in lecto, ſinè dolore, &reluctantia moriuntur, non omnes, qui ante mortem poniten- tiæ clavibus peccata ſubjiciunt, trans- feruntur in cœlum: nam exteriora 1. a 3 pietti⸗ longe Dunquan ſec Nni eſt, ing ilmntir. Beck ir Momin tomgrari⸗ Quam tls, & 1 Oe egere Contortis Ils, inke oke Ance 1 Glrae Ckellor ſen o Muntanc dd rerig Drad notbo, Werto, Eogrii Chriſtianæ. 191 LI. Ila pietatis ſigna interdum ab animo longè diſſentiunt, & contingit non- nunquam, aliquos ſacrilegè confiteri; enm, Ak ſed Beati mortui, qui in Domino, id mols, II eſt, in gratia, atque amore Dei mo- non 1ar N riuntur. Vimus aldn Rectè igitur, beatéque mori, eſt in Domino mori, ſive Divinà dona- erhacnné tum gratiâà & vita demigrare. Eunfuib Qhamvis convulſionibus exagita- OcoeIn tus, & in rabiem actus, ſpumâ⅛sque Wt, Ore egerens atque oculis horribiliter ,Ae Contortis, manibus, pedibuſque col- wurmin liſis, infeliciter exſpirare videaris. ten Licèt catarrho derepente opprefſus, lter obile glande trajectus tempora, vel à lupis rink in ſylva dilaceratus mortem oppeteres, pbinnm Confeſſionem etiam inſtituendi, vel ſacra KSUuac MARIE nomina pro- Ie nuntiandi, facultate deſtitutus, dum- enn onk . . — Us e⸗ modo in gratia DEl moriaris, rectè h moreris, ac æternum beatus es. bin, Ex adverſo, licèt morereris diuturno 1 Mor). nn morbo, magnàâ animi moderatione, tolerato, re omni familiari pauperibus e erogatà, decies mille Sacrificiis pro Nlell ani- 192 Veritates animæ tuæ ſalute ad aram offerri juſ- ſis, noxis in Sacro tribunali declara= tis, fuſceptis S. Euchariſtiæ, & Extre- mæ unctionis Sacramentis. Licèt, inquam, corpore jejuniis, vigiliiſque confecto, exhauſtéôque im- manibus flagellis ſanguine, é vivis excederes; Si Divina te orbatum gra- tià mors deprehenderit, æternùm pe- riiſti. Mors peccatorum peſſima, in- quit Propheta Regius. Peccatum igitur devita, adhære Deo, ejůſque infinitæ miſericordiæ te committe, & malam mortem non ti- mebis. Nullum eſt malum, niſi pec- catum, nullum bonum, niſi Deus. i ambulavero in medio umbræ mor- tis, non timebo mala, quoniam tu me- cum es. CAPUT LIII. Praæſtat Sacrificia Miſæ fieri ante, guàm poſt mortem. Uôd Mifſſæ Sacrificia poſt mortem peragi cures, bonum imprimis eſt, & laudabile; ſed curare, ut ante obitum Oditam ila ſecho melin⸗ IIi, a⸗ Gecumbis, Ina tum ani catbi pol Iuidemlisi Citorarm t non reda Jiam, tius Cblares gel tin educi , les onipere erſingei Ain ſt onitci, Cfkeruntar e Ukinkund quüibus lcies d e e Pktiam, egen te Cbriſtianæ. 193 mum Gfn obitum illa peragantur, longè id pro- tibumis fecto melius, atque laudabilius. nriti eh IIIa, quæ ante mortem, dum æger nens decumbis, pro te fieri jubes, pluri- ee ma tum animæ, tum corporis benefi- exhuſs Ccia tibi poſſunt impetrare: valent, ſi nbuine, quidem ſis in ſtatu gratiæ, omnes pec- utam Ccatorum tuorum poœnas expiare, nec e,dm non rectam tibi pandere in colum ur α viam. ⸗ Satius eft, nunquam in ignes pia- Gein, culares deſcendere, quàm illis paula- nienum tim educi: quemadmodum melius Inotenm eſt, ædes tuas nunquam flammam mmun,I Cconcipere, quàm poſtmodum illam In, M exſtingui debere. . o Mere⸗ Si in ſtatu mortiferæ noxæ verſeris, int ſacrificia, quæ, dum æger es, ad aram offeruntur, cauſa eſſe poſſunt ſalutis tuæ: fortè Deus per illa movebitur, LII ut infundat tibi ſupernaturales gratias, α quibus adjutus, veram, ſinceràmque . elicies de peccatis contritionem. mom Quc verô offeruntur poſt obitum, iin gratiam, quæ facultatem ſuppeditet n , ad recte moriendum, aut morbi mo- t n I leſtias 194 Veritates leſtias patienter ferendas, nec impe- trabunt tibi, nec impetrare valebunt. Illa etiam tibi nequaquam ſunt pro. futura, ſi in ſtatu mortiferi peccati è vita exceſſeris; nam ex inferno nulla Oſt redemptio. Si in ſtatu gratiæ mortem obiéris; Miſſæ Sacrificia, quæ ad animæ tuæ refrigerium impenduntur, poſſunt qui- dem te à poenis peccatorum liberare; ſed ſeroò fortaſſis tibi proderunt: eò quòd ſeriùs, quàm par eſt, peragen- da ſint, idque propinquorum incuria, vel nimiaâ cupiditate Sacerdotum, qui interdum plura Miſſæ Sacrificia admit- tunt, quàm ut brevi tempore illa of- ferri poſſint. Quin imò, quod magis deploran- dum, nunquam tibi proderunt, ſi aut avaritià, aut oblivione omittantur. Procul ab oculis, procul à corde. Cuncta hæc pericula evadere poſſu- mus, ſi, dum in vivis adhuc verſa- mur, Sacrificia Miſſæ pro animæ no- ſtræ ſalute peragi curemus, præſertim cùm jam morbo corripimur. Dreltat, re in 1es poſt obil Qidg invititel relingven 6 De Pe Lijcn Aellim Dhnn an uss Coner eden 6oat O Hucheroßes (ul b qai unccg emnnt (Collert lem, vel izen ¹ il, Chriſtianæ. 195 Præſtat, opes ſuas ante obitum eroga- 4 6S, Nec . Fr& . etrre ih re in res pias, quàm teſtamento illas Alamſt poſt obitum diſpertiir. ikei en. Quidquid in morte relinquimus, HHHG„ inviti relinquimus; velimus, nolimus, N iffenn 4 . relinquendum eſt. Hotemn oe CAPUT LIV. 1 de De extrema Unctione. nenlt⸗ Xtrema Unctio Sacramentum eſt. à Chriſto inſtitutum, & per §. en Jacohum Apoſtolum promulgatum. ro Dum adjunctam habet attritionem, ſi mmndn quis contritionem perfectam elicere, n, aut peccata confiteri nequiverit, con- donat omnes mortiferarum noxarum enpcrl culpas, quantumvis licèt magnas, & Gun numeroſas. g En⸗ Multi ſempiternis cruciantur poe- lenut, 1 nis, qui ineffabilibus jam fruerentur on in coelo gaudiis, ſi extremâ Unctione præmuniti ex hac vita deceſſiſſent. clr , Oonfert igitur gratiam ſanctifican- Ahr “ tem, vel eam adauget animam mun- d dat, peccatoriumque reliquias abſtergit, „NNαπid eſt, pravas inclinationes, ſpiritus u N I 2 tepo- 196 Voritates teporem, nec non pœnas, quæ no- Xis commiſſis nobis erant perſolven- dæ; plùs, minũsve pro magnitudine, vel exiguitate internæ noſtræ diſpo- ſitionis. Non pauci extremæ Unctionis fa- vore rectà tranſeunt in coœlum, aut modico tempore in flammis piaculari- bus detinentur, qui alioquin diutur- nis ibidem fuiſſent torquendi ſuppli- Ciis. Egro etiam, ſi quidem ſaluti ex- pedit, Corporis reſtituit valetudinem. Hæc eſt Theologorum ſententia. Re- ctè tamen addit Divus Tbomas: dum- modo non ſit impedimentum ex par- te ſuſcipientis, cujusmodi eſſe poſſet, quòôd Sacramenti hujus receptionem ad extremum differat, quando jam vi- ribus deſtitutus, & à medicis depoſi- tus eſt. Nonnulli interim, ſi quando de extre- ma Unctione ſuſcipienda commonen- tur, ajunt, neceſſitatem necdum pre- mere; mortem enim propediem ſub- ſecuturam arbitrantur. Vanus profe⸗ L . E hioel nec won li. Nn ſunt nun itremn elperienti I, qui (Cnto mu portet, mnorts p fertt,n tr, allre bnte, krlent, Ciran lut,en Clngve kiken, l, kae un ſalut⸗ it, p Cera Un Ulleenn Cbriſtian. 197 , gen Ctô hic eſt metus, & ſtulta perſuaſio., ant peen nec non pernicioſiſſima Dæmonis fal- mngninde lacia. . polre ci Non pauci, poſtquam ſacro oleò ſunt muniti, priſtinam conſequuntur Vodions; ſanitatem „ utl quotidianà docemur. C experientid. Multô plures moriun- nmsn tur; quia diutius, quàm par eſt, eo oginen ſcuto muniri recuſant. Inungi nos Peni oportet, quamprimùm veroſimile mortis periculum imminet; quod ſi Gen iia fieret, quam plurimi ſanitati redderen- tendn tur, fallacia deymonis evaneſceret, hor- Ereta à“ rrque, quo ab hoc Sacramento de- mm ds terrentur, in amorem verteretur. etun erht Citra neceſſitatem miraculum poſtu- Cicle o lant, atque adeo DEUM tentant, qui- etnn Ccunque cæleſte hoc antidotum tum b iml adhibent, cùm in agone verſantur, ies ll. vel . fractis viribus, eidem ſunt pro- Ximi. Hi profectô ſeſe in diſcrimen Coceeit⸗ adducunt evidentiſſimum, remedio tam ſalutari nunquam potiundi. .⸗ cnne Vir, probitatis famâ illuſtris, ex- n tremà Unctione neglectà, præ metu une ſublecuturæ propediem mortis (exi- mc 13 gua 198 Veritates gua fortaſſis, atque ſemideliberata Sa- cramenti hujus colludebat contemp- tio) poſt obitum jam terræ mandan- dus, ſuſpirans dixit: Væ miſero mi- pi, gui in centum annos ad piaculares Kammas condemnatus ſum; eò, quod de extrema Unctione nimium borro- rem conceperin, qud ſi munitus fuiſ- Jem, jam priſtinam recuperàſſem ſani- tatem: adeò enim hag mortem non ac- celerat, ut illam potius remoretur, aut longè depellat. (a) CAPUT LV. Petremd Unttione nos muniri par eſt, dum ſumus rationis compotes. MEiniſſe oportet, multùm inter- eſle, extremæ unctionis Sacra- mentô nos muniri, dum mens etiam- num eft integra: ſic enim, præter- quàm, quòd ſpes valetudinis recupe- randæ magna nobis affulgeat, anima uberiori donatur gratiâ, magiſque ido- nea redditur, ut omnes Sacramenti hujus (a) Mic. Vionvſ. p. 2. gemina Prad, tr. 2. Acſtr. lujus eſfet e ecitt Una cum ſa diet⸗ r iſn un niſin it fhi n im; & (Eetorumn ſe Mxeme lus ope f nd in imos aue Cnatibos a tninum Int, ne Meiipiteg Mlunt Mots, gel Mreterſts n Meemn conlcient⸗ Delit Cerorigg Ar ſitt, N D Cbriſtianaæ 199 ideliberat hujus effectus conſequatur, perfectâm- ebat cotem que excitet contritionem, dum æger terte mhenie Vns cum Sacerdote, vel voce ſubmiſ- 7 iets ſa dicit: Tea Per iſtam Sanctam Unctionem, S m; h, NRam piiſſimam miſericordiam indiulge- inimn Am At tibi Deus, guidquid deliquiſti, per O muizufß viſum; & ſie rurſus in Unctione cæ- Mtehen “ terorum ſenſuum. , untmt „ Extrema Unctio inſtituta eſt, ut il⸗ mGt lius ope feliciter, & ſinè mora evole- mus in cœlum: hunc in finem ægro animos addit, ut alacriter ſe opponat LV conatibus demonum, qui ſub vitæ umir“ terminum contentiore ſtudio elabo- anzon rant, ut nos in æternam perniciem i. Præcipites trahant. llür . Munit ægrum contra horrorem Mond Ne mortis, deſperationémque, quæ ex mee, præteritis noxis interdum enaſci ſolet; ,Me mentem illuminat, atque angores inunm, conſcientiæ ſedat. let, nd Pellit triftitiam, quam infirmitas ie corporis gignere conſuevit; ſuppedi- drate tat vires, quibus æger voluntatem ſu- . am ad Divinam in omnibus confor- IR, 1 4 met, 200⁰ Veritates met, morbique moleſtias, atque æ- rumnas ad extremum uſque ſpiritum fortiter, alacritérque ferat, variôſque Ppræſtantiſſimarum virtutum actus fa- cili negotio eliciat. Denique (ut verbo complectar om · nia) vitam concludit, & quaſi ſupre- mam tribuit Chriſtiani hominis per- fectionem per merita pretioſiſſimi ſan- guinis Domini noſtri JESU Chriſti. Hinc conficitur, imprudenter age- re, & cCharitatis leges violare eos, qui metu, ne ægrum contriſtent, aut lu- cro, commodôque proprio ſeducdti, quoſcunque de extrema Unctione ſer- mones procul amandant, aliôſque, ejus receptionem ægro ſuadere volen- tes, loqui non ſinunt, atque ità cau- ſa funt, cur tam ſalutari remedio de- ſtitutus è vita decedat, vel illo munia- tur tum, cùm uſum rationis amilit, quando dæmonem expugnandi, re- ctéque agendi, cæterôſque hujus Sa- ctamenti effectus conſequendi tempus effluxit. Multum, ut liquet, hujus intereſt; Deus Deuslere §. Oe⸗ Clentinmm mtieate Undioren Contemni Mon p 10s precin tanlkalit . tnibun ndo, MI io iaci Trirln feint pe tencan el ti Ke Mulla e W Cbriſtiana 207 ftis, Deus ſeveram ab illis exiget rationem. uIqe m S. Oecumenicum Concilium Tri- ferat, d dentinum (a) damnat, atque anathe- tutam zdu matizat eos omnes, qui extremam Unctionem à Chriſtianis ſine peccato Compelum Ccontemni poſſe affirmant. .— Eqlin Non paucos, qui fuiſſent ad infe- ommee ros præcipitandi, hoc Sacramentum tetiooclims tranſtulit in cœlum. Woht C APUT LVI. ne De supremo Judicio. ilen, o⅝ O ) MWnes nos manifeſtari oportet aute Opri etll tribunal Chriſti, ut de bono & ICdeeh malo, quod egerimus, judicemur. Ut, s Nihil illo certius; nulla de re &. ri- adete oidh ptura Clariùs diſſerit. mreit a Tria ſunt, quæ judicium ſupremum enredee faciunt perquàm horribile, ſtricta red- IMe denda ratio, ſumma ignominia, irre- ns mI vocabilis eternæ damnationis ſenten- gundi, tin. e huin N Nullum verbum, nullum opus., ltenmn mulla cogitatio, nullum vitz momen- tum præteribit, niſi exactiſſimè diſeuf. silete⸗ I 5 fum, N (Q Canon. Z. 702 eritates ſum, ut pro eo vel merces tribuatur, vel poena irrogetur. Quid tibi erit animi, dum tot pra- vas Ccogitationes, tot nefaria opera, tot otioſa, atque impura verba, tan- tam temporis jacturam, tôtque gratias neglectas coràm intueberis? Quis tibi tum erit ſenſus? Accurata ratio, quam de uno dun- taxat die Deo redditurus es, te incre- dibili conſternatione, atque confuſio- ne omnino replebit: quid igitur fa- ciet tot dierum, tot annorum, totius- que vitæ ſeveriſſima diſcuſſio? Memini, ſcribit de ſeipſo Religio- ſus quidam, DEUII dæmonibus ex- probraturum unicum boræ quadran- tem, quem non reltè impenderunt; quid igitur fiet de me, qui quot annis, S centum, & mille quadrantes in- Fructuoſs elabi paſſus ſum, ſi contingat, Deum id etiam mihi exprobrare? totis artubus, inquit, contremiſco, dum hac reρο. Quid faciam, inquit job, cùm Jur- rexe- feriyft / ucſrt, 9 (d, O e)conſe ingr eib ittlte u! Wet Uellume n Wlus Uleinm, Uitet, ciix Alner 5 4 4 M, iite. . lir in lunt) 1 Panne tls o emn 4 Gktur, ⸗ Chriſtianæ. 20 ces tribunm rexerit ad judicandum Deus? & cum quaſiérit, quid reſpondebo illi? dunm totpe Quid, obſecro ½⸗Jobo timendum eirin on erat? conſcientia ei teſtificabatur, quòd Netba, m plurima opera cCharitatis, omniſque ge- ttqve n neris virtutes ſtudioſè exercuiſſet. At. I8 Oe eheu! verebatur perſpicacem DElI oculum; metuebat, ne is in operi- „bus luis aliquid, cujus ipſemet erat nge untn⸗ inſcius, reprehenſione dignum inve- ges, kede niret. Igve onli Væ etiam laudabili vitæ hommum, ne , pemotd miſericordid, diſeutias eam! Mun, e exclamat S. Auguſtinus. (a) d Si jiſtus, inquit S. Petrus, vix ſal- . Ne vabitur, impius, & beccator ubi pa- notke er rehunt? Ge muucrun P. Joannes Cardin, Religioſus So- cietatis ESU ſingulari virtute prædi- t N tus, jam morti proximus (cùm ei di- Grnte . ceretur, fore, ut lene ſubiret judici- otitr um) febili voce in hæc verba proru- meMA pit: O duram ſententiam, roddere Deo u rationem 14. . Omne judicium effugere haudqua- quam . on, 16 (a) Lib, 9. Confeſ. c. 31. 25 ¾ Voritates quam potes: hic igitur te ipſum ju- dica, & ſeverè caſtiga, ne poſtmo- dum ſeverè judiceris, & Ccaſtigeris. CAPUT LVII. De oonfuſione, & poœna damnatorum in judicio. Culi Domini multò lucidiores ſunt, quàm ſolis radii: hi noviſſimo il- 1o die tantà nos luce perfundent, ut viſurus ſit unusquiſque non ſoluùm pu- blica noſtra peccata, verùm etiam oc- culta, omnibus veſtita circumſtantiis ubi, quando, quomodo, quibus me- diis, & cum quibus commilſlſa ſint. Damnati apud inferos remanere il- lo temporis ſpatio præoptarent; ſiqui- dem palàm prodire erit intolerabile; latere verò nullo etiam modo pote- runt. Ad ſiniſtram igitur, eheu! cum dæ- monibus conſiſtere debebunt, incre- dibili rubore coram univerſo mundo ſuffundendi, déque illis veriſſimè af- firmare licebit hæc S. Pauli Apoſtoli verba 1 Eerba: O inilis, in ogentur ſen lunm . 1t Weo zte Cnmaz⸗ Uinka rcſr etie Uln, Es hecent un imel Chriſtianæ. 205 ſe ipum “ verba: Quem fructum babuiſtis tunc ne polo in ilis, in quibus nunc erubeſcitis? caligers Cogentur etiam intueri DEUM Jau- dicem ſuum gladio juſtitiæ armatum, VII. ut ab eo æternis puniantur ſuppliciis. Quantus pavor! quanta confuſio! Quo animo, ait S. Eucherius, ſtabit deſer- tor ante Ducem ſuum? perditus ante ecsu pretium ſuum? qud fronte miſericor- noflnok.. diam petet, primum de miſericordia ungent, contemptu judicandus? 1 ohiN JESU CHRISTI effigies (a) non- eii mhH nullos in hac vita, dum brachia miſeri- cunnkantdis cordiæ etiamnum aperta ſunt, truci ibesde, vultu, & torvis oculis aſpexit; quæ da. res trecentis viris, qui aderant, tan- tum incuſſit terrorem, ut in terram ommmnrmm 1 temanelen . Gett u Corruerint omnes, jacuerintque ho- Unkutte ris aliquot exanimis ſimiles. wi⸗ ge⸗ Quid aget, non imago, ſed vivus ipſe ESUS? quo tremore concutiet ond impios, non jam & probroſa cruce e pendulus, ſed in ſolio Majeſtatis ſe- 1e⸗ ut dens, dum implacabili irà, & furo- H, re hotribilia hæc evibrabit verba: Di- ſenlin ig 12 ſcedite l (a) Raderus. 206 Veoritates P Nedite à me, maledicti, in ignem a- Aumen ternum. O qum lugubre erit homini Deum videre, & perdere, & ante pretii ſui berive conſpectum! inquit iterum §. Eucherius. Moleſtum eſt nonnunquam, & per- acerbum, conſpectu hominis vel ad breve tempus carere: quàm amarum igitur erit à Dei infinitè pulchri, bo- ni, amabilis, ſapientis, atque perfe- cli, æternum arceri conſpedtu? Hoc tormentum, inquit S. Bernar- dus, cætera ommnia géhennæ tormenta Kuperabit. Satius eſſet, ait quoque Chryſoſto- mus, infinita fulgura ſuſtinere, qudm illam mitem Chriſti faciem nos averſan- tem videre. CAPU T. LVIII. De Inferno. TGais fornacis, vehementer licèt ac- cenſæ, ad ignem inferorum com- paratus, non niſi ignis pictus cenſeri debet. At= Cltiüshoc, i ut eiumoa Di aud, ni hecelſate e es, muno⸗ Pors hammnt te tgn Cuinind, tünbreren Itrel I Y0 hon Aummn cen E S- nhtki Mune W 1 A ent i inen M 6 d in ionen / homini Den Nte hrefi⸗⸗ itt iterum) gan, Apen ins fel a Unn emnrom Plchi, ⸗ itaue helb⸗ ecki! 16 Beruar⸗ e tornett ert, Mlin rot⸗ Cbriſtianæ. 207 Attamen, ſi tibi diceretur, niſi dicto citiùs hoc, illud ve flagitium perpetres, aut ejusmodi virtutem exerceas, ver- bi eauſäà, niſi pauperi illi in extrema neceſſitate conſtituto mox ſtipem ero- ges, manus tua tribus, quatuoôrve horis flammis aduretur: bonum, quod à te exigitur, opus mox præſtares, quin imò, & flagitium perpetrares, ut tam brevem effugeres poenam. Interea Deus tibi minatur, atque ait: 6Q homo, quisquis es, ego te in flammas detrudam nunquam exſtin- guendas, niſi, quod præcepi, bonum perficias, niſi fugias, quod vetui ma- lum: tu verò, neque bonum ample- Gteris, neque malum devitas, rides- & jocaris, vitamque agis tam perver= ſam, ac ſi nulla poſt hanc vitam ſub- eunda tibi forent tormenta. Hunc tuum vivendi modum deplo- rat &. Auguſtinus hiſce verbis: (a) Ti- ment cruciatuim temporalem; & uon timent pœnas ignis aterni; timent mo- dicim (a) Serm. 18. de verb. 208 Poritates dicum mori; & non timent æternum mori. Enimverô, vel rationis uſu, vel fi. de deſtitutum eſſe te, manifeſtum in- dicium eſt. Vix enim fieri poteſt, ut bene quis credat, qui malé vivit. Is verè credit, qui, quod credit, in actum deducit, & qui ſic vivit, ut in virtutum exercitium toto pectore incumbat. C APUILIX. De pœnis Inferorum. Nferorum ignis non modòô corpus, verùm & animam urit. Quæcunque Decii, Maxentü, Ne- rones, Diocletiani invenére tormenta, ea omnia in illo igne patiuntur dam- nati. Finge, nullum apud inferos eſſe ignem, quo reprobi crucientur, ſed æternum ſolummodò dentium dolo- rem; equidem omnibus divitiis, de- liciis, atque honoribus libenter renun- tiarent, ut eo liberarentur cruciatu. Nemo mentis compos illeçebroſis Carnis (aarnisvoln bermatone CWlis Com ge, Ut vi nns in m Aliine her imnon Atamen imn ſplli Uund br tktllmo S,ammn unnd ir Altenn n ul ed ſ Inenla, Chriſtianaæ. 209 nt ein Carnis voluptatibus frui, aut regni gu- bernationem, imòô ne totius quidem sun, i orbis dominium admittere vellet eàâ unifelun- lege, ut viginti, aut triginta prius feipoehu annis in molli lecto, roſis, violis, wile, aliiſque herbis odoriferis conſperſo, os et immotus diu, noctũúque decumberet. ullefitti Attamen tu inter ſulphureas tene- 1neie bras, ſpiſſämque caliginem in lecto flammis, bufonibus, atque colubris LIX. refertiſſimo æternùm torqueri paratus es, ut aurum, argentumque conqui- ras, ut ad honores dignitatésque eve- GN, haris, ut brevi, fædâque carnis frua- riis voluptate. Dixeris, quidquid lubet, amens kne es, niſi animum mutes, & cum De- inin o“ moſthene dicas: ego tanti bœnitere non lmo. . ge tlenn . enn 1 Vix ad unum alterùmve momen- ini tum perferre vales ignis ſcintillam in un , manus incidentem, imoô ne pulicis ic quidem morſum; quomodo ergo, ele qui adeò tener es, æterna tolerabis ſgnd incendia? Quis poterit, inquit Pro- pheta 210 LVeritates pheta Iſaias: (a) habitare de vobis eum uimantum igne devorante; Quis habitabit ex vo- un Uften bis cum ardoribus Jempiternis? Alii, ſi isigit lubet, inſaniant; tu ſapiens eſto, acg (he kulbus prudens, & præ omnibus cole, ad (mi nc, tima virtutem, quαα d facie colu- (lins 6 bri, fuge peccatum, ut æternas ali- (im borbi quando poœnas evadas. Uihtiür. CAPUT LX. iniinn unur no De aliis Iaferorum pœnis. * lo, Ot foda, & graveolentia poſt ann ſupremi judicii diem apud infe- nie r ros erunt corpora, quot ibidem fu- annen turæ ſunt animæ. nir Non aliter illa, quàm purulenta tenpor emplaſtra, inter ſe cohærebunt, & ltlne halecum inſtar in vaſe ſe mutuò pre. n ment. un Fætor, qui ex illo damnatorum car- Een cere emerget, erit intolerabilis. Cor ſg pus, vel unicum ab inferis in terras i; adductum ad totius aêris corruptio- Co nem, omniúmque piſcium, avium n . (ntn ani⸗ . (a) Dieta ſalut. c. 39. Cbriſtiana 211 ehé“ animantium, atque hominum interi- hitahit ern tum ſufficeret; ait & Bonaventura. rnis I LSatius igitur eſt, odoratui, cæteriſ- lens elo, que ſenſibus modò denegare, quid- bus Ne, quid avide, & contra Dei leges æ- Ged quiſfimas appetunt, quàm poſtmo- ee“ duùm horribilem illam perpetuòô pati mephitim. Modò, & perpetú, immane quan- L tuhm diſcrepant. Vox ſtultorum eſt: frrouamur modô bonis, quæ ſunt; vi- « no pretioſo, & unguentis nos imple- ſenα amus; coronemus nos roſis; genio, NNe praviſque noſtris propenſionibus in- t iiten e dulgeamus modo; cras enim morie- mur;, aut non niſi modico victuri ſu- punenn mus tempore. ehut, At ſapientum vox eſt, contriſte- uds mur modô, ut poſtmodùm perpetuòô lætemur; mundi vanitates, deliciaſ- goume’ que aſpernemur modô, ut perpetuô tis (“ Polſteà fuaviſſimis fruamur coeli gau- s n ten diis; ploremus modo „ ne brevi pôſt oonli⸗ tempore perpetuò plorare cogamur. un, Niu Damnatorum fletus tam erit copio-⸗ ſus, ut, ſi omnes vel unius damnati lachry- 212 Voritates lachrymæ, quas totâà æternitate fun- det, aſſervarentur, & commiſceren- tur, mare, quantumvis licèt magnum, eſſent confecturæ. Satiùs igitur eſt, paucas hic lachry- mas fundere, quàm poſtmodùm apud inferos vaſtum lachrymarum ocea- num. Satiùs eſt, modô paululùm dolere, quàm poſteà multùm, & per- petuòô. Temporaliag gaudia futurorum ſe- mina Junt dolorum, inquit Magnus Guigo. (a) Hoc altè menti imprime, & ſcito, adamante te duriorem eſſe, ſi his con- ſiderationibus non commovearis, ſi fædis voluptatibus, aliiſque vitiis im- merſus hærere pergas, aut niſi inde- feſſo ſtudio virtutem colere incipias. CAPUT LXI. De aternitate pœnarum ad inferos. Nma in hac vita crebras & graves perferre valet poenas, eâſque diu- turnas. . Apud (a) De Tranquil. c. 4. Apod ink atrociſimos o, Hon ta urruros, Din H mhüsarni⸗ uet, inge men tot er un n Ut impetn unnd kenpe Pennte, Kilte,, olguun Ule ſen⸗ lluidus N . Whabttit Cinne 1, guhh t COhriſtianæ. 213 tetnien Apud inferos autem & plurimos, & commié atrociſſimmos damnati perferunt crucia- . lcetmaenn tus, non tantüm diu, ſed æternùm duraturos. . Dives Epulo à mille ſexcentis, & ampliùs annis tartareo incluſus ſpecu luget, ingemiſcit, ac plorat; ſuis N tamen tot ferventiſſimis ſuſpiriis ne vel Clin E unam aquæ guttam ſibi hactenus po- tuit impetrare, ne tantillum quidem tanto temporis intervallo, inter tot gemitus, & tot ærumnas: quàm mi- ſera iſthæc, & infelix eſt vivendi ra- MK tio! quàm luctuoſa facies! ſini Mille ſexcenti, & ampliuùs ſunt an- ii ni, quibus judas nefarius proditor cum ei igne habitat devorante. . le nepis Quinque annorum millia præterié- re, quibus arſit Cainus, & etiamnum X.. ardet: at, eheu! necdum tormento- dits rum finis; ſed, donec erit Deus Se tam diu & Dives Epulo, & Judas, elſriif & Cainus Cæterique damnati torque- 1r buntur ardoribus ſempiternis. M . Wternitas finem neſcit, ſemper in- Ccipit; es hio lch ſtmodacnepe maun on oc vulin me, C 214 Veritates cipit; ſemper nova eſt, nunquam de- creſcit. Deme æternitati tot annos, quot in arboribus virent folia, quot in mari ſunt guttæ, quot per aẽrem volitant atomi, necdum finem habebit æter- nitas. . Mons, vertice cœlum contingens, poſt decies millies, & centies decies millies centena annorum millia in ali- um aliquando transferetur locum, li- cèêt una duntaxat avicula fingulis cen- tenis annis non niſi unicam auferret arenulam: attamen æternitas ne mi- nima quidem ex parte tum eſſet di- minuta. Quin imò, licèt altiſſimus iſte mons centies millies eo modo transferetur, æternitas tum ſolummodò quaſi inci- peret, nihil de pornarum acerbitate eſſet ſublatum: ignis æquè foret in- tenſus, foztor æquè gravis, ploratus æquè lamentabilis, ac primo damna- tionis die. Hoc illud eſt, quod inferorum poe- nas reddit intolerabiles, hoc damna- tis is acennin Rel, g ſent, ine ante keir Noni nort ſs, elrin⸗ 1e, antos, Gee otuile oor oo Pun cerboe n epro Uifinr i Ulett, bon⸗ nn Tniblsriin nehnmih lrgog Urunm 6e Enel Ler 6 e .on lt, zmig d ln, ul⸗ nunqbamte AnnOs, I , quotin mi jöremm wolin habebit ⸗ n conigen cehtis dedt m mlia ine⸗ etur locun, 1 Kngglsce jiomn u Tniti nn tum Ae 8 n ife n traugkerell,/ gul in⸗ 1 Nerbitte le et ⸗ . NNN Vis Chriſtiunæ. 215 tis acerbiſſimos excutit gemitus; hoc facit, ut graviſſimè ſibi ipſis ſuccen- ſeant, indignentur, frendeant, ulu- léêntque ferarum more, memores, ſe peccati mortiferi fugà, exiguæ, bre- vis, dædque voluptatis repudiatio- ne, tantos, tämque diuturnos eva- dere potuiſſe cruciatus. Moeror ipſorum, ut liquet, per- uam acerbus eſt: ſed eheu! nimiùm erus, ac proinde infructuoſus. Illi igitur ſapiunt, qui dum tempus habent, bonis operibus ſedulò ſe to- tos dedunt; illi prudentes ſunt, qui horribiles illas poenas effugiunt, dum in eorum eſt poteſtate. Tu quoque, dum tempus ſuppetit, maturum cape conſilium: nam perüiſ- ſe ſemel, æternum eſt. CAPUT LXII. De Cœlo. Dida facilius eſt, quid in coœlo non ſit, quàm quid ibi ſit. Nul. la prorſuùs eſt in colo corporis infir- mitas, nulla fames, nulla ſitis, gur us 216 Veritates lus æſtus, nullum frigus, nulla mo- leſtia, nullus moror, nulla adv—erſi- tas. Oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis qſcendit, quaæ pra- paravit Deus iis, qui diligunt illum. Licèt ab orbe condito ad hunc uſ- que diem omnes omnium Martyrum pertuliſſes cruciatus, Divinæ faciei conſpectus, non niſi ad momentum durans, univerſos illos dolores, ſum- mo gaudio abundè compenlatos, pror- ſùs mitigaret. Infinita eſt in cœlo felicitas, inef⸗ fabiles deliciæ, interminata gloria. Amatur ibi Deus ſinè menſura, con- ſpicitur finè intermiſſione & ſaturitate, poſſidetur ſine metu, ne unquam amittatur. . Nemo jure conqueri poteſt, viam in cœlum arduam eſſe, atque labo- rioſam; nam, uůt bene monet S. Au- guſtinus, æterna requies æterno labo- re rebts emitur. Ceelum bonis operibus venale eſt: quapropter, ſi in laborando, recté- que Ue ggenco nn, led con u, A Opes icas ſtuci um conrer I, te non Rrum, zt Kelibn Inn. Cemudne enon geere Pehtigue thein tilln, un lbor anſcere ſeulm ee enme erte D goopi⸗ Ektendumn n. )ni Cbriſtianæ. 217 8, ulut que agendo aſſiduam non ponas ope- uul addt ram, ſed contrà ad honores aſſequen- dos, ad opes, ad delicias tibi com- parandas ſtudium omne, atque indu- ſtriam convertas, manifeſté confici- tur, te non credere, colum adeò pulchrum, atque jucundum opero- ſis, & fidelibus Dei ſervis eſſe præpa- fum NMden Diin ratum. Quemadmodum rectè conficeretur, 1d nonennt Colee,⸗ te non credere, immenſum auri, ar- it Sentique theſaurum in horto tuo eſſe eα defoſſum, ſi de illo effodiendo neu- Elcits tiquam laborares. . l ⸗ Si conſiderentur animo, quæ pro- ind. mittuntur in celis, vileſecunt omnia, l quæ habentur in terris, ait S. Grego- te nn rius. (a) Mundi doctrina eſt, pravis ſer- 1 an viendum eſſe cupiditatibus, unum- i, quemque extollere ſe ipſum debere, Nnihil à quopiam ſufferendum, nemi- me “ ni cedendum, odio habendos inimi- AI Cos. Sed JESUS CHRISTUS, & ortho- K doxa ,mel elke nl n (a) Homil. 37. 218 Veritates doxa fides cœlum ingredi volentibus planè contraria præſcribunt dogmata: cui præbendæ ſunt aures? cujus ad- hærendum conſilio? Nihil profectò rationi magis eſt con- ſentaneum, quàm intellectum ſubjji- cere fidei, ac OESU Cbriſto, qui nec fallere vult, nec falli poteſt: atta- men credere non fſufficit; vita iis, quæ credimus, conformis fit, neceſſe eſt. Quid prodeſt, inquit S. Petrus Da- mianus, ſi quis Catholicò credat, & gentiliter vivat? Nam ut §, Jacobus ait, fides ſinò operibus mortua ſt. CAPUT LXIII. Opera bona etiam exigua in cœlo rémuneranitun“. Borue laborum glorioſus &ſt fru- Ctus, inquit Sapiens. Minimum gratiæ, gloriæque do- num, quod vel ob minutiſſimum bo- num opus homini juſto impertitur De- us, præponderat univerſo orbi, licèt tota terra aurum, omnes hpide; in . ada- dumantes, nun convert Qod ſ n werceden Uu, itgue h sband dobi Unimun mmum, e zgendio unm. Nine End Ebnim iiscegerent 1 Fitntis de ſumann ihl Conn ndn o oto Pli olinonn Unni etan Undis Whon nſionn, (l e Chriſtianæ. 219 di wolemm adamantes, totúmque mare in balſa- und dogu mum Cconverteretur. les! Cujis Quòd ſi pro parvis operibus tan- tam mercedem retribuit DEUS, ma- mngsete gna, atque heroica longé abundan- llechum i tius haud dubièe remunerabitnr. Priſo, ain Maximum itaque nobis adferimus Potel damnum, ſi quando vel leviſſimam ſit; ins bene agendi occaſionem præterire ſi- nSfts namus. Si Beati in cœlo dolere poſſent, tri- msl, ſtitià exanimarentur, quòd, cum in nalr, 6 vivis degerent „ nonnullas exhiben- lNu deæ virtutis occaſiones elabi ſiverint, n eumque ſibi comparare neglexerint Aloriæ gradum, quem innumeros San- Il Gos modô vident feliciter adeptos; α quia cujuscunque occaſionis, minu- tiſſimis etiam operibus Dei causà præ- ſtandis opportunæ, accuratam habué- re rationem.— le Cœlum vel momento lucrari poſſu- iſis r. lut⸗ mus; non niſi unicaà opus eſt Divinæ nnin „ gSratiæ cooperatione. Uot, K Incredibilem igitur faciunt progreſ- ſum, atque ingentis lætitiæ cauſam ha- . K 2 bent, des 1 Pyicdes 220 Voritates bent, qui cunctos vitæ ſuæ dies, heb- domadas, menſes, & annos in Di- vino cultu, variarumque virtutum exercitatione tranſigunt. Hoc ſi rectè noviſſes, maturéque perpendiſſes, ad hanc uſque diem non tanta tibi fuiſſet rerum caducarum cu- ra, neque tot bona neglexiſſes opera, linguam etiam, oculos, aures, vo- luntatem ſæpiùs refrenaſſes, nec non fidem, ſpem, charitatem frequentiùs exercuiſſes. Præſtat nummorum pati penuriam, cæterarumque rerum, quæ nobis cum beſtiis ſunt communes, quaàm virtu- tum, quæ & perfectione, & gloria Angelis nos reddunt æquales. Fruſtra ad ſublime faſtigium gloriæ enitimur in cœlis, ſi pravos noſtros appetitus non viriliter coêrceamus in terris. Regnum cœlorum, inquit Chri- u⸗ „ vim patitur, G& violenti rapiunt illu CA- 64 Ve Nobris Doni? 9 u gifgt Ukhum? n El n ungn Wsirte ⸗ N Chriſtianaæ. 321 2 dies, er CAPUT LXIV. nos in De Animaæ dignitate. ne Ninum FX obviis perſæpe quærimus: quid novi? quid rerum geritur? quid , ummen boni ſpargit rumor? quanti venit fru- quedemm mentum? quo loco ſunt res patriæ? aducawuncd⸗ Sed nunquam, aut certè rarò ex ezileen nobis ipſis quærimus: qui agitur cum auI anima mea? quanti hæc valet? quo e, in ſtatu mea verſatur conſcientia? quo n ſenen 1000 ſalutis meæ eſt cura? Laborare, ut patria ſarta tecta con- iſenmniim. ſervetur, perquàm laudabile eſt; ſed etaen ſolicitum eſſe, ut anima ab æterno Aen n vindicetur interitu, multé eſſe lauda- ner i bilius, quis neget? is Quapropter diſce, ôhomo! quan- e ti anima tua valeat. DEUM valet; tgun quia id ipſum valet, quo conſtat pre- ρ tio: neque verò minori conſtitit, quàm vitz & pretioſiſſimo ſanguine Domini aI noſtri JESU Chriſti: tanto lytro DE- ingoit „½⁵ US animam tuam redemit. Non cor- NitN ruptibilibus, auro, vel argento re- dempti Otis; ſed pretioſo ſanguine, K 3 quqſi 222 Veritates quaſi agni immaculati, Obriſti, ait §. Petrus. Plus ergo anima tua valet, quàm i tu⸗ omne id, quod Deus non eſt; pluris æſtimanda eit, quàm omnes margari- tæ, deliciæ, ac voluptates, quàm om- inmd nis Regum honor, & gloria. Empti Aſtis, inquit S. Paulus, pretio magno. Iniquiſſimè igitur ageres, ſi ani- mam tuam, adeô caram, brevi, foe- dâque voluptate, aliâve re futili, & caducâ divenderes; quemadmodum ab æquitate graviter aberraâſſe cenſere- tis, ſi prægrandem adamantem, mul- tis florenorum millibus conſtantem, obolo, vel aciculà commutares. Me- ritô igitur exclamat S. Auguſtinus: Poſtquàm intellexi,; animam meam pretioſo Chbriſti ſanguine eſſe redemb- tam, nolui illam amplius exponere ve= nalem. IIie mrecator habetur prudens, qui juſtum mercibus pretium ponit. CA- 64 Uertinet tio genrit, te t⸗ Uumncpons 31. imnta. le, Etnet Onele eD⸗del Ulfandonn Der Nrpy, N Nkeo Koms iln Uern Chriſtianæ. 223 Prigi, ad⸗ CAPUT LXV. Anima ſolicitò conſervanda eſt. Falet, a A Nima tua ad te non pertinet, dn elt,pinn pertinet ad Deum, qui illam de Dnesmuee nihilo creavit, infinitéque emit pre- s, umm tio: apud te tantummodô hoſpitatur. lorn. o Wobilem boſpitem habes, 0 Caro ex- n, clamat S. Bernardus (a) Wobilem val- de; da bonorem hoſpiti tanto. Hunc dehoneſtare ſinè ſacrilegio ne- quaquam potes; tuæ enim duntaxat fidei, & tutelæ anima tua commilſſa eſt, æternæ damnationis indictà poenâ, pemedmin Mlen ſillam non cautè cuſtodiéris. Coblmmen Infelix profectò es, ſi pretiofum il- ontre lud depoſitum amittas; præſtaret u “ enimverô, te nunquam fuiſſe natum. Si quis, ſub cruce conſiſtens, om- umm u némque Chriſti ſanguinem è fſacratiſ- Nrn. ſimis vulneribus profluentem in unum Neotetet congerens, eum tibi in vitreo calice aſſervandum tradidiſſet eà lege, ut per præcipuas urbis plateas more ſup- plicantis illum circumferres, perſpi- K 4 cuum . (a) Serm. 6, de Adv. Pücend, ll Poi 224 VLeritates cuum eſt, ſummà cum attentione, & circumſpectione te inceſſurum. Interim concredita tibi eſt anima, Pro qua redimenda, æterna Sapientia, mercator non inſipiens, omnem il- lum pretioſiſſimum ſanguinem libe- raliſſimè profudit; & hunc inæſtima- bilem theſaurum quotidie circumferre te oportet in valſe fictili, in fragili corpore, longé frequentioribus expo- ſito periculis, quàm fragile vitrum. Demens igitur es, ſi poſthac mi- nori ſolicitudine, circumſpectione, animam tuam, quàm JESU Chriſti ſanguinem, vitreo contentum calice, Conſerves. Si modô animæ illam, quam in- dies corpori, impenderes curam, ſub- limis Seraphini gloria meritis tuis eſſet impar. MWeritô bpoſeit ſtudia majora pars me- lior, inquit &. Eucherius. (a) CA- (a) De vera Sapient. 64 Ptammn Otonos bnmton gn rlun co Eel, den Eete mlie In, dee mnt, min Cnnlnant Aummum nden, i Kunlerhene n iplort lerun Crcdtt ole a) o m attentior, ceſlurun. ibi eſt anin, telnd Gpient 8, Ciunemn! bgnidem N hunc ineline cie ctnneen II, in Iul Utionbuscrp⸗ gle inm. 6 polkee n cumnſheckor EN C tentumcn, G, mun in Clann, gitstusele 6 Chriſtianæ. 225 CAP UT,LXVI. Multi animam ſuam parvi faciunt. S comparatos nos eſſe oportet, ut & domos & agros, quin & ipſam vitam non gravaté perdamus, animæ non ſolùm conſervandæ, veruùm eti- am perficiendæ gratià. Sed, eheu! planè contrarium con- tingit: multi enim mentiuntur, & fal= lunt, ac ne pejerare quidem reformi- dant, animâmque ſuam ſic dæmoni mancipant, ut pauxillum lucri ſibi conquirant. Paucos reperire eſt, qui curæ, atque operæ, quam indies corpori impen- dunt, vel decimam partem dent ani- mæ: laborant in ſeram veſperam, ut diteſcant; ſed vix horam inveniunt ad animam ſuam virtutibus condeco- randam, atque ditandam: 6 quàm graviter hanc ſuam ſegnitiem ſub mor- tem deplorabunt! Miſerum me! (lamentabili voce clamabat olim quidam viro primario à ſecretis) conſumpſi, exarandis in ob. K § ſequium 226 Voeritates ſequium Domini mei literis, innu- mera fere chartæ folia, & dimidium necdum impendi, bonæ, ſinceræque conſcribendæ confeſſioni. (a) Plurimi vehementer contriſtantur, dum ægritudo corpus inceſſit, atque illico, intempeſtà etiam nocte, me- dicum accerfiri jubent, licèt non ſemper reddere ſanitatem valeat; ſi veroô anima mortiferâ noxàâà lædatur, atque tabeſcat, non ità ſe affligunt; quin imò ne pedem quidem movent, ut aliquem conſcientiæ moderatorem adeant, à quo (ſi ejus obtemperarent conſilio) certo certiùs Divinæ gratiæ eſſent reſtituendi; at in dies, hebdo- madas, & menſes tam ſalutare reme- dium differunt. Interea, ùt recté monet S. Euche- rius, Major agritudo gt, languere animam vitis, quàm corbus morbis. Vinum, quod bibunt, defæcatum eſſe volunt, ſupellectilem ſplendi- dam, veſtes mundas, ac nitidas; ſed, ut (a) Barry Philag. 1t mnima ſan Alm adh Mlculas ve Aewunt, d Ntle nix qui Mers, u kautkelt, Nin de mmime Aniemn cktert Krench . 0 Chnibig,/ n r, gu inurtnn Mindper Uni ſur hnheli, lmn e. 4 D 1 lenfien dslosi m (rn Nunn Cbriſtianæ. 227 lters, im ut anima ſancta, Deôque grata ſit, „& cimiduu vix ullum adhibent ſtudium. e, Enceten Maculas veſti inhærentes protinus Dn. ) abſtergunt, de ſordibus animæ vix, f conttitim aut ne vix quidem ſoliciti. . imelt, m. Dixeris, quidquid lubet; ineffabi- n nott, H. lis cæcitas eſt, magis de veſtimentis, t, Mos quäm de anima laborare. atem t Anima cæteris omnibus longè præ- OnkiE ferenda eſt. Quid prodeſt homini, ait em. Chriſtus, NRi mundum univerſum lucre- ieno, tur: animæ verò ſuæ detrimentum Pa- z mumm tiatur; aut guam dabit homo comma- ornui tationem pro anima Jua? . eDine gi Animà perdità, cuncta ſunt perdi- 1dns i ta. Vbi Jalutis gamnum , exclamat neen S. Eucherius, illie utique jam lucrum nullum eſt. CAPUT LXVII. De Zelo Animarum. S Thereſiam deficiebant verba, qui- bus ſuis inculcaret zelum anima- rum. Cor meum, inquiebat, ſcindi- tur, ubi tot animas video interire. Si unquam conſpexiſſes animaæ pul- K6 chri- 228 Veritates chritudinem (dicebat aliquando con- ſcientiæ ſuæ arbitro S. Catharina Se- nenſis) pro certo habeo, mille mortes lhenter te aditurum, ut illam in cœ- Ium perduceres. Qui omnium ſalutem deſiderat, ei- que procurandæ operam navat, ſuum in omnes amorem non obſcurè de- monſtrat. Præſtat omnes diligere, quàm ab omnibus diligi: qui enim eo, quo par eſt, modo unumquemque diligit, ſalutem ſuam conſequetur: non veròô propterea ſalvus erit, quòôd ab uno- quoque diligatur. Da mihi, inquit S. Chriſoſtomus, (a) unum aliquem, qui virtutis ſtudio ſeſe quotidianis jejuniis maceret, qui oubet in dura bumo, qui corpuſeulum flagris fatiget, atterat, & propè conficiat, quique in ſe parcus, in pauperes effu- Jus, & fere prodigus, omnia bona ſua in ecos efuderit; non tantum merebi- tur, quantum, qui unicam animam ad amorem Dei excitaverit. ð Plus (a) De vera Sapient. Us ett, nerbere, Enortuosi Ciſflutis Ahoreſt, n in (vam Cunm homin Cuumelstte Denmonm Colſtigrtore I inti ret 1s, Huls, ſtond, g 1l,celon Ulneriri ne⸗ ntero Reim, S Ulmam in, quum Vn kern n, Chriſtianæ. 229 iguando er . Plus eſt, animam vel unam colo Calurin? tranſcribere, quàm montes transferre, , mile nn & mortuos in vitam revocare. It ilan i k Qui ſalutis, unius duntaxat animæ, author eſt, majorem Deo parit glo- n ceſdent“ riam, quàm illa, quam univerſa cun- mmitmn Ctorum hominum bona opera hic un- olne quam ei attulerunt, atque allatura ſunt. Etenim omnium bonorum operum, ge, An? quæ peracta ſunt, & uſque ad mundi enim e0, A conflagrationem peragentur, nume- rus iniri valet; at verô actus charita- tis, laudis, adorationis, gratiarum actionis, quos vel una anima, ope tuâ, coœlo reddita, æternúm eliciet, numerari nequaquam poſſunt; quia numero, & fine carent. Sic etiam, qui à ſempiterno inte- ritu animam vindicat, pluribus ſcele- ribus, quàm, quæ unquam hic per- petrata fuerunt, & perpetranda ſunt: obicem ponit; hæc enim omnia ad certum numerum redigi poſſunt. Blaſphemiæ verò, quas vel una ani- ma, per te ex averni ore, ac faucibus erepta, atque ſervata, in Deum evo- 7 muil⸗ 230 Voeritates muiſſet, omnem numerum excedunt, quia finem neiciunt. Nullum, inquit S. Gregorius, om- nipotenti DEO, tale eſt ſacriſicium, qudàm zelus animarum. In ſalutem itaque animarum toto pectore incumbe: Divina enim gloria mirabiliter augetur, dum ovis perdita ad Chriſti ovile reducitur. CAPUT LXVIII. Quis modus, animas lucrandi? Nimas lucrari poſſumus corporis afflictationibus hunc in finem ſu- ſcep tis. &.. Franciſcus Xaverius corpus ſuum inſlictis vulneribus cruentabat, ut obdu- ratum hominem nefarium ad pœni- tentiam emolliret. . Poſſumus item lucrum animarum facere, æ&gros in noſocomiis, capti- vos in carceribus, egenos in privatis domibus viſitando, iiſque eleémoſynà ſubveniendo, & ſalutaria impertiendo monita, ad exemplum . Ludovici Re- gis Galliæ, S. Caroli Borromai, §. Franciſei de Sales, J„. Radeuade * — —, Milet, um rorun ktümnunmn iss onſpir⸗ Kocla, ad UIn gäiun Dämmg UInanimoe, Ulns mnin npes per Ctencige Uomnumn me ,zinuth Liplum ühns per In Mucr id oblkrie ii eo D erbis ey alt, mni Ral Finn 1 Conßkt utin d Ulnpleün Minp Chriſtianæ. 231 um excel, S. Eliſabethæ, multorúmque illuſtri- um virorum, ac matronarum, qui regotius, m etiamnum Pariſiis hunc in finem in- dies conſpirant, ſuâque inter ſe bona, ac ſtudia, ad ægrorum, atque egeno- Mmimarum rum ſolatium, ac ſalutem conferunt. ina eninn go Dici non poteſt, quantas in homi- n emh num animos vires habeat munificentia. lio. Alius animas lucrandi modus eſt, XVII. inopes pueros, puellâsque legendi, uerund' ſcribendique arte imbuere, eôsque Im bonorum morum, ac potiſſimùm pie- neintn’ tatis, virtutisque præceptis erudire. Hoc ipſum in variis regionibus, & 6connin urbibus perquam laudabiliter præſtant etch non paucæ virgines, quæ caſtitatis n, voto obſtrictæ, domi, vel in cœno- biis Deo deſerviunt. n miunn Verbis exprimi nequit, quanti in- Mis, ! terſit, jam inde à tenera ætate, pue- Ein Pit tos ad virtutem informare, eôſque eeeineſi recté confitendi, communicandique menan modum docere; quem enim ſemel ucile aſſumpſerint, nunquam deponent; nns, eadque eſt cauſa tantæ circa hæc Sacra- lgni menta imperitiæ, inter multos prove- N. 232 Veritates tæ ætatis, quà fæminas, quà viros, qui à primis annis non meliùs fuêre edocti. Facilè eſt efficere, ut tenelli fruti- Ces in rectas arbores excreſcant. Sinite parvulos, ajebat Chriſtus di- ſcipulis plebem increpantibus, quòd hos ad ipſum adduceret, & nolite eos prohibere ad me venire: ac ſi dicere voluiſſet: ingens hic ſperandus eſt fructus; aures præbent doctrinæ, quæ illis proponitur, ejusque ad normam vitam, ac mores fingunt; proindéque apprimè ſunt idonei, qui ducantur in cœlum. Neminem igitur horum par- vulorum, quos Dei Filius tanti fecit, deſpicere, vel negligere nobis licet. Videte, inquit, ne contemnatis unum bo his pitſills; quia Angeli eorum in cœlis ſemper vident faciem Patris mei, qui in cœlis oſt. Hujus aſpectum ſperare licebit & nobis, ſi vultus noſtros, animôſque ab illis nunquam averterimus. Omnes illi parvuli, quos piis in- ſtructionibus noſtris æternæ ſubduxe- rimus Umys can Crinttkosle lept, Mturi ni lihmm lroo, innt glos glin d 1 ete urni g Uinns pro Tketolun t. 6A Nui enen Ipherae En e untiobi Upoltione 6umumlen Um unnoe Iecenan Ciſner Riplbente un aumt Wlo, Ut Reali⸗ Cbhriſtianæ. 233 Inn vits rimus damnationi, nobis è& vita mi- s hueeeli grantibus læto, & grato animo occur- terei in rent, futuri comites in cœlum: quod reſan. Patri Edmundo Augerio, Soc. Jeſu Re- bit(MIm ligioſo, innumeri præſtitére parvuli, ntib, en quos olim doctrinaà Chriſtianàâ accura- “ té, ſolicitéque excoluerat. Magni igitur æſtima parvulorum permis d animas, pro quibus unigenitus Dei fi- coceme lius pretioſum ſuum ſanguinem pro- nens um fudit. t, honnc, CAPUT LXIX. ui Canurt . . . Bonis exemplis lucramur animas. Horum e A honſis Rodriguez, Societatis ustnnt eon Jeſu Religioſus, Janitoris offici- e obsIô um tantà obibat modeſtiä, & morum W Compoſitione, ut quadraginta circiter annorum ſpatio quadringentos ſtudio- rum alumnos ad Religioſum ſtatum amplectendum permoverit. Qui ſincero animarum ardet zelo; varias libenter ſuſfert moleſtias, ſéque non gravatè commodis privat, eo conſilio, ut ne proximo peccandi præ- beat occaſionem. S i 234 Veritates Si eſca inquiebat S. Paulus, ſcan- Pebenntln dalizat fratrem meum, non manduca- bo carnem in aæternum „ W7 fFratrem meum ſcandalizem: ac ſi diceret; ne unquam mihi exprobretur, cauſam ex- titifſe me ſempiternæ ruinæ fratris mei, pro quo Chriſtus mortuus eſt. Hoc altè inſideat animis veſtris, 0 pPatres, & matres, qui vitam non du- citis Chriſtianis moribus conſenta- neam! ſatiùs eſſet, liberos veſtros in lucem nunquam ſuſceptos fuiſſe; non enim, niſi ut æternâ plectantur mor- te, vitam illis dediſſe videmini. Malum exemplum longé plures de- truſit ad inferos, quàm bonum un- quam adduxit in colum. Si flebiles damnatorum voces in ter- ra poſfent exaudiri, vix eſſet inveni- re, qui non ſuſpirans ingeminaret: hic, vel hæc damnationis meæ extitit Caula. Inimicos diligere jubemur; quid ergo animas, quæ nobis nihil mali unquami ntulére, in æternam præci- pitamus mortem? quid à JESU Cei. 0 umn ei ſuſfl to legemit 1 Münmrn Ranchet, Uinbisico Pobate i in, uos lumn uie uinunmn Minane ojeman Ptot anr Emmus Mun mi dereti blemnn Ulkram 4 Ohriſtiana. 23 5 Pauls, ſto ſperandum nobis relinquitur, poſt- n mu, quam ei ſuffurati ſumus id, quod in- 1, i finito redemit pretio? Ii dceretzd YZæ, inquit, bomini illi, per quem tar, calima ſoandalum venit! Pro tantis feus, ex- Gineftineni clamat Salvianus, quantos ſecum tra- tlus et. Xα in reatum. ini .AH CA P U T LXX. Gtam non⸗ . . 4 iyam Quo inſuper modo animas lucrari ſbus collet⸗ etos ſeltcx . tos ile,e AD animarum lucrum non parum Echmm. 4 A conducit, per ſe, vel per eum, lenm. qui nobis à confeſſionibus eſt, alios- gene que probatæ vitæ homines diſtribuere borun u- libellos, quos cenſemus idoneos, ut n aliorum animis Dei timorem inferant. ocesintk⸗ Plurimum hâc ratione promeremur, eſet i Omniumque fructuum, qui ubivis in- de proveniunt, participes reddimur; idque tot annorum ſpatio, quot illi per manus vagantur: quemadmodum Womnium malorum, quæ per impu- poſſimus. ingeninmti, 6 ner e eu i ros, hæreticôsve libros committun- nn tur, eſſemus rei, ſi ad illos diſpertien- nlr⸗ dos operam noſtram contuliſſemus. 236 Voritates Hæc profectô veritas attentâà conſi- deratione digna eſt. Multos obcæ- cat avaritia, proprium emolumentum præ Dei gloria cordi habent. Prodigi ſunt, ut corpus exornent ſplendidis veſtibus, quæ non niſi va. nitate oculos perſtringunt, & ad pec- candum alliciunt; tenaciſſimi autem ſunt in allaborando, ut animæ pretio- ſiſſimo Divinæ gratiæ indumento exor- nentur. Ingentes faciunt ſumptus, ut deſi- deriis ſuis obſequantur, ut lauta in- ſtruant convivia ad luxum, magnifi- centiam, vanâmque gloriam; ſed ni- hil prorſus erogant in emolumentum ahimarum, quæ defectu ſalutaris ali- menti languent, & contabeſcunt; at- que ità, eheu! ad Dei gloriam propa- gandam toti intepeſcimus. Paucis nummis multas lucrari poſ- ſemus animas; ſed hi reperiri neque- unt; ubi ſæpe hæretici, aliique nefa- rii ingentem potuerunt corradere pe- cuniæ vim, ut retertos falſis, pravis- que dogmatibus libros, non ſinè plu- rima-⸗ emromenin s ſmperen DOmn granis h Eleinurztor. cit, Wer le, enl,ine Eonnt, cocen Mtelini. S ſg s Uiorcn WMor Umeencont, Mamhlur or, ſed Unn em Pgrein UIe 00 4 1 1 mar Cin ANpug Merren ſebiſin n hicer 1 Chriſtianæ. 237 Ttentie rimarum animarum pernicie, in vul- MutN gus ſpargerent: concipi non poteſt, emolumt quàm gravis hac ratione univerſæ Ec- ben. cleſiæ inuratur infamia. Olpun ean⸗ Accedit, quæſtum animarum nos e ONIfacere poſſe, vicos, urbésque percur- Gunt, Gif ſando, atque ignorantes, qui ibidem nellnin degunt, docendo, quæ ad ſalutem Ntaninee ſunt neceſſaria. Hunc in finem Apo- dumenh ſtoli mille inter pericula orbem pera- grarunt; ſed quis horum inſiſtit ve- ptis/ uid ſtigiis? ,I Multos quidem invenire eſt, qui in xun Mu remotas oras diu, noctúùque veloci cur- otim Ai ſu contendunt, ut honorificum mu- emehm nus, ampluúmque aliquod lucrum adi- rum piſcantur; ſed pauciſſimi ſunt, qui in animarum emolumentum ejusmodi tbelaomt glrunmc⸗ iter aggrediuntur. I, Milites conſcribuntur, exercitus SI conflantur, bona oppignorantur; geiii quin, & ipſa vita in diſcrimen addu- eG citur, expugnandæ alicujus urbis cau- ſa, ut terreni cujusdam Regis impe- rium ſtabiliatur, utque is ſummam rerum ibidem adminiſtret. Verùm, 238 Veritates Verùm, ut DEUS Rex Regum in regionibus, ubi ejus gloria peſſum- datur, & jugum ejus excutitur, in- numeris animabus imperet, vix pe- dem movemus, aut nummum eroga- muys in alimentum Apoſtolicorum vi- rorum, qui diu, noctúque per mille vitæ pericula, in ſudore vultůús, ibi- dem laborant. Cadit afſinus, inquit S. Bernardus, G invenit, qui ſe ſublevat; cadit ani- ma, & non eſt, qui manum apponat. Quòô, eheu! 6 Chriſtiani decidiſtis? Nullus labor, nullus dolor, nullus ſumptus nimius eſt, ut in cœlum transferatur anima, quam DEl Filius pretioſiſſimo ſanguine in ſpem ſalutis aſſeruit. CAPUT LXXI. Orandum oſt, ut Dei nomen ſanctif- cetur. CHRISTUS, orandi præceptis nos W erudiens, docet, ante omnia ab æterno Patre poſtulandam ejus nomi- nis 18 ſinchfoa un, & volu Rdcclo, exee mmqnot ommibus Ulentation unere nos Meetpunm t le Neri unr, ſe n ungrkne Elteeg nc Trnn. linn ie hutnn ühenn veuln coni Erne Al ſeüntg d cnr prodo: A Chriſtianæ. 239 Rer Reemi nis ſanctificationem, regni ejus adven- gorapelm tum, & voluntatis ipſius in terra, ſicut 8EwttI in Cœlo, executionem; deinde panem Pet, iül noſtrum quotidianum. L ummmmen. In omnibus itaque, quæ ad corpo- pololomm ris ſuſtentationem pertinent, ad Deum liqnes recurrere nos oportet; ſed primum & præcipuum haudquaquam eſt ne- gligendum. An non quotidie id con- tingit? Miſſæ Sacrificia ſepenumero peragi e. Curantur, frequentantur templa per iniceim Rovem dies, eleémoſynæ erogantur in lin Gnmm Pauperes: at nunquid in finem ple- anlen rumque temporalem? ,I UIte Preces fundimus, ut ardente febri un I Uiberemur; vota nuncupamus, ut lites inhen⸗ optatum habeant eventum; pere- grinationes ad pia loca inſtituimus, ut e prole augeamur, aut, ut fortunatum XA „ meamus conjugium: totæ conveni- nnv“, unt urbes, & ſolemnes decernunt ſup- plicationes, ut latè graſſanti peſti tan- em dem ſuccurratur. Hæc equidem lau⸗ & do, & probo; nam in cunctis neceſſi- te o tatibus ad Deum confugere nas opor- NHD tet 5 Ote Widrl 240 Veritates tet; quotusquisque eſt, qui cibo ſe ab- ſtinet, ſtipem largitur, rem Divinam offerri curat, ut nomen Dei ſanctifice- tur, ejúſque regnum adveniat? Filiæ chariſſimæ inquiebat S. There- ſia) nequaquam huc conveniſtis, ut pro felici terrenarum rerum ſucceſu preca- tionibus inſiſtatis. O mi DEUS (clamabat aliàs) dum laudem, & gloriam, aurum, atque ar- gentum à te poſtulabimus, exorari te ne Riveris; quod verò ad Filii tui hono- rem attinet, cur attentas aures non pra- beres precibus illius, qui & opes, & famam, &; mille vitas lubens tibi im- molaret? Enimveròô, Dei gloriam com- modis propriis anteferre ſe, perſpicuè demonſtrabat. Religioſi Societatis ESU quot die- bus quàm plurima Sacrificia DEO ad aram offerunt, non, ut pro iis tempo- ralem accipiant compenſationem (ca- vetur enim in eorum Conſtitutionibus, ne quis oblato ſtipendio Sacrum faci- at) ſed partim pro indiis, & gentilium converſione, partim pro regionibus ſepten- ertipnell Ucion part Ionndarum el oromn in Antione no⸗ Ulbige ſn kolun Cbidem n Nel mimmn terrar „ Wp⸗ ur⸗ n mfhen bnen Dei umumdi id gor⸗ Aern hec roi Z Chriſtianæ. 24 1 . . . . ichott ſeptentrionalibus, & hæreticorum re- Dir ductione, partim pro animarum igne abli purgandarum ſolatio, partim pro be- Dervaili nefactorum incolumitate, & ſalute, ut neni, hic ratione nomen Dei magis magis- que ubique ſanctificetur. Id ipſum & nobis faciendum incum- bit; ſiquidem nil ſat eſſe poteſt, ubi agitur de amplificanda Dei gloria, cu- jus vel minimum incrementum uni- verſo terrarum orbi præponderat. Soli igitur Deo honor, & glorig in lJacula ſæculorum, Amen. CAPUT LXXII. Allaborandum, ut idonei operarii mit- algimor tantur in vineam Domini. kig i Equaquam ſufficit, preces fundere, eb u Sacrificia Miſſæ offerre, ſanctifice- aoth tur nomen Dei, ejusque adveniat re- 1 o gnum; manus inſuper operi admoven- ta, da, cunctâque adhibenda adminicula, 0 1b inn quæ ad gloriam ejus propagandam nlationeh. Cconducunt. ,entioet . nſiin Poſteaquam Deum oraverimus, ut n dignetur Eccleſiæ ſuæ donare Sacer- in dotes, probitatis, atque eruditionis ge laude 24² Veritates laude præſtantes, danda eſt opera, ſi in noſtra ſit poteſtate, ut Eccleſiaſtica munia, Epiſcopatus, Paſtoratus, &c. digniſſimis, maximéque idoneis viris conferantur, omni affinitatis, amici- tiæ, emolumenti proprii, aliarumque humanarum rationum ſepoſito affectu. Quantum hæc res ad Divinam glo- riam augendam momenti habeat, ne- mo non videt. Si huic rei ſedulò invigilaretur, re- perirentur etiam nunc viri eximii, & vigilantiſſimi: enimverôò exigua, quæ circa hanc rem habetur cura, ſatis de- plorari non poteſt. Conferuntur aliquando paſtoratus, cathedræ, ſacra tribunalia, unius dun- taxat epiſtolæ commendatitiæ impul- ſu, nullà in mores, probitatem, eru- ditionem eorum, qui commendan- tur, factà diſquiſitione. Hinc non rarô contingit, ut inter eos, qui curam habent animarum, inveniantur, qui munus ſuum negli- gunt, & ſubditos pravis exemplis of- fendunt, propriisque ſtudent comms is, 6s, tur Dii, A ſ hi Crie e, ſn Qunt mna mim⸗ le Une ii, Uuin Mahoin lcene ee ß Ubiine li llui 4 0n lum Cbriſtianæ. 243 eſtopeni dis, & turpi lucro inhiant, neque t boeimn Dei, ſed ſuam gloriam quærunt. Mi- atonts t niſtri Chriſti ſunt, inquit S. Bernar- idones ſü dus, & ſerviunt Antichriſto. hitatis, and Quanta inde proveniant mala, ti,dimimg quanta animarum pernicies, non dif- epolfh ficulter unusquisque aſſequetur. Præ- IDiinn ſtitiſſet, hujuſmodi homines Oopificio Milebet, b addiſcendo in juventute fuiſſe applica- tos; ſic cenſet S. Bernardus; horum ighem, erat magis fodere, aut mendicore. enm DEl Filius, de hujusmodi agens gelgni, Sacerdotibus in revelationibus S. Bri- n, Mc LZittæ; (a) meritò exclamat; Væ tali- bus, qudd nunguam nati fjuerunt; ipfi 1o nn enim Profundius cadunt in infernum, inna e Agut alias ties Non ſolum illi cenſendi ſunt rei, otkemntne qui, cùm idonei non ſint, Eecleſiaſti- cmen“ ca tamen munia ambiunt; verùm & Ul, qui ineptos, indignésque ad illa 6t, Promovent: eſt profectò, cur utrique mmm horam mortis reformident; etenim ſun horrendum illis imminet judicium. arnfſih Deus ab ipſis repoſcet eorum ani- M 2 mas lenthig, (à) L. 4. c. 13 5. 5 244 Veritates mas, quas in colum perducere po- tuiſſent, ſi munere ſuo rectè fuiſſent functi. Tot merentur tartareos ignes, quot animas perire ſunt paſſi. 04 Dæmon, ut refert Ludovicus de U Saxonia, accedens quemdam Divini Muln verbi præconem, etiamnum igno- Phunn, a rantem, quid eſſet dicturus, cùm Halieni tamen ad nonnullos Abbates verba Ger eum facere oporteret, coinpulſus eſt à Deo, hæc illi dicere: Hoc dixeris, nec plura. Princebs inferni Eccleſiæ Principes ſalvere Jubet: gratias Illis agimus univerſi, quòd ilorum incu- rid pene totus ad nos orbis Confluat. Is erat fortè tum Eccleſiæ Præſidum luctuoſus ſtatus, qui aliis temporibus, multo minus noſtris, talis (laus Deo) nequaquam eſt. . Unusquisque, qui, dum poteſt, non allaborat, ut boni, & fideles ope- rarii in Domini vineam admittantur, manifeſté oſtendit, nullo ſe Divinæ gloriæ tangi deſiderio; ejusmodi enim ad Eccleſiaſticorum officiorum guber- nacula admovere, efficaciſlimus eſt mo- dus, Ahri Aus, irlbie ur, ghiegve d⸗ ll I 1 Chriſtiand. 24 5 Detducetes dus, ut ubique DEl nomen ſanctifice- recefuiln tur, ejisque regnum adveniat. CAPUT LXXIII. hiiriu Lodoem opere becoatoribus, & Fidelium encdam Dii Defundtorum animabn; Titulari boſſumns. amnum in Onum, ac imprimis laudabile eſt, GiGonns, abſtinentiæ vigiliis, orationibus Ablets ſe dare, rem Divinam ad aram offer- Nuis re pro impetranda peccatorum con- e Medf verſione, præſertim eorum, qui per mi M univerſum orbem in agone luctantur, non ſinè gravi æternæ damnationis pe- riculo; ſiquidem, extremâ urgente neceſlitate, extrema, atque efficaciſ- Ceielalan ſima ſunt adhibenda remedia. H eeNoit Sed longè melius eſt, ac laudabili- W Nus, iisdem illis operibus etiam ani- isl mas flammis piacularibus detentas ad- e D juvare; nam hæc duo redte, fructuo- Atee ſéque ſemper conjungi queunt. , Cuilibet hominis juſti bono operi vis ineſt promerendi, ſatisfaciendi, & impetrandi. Operum noſtrorum meritum, id eſt, gloriæque incrementum in aliqs L 3 deri- 245 Veritates derivare, Deo ſic volente, neutiquam valemus; id enim non fieret, niſi cum detrimento, per omnem æternitatem non reparando. Satisfactionis, & impetrationis di- verſa eſt ratio: illam aliis impertiri, atque adeò pro aliorum poſſumus ſa- tisfacere peccatis; poſſumus etiam, t nobis ipſis, ita & aliis quidpiamn impetrare. Satisfactio noſtrorum bonorum operum fidelium defunctorum anima- bus, ſe ipſas juvandi poteſtati deſti- tutis, prodeſſe poteſt; attamen non prævaricatoribus, quamdiu in ſtatu noxæ mortiferæ verſantur. Ubi enim remanet culpa, illic non tollitur porna. Impetratio applicari valet peccanti- bus, qui omnem de ſe ipfſis adjecére curam, quique interim ad inchoan- dam converſionem ſuam Divino in- digent auxilio, qué ſe reddunt indi- gnos ob infeliciſſimum ſtatum, in quo deliteſcunt. . Hoc igitur eſt ingenioſum amoris inventum, ut ex bonis noſtris operi. us Us Nihi am ſeprogelle liego ſi tent, ti Mum incho iuuntinte Denst Gwikud ze Feuium o obe no Aingn teie utotorn re obtine 0, Ckecſen l, nn Uujn Kinimdbns Cllimn rahs, r long Ceim m lng nnult 1l enlopete Endoran An, N CObriſtianæ. 247 te, entign bus nihil amittatur eorum, quæ & vi- feret,nia vis prodeſſe poſſunt, & defunctis. emn Etetneke Iili ergo ſapiunt, qui, dum cibo ſe abſtinent, ſtipem erogant, aliâmve npetnetonce bonam inchoant actionem, hanc ei Gis imem Præfigunt intentionem. polmm Mi Deus! tui cauſa;, tuique amore OMums ein Opus iſtud aggrediar, pro impetranda iis n peccantium converſione, vel, ut iſte mihi probè notus tandem aliquando rum bonon ad frugem redeat, vel ut iſte hæreti- ndommn“ cus orthodoxam fidem amplectatur, vortet mihique obtineam perfectam caſtita- mm tem, obedientiam, animi demilſſio- don, nem, &c7c. tun, Mon Operis hujus ſatisfactionem imper- Itoliore tior animabus igne purgatorio deten- alet pelan tis, vel illi animæ, cui maximè ſum irle obſtrictus, &c. 1d Hoc longè præſtat: quemadmo- n Din um enim melius elt, eodem fune cluni⸗ uobus naufragis opem ferre , quàm ſenn.¹ uni ſoli; ità longè conſultiſſimum eſt, eodem opere juvare & peccantes, & Pom mu Qeiuncorum animas, quàm vel has lti olùm, vel ſolùm illos. 8 L4 Hac 248 Veritates ticula bonæ tuæ actionis peribit: me- rita tua inſuper erunt multòô copioſio- ra: quia proficiſcuntur à majori chari- tate, illà ſcilicet, quæ & ad animas fidelium defunctorum, & ad præva- ricatores etiam ſe extendit. Zelus animarum univerſos com- plectitur, & vivos, & mortuos, qui- bus ex commiſeratione ſuccurrere, præter multa alia ingentia bona, feli- cem parit, & longævam vitam: ani- mæ enim ope noſtrà in coœlum per- ductæ, id à Deo ſæpenumero impe- trant, ut hoc modo plura quotidie bona opera accumulemus, utque diu quà vivis, quà defunctis ſimus auxilio. i amas te, proximum dilige, in- quit S. Eucherius (a) quta nihil magis commodis tuis dabis, quâm quod con- tuleris alienis. C AP U T LXXIV. De Perfectione. XM/Agnæ felicitatis eſt, in eo ſtatu VL vivere, in quo nunquam vnt, alte- (a) De vera Sapient. Hac vià nunquam vel minima par. Uerir ip Aegve anim⸗ Coſtemus, Kgratie, it Deus, ( keryore unbdus le Uengellent inmmanitet Uiod gvoti Ungein kerre Un fhvein Uireter Iun ſertenie 1 Nomint U nreti Minn in ib Untr Thiottimn dhos Nog ſe ungn iuntg n n ead Kinns o Ms Chriſtianæ. 249⁹ dminm alterâve ſuppetit hora, ut de Deo- s helhlt, déque animæ noſtræ ſalute accuratiùs Ghuſtcn Cogitemus. e napiick . Si gratiæ, quas modô tibi imper- eANN tit Deus, concederentur damnatis, Anne tanto⸗ fervore illum hi diligerent, ut enat omnibus ſe peccatis, & peccatorum nem Poenis eſſent exempturi. Gentes eti- ormd am immanitate barbaræ vitium unum ne Irunt aliquod quoticdie extirparent, aſſidu- irtoe,“ Umque in fervore caperent in cremen- ſ I m im“ tum, atque in virtutum ſtudio mira- . crin biliter proficerent, nec non ad ſum- mmen mam pervenirent ſanctitatem, ſi tem- 6 un Kh⸗ Mn pus, Dei cogitatio, crebræque men- tis illuminationes, aliâve adminicula ällis ſuppeditarentur, quæ à Divina manu tam liberaliter modò tibi do- nantur. Tu interim tam exiguum in virtu- te facis progreſſum, tam languidè vi- vis, nunquam domi habitas: Ubi ſt theſaurus tuus, ibi eſt & cor tuum; rebus caducis aſſiduè immerſus jaces, vigeſimus jam fortè labitur annus, ex quo DEUS abs te requirit, quæ nec- L S§ dum Pun gan. 8önnstit 25 0 Veritales dum executus es. Adeòô diu verfari in ſchola virtutis, & nullum coœleſtis ſcientiæ referre fructum, nônne res plenè inuſitata, & probroſa eſt? Ecqua filia palàm prodire non eru- beſcat, ſi poſtquam per ſex, ſeptémve annos peritiſſimæ Magiſtræ ſcholam frequentavit, ſe videat æquè ignaram acu pingendi, aliidve manuale opus exercendi, ac erat primo die, quo ad artem illam addiſcendam manum ad- moverat. Te autem, geſtataâ per viginti, aut triginta annos Religioſâ veſte, non pudet prodire tam imperitum, atque omnium virtutum inopem, in ea- rûmque exercitio tam languidum, & imperfectum, quàm primo eras die, quo profanum veſtitum exuiſti: Quin imò forſitan tum eras magis pro- bus, quàm ſis modòô. Dixeris, quidquid lubuerit, nul- lus unquam, neque coram Deo, ne- que coram hominibus, tibi erit excu- ſationi locus. Vita cunctorum fidelium, eorum præ- enin, 9 cherunt, con Pilig, ut al Enilqvando Ung, 3tot ſfkimto Ccheobis el Ul Cis tmmnnin Celnſvi pan Hriumen ſhte drior imn, (i Päifiones i aſumn 3 h 4 Sereet Dimiclie n aſ nn, i Rüre ciſ Uguann n in lieit 4 6 Cbriſtianz. 25v 1 ded ir V præſertim, qui Livino cultui ſe man- nühlum ee ciparunt, continuus eſt in virtute pro- un, Ie nreſſus, ut ad ſublimem in Cœlo tan- robrcbel! dem aliquando gloriam perveniant. dienee Longa, atque ardua ad virtutum eſt Neree via; feſtinato igitur opus eſt, adhiben- Muleſie dusque nobis eit modus, quem adhi- en e buit §. Carolus Borromaæus, qui cum He mue à teneris annis molliter eſſet educatus, nimed quædam ſibi paulatim ſubtrahere, ſe- Nden um ſéque vincere in parvis conſtituit, ad majores, duriorésque corporis affli- pern Ctationes, difficilorésque virtutum GoEHG exercitationes ſic quotidie connitens. nin H Nunquam à laboribus ceſſare viſus inopen eſt: aſſerebat enim, proprium eſſe n M“ magni, invictique animi viro, plura n H ſemper, ac majora aggredi, magisque Gelimmemn indies, ac magis virtutibus animam nemse exornare, ut ſi longo etiamnum à „ Peerfectione diſtaret intervallo. Pbenè Wunquam juſtus arbitratur, ſe com- onmed prohendiſſe (ait S. Bernardus )(a) nun- ttiemtdd qaam dicit: ſatis eſt; ſed ſemper eſu- rit, Fititque iſſtitiam, ità, ut, ſi ſem- lun, d L6 per (a) Epiſt ad Gar. 252 Veritates per viveret, ſemper, quantum in ſe eſt, juſtior eſſe contenderet, ſemper de bono in melius proficere totis viribus conaretur. Hiinc nequaquam diſſimilis eſt iis, qui theſaurum effodiunt, quaſi gfo- dientes theſaurum, inquit Job. Qui theſaurum effodit, tantò impenſius la- borat, quantô propiùs ad illum ac- ceſſerit. Sic, qui ſeriò, ac ſtrenuè ad per- fectionem contendit, quò cœleſti the- ſauro fit propior, eò evadit ferven- tior, ut ſoli Deo placeat, omniaque ritè peragat, quæ officii ratio ab eo poſtulat. Hi enimverô ſunt illi, de quibus S. Paulus Apoſtolus: iritu JNerventes. PROSECUTIO. Prurimi ſunt, qui poſtquàm mode- ſtiorem induerunt veſtitum, aut religioſæ familiæ ſe mancipârunt, ma- gno cum fervore incipiunt; ſed ho- rum nonnulli, quorum me valde mi- ſeret, paucis poſt annis, aut tiroci- n10 nio r egre⸗ nino itepel n bi ſ Uum, honore Gnntor, n eEnnn orntiont Pttls exercit ſkonr grzrite Chlrn vette tem. Non Muntio ſen Efüntbs i geiete Uun baces Uütle, z tn r keeris ſ En Fim Weagmoci mls, Eend Wechtonit eno, lud n oe⸗ . Cbriſtiqnæ. 25⁵3 Guutust nio vix egreſſi, quaſi defagitati, om- eret, m nino intepeſcunt, ſuumque in omni- e tet bus (ſibi ſolis ſtudentes) commo- dum, honorem, & oblectamenta au- Gſümisti cupantur, nec non ſenſim, & ſinè unt, ſenſu orationis ſtudium, cæterâsque uit Nn ( ſpiritùs exercitationes negligunt. thingen Itti nequaquam ſunt ſpiritu ferven- ad un tes; ſed languidi, ac tepidi, habént- que, cur graviter extimeſcant; eò quòd ſub ſacra veſte nihil ſolidæ virtutis ha- beant. Non veſtium, ſed morum immutatio verum efficit religioſum, ac virtutibus illuſtrem virum. Progredere itaque in dies ſingulos ferventius, & cave, in virtutis via un- quam ſubſiſtas. Hac ratione conſcien- tiæ tuæ, ac tuis Moderatoribus, Deô- 1o⸗ que feceris ſatis. Quòd ſi moleſta tibi poſthac videa- ſnun , tur ejusmodi vita, ſi acerbum ſit com- cn modis, ſenſuumque deinceps carere noen oblectationibus, quibus, languidè vi- unc e Vendo, hactenus es fruitus, in men- i tem revoca mercedem maximam, n 1.7 quam 254 Veritates quam poſtmodum, & quidem fortè Propediem accepturus es in cœelis. Cogita commoda, ſenſumque ob- lectationes, quibus modò abundas, brevi tempore eſſe duratura; & utut centum adhuc durarent annos, quid eorum te poſt mortem comitabitur? nihil omnino; cuncta quippe tranſié- rint: hoc unum es habiturus, quod acrioribus in igne piaculari torquen- dus ſis pœnis, adeoò, ut forſan tibi futu- rum fuiſſet multò conducibilius, ſub initium converſionis tuæ vitâ excede- re, quando necdum eòô deveneras, quò nunc miſer decidiſti. Oogita etiam gravem infamiam, in- gens tædium, acerbiſſimos remorfus, & angores, quibus, appropinquante morte, obruéris, ſi tum tibi conſcius ſis, te, ut inter tot proborum morum Magiſtros, tôtque eximia bonorum operum exempla virtutibus animam condecorares, multò minorem adhi- buiſſe conatum, quàm opifices, ut abſolutam artis ſaæ peritiam adipiſcan- tur. Ktum qu ſtl, & vire uncis indon el cIu. in opega Gctum, qu⸗ Unes, glibi Nlgnto, pe⸗ Uletan crel llankr prel Abennic ln commin⸗ unto deen, tezlenien 1o, Colend Uninfvenn Rüdie, ſa Gühonorune Dlbinm n Unmnden Ulak, Gun 11 Nbi nibi hiend ce 4 Chriftianæ. 255 2 qeiden Si tum quoque comperias, te, dum incrl. Vita, & vires fuppetebant, de refræ- ſeolnünant nandis indomitis animi motibus, de ed dnte fideli cultu Deo exhibendo, déque unmmAt eius propaganda gloria mins fuiſſe ent annde ſolicitum quàm multi ſint profani ho- meni Mines, quibus neque tam gravis eſt giemn⸗ obligatio, neque tantum temporis, tum 6 neque tam crebra ad virtutem ſubmi- ln tn niſtrantur præſidia. s Si benigniſſimus IESUS Judæis foren tti l olim comminatus ſit, venturum ali- an quando diem, quo Ninivitæ, aliique Ern, à fide alieni eos arguent, quôd ado- rando, colendéque vero DEO longèé itan: Winus fuerint ferventes, duam illi in mnurm iis fictis, ſaxeis, ligneiſque ſimula- — cri onorandis, ac venerandis; Uik an mine zum non eſt, quin multi ho- mme mineè mundani te quoclue conllemnma- i des nal. tei a 0 ante Chriſti tribu- tibs ne eri ubi nihi⸗ remanebit occultum 5 ueni Pircbiene cernent, ſegnius te fervi- cten z o aen e mult amaſſe mi- Aadi n Religioſa ſolitudine, quàm illi in medio Babylonis, inter frequentes tur- R 256 Veritates . „. Z 1. turbas, atque plurimas, graviſſimâs: coum conm que occupationes. Parati, Perpende inſuper, ſub mortem tibi (ſenitem! futurum longè acerbiſſimum, quan- (gett do videbis, æternum Cariturum te moniri; ſumma glorià, ineffabilibusque gau- lertlgte diis, quibus Ienatius, Xaverius, The- ozͤ be rſia, aliique jam perfruuntur in cœlis knemnis, Sancti; eò quôd hic in terris tanto inget ſtudio virtutem coluerint. . line Accedit, ſi Religioſo alicui cotui nom nomen dederis, te illi, cujus es mem- (N Et brum, turpiſſimam infamiæ notam nl Ccczi inurere; quippe profani homines, no- mm Glets, tatis vitiis, licéèt exiguis, in quæ iden. Ammni tidem, & palàm prolaberis, viliorem npernn de tua, cæterorumque ſociorum vita ne Nine concipiunt exiſtimationem. innle vit Quid ? quòôd Religioſæ familiæ, in mimn i qua degis, non leve afferas detrimen- unneibli tum; ſubinde enim pravis tuis exem- ummn plis cauſam præbes, cur idonei ado- tien n leſcentes, idoneæque Virgines voca- i tionem ſuam, quam, Divinaâ aſpiran- te gratiâ, fovere cœperant, prorsus abjiciant, & cur alii Religioſi, qui te- * . cum Chriſtiaunkc. 25⁵7 8, Nanl cum Ccommorantur, moribus tuis de- pravati, à virtute degenerent. Hæc lub moten identidem mente revolve. illimumm, n Ad extremum obverletur animo mn CII tuo injuria, quam Moderatoribus tuis, Pilbiee cæteriſque ſodalibus infers; eò quod mmi, occupes locum aliorum, qui multô uumnrimg ferventius, & exactius Deo ſervirent. in tenms Inſurgent illi, mihi crede, adverſus 1 te in ſupremi judieii die, téque non lin ſinè tuo magno rubore accuſabunt. ,Cianmn Cave igitur, ullam quotidie profi- itm in ciendi occaſionem elabi ſinas; id ſi inas non caveris, ſatius tibi forſan fuiſſet, nien in mundo te etiamnum degere, quam amplexum fuiſſe Religioſum ſta⸗ “D tuͤii „ ut in eo tam ignavam, langui- en. dâmque vitam tranſigeres; quemad- Ein modum Judæ proditori longè fuiſſet nhn conducibilius, Apoſtolorum conſor- tes tio nunquam fuiſſe adſcriptum, quàm ine ibidem tanto cum probro ſceleratè l Menhn PundüDH S 90 4 * Veritates CAPUT LXXV. Studium perfectionis cæteris omnibus anteponendum. R?* eſt planè indigna, quòd cæte- ros ſuperare contendas in omni- bus, præterquàm in iis, quæ ad ani- mæ tuæ ſalutem pertinent. An non ità ſe res habet? ægrè pa- teris, te mercibus diſtrakendis, mi- ſcendis apté ſermonibus, ludendo, canendo, ſaltando, aliis eſſe inferio- 258 rem; at, quôd eleëmoſynis erogan- dis, quod frequentandis pœnitentiæ, & FEuchariſtiæ Sacramentis, aliisque bonis operibus præſtandis tibi cæteri antecellant, nihil omnino laboras. Aſſequi ſtudes artis tuæ peritiam omnibus numeris abſolutam, Cæteris- que Magiſtris anteire cupis, eumque in finem diurnos, nocturnôſque labo- res ſuſcipis; ſæpè tamen eòô, quò con- tendis, non pertingis. Interim, ſi modòô, ut animam virtu- tibus decorares, tantum temporis. diligentiæque cum gratiis tibi Deo da- tis Sconjonger mis, Ut op 1, aut üla rimis in ce npumerateris e, i mitu tur ab ey Uler; nec n zulio mlan nlere gti. Do debitan Phigunmne eheiszinc Im,, antpn ennchzelſe En, gui Uegigenter UIilam Eieam, Mnerceden Cieo Kit ninim ner 1. Cbriſtiana. 259 LXXV tis conjungeres, quantum in dies in- ſfamis, ut opes accumules, téque in tͦ/GNH hac, aut illa ſcientia eximium reddas, lun maximis in coelo Sanctis haud dubie na, d annumerareris. Hoc maturâ mente Nendisinen revolve. is, glen Cui multum datum eſt, multum inent. quaæretur ab eo, ait Chriſtus Servator lubet! n noſter; nec non Salvianns, (a) Maæ- lrepende,s Nimabile malum eſt, donis d Deo datis ions, Ms non bene uti. Alis e in Deo debitam gloriam ſubtrahis, voia“ quotiescunque officii partes languidè Ddprums exequeris; indignus enim, cui ſer- ments viatur, aut parcus ad opera noſtra re- ndisttia muneranda eſſe videtur, aut impotens. gino Hhon⸗ Servus, qui in Domini ſui conſpe- 5 tue in ctu negligenter laborat, manifeſtè de.- en ats clarat, illum à ſe parvi æſtimari, ſé. ee que exiguam, aut nullam ab illo ſpe- uneneme rare mercedem. 7 Qui Deo magnopere placere deſi- derat, minimos etiam, leviſſimôsque mimm“ vitare nævos, eum oportet. n knpe⸗ CA- (a) L. ad Eccl. Cath. 260 Veritates CAPUT LXXVI. Tepor profectui in virtute obicem . Lonit. . Ulla, vel certè exigua virtutis adi- piſcendæ tibi ſpes affulget, ſi abs te, diligentia, & folicitudo procul ab- ſint. Languor tuus cauſa eſt exigui in Divino cultu progreſſus. Animus tibi deeſt, ut impedimen- ta removeas, ut roſas inter ſpinas de- cerpas, moleſtiam, quam ſubires, ſi jucundo cuipiam conſortio, commo- do, humanôve ſolatio te ipfum ſub- duceres. = Animus tibi deeſt, ut manus, pe- des, linguam, aures, memoriam, in- tellectum, voluntatémque refrænes. Qham ſaperiore anno in perdoman- dis inordinatis appetitibus ſenſiſſes dil- ficultatem, ea modò evanuiſſet, nec nisl fructus inde perceptus remane- ret; maxima vero in Deum gloria, & Copioſa in te merces redundaret: hinc vides, quantum puſillus, & an- guſtus animus tibi afferat detrimehti. 1 Ma- Maprarimt Fult, C o fult, wo Mel, exeg Cins mundit Dhrimiſois Puimiſempit aöd mane oieünt ce Snmnmnn In ertiparen lir aoc lon fin nol Mnocdäm vi Müiltam a Mii woboret . Uli, quo en tecum Kifunt, Kenon gel Unm ſtadͤi ligls ece (ur es d E- 4 4 Chriſtianæ. 261 LXXVI — Magnanimus eſt, qui præſtat, quod *Dieus vult, & quia id vult, & eo, Dirtife din quo vult, modo, idque omni, quâ H poteſt, exequitur perfectione, ac ſi Nignnnituin totius mundi ſalus inde penderet. es lge, Plurimi ſuis vitiis hærent immerſi, ctmo: plurimi ſempiternis cruciantur poenis; SG eo quôd magno illo, excelſôque ani- gelt mo kuerint deſtituti. Si unum duntaxat quot annis viti- um extirparemus, brevi eſſemus per- fecti: quòd ſi etiam ſub initium mo- dicam vim nobis inferremus, cuncta poſtmodùm videremus facilia. Nihil tam arduum, quod, Divinà gratiaà roborati, ſuperare non vale- mus. Multi, quos noviſti, aut, qui eàâ- dem tecum utuntur domo, laudabili- ter vivunt, ſéque ipſos aſſiduè ſubi- gere non deſinunt, noxâſque vel le- viſſimas ſtudiosè devitant, non ignari, illis ipſis fedas animæ maculas aſper- veln gi. Cur eos non æmularis? quid ob- uil, ſtat, quo minus & tu, qui nec ætate t lenmmn . tam 262 Veritates tam affectà, nec viribus tam infirmis es, tantundem præſtes. CAPUT LXXVII. Gratia, qud perfecti evadere poſumus, à plurimis negligitur. (Ratia⸗ quà nos ad perfectionem provehere valemus, nobis nequa- quam deeſt: ſed plurimi deſunt gra- tiæ, alterâmque poſt alteram infru- tuoſè perire ſinunt, mediocri virtute contenti, ubi Deus ad ſublimem per- fectionis gradum illos perducere cu- it. 1 Dicunt cum multis, ait Gerſon, SRichicit mihi vita communis; nolo me- rita Apoſtolorum, nolo volare per Jumma. Hoc ſibi ſuffcere exiſtimant, inquit S. Gregorius, qudd peſſimis anteæedant. Quisquis ſic loquitur, eôque eſt animo, habet, quod metuat, ne tan- dem aliquando in grave prolabatur crimen; nam, ùt recté S. Auguſti⸗ nus: (a) Si dixeris ſuficit, periiſti. . Deus (a) Serm. 15. de Verb. Apoſt. Dens orat i bons e Cunttsim Alont, aded, Uures docean Uececentis e itkono p UlniDeianrt Meettituens l retign Uun eccatun inn gurden exeigh kale ie itt gwando iuclatt In Nrictt. Ha, Ue , ma utertti Cbriſtianæ. 2623 6 tati im . Deus gratias ſuas denegare ſolet iis, qui donis ejus abutuntur, & propriæ voluntatis impulſu identidem derelin- XXVII. quunt; adeòô, ut Theologi, Sanctique cke . Patres doceant, peccatum ſubſequens em. antecedentis eſſe pornam; propterea, quôd homo per prius peccatum ſin- gulari Dei auxilio ſe reddat indignum, quo deſtitutus in alia nova labitur; quod neutiquam accidiſſet, ſi pri- mum peccatum ſtudiosè vitâſſet, aut nedtei exigua quædam bona opera, ad quæ binen à LEO excitabatur, exequi non ne- lie“ glexiſſet. Huic veritati nihil prorsus opponi valet; quandoquidem ipſe Spiritus Tanctus dicat: Qui ſpernit modica, pau- latim decidet; & rursum; quia tepi- dus es, incipiam te evomere ex ore meo. Multi, non ſolùm religioſi, verùm etiam alii, qui olim erant pietate con- ſpicui, hac de cauſa turpiter cecide- runt, jaâmque in mundo inter ſempi- u, teerni interitus pericula vitam agunt. , iſi Maledictus, qui facit obus Domini Frau- . d petktine 1s, Mienr ini Rln Deenm iin 264 Voritates fraudulenter; inquit Propheta Jere- mias, vel, ut alii legunt, negligenter. Quis hæc conſiderans, totis artu- bus non contremiſcat? quis vel le- viſſimas noxas ſummo ſtudio non de- vitet? Qui timet Deum, nibil negli- git, inquit Sapiens. Neminem Deus delerit, qui ſince- rè ei ſtudet ſervire, aut nisl prius ab eo deſeratur. Quòô longiùs à te di- greſſus fueris, eò propiùs ad Deum accedes. Age, quod potes; poteris omnia: cuncta relinque, ut cuncta invenias, CAPUT LXXVIII. De Fide. A multorum etiam Chriſtianorum eſt ignorantia, ut neſciant, quid ſit fides. Nunquid hoc deploran- dum? Quod fulgens gladius eſt puero, qui illum in vagina rubigine obduci ſinit, hoc illis eſt fides: rarus admo- dum apud illos ejus eſt uſus, vel ſr nul- 4. Ulosz gof Vun, mlti licsintern Mun tenet ) K, cui nita P. Qimmon kntone De kelleek, u en, gudd in k, cun tog (Qumlllo, Cun gnd noe Upeſatat, igh 6t, dd Del ſitnleſt Uulhdiere , gi ne , iſegeni R Erumnis R ut g t, Denm Enii pren inle ſcle, 66 Cum n me i unn,v Ubriſtiana. 26 5 Nà nullus; quo fit, ut vitam degant igna- vam, multiſque vitiis obnoxiam. Fides inter virtutes Theologicas pri- hHmum tenet locum. Fundamentum WN&E eſt, cui vita perfecta inniti debet. Qui, magna cum reverentia, & at- tentione DEUM precari deſiderat, in neceſſe eſt, ut is antea vivam eliciat fidem, quod in Dei conſpectu verſe- Cngists tur, cum eôque ſit collocuturus. U. Qui puſillo, abjectôque eſt animo, pots; Ni dum quid moleſtum à Moderatoribus e, GE imperatur, is fidei actum exercere de- bet, quòd DEUS, qui hoc illi man- dat, infinitè ſit potens, eumque cum YXI. &. Paulo dicere oportet: omnia poſum in eoo, qui me confortat. Qui ſe gravi mœrore, inopia, aliis- que ærumnis opprellum ſentit, ne- ceſſe eſt, ut is firmà fide ſibi perſua- deat, Deum infinità pollere provi- dentià: prænoſcere rerum eventus, A atque ſcire, cur hæc omnia permit- bigte ⸗ tat, & cum Lavide dicat: Dominus d Tegit me; nihil mihi deerit. 1s, Virtus, quæ per fidem in adtum de- e. M duci- pis e 266 Veritates ducitur, nobiliore modo exercetur. Hac ratione Sancti magna, ac ſtupen- da patrârunt per fidem, ait §. Paulus Apoſtolus, operati ſunt juſtitiam. Quis induci unquam poſſet, ut peccata ſua, præſertim probroſa, Sa- cerdoti detegeret, niſi crederet, illa fore condonanda? Quis perpetuæ paupertatis, Caſtita- tis, & obedientiæ voto ſe obſtringe- re, quis aſſiduum ſibi bellum indice- re, peſte infectis opem ferre, inimi- cos diligere, iisque beneficia præſta- re vellet, niſi certâ fide teneret, hu- jusmodi generoſos homines placere Deo, ampliſſimàmque in coœlis pro- mereri mercedem? Fides regula, & norma noſtrorum omnium operum eſſe debet: Sinè f- de impoſſibile eſt placere Deo, ait §. Paulus. Non niſi una eft fides, ex- tra quam nulla ſperanda eſt ſalus. Felicitas tua non conſiſtit in eo, quòd homo ſis, vel ingenio polleas: ſic enim hæretici, atque impii, qui humanâ etiam naturâ ſunt præditi, eſſent lent eye gline t Ulſo te eſſe dlitg in Aot homo i lon, non (A len Otnnemr 1e kepolt r Auilinn Unum Cl nl neceſtte hi idetr Uin ind dterlch dintens Mr te, enorwia Cbriſtianæ. 267 do erenn efſſent æquè felices; & dæmones, qui n, eIe longiſſime te ſcientiâ antecedunt, ,it A multo te eſſent feliciores. mng Felicitas igitur tua in eo ſita eſt, am volt! quôd homo ſis Chriſtianus, atque Ca. AA tholicus, non ſpecie, aut nomine te- nus, ſed reipsâ diverſarum virtutum exercitatione conſpicuus. ert,i⸗ Necelſe eſt, ut, quidquid ab Ec- oECiH Ccleſia Catholica credendum decerni- Ibelunmmn tur, aut firmàâ fide teneamus, aut æ- Ene,IE ternis torqueamur incendiis. CAPUT LXXIX. De Se. Seem omnem in Deo ſemper habe- re repoſitam nos oportet, etiam mi cud inter duriſſimas perſecutiones; ſed po- tiſſimum, cùm gravi corporis, vel „animi necefſſitate premimur, aut cùm de nobis videtur jam conclamatum. Quin imò, licèt videremur uſque Gfrun adeòô derelicti, ac ſi Deus torvo vultu nos intuens diceret: recede à me, eni non novi te, totus mihi diſplices, ni- ian, mis enormia ſunt, quæ patraſti, fla- M 2 gitia; 268 Veritates gitia; nihil equidem de conſtantia!: hrmâque noſtra fiducia foret remit- tendum, dicendumque cum Jobo nobis eſſet: etiamſi occiderit me, in ipſo ſperabo. Qui ejusmodi ſpem habet, is Deum honorat, ejúſque proinde ſentiet auxilium: Sperantem in Domino mi- Jericordia circumdabit, ait David; & rurſus: Beneplacitum eſt Domino Juper timentes eum, & in eis, gui Perant ſuper miſericordia ejus. Neſcis, quantas fiducia in Deum vires habeat, dicere ſolebat S. Igna- tius Societatis ESU Fundator: hâc ſpe fultus, Societatem per omnes or- bis partes feliciter propagavit. S. Xaverius uſque adeòô ſpe erat ar- matus, ut difficillima quæque intrepi- dus aggrederetur, nihilque in iis re- formidaret, niſi vitium diffidentiæ. Hâc ſpe inſtructus totum Orientem peragravit, Chriſtique doctrinam ubi- que terrarum promulgavit, plurimâ- que ſupra naturæ vires opera patravit, adeôò, ſed, N nin in Denn Did, De Umoeins man mndum à inetur, nee rohnsh. In und ulrorlri, nbcee Femdmod Cbriſtiana. 269 adeò, ut nihil invium foret ſummæ 4 foret len ejus in D eum fiduciæ. i enr i David, Dei ope nixus, ſtupendo Niei e⸗ modo ejus manum expertus eſt adjutri- Niſet ,“ Cem, dum à Saule inſequente undique Qcingeretur, nec ei eſſet effugio locus. hire,ll S. Carolus Borromæus, ad Religio- pie ſam quamdam domum in priſtinum vigorem vindicandam ſe comparans; . de conſtunt , N retinebatur ab amicis illi occlamitan- tibus, vitæ ejus ſtrui inſidias; at his ille nequaquam perterritus, reſpon- dit: An ergo Deus fruſtra in mundo ℳτ equidem inceptum opus ager ediar; Dominus , Cltjus cas am ago, me tue- bitur: ſin minùs; mortem pro ipſo lu- bens oppetam: Quâà in Deum fiduciaâ planè ſingulari prodigiosè fuit ſerva- öſeet tus, quôdque attentabat, ad felicem oN, exitum perduxit. Nrnen Veriſſimum itaque eſt, quod aſſe- Ge rit Eccleſiaſticus: Nullus Peravit in n Ids Domino, & confuſus eſt. Nullus, in- Un ict quit: ergo ne ſceleratilſimus quidem; ciim quemadmodum liquido patet in Mag- t, dalena, in altero duorum latronum, ela P . M 3 in 270 Veritates in Auguſtino, plurimiſque aliis, qu? üduit, ul firmàâ ſuâà ſpe, quam in Deo colloea- bant, omnium flagitiorum veniam ſunt conſecuti. PROSECUTIO. Pes hominis voluntatem provocat, eâmque quodammodo impellit, ut is omnis boni poſſeſſionem, at- que ab omni malo liberationem à Deo præſtoletur, non in iis duntaxat re- bus, quæ ad hanc vitam, verùm & in illis, quæ ad futuram pertinent, fre- tus, ac fidens infinitâà potentiàâ, clemen- tià, ac benigniſſimis ejus promiffis. Jam veròô quis eſt, qui de potentia, vel bonitate Dei dubitare valeat? Mi- Jereris omnium; quia omnia potes, ait Sapiens: nec non S. Paulus: Deus, qui dives oſt in miſericordia, Deus to- tius conſolationis. . Eſt quoque benignus ille pater, qui filium prodigum revertentem, gau- dio exultans amplectitur. lpſemet Peccatores, à quibus contemptus elſt, Prior quærit, eôsque, ut ad ſe rede- ant peramanter invitat. Revertere, inquit, ..Gn. iftinini, 2 liſei ſeſin Nllomigi Uim, gin ukeri, gvs Ktle conlol Cun oipli, nd relit, S Prkiun ſum⸗ Imm, mas Pinilibl (Cod a us Uun eſoene Cumenca In, lummos in kbore, lne ennein fhehn Fie l. Ad Afonnt han ihter mo n ſalten Ulle man 4 Cbriſtianæ. 271 iigne inquit, ad me, & ego ſiſeibiam te, in Deoch - - - - & non avertam faciem meam, tiorum edn = - - & non iraſcar in Perpetuun!: con- vertimini, ait rurſus, ad me d vits UTIO veſtris peſimis, & gquare moriemini? gtenn noi Nullum igitur ſupereſſie poteſt du- mnob in bium, quin Deus ſincerè velit nos ſal- olelioren vVOS fieri, quôdque ſummæ nobis de- entionent bet eſſe conſolationi, amplius id vult, sCnms quàm nos ipſi, & plura lalutis noſtræ jm,ſe causà præſtitit, quàm nos unquam aut npetim. præſtituri ſumus, aut præſtare pote- nii rimus, magisque homines diligit, quàm illi ſe ipſos. Quòd ſi quis hoc etiamnum in du- bium revocare auſit, is ſummam ejus in aſſumenda natura noſtra demiſſio. nem, ſummos per totum vitæ ſpa- tium labores, opprobria, acerbiſſi- môſque cruciatus, nec non Sacramen- ti Euchariſtiæ inſtitutionem mente re- volvat. Ad extremum ſibi ob ocu- los ponat hunc fidei articulum: Qui propter nos homines, & propter no- Rram ſalutem deſcendit de cœlis. Nulla mater, inquit Taulerus, tan- M 4 t0 272 Veritates to æſtuat deſiderio, ut prolem fuam in flammas lapfam eripiat, quante DEUS, ut impium ad ſe revertentem fuſcipiat, juvétque, licèt is millies de die, qualiacunque ſcelera perpetralſet. DEUS à fe neminem repellit, niſi eum, qui veniam deſperat; neque in prævaricatorem ullum animadvertit, niſi in eum, qui perditam ſuam vi- tam amare nunquam deſinit. Cor contritum, & bumiliatum Deus non deſpicies! inquit Regius Propheta Da- vid. Quid enim eſt peccatum, ſi cum Divina miſericordia conferatur? Ara- nearum non niſi tela eſt, ait S. Chryſo- ſtomus, quæ û vento diſpergitur; ſtra- men non niſi aridum eſt, ait Henricus Suſo, quod ab igne conſumitur. Bonitas DEl major eſt univerſorum hominum improbitate; i impius, in- quit Propheta Ezechias, egerit pœni- tentiam ab omnibus peccatis ſuis - - -- omnium iniqgiitatum ejus, quas opera- tus eſt, licèt arenas maris numero æqua- rent, non recordaborn, Hanc Ueus polli- 4 ollielztonen Tcioadich Qlis hec Celum, Uln Deusd Nlan woin. Duns de lu ge/ aus hom Unitert, te , ucs il Unß hie Aliſcem Ieres! und Dens Enn tunn lki⸗ Reene ncehere ttürnun yor⸗ 3 Mberſit e Cbhriſtianæ. 273 prcennn pollicitationem inter cæteras nobis pit, en ſcripto tradidit. Eeteern.. (nis hæc audiens ſaluti ſuæ defpe- rönis ret? Coœlum, & terra prius peribunt, a eed quaàm Deus datam violet fidem: nam, n eyelt ut ſacræ paginæ ajunt, fidelis Dominus bern, en in omnibus verbis ſuis, & ſanätus in 1 auinntie, omnihus operibus ſuis. Et rurſum: ℳ Uian ins autem Deus verax; ac iterum: non telndt. t Deus quaſi homo, ut mentiatur. um ⸗ Si quis homo, licèt nefarius, tibi uliid, promitteret, remiſſurum ſe mille flo⸗ renos, quos illi debes, tradito in ma- nus tuas hâàc de re chirographo, an non illi fidem haberes, & ſecurus te ſomno dares? N ſa Mle ,,Ko en. atltns Porrô Deus, æterna veritas, pec- initn. catorum tuorum Omnium veniam ti- unnetonm bi ſpopondit, quando te eorum poœ- k nitebit; neque unum duntaxat, ſed plura de hac re tibi dedit ſyngrapha, & etiamnum cum Caino dicere aude- bis? Major eſt iniquitas mea, quum ut veniam merear. Operverſitas! exclamat Salvianus: M 5 (a) bo- 274 Leritates (a) homini ab bomine creditur, & non ind jetd creditur Deo? ſolus Deus eſt, de quo lanlel hen deſperatur. me, A Remiſhionem dari peccatorum, fi- in i e⸗ dei dogma eſt; qui autem de ſalute lle ben deſperat, is, peceatorum veniam ob- Oungamn tineri poſſe, pertinaciter negat: ne- un eer gat item, Deo elle poteſtatem, vel Puinemilli voluntatem culpas condonandi: Quid W: e indignius excogitari poteſt? Judas, an kuun inquit S. Hieronymus, magis peccavit lniy mmun deſperando, quùm JESUWI. tradendo ianim in manus Judaorum. 4 b Delinquentium deſperatio peccatum adeò enorme ſt (ajebat Cbriſtus S. Ca- 1 tharinæ Senenſi) ut præ omnibus, gqua lin Ntu unquam perpetrurunt, mibi diſpliceat; Alimn, eò quòd miſericordiam meam, univer- ſücanich no fis ſeeleribus, quæ in mundo commiſſa Allſkt: n funt, & adhbuc committentur, infni- W Onmino tò majorem, manifeſts contemnant. ſl gli en JESUS ægro, gravibus peccatis küfm onuſto, eâque Sacerdoti declarare Enr, hom pertinaciter recuſanti, ſua exhibens ieni gn ſanguinolenta vulnera, his eum mitiſſi- lmiſi, 8 mis Eatiſe (a) Lib. 2. ad Ecioſ: elitur, u e, e DecctN Utemn ce N ucn fenun et Megt.1 Ptetten lonndt G pork! Cbriſtiana. 275 mis verbis eſt affatus: Hæc omnia tut causd perpeſſus ſum; nolo te condem- nare, ſiquidem velis ſeriam de pecca- tis tuis agere pœnitentiam. Cùm ve- r6 ille benigniſſimis hiſce verbis ne- quaquam moveretur, JES US edu- ctum è& dextro latere copioſum ſan- guinem illi in faciem injecit, adjunxit- que: Hunc ſacrofanétum meum cruo- rem tecum ſeres, ut in die judicii uni- verſis hominibus palam fiat, quòd mi- Nericordiam contempſeris. CAPUT LXXX. De Charitate. Pſius naturæ inſtinctu omnes im- pellimur, ut amore proſequamur, quidquid non mediocre bonum in ſe continet: qui ergo fieri poteſt, ut non omnino rapiamur in amorem Dei, qui cuncta in ſe uno bona com- plectitur? Fac, hominem reperiri, in quo & ſapientia Salomonis, & manſuetudo Davidis, & Jonathæ fides, & Joan- Iis Baptiſtæ ſanctitas reluceat, & quid- M 6 quid 276 Veritatés quid præterea acceptum ſit, atque amabile: fierine poſlet, ut illum odio perſequereris? Deus veròô cuncta hæc, & infinité plura, eâque modo perfectiſſimo poſ- ſidet. Qui itaque contingat, ut eum nonnunquam odio habeamus, aut non niſi languidé diligamus? néônne hoc omnem captum ſuperat? Beneficiis etiam à natura ineſt vis quædam ſingularis ad hominum ani- mos inflammandos in amorem eo- rum, à quibus illa acceperunt. Quantum itaque momenti habere debent beneficia nobis à DEO collata, ad ejus dilectionem in cordibus no- ſtris excitandam? Si quis tibi fame propemodum ene- cto fruſtum panis daret, aut tibi cæ- co viſum, ſurdo auditum, muto lo- quelam, claudo greſſum, aut non ni- ſi minimum tuum digitum fortuitô ablatum tibi reſtitueret, certum eſt, te in illius amorem exarſurum: Quòd ſi quiſpiam his affectus bene- ficiis ingratum ſe exhiberet, graviter illum eckll, mtaignen 6 Ctdlicx 1n id Nlhe arentidnd in eleig, Chriſtiahic, 77 n t, A illum incuſares, atque inhumanum, Utilumcd omnique poſthac favore diceres in- dlignum. rc, Cifmd . IIc ſi ità ſe habent; quid cauſæ lectilo eſt, cur Deum ferventiſſimè non ames? Cngt, Ne ipſe viſum, auditum, loquelam, greſ- abesam, A ſum, liberum arbitrium, ſanitatem, gaon, ile vitam, & ſi quid aliud poſſides, tibi pert! .R elargitus eſt, neque unum tantummo- Datura el i do, ſed omnes certo ordine formavit homiummm digitos in maximum tuum commo- in awolen dum. . eellt. Ejus eſt ſol, qui tibi, atque uni- nomenkke verſo mundo longe ; latéque collu- DOeg cet; ejus eſt aer, qui te reftigerat; ; ejus eſt ignis, qui te calefacit; do- mus, quam incolis; aquæ, quibus venvcute? ſitim reſtinguis; veſtes, quibus tege- nt ii rIs, cibi, quibus vefceris Cæteräque, un, mntol ad obſequium tuum condita, ab ipſo n, Annn ducnnt originem. An id inficiari po- enmn Res? ſun Si Catholicus ſis, non verò hæreti- mnn, cus, aut Mahometanus, ſi piis ſis or- tn⸗ tus parentibus, Religioſo cœtui no- n men dederis, ut ibidem ſaluti tuæ ac- n M 7 cura- —— ret,5 278 Veritates curatiùs conſulas, ſingulare Dei bene- ficium eſt. Omnia pericula, quæ ſubterfugis, omnes tentationes, quas vincis, om- nes piæ cogitationes, quæ tibi per diem ſuggeruntur, omnia bona ope- ra, quæ peragis, ingentia beneficia ſunt, quæ à magnifica Dei manu pro- ficiſcuntur. Ipie corpus, & ſanguinem Unige- niti ſui Filli, ſi vis, quotidie tibi do- nat in ſanctiſſimo Euchariſtiæ Sacra- mento, &, ſi quid eo dignius habe- ret, illud tibi lubens impertiret: nec his contentus, præparavit tibi cœlum quovis deliciarum genere refertiſſi- mum; & necdum hæc omnia ſuffi- ciunt, ut in Dei amorem totus exar- deſcas? Quis credat? Si quis vel milleſimam tantùm par- tem beneficiorum, quæ Deus in te contulit, elargitus tibi foiſſet, amore illius haud dubiè æſtuares, omnes pe- nèe ſermones, cogitationésque ad ip- ſum referres, ejus frui conſpectu, cum eo miſcere colloquia, in maximis de- liciis lisporeres; 10l benebi⸗ N Cumco honm uls, unumn Unfeium, to u ntis ee cefereng lagelrosDe aelcelentes dh gnicin Peln ae n gin lfenum Non i Anee nntne P l inen Eenn bru nulenn AIisdite ſhmn nbore Eie guoe Innbiemen Uenrkciun anrunt, alk 8 Cbriſtianæ. 279 Alne Dib“ iciis poneres; qui igitur fieri poteſt, uIt LEl beneficia inferiori apud te ſint ne telif locO? uas ines,Quando homo, non niſi terræ ver- „qur tni miculus, unum, alterumve tibi præ- mni bonn i ſtat officium, totus es in eo redaman- genin bifi do, in gratiis agendis, & in obſequiis Deimm Ne viciſſim deferendis; ſed (proh dolor!) aa tam crebros Dei favores, & tantos, nguinen i⸗ & tam excellentes, & tam tibi neceſ- gotceti ſarios, nequaquam expergiſceris, om- chrkte u nique ſeniu cares, ipſaque glacie es ginshe frigidior; quin, quod deterius eſt, ad inpett ejus offenſam nonnunquam his ipfis nwtitictun abuteris; & necdum te graviter incu- ene,e Keit⸗ ſas, omnique poſthac favore indignum c onni M cenſes? O ingratus animus! Tenn tose Neæ tu brutis animantibus à ratio- V ne magis alienus es; ab his itaque ut emnine Magiſtris diſce, quid Deo debeas; & e Denbs te totum rubore ſuffuſum exhibe. ſilet, mn Beſtiæ quoque ferociſſimæ nun- re, N quam rabiem exacuunt in eos, à qui- ee u bus beneficium aliquod vel leviſſimum Nped acceperunt; at contrà illos diligunt. nnum, UMæ, inquit S. Ambroſius, waͤrt⸗ 6 ali- 280 Leritates alimoniæ ſervant memoriam, tu non Lperkedgn n Nervas ſalutis acceptæ? An non illud Mimonuam probroſum, planéque vituperandum tibi videtur? Quamobrem ad mentem ſaniorem redi, amor tuus in Deum majora in- dies capiat incrementa; ei, Cæteris- que omnibus, quæ S. Ecclefia creden- da definit, fidem tribue; in eo ſpem tuam omnem colloca, fides, & ſpes in cœlo eſſe deſinent; verùm amor- qui te hic Deo, conjungit, poſtmo- dum futurus eſt ſtabilis, & perfectus, & ſempiternus. CAPUT LXXXI. Pauci ſincerè DEUUW. niligunt. XIdere licet plurimos, qui inge- nio cæterisque donis, quibus ornati ſunt, multa & præclara præſta- re poſſent: ſed nihil horum efficiunt; e quoôd labores, & certamina ſubter- fugiant, alios laborantes, & certante ſpectàſſe contenti. Quid prodeſt, multa ſcire, ſi pau- ca, aut vix ulla exequamur? quid ju- vat Citil arc rim, Nlrio k n⸗ Alel Kame Cbriſtianæ. 281 im, vat perfecta notitia rerum, quæ ad An non ſanctimoniam adipiſcendam condu- jiupennn cunt, ſi manum operi admovere de- trectemus? kmn kict Qui nil arduum ſuâ cauſâ agere, n ene vel pati vult, is ſe iplum non amat; , HHE neque proprio ſtudet bono, quiſquis, Todkelee ut potiatur æterno, momentaneum, e;intn i ſi ità loqui fas eſt, malum tolerare re- ,Me, A cuſat: ubi pugna non eſt, illic victo- Verim ria eſſe nequit. llgt, oſte etis, . Remilſeè DEUM diligit, qui ſe ip- ſum intensè amat, atque omnia ad ſu- um commodum inclinat: qui enim XXI. Deum diligere cupit, is ſe ipſum ode- Nlut. rite, neceſſeé eſt. de. Gaudeat, oportet, dum morbis, 1 . . .„ a ſe doloribus, angoribus, aliiſque mole- ⸗ db. ſtiis affligitur; quemadmodum quis nſee gauderet, ſi ejus inimicus, quem im- htumtineln te. blacabili odio perſequitur, hujusmo- di calamitatibus foret obrutus. Rarus admodum eſt, qui ſe ipſum ir oderit; nam, qui verè ſe odit, pro- ſolre, l priis non ſtudet commodis, & lucris, umninm 282 Veritates ſed in Divinæ gloriæ amplificationem indefeſſo labore incumbit. Quæſtus rerum creatarum merum eſt nihil; attamen is cuncta perfringit, & ubivis, heu! nimiùm quantum do- minatur. Solius Dei, ejſque gloriæ haben- da eſſet ratio; ſed quotuſquiſque eſt, cujus animum hæc cogitatio ſubit? amor proprius, fons omnis mali, la- tè graſſatur, & pene in omnia ſe inſi- nuat; atque utinam interdum ex par- te non inficeret res vel ſanctiſſimas, vigilias, labores, afflictiones corpo- ris, orationes, ſacrorum muniorum, nec non eleémoſynarum diſtributio- nes! utinam non etiam aliquando ir- reperet in ſuggeſtus, in ſacra pœni- tentiæ tribunalia, & in crebriorem menſæ Euchariſticæ frequentationem! atque ità fit, ut Dei gloria, quam unam ſpectare nos oportet, jam non priorem locum occupet, ſed ponè ſubſequatur. Qui ſincerè Deum amat, is, vel ad agenda, vel ad omittenda ctiam ti- iſſi- limnopea tegj ſni Ulnn le guci Dens nen Peenapam a fenpamae 83 l er 1 Pilet, l griene⸗, Ann Dei lngerpens G Deun d Rhomines De T Cbriſtianæ. 283 Pliiatan ctiſſima opera, ſe ſolo obedientiæ nu- it, tu regi ſinit, atque omnia humana tarum wen infra ſe ducit. ncaperfin Deus neminem unquam fallit, nec nqonmund quemquam deſerit, mii prius ab illo deſeratur. Vult quoque, & ſolus gone hie debet ante omnia amati. Nunquid Aclre ic rationi conſonum? Ratione pleniſ- enin NRimum eſt, inquit S. Eucher. (a) Te mis nid d UMum, in quo habeas omnia, amare præ omin e omnibus. etdunein Cætera in Deo, & propter Deum Enelun amanda ſunt. Infelix eſt amor, qui Hors non in Deo, ſed aut in hominibus, aut in rebus perituris conquielſcit. Qui hominem amat, frendet, ſi quempiam alterum præ ſe diligi vide- u at; qui verò rebus caducis immode- getran raté adhæret, irà exardeſcit, atque in- vidia uritur; dum eas ab alio amari, tione * & defiderari intelligit. . 5 Solus Dei amor doloris, & ſolici- hen Mtudinis expers eſt: quisquis enim ſin- t cerè Deum diligit, is, cæteros quo- ,5 que homines à Deo diligi, gaudet, 1 in ⸗ utque . (a) De vera Sapient. 284 Veritates utque hic viciſſim ab iis diligatur, ve- hementer exoptat. Quisquis habet amorem Dei, is cuncta poſſidet, amor veròô pravus bonos mores hâàc in vita corrumpit, atque in altera horribiliter animam, & corpus cruciat. CAbPUT LXXXII. Labor, qui Dei causd non ſuſcipitur:. perditus eſt. ona opera præſtare nequaquam ſuf- ficit, verùm neceſſe eſt, nos ea rectè exequi. Malum facilè ſe admiſcet bono, in quod incumbimus. Plurimi ſtrenuè laborant, ſed labo- ris mercedem nullam aſſequuntur; eò quòôd eorum opera non niſi naturalia ſint, quibus cœlum promereri nemo poteſt. Quemadmodum feris ad greſſum pedibus eſt opus, avibus ad vo latum alis; ità homini opus Divinaà gratia, ſinè qua finem, ad quem conaditus eſt, conſequi nequaquam põteſt: hoc fidei dogma eſt. Ut Ut homo (4) guolbet Apicetur⸗ Untonmnino len t geati Upectisexn t, Nen ver danektcog, io inellech nch notio v le Glttis Mkiinfundi Pteetcine Utte nobis ecie UMlnei verd I, utſen Utsprorehe lagnns ſt. Net, a nro unoin Dern er iplom e erievl 4 Imnat te, 9Aod non lolſinus. ) l, 2. 6 Chriſtianæ. 285 lgatu, WUt homo, inquit Divus Thomas; (a) quolibet bono ſuo opere vitam norem D, adipiſcatur æternam, duæ illi gratiæ r ved ſunt omnino neceſſariæ: ac prima qui- via him dem eſt gratia ſanctificans, quæ illum biſter nm à peccatis expiat, filiüumque DEl effi- Cit; altera verôò eſt gratia actualis, quæ XXVI. bona eſt cogitatio, vel ſancta illumi- „ HNatio intellectus, & pia affectio, vel ſancla motio voluntatis. 2“ Has gratias S. Spiritus animabus eegnm noſtris infundit, eâſque Jeſus Chriſtus le,perfectiſſimà vitâ, acerbiſſimaâque ſuâ eEα morte nobis promeritus eſt. pbinm Sed pauci earum habent rationem; vmnt, K innumeri verô in id unum toti incum- Genum bunt, ut ſe magnos faciant, & ad al- NII tiores provehant dignitates. oneen“ Magnus eſt, qui cuncta caduca de- ſpicit, ac pro nihilo habet, quique magno in Deum fertur amore. Aliud præter ipſum amare, damnoſum eſt, atque periculoſum. Minùs, Domi- ne! amat te, qui aliquid amat prater te, quod non amat propter te, inquit S. Auguſtinus. Uni- 4 (a) I. 2. g. 109. Art, 9. M. 286 Veritates Unicus dies, ferventer Dei cCausà tranſactus, centum millibus dierum, quos explendis cupiditatibus tuis in- ſumpliſti, longè præponderat. Tem- us omne, quod amando Deo non impenditur, perditum eſt. Finge, te in ſeram veſperam operi impigrè vacare, etiam in rebus, quæ per ſe bonæ ſunt, quin imò te ſudare aquam, ſanguinem; ſi labores illos tuos ad Deum non referas, nihil agis. Dives & ſtrenuus audies in ore homi- num; ſed, eheu! coram Deo pauper es, & miſerabilis. Quid tibi nunc prodeſt, pravis to- ties obſecutum fuiſſe propenſionibus? quid rem quampiam fragilem depe- riiſſe? . Demens es, ſi poſthac extra te pul- Chrum quid videre, re delectabili frui, ſuavem concentum audire, aut no- vum quid intelligere cupis, ubi intra te Deum habes, in quo omnis pul- chritudo, jucunditas, ſuavitas, & ſem- per aliquid novum ipſis etiam beatis ſpiritibus eſt reperire. Qmnis mihi copia, ſpin, ge v , exe Delcheme mpni dllige Ulen in 2 tihee npor uin ſenp linm, ait Cpera, relas, ti Plen afkeren Eetlum miri Dnores, nibos kelomines, elſegvers =- Ud intercon llte in , Umum elle E ,„. 3. Jiyenie Mol mion me, Cckrs dn Chriſtiunæ. 287 er Dedd copia, gux DEVUS meus non eſt, oge- ibos den Nas eſt, exclamat &. Auguſtinus. (a) tbis Delectamenta, quæ à rebus creatis ndent. II magnaà diligentiâ undique conquiris, ddoDon tandem in amarores, gemitus, ani- eh mique angores deſinent. Vis bhabere Gelyenn gaudium Nempiternum ,inquit 8. Au- in lebn Salinns. adhare illi, gqui Jempiternus Zteſem 6 Sola opera, quæ Dei amore impul- ſus præſtas, tibi ſub vitæ finem incre- dibilem afferent conſolationem, ſpém- nDAe que tuam mirificè roborabunt. e Honores, commoda, voluptatesl. opes, quibus modò abundas, ipſi quo- in que homines, quos inordinato amo- e⸗ re proſequeris, & quibus placendi Elnſtudio interdum fortafſis Deo diſpli- “ cuiſti, te in morte deſerent, & ve- l hi riſſimum eſſe, comperies, quod Pro- ieti W pheta Jeremius vaticinatus eſt: (b) maſe, in Vocavi amicos meos, & ipſi decepe- funt me. der Celebris olim mercator, morti pro- Pin 1e . xXximus, Cpmi a) L. 13. Conf. cap. 8. 1, (b) Thren. cap. I. 288 Poritates ximus, ſie ſuos domeſticos fertur ab- fatus: Dilectiſimi mei! ohſecro vos, ut hiſce morbi moleſtiis me tot pericu- lis pro vobis perfunctum eximatis: II- lis verò non ſinè copioſo fletu reſpon- dentibus, nullum ſupereſſe remedio locum, ingemiſcens exclamavit: inanes hominum curæ! guan- tum rebus terrenis ineſt vanitatis! En! ego laboravi, & Judavi, vitumgque, ne dicam, fortaſis, & animam oppi- gnoravi, edmgque in diſerimen adduxi, ut vos, 6 chariſima conjux, au liberi mei! looupletarem; jam verò hanc fe- fero gratiam, quôd usquam inveniam olatium, neque auxilium. quantò melius ſaluti meæ conſuluiſſem, Ri la- bores, meos impendiſſem Deo, omné- que tompus inſumpfiſem religioſo ejus cultui, conciliandiſque mibi in cœlo amicis, quorum favorem extremd ne- ceſitate Preſus, opemque modo Jonti- rem! O ſi ad breve tempus vitam producere mihi eſſet integrum! lon- geè aliter illam inſtituerem. Tu, quiſquis es, luctuoſo infeli- —. . (Ccillii 3 hmi hwis dir, kelque Uncspis, h Ahelt ani eln popenl elgitt: Aun itam d Eelnn en Aonwel 4b uſl en ir. aperkec llme comn uitorznin ne demno 1 eſettere ubemn ai Ulmen ⸗ Chriſtianæ. 289 s ſetn: ciſſimi hujus hominis exemplo fac ſa- Men pias, reliquôſque vitæ tuæ dies, & eii annos piè, hilaritérque tranſigas. 1NHt Sola eſt animi tui, ſenſuumque per- lofennht verſa propenſio, quæ dies, noctéſque erele end te exagitat: hanc refræna, ut hic per- chmnt: fectam vitam degas. Senſuum enim occaſus ,Rfelicitatis exortus eſt. CAPUT LXXXIII. DVeus ſolus quærendus eſt, ut'guis frua- Zur animi pace. PS ad perfectionem adipiſcendam ap- tiſſimé comparatus eſt, qui inter- nn fruitur animi pace. Haanc dæmon quibuſcunque machi- nis evertere ſtudet, haud ignarus, hominem animi pace deſtitutum in diſcrimen adduci, Divinæ quoque N6/α gratiæ amittendæ, niſi cautè ſibi ad- eng iul vigilet. Aqua turbida captandis piſci- enm I bus aptiſſima eſt. . Cauſa, cur multi veram pacem nuſ- e quam inveniant, hæc eſt; quòd illam N ibi 290 Veritates ibi quærant, ubi non eſt, nec illic quærant, ubi eſt. Maximà ſemper fruéêris pace, ſi nec ſperes quidpiam, nec metuas; ſpes enim, & metus ſæviſſimi ſunt torto- res, qui animum conquieſcere nun- quam ſinunt; neque unquam te tur- babit aliorum de te parva exiſtimatio ſi tibi ipſi prius vilis videaris: ideo enim nulli places, quòd tibi nimiùm places. Præter Deum, nihil quære; ejus voluntati te totum ſubjice: ſolùm ti- me peccatum, ut perpetuà in tran- quillitate ætatem degas, & poſtmo- dum moriaris ſecurus. . ZSemper itaque magnàâ cum ſolicitu⸗ dine ſervanda animi pax eſt, non ſo- lùm inter proſpera, verùm & adver- ſa, intérque ariditates, inter ipſos quoque nævos, & peccata, dum in hæc erimus prolapſi; inter qualeſcun- que demum tentationes, utut vehe- mentes illæ ſint, ac crebræ. Tentationes, quibus impetimur, electionis noſtræ ad gloriam ſigna ſunt minimeè obſcura. . Dæ- Denoor qul Deo fia Ie Conlueri Cnntbu, qni 10 Cuntae Cün bate cuts ſein, nm, ris Urfeilk, , Gnek, lun Endinonit in Clttium nibe Alen Rce mime lalunco mumte nutchtit ns guo Reortigengt UCllindo. 4 ke 6 r d ingrave R non Vitt Obriſtianæ. 291 Dæmon non eos, qui ſibi, ſed, „ Qui Deo fideliter ſerviunt, impugna- tohnu re conſuevit, in hoc non diſſimilis e, Canibus, qui non domeſticos, ſed alie- nilin nos duntaxat allatrant. wuiſern Cùm bPater Balthaſar Alvarez So- Unquneo Cietatis Jeſu, vir ſumm4 virtute præ- elt, Mel aerlin, ditus, variis de ſalute angoribus pre- ense meretur, §. Thergſia Divinitus edo- inun cta eſt, illum tum nemini mortalium hl us ſanctimoniâ eſſe ſecundum. Ingens bie: in ſane ſolatium, e tentationibus, & la- pene tratibus dæmonis cognoſci poſſe, nos 5, N efle de numero filiorum Dei. . Si quando in peccatum inciderimus, Mon nunquam idcirco animum deſpondere , nos oportebit, crebros lapſus noſtros aun 6 plus qquo exaggerando, noſträmque ,NE in corrigendis vitiis ſocordiam nimiùm Conn, ln⸗ incuſando. Mer Hec eò duntaxat vergunt, ut mor- bus ingraveſcat, animus deprimatur, et, nec non virtutis ſtudium intepeſcat. Animi inquietudo voluntatis robur tunien minuit, & quaſi enervat, & velut in quamdam emendationis deſperatio- G 2 nem 292 Veritates nem nos præcipitat, intellectum ob- nubilat, judicium pervertit, nec ſo- lùm interiori, verüm etiam exteriori homini plurimùm officit, adeò, ut reddatur ineptus, qui Divinis illuſtra- tionibus imbuatur, quique cætera, quæ præ manibus habet, bene pera- gat. Nam ut rectè Tullius: Contur- batus animus non eſt aptus ad exequen- dum munus ſuum. Qui culpam admiſit, is animo im- perterrito ſe ad Deum convertere de- bet, & fateri, millies ampliũùs, & gra- vius ſe fuiſſe lapſurum, niſi ejus gra- tià fuiſſet ſuffultus. Debet inſuper, elicito dolore, conceptôque emenda- tionis propoſito, veniam ſubmiſsè precari. Hoc unum cum ſincerà mortifero- rum omnium peccatorum manifeſta- tione exigit Deus; præterea nihil. Qui, his ritè peractis, adhuc anxie diſquirit, an cuncta patefecerit, an ſufficientem habuerit dolorem, an omnium noxarum veniam ſit conſe- cutus, Cltt, potel non Cduia Genone, in pofeila Crnndts nini pen kamore du irDeumn ann 6, Eklet 1ilo reperi E pollceri Ui, exchn emnit Uilir hatn Dausfum filies, 0 Dum man⸗ l re Glon as v l.5 Cbriſtiana. 293 cutus, is rem agit, quæ D EO non teledem 4 poteſt non diſplicere. ertit, nee h Quidquid tollit animi pacem, vel tiam etega à dæmone, vel à depravata natura no- it, Med, ſtra proficiſcitur, non autem à Deo; Divinsllin nam, ut rectè Propheta Regius: Fa- nige een kus eſt in pace loocus ejus. Pro nulla et, dele du pe mundi turbari debet homo, inquit lins: mn Gerardus Magnus. Pns anerehen Animi perturbatio ex immoderato ſui amore ducit originem. Si nil præ- ter Deum quæreremus, perpetuâ pa- Senimo 4 ehmrerte ce, & felicitate frueremur; ſiquidem nlis, in ipſo reperire eſt, quidquid optabi- Uiter poſſideri poteſt. Væ animæ au- üi daci, exclamat S. Auguſtinus, (a) quæ Oueenelk Peravit, A à te recehiſet, N aliquid bentt melius habituram! n Deus ſumma felicitas; reliqua mera „vagnitas. E CAPUT LXXXIV. n Deum amare, eique perfectè ſervire, tete eſt velle, quod Deus vult. Aim De gloria in eo conſiſtit, quòôd ejus voluntas fiat per res creatas: N 3 at 7 e Ethmi 4 gen, nbun (a) L. 6. Cap. 16. 294 Veritates at potiſſimùm per eas, quæ liberéô ar- bitriò ſunt præditæ. Unde fit, ut plus honoris in illum redundet ex unico amoris, vel ado- rationis actu, quàm ex omni ſtella- rum ſplendore, cœlorum motibus elementorum operationibus, atque adeò, quàm ex ipſis, quàâdam ratio- ne, obſequiis, quæ ab Angelis, ae Beatis ei deferuntur, eò quòd hos ne- Ceſſitas ad illa impellat, libertas verò hominibus, ejusmodi virtutum exer- citationes, aut omittendi, aut produ- cendi, aut omnino contrarias elicien- di, tribuat poteſtatem, Voluntariè Jacrificabo tibi, inquit David. Nunquam opera noſtra quidquam merentur, niſi Divinæ voluntati ſint conformia, adeò, ut cum Davide oves paſcere, Deo ſic volente, in- credibiliter glorioſius, atque utilius ſit, quàm, eo nolente, cum Saule Offerre victimas. Minima, & viliſſima opera cum Dei voluntate conjuncta, mirum di- ctu, (u, gunt Autenn, & horo polere, pr Dus, in af Aldonm, n Cete, nec n ſriz led cie Can,, (do ſe Cumn pholi, Nione cum em Dej, Rx adverio m, totos d ge Ten aqbarn de Untere, han ed ithr Uimpolla Knklhmn Mebbusindin liciis, 3 Untati accur emerdi⸗ Hendine, Obriſtiana. 29 7 Jurlbeu ctu, quantum reſplendeant; maxima autem, & præſtantiſſima degenerant. nors in in Glorioſa res eſt, inſigni ſcientiâ Or N pollere, prolixis vacare precationi- oIEGA bus, in afflictationibus eorporis eſſe orum Mi aſſiduum, laudabiliter ad populum di- onis, Cere, nec non cum proximo apteé ver- imms fari; ſed ſcientias ſibi comparare, pre- 1 ANgtt Cari, Ccibo fe abſtinere, pro concione 6 Aker cum plauſu dicere, comiter, & be- lemé nigné cum aliis agere contra volun- ſſtuum em tatem Dei, nullo loco habendumeſt. 4 Utne Ex adverſo omnis ſcientiæ eſſe igna⸗ iktcs rum, totos dies domi obſidere, ibi- ti 1 demque arenarum inire numerum, ⸗ i aut aquam de vaſe in vas iteratôò trans- fundere, haud dubiè abjectiſſimum n nun eſt; ſed iſthæc agere Divinæ volun- , ſoont 4 tatis impulſu fructuoſiſſimum. ConN Sanctiſſimus eſt is, non qui prolixis precibus inſiſtit, aut crebris, & aſpe- Itre ris ciliciis, aliiſque duris afflictationi- W bus Ccorpus extenuat; ſed qui Dei vo- luntati accuratiſſimè paret. Cen d Temerè igitur agunt, qui ex con- miun 6 ſuetudine, vel naturæ inſtinctu ſeri- “ N 4 bunt, 296 Veritates bunt, legunt, ſtudiis vacant, domo exeunt, cum hominibus verſantur, comedunt, bibunt, dormiunt; ne- que tamen acie mentis diſpiciunt, utrùm cuncta hæc cum Divino placito conſentiant: nunquid hoc omni vi- tuperatione dignum? Seriùs, ocyus conſcientia illis improperabit: hàc, illave in re te ipſum, non verò Deum quæſiviſti; idcirco timendum eſt, ne is tibi dicat: Proripe te hinc; non no- vi te; mercedem recepiſti. Nihil in terris ſuavius eſt, quàm amare Deum, perfectümque exhibe- re cultum; reliqua non niſi vana ſunt, & dolo plena, atque adeò conjuncta cum manifeſto ſalutis amittendæ pe- riculo. Is Deum amat, qui vult, quod vult Deus, quique propriæ voluntati Prorsus renuntiat, adeò, ut, licèt Deus ei copiam faceret, nunquam ta- men domicilium, munus, aut quid hujuſmodi pro arbitratu ſuo vellet eligere. Deus optioni &. Franciſci Borgiæ vitam itim Zun Ee aem, lem, Deun Uurgrofuag letu. WS tr Tocutu ſutttn, , ol kibet: UWnitere d⸗ ncs menit n t, N ln tie pe un el, inim Peſponlnn Ceptum, ſt, it eo/ lm, ti ſie mnin Pun ſoger,, lnmii te ne quor r ſeraver Em Mon el ſa Chriſtiaunæ. 297 catt, ind vitam Eleononæ uxoris permiſerat; il- ds velm le autem, propriam veritus volunta- Urmiunt, “ tem, Deum obſecravit, ut de omni- s dlidun bus pro ſua voluntate decernere digna- Dürinopn retur. hoc Omif JESUS S§. Gertrudem ſic olim fer- Geris, tur allocutus: Ofero tibi bhac manu gentt ni Janitatem, morbum alterd, elige filia! on vebe, Auod lubet: illa verè hunc favorem epcdhumtl,, admittere detrectans, humi proſtrata, linumn zunctis manibus ità eum precabatur: ſi. Rogo te, Domine! ne voluntatis meæ iu et,n Allam, tuæ verô ſolius habeas rationem. ngledli- Tuum eſt, mihi ſignificare, quid tibi Dbotiſſimum placeat. Reſponſum hoc adeò Chriſto fuit acceptum, ut illi dixerit: Qui doſide- rat, ut ego frequenter in cor ſuum de- ul, I Nendam, eum oportet, clavem volun- leo o ſe Altlent e e tatis Jua mibi tradere, nec illam un- z u, guam repetere. Quibus ex verbis §. umun. Gertrudis tantum cepit fructum, ut . Nd exinde quotidie trecenties ſexageſies ek ter iteraverit brevem hanc precatio- nem: NWon mea voluntas fiat, 6 Do- s mine! ſed tua. M „ iin Niÿy Doce 298 Veritates Doce me, Domine! facere volunta- tem tuam;, inquiebat David, (a) haud ignarus, voluntatem noſtram omni- um malorum, & vitiorum eſſe radi- cem. PROSECUTIO. Gii perfectus eſt, mundo mortuus eſt. Mortui oſtis, vita veſtra eſt abſcondita cum Chriſto in Deo, in- quit &- Paulus, ad quosdam perfe- tos ſcribens Chriſtianos. Quemadmodum mortui ſensuůs om- nis expertes ſunt, licéèt illis offerantur cunctæ univerſorum Regum coronæ, aut quamvis eorum corpora in fimeta abjiciantur, mem bratim diſſecentur; ſic homo perfectus neque ob honores, & opes gaudio exilit, neque ob con- temptum, & moleſtias morore de- primitur. . Finge, illi obvenire duriſſi- ma quævis, ſenſu caret, non in in- feriori parte (quam Deus modèô ſua- vius, modô duriùs tractat ad majus meritorum incrementum) ſed in ſu- perio⸗ (a) Hal. 142. herioti, ſel Ubi in lolo S gou e Daun redi Ouumnls ſic fertſicura, fet n peo lplcet, Rigtor DS 1n n rut ſine ſeerl liisetum ſi tbenci ur Tohem aukinl Gcam v Nonn, exim Uelsantem li ult il It Gll ſaen erpn Unditenal Einideſs itnig ili itz, d com Con Uee AMer. mni,,hr oſtram om rumn ele k Hundo nottn , Aiin l toit Nt ostin ei N. Etiſenctron. tilscfrunnn egun iont, Poninfnel lerenmmin O Hoorid egle lt tole in nre M , Mul: 6 M) it 2O N periori, ſeu in penetralibus animæ, ubi in ſolo Deo conquieſcit. Si quàâ ex re videat honorem in Deum redundare, gaudio geſtit, quamvis ſic omnium aliarum rerum fieret jactura. Nihil ipſum dolore af- ficit, niſi peccatum, & quidquid Deo diſplicet. Is igitur Deum amat, rectéque co- lit, qui vult id, quod vult Deus, quique ſe exſpoliat cunctis aliis deſi- deriis etiam ſanctiſſimis, verbi gratid, habendi plura ad obtinendam perfe- ctionem auxilia. Quidam volunt ſanctitatem adipiſci, magna, eximiâque opera præſtando; Deus autem non niſi per multas mo- leſtias vult illos eò perducere. Tota Gallia credebat, Ludovicum Regem expugnatione terræ ſanctæ ſanctitatem aſſequi debere; ſed illum Deus ad ejus culmen evexit, non per victorias illic reportatas, ſed per car- ceres, & dolores, quos ibidem pa- tientiſſimè toleravit. Alii comparare ſfibi ſanctitatem vo- N 6 lunt 360 Veritates lunt eleémofynis erogandis, eumqe in finem divitias appetunt; Deus ve- 10 illorum amantiſſimus, infinità ſu4 ſapientiàâ præcognofcens, opes illis eſſe obfuturas, per inopiam eos vult ſanctimonià donare. O quot modô pauperes in coœlo de ejusmodi ſalutis remedio gratias DEO agunt! quot autem divites apud infe- TOs opes execrantur, quæ damnatio- nis fuére canſa! Opum poſleſſio admodum dura eſt, graves ſecum affert moleſtias, & plu= Tes Occupationes, vehementésque ten- tationes; & tam unæ, quàm alteræ magno nobis ſunt impedimento: mo- leſtæ enim occupationes animum di-= ſtrahunt; tentationes verò à Dwino cultu ſæpenumero nos abſtrahunt, & ad peccatum impellunt. Cui nihil eſt, quod amittat, is vi- vit ſecurus. Quemadmodum opta- bilius eſt, firmâ uti valetudine in vili, anguſtôque tuguriolo, quàm in am- pPla, & magnifica domo, atque in molli lecto ægrum decumbere; ſic & 2 mult nultohrin ſeeuran gen Anpores imt Apientis Nitere, tech Auid n ſunn Ullen cone (es 1l uerolonhn Oim iles, e Uuncne! . Cſcunur: Clot, Plrete toibrs, Al Pportet. mor ſu t, fit In etenimn ena glori ſitn Unnmhr anod us um n; qak Chriſtianæ. 301 is, eim multô ſatius eſt, in paupertate vitam ; Deu ſecuram degere, quàm multos inter , infid angores immenſis abundare divitiis. 8, Cpes l Sapientis eſt, Deo ſe totum com- piun eor mittere; rectiùs ipſe novit, quàm nos, quid ad ſuam gloriam, noſtrâmque es ncebe ſalutem conducat. gtull Cruces à Deo ſubmiſſas majori affe- IA Ctu exoſculari, amplectique par eſt, 1u nmd quaàm illas, quas nos ipfi quærimus; hæ namque non ſemper à Deo profi- dumcnd ciſcuntur: amor proprius non rarô colludit; juvat videri: & gaudemus, nos placere conſcientiæ noſtræ Mode- ratoribus, aliisque, quibus has notas fieri oportet. imnento, me 4 und⸗ Amor ſui innumeros detruſit ad in- 61D feros; facit hic, ne opera noſtra recta etum, ſint: etenim ex nullo bono opere in Deum gloria redundat, nifi illud cum ut,1 Divina congruat voluntate. olnn e Præſtat non appetere, quod non ha- Atentd bes, quàm habere, quod appetis. Qui inn e— vult, quod vult Deus, is habet omnia. hr p Deus unumquemque vult fieri ſal- ; Vvum; quis hoc aufit diffiteri? atta- l N 7 men 302 Veritates men non omnes ad parem, aut certè ſummum vocat perfectionis gradum. Huic rei ſerio invigilare oportet eos, qui ſacris tribunalibus præſunt; falli enim poſſunt, dum omnes ſuæ curæ commiſſos, quibus idem tem- pus, eadémque ſuppetunt adminicula, ex propria animi propenſione pari modo regunt, neque attentè conſide- rant, quà via Deus illos ducere de- creverit. Unde fit, ut eorum non- nulli in aſſidua inquietudine, atque angore, quaſi extra centrum politi, vitam degant, neque illic, ubi vult DEUS, conquieſcant. Deus ab unoquoque eadem nequa- quam requirit ſtudia: prolixæ preces, multa, ac frequens à cibis abſtinentia, aliæve corporis afflictationes, quæ huic proſunt, alteri quandoque non p rùm obſunt. Sincerus in Deum amor nihil vel ſupra, vel præter Divinam volunta- tem molitur; ſed ex Dei placito cun- cta peragit. Satius eſt, multéôque ſequrius, vi4 vora- ſoraginvn neſtlutis le, IDens s, an Commocum Ulten, Eenita et Cnungpan ten hal,: Dennn Doo it Cittus ltur ne, 04 DeD er zde Chritinmun Iui n Ae i tmn e Cbriſtianc. 303 n, t voraginibus refertâ, per plurima æter- nis gin næ ſalutis amittendæ pericula incede- Uare oo re, ſi Deus ità velit, & nobis ſit co⸗ s Neln mes; quàm contra ejus voluntatem, romsh commodum, facilémque tenere tra= icen an mitem. tadninen Semita etiam planè gravioris lapſüs enlore u nonnunquam fuit occaſio: nemo au- entecoike tem labi, aut aberrare poteſt, qui d Deum Ducem nactus eſit; nam, ut eonuned ait Chriſtus Servator noſter: Qui ſe- re, a quitur me, non ambulat in tenebris. um polt, n CAPUT LXXVXV. * . . 2 . De Dilectione inimicorum. Genneg, Sive ræ Precen . . . nee Efficax ad eam adhortatio, ſcripta ad len Chriſtianum amicum; utilis etiam iis, u z qui non gerunt inimicitas. oe Mice mi! paucis ab hinc diebus re- NI 2 nunciatum mihi eſt, enormem tibi nr ⸗ iMatam eſſe injuriam, atque ideo ini- war micitigs te fovere, gravémque ſpirare vindictam, & omnem demceps inimi- co tuo te velle denegare amorem. Equi- Urius n dem Ae 304 Veritates dem, pro eo, quanti te facio, magnd tui commiſeratione moveor; quòd mi- Jer ſis, ſve corpus, ſive animam ſpe- dtes. Hine me impulit fut charitas, ut ponam tibi ob oculos eficacia quæ- dam argumenta, quibus, utt confdo, amnimus tuus exacerbatus mitigabitur, & ad pacem ineundam excitabitur, at- que infiammabitur. Primô itaque docebo te, quàm ſit rationi oonſonum, inimicos ſuos dili- Lere. Secundò, qudm facile. Quar- t0, qudm neceſſarium. Quintô, ut dilectio tua digna ſit merito, demon- Rrabo, inimioos diligendos eſſe propter Deum. Ad extremum, ubi conoluſe- o, armabo te contra quaſeunque in- urias, quibus forſitan adhuc aliquan- do labentibus annis affciendus eſſes: veruntamen audi prius praebtum, quod & mihi, & tibi, caterisque mor- talibus datum eſt. Ego autem, inquit Chriſtus, (a) dico vohis, diligite inimicos veſtros. Quaſi diceret: Pracepit vobis olim Deus, (a) Matth. 5. Delt, it utem gie ilipiicoe Alulim;, , Hio, t lil uol oplij, S nalem Ur ſrutt, linpne vl in fllte nv l, inimi Ntini ̃ ⸗ iohn Ae no imd g Ulin amabi hummn min MWe, N latom, Cgullit. ne digt Cbriſtianæ. 30 Ci, Mdt Deus, ut diligeretis proximum: eogρ Min autem dico; proximi nomine intelligi minmn inimicos quoque; neo ſolum dico, & dLeclaro; ſed eddem authoritate praci- Pio, ut diligatis inimicos veſtros; non quôd velim, ut diligatis inimicitiam, & malam voluntatem, quam contra vos gerunt, ſed ut propter inimicitiam, maldmque voluntatem non deſinatis, il- li homini, qui proximus veſter oſt, bene velle. Hoc eſt præceptum, quod nobis da- tum eſt de diligendis inimicis noſtris: intellige modo, quàm rationi conſo- nüum, inimicos diligere. §. I. Rationi conſonum oſt, inimicos diligere. Hô ipſum addiſcere poteris ex iis, quæ mox ſubjungam. Primô. Multa ſunt, quæ inimicum tuum amabilem reddunt. In eo eſt humana natura; ſunt & in eo non ES., pauca, quà naturalia, quà ſupernatu- N ralia bona, aliâque, quæ induſtriâà ſuâ acquiſivit: cuncta hæc faciunt illum amore dignum. In- 306 Veritates Inficiari nequeo, in eo quoque eſ- ſe pravam voluntatem, nec non ini- micitias, quas contra te fovet; at majora profectò, & plura in eo ſunt bona, quàm hoc malum, illorúm- que Deus eſt auctor, hujus veròô ipſe homo: æquum igitur eſt, te propter id, quod minus eſt, tam multa ſcili- cet bona, donaâve, quibus ornatus exiſtit, plúsque momenti apud te ha- bere ea; quæ amoris, quàm quæ ſunt odii cauſa. Quemadmodum enim corporis in- firmitas matris in filium amorem non imminuit; ità nec inimicitia minuere aut extinguere debet amorem in pro- xXximum, qui Chriſti membrum eſt non ſecuùs, ac tu, quique antehac te dilexit, tibique forſitan beneficia præ- ſtitit, & alia forté poſthae præſtitu- rus eſt. Si quidpiam odiſſe vis, odi ejus malitiam, eämque execrare; ſed ſerva hominem incolumem, eumque amore proſequere. Secundò. Dilectio inimicorum ſic tibi præcipitur, ut iis viciſſim præ- cipiatux piatur di im precer Umnino ho⸗ Uuit Chril Ulvs: Din Dens, ir t, ur tni Ubidbus guo ,noncam Atte Nt uthi, 10, guis non Nlt, ubi iilaint Wigtur in e iniuiarn Dt tation llum lltesili liti. Ne W i 0 itrile ne 1 unn po eipuchl li, Vin In de⸗ Cbriſtianæ 307 Oqtonm cipiatur dilectio tui; commune ete- gec nonb nim præceptum eſt, & ad omnes te et omnino homines ſpectat: Diligite, in ok inquit Chriſtus, inimicos veſtros; & un, Uos rurſus: Dimittite. s Deus, ut patet, non tibi ſoli præ- ,E cepit, ut tuis inimicis ignoſcas, ſed Im meomnibus quoque aliis, quos injuriâ Ub n quondam affeciſti, ſeveriſſime man- ipEh davit, ut tibi viciſſim ignoſcant. Jam „(umn veròô, quis non lubens uni, alterive ignoſcat, ubi cæteri omnes injurias CCpsh ſibi ipſis illatas ei condonare tenentur? en Cum igitur inimicus tuus amorem, Uhnmt atque injuriarum condonationem tibi Men ine debeat, rationi planè conſentaneum enbuun eſt, & illum à te diligi, injuriâsque eMteheé tibi illatas illi condonari. rie Tortidô. Fac, inimicum tuum, in- Fftt urendo tibi contumeliam, enormem ſe l perpeträſſe noxam; jam illius forté nK ſeriè eum poœnituit, adeéque eſt in An amore apud Deum; tu verò, qui ini- micitias, vindictæque ſumendæ deſi- tun derium foves, totus Deo diſplices; in WD non iut 308 Veritates non eſt igitur æquum, te odiſſe ho- minem, quem Deus diligit. Quartô. Si quis te rogaret: an op- tas, ut Deus inimicos ſuos odiéô pro- ſequatur, eôſque ſeverè puniat? an verô mavis, illis à Deo ignoſci, eôs- que diligi? haud dubiè reſponderes: poſtremum malim; etenim malè no- biſcum ageretur, & væ miſero mihi, qui innumeris propè peccatis Deum irritavi, ſi ea condonare, ſuéôſque inimicos diligere nollet! Cùm igitur longè præoptes, ut Deus prævaricatoribus, infeſtiſſimis ſuis hoſtibus, ignoſcat, eôlque dili- gat, æ&quiſſimum eſt, te quoque ini- mico tuo injurias, quibus te exagita- vit, condonare, eumque amore pro- ſequi. B Quintò. DEUS, ejuſque ſanctiſſi- ma voluntas plus momenti apud nos habere debet, ut diligamus inimicum, eumque in gratiam recipiamus, quàm quævis alia cauſa inferior: ſed fre- quenter inimicos in gratiam recipi- mus ob aliquod otficium, quod 1. is preltan Mlum, qu Oplünguinx gnolei petr Eprecatio iora tantn ni ns s eſfcere ten, popt Unt Noe Utts Hiphinn, aglmmboer iss ilos Kin er alte Unctie, 4 Pecenbant. Uinbod pn ruit: t n n cor inadum Un ur Keaprod⸗ Uneſtad: ntctbi Stls e 2R Cbriſtianæ. 309 te olit pis præſtant, vel ob matrimonii vin- tla culum, quod ſupervenit cum una ex eti conſanguineis noſtris, vel quia ſibi ρignoſci petunt, vel ob alicujus amici e nt deprecationem. Si igitur hæc infe- ignli, Wriora tantum apud nos valeant, ratio- enhonſt ni planè conſentaneum eſt, oportere enin e6 plus efficere Deum, ejusque volun- enieitatem; propter quam inimici diligendi peraiͦlin ſunt. Hoc velim altè in animum de- nale, lli mittas. lyheſtion, & Craterus Alexandro Neot, Regi ambo erant intimi; at non me- , hfln diocris illos urebat æmulatio (alter enim præ altero cupiebat amari) hinc olle l e inimicitiæ, quas ſtudiosè unumquem- ut e que celabant, donec negotiorum cau- Eeinehe sà ambos pariter in Indias proficiſci „oportuit: tum enim eorum odium ne ini tam diu compreſſum, & tacitum, eru- in pit in actum, atque adeò acriter exar- incm ſerunt: ut fanda, & nefanda alter al- GII teri exprobraverit: à contumeliis ven- N l e tum eſt ad acinaces, altérque alterum en haud dubiè trucidâſſet, niſi à circum- m, ſantibus ambo fuilſent inhibiti, Rex 910 Veritates Rex quoque, ingenti accitus cla- 1 Ok; more, ſuperveniens, adeòô acerbéè il. Quod eipen los perſtrinxit, ut juſſerit eos inire lit. fœdus jurejurando confirmatum, quod Enter 1 poſthac inter ſe eſſent amaturi, ad. Mihditi junxitque ambos adjudicaturum ſe Mtoei, unt morti; ſi quando verbis, aut gladiis Miilen Ii ſe mutuò rurſus impeterent, aut cer- Mocet tè eorum alterum, qui rixarum, aut Weinm ini pugnæ fuiſſet auctor. n hman ſie Hæc Regis verba horum nobilium iIn ils en animis tam altè inſederunt, ut ex eo idogui- die vixerint inter ſe conjunctiſſimi. in t met Si itaque authoritas Regis, qui non it iidien niſi homo erat, tantum valuerit ad pa- iencfng, candos binos illos nobiles, adeò inter n tum: ſe diſſidentes, ut omnis ſpes concor- Mlie zde diæ ipſis præcluſa videretur, quantum in, jube momenti neceſſe eſt, habeat auctori- Inh opi tas Dei, Regis Regum, nec non reve- ig mhſen rentia ei debita, ad mitigandos noſtros lnn animos, qui diu, noctuque vindictam Wmmdm ſpirant? porròô quid Reges memoro? Ener natura quippe nos docet, non exiguam it pod teſtificationem honoris adversus eos d, con eſſe adhibendam: haud igitur illis mi- nnqui . hi = Ii acitus Aded oeldel lerit eod i⸗ fümetunn g t anutuli,9 Udicztunen dis, utgini ekelt, At. i irrun, 4 run nobin Int, Nel t uncklni. D Auiron lettale es aleh 1 Hes cnal⸗ lr, vintun heik uubot⸗ neenonleſ⸗ nlotatn riinin önuni nkigin heki n iuni 4 Cbriſtianæ. 311 hi opus eſt; firmiori utar argumentô, quod experientia quotidiana compro- bat. 21 Senator quiſpiam, aut quis alius, mediocris etiam notæ, atque auctori- tatis vir, unum aliquem, vindictam ſpirantem his adoritur verbis, Quid audio de te? hæccine ità ſint? intel- ligo enim, inimicitias te fovere adver- sus tuum vicinum, neque te ſaluta- tum velle eum reſalutare, neque di- gnari alloquiò, quin imò gravem in eum te meditari ultionem. Audi, quid tibi dicam. Cave, ultra hunc diem differas; curavi huc accerſiri vi- cinum tuum: operiamur illum; con- tinuò hic aderit; hodie cum eo inibis pacem; jubebo, promi vinum; in- ter vos propinabitis, atque in mutuos ruetis amplexus: neque, ſi ſapis, ter- giverſare; non enim te fugit, quo loco apud me, & quanto mihi in amo- re ſemper fueris; nunquid, quibus- cunque potui rebus, tibi præſtô fui, operà, conſilié? quid? quòd ne pe- cuniam quidem tibi unquam dene iud ua⸗ 312 Veritates Quapropter, ſi pacem inire recuſes, ſcito, fore, ut amicitià meàâ excidas, ut beneficium tibi nuper præſtitum adimam, ut munus, quod modòô va- cat, & cujus collatio in mea eſt po- teſtate, tibi non conferam, ut ad conjugium ſat opulentum, quod, me deprecatore, te obtenturum ſperas, nequaquam te promoveam; denique tibi polliceor, effecturum me, ut non pauci tuam officinam frequentare de- ſinant. His ille auditis, licèt ſub initium varia opponat, paulatim ſe flecti ſinit, & tandem, multis adhuc verbis ule trôò, citrôque habitis, contrahit, ac demittit animum, cyathumque in ma- nus accipit, & propinat inimico ſuo in ejusque ruit amplexus, atque eum deinceps diligit, ůt amicum. Factum bene; laudo. At animum, quæſo, adverte ad id, quod modòô dicturus ſum. Deus, qui infinitàâ pollet dignita- te, atque auctoritate, quique nos an- te omne ævum dilexit, nos monet. „ icque gue ait: nec non ul Dimittie: mei haud ſobis ooclu Dſternas fan Nostamen, nimigs ien⸗ Uolommns, Ulllinree ls, aniint Melleamore Cntumelir, Iid lis i lifuamore rtl nimo Unndis ehei Utbnomiribe ur infrmi, 1 jorirum ngian on iak Phter weck Ult, o Wlane, n MMün i litire tecis mei excd per prrltitn bod woon Inmeel -⸗ ntenm, I Un, (od turun het⸗ Ean te Um mertll ſfegenre ne 1 UE elin imu le Eeci Uut, Nelis 1 Coltehit, büngvennn, Liimi i ,reun n Eüu , huln, 6 diG Ne gir Mlenan et 6t gr Cbriſtiana. 313 atque ait: Diligite inimicos veſtros: nec non ultrà, & acriuùs nos urget: Dimittite: quôd ſi non dimiſeritis, meâ haud dubiè excidetis amicitiâ; vobis occludam coœlum, & in ſem- piternas flammas vos præcipites dabo. Nos tamen his nequaquam perterriti. inimicis ignoſcere, eòôsque diligere nolumus. Quid tibi videtur? nun- quid in rectæ rationi repugnat? Iis, qui inſano formoſæ cujusdam puellæ amore capti ſunt, ſæpe graves contumeliæ, non ab ea duntaxat, ſed & ab aliis rivalibus inuruntur, quas hi ejus amore non gravatè ferunt, at- que ex animo condonant: & minus in nobis efficiet amor Dei, cui innu- meris nominibus obſtricti ſumus, quàm amor infirmi, & imbecilli corporis, ut injuriarum, ab inimicis illatarum . memoriam omnem deponamus? Inimus pacem (ut ſuprà memini) propter mediocrem auctoritatem ho- minis, nos ad eam hortantis, mini- tantiſque, ni fiat, leve malum, & minimèe diuturnum: rationi itaque pror- 314 Veritates prorſus conſonum eſt, te deinceps cum inimico tuo vivere conjunctiſſi- mè, propter DEl non ſuadentis, ſed propoſità æternæ damnationis poenà illud fſeverè præcipientis, infinitam auctoritatem. Quid? quòd leves, & vix ullius momenti rationes; (t ſuprà etiam memini) non rarô nos impellant ad infeſtiſſimorum noſtrorum hoſtium dilectionem: æquiſſimum igitur eſt, Deum, ipſiſſimam rationem, omni- umque humanarum rationum origi- nem, qui tibi apertè mandat, ut ini- mico tuo ignoſcas, eumque diligas: plus apud te valere. . Sextô. Inimicus tuus eſt etiam ini- micus Dei: cùm enim tibi inferret injuriam, eum quoque, ejus violans præceptum, affecit injuria, & qui- dem longè attrociſſimà; nihilominũs Deus illum amat non ſecùs, ac cæte- ros inimicos ſuos, à quibus multò plura, & majora paſſus eſt, quàm tu ab inimico tuo perpeſſus fuiſti, aut nunquam patieris. L& Dreter reperire e ta fiere in reri N udd Den to grariſi tli utem Non mi uni Ni & won Caummmint cedit, etkos m conp n bungni id il t e l, gbir enere ne do, in Iumnifen 1 (s ur 1orenl kelc e nllis lelert ineni erod te 4 Cttemlo, te dell Covotl uncents, nntions ee t, Inin Am n it it enn Pingehn num in Unn iot d oren, N ionum on⸗ Cbriſtiana. 315 Præterea inimicos Dei innumeros reperire eſt: tot ævis labentibus ere- cta fuére falſorum Deorum delubra in veri Numinis contemptum: quid 2 quòôd Deus quovis loco, & momen- to graviſſimis offendatur ſceleribus: tui autem inimici admodum rari ſunt; non niſi unicus tibi eſt, ut famàâ acce- pi, & non niſi ſemel, aut bis tibi damnum intulit. Accedit, inimicos Dei eſſe viles, & abjectos merumque nihil, ſi ad cum comparentur; tuus verô inimi- cus humanàâ naturà præditus eſt, non ſecùs, ac tu; adeéôque de ſe xquè dignus, quin imô te fortè melior, & genere nobilior eſt. Sileo, inimicos Dei innumera ab ejus munifica manu accepiſſe benefi- cia (quis autem neget, longè diffici- liorem reddi amorem inimicorum , quos multis prius, quàm nobis infe- ſti eſſent, officiis proſecuti fuimus?) tuus autem inimicus non niſi uno, aut altero à te affectus fuit beneficio, aut fortè nullo. 2 Si 316 Veritates Si igitur Deus, te infinitè major, & excellentior, inimicos ſuos diligat, qui tam multi, tam viles, & abjecti ſunt, & à quibus, poſt plurima etiam beneficia iis præſtita, ad iram toties fuit provocatus; rationi planè conſen- taneum eſt, à te quoque inimicum tuum diligi, qui non mii unicus eſt, & æquè dignus, ac tu, & qui undà tantum, alterâve vice te offendit, cuique nihil obſequii antea præſtitiſti, aut certè admodum parum. . At, inquies, Deus amat inimicos ſuos, poſtquam illos peccatorum po=- nituit, illorumque ſupplices petivére veniam; meus verô culpam nequa- quam eſt deprecatus. Hæc excuſatio, crede mihi, nullius eſt momenti; quin imô vim argumenti mei auget; nam, ſi ipſe culpam non deprecetur, Deus illam pro eo deprecatur; imô ſeveré tibi mandat, ut illam ei condones: rationi itaque conſonum eſt, plus apud te ponderis habere mandatum Dei, ejusque deprecationem, quam pro eo facit, quàm, ſi tuuſmet ini- micus,- mics, tuis acci Hec ſ Giori ntor inimicos num wpe Hunam, ſte gle ventos terrr frucu dun, & g⸗ inproborun Nua alizc lle, 4c fuln Momeriti. Cin ( lon heckere et) Den ühunter pe ſene corte 1cne don Aaltat, & iyitt inn lnſſie yn 0 Duuh Moruns. Dolit, & Cbriſtianæ. 317 fniè um micus, veniam petiturus, genibus Sis tuis accideret. e8, Hæc ſi necdum te moveant, vali- Ummcin diori utor argumento. Deus nutrit NAim di inimicos ſuos, licèt nullam etiam- imenn num rogaverint veniam: ſinit ſolem, Nle iinun lunam, ſtellas iis collucere: ſinit quo- N, que ventos ſpirare, uvas, aliosque 1,Aid, terræ fructus matureſcere in commo- ete dn dum, & delectationem plurimorum ganeim improborum, & rebellium, iiſque nuoun. multa alia confert beneficia, qui pe- mtinim rire, ac fulmine percuti toties ſunt um⸗ promeriti. eiſee Quin (quod majus eſt, & animum en tuum flectere, & permovere omnino e eilltn debet . Deus his ſuis inimicis, & ti⸗ onet, bi pariter poznitendi, nec non vitæ t h Pravæ corrigendæ tempus largitur, n, D ſuisque donis cœleſtibus illos, téque e excitat, & prior ad oſculum pacis ms invitat. Cum adhuc peccatores eſſemus, 6 Clbbriſtus pro nobis mortuus eſt, inquit Adoan S. Paulus. en Mortuus, animam ſuam pro nobis llret 1 poſuit; & tu inimico tuo negas allo- Iic 3 quium, 318 LVeritates quium, & domus tuæ frequéntatio- nem, omnémque ei amicitiam renun- tias; quin, ſi in tua id foret poteſta- te, fortunas ejus everteres, eumque ad internecionem deleres; & quamvis ſupplex genibus tuis advolveretur, culpam deprecaturus, forſitan ne tum quidem illam ei condonares. Quis hunc agendi modum probet? quis al- ſerere audeat, cum ratione illum con- ſentire? Cuncta hæc demonſtrant, rationi lanè conſonum eſle, inimicum tuum à te diligi debere: audi porròô, quàm Uit utile. §. II. Utile oſt inimicos diligere. Uàm hoc ſit manifeſtum, perſpi- cies ex iis, quæ mox dicturus ſum. Prim. Dilectio inimicorum faci- lem reddit obſervationem præcepto- rum Dei. Qui diligit proximum, le- Sgem implevit, inquit & Paulus. Contraà, ex odio inimicorum magna oritur oritur pren guntor, ibi nec fultä, trackiones e Duinsmocdi Petnet are Lhnitr, n ii futidi erheram, kirnos imm Ingue Alasodium! ſindidam er uo damnund te manielte I, aut in l in bonis tort ir ludaris d compe Ffun fumpt Cudeliter t Uumnum fu Qod ſ Eiderium nimo Cbhriſtianaæ. 319 fedvinme oritur prævaricatio. Ubi verò hi dili- Hictumem guntur, ibi nec homicidia, nec rixæ, ret ouck nec furta, nec contumeliæ, nec de- Ere,einm tractiones committi ſolent, nec alia s;Ganm hujusmodi peccata, quæ nemo per- AAvoleen Petrat adverſûs eos, quos amore pro- lſtnoum ſequitur; nam, ut ait Apoſtolus, Cha- Unres (i ritas Patiens eſt, benigna et, non agit tbet! is Perperam, One Nlom an Secundô. Dilectio inimicorum præ- ſtat nos immunes à muhkis moleſtiis, funt, id magnisque animi perturbationibus, iicuumn quas odium ſecum trahit. Si enim in vono, au vindictam erumpas, & grave inimico tuo damnum inferas, quis non videt. te manifeſto exponi periculo, ne & J tu, aut in fama, aut in corpore, aut e in bonis fortunæ, ſerius ocyùs gravi- bn, eh ter lædaris? experientià quippe non or Cid rarò compertum eſt, eos qui vindi- cdtam ſumpſerunt, poſtmodùm vel oonnm crudeliter trucidatos, vel aliud grave lCCN. damnum fuiſſe paſſos. Quòd ſi modò vindictà ſuperſedeas, deſiderium autem ultionis ſumendæ iin animo aſſiduè foveas, quis ignorat, 04 con-⸗ „ 320 Veritates continuis te premi curis, vitamque ducere acerbiſſimis exagitationibus, & mœroribus refertam? omnique te (li- ve inimicus tuus tibi fiat obvius, ſive de eo cogites) deſtitui ſolatio? De- umque jure merito tibi exprobrare poſie cum S. Auguſtino: (a) Plenus es aceto, ubi vis, mel ponam? Plus dicam? diu, noctuque inju- ria tibi illata tuo obverſatur animo, hisque, aut ſimilibus te torquet cogi⸗ tationibus: quando, & quo modo vindictam tandem ſumam? nolo dif- ferre ultra craſtinum; eò me confe- ram, ibi inimicum operiar, hoc ei in os objiciam, illo malo inaudito, at- que inuſitato eum afficiam. At non ità: tutus nequaquam forem, eviden- tique me exponerem periculo, inci- dendi in manus judicum; aliter ador- nanda ſunt omnia. Miſeram hanc eſſe vitam, quis non videt? Cunctis his moleſtiis, & angoribus te liberat inimicorum dilectio. Tertiò. Inimicorum odio deperdi- tur (a) Hom. 37. inter. 50. tar amoor. dus innum niſ amicos inrenite, qu Giei momen Eeprekenſor Hoce hio ſſum. Cun Miindos ven goc tbbi . Ut fiduros lenles, iti litnte prec uic es cich ofkende Ainque, Umn eqvo, nre velin Uhnino hor Uödene con Uumſerins um contue un, vel ſu Ceemnur Chunibus Uuben, ad Chriſtianæ. 321 rs, in tur amicorum amor: cùm enim mun- ninin dus innumeris vitiis ſcateat, ſi non omiget niſi amicos diligere velimus, vix erit to invenire, quos amemus: ecquod enim bmil diei momentum eſt, quo non aliquid Maudn reprehenſione dignum committatur? : )No Hogie hic illum offendit, cras ille iſtum. Cum omnibus, ſi potes, ho- odinei“s minibus verſare: ſeriùs ocyus aliquid, üumemm quod tibi diſplicebit, illos dicturos, etet aut facturos eſſe, certo certiùs depre- N hendes; ità & tu, quantumvis magnàâ nN virtute præditus ſis, ſerius ocyus ali- Omeb quid es dicturus, aut facturus, quod ir, Mii illos offendet. innncſo,i Si itaque, necacerbum quidem ver- n. An bum æquo, moderatôque animo to- enet“ lerare velimus, neceſſe êſt, omnes flo,i“ omnino homines à nobis odio haberi, eth nsque contra eos inimicitias gerere; lemku nam ſerius ocyus, ſi contingat, ut eo- e6“ rum conſuetudine utamur, aliquid di- elHS Cturi, vel facturi ſunt, quo ad iram pro- vocemur: ità quoque neceſſe erit, ab eh omnibus omnino hominibus nos odio 4haberi, ab iisque adversus nos inimici- 5 tias 322 Veritates tias geri; quia ſerius ocyus aliquid dice- mus, vel faciemus, quod illis bilem mo- veat. Amor igitur inimicorum ſartam tectam, ut ajunt, conſervat dilectionem amicorum. QOuartô. Dilectio inimicorum longè facilius atque efficacius ſopit, aut ex- tinguit inimicitias, quàm odium, & vindicta, quibus potiùs augentur; qui enim ſanguinariam exigit ultionem, is inimicum ſuum irritat, eumque pe- joren,, acerbiorem, & ferociorem red- dit, atque ejus in ſe rabiem vehemen- ter concitat. Contrà verô benevolentia odium, & inimicitias mitigat. Multi odio fuêre habiti, qui poſtea ſummo fue- runt in amore. & ad tempus, inquit S. Chryſoſtomus (a) ſuſtines inimicum, Poſtmodum, tud benevolentid victum, amabis quaſi amicum. Injuriam tibi illatam enormem eſſe, haud poſſum ire inficias: at, ſi ſapis, fer illam moderatè, ejuſque auctorum perhumaniter ſaluta: quòd ſi te con- veniat⸗ (a) COper. imperf. in Matth. hom. 13. Veniat, car Cttie ſna i Kudes, ne Eete, guibu icndetur, Cllonn dep polterum Cima C Chinndatot: Muncio, in notiico, Dnt: quib Ceptuselt Ci kgerrimns, micus. ( Aralion Uuni non e hebet ctue llca! att Nergryi Pbi obrin Ulrine ſon am Ahlt, VIt, Nen 0 4 Cbriſtianæ. 323 Nisdlcute veniat, cave, colloquium, aliâve ami- dillqenn citiæ ſigna ei deneges, & ſi perfectio- miconmin ni ſtudes, novis eum officiis tibi deme- entchdin rere, quibus haud dubiè victus pudore . ſuffundetur, ſuůàmque amaris lachrymis iniount culpam deplorabit, téque tenerrimo us inpoſterum amore complectetur. Uicn An / Cinna Cæſari Auguſto mortem ma- anrmg chinabatur: is verò, hoc intellecto igt im nuncio, vità eum donavit, & perho- ,eie, norifico, atque oppulento conſulatu Etdene auxit: quibus benevolentiæ ſignis ità tenſene Captus eit Cinna, ut deinceps fuerit in- tegerrimus, & fideliſſimus Cæſaris Pe ciun amicus. (a) li A Arcadion Philipphum Regem calum- mmE niari non ceſſabat. Quis hic non ex- ſpectet cruces, aliâve atrociſſima ſup- plicia? at tantum abfuit, ut in eum Rex gravius animadverterit, ut etiam ſibi obvium urbaniſſimè exceperit, 6 pluraque ei dona ſubmiſerit. Arca- dion tam ſingulari humanitate victus erubuit, priſtinam mentem ità muta- ee vit, ut ex hac die nemo fuerit in- i 6 ven- ,Nl (a) Suet. in vita. 324 Veritates ventus, qui Regis laudes ſtudioſius divulgaret. (a) Beneficia inimicitias etiam maximè inveteratas non rarò minuunt, atque funditùs extinguunt. Quintò. Dilectio inimioorum, in- juriarümque condonatio maximam Promeretur mercedem, peccatorum- que veniam impetrat; quemadmo- dum Chriſtus teſtatur: Erit mertes veſtra multa, & eritis fili altiſimi — - - Dimittite, & dimittemini Contrà verò odium damna affert graviſſima; qui enim odit inimicum, is incidit in odium Dei; ac proinde inimicitias adauget, atque inimicos accumulat. Præterea non parùm delinquit, qui inimicum ſuum odit, adedque ſibi ip- ſi magis nocet, quàm inimicus ei no- cere poterat; peccatum enim gravius malum eſt, quovis temporali damno, quod nobis inferri poteſt; porro gra- viſmſimum damnum, quo quis nos af- ficere valet, eſt nocere animæ. I ni⸗ (a) Plut, de ira cobil. lninicr Copori, Cutt; tn iue noces U ortig Aun te, lin, tlin pecez le ne lede ileleins? E ſeid, N, Ulgue Uun, eſü Mhnit, le ſter te aſfl (Quoties gnoleis, dann d damnun NImam knimn ſanch fümgque et Auid qud ngens ei b Anmame Cbriſtianæ. 325 cer ui Inimicus tuus famæ duntaxat tuæ, corpori, bonisque temporalibus no- etrm cuit; tu vero, ulciſcendi deſiderio, nnum, tuæ noces animæ, atque ità manum üüuIli porrigis adjutricem ad affligen- imomn dum te, tibique ipſi gravius infers o mmmn malum, quàm ille tibi; propriam ,NEG enim peccando occidis animam, quam em ille ne lædere quidem poteſt. Quid im infelicius? quid magis deplorandum? ür, Is verô, qui inimicum ſuum dili- git, illique ex corde ignoſcit, vincit n i eum, ejuſque pravæ voluntati obicem itiinm ponit; voluntas quippe ei erat, gra- viter te affligere, tibique nocere. Ne ur⸗ Quotiescunque igitur inimico tuo elnnut d ignoſcis, ſolatio eum privas, quod Grſi ex damno ſibi illato hauſiſſet: tu ve- dH 10 damnum nullum pateris, at ma- * ximam tibi adfers utilitatem; gratiæ le enim ſanctificantis incrementum, cer- tumque æternæ vitæ pignus acquiris: quid? quòd illum rubore ſuffundis, ingens ei beneficium præſtando, cúùm m 1 illum amas, illique omnes, quibus te „ 07 affe⸗ 326 Voritates affécit, injurias ex animo condonas, quo favore de ſe erat indignus. Ex modò dictis manifeſtum fit, uti- le imprimis eſſe, inimicos diligere; nunc quàm ci ſ⸗ intellige. Facile eſt inimicos diligere. TLMticiari nequeo, dilectionem inimi= corum etiam, atque etiam de ſe eſſe difficilem; attamen non pauca, ac- curatè perpenſa, facilem illam reddent. Primô. Contigit non rarô, ut pro- prià noſtrâ culpâà quidam contra nos inimicitias gerant: deſpiciunt nos, no- bisque graviter nocent; eò quòd illos priùs deſpexerimus, illisque graviter nocuerimus, aut quia quidpiam vitu- peratione dignum à nobis profectum eſt. Noſtra arrogantia, ingratus no- ſter animus (nulla enim amicitia po- teſt effe inter ingratos) aut inſuaves, inurbani, ruſticd, & agreſtes, aut inſulſi noſtri mores fortè ſunt, cur tam opulentum matrimonium, cujus in- eundi maximo tenebamur deſiderio, Præpeditum fuerit, cur tam honcl ci fici offei Neno cet dunn qri priüs intul ndsporte delunll linene Calm: he lle gebet, enim nobi Gltamms, lenper et, Ptzmm, t er ſu fnlium pe 1t os, leltum Modenato liiſhfen tit . eit Krnii Chriſtianæ. 32 toctn fici officii adipiſcendi ſpe exciderimus. binn. Nemo cenſendus eſt pati injuriam, Amit dum quid mali patitur, non alteri Nl Prius intulit: nobis ipſis potius iraſci telig nos oporteret. Seound. Fac, innocentes nos eſſe, nullàmque præbuiſſe inimicitiarum cauſam: haud equidem difficile nobis eſſe debet, inimicos diligere; Deus enim nobis præbet auxilium, ut eos diligamus, quemadmodum præſtòô ſemper eſt, ut cæteris ſuis præceptis pareamus. Ampliores nobis ad hoc ſuppeditat vires, quàm nos ipſi pro- prio Marte afferre poſſimus; & cuùm ipſe, univerſorum licèt conditor, tam patienter toleret inimicos ſuos, quam- vis ex ſua patientia nullum omnino fructum percipiat; qui fieri poteſt, ut nobis, qui ab eo conditi ſumus, moleſtum accidat, inimicos noſtros moderato animo ferre, præſertim, ubi patientia noſtra tam ingentem no- bis parit utilitatem? Accedit, ſimiles nos reddi Chriſto Servatori noſtro, qui longé plura. & gra⸗ Glen. ionrenn iün tamcelet 328 Veritates graviora, quàm nos, innocens per- peſſus eſt. Miles exultat gaudio, ſé⸗ que fortunatum autumat, dum ſe Du⸗ ci aſſimilari conſpicit. Tertiò. Diligendi quidem ſunt ini- mici, ſed non propter ſe ipſos, at propter Deum. Sanè, ſi non gra- vatè amaros medicorum exhauriamus calices, ſanitatis recuperandæ cauſa, cur non lubenter, ſalutis æternæ ob- tinendæ, ac Dei cauſâ, inimicos no- ſtros diligamus? præſertim cùm illi contra nos inimicitias gerant non ni- ſi, permittente Deo, qui ad maximam noſtram utilitatem ſinit, ut hic, aut quis alius graves nobis creet moleſtias- quæ inſtar nihili reputandæ ſunt, ſi conferantur cum inferorum pœnis, quas fortè fueramus promeriti, quas- que modòô hàâc ratione evademus. Si igitur inimicus conſiderandus eſt non ut verus homo, verùm ut à Deo miſſus ad noſtram utilitatem; quæ; quæſo, difficultas eſſe poteſt in eo diligendo? Semei Davidem Regem ſuum odio per- hetſepebat jechus, fän tebat, quit nebat mam erat injaria bilium com bat, Miro Clllſtet, ei, Il manluer Eetis: Din Mminus eni tt Dovin. Unin non 1 lubjedtumn Deo, Ubigge Perlarum D umento ad le perpett Sce is Pcer Moderato, Rprobrola Uegoe ultior Uermittere lumn nodili N Vntd Paleris⸗ Chriſtianæ. 329 inom Perſequebatur, eique, licèt illi ſub- mmemm, jectus, fanda, & nefanda in os inge- i,dneh rebat, quin imò à lapidibus non abſti- nebat manus. An non hæc enormis nitenimi erat injuria? hanc Abiſai unus de No- E bilium comitatu diutiũs ferre nequi- ,Img bat; idcirco impudenti homini os oc- neahms cluſiſſet, eique comminuiſſet caput, Enndec1 niſi manſueriſſimus Rex vetuiſſet hiſce strmd Verbis: Dimitte eum, ut maledicat; ninmad Dominus enim pracepit ei, ut maledi- inan ceret Davil. m h David non intuebatur Semei, ut ſi- dmim bi ſubjectum, ſed ut deſtinatum à t ,4 Deo, ſibique perſuadebat, rerum uni- tne verſarum Dominum illo uti quaſi in- — ſtrumento ad exprobranda ſcelera olim n en ſe perpetrata, exigendâſque meri- rii, tas de iis poenas; hanc ob cauſam tam Tkne moderato, lætõque animo excipie bat lrnns tot probroſas ſibi inuſtas contumelias; ,h neque ultionem ſumere, neque etiam n permittere volebat, ut quispiam ſuo- „ rum nobilium impudentiam hominis ne tantilluùm quidem caſtigaret. lun Falleris amice mi! falleris, inquam, 4 330 Veritates & quidem graviſſimè. Intueris inimi- cum tuum, non niſi t merum pra- vum hominem, non autem ut à Deo deſtinatum, ideéôque diu, noctuque ſpiras vindictam, continuumque, eam ſumendi, in animo tuo foves deſide- rium; hinc etiam fit, ut inimici tui dile ctio adeò tibi difficilis videatur. Haud diſſimilis es canibus, qui la- pidem, quo impetiti fuêre, allatrant, & mordent. At, quid peccavit la- pis? Si canes rationis eſſent compo- tes, hominem, qui lapidem projecit, invaderent: ſic & te facere oportet; ad Deum tibi confugiendum eſt, qui permiſit, ut hic, aut ille tam vehe- menter te exagitaret. O ſi maturè perpenderes, Deum inimico tuo uti quaſi inſtrumento, ut te modòô ob innumera tua præterita peccata hic potius puniat, quàm po- ſtea, téque ad ſeriam nunc vitæ emen- dationem, & tandem aliquando ad æternam perducat gloriam, æquo, lætéque haud dubiè animo cum Da- vide cuncta tolerares, quæ tibi inimi- CuS Is tuls kum tbi ligere, Uici ti fr⸗ inconitus Felit, & ſeg Are faglen le motion tuum antene leis, Aded en il Cientatun Uriete non Plknoinke ni e Kone tbi A bom, ge keal: t ten, hi , . Cbriſtianæ. 331 Iumenid cus tuus intulit mala, neque mole- tmeums ſtum tibi foret, eum poſthac ſincere nitid diligere. in, wdig Quartô. Pone tibi ob oculos ini- uince mici tui fragilitatem, cogita, quod sth indomitus animi motus eum excæca- inmdt verit, & ſeduxerit; cogita, te quo-⸗ que fragilem, iisdémque obnoxium eſſe motibus, quéôdque proximum tuum antehac interdum calumniatus fueris, adeôque te promeritum, eas- dem, quas illi impegiſti, calumnias pati. Apud Chriſtianos, non qui patitur, Jed, qui contumeliam facit, miſer oſt, ait &, Hieronymus. (a) Quôd ſi con- ſcientia tua illatæ unquam cuipiam in- juriæ te non accuſet, cogita te illam ge, D poſthac inferre poſſe: Qui ſe exiſtimat ent Nare, videat, ne cadat, inquit §. hme m TPaulus Apoſtolus. N Pone tibi etiam ob oculos ingen- en, tia bona, quorum tibi inimicus tuus e eſt cauſa: te enim reddit multô, quàm eras antea, prudentiorem; experien- tia quippe quotidiana nos docet, plu- rimos nn (a) Epiſt. ad Euſtoch. 332 PVeritates rtimos detrimento, atque ignominiaâ, quibus afficiuntur, fieri longè ſapien- tiores; facit præterea, ut multôò ma- gis in ore hominum verſeris, & illu- ſtrior evadas; ubi enim innocentia tua, & virtus in tolerandis modera- to animo injariis tibi illatis palàm fiet, ſummis unusquisque te laudibus in cœlum efferet. Non pauci per injurias rectè tolera- tas magni evaſêère, atque ad ſummos honores, & dignitates fuêre evecti, qui, ſi caruiſſent inimicis, in diutur- na obſcurirate latuiſſent, aut ſemper manſiſſent inglorii. Nunquam Moy- Jem Deus magis laudavit, quàm dum Aaron perperam de eo fuerat locutus. Nondum felix es, ſi nondum te turba deriſerit, inquit Seneca. (a) Accedit, inimicum tuum abs te avertere malum longè gravius eo, quo te affecit; ſuis his enim exagitationi- bus, quibus te malè habet, plerum- que efficit, quò minus interni animæ tuæ hoſtes te laceſſant; vexatio enim dat (a) Lib. de moribus. ſt intelech nter afick Audre ſel ſis ele lolet lderco . ferit, myor 1b inimics, liguppe pr⸗ oo potiun Chrltus, in ſuuti vor E nolumn cl Dntetiam inte Vittuti Uitn dime Pelirin e Mlre, i lnan ag inr, hor ditatis. lede, eſhe⸗ lti ecti keant, Cdd h ts ſälten Ut ſiblecu Chriſtianæ. 333 Geinan dat intellectum, nec quisquam graves tilonehs inter afflictiones ad luxuriandum, III aliudve ſcelus perpetrandum procli- eli, & Vis eſſe ſolet. in mncr. Idcirco S. Baſilius jure merito alſ- ndse ſerit, majora nos accipere beneficia Uiteünt ab inimicis, quàm ab amicis. Inimi- e Mucht ci quippe præbent nobis occaſionem, cœlo potiundi. Beati eſti, inquit igntene Chriſtus, cùm maledixerint vobis, & lealinm perſecuti vos Fuerint, S& dixerint om- ier en ne malum adversum vos mentientes. b udin Dant etiam nobis facultatem exhi- ,t en bendæ virtutis, ac perficiendæ pau- nn latim animæ noſtræ, adeôque adau- amn . ent gendæ in Colis gloriæ. Ferrum ani- etbon maæ noſtræ, inquit S. Gregorius, ne- im tm Quaquam ad acumen ubtilitatis perdu- citur, ſi hoc non erqſerit alienæ lima pravitatis. Hæc argumenta ſat, mihi eG Crede, efficacitatis habent, ut inimi- ci tui dilectionem prorſùs tibi perſua- deant. Quòd ſi his necdum movearis, mo- veat te ſaltem inimici tui aut felicitas, aut fubſecutura infelicitas: is enim. veé 334 Veritates vel æternùm ſervandorum, vel dam- nandorum adſcriptus eſt numero; ſi beatus aliquando futurus eſt; qui po- tes illum odiſſe, qui te fortè in coœælo major erit, atque ſanctior, & quo- cum in ſumma pace, ac concordia, in ſuaviſſimo amore, perfectâque amici- tia tibi, uti ſperas, ſemper erit vi- vendum? Omnem itaque averſionem animi, rancorem, & inimicitiam te depone- re oportet, niſi cœlo per omnem æ- ternitatem exulare malis. Quòd ſi inimicus tuus detruden- dus ſit ad inferos, qui rurſum fieri po- teſt, ut eum odio perſequaris? ſat narum in ardoribus ſempiternis ipſi ufferendum erit; non eſt, cur alias hic ei addas: amaris potiùs lachrymis, & gemitibus impendentes ei calamita- tes, & inſtantia tormenta diu, no- Gtuque deplora. profectò omnia, ſtudioſè per- penſa, facilem tibi reddere debent inimici tui dilectionem: quòd ſi nec his victus, commiſeratione ejus mo- . vearis, ſearis, dlg Cuncdias in, amore Chri uid tantill ejusbenigni tibi in dlies ngiores con- Peccatis tuis Uoc exſpeck relignzelle Hinge i e lkere, ti Uier, n⸗ Unctisque, oas, gtque rerbis: Diige inin Eemel cause Uum ſimceri: Egumentumm ſoneminin lüclem, lind. anki Chri Ilnem, 1 Chriſtianæ. 335 Orun, Hs Vearis, dilige eum, eique ex animo Sh emm cunctas injurias tibi illatas condona unwchqi amore Chriſti Ser vatoris noſtri: nun- Ieheng quid tantillum à te impetrare valebit dr & ejus benignitas, & miſericordia, quàâ roN tibi in dies incredibiliter plures, & dem majores condonat injurias, quas illi peccatis tuis intuliſti? numquid à te hoc exſpectat? quæ ſalutis ſpes tibi elmnn reliqua eſſe poteſt, ſi hoc ei deneges? kimti Finge igitur, Chriſtum hic coram te ſiſtere, tibique ob oculos ponere univerſa, quæ tibi præſtitit beneficia, cunctâsque, quas tibi indies remittit, n noxas, atque orare, obteſtarique te his verbis: Dilige inimicum tuum, eique igno- l, an 1 lcrnnn ſce mei causà, atque ut mihi manife- * ſtum ſinceri tui in me amoris exhibeas argumentum; & deprehendes dile- ni, ctionem inimici tui haudquaquam fore difficilem. . Quint’. In memoriam revoca, guanti Chriſtus faciat, feceritque ho- „ minem, quem tu odiſti. Quem vis Con-⸗ 3⁸ 336 Veritates contemnere, inquit S. Auguſtinus (a) pretium ejus attende, & cum morte Chriſti totum mundum appende. Accipe ſtateram in manus, atque in una ejus parte omnes orbis divitias, honores, voluptates, in altera verô cruentam Chriſti mortem, pretium redemptionis inimici tui appende; eam univerſo orbi infinitè præponderare haud dubiè comperies, prudentérque temetipſum argues, tibique dices: fie- rine poſſit, ut odiſſe pergas, quem Chriſtus, æterna veritas, & infinita ſapientia, tanto proſecutus eſt amo- re tantôque redemit pretio? Vix odiſſe vales catellum oblatran- tem & te quandoque mordentem, quem Domino, aut Magiſtro tuo, aut cuipiam alteri de te bene merito noviſti, magno eſſe in pretio, & æſti- matione; qui igitur fieri poteſt, ut odio proſequaris inimicum tuum, quem Chriſtus Dominus, & Magiſter tuus, omniunique optimè de te me- ritus, adeoò dilexit, ut ejus cauſà de CœlO (a) De verbis Domini. (lo in t Aunptd gintz tribu 1ts, & d Probrotumn Noon kuerit Km Cvomnpiam Id id vine Uees te, un compr mein, he, ſnore, & Eleres Qugban ſo, n in feigfluini b, küman ſgeigitur i Er Chritum l, 1 Ulior is onſde Uun priver, Un, r a Pr ldes l Cbriſtianæ. 337 li Ccoelo in terram deſcendere, eique. Ganm aſſumptàâ ejus naturâ, aſſimilari, tri- ghel ginta tribus annis inter plurimos labo- nd res, & dolores vivere, ac tandem nuch’ probroſam in cruce mortem ſubire non fuerit dedignatus? tem, NI Si famulus integerrimi tui amici lppentes quampiam tibi inuſſiſſet contumeliam qudà ad vindictam accendereris, con- Duceme tineres te, indomitumque iræ impe- igneccet⸗ tum comprimeres amici tui cauſà, & egs, metu, ne, ſi vindictam ſumeres, ejus 6, Eim favore, & benevolentià poſthac ex- Utus n cideres. io! Quisquâmne tibi amicior eſt Chri- Homohm ſto, qui innumeris te recreavit bene- otem ficiis? Inimicus veròô tuus eſt ejus ſer- i vus, eumque is à te amari cupit; di- leremi lige igitur illum, atque ignoſce prop- io Ae ter Chriſtum tibi amiciſſimum, metu, ir ne, ſi ultionem exegeris ſuaviſſimo n , ejus conſpectu, atque amicitià æter- EAE num priveris. . Net Hau, quem Jacob ingenioſo ma- —“ð tris æſtu primogeniti jure orbaverat;, aſſiduò fratrem ſuum perſequebatur P odié 338 Veritates odiò, quod ſtudiosè comprimebat Patris ſui Iſaaci causà; ajebat enim: Veniet dies luctus Patris mei, & oc- eilam Jacob Fratrem meum. Si igitur amor, & reverentia erga homines tantas vires habeat, ut ani- mum noſtrum ſpiritu vindictæ accen- ſum, ſedare poſſit, nônne amor, & reverentia erga Jeſum Chriſtum, De- um pariter, & hominem, qui dile- ctionem inimicorum clariſſimis prie- ceptis verbis, plus momenti, & pon- deris apud nos habere debet? quis hoc in dubium revocare auſit? Diogenes Catholicus Imperator, (a) in prælio ab Aſam Sultano captus, at- que interrogatus, ecquid mihi feciſſes, NR à te in vincula fuiſſem conjectus? ego, inquiebat, multis vulneribus, Gοα plagis tuum corpus dilacerdſſem. Eo verò, repoſuit Sultanus, crudelitatem, S& ferociam tuam nequaquam imita- bor: intelligo enim, à Chriſto Magi- Kro veſtro latam eſſe legem pacis, & dilectionis inimicorum: quo dicto, poſt teuer⸗ (a) Baron. ann. 1071. tenetrinos us, eutm Tum, & in lüne homo ve⸗ lentinege fenipoterit Cle pgläm 1eChritire Tktotes, m N, t e⸗ Ule ne iorin I condon⸗ Eſtrentiä, Wegnilkin V Crego difkecus Plt ad Menäühine 6) mnind imei t; ugs Uougthun un ſume⸗ 6%9 Cbriſtiang. 339 teneèrrimos, & humaniſſimos ample- xus, eum cum reliquis captivis libe- , rum, & indemnem abire permiſit. in. Itne verò? hoc præſtitit Turca, etie homo à vera fide alienus, præ reve- Uett,In rentia erga Chriſti legem? qui igitur ndcem fieri poterit, ut tu Chriſtianus, qui- que palàm profiteris, te velle inhære- Lotuprinel Aebat en 3 neamo miium h re Chriſti veſtigiis, ejusque æmulari n,id virtutes, minus præſtes? vix addu- Ins cor, ut credam. ,Er Dilige itaque inimicum tuum, Geht/ eique injurias omnes tibi illatas ex ani- mo condona amore IESU Chriſti, ac reverentiâ, quà ferri te oportet in hoc ejus æquiſſimum præceptum. S. Gregorius Nazianzenus, (a) mul- tis affectus injuriis, à non paucis ma- erhe” levolis ad vindictam ſumendam vehe- en mentiſſimè incitabatur, quibus paca- ss tô animéô repoſuit: Non eſt, hoc fi- 4 lioli mei! quod Chriſtus d nobis poſtu- lat; longs alia me docet ſacro-ſancum Evangelium. Quamobrem vindicta, uam ſumere cupio de is, qui me per- 2 Jeguun. A(a) J. Creg, Presb. in ejus vita. 340⁰ Voritates Jequuntur, non eſt alia, qum qſſidua imminentis eorum capitibus Jupplicii deprecatio, piumque votum, ut œlo tundem aliquando potiantur. Sic & te reſpondere oportet ira- cundis tuis cogitationibus, ad ultio- nem ſumendam te identidem provo- cantibus: JESUS Chriſtus, cui in- numeris nominibus obſtrictus ſum, alium me docet agendi modum, eum- que mihi ſeveriſſimè mandat; ſic, in- quam, reſponde; & haud dubiè de- prehendes, dilectionem inimici tui, injuriarumque condonationem nequa- quam tibi fore difficilem. Quòd ſi ne quidem hactenus à me in medium allata ſatis efficacia ſunt ad te permovendum, moveat te tui com- mileratio: dilige inimicum tuum, ei- que ignoſce, ne ſempiternis poſt hanc vitam adjudiceris flammis. Hinc perſpicuum fiet, dilectionem inimici tui omnino tibi eſſe neceſſa- riam ad æternam conſequendam ſalu⸗ tem., §. IV. Ore ti Ittorum. Ig esn ſ in que ipjoria Condones, (hriſtns be Aohtartt, e Nodumn olim rt MARI o inte poſilet: . Ututem ad Kemn eyexit Min fitz, Ulidit, eatns Joa leenerigli bmſuum h le ctamnn Molceret, Utus ellet: 1n Kculeri Nlen 4 Chriſtianæ. 341 1, in S§. v. “ Neceſſe eſt diligere inimicos. Kin⸗ POne tibi ob oculos ingentem me- Ultun, ritorum cumulum, quem adeptu- rus es, ſi inimicum tuum ames, il- s lique injuriam tibi illatam ex animo nis,A Condones. Eerideonm Chriſtus beatam Blondam ſibi filiam Mrits d adoptavit, eâmque unicè, quemad- Obltdsdß modum olim S§. Joannem commen- imcue davit M à RI E£ Sanctiſſimæ Matri ſuæ; uund E eô quod interfectori filii ſui generosè Haudclte ignoviſſet: quam ob eximiam hanc iimdt virtutem ad ſummam quoque ſancti- fiorenmm tatem evexit, multisque miraculis, quà in vita, quà poſt mortem illuſtrem ndenmt reddidit. . arn ie Beatus Joannes Gualbertus, (a) cùm eti die Veneris ſancto angufto in calle ob- um, vium ſuum hoſtem, à cognati ſangui- ne etiamnum calentem, &, ut ſibi M ignoſceret, rogantem, tenero ample- nn xatus eſſet affectu, volens in æde ſa- cra oſculari effigiem Chriſti cruci ſuf- ſ gecdle⸗ . . fixi ( quemadmodum tum fieri con- und P 3 ſue⸗ 7() In vita. „ 342 Veritates ſuevit) non ſinè ſtupore vidit, Ser- vatorem caput attollere, ut oſculum prior porrigeret; quod prodigium, cum tam heroico actu conjunctum, omnis ejus ſubſecutæ felicitatis, & ſan- ctitatis initium fuit. Pone tibi inquam, ob oculos hinc ejusmodi præſtandos favores, ſi ini- micum tuum diligas, eique Dei cau⸗ sà toto corde ignoſcas; illinc horri- biles poſt obitum à te exigendas poœ- nas, ſi ipſum amare, eique injuriam tibi illatam condonare detrectes. Si ſevero ſis animo in eum, qui te offendit; ſeveriorem adversus te præ- bebit ſe Deus, quando ſiſtendus eris, forſitan etiam ante veſperam, ejus tri- bunali, ut omnium tuorum verbo⸗ rum, cogitationum, atque operum integram reddas rationem; præſertim cuùm longè plura debeas Deo, quàm tuus tibi inimicus. Dic mihi, amabo te, num tu pa- rum debes Deo? Hac lutea maſa, in- quit S. Gregorius Nazianzenus, plu- rimum arts alieni circumfert, ac pro- in in magnt & ungnd nuun open Cunue po tlun, utgo Celitte, h. Monte lin & tibi goſcss. Ubenter ig hatm ilim tam Deo Auipnor Nvum Chrig len igpe/ herit, tie oh ſelis lini d toteste uch erb⸗ Hückhin n g lahtor. 5 erpende Knd anic unem en nine, din⸗ 7 , on 1 podei Coninnte ittit boclll vokes, 1 ge ai line hon Egenl, gle iun tlel euin, gt Bels teni Ultndluc, n, guur Mnn ſetͤe e Neuit prtert De0/ 4 ute . ll⸗ Zeſlͤ 1 ,H , — Cbriſtianæ. 343 in magnàâ condonatione tibi erit opus, & magnàâ miſericordiaâ: da igitur ſtre- nuam operam, ut Deum tibi, quo- cunque poſſis modo, reddas propi- tium, utque ille ſupremà urgente ne- ceſſitate, præſto tibi ſit, & auxilio. Non te fugit, eum abs te petere, quin & tibi mandare, ut inimico tuo ignoſcss. Ama igitur illum, eique lubenter ignoſce: exhibe modò exi- guam illi miſericordiam, ut poſt obi⸗ tum à Deo ampliſſimam conſequaris. An ignoras horribilem ſententiam, quam Chriſtus ore ſuo protulit? ed- dem quippe menſurd, inquit, qud men- Ii fueritis, remetietur vobis. Nunquid tu ipſe hàâc ſuper re ſtabile cum Deo fœdus ſanxiſti? nunquid & in dies il- lud toties renovas, quoties hæc ſacro- ſancta verba pronuntias? Dimitte no- bis debita noſtra; ſicut & nos dimitti- mus debitoribus noſtris. Perpende ſedulò, quid hic dicas: & ad quid te ipſum obſtringas; tan- tumdem enim eſt, ac ſi diceres: Do- mine, dimitte mihi, quemadmodum P 4 ego 344 Veritates ego dimitto. Si dimitto univerſum debitum; dimitte, & mihi umiver- ſum; ſi non niſi ex parte dimitto; ne- que mihi viciſſim niſi ex parte dimit- te; ſi nihil omnino dimitto; nec & mihi quidquam dimitte. Vidén, eà te contentum eſſe lege, ut Deus te non amet, ſi tu ipſe ini- micum amare recuſes? utque vindi- ctam de te ſumat, ſi tu de inimico hanc ſumere velis? denique, ut tua tibi peccata non condonet, ſi tu ipſe injuriam tibi illatam condonare de- trectes? neque cogita, hæc ingenii mei eſſe commenta; Chriſtus enim apertè dixit: & vos non dimiſeritis, neoo Pater veſter, qui in cœlis oſt, di- mittet vobis peccata veſtra. Audi, quæſo, rem mirabilem, quæ olim contigit, eâmque altè in animum dimitte. ϑ. Gregorium Magnum, (a) cupientem facere ad aram in ſa- cello S& Petri, rogabat ædituus, ut miſſæ ſuæ ſacrificium in levamen ani- mæ (a) Antoine Willot hiſt. de Joſeph. tom, 2. ſerm. 31. mee cju⸗ Ampham ſynam, §. bon nuens, 1 Mt, at Hunc ge cem: M monum fr Uum intom li, Nomi/ l andita leet: Ften ill impert Cimnamn ſann ife bitii 0 Upifel mihi umn dimito⸗t Lparte i ltto;, het n ele le⸗ niple i Sgne ſi Ge inione e, Nn ,Ktn i Lonue e Mvenl tn erint liniſertt⸗ len, e ganimumm mn. 1 I t, Gen A⸗ u. Cbriſtiana. 345 mæ cujusdam nobilis illic ſepulti, qui amplam eidem ſacello legàrat eleëmo- ſynam, offerre dignaretur. S. Pontifex, tam piæ petitioni an- nuens, rem Divinam inchoavit: at, ubi perventuùm erat ad hæc verba: Re- quiem aternam dona eis, Domine, hanc de cœlo delapſam audivit vo- cem: non faciam. Vir ſanctus, dæ- monum fraudes ſubeſſe ſuſpicans, rur- ſum intonuit: requiem æternam dona eis, Domine; at eadem denuò vox ipſi audita eſt: non faciam; quaſi di- ceret: æternam requiem nequaquam ipſi impertiar. S§. Gregorius, ſtupore perculſus, Sacrificium nihilominus proſecutus, ubi jam pervenerat ad Memento mor- tuorum, Deum enixè precatus eſt, ut ſibi dignaretur aperire ſtatum ani- mæ, pro qua Sacrificium ſuum offe- rebat: & ecce, 6 rem ſtupendam! mox ei dictum fuit? &, Gregori, animam hujus nobilis ad inferos eſſe de- Wuſam; e gud illatam ſibi injuriam ante obitum condonare noluerit. . P F Cor- 3846G6 PVoritates Corpus cujusdam alterius, qui & vivus, & moriens pacem cum inimi- co ſuo inire recuſaverat, in ædem ſa- cram terræ mandandum deferebatur. At, ubi officium defunctorum ante aram, in qua expoſita erat imago Chriſti cruci affixi, de more decanta- retur, jämque perventum eſſet ad ſa- cras lectiones, unus é cæteris ſacerdos intonuit. Parce mihi Domine! & ec- ce, 6 rem planè ſtupendam! vix de- cantatis hiſce verbis, conſpecta fuit imago manus à cruce dimovere, iis- que ambas occludere aures, atque hæc proferre verba: Mon pepercit; non parcam; ac ſi diceret: noluit ini- mico ſuo ignoſcere, nec ego ei igno- ſcam. Hæc vox ubi ab omnibus latè cir- cumſtantibus non ſinè magno ſtupore clarè eſſet percepta, conjunctis ſen- tentiis decretum eſt, ut ne corpus in terra ſacra tumularetur; cùm tam per- ſpicuo ſigno manifeſtàſſet Deus, ani- mam ejus ſempiternis jam addictam eſ- ſe flammis. An An pee tum elle lüprüs i grare ſtat mgss pe inde con pronunci micumm g ignoſcere Arißture chrior, Quem Centumm d 0 ſuo no ſuo tradit uter men riet voh iſge tan lagrlk ir gui Ine ignd tußs N. Dhne Clmn tunn N lin git Cum iin ineten! Ceſgebant Gorun an elt eg Nte elints nelttall. eis lettel itel e hum fid oete, g, Noſuri , li in⸗ lite ⸗ noltyn nneßer ul Utnge⸗ eus, NH Aenns 1 Cbriſtianæ. 347 An necdum vides de tua conclama- tum eſſe ſalute, ſi ex hac vita, nul= là priùs inità cum inimico pace, mi- grare ſtatueris? An forſan etiamnum magis perſpicuè cupis intelligere, jam inde contra te damnationis æternæ pronunciatam eſſe ſententiam, ſi ini- micum graviter odiſſe pergas, illique ignoſcere detredes? res totà his S. Soripturæ verbis luce meridianâ fiet Cclarior. Quemadmodum ſervus ille, qui centum denariorum debitum conſer- vo ſuo noluit dimittere, à domino ſuo traditus fuit tortoribus; Sic & Pater meus cœleſtis, inquit Chriſtus, Jaciet vobis, i non remiſeritis unus- quisque fratri ſuo de cordibus veſtris. Ad tam magnum tonitru, exclamat S. Auguſtinus, (a) qui non expergiſci- tur, qui inimicum ſuum amet, illi- que ignoſcat, non dormit, ſed mor- tuus &Ot. Planè itaque neceſſe eſt, te inimi- cum tuum diligere. Diſce nunc, quo P 6 eum (a) LEucher, cap. 7. 348 Veritates eum modo diligi à te oporteat, ne amor tuus meriti ſit expers. §. V. Inimici diligendi propter Deum, ut amor calum mereri queat. T quis hoc rectè percipiat, ſcire eum oportet, quatuor eſſe dile- ctionis genera, quorum nullum no- bis præcipitur. Prima dilectio eſt inordinata, vel perverſa. Inordinata eſt, ſi quando Iucro, aut commodé, aut inani ſen- ſuum dilectatione ad amandum im- pellimur; tunc enim dilectio plerum- que modum non tenet; omnia in unum conferuntur obſequia, in cæ- teros nulla, vel perquam rara, ütque unum propugnemus, aliis omnibus acriter nos opponimus, atque adeò dilectio hæc ſæpe perquàm noxia eſt; diſcordias quippe, obloquia, & ama- ras quérelas parit. Eſt quoque cauſa, cur multa in- dulgeamus iis, quos tali amore pro- ſequimur, quæ indulgere minimè ex- “ pPedit; Pedit/& ms eorl cioni ſun Geimms, Pe meto Pohlatim ultis or Echtionit Acͤ ex Cduſi eſt idid, n mumn ipi Pus, el becapri Didio ſi, Iud 1 ell, Vel Rterum d l in ii EGanlis Hlee Puciunda udor 8 t mala Iibet Iun ſie Pportert, 18. Deun, 1 Cpit, in 1 ele le⸗ Ulan no⸗ tiitatue E Onde tinanike⸗ ndumn i operm⸗ Olmnnis in in e n Inne Onnibiss b ed rnek Cine le in⸗ le po. meer Pect⸗ Obriſtiana. 349 pedit; & cur verbis non perſtringa- mus eorum vitia, quæ caſtigatione digna ſunt; cur etiam nequaquam au- deamus, apertéè iis indicare verum, præ metu, ne illorum in nos amor paulatim langueſcat, atque adeò, ne multis orbemur emolumentis, & ob- lectationibus. . . Ad extremum hæc dilectio ſæpe cauſa eſt, cur illos non adhortemur ad id, quod optimum, atque utiliſſi- mum ipfis eſt, metu, ne vel ad tem- pus, vel in perpetuum illorum con- ſpectu privemur. Dilectio pergerſa eſt, quando cau- ſa, quâà ad amorem provocamur, per- verſa, vel inhoneſta eſt: ut, ſi alter alterum diligat, quia hic ſibi auxilio eſt in diripiendis alienis bonis, aut in ſectandis foedis carnis voluptatibus. Hæc dilectio, præterquàm quod re- pudianda, atque execranda ſit, eſt quoque falſa: nam qui ideo ſe amant, ut mala perpetrent, potiùs ſe odio habere dicendi funt; quamvis enim, qui ſic alterum diligit, ex una parte P7 bo⸗ 35⁵ Veritates bonum aliquod temporale ei velit, ex alia tamen parte malum cupit inferre ejus animæ noxium, quod veréè ma- lum eſt, & quidem longè graviſſi- mum: etenim, ut rectè ait Regius Propheta: Qui diligit iniquitatem, odit animam ſuam. Quicunque igitur in altero diligit peccatum, animam ejus odiſſe potiùs dicendus eſt. Inſtabilis etiam eſt hæc dilectio, quà, ceſſante illo vitio, quod multis de cauſis non raròô ceſſat, mox omni- no perit; quin imo quandoque ver- titur in acerbum odium, quo ſe mu- tuò perſequuntur ii, qui antea vixe- rant conjunctiſſimèe. Nunquid hoc ſæpe videre eſt in impuro duorum amore, quo in ſe mutuòô feruntur, dum vel in uno, vel in altero deſinit (quod facillimè fieri poteſt) ulterius peccandi voluptas? Altera dilectio pendet à communi diligendi ratione, quæ plerumque res eſt temporalis: ùt, qui diligunt, quia prius diliguntur, aut qui ideo ſe amant, quia ejuſdem ſunt patriæ, aut natio- nis, tis, ant Kuclis fu quentem fciumm ao Hujosmo⸗ Hee elt, ne Præcipitu Femur: n oiti oue, iel onn leclos, Ohmnino:1 eöane n Heed tar; Mon! erbo opn lio, ui Mienoln Onnisame Iyti Ncami, et Di lentes, nene, HE Chriſtiana. 3 51 ini nis, aut indolis conſortes, & quia in Cupt imm ſtudiis fuére ſodales, aut propter fre- Nd eè quentem conſuetudinem, aut bene- ge gant ficium acceptum, vel ſperatum, aut ie hujusmodi de cauſis. . zigiinm Hæc quidem dilectio neque vitioſa niſe ſgi eſt; nequaquam tamen à DEO nobis ,rim Præcipitur, neque eâ quidpiam me- get remur: nam, ut Chriſtus ait: Si di- er dleli lLigitis eos, qui vos diligunt, quæ vo- od mnit bis eſt gratia? quid, quæſo, quando morom ſic diligis, DEl cauſa præſtas? nihil ogr v"omnino; ſed naturæ ductum ſequeris, wem adeéque mercedem recepiſltit. ter ide Hæc dilectio etiam facilè diſſolvi- muit etur; non niſi unico interdum aſpero o dunt verbo opus eſt; quòd ſi accedat æmu- Enon, latio, aut indignatio, aut nimium pro- eoci Prii emolumenti ſtudium, facillimè Ounm omnis amor abrumpitur. Tertia dilectio eſt naturalis, quæ Crmi ex carnis, ſanguinisque conjunctione ee ducit originem; ità inter ſe amant pa- rentes, & liberi, fratres, & forores, nt a , * neptes, & nepotes, cæterique affines. „ Hæc dilectio bona quidem eſt, & lau. 352 Voritates laudabilis; attamen imperfecta: nam hæc ſola diligendi ratio non efficit, ut dilectio ſit actus virtutis; neque ullum parit gratiæ, aut gloriæ incrementum. Anguſta quoque eſt; quia ad non multos extenditur; cùm pauci cogna- tionis naturalis, aut affinitatis vincu- I6 inter ſe ſint conjuncti: quando enim ad quartum, vel quintum gradum cognatio pervenit, plerumque fere ceſlat hoc vinculum, adeéôque & Cau- ſa dilectionis. Quin imo debilis, & infirma eſt hujusmodi dilectio; multa quippe ſo- lent eum mutare, & in odium con- vertere. Nunquid ſæpe contigit, ut conſanguinei, bonorum dividendo- rum cauſà, mutuo ſe odio perſequan- tur ?2 nunquid interdum liberi paren- tibus mortem optant, ut lauta, & co- Pioſa ad ſe devolvatur hæreditas? nun- quid ii, qui divitiis affluunt, ſuos conſanguineos inopia laborantes, fre- quenter omni ope deſtituunt? plus profectò apud illos amor pecuniæ, quam hoc naturæ vinculum valet⸗ xCc Hrrpr perievls enim, & 1 Abenter ig & Dirini! Admodunn Poncde no⸗ Curn Ueli, qun Nrditus, dio bona Kior: no 1010 pr⸗ aamm meren Deum, ti fnem, nor lem conl Hec d. Ubtabilis⸗ ähinur, leſiſtum 8 ſel, le Cligun ennt, nus iüh tur & gtss ninen wumtdenin Ungte ki ne inftma uippe⸗ Giumn C. Onnigt,l Ainwend⸗⸗ petetuir eli eln⸗ n, AC. t. n is te Chriſtianæ. 353 Hæc præterea dilectio non paucis periculis obnoxia eſt; ob carnem enim, & ſanguinem multi multa fre- quenter agunt, quæ & rectæ rationi, & Divinis legibus adverſantur, quem- admodum quotidiana experientia abunde nos docet. Quarta dilectio moralis eſt, & ho- neſta, quæ ex virtute, quâà quis eſt præditus, naſcitur. Hujusmodi di- lectio bona eſt, & præcedentibus per- fectior: non ità tamen apertè nobis à DEO præcipitur, nec multum per eam meremur; quidquid enim ad Deum, tanquam ultimum omnium finem, non dirigitur, ad æternam ſa- lutem conferre nihil poteſt. TIæc dilectio etiam fallax eſt, & mutabilis: fallax quidem; quia ſæpe decipimur, exiſtimantes, quempiam eſſe juſtum, bonum, caſtum: mutabi- lis verò; quia ceſſat, quando qui ſe ſic diligunt, deſinunt eſſe tales, qua- les erant, aut quales eſſe cenſeban- tur; ſublatà enim diligendi cauſà, tol- litur & dilectio. UVni⸗ 354 PVeritotes Unica, & præcipua cauſa, cur à nobis diligendus ſit proximus, eſt Deus ipſe, qui omnes omnino ho- mines ad ſuam imaginem condidit, ut cCœleſtem nobiscum adipiſcantur glo- riam; & hos quidem (qualescunque illi ſint, boni, mali, amici, inimici) diligi à nobis vult: Diliges inquit: proximum tuum, ſicut te ipſum: ac ſi diceret: optabis ei bonum, & qui- dem æternum, ac quidquid eum ad æterna bona obtinenda juvare poteſt; hæc quippe nobis ipſi optamus, quin & optare nos oportet, ſi vero ſince- réôque nos ipſos amore proſequamur. Hæc eſt dilectio, quæ cunctis præ- cipitur, quæque multùm diſcrepat à quatuor reliquis, quas longo interval- lo excellentià antecedit; hâc enim proximum in DEO, & propter Deum diligimus, atque adeò per hanc non exiguus meritorum cumulus ad nos ac- cedit; nam quolibet opere, Dei cauſa præſtito, cœlum meremur. Hæc dilectio vera eſt; etenim ve- rum bonum deſideramus iis, quia ra- tio tio amar Ciens ad dibria, ui dlil propter moleſta temnen⸗ icus nol inpecimnen lglmereat nomenti. e, propt Hee dil intumen Unes, g lieni e wideli dligin Unge, Doris venn Calttuen füm, am Umari r ken⸗ Ra non eſti det engs, aula, G Nimnms, mnine Contidt ſcantarg Nelescone li, nine ger imn Piun l m, Hid eum are pot Amnus, ſeto le e Nuut nctseH Gile lepet! Ginte lit e eninr ereun Ne N ANNH— Mau . 60 . Obriſiank. 35 5 tio amandi efficaciſſima eſt, & ſuffi⸗ ciens ad ſuperandas detractiones, lu- dibria, falſas accuſationes, cæterâque, quæ dilectionem impedire ſolent; propter Deum quippe omnia, quæ moleſta nobis accidunt, generosè con- temnenda ſunt; nam ſive homo ini- micus nobis ſit, Hive quodcunque aliud impedimentum ei inſit, quò minus di- ligi mereatur, plus tamen ponderis, & momenti habere debet apud nos Deus ipſe, propter quem diligendus eſt. Hæc dilectio præterea ſtabilis eſt: quantumcunque enim mutentur ho- mines, quos diligimus, cauſa tamen diligendi ſemper immota permanet, ipſe videlicet Deus, propter quem il- los diligimus. Finge, amari à te aliquem ob cor- poris venuſtatem, ob munificentiam, caſtitatem, temperantiam, pruden- tiam, amabilitatem, emque pariter amari propter Deum. Quid tum po- ſtea? nunc ajo ego, atque aſſero, non deſtiturum te ab ejus amore, li- cèt cras, vel perendie totus in alium muta- 356 Veritates mutaretur virum, in deformem, ava- rum, impurum, intemperantem, acrem, atque acerbum; quia potilſſi- ma ratio inconcuſſa manet, ſcilicet Deus, propter quem etiam amore illuw complecteris. S. Joannes Evangeliſta (a) nactus erat Diſcipulum, quem ob generoſos animos, morúmque probitatem, at unà quoque propter Deum, & in Deo diligebat; is nihilominuùs poſt aliquod temporis intervallum, tenta- tionibus, perverſorúmque ſodalium exemplis, atque illecebris ſeductus, fugam arripuit, factsque eſt ex pro- bo improbus, quin & princeps latro- num. &.. Joannes, his intellectis, quam- vis miſerum adoleſcentis lapſum ve- hementer lugeret, haud tamen idcir- co adeò immutatum diligere deſüt; ſed per nemora, & ſpeluncas, & de- vias illum quæſiturus, iter direxit; quem jam inventum, at præ pudore profugum, adeòô ſtrenuè, attamen non (a) Surius in vita. non ſinè ſecutus 6 elkcacibt gon ed⸗ mis pre⸗ ſuo land domicili 5 0b virtut Guntxat her nemo⸗ probi eiue inprobos Alererit, Mmülum re Drecipv lum cil Figelioet Perat, ur is Werit .lls, ini Nor Lränt an. Kea inin ſed Ds ſent, Otinenn n nperner Gia poik znet, M etiann and (en b gereroe bitatem, eumn, i winus p lom, teni⸗ e Cocilun ſecduchs ARen o⸗ celind s, Nuin⸗ plun e⸗ nen ilen ,AH G 2 Ne Snen Ebriſtianæ. 357 non ſinè amittendæ vitæ periculo, in- ſecutus eſt, ut quà blandis verbis, quà efficacibus argumentis filium prodi⸗ gum eò adduxerit, ut profuſis lachy- mis præteritam execrans vitam, cum ſuo ſanctiſſimo Magiſtro in antiquum domicilium reverteretur. S& §&. Joannes hunc adoleſcentem ob virtutem, morùmque probitatem duntaxat amâfſlet, nequaquam illum per nemora fuiſſet inſecutus. Nam probi ejus mores mutati jam erant in improbos; at Dei causà illum quoque dilexerat, quem propterea ex bono malum redditum amare non deſüt; præcipua quippe ratio, propter quam illum diligebat, immota perſiſtebat, videlicet Deus: qui nobis ſeveré im- perat, ut proximum, qualiscunque is fuerit, probus, improbus, ami- cus, inimicus, diligamus. Non pauci, qui prius fideliſſimi erant amici, acerbiſſimi extitère po- ſtea inimici; eò quòd non Dei cauſà, ſed alias ob rationes inter ſe amavil- ſent. Ille ſolus, inquit S. Anguſti- nuus 658 Veritates nus (a) nullum perdit amicum, eui ommnes in eo chari ſunt, qui non amit- titur. Accedit, hanc dilectionem eſſe quo- que peramplam, ſiquidem ea non ſo- lùm ad omnes omnino homines, cu- juscunque rationis, qui ſempiternæ gloriæ in colo nobiſcum aliquando poſſunt eſſe participes, ſed etiam ad Angelos, Cæterôsque Beatos ſe ex- tendit; omnes enim hi propter Deum diligendi ſunt. Quid? quòd hæc dilectio inſuper germana, ac vera ſit, & nulli errori obnoxia; quia, quamvis falli poſſi- mus in hominum qualitate dignoſcen- da, utrùm ſint boni, pauperes, & caſti, quales vobis eſſe videntur; in ratione tamen, quà ad amandum in- ducimur, falli haud quaquam poſſu- mus; ſemper enim propter Deum di- ligendus eſt homo, ſive bonus ille ſit, ſive malus, ſive pauper, ſive dives, ſive impudicus. Ad extremum hæc dilectio eſt kn fecta L. 4. Cutf ab, 5. ken der Alliniamur Pnper ei tiannos C b gſte le notreit fr vlor an rh Chlsmoch in eos dll nobis dil ndrenl, fegente Tetit Arnd ſ, wwi meritis! tit prarvs kere noxzs ttmum a ſope Eelhrinm fnictu, i Muer nemtkene n eatonb⸗ onines, ⸗ UEeuptem Ddunh ſd einn 1 eztos ſe en Cpeeen io i nulli ent fali von eCignoe aupeles, lenen;1 nuncuH bun do 1Duné Onulel e es. 1 6 Obriſtianæ. 35 fecta: per illam quippe Deo maximè aſſimilamur, qui omnia, & ea quidem propter ſeipſum diligit. Idcirco ad cam nos Chriſtus hiſce adhortatur ver- bis: oſtote perfecti (ſcilicet in amore, de quo facit hic mentionem) ſicut Pa- ter veſter cœleſtis perfeltus eſt. Ex his omnibus facile eſt, aſſequi, cujusmodi noſter in homines ſit amor: an eos diligamus, quemadmodum ii à nobis diligendi ſunt? an habeamus amorem, quem DEUS præcipit? an frequenter in corde noſtro non deli- tuerit amor inordinatus, aut natura- lis, humi ſerpens ſinè ullis omnino meritis? an aliquando nos occupave- rit pravus amor, qui & graviores pa- rere noxas, & animæ noſtræ ſempi⸗ ternum adferre ſolet interitum? §. VI. CONCLUSIO. HAbes hic ob oculos poſita, quæ ſpoponderam, videlicet, rationi conſonum, utile, facile, atque ne- ceſſarium eſſe, te inimigum tuum di- ligere, 360 Veritates ligere, eique ex animo injuriam tibi illatam condonare; habes etiam, quò à te modé diligendus ſit, ut amor tuus mercedem apud Deum merea- tur. Nunc igitur ego te, amice mi, ad te ipſum revoco. Omniane intellexi- ſti? perpendiſti? appendiſti in ſtatera rectæ rationis? éſtne mens tua illu- ſtrata? voluntas mota? ſedatus, pa- catus animus? diligisne modòô inimi- cum tuum? eique ex animo ignofſcis? quid reſpondes? nequaquam, inquis, ignoſco: aures igitur arrige. Quandoquidem animus tuus nec- dum ad pacem inclinet, & inimicum tuum etiamnum odio proſequaris; denuncio tibi apertèé, quod cæteros omnes homines ſine ullis meritis dili- gas, eos, vel propter illorum prôbi- tatem, vel quia tuæ ſunt indolis, ti- bique moribus ſimiles, vel, quia ma- gnum tibi commodum adferunt, vel, quia interdum tibi blandiuntur, & be- neficia præſtant, vel certè, quia ni= hil mali tibi inferunt, vel propter alias ejus⸗ ejusmoe Deum: e propt icutn tr ſtwolont Juos ili C. Pergis, Mubiturnmn Uines, iumicns: Ile zded Uei 4 ſed Gles abog Dlus Mundoqn Cluctisr 90, te 4 ris fer⸗ utur inde iz , Uentorum orearis, Mni ſaxe tlun 1 Unprimin uriami etiamn, , I lmn Kelern nice i1 e intelen Hiin ſera 38 tud editls, N vold un 0 igroſh n, unguc . tols hee⸗ Liniicn oegnarg G Cxterd eitis l. do 1. inn 4 ; 6 1e. gn Ne 11 lli⸗ Cbriſtianæ. 361 ejusmodi rationes, at non propter Deum: ſi enim illos diligeres in Deo, ac propter Deum, amares etiam ini- micum tuum, quandoquidem ea Dei ſit voluntas, ut æquè illum, ac reli- quos diligas. Cùm igitur inimicum tuum odiſſe pergas, manifeſtè conficitur, odio te habiturum cæteros quoque omnes ho- mines, ſi eandem tibi, quâ tuus te inimicus affecit, inferent injuriam, at- que adeò nequaquam ob voluntatem Dei, ſed ob alias rationes merè natu- rales absque ullis meritis illos amare. Plus dico, aures rurſus arrige; quandoquidem tam potentibus à me adductis rationibus necdum illuſtreris; ajo, te à ratione magis alienum eſſe quàvis ferà, quæ per intervalla illumi- natur induſtrià Magiſtri, qui eam eru- dit; &, quandoquidem tantis argu- mentorum momentis necdum com- movearis, ajo, te immobiliorem im- mani ſaxo, quod ſe moveri ſinit, & ſurſum tolli vi impetus, qui foris ei imprimitur. . QC Quin 362 Veritates Quin imò, cùm tam gravi, atque luctuoſo malo, quod inimico tuo ob- venit, ejusque etiamnum capiti im- minet, necdum tua mitigetur rabies, ajo, ferociorem te eſſe tigride, quæ exiguis interdum rebus placatur: &, cùm tam horribilibus minis intenta- tis necdum expaveſcas, ajo, nullum ampliuùs tuo in corpore ſupereſſe ſen- ſum. Denique, quandoquidem præcep- tum Chriſti Servatoris noſtri nullo apud te ſit in pretio, ajo, te nequio- rem eſſe Asd Sultano, qui (ùt ſuprà me- mini) ex reverentia erga hoc præcep- tum, Diogenem, Catholicum Impe- ratorem, acerbiſſimum ſuum hoſtem, liberum abire permiſit: ajo præterea, te hominem perditum, atque jam nunc, ni riſipiſcas æternæ damnatio- nis in te latam eſſe ſententiam. Prô ſancte Deus, quàm terribilé hic vibratur fulmen! hæc quis audiens non horreſcat? nequaquam immor- talis es: ſol, qui te hodie è ſtrato ſur- gentem vidit, forſitan ante veſperam tu⸗ tumulo bus ſepr Fidebit, At fin opes dil Pusque Hentii, Kagelis: Clmnia ti dicum t. Omnino, Ule fatui lote pere Oes: MWnmn agte (id uutn 0 ! nece Kimtehe Necdumn Uimicun gnoſeis S ili ſe muihi ndono⸗ Cbhriſtianæ. 363 , tumulo incluſum, atque Averni igni- tan bus ſepultum, ſuis radiis amplius non ain videbit. n iih At finge, te diu victurum tuâsque it⸗ opes diſtributurum in pauperes, Ccor- pusque afflictaturum vigiliis, & abſti- tet nentia, nec non aſperis cruentaturum uin flagellis? dic mihi, obſecro ,quid hæc elleler omnia tibi proderunt, ſi gravi in ini- micum tuum odio immoriaris? nihil ee omnino. At tum, eheu! charitate nl Dei, & proximi deſiitutus, cum quin- nee que fatuis Virginibus invitus „& hor- ime rore perculſus, audies has lugubres c. voces: Diſcedite dà me maledicti in ſan ignem aternum. lotn Quid ais modò? necdum tibi ape- ee riuntur oculi? necdum mens illuſtra- en tur? necdum movetur voluntas? ubi uuid eſt intellectus tuus, cæterique ſenſus? neccdum te victum fateris? necdum mmie inimicum tuum diligis? necdum ei Ms jgnoſcis? quid aſſeris? quid reſpon- A. des? diligo, inquis, illum, omnés- ou gque mihi illatas injurias ex animo illi em Ccondono. O factum bene! nunc igi- 364 Veritates tur ego te laudibus effero, quòd appe- titum vindictæ tam generosè refræna- veris, at non equidem miror; qui enim fieri poteſt, ut homo rationis compos inimicum ſuum odiſſe pergat? KRurſum igitur te laudo, & hanc tibi mentem gratulor; nam ſinè ea nihil fuit propius, quàm, ut perires; gaudio etiam geſtio, & ajo, te nunc eſſe Filium Dei, & cohæredem Chri- ſti, neque ullum ſupereſſe dubium, quin erga proximum tuum charitas, quam Deus præcepit, in te reſideat: ajo præterea, te electionis tuæ ad ſem- piternam gloriam manifeſtum habere ſignum, atque eſſe optimè compara- tum;, ut criminum quoque tuorum integram obtineas condonationem, utque ſub mortem, ſpe plenus, hæc verba ingemines: Dimitte nobis debi- ta noſtra, ſicut & nos dimittimus de- bitoribus noſtris. Obſecro te præterea, priusquam fi- nem faciam, per pretioſum ſangui- nem JESU Chriſti, quem tam libera- liter pro ſuorum inimicorum ſalute prO⸗ profuc tam co bus, l Commu It Eiph Henda, Cpiant, Uncere Necs Mijorem Oblernas Alere nit,, terſe or. Landan s Ing Dreces fin Aumn ab Jdapnris NüNd ltgue ey l, nee! lum ſit 4 N ſotir men üla Cpriſtianæ. 365 rͦde profudit, ut hanc veritatem, & qua eehen tam copioſum hauſiſti fructum, omni- or; M bus, quos noviſti inimicitias gerere. ote Ccommunices, iisque legendam tradas, leperg ut & ipſi, hàc accuratè, & attentè per- & hone pensâà, non minorem inde fructum nè Capiant, ſuôsque deinceps inimicos iis; ſincerè diligant. te none Necdum hic ſiſto, amice mi! ad lenh. majorem te adhortor perfectionem. rbinm, Obſervas modò mandatum Chriſti; ſe- Chrm, quere & ejus conſilium. Benefacite, velcet inquit, ps, qui oderunt vos, orate d ſem. Pro perſequentibus, & calumniantibus n babete 105. n. Laudabilis in primis eſt, aliquot in omm dies ſingulos pro inimicorum ſalute toren,. Preces fundere, tamdiu potiſſimùm, dum ab illis ſentimus averſionem; i quamvis enim naturalis ſenſus, & u“ haud voluntaria à quopiam averſio, litque extra poteſtatem noſtram poſi- nie ta, nec nobis libera, peccatum nul- Prg lum ſit (nam ut ait 8. Anſelmus, aliud ſben ſentire, aliud eſt conſentire) ſi ta- men illa contrariis actibus, & elicito Q3 quan- 366 Veritates quandoque amore non retundatur: periculum non exiguum fubeſt, ne tandem aliquando voluntatem ad libe- ram averſionem, odimque, atque adeò ad peccatum pertrahat. O! ſi quis tum eleéëmoſynam pau- peribus erogaret, aut aliud bonum opus offerret pro illorum ſalute, is haud dubie ſe à peccato immunem ſervaret, magnâmque à Deo pro gra- tiſſimo opere ei præſtito mercedem adipiſceretur. Quòd ſi interdum contingat, ut de noſtris inimicis miſceantur ſermo- nes, ſedulò hic nobis advigilandum erit (in lubrica enim via facilis eſt lap- ſus) & non niſi cautè, & moderatè de iis loqui nos oportebit. Conſultiſſimum eſt, nulla de iis verba facere, nec unquam permittere, ut quis perperam de iis loquatur; hâc enim ratione plerumque nos ipſos ſe- ducimus, noſtrôsque immoderatos fo- vemus animi impetus. Conſultiſſimum, & perfectiſſimum erit, renitente licèt naturali noſtrâ pro⸗ Propen loqui, eri leyi guu a hen am⸗ Cunque Ktümnun 8 enim incicæ Uind Coti fereiur Gicgnie yrun Deumtn e, cics hltdan⸗ Hel: D li ſui Vel iei )1 retondge ſobelt, temadlte gne, itn nit. hnum ve lud bonn 1 Elote, immuner koprogt Mekcect einont, ur Erni- glandin, lselt, Mocetit 1 c iͦ ittere Uur,t⸗ n 5H th⸗ Cou Hok Cbriſtiqn. 367 propenſione, honorificè ſemper de iis loqui. §. VII. Congeries argumentorum, quibus mo- veri quis poſſit, ut qualescunque ſibi illa- tas injurias æguo animo ferat. Inem facerem, amice mi, niſi te armare ſtatuiſſem contra quales- cunque injurias, quæ vitæ decurſu etiamnum tibi inferri poterunt; lon- gè enim facilius ſub initium ſpiritus vindictæ coërceretur, quàm poſtquam illi jam laxateæ ſunt habenæ. Quotiescunque igitur tibi aliqua in- feretur injuria, auctor tibi ſum, ut, quidquid evenerit, adſcribas Deo; Prorsus, inquit S. Auguſtinus (a) ad Deum tuum refer flagellum tuum. Ca- ve, dicas: Ille nequam hoc mihi in- tulit damnum; at potiùs dicito cum Heli: Dominus eſt; quod bonum oſt in oculis ſuis, faciat. Vel dic cum Jobo, poſtquam om- nia ei ablata eſſent bona, corporis QA4 quo- (a) In Pſalm. 21. 368 Veritates quoque ſanitas, item ſervis, & libe⸗ ris vita, ipſéque jam eſſet percuſſus ulcere peſſimo à planta pedis usque ad Verticem capitis, dic, inquam: Do- minus abſtulit; nequaquam fuére Sa- bai, & Chaldæi, neque venti, neque ignis, neque dæmon, qui hæc omnia rapuerunt; verüùm Manus Domini te- tigit me; nam nec Sabai, & Chal- dai, nec venti, nec ignis, nec dæ- mon, niſi, Deo permittente, nocçe- Te mihi poterant. Homines, qui te malè tractant, ſunt inſtar manicæ ferreæ, quàâ percu- teris, aut inſtar alligati canis, à quo morderis; nequicquam iraſceris ma- nicæ, & cani; num hi nunquam tibi nocuiſſent, niſi manus hominis pro arbitratu manicà ferreàâ fuiſſet uſa, ca- némque fune ligatum ſolviſſet. Prudenter igitur dices cum Davide, ubi tibi illata fuerit injuria: Obmutui, E. non aperui os meum; quoniam tu Jeciſti: Exoſculor, mi Deus! ſumma cum gratiarum actione hanc, quam mihi ille homo inflixit, plagam, non a ejus Pemma 10 me i Iu ſ⸗ ne ilo Tei, ad N. 1 tanquam gatumm, lbero à Gillime 0, &!1 Mingen ilictum Noni Pientian mihi adh logvere, Uipolli⸗ ne cr Uinchpre Aurl i, (0 eus tan Ehüm e tecum, 8, lb peroanli lsnognen lum. . bere N ti,negn heronmni Umiit. (lol der t te, n, trackunt, 14 peter⸗ 8, o gefis M⸗ ban tbi nis pro Nl, Pnmmni it tu Cbriſtianaæ. 3695 ab ejus, ſed à tua benigniſſima, ac paterna manu profectam, qui ab æter⸗ no me ità probare decreviſti. Tu feciſti. Tu, o Domine! homi- ne illo uſus es, tanquam manicàâ fer- reâ, ad me percutiendum. Tu Jfeci- Nℳi. Tu, inquam, es, qui illum, tanquam indomitum canem fune li- gatum, ſolviſti, préque perverſo ſuo libero arbitrio agere permiſiſti; ſan- ctiſſimæ tuæ voluntati lubens acquiel- co, & millies cum §. Jobo hæc ver- ba ingemino: Sit nomen Domini be- nedictum. Non ignoras per infinitam tuam ſa- pientiam, & providentiam, cur hæc mihi adverſa evenire permiſeris. Sic loquere, ſic ratiocinare; & auſim ti- bi polliceri, te ad omnia, quæ poſt- hac obvenerint, æqué animéô tole- randa promptum fore, atque alacrem. Rurſus, ubi quis te affecerit inju- rià, cogita æquum eſſe, magnâ te ejus tangi commiſeratione; longe enim deterius cum illo agitur, quàm tecum. Apes, dum aculeum carni ◻ꝑS tuæ 370 Veritates tuæ infigunt, exiguum tibi adferunt Cruciatum, ſibi ipſis veròô inferunt mortem. Non ſecus agitur cum iis, qui ti- bi nocuêre; cruciant te quidem, ſed ſeipſos necant; nocent tibi in corpo- re, aut in rebus perituris, ſibi veròô in anima, atque in rebus ſempiternis: nam quisquis alteri gravem inurit con- tumeliam, mortiferam committit no- Xxam, adeôque, ſe privat gratiâ ſan- ctificante, plurimiſque donis, & co- leſtibus auxiliis: qui verô injuriam æ&quo fert animo, non mediocre glo- riæ, & coronæ ſuæ addit incremen- tum. Accedit, quòd te non niſi homo, illum autem Deus odio perſequatur. Cave, illum etiam odio habeas, aut vindictam de eo ſumas, ſi ſeriò op- tes, ut te Deus tueatur, neque te un- quam deſerat, neque vindictam de te ſumat. Ecce ego, inquit, judicabo caſam tuam, & ulciſcar ultionem tam; & rurſum, qui vindicari vult, dâ Domino inveniet vindiätam. in- Vinck leun tabl GUaqan te, mul Ine gran ſt, tarbatio: imimicus Nocküque i tam mimus, ſh contr Uboro; ernt belan tbi unen n ipet tunn hp Uann lel oties lagb, Poris Gando dori indomit ken i bi acfem 10 inlenm is, glit uicen, ℳ bi in , li en eNhirns: inuntcon. mmitit to⸗ getiin⸗ g, & c⸗ ininium ale gl⸗ nenen I Homo, fegvatu. eß, M erid O⸗ Chriſtianaæ. 371 Vindictam ſumere ſoli DEO com- etit; mea eſt, inquit, ultio, aut, ut atablus legit, meum &ſt ulciſci. Ne- quaquam igitur ejus officio immiſcere te, multô minus illud tibi arrogare ſinè gravi culpa potes. At, cur vindictam appetis? per- turbatio animi, angor & tremor, quo inimicus tuus exagitatur, pro te diu, noctúque vindictam de illo ſumunt. Si tamen inimicitias gerere tibi ſit animus, dum, ne contra proximum, ſed contra temet ipſum geras, non laboro; glorioſum, & juſtum hoc erit bellum; nullus enim mortalium tibi unquam graviùs nocuit, quàm tu ipſe tibi; nam, quoties in pecca- tum lapſus es, toties nobiliſſimam tuam læſiſti animam, atque adeo, quoties relaberis, toties eam lædere Pergis. Foris non eſt inveſtigandus hoſtis, quando infeſtiſſimus, & ferociſſimus domi latet. Pravæ conſuetudines, indomiti appetitus, tuaque vitia, ho- ſtes tui ſunt ntellin hos plurimum 6 Or- 372 Veritates formidare, in hos graviter animad- vertere, déque his tibi licet ſumere ultionem, caſtigando ſubinde corpus, ac potiſſimum injurias tibi illatas pa- tienter tolerando: nam, quidquid hic pateris, inſtar nihili eſt, ſi ad in- ferorum tormenta, quæ promeritus es, Comparetur. Cave igitur, tam imbecillo poſthac ſis animo, tàmque acerbum ſenſum prodas, dum quis te aliquà afficiet in- juriâ; cave poſthac, ob verba aſpera, aut contumelioſa tam facilè perturbe- ris. Nemo enim omnium, qui vi- vunt, obloquia evadere poteſt, & unicuique, quantumvis probus ſit, résque ſuas rectè peragat, cenſura ſub- eunda eſt. Honorem autuma fumum, qui vel minimo vento diſpergitur, atque eva- neſcit. Quapropter, Si beatus eſe vis, ait Seneca, (a) hoc cogita primum oontemnere, te ab aliis contemni. Ge- neroſi non tantùm animi, ſed & magnæ ſapientiæ manifeſtum indi- cium à) Lib. de moribus. Cium kacert trange Cet erucit ipler⸗ l, teſciyit Ntüma Pro tan Dcenam umini on gon, en m teſp tinno in rinx ig, imutor Quise Uit, ſe Cicham cidiſce Mntra Cn ! Inimet net Co lts r. hnidgrt ad in Menitus vobkee ſenſunn cetir⸗ Apen tnbe. gli . el, 6 ſt, alub⸗ Uivel eeſt⸗ le⸗ 6 di⸗ un Chriſtianæ. 373 cium eſt, injurias nobis illatas flocci facere, earumque causâ de cordis tranquillitate nihil omnino deperdere. Catoni, viro præſtanti, fummâque eruditione prædito, alapa erat inflicta; ipſe verò, qui illam impegerat, igna- rus, quem percuſſiſſet, mox, ubi id reſcivit, ſupplex Catonem acceſſit, pa- ratùmque ſe aſſeruit, quamcunque pro tam enormi illata injuria ſubire poœnam; at ille fuaviter repoſuit: Non memini perouſſum me. Melins putavit, non agnoſcere, quàmo ignoſcere, inquit Seneca, admirans hoc prudens Cato- nis reſponſum (a) ac propterea con- tinuò ſubjungit: Magni animi eſt, in- jurias deſpicere; ille magnus, & nobi- lis oſt, qui more magnæ feræ latratus minutorum canum ſecurus exaudit. Quisquis iraſcitur, is apertè decla- rat, ſe fuiſſe deſpectum, & qui vin- dictam exigit, amaram admodum ſibi accidiſſe injuriam, non obſcurè de- monſtrat. Conſtantinus Magnus, cui non pau- Q7 Ci (a) Lib. de ira. . 32. 374 Veritates ci conabantur perſuadere; ut gladio feriret cunctos, qui Cæſaream ejus imaginem lapidibus appetiviſſent, hoc memorabile dedit reſponſum: Lgo nullum vulnus ſentio. (a) Ludovicus XII. Galliarum Rex (b) cùm ei allatum eſſet amplum chartæ folium, cui inſcripti erant omnes ejus infeſtiſſimi inimici eo conſilio, ut de iis ſumeret ultionem, omnium nomi- na ductà cruce delevit, hoc facto in- nuens, ſe amore Chriſti injurias ex animo ipſis condonare. Laudi, & gloriæ nobis vertitur, ſi quando contumelias, & vituperatio- nes contemnimus. Multi multos con- tempsêre, ac inter cæteros Herodes Chriſtum; verùm nequaquam hoc il- lis profuit, ſed graviter nocuit. Lon- gé periculoſius eſt timeri, quàm con- temni. Præſtat etiam, injurias æquo animo ferre, quàm illas aliis inferre; multé- que tutius oppugnamus propria vitia, inte- (a) criban. Pol. Chriſt. I. 2. c., 2. (b) Cauſin. Conr. & inteſtin n05. Qæ Verint h mmala ſi ledden linoue qui ninn e qni Cüm loceris, Cüm n feitt, in Uulam ktis, he lit ne liont, Clebam Ute, W konine amn n eſt lurn e Gere. Ut gl canl e Pent, he n H 1 Rexd) n chart unes ein o u e Im Not. ſico in⸗ riss el penti. os co⸗ rudn hoo i lob⸗ n cor⸗ onnn Nuto. ſa, int. 13 65 7 Obhriſtianæ. 375 inteſtinos noſtros hoſtes, quàm alie- nos. Quæcunque tibi fecerint, aut di- xerint homines, licèt in ſe, & per ſe mala ſint, non tamen ideo te malum reddent, niſi iis malè utaris. Nihil linguæ inacceſlum eſt; quis omnium, qui vivunt, flagellum ejus evaſit? ne ipſe quidem Chriſtus. Cùm quis perperam de te loquitur, doceris, quid cavere te oporteat; & cùm quis te nocentem ignominiaà af- ficit, ejus cauſam execrarte; cùm re- pulſam ſperatæ rei, & fere debitæ pa- teris, ne idcirco turberis, ſed dic ti- bi: ne Reges quidem omnia, quæ cu- piunt, aflequuntur, & jam pridem ſciebam, multa mihi adverſa immi- nere. Noli itaque unquam iraſci, quòd homines nequam, & mali tibi quid- piam mali inferant; agunt, quod ſu- um eſt: tu, ſi bonus es, age, quod tuum eſt, ſtude ex malis bonos red- dere. Id 376 Peritates Id nequaquam efficies injurias vim dicando: nam, quemadmodum vin- dicta, quam fumis, malum facit, ità nec malos faciet bonos: tua lon- ganimitas, & patientia illos potius bonos reddet, & benevolos; ſin minus; te certè reddet longè melio- rem, & beatiorem. Vis, validiora tibi arma exhibeam ad patienter tolerandas qualescunque injurias, quæ tibi forſitan adhuc ali- quando inferentur? Cave, illas reſpi- Cias ab hac parte, à qua animam tuam perturbatio haud dubiè invadet. Si tuus frater, aut ſoror injurià qua- piam enormi te affecerit, noli diu, noctuque mente revolvere grave de- trimentum, honori, famæ opibus- que tuis illatum; ſic enim perquam difficile tibi foret, animum jam exa- cerbatum placare: at cogita, quis ti- bi damnum intulerit, cogita, tuum eſſe fratrem, tuâmque ſororem, co- gita novem te menſibus in eodem de- lituiſſe utero, eadem te ſuxiſſe ubera, Cogi- Copitä: tue i tbi din Hürum liidem , fal Ge mirn Ucor ſit l, aut Mediriti i, anp ſe excic Partecun ſeſe, 0 ſor Melit, lim e⸗ Und, ate cncere icismih iz tib 16s li Cenc n lerr lere Ae n qud rins i Nun i hact, tun hor. 0s piis ; i nelo⸗ Yien Geune we i⸗ lorelji m tuan l. ni⸗ 0l (in⸗ pihi⸗ 1gvann eN⸗ Chriſtianaæ. 377 Cogita à teneris unà vos eſſe educatos: atque ità deprehendes, nequaquam tibi difficile futurum, illatarum inju- riarum memoriam deponere. Itidem, ſi quis malè de te loqua- tur, falſôsque rumores ſpargat, té- que mirum in modum exagitet, vel auctor ſit, cur in foro civili causâà ca- das, aut tua fama lædatur, aut cur prædivitis officii, opulenti matrimo.- nii, amplæque dignitatis adipiſcendæ ſpe excidas, attentè conſidera, à qua parte cuncta hæc inſpicias. Duæ ſunt facies, formoſa una, deformis altera. Si fortè dixeris: graviter is mihi nocuit, nihil ei unquam intuli mali, nullam cauſam præbui, cur tam inur- banè, atque iniquè me tractaret, ac traduceret; contrà variis eum bene- ficiis mihi obſtrinxi: cave ſis, in- jurias tibi illatas ab hac parte intuea- ris; aliaà ex parte hæc omnia inſpi- cienda ſunt. Interroga te: quis eſt, qui me in- jurià affecit? profectò ille ipſe eſt, qui me quondam ſincero prolecutus eſt amo- 378 Veritates amore, mihique multa bona præſti. tit; ego veròô interdum antehac illi nocui, eumque graviter contriſtavi: æqquum eſt, nos mutare clypeos, mé- que ſorte adverſâà nunc etiam premi. Et ne quid ultra requiratur, inter- roga te rurſum: cujus ille, qui me offendit, imaginem gerit? ſanè vide- bis, illum eſſe vivam imaginem Dei, qui quodcunque ſuæ fit imagini, ſi- bi factum reputat; videbis præterea, illum ad eundem tecum conditum eſ- ſe finem, videlicet, ut coœlo potia- tur, in quo fortè aliquando te ſan- ctior exiſtet, & longè illuſtriori de- Corabitur coronà. Cogita, etiam dilectionem inimi- corum nobilis, & generoſi animi, ideéôque acceptiſſimum, & meritis ple- num eſſe opus, ob ſummam, quam in ea invenis, difficultatem, quam ejus amore ſuperas; cogita inſuper, eam manifeſtum prædeſtinationis, tuæque ad gloriam electionis eſſe ſi- gnum, atque injuriarum condonatio- nem aptiſſimam eſſe præparationem tui, t, V ſequan Cia ha Vinit os i⸗ 4b! le ti te opor Ulas fen ees, de⸗ qvid a Caula Procene Corpore Trum Lontum wicas kutn tib⸗ . Pili Gdide lnjurigs laud d ller eſl ſente 6 Onn prei Anltehio l vontii bbens, im peni gtr, ine e, li nn ſane fic⸗ ſven Higini, Prrtela, Heitun . pote te ſin koti de m inin. mümi, tise⸗ 1 Gall Guun Uipet, Ntionss, ele l onati⸗ opea l, Chriſtianæ. 379 tui, ut & tu peccatorum veniam con- ſequaris, & in dies ingenti cum fidu- cia hæc ſacroſancta verba pronunties: Dimitte nobis debita noſtra, ſicut & nos dimittimus debitoribus noſtris. Ab hac parte, hiſce oculis injurias, quæ tibi poſthac inferentur, intueri te oportet, ſi moderatè, & patienter illas ferre, faciléque condonare deſi- eres. Ad extremum, quotiescunque ali- quid adverſi tibi obveniet, ſi juſta cauſa ſuppetat, vehementem tuum prodendi ſenſum, accede, ſi minùs corpore, certé mente JEſum cruci affixum, & expone ei moleſtias, ac contumelias, quas pateris; depone amicas coram eo querelas, & cogita, eum tibi reſpondere: Fili mi! quid quereris? Attende, G vide, ſi eoſt dolor, ſiout dolor meus? Injurias tibi illatas compone meis; & haud dubiè comperies, tuas incredibi- liter eſſe leviores. Si ergo tam gravem me oportuit ferre crucem, ut in propriam meam intra⸗ 380 Veritates intrarem gloriam, qua fronte tu recu- ſabis ferre exiguam, ut meæ in coelis gloriæ aliquando reddaris particeps? quà fronte detrectabis guſtare unicam duntaxat guttulam amari calicis, quem ego amore tui funditus exhauſi? An ignoras, manere te diuturnas in flammis piacularibus pornas, ob ſummum in meo cultu torporem, at- que ob vitia, in quæ in dies prola- beris? nônne conſultum tibi videtur, in expiationem tuorum criminum moderato, lætôque animo omnes jam perferre vexationes, quibus inimicus tuus diu, noctuque te exagitat? fili mi! velim alté animo tuo inſideat, Præſtare hic pati, quàm poſtmodum. Hæc, aut his ſimilia coram Chriſto cruci affixo frequenter animo revolve; & auſim tibi ſpondere, non mediocri in tuis te moleſtiis recreandum ſolatio, magnũúmque te acquiſiturum robur, quô injurias tibi illatas ejus exemplo pPatienter feras. Quin exclamabis cum S. Bonaven- tura: Nolo Domine! ſinè vulnere vi- vere; Me; Cum 5. mtit ſ letur 7 Uel d le (uttl Chrium Umr: 1. wi on./ inimie cſetin in, G n me: en ſi Uin innon Unllcha; ilet,e a tn ii Nona DMäi l, nblli Ilitati ltt reſtit te tu teN In Pmice re Micann lcs aven ud! Giuturne enns, 0 kenn, dA s Prol. videt, riminum nnes n inicnicuu i⸗ inlcet pin (hriko eſofe gedioc ſolte lui⸗ Mren⸗ NN ; 1 Cbriſtianæ. 381 vere; quia te video vulneratum. Et cum S. Bernardo: Devotus miles non lentit ſua, quando benigni Ducis in- tuetur vulnera. Vel dices cum ſancta illa anima, æ& (uti memoriæ proditum eſt) (a) nriſtum e è& cruce pendentem ſic affa- batur: Mi JESV! per tuum, qui te clavis cruci affixit, amorem, condo- na inimico meo omnes cus noxas, G præſertim hanc, qud me affecit, inju- riam, & Jac . obſecro » ne quis un- quam mei causd, ſive in boc Noulo 2 Nive in futuro, iHa plectatur pœnd. Situ innocens tam multa tormenta per- peſſus ſis, nulld de ij inimicis tuis Nmpta vindictà; quin imò ſi pro is oraveris, quid eſt, cur ego maximorum ſcelerum rea non idem præſtem? Eleonora S. Franciſci de Borgia Ducis Gandiæ uxor (b) interrogata, cur, nullà habità ſui ſtatùs, ſummæque nobilitatis ratione, tam vilem geſta- ret veſtitum? repoſuit: mavisne igi- tur. (a) Pennekin. p. 3. C. 32. med. 21. (b) In vita cap. 1I2. 382 Veoritates tur, me ſerico, & purpurâà adornatam ince- dere, cum non ignorem, Dominum meum (ſic enim nuncupabat maritum fuum) aſpero carnem ſuam cilicio domare? Ità & te reſpondere par eſt, ſi quis ex te quærat, cur contumelias tibi inuſtas tam moderatè feras? Dic tum igitur; Mavisne, vindictam ſumam? qui hoc attentare, melmque impatientem ani- mum prodere auſim, cùm probè ſciam, Dominum meum Eſum, contumelias, & injurias incredibiliter majores patien- ter fuiſſe perpeſſum? Dixeris, quidquid lubet; ſummæ con- ſolationi nobis eſſe debet, confugere ad JEſum, cùm quid nobis tolerandum oc- currit. S. Carolus Borromæns, jam agoni proximus, Domini noſtri in cruce morien- tis effigiem ad ſe afferri juſſit, ut ſuam ſic mortem Servatoris ſui morte mitigaret. Id & te facere velim, dum te lu- dibrio omnibus eſſe conſpicies, aut alià quapiam afficieris injurià. Accipe in manus, aut certè menti obverſetur ima- go Servatoris tui, albà veſte induti, & amentis inſtar eluſi, nec non per gra- vem ignominiam conſputi; aſpice conſi- ſtentem illum, ne verbo quidem repoſito, gontumelias intex, & dolores, ejusque mem- membr⸗ in moc Drosa trones Go ſam autes 0 mis ſpi lum, n. is cong tamen el ſe ili/ Cidemn lem adm Hxe 0 tinnmn en Gngue u ut, il ubs in Hor Mlonun, WN Virn lt Da Lermor et verbe ken huum 1 lbenr in Chriſtianæ. 383 tumim. membra acerbiſſimis flagris horrendum Inmen in modum conciſa; intuere illum , pro- minm brosa e cruce pendulum, duos inter la- e, trones medium; audi clamantem, quan- mda] do jam præ oculis habebat ſuos inimicos, Himka aures oppletas ludibriis ,cCaput acutiſſi- nn mis ſpinis ſaucium „os oblato felle ama- n a rum, manus, pedésque trabalibus cla- ten an. VIs confixos; audi inquam, flebili, at- 3 tamen clarâ voee dicentem: Pater, igno- eſeinn, 11 48 . ce ills? & mihi crede, ne leviſſimam *“ quidem de ſumenda ultione cogitatio- nem admittes. en. Hæc oratio Chriſti innumerorum ho- e d Minum exacerbatos pacavit animos, eo- und. ruümque ultionis appetitum penitùs ex- num tinxit, illosque permovit, ut maxima rorer in ſuos inimicos conferrent beneficia. . ſtanl. Hæe oratio Chriſti permovit &. CObri- NRophorum, robuſti corporis, & generoſi D animi virum, ut, cum ei jam impacta len eſſet alapa, manſuete reſponderit : re- zaze perccſſiſem, niſi fuiſſem Chriſtianus. Aic Permovit & Abbatem aacum, multis H licet verberibus exceptum, ut percuſſo- i, rem ſuum à dæmone obſeflum tanto ma- 1e lo liberaret. Hæc inſuper oratio permovit &. Sabi- le mnum ad ſupplicandum Deo, ut cæco, cujus 4 384 Veritates Chriſtianæ. cujus juſſu ambabus manibus erat mu- tilatus, viſum reſtitueret. Permovit denique S. Stephanum, ut oraret pro iis, à quibus lapidibus obrue- batur, nec non S. Engelbertum, Colo- niæ Archiepiſcopum, ut oraret pro la- tronibus, à quibus crudeliter trucidabatur. Hanc ſi ſapis, eximiam, & perfectiſ- ſimam Chriſti orationem, Pater ignoſce illis frequenter animo pervolve; & auſim tibi polliceri, ne minimam quidem de vindicta ſumenda cogitationem te admiſ- ſurum: at contrà pro certo habe, multa in inimicos te collaturum beneficia, eòsque ſincero poſthac amore proſecuturum. EPILOGUS. Enevole Lector! concludo has Veri- tates Chriſtianags, quæ modum exhi- bent bene vivendi, & bene moriendi, piâ precatione directà ad Spiritum Sanctum, omnis veritatis, Sanctitatis fontem. Veni, Sanéte Spiritus! efice, quaſo, ut hæ Veritates alts in animum meum de- ſendant, eumque tam vehementer inflam- ment, ut nullam niſi de colenda virtute co- gitationem admittam, ut ſic moriens gau- di? exultem, quòd te ſolum in terri ante omnia dilexerim. OS 4. 18s ekat in Ppenun, 1 Cbugohne. non, CN Aet ro meikkbant Eihetteil ter illee e Canlin Oiden e nteadn. bennnlui in u; eolle tutum. Mus V. unt 1e ¹ endi, 1 Sunckun Dntenn. ß VERITATES CHRISTIANE, W MODUM EXHIBENT BENE VIVENDI ET BENE MORIENDI; AUCTORE R. P. HENRICO BALDE, Societatis JEſu, ALM CONGREGATIONI ACADEMICE MAJORI SUB TITULO B. V. MARI,£ AB ANGELO SALUTATE, IN STRENAM OBLATA. MoLsHEMII ANNO 1753. . ARGFENTORATI, Inprimebat SIMON KükRsNER, Canc. Lypogr. 2 VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset 4 Copyright 4/1999 VXMaster Gmb wwW.VXymaster. com